 Ascariasis : Ascariasis jẹ àrùn tí kòkòrò ajọfẹ tí a npé ní aràn alára rógódó Ascaris lumbricoides nṣe òkùnfà rẹ. Àkóràn àrùn náà kò ní ààmì àìsàn kankan lára marundinlaadọrun nínú ọgọrun 85 àwọn ènìyàn tó ti ní àrùn náà, pàápàá bí iye àwọn aràn náà bá kèrè. Àwọn ààmì àìsàn a má a pọ síi pẹlú iye aràn tó wà lára, lára irú àwọn ààmì bẹẹ sì ni àìlèmíkanlẹ àti ibà ní ìbẹrẹ àìsàn náà. Àwọn ààmì àìsàn bíi inú wíwú, inú rírun àti ìgbẹ gbuuru lè tẹlé èyí. Àwọn ọmọdé ni ó má a nsábà ní àkóràn àrùn náà, láàárín àwọn ọmọdé bẹẹ, àkóràn àrùn náà tún lè ṣe òkùnfa àìlẹranlára, àìtó èròjà oúnjẹ lára àti àwọn ìṣòro nípa ẹkọ-kíkọ.Àkóràn àrùn náà a má a wáyé nípasẹ jíjẹ oúnjẹ tàbí mímu omi tí ẹyin aràn tí à npè ní Ascaris náà, èyítí ó ti inú ìgbọnsẹ jáde wá, bá ti kó sí, tí ó sì ti sọ di àìmọ. À ó pa àwọn ẹyin náà nínú ìfun, àwọn aràn náà a sì gbẹ ihò sínú ògiri ikùn ènìyàn, wọn a sì gba ibẹ lọ sínú àwọn ẹdọfóró nípasẹ ẹjẹ. Níbẹ wọn yóò wọ inú àwọn àpò atẹgùn inú ẹdọfóró, wọn yóò sì ṣàn lọ sókè nínú ọnà-ọfun, níbití a ó ti wú wọn jáde bí ikọ, tí a ó sì gbé wọn mì. Àwọn ìdin náà yóò sì gba inú ikùn kọjá fún ìgbà kejì sínú ìfun níbití wọn yóò ti dàgbà sí aràn nlá.Ìdènà àrùn náà níí ṣe pẹlú ìmọtótó, èyítí ó kan mímú ìlọsíwájú bá níní ànfàní sí ilé-ìyàgbẹ àti dída ìgbẹ nù ní ọnà tí ó tọ. Ọwọ-fífọ pẹlú ọṣẹ farahàn bí ààbò tó péye. Ní àwọn agbègbè ibití iye ènìyàn tó ju méjìlélógún nínú ọgọrun 20 lọ ti ní àkóràn àrùn náà, a dámọràn pé kí a ṣe ìtọjú gbogbo ènìyàn láti ìgbà dé ìgbà ní tẹlé-n-tẹlé. Wíwáyé àrùn náà lára ẹnití ó ti níi rí jẹ ohun tí ó wọpọ. Kò sí àjẹsára. Àwọn ìtọjú tí Àjọ Ìlera fún Àgbáyé dámọràn ni àwọn egbògi bíi albendazole, mebendazole, levamisole tàbí pyrantel pamoate. Àwọn egbògi mìíràn tó tún má a nṣiṣẹ ni tribendimidine àti nitazoxanide.Àtànká àti Ìṣàkóso àtànká àrùnIye àwọn ènìyàn tó tó bílíọnù 0.8 sí 1.2 káàkiri àgbáyé ni ó ní àrùn ascariasis, tí àwọn àwùjọ tó sì ní àrùn náà púpọ jùlọ sì jẹ àwọn ará Gúsù Sahara Afirika, Amẹrika Latini, àti Eṣia. Èyí mú kí àrùn ascariasis jẹ ẹyà àkóràn aràn ajọfẹ nípasẹ iyẹpẹ ilẹ tó wọpọ júlọ. Ní ọdún 2010, ó ṣe òkùnfà ikú àwọn ènìyàn tó tó 2,700, èyítí ó wálẹ láti ènìyàn 3,400 tó kú ní ọdún 1990. Oríṣi aràn Ascaris mìíràn a má a ran àwọn ẹlẹdẹ. 