فقه و عقل فقه دانشی اسلامی برای به دست آوردن احکام عملی یا تکالیف دینی مسلمانان است موضوع علم فقه افعال اختیاری مکلفین است و هدف از تدوین آن ارائه مسائلی برای سامان بخشیدن به زندگی دنیوی مکلفین و سعادت اخروی آنان از روی منابعی مانند قرآن و سنت است به گفته برخی فقها از آنجا که به وسیله علم فقه معرفت به شریف ترین معلومات یعنی احکام الهی ایجاد می شود پس این علم پس از معرفت به خداوند از بهترین علوم به شمار می رود برخی فقیهان تحصیل علم فقه را با توجه به آیه نفر واجب کفایی دانسته اند درباره قلمرو علم فقه میان فقهای مسلمان و صاحب نظران اختلاف نظر است برخی فقه را ناظر بر تمام جنبه های اجتماعی سیاسی نظامی و فرهنگی مکلفین دانسته اند و عده ای دیگر بر این نظرند که دانش فقه فقط عهده دار بیان حکم بخشی از مسائل مربوط به زندگی مکلفین است درباره کتاب کتاب فقه و عقل به نقش عقل در فرآیند استنباط می پردازد نویسنده در این اثر تلاش شده تا در کنار نقد دیدگاهها مبانی ادله و نتایج کاربردهای استقلالی و غیراستقلالی عقل آسیبهای کاربرد عقل در فقه نیز توضیح داده شود؛ همچنین به شبهات و پرسش های پیرامونی نیز پاسخ داده می شود این کتاب به عنوان منبع درسی در بسیاری از مراکز علمی تدریس می گردد؛ این اثر جزو اولین آثار پیرامون فقه و عقل است و به عنوان یکی از کتب مرجع در این زمینه قلمداد می گردد و در مواقع بسیاری مورد ارجاعات پژوهش های مختلف واقع می شود این اثر دارای یک مقدمه و تنظیم شده در چهار بخش است در ابتدا نکاتی به عنوان مقدمه در باب موضوع کتاب مطرح می شود در بخش نخست اثر عقل فارغ از کاربردش در استنباط احکام شرع مورد بررسی قرار می گیرد در سه فصل مجزا به ماهیت تقسیمات آثار و ابزار عقل پرداخته می شود بخش دوم از کاربرد استقلالی عقل در استنباط احکام شرع آغاز می شود و کلیات مربوط به قاعده ملازمه درک عقل و حکم شرع و موارد این قاعده طی در دو فصل توضیح داده می شود بخش سوم به کاربرد غیراستقلالی عقل در سه فصل با عناوین کاربرد آلی ترخیصی ـ تأمینی و تسبیبی می پردازد چهارمین بخش نیز در دو فصل به آسیبهای احتمالی و شبهات کارآئی عقل در استنباط احکام شرع اختصاص دارد قسمت پایانی کتاب نیز اختصاص دارد به بیان نکاتی درباره اجتهاد منضبط و فنی درباره نویسنده ابوالقاسم علیدوست متولد سال 1340 است پس از اتمام دوره دبستان تحصیلات حوزوی اش را آغاز نمود در سال 1354 وارد حوزه علمیه شیراز شد در آن جا با آیت الله شهید دستغیب آشنا شد و در مدرسه ایمانیه شیراز با مدیریت شهید دستغیب دروس حوزوی را ادامه داد و در درس آیت الله سید مهدی دستغیب شرکت می کرد در سال 1355 به شهر قم مهاجرت کرد اغلب دروس رسائل مکاسب و کفایه را نزد آیت الله ستوده فرا گرفت از سال 61 در دروس خارج شرکت کرد و از سال 62 رسماً در مدرسه المهدی قم که تحت نظر آیت الله گلپایگانی اداره می شد تدریس کتاب سیوطی را شروع کرد بعد از آن در مدارس رسول اکرم رضویه عترت معصومیه و  درس های کتاب سیوطی مغنی و عموم کتب سطح را تدریس نمود در سال 71 ـ 72 تدریس رسائل و مکاسب را در مدرسه آیت الله گلپایگانی آغاز کرد وی کفایة الاصول را در مدرسه فقهی امام محمد باقر تدریس نموده است تفسیر قرآن را به صورت تدریس تخصصی از سال 1377 در مرکز تخصصی تفسیر و تدریس فلسفه تفسیر را در سال 1390 در مدرسه عالی خاتم الاوصیا شروع کرد تدریس خارج اصول را از سال 1375 و خارج فقه را از سال 1382 تدریس فلسفه فقه را در سال 1389 در مدرسه عالی خاتم الاوصیا آغاز نمود رشته تخصصی وی ادبیات عرب اصول فقه فقه تفسیر و فلسفه فقه است