<prompt> Iran dǝ shima fato kǝla fǝrǝm zamanbe dunyabe falro kara, badiyaram mairi Elamitebe suro millennium kǝn diyau BC lan. Buron shima kərmai Medobe Iranbedəye suro karnu kən arakkəminmi BC lan kəltə, kuru nəm kura lardəbedə karnu kən arakkəminmi BC lan, sa Cyrus the Great ye Daula Achaemenidbedəga cido, shidoni faldo daulawa kurama suro hawaryen kuru duno kura dunyabe buro salakye ro wallono. Mairi dә Alexander the Greatye karnu kən diyaumyen BC lan kәrmai dәga kәrmai dәro yaktә kuru lardәwa Hellenisticye kada ro yaktә. Kǝriwu Iranbedǝye mairi Parthiabedǝa karnu kǝn yakkǝmi BC lan cido, shido karnu kǝn yakkǝmi AD lan mairi Sasanianbedǝa kǝnasartǝ, mairi dunyabe kura karnu diyau fuwuyen. Musulumwa Arabbe mairi dәa karnu kən arakkәnmi AD-ye dәn cotto, adәye sәkkә Islamization Iranbe ro suwudәna. Ngawo adǝben na kura adaa ilmu Islambe ro walwono, kuru kisandi nzayebe-a, kitawu nzayebe-a, falsafa nzayebe-a, fasal garbe nzayebe-a dunya Muslimbe-a kuru lardǝwa gadebe-a lan faidatayin loktu zaman Islambe Golden Agebe lan. Karnu indi fuwunna dən, kərmai lardə musləmabe bəla gadegade kada tuwandəna kawu amma Seljuq Turks-a Mongols-a ye nashawa dəga zəbtəgənaro. Karnu kən 15 lan, Safavids lardədəye waltə lardə Iranbe fallatə kuru nəm kamma lardəye fallatə kuru lardədədə Shia Islamro faltə. Suro kərmai Nader Shahbe karnu kən 18yen, Iran waltə duno dunyabe kura ro walzəna, amma karnu kən 19yen kəriwuwa Russia-a kəlzəna dəbe səkə lardəwa ngəwu so fatsəna. Badiyaram karnu kən 20th ye dәye kәla kәrmai Persian Constitutional Revolution ye dәn fuwuwono. Kәnәngatәwa fossil fuel kәmbu so dә kamfaniwa futeyabe lardәbe dәn rokko lardәbe ro zuwuna dәye sәkkә kәriwu Anglo-Americanbe dә suro saa 1953 lan  <response>: , shidoni Mohammad Reza Pahlavia kərmai kərmaibe ngəwu sədəna kuru fuwutu siyasaye fətebe ngəwuzəna. Saa 1963 lan, shiye fasal-a ngalwotəgə-a kura-a badiwono. Ngawo kərmai Iranbe lan, kərmai Islamye kərmaidəbe dəga saa 1979 lan Ruhollah Khomeini, shi dəwo shima kazadala kura buro salakye lardədədəro wallono. 