ریشه ایرسا 100 گرم عطاری نیکو طبیب ریشه ایرسا در کتب سنتی با نام های زنبق و سوسن آزاد و سوسن ابیض و بیخ بنفشه و آسمان جونی نام برده شده است زنبق ها دارای گونه های بسیار متنوع و متعددی است و تاکنون بیش از 300 گونه آن در مناطق معتدل نیم کره شمالی دنیا بررسی و شناخته شده است ساقه های ایرسا بندبند برگش باریک است و اگر کهنه شود کرم می زند  گیاه شناسان 20 گونه زنبق وحشی خودرو را در ایران شناسایی کرده اند زنبق ها دارای ساقه زیر زمینی متورم یا پیاز هستند که اقسامی از آن از نظر خواص مورد توجه بوده و در طب سنتی و هم چنین صنعت عطر سازی موارد استعمال وسیعی دارند  طبق نظر حکمای طب قدیم ایران طبیعت آن نسبتا گرم و متعادل است  خواص ایرسا  تصفیه کننده خون و صفرابر بازکننده عروق و بهبود دهنده گردش خون تقویت کننده اعصاب و مسکن سردرد ضد التهاب اندام های تنفسی ضد استسقاء و مفید برای بیماری های مثانه و ناراحتی های کبد ضد سیاه سرفه و موثر برای نفس تنگی ضد یرقان و برطرف کننده صداهای مبهم در گوش می باشد در ضمن برای میگرن های مرتبط با عادت ماهیانه خیز عمومی آسم مرطوب نزله مزمن ریه گریپ انزال زودرس و تب و لرز نیز مفید است  نحوه مصرف ریشه ایرسا  برای هریک از ناراحتی های فوق و بیماری های یاد شده مقدار 20 الی 30 گرم ریشه های ایرسا را در یک لیتر آب جوش به مدت دو الی سه ساعت خیس کنید سپس به مدت 10 دقیقه با حرارت کم آن را دم کنید این جوشانده را صاف کرده و با عسل طبیعی شیرین کنید و در طول روز یک الی دو فنجان از آن را کم کم بنوشید