 ORIN SÁKÁRÀ : ORIN SÁKÁRÀẸdá ìtàn méjì ní a gbọ tí ó rọ mọ bí eré Sákárà ṣe bẹrẹ. Ọkan ní pé ni ìlú Ìlọrin ní Sákárà tí bẹrẹ láti ọwọ àwọn Mùsúlùmí kan, kí a to mú un wá sí Ìbàdàn lásìkò Baálẹ Sítú tí ó jẹ Olúbàdàn láàrin ọdún 1914 sí 1925. Ẹdà ìtàn kejì ní pé eré kerekérè ni ó pilẹ eré Sakárà láti ọwọ Abúdù, tí ó jẹ ọmọ Yorùbá kan tí ó ń ṣe àtìpó ní ìlú Bídàá ní ìpínlẹ Náíjà.ORIN ÀGANÀwọn orin kán wà ni ilẹ Yorùbá tí wọn ń kù lọ. Wọn ti fi ìgbà kan kári ilẹ Yorùbá rí. Ní àsìkò yìí ìlú kọọkan ní a ti ń rí wọn. Wọn ò tilẹ kárí ẹkù kan mọ. Irúfẹ àwọn orin náà fara pẹ òrìṣà kan pàtó. Ìlú tí ẹsìn òkèrè bá ti gba ẹṣìn ìbílẹ lọwọ wọn, dandan ni kí irú orin bẹẹ kú pẹlú ẹsìn tí wọn gbé jù sílẹ.ORIN WÉRÉÌtara àti ìtaníjí nínú ẹsìn Mùsùlùmí ni a gbọ pé ìpilẹṣẹ eré ajíwéré, nígbà tí àwọn olúfọkànsìn kan máa ń lọ káàkiri àdúgbò ní ìdájí láti jí àwọn Mùsúlùmí lati kírun àárọ. Èyí ni aáyan láti má jẹ kí àwọn ènìyàn sùn gbàgbera, kí wọn sì jí wéré láti ṣàdúrà òórọ.Nígbà ti eré Jùjú bẹrẹ, àwọn ohun èlò tí àwọn òṣèré n lò ni: báńjò, ṣẹkẹrẹ, samba àti jùjú àsìkò. Nígbà tí wọn kò lo gìtá alápòótí mọ ní wọn bẹrẹ síí lo báńjò. Àwọn ohun-èlò ìbílẹ tí wọn tún mú wọ inú eré Jùjú ni gágan, sákárà tàbí orùn ìṣà, gudugudu, agogo, àgídigbo tàbí móló. Àwọn ohun-èlò ìgbàlódé tí a mú wọnú eré Jùjú ní gìtá, ọpọ ìlú alásopọ tí ẹnìkanṣoṣo máa ń lù, bóńgò, kóńgà, ẹrọ gbohùngbohùn, míkísà, búsítà, àkọdíọnù àti dùùrù àfẹnufọn, nígbà kan rí.ÈRÒ ÀTI ÌGBÀGBỌ YORÙBÁ NÍPA ÀJỌDÚN ÌBÍLẸÀjọdún ìbílẹ jẹ mọ bíbọ òrìṣà kan tí àwọn olùsìn rẹ fi ń wájú mọra tàbí láti fi bẹbẹ tàbí san ẹjẹ lọdọ rẹ. Gbogbo ìwọnyí wà fún ṣíṣe ìfẹ rẹ. Àjọdún ìbílẹ tún lè wà fún ìrántí aṣááju tàbí akọni kan, bóyá tí ó tẹ ìlú kan dó, tàbí tí ó jagun kan láti gba àwọn ènìyàn rẹ sílẹ lọwọ ọtá tàbí lọwọ ibi tàbí ìjàǹbá kan, tàbí tí ó ṣe ohun mánigbàgbé kan tí wọn fi ń ránti rẹ tàbí tí wọn fi ń ṣọpẹ fún un, tí wọn sì tí ipa bẹẹ sọ ọ di òrìṣà tí wọn yóò máa bọ, tí wọn yóò sì máa ṣe ẹyẹ fún lọdọọdún tàbí lóòrèkóòrè.ÌWÚLÒ ORIN YORÙBÁOrin jẹ ọnà kan pàtàkì tí ẹní tí ó kọrín fí ń gbé èrè-ọkàn rẹ jáde lórí ohun tí ń jẹ ẹ lọkàn, yálà nípa ọrọ ara rẹ, ọrọ ẹlòmíràn tàbí nípa ọrọ kan láwùjọ.Ọkọrin lè fi orin mú iwúrí àti ìdùnu bá ara rẹ tàbí ẹlòmìíràn. Gẹgẹ bí alóre láwùjọ, ọkọrin tàbí òṣèré lè fi orin gbé ẹdùn ọkàn èrò àwùjọ síta, èyí tí ìba máa fún ni ni ìnira tàbí ìtẹmọlẹ tàbí ìbánujẹ abẹnu, yálà láti ọwọ ìjọba tàbí àwọn aláṣẹ kan. Orin lè wá fún lílò ara-ẹni tàbí tí àwùjọ lápapọ. Orin lè mú ní sapá ṣe ohun tí ó dàbí ẹní ṣòroó ṣe fún ní nígbà mìíràn. ORIN ÀPÀLÀOrin àpàlà jẹ ọkan lára àwọn orin Yorùbá ti wọn jẹ gbájúmọ ni agbègbè ẹgbá, Ìjẹbú, Ọyọ, Ọsun àti Ìgbóminà. Orin ayẹyẹ ni orin àpàlà, orin ìgbàlóde ni pẹlú. Orin àpàlà kò ní nǹkan án se pẹlú ẹsìn, òrìsà tàbí ìbọ kan tí a mọ ni ilẹ Yorùbá. Orin ìgbàfẹ ni orin àpàlà.ORIN FÚJÌOrin ìgbàlódé ni orin Fújì. Orin tó gbalágboko ni pẹlú. Àwọn ohun díẹ péréte ni a ó ṣọrọ lé lorí nínú orin yìí. A ó fi ẹnu ba ohun èlò orin Fújì, àwọn ọkọrin Fújì ìṣàkóso àti kókó tí Fújì ń dálé lórí. 