 Àkóràn papillomavirus ènìyàn àkóràn HPV : Àkóràn papillomavirus ènìyàn àkóràn HPV jẹ ìṣẹlẹ nípasẹ fáírọọsì DNA láti ìdílé Papillomaviridae. Ọpọlọpọ àkóràn HPV kò fa àwọn àmì kankan àti pé 90 yanjú láìfọwọyí láàárín ọdún méjì. Ní àwọn ìgbà mìíràn, àkóràn HPV máa ń tẹsíwájú ó sì máa ń yọrí sí yálà àwọn warts tàbí àwọn ọgbẹ ṣíwájú àrùn jẹjẹrẹ. Awọn ọgbẹ wọnyi, da lori aaye ti o ni ikolu, mu ewu ti akàn ti cervix, vulva, vagina, penis, anus, ẹnu, tonsils, tabi ọfun. Ó fẹrẹẹ jẹ pé gbogbo àrùn jẹjẹrẹ ọrùn inú ọmọ jẹ nítorí HPV àti ẹyà méjì - HPV16 àti HPV18 - èyí tí ó jẹ 70 àwọn ìṣẹlẹ. HPV16 jẹ lodidi fun fere 90 ti hpV-rere oropharyngeal akàn. Laarin 60 ati 90 ti awọn akàn miiran ti a ṣe akojọ loke tun ni asopọ si HPV. HPV6 ati HPV11 jẹ awọn okunfa ti o wọpọ ti awọn warts genital ati papillomatosis laryngeal.Àkóràn HPV jẹ ìṣẹlẹ láti ọwọ papillomavirus ènìyàn, fáírọọsì DNA láti inú ẹbí papillomavirus. Ó lé ní 200 irúfẹ tí wọn ti ṣàpèjúwe rẹ. Ẹnì kọọkan lè ní àrùn hpV tó ju ẹyọ kan lọ, àrùn náà sì ni a mọ pé ó ń nípa lórí ènìyàn nìkan.  Ó lé ní ogójì irúfẹ lè tàn kálẹ nípasẹ ìbálòpọ kí wọn sì kó àrùn bá anus àti genitals. Àwọn ohun ewu fún àkóràn tí ó ń tẹsíwájú nípasẹ àwọn irúfẹ ìbálòpọ pẹlú ìbẹrẹ ọjọ orí ìbálòpọ àkọkọ, ọpọlọpọ àwọn alábàáṣiṣẹpọ ìbálòpọ, sìgá mímu, àti iṣẹ àjẹsára tí kò dára.Àwọn irúfẹ wọnyí máa ń tàn kálẹ nípasẹ ìfọwọsowọpọ awọ-sí-awọ tààrà, pẹlú ìbálòpọ inú ẹjẹ àti ìbálòpọ anal jẹ ọnà tí ó wọpọ jù. Àkóràn HPV náà lè tàn láti ọdọ ìyá sí ọmọ nígbà tí ó bá lóyún. Kò sí ẹrí pé HPV lè tàn káàkiri àwọn nkan tí ó wọpọ bíi àwọn ìjókòó ilé-ìgbọnsẹ, ṣùgbọn irúfẹ èyí tí ó ń fa àwọn ọjà lè tàn káàkiri àwọn ilẹ bíi ilẹ. HPV kò pa nípasẹ àwọn ohun èlò ìmọtótó ọwọ tí ó wọpọ àti àwọn oògùn ìpalára, tí ó ń pọ sí i pé ó ṣe é ṣe kí wọn gbé fáírọọsì náà nípasẹ àwọn aṣojú àkóràn tí kì í ṣe alààyè tí wọn ń pè ní fomites.Awọn ajesara HPV le ṣe idiwọ awọn iru àkóràn ti o wọpọ julọ. Láti ṣiṣẹ dáadáa jùlọ, àjẹsára gbọdọ ṣẹlẹ kí ìbálòpọ tó bẹrẹ, nítorí náà wọn dábàá rẹ láàárín ọdún 9-13. Àyẹwò àrùn jẹjẹrẹ ọrùn inú ọmọ, gẹgẹ bíi ìdánwò Papanicolaou pap smear, tàbí àyẹwò cervix lẹyìn lílo acetic acid, lè ṣàwárí àrùn jẹjẹrẹ ìbẹrẹpẹpẹ àti àwọn sẹẹlì tí kò dára tí ó lè dàgbà sínú jẹjẹrẹ.Àyẹwò máa ń gba ìtọjú kíákíá láàyè èyí tí ó yọrí sí àbájáde tó dára. Àyẹwò ti dín iye àwọn ìṣẹlẹ àti iye àwọn tó kú láti inú àrùn jẹjẹrẹ ọrùn inú ọmọ kù. A lè yọ àwọn ohun èlò ìbálòpọ kúrò nípa dídì. Ó fẹrẹẹ jẹ pé gbogbo ẹni tí ó ń ṣiṣẹ nípa ìbálòpọ ni HPV ní àkókò kan nínú ayé wọn. HPV jẹ àkóràn ìbálòpọ tí ó wọpọ jùlọ STI, kárí ayé. HpVs tí ó léwu tó ga máa ń fa bíi 5 gbogbo àrùn jẹjẹrẹ kárí ayé, pẹlú ìṣirò àwọn obìnrin 570,000 àti àwọn ọkùnrin 60,000 tí wọn ń gba àrùn jẹjẹrẹ tó níí ṣe pẹlú HPV lọdọọdún. Ní orílẹ-èdè Amẹríkà, ó tó ẹgbẹrún lọnà ọgọrùn-ún mẹfà ó lé ẹgbẹrún lọnà ọgọrùn-ún mẹfà 36,000 ìṣẹlẹ àrùn jẹjẹrẹ nítorí HPV máa ń wáyé lọdọọdún. Àrùn jẹjẹrẹ ọrùn inú ọmọ wà lára àwọn àrùn jẹjẹrẹ tí ó wọpọ jùlọ kárí ayé, tí ó ń fa nkan bí ẹgbẹrún lọnà ọgọrùn-ún mẹfà ó lé ẹgbẹrún lọnà ọgọrùn-ún mẹrin ó lé ẹgbẹrún lọnà ọgọrùn-ún mẹrin ó lé ẹgbẹrún lọnà ọgọrùn-ún mẹrin ó lé ẹgbẹrún lọnà ọgọrùn-ún mẹrin ó lé ẹgbẹrún lọnà ọgọrùn-ún mẹrin ó lé ẹgbẹrún lọnà ọgọrùn Ó tó 90 àwọn ìṣẹlẹ tuntun wọnyí àti ikú àrùn jẹjẹrẹ ọrùn inú ọmọ ṣẹlẹ ní àwọn orílẹ-èdè tí owó wọn kéré àti àárín. Ó fẹrẹẹ tó 1 àwọn àgbàlagbà tí wọn ń ṣe ìbálòpọ tí wọn ní àwọn ohun èlò ìbálòpọ. Wọn ti ṣàpèjúwe àwọn ìṣẹlẹ àwọ ara láti ìgbà Greece àtijọ, ṣùgbọn pé kòkòrò àrùn kan ló fa wọn títí di ọdún 1907. 