کتاب  مسئله نفس وبدن درحکمت صدرایی بانگاهی به نوخاسته  گرایی  هادی موسوی  پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی  معرفی کتاب مسئله نفس و بدن در حکمت صدرایی هویت انسان در نظر ملاصدرا با تقریری که او از حدوث و تکامل انسانی ارائه می کند دگرگونی بنیادینی در نسبت با حکمای پیش از خود دارد در نظر او اولین مرتبه ای که انسان ایجاد می شود گرچه در عالم فیزیکی است اما جسم نیست ملاصدرا نام این هویت غیرفیزیکی که در جهان اجسام حادث می شود را جسمانی می نهد از همین رو نام نظریه او در مورد انسان جسمانیة الحدوث و روحانیة البقاء بودن نفس است این گونه آغاز اساسی در تبیین هویت انسان اولین قدم در تفکیکی بنیادین میان نظریه او و حکمای پیشین است با این وصف پیش از طرح مسئله اصلی نفس و بدن یعنی ارتباط مجرد و مادی با هم باید زمینه های طرح این نظریه در دستگاه فلسفی ملاصدرا روشن شوند یا حتی باید مسائل جدیدی در فضای حکمت متعالیه مطرح شده پاسخ آنها نیز داده شود تا بتوانیم مسئله نفس و بدن را مطرح کنیم از اینرو طرح مطالب این کتاب به ترتیب زیر خواهد بود در بخش اول به بنیان های هستی شناختی و برخی نکات روش شناختی در مسئله نفس و بدن اشاره می شود؛ در بخش دوم به بررسی تلقی ملاصدرا از نفس پرداخته شده است در این بخش به جهت حضور عنصر زمان در نفس آن را موجودی چهار بُعدی و به جهت اکتسابِ تدریجیِ مراتبِ کمالیِ وجود در راستای غیرزمانی بُعد پنجم را در نفس تصویر کرده ام تفاوت مهمی که در این بخش میان جسم بودن و جسمانی بودن نفس در لحظه حدوث نهاده شده استلزامات فراوانی دارد که در تقریر مسائل علم النفس بسیار اثرگذار است این تأثیرات در جای جایِ این کتاب مشهود است پرداختن به تجرد نفس که در عین حال مراتب جسمانی را نیز با خود دارد از دیگر مسائل مهم این بخش است در بخش سوم به مسئله مبهم بدن از نگاه ملاصدرا پرداخته شده است در این بخش تلاش شده تا تقریری جامع از عباراتِ به ظاهر ناسازگار ملاصدرا در مورد بدن ارائه شود در این راستا با جمع آوری عبارت ملاصدرا در مورد ماهیت بدن دو بدن محسوس و بدن اصلی یا بدن نوری برای انسان تصویر شده است در مرحله اول این استنتاج تلاش شده صرفاً با توجه به الفاظ صریح ملاصدرا و بدون ارائه هیچگونه تحلیلی از جانب نویسنده وجود این دو نوع بدن را برای انسان ثابت بدانیم و در مرحله بعد تحلیلی برای پیش برد طرح مذکور در حل مسائل علم النفسی ارائه شده است بدنی که به نظر ملاصدرا با بخش مجرد نفس اتحاد وجودی دارد بدن اصلی است که غیر از بدن محسوسِ عنصری و روح بخاری است در بخش چهارم وارد مسئله نفس و بدن شده تلقی ملاصدرا از ترکیب میان نفس و بدن توضیح داده شده است در این بخش توضیح داده ایم که صورت مجرد با ماده هیچگونه ترکیبی ندارد بلکه نفس با صورت جسمانی بدن که غیر از جسم است اتحاد وجودی دارد در بخش پنجم نحوه خاص طرح مسئله نفس و بدن در نظریه ملاصدرا تقریر شده است مسئله نفس و بدن در این راستا به ترکیب مرتبه جسمانی و مرتبه مجرد نفس در ضمن وجود واحد بازگشت می کند در این بخش با استفاده از امکاناتی که نظریه تشکیک در وجود برای تمایز موضوعات متناقض در گزاره ها در اختیار ما می گذارد این مسئله بررسی شده است یکی از نکات مباحث پایانی این بخش ارائه دو تقریر بسیار متفاوت از حضور مراتب جسمانی در ضمن نفس مجرد است طبق یک تقریر عین مراتب جسمانی در نفس مجرد وجود دارد؛ و طبق تقریر دیگر مراتب جسمانی عیناً در نفس مجرد حضور ندارند بلکه به نحو تشأن و شمول مرتبه بالاتر نسبت به مراتب پایین تر در نفس وجود دارند در بخش ششم به مسئله مهم روح بخاری پرداخته شده است حاصل این مباحث آن است که روح بخاری بر فرض تحقق رابط میان مرتبه جسمانی نفس  بدن اصلی و بدن محسوس است بنابراین روح بخاری رابط میان دو امر در عالم فیزیکی است نه رابط میان مجرد و جسمانی در این بخش تقریر خاصی از اشکال معروف علامه طباطبایی ره در مورد رابط بودن روح بخاری میان نفس و بدن ارائه شده که مبتنی بر مباحث بخش های قبلی است با توجه به شواهد موجود و جایگاه تعیین شده برای روح بخاری به عنوان رابط میان جسم و جسمانی نه رابط میان مجرد و جسم اما در بخش هفتم بیش از آنکه