 Kọ itẹsiwaju fun paragirafi yii - Awọn ogun nla meji ṣe apẹrẹ agbaye Greek Ayebaye. Àwọn Ogun Páṣíà 499449 BC ni wọn sọ nínú ìwé Histories tí Herodotus kọ. Ní òpin ọrúndún kẹfà Ṣáájú Sànmánì Kristẹni, Ilẹ Ọba Páṣíà ti Achaemenid ṣàkóso gbogbo àwọn ìlú-ìpínlẹ Gíríìkì ní Ionia ìpínlẹ ìwọ-oòrùn Turkey òde òní ó sì ti ṣe àwọn àfikún ìpínlẹ ní àwọn Balkans àti Ìlà Oòrùn Yúróòpù. Àwọn ìlú Gíríìkì tó wà ní ilẹ Jóníà, tí Mílétù jẹ olórí wọn ṣọtẹ : àwọn ìlú ńláńlá bíi Athens àti Eretria ló sì ń tì wọn lẹyìn. Lẹyìn tí wọn ti rẹyìn ọtẹ náà, Dáríúsì Kìíní bẹrẹ sí gbógun ti ilẹ Gíríìsì láti gbẹsan lára àwọn ará Áténì. Ní ọdún 492 Ṣáájú Sànmánì Kristẹni, Mardonius tó jẹ ògbóǹkangí ọmọ ogun Páṣíà, kó àwọn ọmọ ogun rẹ tí ọkọ òkun rẹ sì ń tì wọn lẹyìn kọjá Hellespont, wọn tún ṣẹgun ìlú Thrace, wọn sì fi Makedóníà kún un gẹgẹ bí ìjọba tí wọn tẹrí ba fún. Àmọ, kí ó tó dé ilẹ Gíríìsì, ìjì kan tó jà nítòsí Òkè Athos pa ọkọ òkun rẹ run. Ní ọdún 490 Ṣáájú Sànmánì Kristẹni, Darius rán ọkọ òkun mìíràn ní tààràtà gba Aegean kọjá dípò títẹlé ọnà ilẹ gẹgẹ bí Mardonius ti ṣe láti tẹríba fún Athens. Lẹyìn tí wọn ti pa ìlú Eretria run tán, àwọn ọmọ ogun náà gúnlẹ, wọn sì dojú kọ àwọn ọmọ ogun Áténì ní ìlú Marathon, èyí sì mú kí àwọn ará Áténì ṣẹgun pátápátá. Xerxes I tó jẹ arọmọlẹyìn Dáríúsì, ló kó àwọn ará Páṣíà wọ ilẹ Gíríìsì nígbà kejì ní ọdún 480 ṣáájú Sànmánì Kristẹni. Bó tilẹ jẹ pé àwọn ará Gíríìkì ṣẹgun àwọn ará Gíríìkì ní ìlú Thermopylae, lẹyìn náà làwọn ará Páṣíà tún gbógun ti àríwá àti àárín gbùngbùn Gíríìkì fúngbà díẹ, síbẹ àwọn ìlú tó jẹ ti àwọn ará Gíríìkì tún ṣẹgun gbogbo àwọn tó gbógun tì wọn, wọn ṣẹgun àwọn ọmọ ogun òkun nílùú Salamis, wọn sì ṣẹgun àwọn ará ilẹ Gíríìkì nílùú Plataea. 