 Àwùjọ : Ẹkọ nípa àwùjọ-ẹdá jẹ ẹkọ kan pàtàkì tí kò ṣe é fọwọ rọ sẹyìn. Kò sí ẹdá alààyè tó dá wà láì ní Olùbátan tàbí alájogbé. Orísirísi ènìyàn ló parapọ di àwùjọ-bàbá, ìyá, ará, ọrẹ, olùbátan ati bẹẹ bẹẹ lọ. Bí ìyá ṣe ń bí ọmọ, tí bàbá ń wo ọmọ àti bí ọrẹ àti ojúlùmọ ṣe ń báni gbé, bẹẹ ni ìbá gbépọ ẹdá n gbòòrò si. Gbogbo àwọn wọnyí náà ló parapọ di àwùjọ-ẹdá. Àti ẹni tí a bá tan, àti ẹni tí a kò tan mọ, gbogbo wa náà la parapọ di àwùjọ-ẹdá.Ní ilẹ Yorùbá ati níbi gbogbo ti ẹdá ènìyàn ń gbé, ìbágbépọ ẹdá ṣe pàtàkì púpọ. Bí ẹnìkan bá ní òun ò bá ẹnikẹni gbé, tí kò bá gbé nígbó, yóó wábi gbàlọ. Ṣùgbọn, àwa ènìyàn lápapọ mọ ìwúlò ìbágbépọ. Orísirísi àǹfàní ni ó wà nínú ìbágbépọ ẹdá.Bí ọpọ ènìyàn bá n gbé papọ, ó rọrùn lati jọ parapọ dojú kọ ogun tàbí ọtẹ tí ó bá fẹ wá láti ibikíbi. Yorùbá bọ wọn ní àjòjì ọwọ kan ò gbẹrù dórí. Bẹẹ gẹgẹ ló ṣe rí fún àwùjọ-ẹdá. Gbígbé papọ yìí máa ń mú ìdádúró láì sí ìbẹrù dání nítorí bí òṣùṣù ọwọ ṣe le láti ṣẹ, bẹẹ ni àwùjọ tó fohùn ṣọkan. Èyí jẹ oun pàtàkì lára ànfàní tó wa nínú ìṣọkan nínú àwùjọ-ẹdá. Nídà kejì, bí ọrọ àwùjọ-ẹdá ba jẹ kónkó-jabele, ẹtẹ àti wàhálà ni ojú ọmọ ènìyàn yóó máa rí. Nítorí náà, ó dára kí ìṣọkan jọba ni àwujọ-ẹdá.Ìdàgbàsókè tí ó máa ń wà nínú àwùjọ kò sẹyìn ìfọwọsowọpọ bí àti ránmú un gángan ò ti sẹyìn èékánná. Ó yẹ kí á mò pé nítorí ìdàgbàsókè ni ẹdá fi ń gbé papọ. Bí igi kan ò ṣe lè dágbó ṣe, bẹẹ náà ni ẹnìkan ò lè dálùúgbé. Ọpọlọpọ ènìyàn ló máa ń dá Ọgbọn jọ fún ìdàgbàsókè ìlú. Bí Ọgbọn kan kò bá parí iṣẹ, Ọgbọn mìíràn yóó gbè é lẹyìn. Níbi tí orísirísi ọgbọn bá ti parapọ, ìlọsíwájú kò ní jìnnà si irú agbègbè bẹẹ. Gbogbo àwọn nǹkan wọnyí jẹ ànfàní tó wà ní àwùjọ-ẹdá tí kò sì ṣe é fi sílẹ láì mẹnu bà.Nínú ẹkọ nípa àwùjọ-ẹdá, a tún máa ń sọrọ nípa ìsòro tó ń kojú ìbágbépọ ẹdá. Kò ṣe é ṣe kó máa sì wàhálà láwùjọ ènìyàn. A kò lè ronú lọnà kan ṣoṣo, nítorí náà, ìjà àti asọ máa ń jẹ àwọn nǹkan tí a kò lè ṣàì má rì í níbi ti àwọn ènìyàn bá ń gbé. Wàhálà máa ń fa ọtẹ, ọtẹ ń di ogun, ogun sì ń fa ikú àti fífi dúkàá sòfò. Àwọn nǹkan wọnyí jẹ ara àwọn ìṣòro tó n kojú àwùjọ-ẹdá. Kò sí bí ìlú tàbí orílè-èdè kan kò se ní ní ọkan nínú àwọn àwọn ìṣòro wọnyí.Ṣùgbọn, a gbódò mọ wí pé awọn ànfàní àti awọn ìṣòro wọnyí ti wà láti ìgbà pípé wá. Tí a bá wo àwọn ìtàn àtijọ gbogbo, a ó ri pé gbogbo àwọn nǹkan wònyí kò jẹ tuntun. Ọgbọn ọmọ ènìyàn ni ó fi ṣe ọkọ orí-ìlẹ, ti orí-omi àti ti òfúrifú fún ìrìnkèrindò tí ó rọrùn. Àwùjọ-ẹdá ti ṣe àwọn nǹkan dáradára báyìí náà ni wọn ń ṣe àwọn ohun tí ó lè pa ènìyàn lára. Fún àpẹẹrẹ, ìbọn àti àdó-olóró. Àwọn ohun ìjà wọnyí ni wọn lò ní ogun àgbájé kìnní tí o wáyé ní Odun 1914 sí 1918 àti ti èkejì ní odún 1939 sí 1945. Gbogbo àwọn nǹkan wọnyí ló ti wà tí ó sì tún wà síbè di òní.Lákòótán, ẹkọ nípa àwùjọ-ẹdá jẹ ẹkọ tó lárinrin. Ohun kan tí a gbọdọ mọ nip é, kò ṣe é ṣe kí ẹdá máa gbe ní ẹyọ kọọkan. Ìdí ni pé gbígbé papọ pẹlú ìsọkan àti ìfọwọsowọpọ ló lè mú ìtẹsíwájú àti ìdàgbà-sókè wá. 