کتاب نقش شیعه در فرهنگ و تمدن اسلام و ایران دوره دو جلدی تبیین علمی نقش شیعه در فرهنگ و تمدن اسلام و ایران به دو طریق صورت پذیرفته است نخست شناساندن نقش تعیین کننده حوزه ها و مدارس علمی شیعه طی قرون متمادی در گسترش و تعمیق فرهنگ و تمدن اسلامی دوم معرفی آثار و خدمات برجسته دانشمندان بنام و رجال شیعه در شاخه های گوناگون کتاب حاضر تلاش مولف کتاب برای تبیین نقش شیعه در شکل گیری و پیشرفت فرهنگ و تمدن اسلام و ایران است نویسنده خود در این زمینه می گوید از جمله تلاش هایی که در تدوین این کتاب صورت گرفته کاوش در تاریخ فرهنگ ایران در جهت یافتن ریشه های محبت اهل بیت علیهم السلام و تشیع در میان ایرانیان بوده است دکتر ولایتی در مقدمه کتاب حاضر ضمن بررسی تاریخ معاصر و ارزیابی مبارزات مردم ایران علیه استعمار به چگونگی گسترش تشیع و اندیشه شیعی در ایران اشاره کرده و پس از بررسی اجمالی سیری تاریخی در مقدمه کتاب به کنار هم قرار گرفت هویت ایرانی و اسلامی در عصر صفویه اشاره می کند در کتاب حاضر نگارنده در دو فصل به نقش مدارس و حوزه های علمیه شیعه در گسترش علوم می پردازد وی در فصل اول کتاب نگاهی به تاریخچه حوزه ها و مدارس علمی شیعه انداخته و فصل دوم را به روش ها مواد و منابع درسی حوزه های علمی شیعه اختصاص داده است