İpotek kural olarak tarafların karşılıklı anlaşmaları ile kurulan bir haktır. Ancak çeşitli kanunlarda tarafların bu yönde bir anlaşma yapmalarına gerek olmaksızın kanun gereği kurulacak bazı ipotek hakları da düzenlenmiştir.

Kanun gereği doğan ipotek haklarının kimileri için sicile tescil dahi şart değildir. Bu kapsamdaki ipotek hakları için de talep halinde tescil yapılabilecektir; ancak bu halde yapılan tescil açıklayıcı nitelikte olur.
İp o tek ku r a l ola  r ak ta raf la rın karşılı klı an laşma l arı i  le k uru lan bi   r h aktır.A ncak çe şitl i ka nunlarda taraflar ı n b  u yön de b i r anla  şma y  apmalarına ge  rek o lmaks ız ın kanung ereği ku  rula cak b   azı ipot e k ha kl arı d  a düzenl enmi ştir. Ka n un ger  eği doğa nipo tek h a klarını n kimi leri iç i n sic ile tesc  il d ahi şar t de ğildir. B u ka ps am daki ipote  k h a kl arı i çin d  e t a  lep h alinde t  escil yapılab ilecektir; an c a k b u ha  lde- y apılan tesci  l açıklayıc ı ni te li kte ol  ur.