پروانه و آتشاز حلاج تا حافظ  سیر تحولات یک تمثیل عرفانی در ادبیات ایران نویسنده نصرالله پورجوادی حدیث پروانه و آتش در زبان پارسی مثلی است معروف و معنای آن نیز کم و بیش معلوماشعار فراوانی در این زبان هست که در آنها پروانه نماد عاشقی است که با دیدن روشنایی چراغ یا شمع از دور به سوی آن پرواز می کند و دیوانه وار خود را به آتش می زند رفتن پروانه به سوی آتش و حتی سوختن آن امری است طبیعی ولیکن برداشت عارفانه و شاعرانه ای که در فرهنگ ایران و ادبیات عرفانی از آن شده امری است تاریخیشاید هیچ قوم و ملت دیگری چنین برداشت شاعرانه ای از پرواز پروانه به سوی شمع یا چراغ و سوختن و خاکستر شدن او در آتش نداشته باشدمگر اینکه خود تحت تاثیر فرهنگ شعر پارسی شعر صوفیانه آن قرار گرفته باشد مانند شاعران اردو زبان یا ترک