 Àgàdá ní Ìlú Ìjẹbú-Jẹṣà : Ìtàn bí Àgàdá ṣendé ìlú Ìjẹbú-JẹṣàÌtàn méjì ló rọ mọ bi Àgàdá ṣe dé Ìjẹbú-Jẹṣà.Ìtàn kíní sọ fún wa pé ìlú Ìlayè ni wọn tí gbé e wá sí Ìjẹbú - Jẹṣà. Ìlú Ìlayè yí ti wà lásìkò kan ní ayé àtijọ ṣùgbọn ìwádìí fi hàn wá pé kò sí i mọ lóde òní. Ìtàn sọ pé Ọba Ìjẹbú -Jẹṣà jẹ jagunjagun didi tí ó lágbára púpọ. Ó jà títí ó lé àwọn ọtá rẹ kan dé ìlú Ìlayè, ṣùgọn kí ó tó dé ìlú yìí, àwọn ọtá rẹ ti ránsẹ sí àwọn ènìyàn wọn ní ìlú tiwọn pé ki wọn wá pàdé wọn láti fi agbára kún agbára fún wọn nítorí pé ìdè ń ta wọn lápá. Báyìí ni àwọn ènìyàn ọtá Ọba Ìjẹbú -Jẹṣà gbéra láti wà gbèjà Ọba wọn. Ìlù Ìlayè yí ni wọn ti pàdé Ọba ọtá Ọba Ìjẹbú -Jẹṣà, ogún sì wá gbónà janjan. Nítorí pé agbára ti kún agbára Ọba ọtá Ọba Ìjẹbú - Jẹṣà yí, ó wá dàbí ọwọ fẹ tẹ Ọba Ìjẹbú -Jẹṣà àti àwọn ènìyàn rẹ ni òun náà bá sá tọ Ọba Ìlú Ìlayè lọ fún ìrànlọwọ. Lọgán ni onítọhún náà fún Ọba Ìjẹbú -Jẹṣà ní òrìṣà kan nínú òrìṣà wọn tí ó lágbára gidi láti gbèjà Ọba Ijẹbú-Jẹṣà. Ó si sẹgun ọtà rẹ. Bayìí ni Ọba Ìjẹbú-Jẹṣà ṣe bèèrè fún òrìṣà yí ó sì tọrọ rẹ láti gbé e wá sí ìlú Ìjẹbú-Jẹṣà nítorí pé ó ti ran án lọwọ lọpọ: ṣe òrìṣà tí ó bá san ni là ń sìn. Ṣùgbọn Ọba yìí kò gbé e fún un, Ìlú rẹ tí ń jẹ ÀGÀDÁ ló gbé fún un láti máa gbé lọ ní rántí òrìṣà olùgbèjà yí. Ìgbà tí ọba Ìjẹbú-Jẹṣà dé ìlú rẹ ni ó bá kọlè kan fún ìránti òrìṣà yí ó sì fi Ọkùnrin kan tì í pé kí ó màa bá òun rántí òrìṣà náà pé òun yóò sì wá máa fún un ní ewúrẹ kọọkan lọdọọdún fún ìrántí oore tí ó ṣe fún wọn. Báyìí ni ó ṣe di ọdún Ìjẹbú-Jẹṣà títí di òní, ìgbàkugbà tí wọn bá sì fẹ rántí rẹ tàbí bọ ọ, ìlú Àgàdá yìí ni wọn máa ń lù fún un, ilù ogun sì ni ìlù náà. Láti ọjọ náà tí ogun kan bá wọ ìlú Ìjẹbú-Jẹṣà, ìlú náà ni wọn máa ń lù, tí wọn bá sì ti ń lù ú, gbogbo ọmọ -ogun ìlú ni yóò máa fi gbogbo agbára wọn jà nítorí pé orí wọn yóò máa yá, agbára sì túnbọ máa kún agbára fún wọn.Ìtàn kejì sọ fún wa pé Ìjẹbú -Jẹṣà ni wọn bí i àti pé alágbára gidi ni, ó fi gbogbo ọjọ ayé rẹ kà fim ìlú Ìjẹbú-Jẹṣà, ṣùgbọn nígbẹhìn ó kú gẹgẹ bí alágbára, wọn sì sin ín gẹgẹ bí akíkanjú ọkùnrin. Wọn sọ ọ di òrìṣà kan pàtàkì ní ìlú gẹgẹ bí àwọn alágbára ayé ọjọun tí wọn ṣe gudugudu méje yààyàà mẹfà fún àwọn ènìyàn wọn, tí wọn kú tán tí wọn sì ti ipa bẹẹ sọ wọn di òriṣà àti ẹn ìbọ lóníì àwọn òrìṣà bí ògún, ọṣun, ṣàngó, ọbàtálá àti bẹẹ bẹẹ lọ tí a ń gbọ orúkọ wọn jákèjádò ilẹ Yorùbá lóde òní.Nígbà tí ó wà láyé, ó fẹràn ìlù Àgàdá púpọ. Tí ogun bá sì wà, tí wọn bá ti ń lu ìlù náà, kí ó máa jà lọ láìwo ẹnìyàn ni. Kò sì sí ìgbà tí wọn bá ń lu ìlù yí tí ogun bá wà tí kò ní ṣẹgun. Ìgbà tí ó sí kú, ìlù yí náà ni àwọn ọmọ Ìjẹbú - Jẹṣà máa ń lú tí ogun bá wà, ó sì di dandan kí àwọn áà borí irú ogun bẹẹ.Orúkọ míràn fún Àgàdá tún ni Dígunmọdò nítorí pé tí ogún bá ti ń bọ láti wọlú, ibi Ẹrẹjà ni ọkùnrin akíkanjú náà yóò ti lọ pàdé rẹ, kò sì ní jẹ kí ó wọ ìlú dé apá Ọkèniṣà ti a ń pe ní orí ayé tí àwọn ènìyàn wà nígba náà. Ìdí nìyí tí wọn fi ń pè é ní DÍGUNMÓDÒ DÍ OGUN MỌ ODÒ. Títí di oní yìí, Ẹrẹjà náà ni wọn ti ń bọ ọ gẹgẹ bí ojúbọ rẹ.Àwọn àgbà bọ, wọn ní ẹjọ kì í ṣe tara ẹni ká má mọ ọn dá èyí ló jẹ kí n ronú dáadáa sí àwọn ìtàn méjì yí láti lè mọ eléyìí tí ó jẹ òótọ tí a sì lè fara mọ. Gẹgẹ bí ìtán àtẹnudẹnu, àwọn olùsọtàn ìtàn méjèèjì yí ló ń gbìyànjú láti sọ pé epó dun ẹfọ wọn nítorí pé oníkálùkù ló ń gbé ìtàn tirẹ lárugẹ. Ṣùgbọn ìgbà tí a wo ìsàlẹ láti rí gùdùgbú ìgbá mo gba ìtàn tàkọkọ tí ó sọ pé ìlú Ilayè ni wọn ti mú un wá gẹgẹ bí èyí tí ó jẹ òótọ jù lọ nítorí pé wọn máa ń ki òrìṣà náà bayìí péORÍKÌÒgbúkù lérí esiJó jẹgi ÌlayèNínú orin rẹ náà, ọkan sọ pé:Èlè: Oriṣà ÒrìṣàÈgbè: Jẹ kéèrín peyín òÈlé: Bàbá ulé AláyèÈgbè: Jẹ kéèrín pe yín òÈlé: Oriṣà òrìsàÈgbè: Jẹ kéèrín peyín òṢùgbọn kì í ṣe òrìṣà yí nìkan ni ìtàn sọ fún wa pé ó ń gbèjà Ìjẹbú-Jẹṣà lákòókó ogun; ìrókò náà jẹ ọkan. Akíkanjú ni òun náà tí kì í gbọ ẹkún ọmọ rẹ kó má tatí were ni tirẹ. Nígbà kan rí, a gbọ wí pé òrìṣà ìlú Ejíkú ni ìrókò jẹ ṣùgbọn ìgbà gbogbo ni ogún máa ń yọ ìlú yìí lẹnu tí wọn sí máa ń kó wọn lọmọ lọ. Nígẹhìn, wọn wá ìrànlọwọ wá sí ọdọ Ọba Ìjẹbú -Jẹṣà ò sì ràn wọnm lọwọ láti ṣẹgun àwọn ọtá wọn. Nígbà tí Èkíjú rójú ráyè tán ni wọn bá kúkú kó wá sí ilú Ìjẹbú -Jẹṣà láti sá fún ogun àti pé ẹni tí ó ran ni lọwọ yìí tó sá tọ ìgbà tí ìlú méjì yí di ọkan ni òrìṣà tí ó ti jẹ tí Èjíkú tẹlẹ bá di ti Ìjẹbú-Jẹṣà nítorí pé ìgbà tí Èjíkú ń bọ wá sí Ìjẹbú - Jẹṣà, wọn gbé òrìṣà wọn yìí lọwọ. Gbogbo ìgbà tí ogun bá dìde sí Ìjẹbú - Jẹṣà náà ni ìrókò yí máa ń dìde láti sa gbogbo ipá ọwọ rẹ láti gbèjà ìlú náà. Ológun gidi ni ìtàn sì sọ fún wa pé òun náà jẹ látàárọ ọjọ wá. Ṣé ẹni tí ó ṣe fún ni là ń ṣe é fún; èyí ni ìrókò náà ṣe máa ń gbé ọrọ Ìjẹbú - Jẹṣà karí tí nǹkan bá dé sí i láti fi ìwà ìmoore hàn tún ìlú náà. Ìdílé kan pàtàkì ni Èjíkú tí a ń sòrọ rẹ yí jẹ nílùú Ìjẹbú - Jẹṣà lónìí, àwọn sì ni ìran tí ń sin tàbí bọ òrìṣà ìrókò yí. Olórí tàbí Ọba Èjíkú sì jẹ ọkan nínú àwọn ìwàrẹfà mẹfà ọba Ìjẹbú - Jẹṣà lónìí.Lẹhìn ìgbà tí òrìṣà yí tit i ìlú Ìlayè dé Ìjẹbú - Jẹṣà tí Ọba sì ti gbé e kalẹ sí Ẹrẹjà, ló ti fi olùtọjù tì í. Ọbalórìṣà ni orúkọ rẹ tí ó jẹ agbátẹrù òrìṣà náà.Ẹni tí ó ṣe fú ni là ń ṣe é fún ẹni tí a sì ṣe lóore tí kò mọ ón bí a ṣe é ní ibi kò búrúkí àwọn ọmọ Ìjẹbú - Jẹṣà má bà a jẹ abara  í móore - jẹ ni gbogbo wọn ṣe gba òrìṣà yí bí Ọlọrun wọn tí wọn sì ń bọ ọ lọdọọdún. Àwọn tó ń bọ ọ pín sí mẹrin. Olórí àwòrò òrìṣà àgàdá ni Ọbalórìṣà tí ó jẹ agbàtẹrù òrìṣà náà. Aṣojú ọba Ìjẹbú - Jẹṣà ló jẹ fún òrìṣà náà Omi ni a sì ń tẹ ká tó tẹ iyanrìn bí ọbá bá fẹ bọ Àgàdá, ọbalórìṣà ni yóò rìí. Bí àwọn ọmọ ìlú ló fẹ bọ ọ, Ọbalòrìṣà náà ni wọn yóò rí pẹlú.Ìsọngbè ọbalórìṣà nínú bíbọ Àgàdá ni àwọn olórí ọmọ ìlú. Àwọn olórí-ọmọ yìí ló máa ń kó àwọn ọmọ ìlú lẹhìn lákòókó ọdún Àgàdá náà láti jó yí ìlú káákiri àti láti máa ṣàdúrà fún ìlọsíwájú ni gbobgo ìkóríta ìlú. Ọba ìlú náà ní ipa pàtàkì tirẹ làti kó. Òun ló ń pèsè ewúrẹ kọọkan lódọọdún láti fí bọ òrìṣà náà èyí wà ní ìbámu pẹlú àdéhùn rẹ ní ìgbà tó gba òrìṣà náà òun yóò máa fún un ní ewúrẹ kọọkan lọdọọdún títí dòní ló sì ń ṣe ìràntí ìlérí rẹ ọjọ kìíní.Wàyí o, gbogbo ìlú ni wọn ka ọdún díde láti ṣe ọdún náà tọkùnrin tobìnrin, tọmọdé tàgbà. Ọpọlọpọ àwọn ọmọ Ìjẹbú - Jẹṣà tí ó wà ní ìdálẹ ni yóò wálé fún ọdún náà. Gbogbo ìlú ló sì máa ń dùn yùngbà tí wọn bá ń ṣe ọdún náà lọwọ. 