 Kọ itẹsiwaju fun paragirafi yii - Awọn eniyan igbalode anatomically han ni ayika ọdun 300,000 sẹyin ni Afirika, ati ni ọdun 70,000 sẹyin wo Ẹkọ ajalu Toba : , tí wọn sì ń rọpò àwọn ẹdá èèyàn tí kò wúlò mọ. Àwọn oríṣi tí kì í ṣe òde òní ti Homo kò ní ìdánilójú pé ó wà títí di ẹyìn 30,000 ọdún sẹyìn, ó sì ṣeé ṣe kó jẹ pé títí di àìpẹ yìí ni 12,000 ọdún sẹyìn. Èwo nínú àwọn wọnyí, bí ó bá wà, ni a lè fi sí abẹ ọrọ náà archaic human jẹ ọràn ìtumọ, ó sì ń yàtọ láàárín àwọn òǹkọwé. Síbẹsíbẹ, gẹgẹ bí àwọn ìwádìí nípa apilẹ àbùdá tí wọn ṣe lẹnu àìpẹ yìí ti fi hàn, ó ṣeé ṣe kí àwọn èèyàn òde òní ti bá àwùjọ méjì ó kéré tán àwọn èèyàn ìgbàanì ṣe ìbálòpọ: ìyẹn àwọn èèyàn Neanderthal àtàwọn Denisovans. Àwọn ìwádìí míràn ti jẹ kí iyèméjì wà lórí bí àdàpọ ṣe jẹ orísun àwọn àmì àbùdá tí wọn pín láàárín àwọn ènìyàn àtijọ àti òde òní, tí ó ń tọka sí ìpilẹṣẹ àwọn ànímọ tí ó bẹrẹ ní 500,000800,000 ọdún sẹyìn. 