90 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 19Jt. 6 32003L0008 31.1.2003 DZIENNIK URZĘDOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH L 26/41 DYREKTYWA RADY 2003/8/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. w celu usprawnienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sporach transgranicznych poprzez ustanowienie minimalnych wspólnych zasad odnoszących się do pomocy prawnej w sporach o tym charakterze RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Furopejską, w szczególności jego art. 61 lit. c) oraz art. 67, uwzględniając wniosek Komisji (!), uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego (?), uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (?), a także mając na uwadze, co następuje: ()) Unia Europejska postawiła sobie za cel utrzymanie i roz- wój obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w którym zapewniony jest swobodny przepływ osób. W celu stopniowego tworzenia tego obszaru konieczne jest, aby Wspólnota przyjęła środki dotyczące współpracy sądowej w sprawach cywilnych mających charakter trans- graniczny oraz konieczne dla właściwego funkcjonowania wspólnego rynku. Zgodnie z art. 65 lit. c) Traktatu środki te wiążą się z dzia- łaniami na rzecz zniesienia wszelkich przeszkód w celu lepszego funkcjonowania procesów cywilnych, jeśli konieczne także przez promowanie zgodności zasad postępowania cywilnego we wszystkich Państwach Człon- kowskich. Rada Europejska w Tampere, która odbyła się w dniach 15 i 16 października 1999 r., wezwała do ustanowienia mini- malnych norm zapewniających równy poziom pomocy prawnej w sporach transgranicznych w całej Unii. Wszystkie Państwa Członkowskie są stronami Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. Zagadnienia odno- szące się do tej dyrektywy powinny być zgodne z konwen- cją, w szczególności z zasadą równości stron, biorących udział w sporze. Niniejsza dyrektywa ma na celu zachęcanie do ubiegania się o pomoc prawną w sporach transgranicznych przez osoby, które nie posiadają wystarczających środków, tam gdzie pomoc jest konieczna dla zapewnienia skutecznego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Powszechnie uznane prawo dostępu do wymiaru sprawiedliwości zostało także potwierdzone w art. 47 Karty praw podsta- wowych Unii Furopejskiej. Dz.U. C 103 E z 30.4.2002, str. 368. Opinia wydana dnia 25 września 2002 r. (dotychczas nieopubliko- wana w Dzienniku Urzędowym). Dz.U. C 221 z 17.9.2002, str. 64. (6) (11) (12) (13) Ani brak środków w posiadaniu strony procesu, bez względu na to, czy występuje jako powód lub pozwany, ani trudności wynikające z transgranicznego charakteru sporu, nie powinny stać na przeszkodzie skutecznemu dostępowi do wymiaru sprawiedliwości. Jako że cele niniejszej dyrektywy nie mogą być skutecznie osiągnięte przez Państwa Członkowskie działające we wła- snym zakresie, a zatem mogą być w skuteczny sposób osiągnięte na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może przyjąć środki w zgodzie z zasadą pomocniczości, ustano- wioną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonal- ności, ustanowioną w tym artykule, postanowienia niniej- szej dyrektywy nie wykraczają poza środki konieczne do osiągnięcia tych celów. Głównym celem niniejszej dyrektywy jest zagwarantowa- nie równego poziomu pomocy prawnej w sporach trans- granicznych poprzez ustanowienie pewnych minimalnych wspólnych norm odnoszących się do pomocy prawnej dla tego typu sporów. Dyrektywa Rady jest w tym celu najbar- dziej odpowiednim instrumentem prawnym. Niniejszą dyrektywę stosuje się sporów transgranicznych w sprawach cywilnych i handlowych. Wszystkie osoby biorące udział w sporze cywilnym lub handlowym objętym niniejszą dyrektywą muszą mieć możliwość obrony swoich praw przed sądem, nawet jeśli sytuacja materialna tych osób czyni niemożliwym ponie- sienie przez nie kosztów procesu. Pomoc prawna jest uwa- żana za właściwą, gdy umożliwia jej beneficjentowi sku- teczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości na warunkach ustanowionych w niniejszej dyrektywie. Pomoc prawna powinna obejmować przedprocesową poradę prawną służącą rozstrzygnięciu sporu przed wnie- sieniem sprawy do sądu, pomoc prawną w trakcie wnosze- nia sprawy do sądu oraz reprezentowanie w sądzie, a także pomoc w kosztach procesu lub zwolnienie z powyższych kosztów. Prawu Państwa Członkowskiego, w którym usytuowany jest sąd lub w którym orzeczenie ma zostać wykonane, pozostawia się, czy koszty procesu mogą obejmować koszty strony przeciwnej nałożone na beneficjenta pomocy prawnej. Wszyscy obywatele Unii posiadający miejsce stałego zamieszkania, jak i stałego pobytu na terytorium Państwa Członkowskiego, muszą kwalifikować się do pomocy prawnej w sporach transgranicznych, w przypadku speł- nienia przez nich warunków przewidzianych w niniejszej dyrektywie. To samo dotyczy obywateli państw trzecich stale i zgodnie z prawem przebywających w Państwie Członkowskim.