حماسه کربلا ترجمه نفس المهموممقتلجلد سخت محدث قمی نیز با نگارش کتاب نفس المهموم گامی مهم در راه بیان تاریخ عاشورا برداشت مرحوم علامه شعرانی م 1393ق در وصف کتاب در مقدمه ترجمه آن را کتابی جامع و موجز و مشتمل بر اکثر روایات صحیح و منقولات تواریخ معتبر می داند و آن را کتابی می داند که تا کنون مانند آن نوشته نشده است علامه شعرانی نکات و حواشی علمی و توضیحی مفید دارد که بعضی از آنها در حد یک مقاله و جستار است و شایستگی بحث و بررسی و نشر مستقل دارد مانند معنای امامت و وجوب لطف خدا توجیه سفر امام حسین علیه السلام به کربلا با اینکه بزرگانی چون ابن عباس او را از این سفر برحذر می داشتند شرح حال کمیل بن زیاد نخعی شرح حال معز لدین الله در برخی موارد هم به ذکر نکته یا توضیحی درباره مطالب ذکر شده پرداخته اند از جمله محاسبه روزهای تاریخی با استفاده از زیج ایشان می گوید که تمام تواریخ ذکر شده در کتاب را با زیج استخراج کرده است از همین رو ایشان واقعه عاشورا روز دوشنبه می داند ضرورت نقل کامل مطالب تاریخی باید مطالب سخیف را که ناقلین روایت کردند طوری ذکر کرد که هم معنا پوشیده نماند و هم رعایت ادب شده باشد اما هیچ نقل نکردن پسندیده نیست و اگر مورّخان احساسات و عواطف را در نقل وقایع به کار برند هیچ داستانی چنان که واقع شده است به سمع متاخّرین نمی رسد مقام راس الحسین در قاهره خلفای فاطمی سری از شام به قاهره بردند و آوازه در انداختند سر حسین علیه السلام را آوردیم برای سیاست ملک و توجّه دادن مردم به قاهره ضرورت تردد شیعیان در زیارتگاه های مصر و  مناسب است شیعیان به آن قبور متبرّکه مزار سیده نفیسه توسّل جویند و گاهی در موسم حج به زیارت آنها روند تا به برکت آنها مذهب تشیّع در مصر هم رواجی گیرد و مردم مصر شیعیان را ببینند و بشناسند و ندانسته تهمت های ناروا به آنها نزنند؛ ردّ سخنان سیوطی در لعن منجّمان طعن سیوطی و امثال وی بر منجمّین از جهل است یا تجاهل حساب کسوف و خسوف مانند حساب بهار و پاییز و ایام هفته است و همچنان که نمی توان گفت شب بیست و هفتم ماه نو رویت شد همچنین نمی توان گفت در غیر وقت معیّن کسوف اتّفاق افتاد توضیح اجمالی کتاب کتاب با شرحی بر ولادت امام حسین ع و مناقب آن حضرت آغاز می شود سپس 40 حدیث در ثواب گریستن بر آن حضرت نقل شده است در ادامه به خروج امام از مکه و حادثه کربلا تشریح شده است و در پایان شرح حال توابین و خروج مختار و انتقام از قاتلان امام حسین ع آمده است