 Ọwọ yẹpẹrẹ si kọ ni Yoruba fi n mu agbega aṣa ati ise wa to da lori iwa ọmọluabi ati iwa rere ni awujọ. Ṣugbọn awọn ẹda kan wa, ti wọn jẹ kanda ninu irẹsi fun iran Yoruba, nitori awọn iwa to tako ti ọmọluabi ti wọn n hu. Wo ìdílé tí ìyá àti gbogbo ọmọ kara bọ iṣẹ ṣíṣe epo tà Ọpọ awọn eniyan naa si lo jẹ ogboju adigunjale ati adaluru, ti wọn ti da ẹmi ọpọlọpọ eeyan legbodo. BBC Yoruba wa ṣe akojọpọ itan igbe aye awọn adigunjale ati ọdaran naa pẹlu iwa aidaa ti wọn hu, eyi ti yoo kọ ọpọ ọdọ lọgbọn. Awọn adigunjale ati ọdaran meje nilẹ Yoruba: Abiodun Egunjobi - Godogodo: Ogboju adigunjale ni Abiodun Egunjobi, ti ọpọ eeyan mọ si Godogodo nigba aye rẹ, to si gbajumọ fun isẹ to yan laayo naa. Oju kan pere ni Godogodo ni, amọ o buru ju àpáàrà lọ, ti awọn kan si ni oun lo buru julọ laarin awọn ilumọọka adigunjale nilẹ Naijiria. Ọmọ gọta ati atapata dìde ni Godogodo, to si pada di olori ikọ adigunjale ti kii gbọ ẹbẹ nilu Eko, afi ko mu ẹjẹ. Odidi ọdun mẹrinla lo fi da Ileesẹ ọlọpaa ipinlẹ Eko riba ribo, ki ọwọ palaba rẹ to segi ni ọjọ kinni osu kẹjọ ọdun 2013, ti wọn mu. Baby abandoned on dunmpsite: Mo ti bímọ mẹrin tẹlẹ fún bàbá méjì nínú òṣí- Dupe Ogbomos Dr Isola Oyenusi: Laarin saa ọdun 1970s ni Ishola Oyenusi da omi alaafia ilẹ Yoruba ru, ti ọpọ ẹmi si ti ọwọ rẹ bọ. Oyenusi ni adigunjale akọkọ nilẹ Naijiria, eyi to gbajumọ ni kete ta pari ogun abẹle tan. Àwọn iròyin tì ẹ leè ní ìfẹ síí: Ogboju adigunjale naa ni oogun abẹnu gọngọ pupọ, to si maa n rẹrin pade awọn ọlọpaa ati Sọja lasiko to ba n ṣíṣẹ ibi naa lọwọ. Ọta ìbọn kii ran Oyenusi, bẹẹ lo maa n poora lasiko tawọn agbofinro ba fẹ mu, kii si lọ si ode idigunjale lai gba ẹmi eeyan, koda, ọdaju adigunjale pọnbele ni. Gẹgẹ bi Oyenusi ti salaye obinrin afẹsọna oun to nilo owo nigba naa lo sun oun de idi ole jija. Lẹyin o rẹyìn, ọwọ ofin tẹ ẹ, ti wọn si fi ẹyin rẹ ti agba ni Ọjọru, ọjọ kẹjọ oṣù Kẹsan-an ọdun 1971 ni eti okun nilu Eko. Kayode Williams: Ọmọ ileewe ni Kayode Williams wa nigba to dara pọ mọ ikọ Adigunjale Isola Oyenusi. Oun nikan si lo sẹku lẹyin ti wọn pa Oyenusi tan, to si buru pupọ nitori ọwọ oun naa yara lati pa eeyan, ti ko si loju aanu. Yatọ sí pé ó ṣe sọjà, tó tún jẹ ọkọ Oriṣabunmi, wo àwọn nkan tí o kò mọ nípa Jimoh Aliu Ọdún mọkànlá rèé témi àti ọkọ mi bẹrẹ ìfẹ láti ilé ẹkọ girama - Bukunmi Oluwasina Ọdún méjì, wàhálà méjì lójúbọ Osun Osogbo, Búrẹdì tí wọn ó fi jẹ ẹwà ni wọn lọ rà ni wọn pàdé ikú gbígbóná Koda, ogbontagi adigunjale yii naa maa n gun ọmọ tuntun ninu odo lati fi ṣe oogun isọra, to si daamu agbofinro, ki ọwọ to tẹ ẹ. Kayode Williams lọ ṣe ẹwọn ọdun mẹwa nigba ti ọwọ ijọba tẹ ẹ, ibẹ si lo ti ba Ọlọrun pade, to si di ọmọlẹyin Kristi. Ojisẹ Ọlọrun naa wa laye lonii, to si n lo iriri rẹ bii adigunjale lati waasu fun awọn ọdaran iwoyi lati yipada kuro ninu isẹ ibi, bẹẹ lo tun n ṣe ayipada igbe aye awọn ẹlẹwọn. Oyenusi ló mú mi wọ ẹgbẹ adigunjalè kó tó di pé mo bÓlúwa pàdé Shina Rambo: Ọmọ bibi ilu Abeokuta ni ogbontagi adigunjale ti ọpọ eeyan mọ si Shina Rambo, aarin saa ọdun 1990s si lo da ilu risa risa. Fun bii ọdun meje, ní Rambo fi n ja ọkọ ayọkẹlẹ gba laarin ilu, bo si ṣe n pa agbofinro, naa lo n pa araalu, ọdaju adigunjale pọnbele si ni. Rambo gbẹkẹle oogun abẹnu gọngọ pupọ, o fi ọlẹ inu alaboyun mẹtadinlọgbọn gun ọṣẹ fun isọra, to si fi ahọn eeyan ọgọrun mu ẹkọ. Bo ṣe n gbe inu igi iroko oluwere, lo n sun si itẹ oku fun aabo, koda ẹbọra kan to ṣe bii obinrin, ti wọn n pe ni Alhaja, lo maa n wa ọkọ rẹ, ẹni ti ẹda kankan ko le e pa. Ilu Cotonou nilẹ Benin ni Rambo fi ṣe ile, nibi ti aya ati ọmọ rẹ wa, to si maa n ko ẹrú ole to ba gba ni Naijiria lọ. Lẹyin o rẹyin, Shina Rambo padanu ohun gbogbo to ṣíṣe fun, to fi mọ aya ati ọmọ mẹta, to si jọwọ ara rẹ silẹ fawọn ọlọpaa. Ijọba sọ Shina Rambo si ẹwọn níbi toun naa ti ba Ọlọrun pade, to si ji ajihinrere to n waasu ihinrere Jesu kiri fawọn ọdaran lonii. Isiaka Busari - Mighty Joe: Isiaka Busari, ti wọn n pe ni Mighty Joe laarin awọn adigunjale, ni igbakeji Ishola Oyenusi ninu ikọ adigunjale wọn. Oun si lo tẹsiwaju ninu iṣẹ ole jija lẹyin ti wọn pa Oyenusi tan. Iṣẹ yii rọrun fun Mighty Joe pupọ nitori ọpọ awọn abọde Sọja to ṣẹṣẹ ja ogun abẹle tan lo ko mọra, ti wọn si n lo ohun ija oloro lati digun jale. Ọka bimọ silẹ, o bi oro ni ọrọ Mighty Joe, to si buru ju Oyenusi to jẹ ọga rẹ lọ, igbakugba to ba wu lo n lọ soko ole, ẹmi eeyan ko si jọ loju. Fun ọpọ ọdun lo fi da ilu Eko laamu laarin ọdun 1971 si 1973, ti agbegbe Mushin to n gbe ko si rọrun fun tonile talejo rara. Amọ ọwọ palaba oun naa papa segi nigba ti ọwọ ọlọpaa tẹ ẹ lẹyin to digun jale nile Itura kan, to si gba odidi naira mẹwaa lọwọ osisẹ ile itura naa, eyi tii ṣe owo nla nigba naa. Nigba to wa ni ahamọ to n reti ọjọ ti wọn yoo fi ẹyin rẹ ti agba, Mighty Joe gba ẹṣin Islam to si di musulumi ododo. Ẹyin agba leti okun nilu Eko ni ogboju apamọlẹkunjaye ẹda naa pari aye rẹ si, nigba táwọn ọmọ ologun rọ ojo ìbọn le lori. Mufu Oloosa Oko: Agbegbe Abebi, Idikan, Oloosa oko, Beere titi de Mokola, Oja Ọba nilu Ibadan ni Mufutau gbe dagba, to si ti ṣe ìpátá. Ni ibẹrẹ aye rẹ, onirẹlẹ ẹda ni Mufutau, ti kii si gbe oju soke wo ẹnikẹni loju, koda, ko le sọrọ ẹnu ẹnu rẹ tan. Ẹda tẹẹrẹ ti ko ni omi lara ni Mufu amọ tori adugbo to gbe dagba, ko si ẹda ti wọn jọ ja, tí Mufu ko ni fi ẹyin rẹ balẹ. Olugbeja mẹkunnu ni Mufu, ẹnikẹni ti wọn ba yan jẹ ladugbo, tabi ti wọn gba iyawo rẹ lo maa n gbe wọn nija pẹlu awọn ọmọlẹyin rẹ. Awakọ ero ni Mufutau, ilu Portharcourt si lo maa n fi ọkọ pijo 504 rẹ na titi wọ ọdun 1976, ti wahala de ba. Olumo Rock: Òrìṣà Igùn lọba ọpọ òrìṣà tó wà lábẹ Olúmọ tó ń dáhùn àdúrà Lasiko ti Mufu wa laye, ko si ẹni to mọ bii adigunjale, amọ ọmọ líle, tọọgì ati janduku to n da agbo ariya ru ni, ko si si olorin tí yoo fẹ ṣeré nilu Ibadan, ti ko ni kọkọ juba Mufu Oloosa Oko pẹlu owo nla. Lọdun 1975, oun ati awọn ikọ rẹ na eeyan kan wọ inu mọsalasi, ibẹ ni Lemọmu ti ṣẹ epe fun pe ko ni si laarin awọn ni iwoyi ọdun to n bọ. Nigba to di ọdun 1976, Mufu n dari bọ lati ilu Portharcourt to n na pẹlu awọn ikọ rẹ, wọn ya sile epo kan nilu Ondo. Bolaji Faleke ni Olùkọ tó ń kọ wa ní àṣà oge ṣiṣe lórí BBC Yorùbá Wọn ba owo tuulu lọwọ osisẹ ileepo naa to n ka lọwọ, ti wọn si fi ìbon gba owo naa lọwọ rẹ. Ọwọ ọlọpaa papa tẹ Mufu, ti adajọ si ni ki wọn lọ yẹgi fun nilu Akure lọdun 1976. Baddo ti Ikorodu: Agbegbe Ikorodu nipinlẹ Eko ni ọkunrin kan tí ọpọ eeyan mọ si Baddo, ti sọṣẹ. Badoo yii jẹ ọmọ líle, ọdaran ati adigunjale to doju kọ awọn obinrin ati ọmọde nikan. Fun ọdun pipẹ ni Badoo fi pa ọmọ lẹkun jaye, to si ni awọn omilẹgbẹ ọmọ lẹyin rẹ, ti wọn n da ẹmi eeyan legbodo. Bi Badoo ati awọn ọmọlẹyin rẹ ba pa eeyan tan, wọn yoo fi aṣọ nu ẹjẹ rẹ, ti ọpọ eeyan si ni oogun owo ni wọn n fi ẹjẹ naa ṣe tabi ki wọn ta aṣọ ẹlẹjẹ naa fun Babalawo ti yoo lo o. Lootọ ni awọn ọlọpaa maa n mu Badoo si atimọle lori awọn iwa ọdaran to n hu, amọ kii pẹ ki wọn to ju silẹ, ti yoo si tun tẹsiwaju pẹlu iwa ipaniyan ati idigunjale rẹ. Risikat Moromoke Azeez: Inú èmí àti Òbí mi dùn nígbà ti Risi bí ọmọ olójú búlù- Wasiu Nigba to ya, ti ara awọn eeyan Ikorodu ko gba iwa ọdaran yii mọ, wọn mu Badoo, ti wọn si dana sun titi to fi jade laye. Ẹkọ ti itan awọn gbajumọ ọdaran meje yii kọ wa: Ẹya Yoruba jẹ ẹya to maa n wa alaafia, to si korira iwa idaluru abi odaran ni gbogbo ọna. : Notorious Armed Robbers in Nigeria: Lára àwọn ọdaràn méje ni Mufu Oloosa Oko àti Godogodo 