 Ọmọwe Ngozi Okonjo Iwealla ni ko si aniani pe eto ọrọ aje agbaye gbogbo ni yoo dẹnukọlẹ eleyi to tums si pe kini naa yoo kan awọn orilẹede Afirika pẹlu. Amọṣa o ni ọna kan pataki lati bori wahala to lee waye lori eto ọrọ aje lẹyin ajakalẹ arun naa ni ki olukuluku orilẹede ni ilẹ Afirika o boju wo inu ile rẹ lati lo awọn ohun ti o ba ni fi gbe ara rẹ dide. Ọmọwe Okonjo-Iwealla to ba BBC News Sọrs ṣalaye pe ko si nnkan meji ti awọn orilẹede lorilẹ Afirika lee fi gba ara wọn la ju awọn ẹka bii eto ogbin atawọn ohun alumsni miran ti Eleduwa fi jinkin wọn ati pe ki banki apapọ na ọwọ iranwọ si awọn ileeṣẹ kerejekereje nitori pe ẹka wọnyii lo gba ọpọlọpọ awọn eeyan lawsn orilẹede wọnyii si iṣẹ julọ. O wa fi kun un pe kọkọrọ kan to n bẹnu aja jẹ lori ọrọ yii ni pe awọn orilẹede Afirika ko ni owo lati fi awọn nnkan wọnyii lọwọ; idi niyi ti wọn si fi nilo ati tọ awọn ileeṣẹ nlanla lagbaye lọ lati yawo ni ele ti ko ga ju ara lọ. Wo bí o ṣe leè ṣe ìjìnàsíraẹni ní ibiṣẹ lásìkò Coronavirus yìí Wo àwọn bẹbẹ tí Umar Musa Yaradua ṣe lórí àlééfà Awọn ọmọ Naijiria n ṣeranti aarẹ ana Ọjọ ńlá, ọjọ manigbagbe ni ọjọ karùn-ún oṣù karùn-ún ọdún 2010, tí aarẹ tẹlẹ ni Nàìjíríà, Umaru Musa Yaradua jáde láyé, èyí tó pé ọdún mẹwàá gbáko lónìí ọjọ Isegun. Lásìkò tí Umar Yaradua sì jẹ Ààrẹ orílẹ èdè yìí, ọpọ igbesẹ tó pegede lo gbé fún idagbasoke ilẹ Nàìjíríà àti igbaye-gbadun ọmọ orílẹ èdè yìí kọọkan. Yoruba sì ni bí onirese kò bá fín igbá mọ, èyí tó ti fin silẹ kò leè parun, ìdí si nìyí tí BBC Yoruba fi ń mú àwọn iṣẹ akainiye tó jẹ manigbagbe fún àwọn ọmọ Nàìjíríà, tí Ààrẹ Yaradua gbé orí àkóso ṣe nígbà ayé rẹ. Ohun rere tí Umar Yaradua ṣe lórí aleefa: Ìkéde dúkìá faraye: Ohun àkọkọ tí Ààrẹ tó ti di olóògbé náà ṣe lórí àga àkọso, tí a kò leè gbàgbé ni pé òun ni aarẹ àkọkọ tó kéde dúkìá rẹ fún gbogbo ayé, lai ju ọgbọn ọjọ lọ tó di Aare, èyí tó sì dun mọ àwọn ọmọ Nàìjíríà nínú pupọ. Ìkéde dúkìá tí Yaradua ṣe yìí, si ni àwọn èèyàn fi ń ṣe odiwọn fún Ààrẹ tuntun to ń jẹ lẹyìn rẹ, láti mọ bóyá onítọún yóò kó akoyawọ bíi Umar Yaradua. Ayédèrú èsì ibo: Ohun èkejì tí Yaradua tún ṣe daada ni pé, ó gbà pé èsì ìbò tó gbé òun wọlé kún fún magomago àti ayédèrú esi ibo. Ìkéde yìí ló gbà gbogbo àgbáyé kan, tí wọn sì ń kan saara sì pe olóòótọ èèyàn ni. Bákan náà lo tún fi ogun rẹ gbà rí pé ayédèrú àti magomago ibo kò ní wáyé rárá lásìkò ijoba tòun. Ṣùgbọn kòkòrò kò jẹ ká gbádùn obì tó gbó, ọdún mẹta péré ni Yaradua náà lo lórí aleefa, tí ikú fi pá ojú rẹ dé, tí kò sì dúró de asiko ìbò gbogbo gbòò miran. Ibọwọ fún òfin ilẹ wa Ohun àrà kẹta tí Umar Yaradua ṣe lórí aleefa ni pé ó jẹjẹ pé òun yóò máa bù ọwọ ńlá fún òfin ilẹ wa yàtò si bí àwọn aṣáájú tó síwájú rẹ tí ń ṣe. Ẹsẹ bàtà, èso kukumba ni wọn fi ń já àbálé àwọn ọmọ Nàìjíríà ní Libya Ó sì ṣe àṣeyọrí pupọ nídìí ìlérí rẹ náà, gbogbo àṣẹ ile ẹjọ àti òfin ilẹ wa lo tẹlẹ gẹgẹ bíi Ààrẹ Nàìjíríà. Ààrẹ àkọkọ to kọjú Boko Haram, ségun wọn Ohun ìdùnnú miran ti aarẹ Umar Musa Yaradua tún ṣe, tàwọn ọmọ Nàìjíríà kò fi ní gbàgbé rẹ ni pé, òun ni aarẹ àkọkọ to fojú wina ikọ asekupani Boko Haram, tó sì wá ọwọ rẹ bolẹ nígbà náà, kí ikọ ọhún tún tó gberi dìde. Bí ikọ afẹjẹwẹ náà sì ṣe ń fojú hàn síta, ní ìjọba rẹ koju wọn, to sì pá asiwaju ikọ náà, Muhammad Yusuf, bí ó tilẹ jẹ pé ikọ náà padà gberi, tó sì ń dààmú Nàìjíríà di òní yìí Ìdáríjì àti sísan owó iranwọ fún ikọ ajijagbara Niger Delta: Lára àwọn àṣeyọrí aarẹ tẹlẹ tó di olóògbé yìí ni wíwà àlàáfíà ni agbegbe Niger-Delta tí àwọn ajijagbara tí ń bá ọrọ ajé Nàìjíríà jẹ. Umar Yaradua fi ori jin àwọn agbebọn náà, ó ní kí wọn jọwọ ohun ijagun wọn, tó sì ń ṣàn owó iranwọ fún wọn. Igbesẹ rẹ yìí ló mú kí àlàáfíà jọba lágbègbè Niger-Delta lásìkò tíẹ, tí ọrọ ajé Nàìjíríà si dúró rẹ. Gbogbo àwọn àṣeyọrí aare Umar Musa Yaradua yìí lo si wa ni ìrántí àwọn ọmọ Nàìjíríà, tá sì ń gbàdúrà pé kí Ọlọrun tẹ si afẹfẹ rere Niyi Akinmolayan tó ṣe fíìmu àwòrán-dèèyàn Cartoon nípa COVID-19 tó la ayé já ní N Umaru Musa YarAdua: Atiku, Saraki, Jonathan ń ṣèrántí Ààrẹ tó lọ Awọn ọmọ Naijiria n ṣeranti aarẹ ana Iku n pani, ilẹ n jẹyan. Ọjọ Aiku, ọjọ karun un oṣu karun un ni o pe ọdun mẹsan-an gerege ti aarẹ orilẹede Naijiria nigba kan ri, Umaru Musa Yaradua re iwalẹ asa. Ọpọ ọmọ orilẹede Naijiria lo n ṣedaro aarẹ ana. Ninu wọn ni oludije fun ipo aarẹ fẹgbẹ oṣelu PDP Atiku Abubakar wa. Atiku to msọrọ lojun opo Twitter ni aarẹ tẹlẹ ri, Yaradua jẹ alaanu eeyan, bẹẹ lo si fẹran orilẹede rẹ nigba to wa loke eepẹ. Ajimobi figbe ta, ó ní èmi kọ ló pa Ṣugar o! Gboingboin ni Ilẹ Gẹẹsì wà lẹyìn ìgbógun ti Boko Haram Àwọn ọmọge wọ gàù lAbuja nítorí asọ péńpé Fashola fi orúkọ àwọn ilé isẹ tó jẹ àjẹbánu síta. Oluwo: Mo lè jẹ Ọba ní Ile Ife Oyin sínsìn lérè lórí ṣùgbọn ó tún gbé ikú karí Atiku gbadura pe ki Ọba oke ko dẹlẹ fun ẹni re to lọ. Ninu ọrọ tiẹ, aarẹ ana to tun figba kan jẹ igbakeji fun Aarẹ Yaradua, Goodluck Jonathan ṣapejuwe YarAdua bi ọrẹ, iyekan ati ọga. Jonathan ni YarAdua jẹ olori ti ko ni imọ tara ẹni nikan, bakan naa lo ṣapejuwe rẹ gẹgẹ ẹniti o maa n gbiyanju nigba gbogbo lati ri wi pe ifẹ orilẹede Naijiria siwaju ifẹ ọkan rẹ. Adari ile igbimọ aṣofin agba lAbuja, Bukọla Saraki naa ko gbẹyin ninu awọn to n ṣe iranti aarẹ to lọ. Saraki ni iwe rere ti YarAdua wu nigba to jẹ aarẹ Naijiria ti di ohun manigbagbe, bẹẹ lo gbadura pe ki aanu Eleduwa maa baa nibi kibi to ba wa. Sẹnẹtọ Shehu Sani naa sọrọ iwuri nipa YarAdua, o ni aarẹ to lọ jẹ olotitọ eniyan ati oloṣelu ti kii figba kan bọkan ninu. Sẹnẹtọ Saniu fikun ọrọ rẹ pe onirẹlẹ eniyan ni YarAdua jẹ, bakan naa lo gbadura pe ki Eleduwa Alijana ṣẹsan re fun un. Ọjọ karun un oṣu karun un ọdun 2010 ni Aarẹ Umaru Musa YarAdua jade laye. Minisita feto iṣuna lorilẹede Naijiria nigbakan ri, Ọmọwe Ngozi Okonjo Iweala ti ṣalaye pe ọwọja arun coronavirus yoo ṣi wa pẹlu gbogbo agbaye fun igba pipẹ ẹẹyin ti arun naa ba kasẹ n lẹ. : countries without coronavirus: Ọwọjà coronavirus yóò ṣì wà pẹlú àgbáyé fún ìgbà pípẹ- Ngozi Okonjo-Iweala 