 Kọ itẹsiwaju fun paragirafi yii - Pẹlu awọn ọlaju ti n dagba, itan-akọọlẹ atijọ Awọn igba atijọ, pẹlu Ọjọ Ayebaye ati Ọjọ Ọla ti India, to to 500 CE ri dide ati isubu ti awọn ijọba. Ìtàn tí ó wà lẹyìn ìgbà ìgbà ayé àwọn ògbóǹkangí ìyẹn Ọrúndún Àárín, c. 5001500 CE, jẹri dide ti Kristiẹniti, Ọjọ Ọla ti Islam c. 750 CE  c. 1258 CE, àti Timurid àti Italian Renaissances láti nǹkan bí 1300 CE. Nígbà tí wọn bẹrẹ sí í lo ẹrọ ìtẹwé ní ilẹ Yúróòpù ní nǹkan bí ọgọrùn-ún ọdún mẹẹẹdógún sẹyìn, ó yí ọnà tí wọn ń gbà bá àwọn èèyàn sọrọ pa dà, ó sì mú kí ìsọfúnni túbọ máa tàn kálẹ, èyí ló mú kí òpin dé bá àwọn ọmọwé ní ọgọrùn-ún ọdún kẹrìndínlógún, tí wọn sì bẹrẹ sí í fi ìmọ sáyẹǹsì ṣèwádìí : ó ṣe tán. Àkókò òde òní, tí wọn máa ń pè ní Àkókò àwọn ará Yúróòpù àti Àkókò àwọn ọpá ìbọn àwọn Mùsùlùmí, láti nǹkan bí ọdún 1500 sí 1800, ní Àkókò Ìwádìí àti Àkókò Ìlàlóye nínú. Ní ọrúndún kejìdínlógún, ìkójọpọ ìmọ àti ẹrọ-ìmọ ti dé ibi tí ó ṣe kókó tí ó mú Ìyípadà Iṣẹ-ògbólógbòó wá, tí ó sì bẹrẹ sáà òde òní, èyí tí ó bẹrẹ ní nǹkan bí ọdún 1800 tí ó sì ń bá a lọ títí di ìsinsìnyí. 