کتاب تاریخ دولت اسلامی در اندلس نویسنده محمد عبدالله عنان ترجمه عبدالمحمد آیتی دوره چهار جلدی از مجموعه پنج جلدی  اندلس عربی الأندلس نامی عربی است که به بخشهایی از شبه جزیره ایبری و سپتیمانیا که توسط مسلمانان عرب و اهل شمال آفریقا در زمان های متعددی در دوره زمانی بین 711و 1492 میلادی داده شده استاندلس پس از فتح شدن به پنج ناحیه حکومتی متناظر بااندلوسیا گالیسیا و پرتغال کاستیل و لئون آراگون وکاتالونیا و سپتیمانیا تقسیم شده بود  اندلس به عنوان یک حوزه یا حوزه های حکومتی با موفقیت استانی از خلافت اموی را که توسط خلیفه ولید یکم آغاز شده بود تشکیل داد پایان حکومت مسلمانان بر اندلس همراه با تشکیل دادگاه های تفتیش عقاید به منظور مسیحی کردن مسلمانان و اخراج مسلمانان اندلس به شمال آفریقا بود که با مقاومت ناکام مسلمانان همراه بود  هر جلد از کتاب حاوی مقدمه مؤلف ابواب و فصول متعددی است نویسنده در سراسر کتاب کوشیده است که حوادث و شخصیت ها و صحنه ها را با قلمی نقادانه و در چهارچوبی از اسناد و نصوص قرار دهد و خود را از هرگونه احساسات و اهواء و گرایش های قومی و دینی برکنار نگه دارد  کتاب دولت اسلامی در اندلس حاوی برهه ای از تاریخ دولت اسلامی اندلس از آغاز فتح تا پایان خلافت اموی و دولت حمودی یعنی تا نیمه قرن پنجم هجری یا نیمه قرن یازدهم میلادی است با پایان گرفتن این عصر دوره ای از تاریخ اندلس که مهم ترین و گسترده ترین و درعین حال پرفراز و نشیب ترین دوره هاست پایان می گیرد که خود از دو بخش تشکیل شده است  بخش اول ابواب اول و دوم شامل فتح افریقیه و اندلس و عصر والیان است و پس ازآن تاریخ دولت امویان اندلس از آغاز نهضت آن تا آغاز عهد عبدالرحمان الناصر یعنی از سال 22 تا سال 300ق برابر با سال 643 تا 912م استبخش دوم ابواب سوم و چهارم شامل تاریخ خلافت اموی و روی کار آمدن دولت عامری است سپس فروپاشی آن دو دولت و حوادثی که هم زمان با آنها رخ داد از هرج ومرج ها و اغتشاش ها و شورش ها و دعوی های استقلال در این نقطه یا آن نقطه و روی کار آمدن دولت بربری بنی حمود در جنوب اندلس و آغاز عصر ملوک الطوایف یعنی از سال 300 تا 450 ق برابر با سال 912 تا 1058م  از جمله بناهایی که ساخت آن در عصر الناصرلدین الله آغاز و تا پایان حیاتش یعنی سال 250ق بی وقفه ادامه داشت و در عهد پسرش الحکم المستنصر ادامه یافت و در سال 329ق به پایان رسید قصر الزهراء بود قصر و شهرک الزهراء برعکس دیگر پایتخت ها و بناهای شهریاران مدت درازی نپایید تنها چهل سال مرکز خلافت بود یعنی از سال 329ق که الناصر در آن داخل شد تا پایان دوره پسرش المستنصر سال 366ق پس از او وزیر محمد بن ابی عامر الحاجب المنصور زمام امور دولت را به دست گرفت و فرمانروایی را به شهرکی تازه که خود بنا کرده بود منتقل نمود و آن را الزهره نامید  بدین طریق الزهرا دیگر به عنوان یک مرکز رسمی رونقی نداشت تقدیر چنین خواسته بود که تنها در عهد مؤسس آن و یا جانشین او که در تکمیل بنای آن کوشید مرکز خلافت باشد قیام الحاجب المنصور در واقع پایان قدرت دولت اموی در اندلس بود و ازآن پس خلفای آن سلسله از خلافت جز نامی نداشتند  اما آن حادثه بزرگی که سبب ازهم فرو ریختن این بناهای عظیم اموی شد و خلافت بنی امیه و دولت عامری را متزلزل ساخت و اندلس را به ورطه سقوط کشید همانا جنگ عظیم داخلی بود در ربیع الاول سال 401ق نیروهای بربر به سرکردگی سلیمان المستعین در حرکت آمد و رهسپار قرطبه شد تا آن را از هشام المؤید و واضح حاجب که زمام امور هشام را در دست داشت بستاند  اینان برسر راه خود به مدینة الزهراء آمدند و محافظان و ساکنان آن را کشتند و باغ ها و سرای ها را خراب کردند و مسجد و قصر را آتش زدند و چند ماه در آنجا ماندند به نظر می رسد که این ضربه بسیار کاری بوده است زیرا چون مهاجمان از آنجا بیرون رفتند از شهر جز ویرانه ای بر جای نمانده بود و ازآن پس نام الزهراء از تاریخ اندلس برافتاد و تنها به عنوان ویرانه هایی متروک از آن یاد می شود  در سال 633ق1236م که قرطبه به دست اسپانیایی ها افتاد دوره شوربختی و فروپاشگی حکومت اسلامی در اندلس فرا رسید در آن دوره طومار حیات خلافت اسلامی اندلس پیچیده شد هرچند قرطبه اهمیت سیاسی خود را از آغاز شورش و سقوط دولت اموی از دست داده بود ولی مدتی هیبت خلافت کهن را همچنان حفظ کرده بود؛ اما خرابه های الزهراء پس از افتادن قرطبه به دست اسپانیایی ها تا چندی که نمی توان دقیقاً مدتش را معلوم کرد هنوز برجای بود  قرطبه نیز چون در سایه فرمانروایی فرمانروایان جدید درآمد به سرعت همه نشانه های عصر اسلامی را از دست داد تا آنجا که امروز از آن همه بناهای اسلامی چیزی جز مسجد جامع آن باقی نمانده است این مسجد به کلیسای بزرگ تبدیل شده ولی هنوز هم بسیاری از شکوه و رونق عصر اسلامی را حفظ کرده است