 Ọba Adésọjí Adérẹmí  : Adésojí Adérèmí 15 November 1889  7 July 1980 Titus Martins Adesoji Aderemi Tadenikawo jẹ olóṣèlú tó lààmìlaka àti olórí ìlú tíì ṣe Ọọni Ìlú Ilé-Ifẹ láàárín ọdún 1930 sí 1980. Bákan náà ló ṣe gómìnà apá ìwọ oòrùn Nàìjíríà láàárín ọdún 1960 sí 1962.Gbajúmọ Onílé ọlọnà ni Adesoji Aderemi tí ó sì ní ọpọlọpọ ìyàwó àti ọmọ. Ọkan lára àwọn ọmọ rẹ ni òṣìṣẹ ìjọba tíì ṣe Tẹjúmádé Alákijà.Lásìkò sáà ìjọba Ìmúnisìn, Ọba Ọọni ní agbára látàrí ètò ajẹmọ Ìmúnisìn ìșèjọbà lọnà ẹbùrú, tí wọn sì ṣà á làmí gẹgẹ bíi Ọba ààyè onípò pàtàkì láàárín àwọn olórí ìlú ìbílẹ ní ilẹ Yorùbá. Ètò ìșèjọbà lọnà ẹbùrú wà fún ìtanijí ìbílẹ àti ájùmọsọ nípa àwọn ètò ajẹmọ ìmúnisìn tí ó ń ṣe àkóbá fún àwọn agbègbè. Àwọn Bìrìtìkó gùn lé àwọn ihun àti ìpele agbékà ìbílẹ ajẹmọṣèlú tí ó ti wà tẹlẹ, pàápàá fún àwọn olórí ìlú ìbílẹ orílẹ-èdè Nàìjíríà, fún ájùmọsọ ajẹmọṣèlú àti gbígba owó orí. Nígbà tí ó yà, Ọọni pẹlú àṣẹ àwọn olórí olóṣèlú aṣáájú ilẹ Yorùbá fi ipò rẹ di àlàfo ìrẹjẹ tí ìyapa onípìn-ín láàárin àwọn Yorùbá ó sì gbìyànjú láti mú ìdàgbàsókè bá Yorùbá fún èròngbà kan náà. Ní ọdún 1962, ọba náà gẹgẹ bí gómìnà wòsọdèmí ló agbára rẹ láti yọ olórí àgbègbè náà, nígbà tí ó kẹẹfín pé kò ní àtìlẹhìn ọpọ àwọn ọmọ ẹgbẹ ilé Ìgbìmọ aṣòfin. Ìṣẹlẹ náà padà finá sí orogún ajẹmọṣèlú ní agbègbè náà.Ọjọ kẹẹdógún oṣù Bélú, ọdún 1988 lásìkò rògbòdìyàn ogún Abẹlé ilẹ Yorùbá. Ọmọba Osundeyi Gbadebo tí ìdílé ọlọba tí Ilé Ifẹ àti Arábìnrin Adekunbi Itiola tí Ìpetumodù tí ó jẹ ìyàwó kékeré Kọkàndínlógún tí ó kéré jù lọ ni àwọn òbí rẹ. Bàbá rẹ tí kò sí nílé, tí ó wà lójú ogun, ni wọn ṣe sọ ọ ní Aderemi Adesoji.Nígbà tí Ọmọba Gbádébọ darí dé, wọn ni láti fa Ìbíyẹmí tíì ṣe ẹgbọnbìnrin Adésọjí tí kò lè pa  ayọ náà mọra sẹyìn kí ó má baà lùgbàdì oògùn aṣààbò ara bàbá rẹ. Ìgbà tí bọ gbogbo aṣọ oògùn aṣààbò tí ó sì ṣe ètùtù sí àwọn irúnmọlẹ nígbà náà ni ó tó lè dìmọ àwọn ẹbí rẹ láì sí ewu. Ọmọba Gbádébọ tí ó jẹ olúáwo gbé ọmọ tuntun lọ sí ìdí ifá láti wo ẹsẹntáyé ìkókó tíì ṣe Adérẹmí. Wọn sọ pé kí bàbá tẹríba fún ọmọ rẹ. Ifá sọ àsọtẹlẹ pé Adérẹmí yóò dé adé àwọn bàbá ńlá rẹ tí ìgbà rẹ yóò sì gbalé gboko, yóò sì ní ìbáṣepọ pẹlú àwọn àjèjì láti ọnà jínjìn. Ọmọba Gbádébọ sọ fún ìyàwó rẹ kí ó wá iyùn láti fi múra fùn ọmọ náà torí pé èyí jẹmọ àmì ọba. Pẹlú ìgbàgbọ nínú ifá, Adekunbi tíì ṣe ìyá rẹ ń dáàbò bo ọmọ rẹ nípa wíwẹ ẹ nínú àgbo títí tí ó fi dàgbà. Bàbá rẹ kú ní 1897 nígbà tí ó wà ní ọmọ ọdún mẹjọ. Torí pé bàbá rẹ tètè kú, ìyá rẹ ló tọ dàgbà.Ìgbédìde ẹsìn Kìrìsìtíẹnì yí ìyá rẹ lọkàn padà kúrò ní ẹsìn ìbílẹ ifá, torí náà ni wọn ṣe lọ forúkọsílẹ ní ilé ẹkọ alákọọbẹrẹ Kìrìsìtíẹnì ìbílẹ tuntun tí St Phillips, Ilé Ifẹ, gẹgẹ bí ọkan lára àwọn akẹkọọ àkọkọ tí yóò lọ sí Iléẹkọ ìbílẹ ní 1901.Ọmọba náà ní àfojúsùn. títakò tí ó takò láti lọ ṣisẹ àgbẹ pẹlú ẹgbọn rẹ àgbà Ọmọba Adeyemo ló ṣokùnfà ìforúkọsílẹ rẹ ní Iléẹkọ Alákọọbẹrẹ Anglican ní Ayétòrò Ilé Ifẹ. Lábẹ ìtọni àti ìlóyetó Revd. Canon J. Adéjùmọ tí wọn mọ sí bàbá Ayétòrò tí ó padà di àna rẹ. Ó fẹràn iṣẹ amòfin, kò bá sì ti rìn ìrìnàjò pẹlú àwọn ẹgbẹ rẹ nígbà náà Bashiru Augusto. Ṣùgbọn kò rí bẹẹ torí pé òun àti àyànmọ ní ọrọ ásọtì - Adé Ilé-Ifẹ. Pẹlú pé ó tètè pàdánù bàbá rẹ, ó mú ìfẹ ohun tí ó fé ṣe ní ọkúnkúndùn, kí a dúpẹ lọwọ ìyá rẹ Adekunbi tí kò gbàgbé àsọtẹlẹ Ifá.Ìrírí àti ọlá Ọmọba Adérẹmí ṣọ ọ di ọmọ oyè láì sí kọnú-u-kọhọ lèyí gorí ìtẹ ní Ilé Ifẹ. Lẹhìn tí Ọba Adémìlúyì wàjà, ó di olùdipò  tí ó peregedé láti gorí ìtẹ.Lọjọ kejì, Oṣù Ọwẹwẹ, ó di Ọọni Ilé - Ifẹ Kọkàndínláàdọta. Òun ni Ọọni àkọkọ tí ó jẹ alákọwé. Ọba Adérẹmí tètè faramọlé, ní ọmọ ogójì ọdún, òun ní ọba tí ó kéré jù nínú àwọn ọba ilẹ Yorùbá nígbà náà. Pẹlú ìrànlọwọ àwọn àgbà ìbílẹ IfẹObalufe, Obajio, Ọbàlọràn, Wasin, Ọbalúayé, Akọgun, Jagunọsìn, Ejesi wọn dá Ìgbìmọ ajẹmọṣàkóso sílẹ tí ó yí ìlú àtijọ náà padà ní ọdún mẹwàá tó ń bọ. Ọba Adérẹmí ṣe agbátẹrù ètò ẹkọ lásìkò rẹ gẹgẹ bí Ọọni tí ó sì yọrísí ìdásílẹ Kọlẹjì Odùduwà ní Oṣù Ṣẹẹrẹ 1932.Ọba Adérẹmí ló dá ṣe agbáterù bí wọn ṣe kọ Iléẹkọ náà, Iléẹkọ àwòṣe ni pẹlú nígbà náà; Ìgbàgbọ Ọba Adérẹmí ni pé ètò ẹkọ ni ọnà kan tí ó dájú láti ṣe ìsọlọjọ nǹkan ajẹmọ-ìgbàlódé.Lára ìṣẹlẹ gbòógì tó rinlẹ lásìkò rẹ ní ìdásílẹ Yunifásitì Ilé - Ifẹ, èyí tí ọpọlọpọ so àṣeyọrí náà mọ ipò Ọba Adérẹmí ni ilé ìjọba. Ọba Adérẹmí jẹ Alága Ìgbìmọ àwọn ọba láti ọdún 1966 - 1980.Àlàáfíà jọba lásìkò tó wà lórí ìtẹ, bẹẹ ni ọpọlọpọ ọtun èrò tí ó ṣe atọnà ọlá fún ọpọlọpọ ọmọ ìlú, pàápàá àwọn tí wọn wà ní ẹka iṣẹ àgbẹ, níbi tí òhun alára ti jẹ olórí okoòwò. 