<prompt> Portugal-a Japan-a dǝ rokko buro salakye suro saa 1543 lan badiyada, sa Portuguese dǝ shima Europaye buro salakye Japan ro lejin suro archipelago anǝmbe dǝn. Sandiye zaumaro kərawu Japanbe gozana, hatta suro nəmkamzə gana burobe adən, kəriwuwa konnube kəriwu Japanbe ro suwudəna. American Perry Expedition suro saa 185354 dǝye kǝla fuwunzǝ Japanbe kǝlanzǝga datǝgǝ; adǝye sǝkǝ kǝrmai shogunatebe-a kǝrmai maibe-a ro waltǝgǝ suwudǝna woktu kǝriwu Boshinbe saa 1868 lan. Kəndaramma lardəye bəlin loktu Meiji ngawoye dəye lardədo kəndaramma feodaldəye dəga falzəna mairi dəwo futu lardədo fəteyedəga fuwuzəna kuru duno kura ro walzəna ro. Kәla demokәriyadә fuwuzәna dәn kuru adawa kәrmaiye zamanbe zaman Taishōbe dәn fuwuzәna dәn 191226, askәrwa Japanbe dunoa dә kәlanzә kәlanzә kәlanzәn. Askәrwa Japanyeyeye Manchuriadә 1931 lan kәrmuza, kuru saa 1937 lan kәrmai dә zauro kәriwu ro walzәna suro kәrmai Chinabe dәn. Japanye Pearl Harboro bǝtǝdǝ saa 1941 lan United States-a lardǝnzǝye-a kǝriwu sǝdǝna. Askәrwa Japanbe dә karәngә lan zauro zauro gana ro wallono, amma askәrwa dәye banazәgәna duk kәla kәriwuwa Alliedbe dәye kәla kәrәnzabe dәro kәrәnza dә zauro zaksәna lan. Mai Japanye Hirohito dәye Japanye kǝlanzә kolzәna  <response>: Kәntagә August 15, saa 1945 dәn, ngawo bom atomicbe Hiroshima-a Nagasaki-a-a Sovietbe Manchuria-a dәn. 