 Síńtáàsì Yorùbá : 1 Kí ni Sińtáàsì? Síńtáàsì ni èka kan gírámà èdè tí ó níí sè pèlú bi a se ń so òrò pò tí ó fi ń di gbólóhùn àti bí a se ń fún gbólóhùn yìi ní ìtumò. Nínú ìdánilékòó yìi, a ó máa mú enu ba ohun ti a pè ni òfin. Ìtumò òfin gégé bí a se lò ó ní ìyín ni àwon ìlànà ti elédè máa ń tèlé nígbà tí ó bá ń so èdè rè yii yàtò si ìlò èdè. Ìmò èdè ni ohun tí elédè mò nípa èdè rè sùgbón ìlò èdè ni ohun ti elédè so jáde ní enu. Elédè lè se àsìse nípa ìlò èdè sùgbón eléyìi kò so pé elédè yìí kò mo èdè rè. Òpò ìgbà ni ènìyàn lè mu emu yó ti yóò máa so kántankàntan. Kì í se pé elédé yìí kò mo èdè rè mo, ó mò ón. Àsìse ìlò èdè ni ó ń se. Nìgbà ti otí bá dá ní ojú rè, yóò so òrò ti ó mógbón lówó. Nínú ìdánilékòó yìí, a ó ménuba ohun tí a ó pè ní ofin. Ohun tí a pè ni òfin yìí ni bi elédè se ń so èdè rè bí ìgbà pé ó ń tèlé ìlànà kan. Fún àpeere, eni tí ó bá gbó Yorùbá dáradára yóò mò pé 1a ni ó tònà pe 1b kò tònà,1 a Mo lo sí okob Sí lo oko moOhun tí eléyìí ń fi hàn wá nip é ìlànà kan wà tí elédè ń tèlé láti so òrò pò di gbólóhùn. Irú gbólóhùn tí ó bá tèlé ìlànà tí elédè mò yìí ni a ó so pé ó bá òfin mu.O ye kì a tètè menu ba ìyàtò kan ti ó wà láàrin tíbá òfin mù àti jíjé àtéwógbà. Gbólóhùn lè wà ti yóò bá òfin mu sùgbon tí ó lè máà jé àtéwógbà fún àwon tí ń so èdè. Bíbófinmu níí se pèlú ìmò èdè; ìlò èdè ni jíjé àtéwógbà níí se pèlú. Fún àpeere, àwon kan lè so pé 2a kò jé àtéwógbà fún àwon wi pé 2b ni àwon gbà wolé.2 a Àwon ti ó lo kò pòb Àwon ti wón lo kò pòMéjèèjì ni ó bófin mu nítorí méjèèjì ni a máa ń so nínú èdè Yorùbá. Ìyen ni pé méjèèjì ni ó wà nínú ìmò wa gégé bí eni tí ó gbó Yorùbá. Nínú ìlò ni àwon kan ti lè so pé òkan jé àtéwógbà, èkejì kò jé àtéwógbà. Èyé kò ni nǹken kan án se pèlú pé bóyá gbólóhùn méjèèjì bófin mu tàbí won kò bófinmu. Ìmò elédè nípa èdè rè ni yóò je wá lógún nínú ìdánilékòó yìí. Ó ye kí á tún pe àkíyèsí wa sí tip é àbínibí ni èdè o. Ènìkan kì í lo sí ilé-ìwé láti kó ọ. Ohun tí a ń so ni pé bí ìrìn rinrìn se jé àbìnibì fún omo, béè náà ni èdè jé. Fún àpeere, tí kò bá sí ohun tí ó se omo, tí ó bá tó àkókò láti rìn yóò rìn. Kì í se pé enì kan pe omo gúnlè láti kó o ni èyi. Báyìi gélé náà ni èdè jé. Àbínibí ni gbogbo ohun ti omo nílò fún èdè, ó ti wà lára re. Kò sì si èdè ti kò lè lo èyí fún sùgbón èdè ibi tí a bá bi omo sì ni yóò lo àwon ohun èlò yìí láti so.2 Òrò àti Àpólà: Òrò ti a bá tò pò ni ó ń di àpólà. Ó seé se kí àpólà jé òrò kansoso. Ìyen tí òrò yìí kò bá ní èyán. Fún àpeere, àpólà-orúko ni a fa igi sí ní ìdi ní 3a àti 3b.3 a Olú gíga lob Olú loÌyàtò àpólà-orúko méjèèjì yìí ni pé òrò méjì ni ó wa nínú àpólà-orúko APOR ni a ó má a pè é láti ìsinsìnyí lo 3a; òrò-orúko àti èyán rè tí ó jé òrò-àpèjúwe AJ ni a ó máa pe òrò-àpèjúwe. Ní 3b, òrò kansoso ni ó wà lábé APOR. Òrò yìí, òrò-orúko OR ni a ó máa lò fún òrò-orúko ni, APOR náà sì ni. Ìsòri-òrò méjo ni àwon tètèdé onígìrámà so pé ó wà nínú èdè Yorùbá. Ìsòrí òrò méjo yìí ni wón sì pín si Olùwà àti Kókó Gbólóhùn. Olùwà àti kókó gbólóhùn yìí ni àwa yóò máa pè ní APOR àti APIS àpólà-ìse nínú ìdánilékòó yìí. Ìyen nip é àwa yóò ya ìsòrì-òrò àti isé ti ìsòri yìí ń se sótò si ara won. Ìsòri ni APOR tí ó ń sisé olùwà tàbí àbò nínú gbólóhùn. Ìsòrí ni APIS ti ó ń sisé kókó gbólóhùn.3. Gírámà ti a ó lò: Gírámà ìyidà onídàro ti Chomsky ni a ó mú lò nínú isé yìí. Ohun tí ó fà á ti a ó fi mú gíràmà yìí lò nip é ó gbìyànjú láti sàlàyé ìmò àbinibí elédè nípa èdè rè. Gírámà yìí sàlàyé gbólóhùn oónna, gbólóhùn ti ó jé àdàpè ara won abbl. Gírámà yìí yóò lo òfin ti ó níye láti sàlàyé gbólóhùn tí kò niye.Àwon àmì kan wà ti a ó mú lò nínú gírámà yìí. Fún àpeere:4 GB APOR APISÒfin ìhun gbólóhùn ni a ń pe 4. Ohun tí àmì òfà yìí ń so ni pé kí á tún gbólóhùn GB ko ni APOR àti APIS. Ó ye kì á tètè so báyìí pé ohun tí ó wà nínú gbólógùn ju èyí lo. Ohun tí a máa ń rí nínú gbólóhùn gan-an ni 5.5 GB APOR AF APISÀfòmó ni AF dúró fún. Òun ni a máa ń pè ní àsèrànwò-ìse télè. Abé rè ni a ti máa ń rí ibá IB, àsìkò AS, múùdù M àti ìbámu IBM. A lè fi èyí hàn báyìí:6 AF AS, IB, M, IBMKì í se dandan kí èdè kan ní gbogbo mérèèrin yìí. Yorùbá kò ni àsìkò sùgbón ó ni ibá. A ó menu ba àfòmó dáadáa ní iwájú sùgbón kí a tó se èyí, e jé kí á sòrò nípa APOR àti APIS. 4 APOR: Èyí ni eni ti ó kópa nínú ohun ti òrò-ìse ń so. OR tàbí arópò-orúko AR ni ó máa ń jé olórí fúnAPOR. Ohun tí a máa ń pè ní olórí fún àpólà kan ni òrò kan soso tí ó bá è dúró fún àpólà yen. Fún àpeere omo ni olórí fún 7a àti 7b àpólà orúko sì ni méjèèjì. Mo ni olórí fún àpólà orúko olùwà ní 7d, arópò-orúko sì ni mo yìí.7 a Omo pupab Omod Mo loA lè bá àpólà orúko ni ipò olùwà èyí ni a fa ìlà sí ní ìdí ni 8a, ipò àbò òun ni a fa ìlà sì ní ìdí ni 8b àti ní ipo àbò fún atókùn nínú gbólóhùn wo òrò tí a fa ìlà sí ní ìdi ní 8d.8 a Aso pupa ti yab O ti ya aso pupad Ó rí Olú ni iléòfin ìhun gbólóhùn tí a fi lè tún APOR ko ni:9 APOR --- OR APAJÀpólà àpèjúwe ni APAJ dúró fún. Láti fi hàn pé OR ni ó se pàtàkì jù nínú APOR, a lè ko òfin ìhun gbólóhùn wa báyìí.10 APOR --- OR APAJÀmì yìí   dúró fún pé ohun tí ó wà nínú rè kò pon dandan. Àkámó ni a ń pe àmì yìí. Níbi tí a kò bá ti lo àmì yìí, gbogbo ìsòrí òrò tí ó tèlé àmì ofà yen ni ó pon dandan nìyàn. A lè fi àwòrán-atóka igi fi èyí hàn báyìí. 11 nìkan ni a lé rì nínú 9; Àwòrán-atóka igi 11 ní èka, ti 12 kò ní. Aróp-orúko náà lè dúró gégé bí APOR. Òfin ìhun gbólóhùn 13 fi èyí hàn.13 APOR -- ARNìgbàkúùgbà tí a bá tin i a rópò-orúko gégé bi APOR, arópò-orúko náà kì í ní èyán nítorí a kì í fi òrò mìíràn yán arópò-orúko ní èdè Yorùbá béè ni a kì í fi arópò-orúko Yorùbá yán òrò mìíràn. Àwòrán-atóka igi bíi ti 12 náà ni a ó lò fún òfin ìhun gbólóhùn 13. Ìyàtò tí ó kàn níbè kò ju pé dípò OR, a ó lo AR.A lè so gbogbo òfin ìhun gbólóhùn APOR ti a ti ń ko láti òni wo 9, 10 àti 13 di eyo kan.Àkámó onídodo ni a ń pe àmì yìí   . Ohun tí ó ń fi hàn nip é a ó mú òkan nínú AR àti OR APAJ. A ti so télè pé ohun tí kò pon dandan ni àmì yìí   ń fi hàn.17aMo  lo b Olú lo d Omo pupa lo e Omo pupa tí ó ga lo Òfin ìhun gbólóhùn tí ó gbé 17e jáde ni 18 tí a lè rí ni 1618 APOR --- OR APAJ GBÀfikún ni ohun tí a pè ní AFK nínú àwòrán yìí. Ohun tí ó dúró fún ni àwon òrò bíi tí Omo ti ó lo, pé Ó so pé ó lo abbl tí a ń pè ní atíka gbólóhùn. Ohun tí tirayáńgù tí ó wà ní 19 dúró fún ni pé a kò fé fó ohun tí ó wà ní abé rè sí wéwé nítorí pé kò se pàtàkì fún ohun tí a ń so lówó. Sé e mò pé a tì lè fó GB sí APOR, AF àti APIS, a kò se èyí nítorí pé kò je wá lógún nínú ohun tí a ń so lówó. A lè so APOR mó APOR lábé APOR. Òfin ìhun gbólóhùn tí a fi lè fi èyí hàn ni 20; 21 sì ni àwòrán-atóka igi rè.20 APOR --- AS APORÒrò-àso ni AS dúrú fún5 APISÒrò-ìse IS ni olórí fún àpólà ìse APIS. APIS ni a máà ni a máa ń pò ní kókó gbólóhùn nínú àwon ìwé tètèdé onígírámà nítorí pé ó ní òrò-ìse nínú. Òrò-ìse ni ó máa ń so ohun tí APOR se nínú gbólóhùn. Gégé bí olórí fún APIS, ó pon dandan kí òrò-ìse wà nínú gbólóhùn yálà pèlú àwon emèwà rè tàbí ní òun nìkan.5i. ÌGBÀBÒ TÀBÍ ÀÌGBÀBÒ: Òfin ìhun gbólóhùn tí a fi máa ń tú APIS pale ni22 APIS --- IS XX jé bí àfikún fún òrò-ìse nínú APIS. Àfikún yìí lè dúró fún ìsòrí òrò kan tàbí àpólà. Ó ye kí á tètè se àlàyé síwájú sí i nípa ìgbàgbò tàbí àìgbàbò òrò-ìse. Òrò-ìse tí ó gbàbò ni òrò-ìse tí ó bá ní APOR gégé bí àfikún. Èyí tí kò bá ní APOR gégé bí àfikún ni òrò-ìse àìgbàbò. Ohun a ń so nip é òrò-ìse lè ní àfikún nínú gbólóhùn sine kí á pè é ní òrò-àìgbàbò. E wo 23 àti 24.23 Olú lo kíákíá24 Olú ra asoLóòótó 23 àti 24 ni ó ni àfikún fún òrò-ìse sùgbón sùgbón 24 nìkan ni lè so pé òrò-ise rè gba àbo. Ohun tí ó fá èyí ni wí pé APOR ni àfikún fún òrò-ìse 23 sùgbón àpólà àpónlé APAP ni àfikún fún òrò-ìse 24. A lè fi òfin gbé àlàyé àtúnpín sísòrí òrò-ìse tí a sese sàlàyé rè tán jáde báyìí.25 a ISagb  ---APOR b ISaigb   ---0 A lè pa òfin méjèèjì yìí pò báyìí26 IS   --- APORYàtò si APOR àti APAP, IS tún lè rí àwon àfikún mìíràn. Àwon náà ni àpólà atókùn APAT àti gbólóhùn onípele GB. A lè se àtúnpínsòrí IS pelú gbogbo won báyìí,27 a rí : IS;  --- APOR Mo rí Olúb wá: IS;  ---APAT  Mo wá sí iléd rà IS;  ---APOR APAT Mo ra aso ní ojà e dàbí: IS; ---GB Ó dàbí kí ó má loOhun tí òfin 27 yìí ń so nip é tí a bá rí òrò-ìse kan, gégé bí elédè, a ó mo sàkáání ibi tí a ti lè bá a. Fún àpeere, 27a ń so pé rí jé òrò-ìse tí ó máa ń gba APOR gégé bí àfikún. 27b náà so pé wá jé òrò-ìse tí ó máa ń gba APAT gégé àfikún. Kìí se pé àwon òrò-ìse wònyí kò lè yan àfikún mìíràn sùgbón àtúnpínsòrí tí a bá fún òrò kan ni a gbódò tèlé bí béè kó, gbólóhùn tí ó ti je yo kò ní í bófin mú.Yàtò sí àtúnpínsísòrí tí a menu bà yìí, a tún lè fi òfin ìhun gbólóhùn sàlàyé APIS. 28 a APIS --- ISb APIS --- IS APORA lè pa méjèèjì pò báyìí:29 APIS --- IS APORLóòótó, abode, ii gbólóhùn oníbò àti iii gbólóhùn alákànpò.i Gbólóhùn abode: Púpò nínú àwon àpeere tí a ti ń lò láti ìbèrè ìwé ìléwó yìí ni ó jé gbólóhùn abode. Oríkì tí a lè fún gbólóhùn abode ni gbólóhùn tí ó ní kókó gbólóhùn kan. Ohun tí ó jé kí á lo kókó gbólóhún dipò òrò-ìse ni pé a rí gbólóhùn abode tí ó ní ju òrò-ìse kan lo sùgbón tí ó jé pé kókó gbólóhùn kan soso ni ó ní . Àpeere irú ìyí ni gbólóhùn alásínpò ìse tí a ti sòrò nípa rè sáájú. Òfin ìhun gbólóhùn tí a ń lò fún gbólóhùn abode ni 44; 45 ni àpeere gbólóhùn abódé.44 GB --- APOR AF APIS45 Mo ra isuii Gbólóhùn Oníbò: Gbólóhùn oníbò ni gbólóhùn tí ó ní olórí gbólóhùn àti gbólóhùn àfibò. Olórí gbólóhùn yìí lè dá dúró sùgbón gbólóhùn àfibò kò lè dá dúró.GB --- ATAF GBÒfin gbólóhùn 52 lè gbà wá láàyè láti sèdá.53 a Olú déb Ade ra asod Omo tí ó lo dé Sùgbón a kò lè sèdá òkankan nínú 54 nípa lílo òfin 52.54 a Ǹjé Olú dé?b Sé Adé ra aso?d Omo tí ó lo dé bí?Síbè a ó se àkíyèsí pé àwon gbólóhùn 53 ní nǹkan se pèlú 54. Gírámà tí a pè ní gírámà ìyídà onídàro yìí ní gbára láti se àlàyé ìbásepò tí ó wà láàrin àwon gbólóhùn wònyí. Sùgbón kí a tó menu ba bí yóò se se àlàyé yìí, e jé kí a wo àwon ohun tí a lè bá pàdé nínú gírámà yìí.10. Gírámà Ìyídà Onídàro:Ònà méta ni a lè pín gìrámà yìí sí àwon náà ni ìhun ìsàlè, gbé aifa àti ìhun òkè. Àwon èka méjì mìíràn tún wà tí kò ní í je wá lógún púpò nínú ìdánilékòó yìí: àwon náà ni èka fonólójì àti èka ìlárògún ìní àrògún. A ó wá yè wón won í òkòòkan.i ìhun Ìsàlè: Gbogbo gbólóhùn ni ó máa ń ní ìhun ìsàlè. Ó wá seé se kí ìhun ìsàlè gbólóhùn kan bá ti òkè mu; ó sì seé se kí ó máà bá a mu. Àwon ohun tí a máa ń pá pàdé nínú ìhun ìsàlè ni aká òrò, òfin òrò, òfin gbólóhùn, àttúnpínsìsòrí, òfin ìsòrí òrò, ìyanra ìyan ara.ii Gbé alfa: Ìtumò gbé alfa ni pé kí á gbé nǹkan kan láti ibì kan lo sí ibòmíràn nínú gbólóhùn.iii Ìhun Òkè: Àwon ohun tí a máa ń bá pàdé nínú ìhun òkè ni ìsòrí kòòfo, gbólóhùn tí a ti da ètò rè rú, ìse lámì kanùn 1ise ní àmì kan ùn asé.iv Èka Fonólójì: Òkan nínú àwon èka méjì tí kò níí je wá lógún púpò tí a máa ń bá nínú gírámà ìyídà onídàro ni èka fonólòjì. Èka yìí nib í a se ń pe òrò jáde lénu je lógún.v Èka Ìlárògún: Èka yìí náà kò ní í je wá lógún tó béè tàbí jù béè lo nínú ìdánilékòó yìí. Èka yìí ní ó se pèlú àrògún. Òfin síńtáásì lè gba àwon gbólóhùn kan láàyè tí ó jé pé èka yìí ni yóò so pé irú gbólóhùn béè kò ni àrògún. Àwòrán 57 ní ó fi àwon èka wònyí hàn wá dáradára. E jé kí á wá wo bí gírámà yìí se ń sisé.11 Gbólóhùn Ìbéèrè béè-ni-béè-kó: Àwon ìbéèrè kan wà tí ó jé pé béè ni tàbí béè kó ni ìdáhùn máa ń jé. Fún àpeere, tí a bá so pé:55 Ǹjé Olú lo?A lè dáhùn wí pé:56 Béè ni, Olú lo tàbí béè kó, Olú kò lo57 Ìhun Ìsàlèìpìlèaká ìpìlè lo sí ibòíràn kí wón tó dé ìhun òkè. Èyí ló fi dàbí ìgbà pé won kò ní àbò. Ìgbà tí a gbé àwon òrò wònyí kúrò láàyè tí wón wà ní 66 lo sí iwájú ni a ní 63.Kòòfo ni KF dúró fún. Àwon atóka ìbéèrè kan wà tí òrò-ìse kì í se àtúnpínsísòrí fún won. Àpeere irú won ni:68 a Níbo ni Olú ti ra asob Báwo ni Dàda se mú OluA ó se àkíyèsi pé àwon òrò-ìse rà àti mú sì ní APOR àbò tí ó ye kí wón ní. Síbè e ó se àkíyèsí pé a lè se àwon ìbéèrè alápèpadà wònyí:69 a Olú ra aso, níbo?b Dàda mú Olú, báwo?Ohun tí eléyìí ń fi hàn ni pé 69 náà ni ìpìlè fún 68 sùgbón nǹkan tí ó selè nip é àbé àpólà-ìse kó ni àwon atóka ìbéèrè báwo àti níbo wà. Abé ìsòrí tí wón wà ni a ń pè ní àrótì. Bí àwóràn-atóka igi ti won se rí nì yí.Tí a bá lo atóka ìbéèrè tan i tàbí kí ni láti bèèrè ìbéèrè nípa òrò-orúko olùwà, ààyè olùwà yìí kò ní í jé kòòfo. A ó fi arópò orúko kan sí ààyè yìí. Béè náà nit í a bá bèèrè ìbéèrè nípa òrò-orúko tí ó ń yán òrò-orúko mìíràn. Àpeere.71 a Olú gbé ìwé Adéb Ta ni ó gbé ìwé Adé?d Ta ni Olú gbé ìwé rè13. Awé gbólóhùn Asàpèjúwe:Gbólóhùn tí a tún máa ń gbé alfa nínú rè ni awé gbólóhùn asàpèjúwe. Àbùdá Awé gbólóhùn Asapèjúwe:i. A rí APOR tí awé gbólóhùn oní-tí tèléii. APOR tí ó saájú awé gbólóhùn oní-tí yìí ni olórí fún gbogbo awé gbólóhùn yìí.iii. Àlàfo kan wà nínú gbólóhùn àfibò inú awé gbólóhùn yìí.iv. Kò sí ibi tí a kò ti lè rí àlàfo tí a menu bà ní iii yìí.AGBA dúró fún awé gbólóhùn asàpèjúwe.vi Àlàfo tí a menu ní III gbódò ní àmì kan náà pèlú atíka awé gbólóhùn asàpèjúwe.vii Àwon kan wà nínú àwon awé gbólóhùn asàpèjúwe tí kì í ní àlàfo. Àwon yìí ni ìgbà tí a bá se àpèjúwe fún APOR olùwà àti OR tí ó bá yán OR mìíran.viii Ó pon dandan kí APOR méjì bá ara mu nínú awé gbólóhùn asàpèjúwe. Àwòrán-atóka igi tí ó sàlàyé awé gbólóhùn yìí nì yí ní sí-sè-n-tèléGB gbódò ní APOR tí ó bá ti iwájú rè dógbà nínúÀmì yìí I ń fi hàn pé àwon APOR méjèèjì bá ara mu. A ó so APOR; kejì di ti a ó gbé e wá sí abé àfikún.Omo ni a ó gbé wá sí abé àfikún tí yóò di ti.14 Òrò-Ìse aláìléni:A ó se àkíyèsí pé gbogbo nǹkan tí a ti ń gbé, apá òtún ni a ti ń gbé won wá sí apa òsì. Ìbéèrè wá nip é sé apá òsì nìkan ni a máa ń gbé nǹkan wa. Ìyen ni pé se apá òsì nìkan ni a máa ń gbé alfa wa ni? Kì í se apá òsì nìkan. Àpeere tí a ó fún wa báyìí yóò fi èyí hàn. Àpeere náà ni gbólóhùn tí ó bá ní òrò-ìse aláìléni nínú. Irú gbólóhùn béè ni:76 Kí á pa àgó méta dára,dára tí ó wà nínú gbólóhùn yìi ni a pè ní òrò-ìse aláìléni. Àwon òrò-ìse mìíràn tí ó tún wà lábé ìsòrí yìí ni burú, dájú, dùn, wù abbl. E ó se àkíyèsi pé ìtumò kan náà ni 76 àti 77 ni. 77 ó dára kí á pa àgó méta. Níwòn ìgbà tí wón tin í ìtumò kan náà tí òrò inú won sì férè bára mu tán, ó ye kí á lè topa ìpìlè won dé ibì kan náà. 76 ni ó jé ìpìlè fún 77. Ohun tí ó selè ni pé a gbé kú á pa àgó méta lo sí èyìn dára. Nígbà tí a se eléyìí, ààyè ibi tí kí á pa àgó méta wà télè wá sòfo. Ààyè olùwà ni ààyè yìí. Níwòn ìgbà tí ààyè olùwà kò sì gbódò sófo, a wá fi ó tí kò tóka sí enikéni sí ààyè náà. Báyìí ni a se rí 77 láti ara 76.Àyè kòòfo KF yìí ni a ó wá fi ó aláìléni sí. Apá òsì ni a ti gbé nǹkan lo sí apá òtún. Àpeere àwon gbólóhùn tí ó se báyìí wáyé ni:80 a i Kí á jalè kò dáraii Kò dára kí á jalèb i Pé mo pé dùn míii Ó dùn mí pé mo pé15 Gbólóhùn Àse:Kì í se gbogbo ìyídà ni ó máa ń ní gbé alfa. Ìyen ni pé kì í se gbogbo ìyídà ni a máa ń gbé nǹkan láti ibì kan lo sí ibòmíràn. Àpeere gbólóhùn tí a sèdá láìgbé nǹkan kan lo sí ibòmíràn ni gbólóhùn àse. Àpeere gbólóhùn àse ni:18 i wáii jókòóiii DìdeGbólóhùn ni àwon wònyí sùgbón wón jo APIS lásán. Òhun tí ó selè ni pé a ti pa APOR olùwa won je. APOR olùwà ti a sì pa je ni iwo. Ohun tí a fi mò pé ìwo ni a pa je ni pé a máa n lò ó nínú gbólóhùn àkésí.82 Ìwo, wáÀwon èrí mìíràn tí ó fi ìdí rè mule pé enikejì eyo ni a pe je ni ìwònyí. Nínú gbólóhùn alátapadà, eni nínú APOR àbò gbódò bá eni nínú APOR olùwà mu. Ìyen nip é tí APOR olùwá bá jé eni kìíní eyo, béè náà ni APOR àbò gbódò jé. Fún àpeere, ibì tí àwon gbólóhùn alátapadà b ti wa ni a83 a Òjó féràn Òjób Òjó féràn ara rèa Èmi féràn èmib Èmi féràn ara miÒjó àti ara rè jé eni kéta eyo. Èmi àti ara mi náà sì jé eni kìíní eyo. E jé kí á wá wo gbólóhùn àse.84 Ìhun ìpìlè: Ìwo gbádùn ìwoAlátapada: Ìwo gbádùn ara reYíyo Olùwà: Gbádùn ara reBí òfin yìí se sísé ní sísè-n-telé ni eléyìí. Èrí kejì nit i orísìí ìbéèrè kan tí a lè se lórí gbólóhùn àse. Ìbéèrè yìí fi hàn gbangba pé eni kejì eyo ni a pe je. 85 a Mú owó bò lóla  Sé o gbó?b Wá sí ilé wa o  Sé o gbó?Ìbéèrè yìí fi hàn pé èni kejì eyò ni a ń tóka sí. 16 Òté tí ó de Gbe alfa: A ti sàlàyé pé ìtumò gbé alfa ni pé ki a gbe nǹkan tí ó bá wù wá láti ibi kan lo sí ibòmíràn. Òté wà tí ó de nǹkan ti a lè gbé.1 A kò lè gbé òrò kankan láti inú gbólóhùn tí ó bá jé pé APOR tí o ní olórí ni ó je gàba lé e lórí.Fún àpeere, láti inú àwon àpólà tí a fa ìlà sí ní ìdí yìi, a kò lè gbé òrò kankan.87 i a Ìròyìn pá Nàìjirià gba góòlù dùn mó mib Kí ni ìròyìn pé Nàìjíríà gbà  dùn mó mi?ii a Olú se ìlérí pé òun yóò fún un ní ìwéb Kí ni Olú se  pé oun yóò fún un ní ìwé?iii Tí olùwà gbólóhùn bá jé gbólóhùn, a kò lè gbé nǹkan kan láti inú rè.A kò lè gbé nǹka láti inú gbólóhùn tí a fa igi sí ní ìdí wònyí.89 a i Síse ìdáwò mérin ni ojó kan dáraii Kin i síse ___ ni ojó kan dára?b i Kí á pa àgó méta wù míii Kí ni kí a pa___ wù mí? A kò lè gbé ǹkan kan láti inú àpólà tàbí gbólóhùn àso.A kò lè gbé eyo nǹkan láti inú àpólà ti a fi ìlà sí ní ìdí yìí.91 i Mo ri Òjó àti Adéii Ta ni mo rí Òjó àti Adéiii  Ta ni mo rí ___ àti Adé?Tí a bá máa gbé nǹkan kan, méjèèjì ni a ó gbé papò.92 Ta ni mo rí ___? 