کتاب رجال البرقی اثر احمد بن محمد بن خالد البرقی نشر بوستان کتاب کتاب رجال البرقی اثر احمد بن محمد بن خالد البرقی نشر بوستان کتاب    مشخصات عمومی دسته بندی     قرآن و حدیث موضوع اصلی     حدیث و رجال موضوع فرعی     حدیث و رجال نوبت چاپ     1 وزن     465 گرم سایر مشخصات سال انتشار     1402 نگارش     تألیف زبان     عربی قطع     وزیری نوع جلد     گالینگور      نویسنده    احمد بن محمد بن خالد برقی موضوع    علم رجال زبان    عربی مجموعه    1 جلد اطلاعات نشر ناشر    موسسه امام صادقع تاریخ نشر    1433 ق   رجال برقی از نخستین منابع رجالی شیعه است این کتاب با عنوان طبقات الرجال یا الطبقات نیز شناخته می شود و در آن نام 1451 راوی حدیث به ترتیب طبقات آن ها ذکر شده است بنابر دیدگاه رایج این اثر تألیف احمد بن محمد بن خالد برقی 274 یا 280ق از اصحاب امام جوادع و امام هادیع است برخی محققان با توجه به شواهد موجود احتمال انتساب کتاب به نوه احمد بن محمد را تقویت کرده اند برخی نیز معتقدند این کتاب محصول تلاش خاندان برقی است اهمیت  نام اصلی این کتاب طبقات الرجال یا الطبقات است که بنا بر نظر مشهور تألیف احمد بن محمد بن خالد برقی بوده و با عنوان رجال البرقی نیز شناخته می شود رجال برقی یکی از اصول پنج گانه رجالی شیعه الأصول الرجالیة الخمسة به حساب می آید و در کنار رجال کشی رجال نجاشی رجال شیخ طوسی و فهرست شیخ طوسی نخستین کتاب های رجالی شیعه را تشکیل می دهند1 به عقیده سید موسی شبیری زنجانی رجال برقی یکی از منابع رجال شیخ طوسی است2 اهمیت دانش رجال در فرایند اجتهاد و امتیاز خاصی که رجالیون برای قدمت منابع رجالی در نظر گرفته اند کتاب برقی را به منبعی مهم در فقه استدلالی تبدیل کرده است3 اختلاف در مورد نویسنده  مؤلف کتاب الرجال یکی از افراد خاندان برقی است که البته درباره هویت دقیق وی اختلاف نظر وجود دارد خاندان برقی از شیعیانی بودند که پس از کشته شدن جدّ بزرگ خاندان محمد بن علی برقی به دست امویان از کوفه به قم هجرت کردند بنابر نظر مشهور این کتاب به احمد بن محمد بن خالد برقی منسوب است نجاشی ابن بطة و سید موسی شبیری زنجانی همین نظر را صحیح می داند4 در این کتاب به هنگام شرح حال برقی خودش را از یاران امام جوادع و امام هادیع معرفی کرده است5  نام احمد برقی در سند 830 روایت ذکر شده است و حدود 13 راوی از وی روایت کرده اند6 او حدود یکصد کتاب در تفسیر و حدیث و رجال تألیف کرده که المحاسن افاضل الاعمال اخص الاعمال  المساجد الاربعة از مهم ترین آثار اوست7 شهرت احمد برقی به قدری است که در میان علمای اهل سنت اشخاصی مانند ذهبی صفدی ابن حجر و زرکلی شرح حال برقی را نگاشته اند8 شاید شهرت وی در رجال نه به سبب تألیف کتاب حاضر بلکه به سبب تألیف آثار رجالی دیگری باشد که اکنون باقی نمانده است9  عده ای معتقدند که رجال برقی از تألیفات پدر احمد یعنی محمد بن خالد برقی است که از یاران امام موسی کاظم ع امام رضاع و امام جوادع بوده است همچنین قول دیگری مطرح شده که طبق آن احتمال تألیف کتاب توسط نوه احمد به نام احمدبن عبدالله بن احمد برقی که از مشایخ ثقة الاسلام کلینی است تقویت می گردد10 این اقوال با توجه به محتویات کتاب و پس از شناخت رجالی که نام آنان ذکر شده قابل بررسی است از همین رو با توجه به ذکر یاران امام حسن عسکریع در این کتاب احتمال انتساب کتاب الرجال به نوه احمد برقی تقویت شده است البته این احتمال هم وجود دارد که رجال البرقی محصول تلاش خاندان برقی باشد به این صورت که نوه این خاندان یعنی احمد بن عبدالله بن احمد برقی تألیف محمد بن خالد برقی و احمد بن محمد بن خالد برقی را به اتمام رسانده و همراه با اضافات خود به عنوان یک کتاب رجالی جامع منتشر کرده است11 ویژگی ها  رجال برقی از جمله آثار رجالی است که به ترتیب طبقات راویان تألیف شده است در این روش راویان احادیث بر اساس طبقه ای که به آن تعلق داشته اند یا به عبارت دیگر بر اساس زمانی که در آن زیسته اند و امامی که از او روایت کرده اند فهرست می شوند  از میان منابع پنج گانه رجالی رجال برقی در کنار رجال شیخ طوسی در همین دسته قرار دارد در این رویکرد دسترسی محققان به طبقه راوی و تشخیص روایات مرفوعه روایتی که نام بعضی از راویان آن حذف شده باشد آسان تر می گردد12  رجال برقی در مجموع 1451 راوی را معرفی کرده است که در مقایسه با چهار کتاب رجالی دیگر رجال نجاشی با 1269 راوی رجال کشی با 1151 راوی رجال شیخ طوسی با 6429 راوی و الفهرست شیخ طوسی با 912 راوی در مرتبه دوم قرار دارد13 این اثر پس از ذکر راویان احادیث به ترتیب تاریخی و از عصر پیامبر اسلامص تا زمان امام عسکریع اسامی راویان زن را نیز به همین ترتیب ذکر کرده است14  برقی کتابش را با معرفی اصحاب رسول خداص آغاز کرده است و نخستین نام از آنِ سلمان ابن الإسلام آزاد شده پیامبرص است15 و آخرین نام در اصحاب رسول خداص عرفة الأزدي است پایان بخش معرفی شش نفر از مهاجرین و شش نفر از انصار است که با خلافت ابوبکر مخالفت کردند مهاجرین عبارتنداز ابوذر سلمان خالد بن سعید مقداد بریده اسلمی وعمار و انصار عبارتند از خزيمة بن ثابت سهل بن حنیف و ابو الهیثم بن تیهان قیس بن سعد بن عباده خزرجی ابی بن کعب و ابوایوب انصاری خالد بن سعید بن عاص نخستین کسی بود که با خطاب قراردادن ابوبکر به فضائل امیرالمؤمنین و اهلبیتع از زبان پیامبرص در روز جنگ قریظه اشاره کرد که پیامبرص امیرالمؤمنین را از سوی خداوند به عنوان امام پس از خویش و اهلبیتش را به عنوان وارثان پس از خویش معرفی کرد 16 نقد مولف و اثر  رجال برقی در عین شهرت بسیار در مباحث تخصصی علم رجال با دو انتقاد همراه است اصل انتساب کتاب به خاندان برقی پذیرفته شده است اما در انتساب آن به احمد برقی ملاحظاتی وجود دارد به گفته شیخ طوسی و نجاشی احمد برقی ثقه بوده