27.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 299/5 DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2012/28/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie niektórych dozwolonych sposobów korzystania z utworów osieroconych (Tekst mający znaczenie dla EOG) PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Furopejskiej, w szczególności jego art. 53 ust. 1 oraz art. 62 i 114, uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym, uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno- Społecznego (!), stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (?), a także mając na uwadze, co następuje: (1) Publicznie dostępne biblioteki, placówki oświatowe oraz muzea, a także archiwa, instytucje odpowiedzialne za dziedzictwo filmowe lub dźwiękowe oraz nadawcy publiczni z siedzibą w państwach członkowskich prze- prowadzają masową digitalizację swoich zbiorów lub archiwów w celu utworzenia europejskich bibliotek cyfrowych.  Współuczestniczą one w ochronie i rozpowszechnianiu europejskiego dziedzictwa kulturo- wego, co również jest istotne do celów tworzenia euro- pejskich bibliotek cyfrowych, takich jak Europeana. Tech- nologie masowej digitalizacji materiałów drukowanych oraz technologie wyszukiwania i indeksowania zwięk- szają naukową wartość zbiorów bibliotecznych. Utwo- rzenie dużych bibliotek internetowych ułatwia wyszuki- wanie elektroniczne i zapewnia narzędzia otwierające nowe źródła wiedzy dla naukowców i badaczy, którzy w przeciwnym razie musieliby zadowolić się bardziej tradycyjnymi, analogowymi metodami wyszukiwania. Konieczność wspierania swobodnego obiegu wiedzy i innowacji na rynku wewnętrznym stanowi ważny element strategii „Europa 2020”, przedstawionej w komu- nikacie Komisji zatytułowanym „Europa 2020: Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” i obejmującej jako jedną z inicjatyw przewodnich realizację Europej- skiej agendy cyfrowej. Stworzenie ram prawnych mających na celu ułatwienie digitalizacji i rozpowszechniania utworów oraz innych przedmiotów podlegających ochronie prawem autorskim lub prawami pokrewnymi, co do których podmioty uprawnione nie są znane, lub nawet jeśli są znane, których odnalezienie jest niemożliwe — tzw. utworów osieroconych — jest jednym z kluczowych działań prze- widzianych w Europejskiej agendzie cyfrowej, przedsta- wionej w komunikacie Komisji zatytułowanym „Euro- pejska agenda cyfrowa”. Niniejsza dyrektywa ma na celu rozwiązanie konkretnego problemu prawnego doty- czącego określenia statusu utworu osieroconego oraz (!) Dz.U. C 376 z 22.12.2011, s. 66. () Stanowisko Parlamentu Europejskiego z dnia 13 września 2012 r. (dotychczas nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym) i decyzja Rady z dnia 4 października 2012 r. jego konsekwencji w kontekście upoważnionych użyt- kowników i dozwolonych sposobów korzystania z utworów lub fonogramów, które uznano za utwory osierocone. Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla szcze- gólnych rozwiązań opracowywanych w państwach członkowskich w celu rozwiązania szerszych kwestii masowej digitalizacji, tak jak w przypadku tak zwanych utworów niedostępnych w obrocie handlowym. Takie rozwiązania uwzględniają szczególny charakter różnych rodzajów treści i różnych użytkowników oraz powstają w oparciu o ustalenia pomiędzy zainteresowanymi stro- nami. Podejście to zostało również zastosowane w Poro- zumieniu w sprawie kluczowych zasad dotyczących digi- talizacji i udostępniania utworów niedostępnych w obrocie handlowym podpisanym w dniu 20 września 2011 r. przez przedstawicieli europejskich bibliotek, autorów, wydawców i organizacji zbiorowego zarządza- nia, w obecności Komisji. Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla powyższego porozumienia, w którym wzywa się państwa członkowskie i Komisję do zapew- nienia, aby  dobrowolne porozumienia zawierane pomiędzy użytkownikami, podmiotami uprawnionymi i organizacjami zbiorowego zarządzania, dotyczące udzielania licencji na korzystanie z utworów niedostęp- nych w obrocie handlowym w oparciu o zawarte w nim zasady, korzystały z niezbędnej pewności prawnej w kontekście krajowym i transgranicznym. Prawa autorskie są gospodarczą podstawą przemysłu kreatywnego, ponieważ pobudzają innowację, twórczość, inwestycje i produkcję. Masowa digitalizacja utworów i ich masowe rozpowszechnianie są w związku z tym sposobami ochrony europejskiego dziedzictwa kulturo- wego. Prawo autorskie to ważne narzędzie służące do wynagradzania branży kreatywnej za jej pracę. Ze względu na fakt, iż podmioty uprawnione posiadają wyłączne prawa do zwielokrotniania i publicznego udostępniania swoich utworów i innych przedmiotów objętych ochroną, zharmonizowane na mocy dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeń- stwie informacyjnym (*), niezbędne jest uzyskanie wcześ- niejszej zgody podmiotów uprawnionych na digitalizację i publiczne udostępnienie danego utworu lub innego przedmiotu objętego ochroną. W przypadku utworów osieroconych uprzednie uzys- kanie takiej wcześniejszej zgody na zwielokrotnianie lub publiczne udostępnianie jest niemożliwe. Różne podejścia państw członkowskich w zakresie uzna- wania statusu utworów osieroconych mogą stwarzać przeszkody w funkcjonowaniu rynku wewnętrznego (3) Dz.U. L 167 z 22.6.2001, s. 10.