کتاب دفترهای زنداندفترهای اول و دومنویسندهآنتونیو گرامشیمترجمحسن مرتضوی دفترهای زندان دفترهای اول و دوم نویسندهآنتونیو گرامشی مترجمحسن مرتضوی نشرچشمه رقعی گالینگور  867 صفحه    گرامشی حدود همان زمان که برنامه های درازمدتش را اعلام کرد به خواهر کوچک ترش اطمینان داد من واقع بینانه و با آرامش همه چیز را نظاره می کنم و اگرچه نمی توانم به هیچ توهم کودکانه ای بیندیشم قاطعانه اعتقاد دارم که نباید در زندان بپوسم همین لحن کاملاً مبارزه طلبانه در بسیاری نامه های دیگر ظاهر می شود نظیر زمانی که به همسرش می گوید اطمینان دارم که هرگز آدم بی فرهنگی نخواهم شد او به شعاری وفادار بود که از رومن رولان اقتباس و در سرصفحه ی لوردینه نوو استفاده کرده بود؛ بدبینی عقل خوش بینی اراده گرامشی با ارزیابی خونسردانه از وضعیتش همه ی امیدهای باطل به رهایی سریعش را رد کرده بود اما به ضرب قدرت اراده خود را متقاعد کرده بود که به وجودی بیهوده تقلیل نخواهد یافت در این زمینه بد نیست که اظهارنظری را از او ذکر کنیم که در دفتر نهم خود حدود سال 1932 نوشته بود  خوش بینی و بدبینی باید توجه کرد که اغلب اوقات خوش بینی چیزی بیش از دفاع از کاهلی بی مسئولیتی و عدم اراده در انجام هر کاری نیست همچنین شکلی است از سرنوشت باوری و مکانیکی انگاری بر عواملی بیرون از اراده  و فعالیت فرد تکیه می کنیم آن ها را به عرش اعلا می رسانیم و به نظر می رسد که با شور  و  شوقی مقدس ملتهب می شویم و شور  و  شوق چیزی بیش از ستایش بت واره ها نیست واکنشی لازم است که برای عزیمت خود متکی به عقل باشد یگانه شور و شوق موجه شور و شوقی است که ملازم اراده ی هوشمندانه فعالیت هوشمندانه و به نحو بدیعی سرشار از ابتکارهای مشخصی باشد که واقعیت موجود را تغییر بدهد