 Àjàkálẹ-àrùn COVID-19 ní Zimbabwe : Àjàkàlẹ-àrùn ẹrànkòrónà COVID-19 ni wọn fìdí rẹ múlẹ pé ó dé orílẹ-èdè Zimbabwe ní oṣù kẹta ọdún 2020. Àwọon agbègbè tí ó wà ní orílẹ-èdè Zimbabwe, ní pàtàkì àwọn bi i Manicaland, Masvingo àti Mashonaland tí ó wà ní ìla-òorùn orílẹ-èdè Zimbabwe paapa ti ń tiraka pẹlú ìbújáde àrùn ibà kan tí ó ń ṣẹlẹ ní àkókò kanna. Bíòtilẹ jẹ wípé àrùn ibà jẹ àrùn tí ó ṣe é wò, ètò ìlera ń dojúko àító òògùn èyí tí ó fa kí ìgaara má a pọsi pẹlú bí àjàkálẹ-àrùn COVID-19 ṣe ń tàn kálẹ.Ní ọjọ kejìla oṣù kini ọdún 2020, àjọ ìlera ní àgbáyé World Health Organization fìdí rẹ múlẹ pé kòkòrò àrùn ẹrànkòrónà ni ó ń fa àrùn atẹgùn ní àárín ọpọ ènìyàn ní ìlú Wuhan ní agbègbè Hube, orílẹ-èdè China, èyí tí wọn jábọ rẹ fún àjọ ìlera ní àgbáyé ní ọjọo kọkànlélọgbọn oṣù kejìlá ọdún 2019.Ìṣẹlẹ àrùn COVID-19 kéré púpọ sí ti àrùn SARS tí ó ṣẹlẹ ní ọdún 2003 ṣùgbọn bí àrùn COVID-19 ṣe ń tàn káàkàkiri pọ púpọ, ní pàtàkì tí a bá wo iye àwọn tí ó ti jẹ aláìsí.Oṣù Kẹta Ọdún 2020Ní ọjọ kọkànlélógún oṣù kẹta ni orílẹ-èdè Zimbabwe kéde ìṣẹlẹ àkọkọ àjàkálẹ-àrùn kòrónà ní orílẹ-èdè wọn. iṣẹlẹ yí ni ti arákùnrin kan tí ó ń gbé ni Victoria Falls tí ó padà dé láti orílẹ-èdè àwọn aláwọ funfun United Kingdon tí ó sì gba gúúsù ti orílẹ-èdè Afrika South Africa wa sí orílẹ-èdè Zimbabwe ní ọjọ karùndínlọgbọn oṣù kẹta.8 Wọn kò kéde pé ẹnikéni jẹ aláìsí gẹgẹ bí àwọn ìròyìn kan ti ṣèèsì sọ wípé ẹnìkan jẹ aláìsí láì mọ pé aláìsàn yí ṣi n tẹsíwájú láti ya ara rẹ sọtọ ní ilé rẹ níbití ó ti n rí àpeere ìwòsàn.Ìṣẹlẹ méjì míràn ni ó tún ṣẹlẹ ní Harare10, orílẹ-èdè Zimbabwe ní ọjọ kọkànlélógún oṣù kẹta. Ní ọjọ kẹtàlélógún oṣù kẹta, wọn fìdí rẹ múlẹ pé olókìkí akọròyìn ọmọ orílẹ-èdè Zimbanwe tí orúko rẹ ń jẹ Zororo Makamba ni ẹni àkọkọ tí ó kọkọ jẹ aláìsí ní orílẹ-èdè Zimbabwe látàrí àjàkálẹ-àrùn kòrónà.Ní oṣù kẹta, ènìyàn mẹjo ni àyẹwò fi hàn pé wọn ní àrùn kòrónà, ènìyàn kan jẹ aláìsí nígbà tí àwọn ènìyàn méje tí ó ṣẹkù ń gba ìtọjú títí di òpin oṣù kẹta.Oṣù Kẹrin Ọdún 2020Lẹyìn ikú arákùnrin Zororo, ènìyàn méjì míràn ló tún ṣe aláìsí tí àwọn tí ó ti kú wá di mẹta. Nítorí àító àwọn ohun èlò fún ìlera, àwọn oníṣègùn kọ ìwé fi ẹsùn kan ìjọba nítorí kí wọn lè ní ìdáábòbò tí ó péye nígbàtí wọn bá ń tọjú àwọn aláìsàn tí àrùn yí ń bájà. Ní ọjọ kẹtàlá oṣù kẹrin, wọn kéde ìṣẹlẹ mẹta òmíràn èyí tí ó mú kí àpapọ iye ìṣẹlẹ àrùn kòrónà ní orílẹ-èdè Zimkbabwe di mẹtàdínlógún.Ó kéré tán, àwọn akọròyìn márùn ún ni wọn ti mú fún ẹsùn pé wọn ṣe àkójọpọ ìròyìn lórí àjàkálẹ-àrùn COVID-19.Nínú oṣù kẹrin ọdún, ènìyàn mẹrìndínlọgbọn ni àyẹwò fi hàn pé wọn ní àrùn kòrónà tí ènìyàn mẹta si jẹ aláìsí nínú un wọn. Iye ìṣẹlẹ tí wọn ti fìdí rẹ múlẹ látìgbà tí ìbújáde àrùn yí ti bẹrẹ ti di mẹrìnlélọgbọn. Iye àwọn tí wọn ń gba ìtọjú lọwọ ní òpin oṣù kẹrin ti di márùndínlọgbọn èyí tí ó ti lọ sókè pẹlú ìdá ọtàlénígba dín mẹta nínú ọgọrùn ún257 láti oṣù kẹta.Oṣù kárùn ún Ọdún 2020Nínú oṣù kárùn ún, ènìyàn mẹrìnlélógóje144 ni àyẹwò fi hàn pé wọn ní àrùn kòrónà. iye àwọn ìṣẹlẹ tí wọn ti fìdí rẹ múlẹ látìgbà tí ìbújáde àrùn yí ti bẹrẹ ti di méjìdínlọgósàn án178. Iye àwọn tí wọn ń gba ìtọjú lọwọ ní òpin oṣù kárùn ún jẹ márùndínláàdọjọ145 èyí tí ó ti lọ sókè pẹlú ìdá 480 nínú ọgọrùn ún480 láti oṣù kẹrin.Oṣù Kẹfà Ọdún 2020Ní ọjọ kejìlá oṣù kẹfà, ẹgbẹ aláré ìdárayá ti kirikẹti Indian national cricket team kéde wípé àwọn ti fagilé ìrìn-àjò wọn tí wọn ti gbèrò pé àwọn fẹ ṣe lọ sí orílẹ-èdè Zimbabwe ní oṣù kẹjọ ọdún 2020.Mínísítà fún ètò ìlera, Obadiah Moyo, ni wọn mú lábẹ òfin nítorì ẹsùn èèrú ṣíṣe lórí owó tí ó lé ní milionu mẹrin dọlà owó ilẹ Améríkà US4million pẹlú ọmọ Alákòso ọkùnrin, Collins Mgagwa, èyí tí ó ní ṣe pẹlú ríra àwọn ǹ kan èlò fún ídáàbòbò ara ẹni fún àwọn òṣìṣẹ ìlera ní ọnà àìtọ.Ní oṣù kẹfà, àwọn ènìyàn irinwó àti mẹtàlá413 ni àyẹwò fi hàn pé wón ní àrùn kòrónà èyí tí ó mú kí àpapọ iye àwọn ìṣẹlẹ tí wọn ti fìdí rẹ múlẹ láti ìgbàtí ìbújáde àrùn yí ti bẹrẹ di 591. Iye àwọn tí wọn ti jẹ aláìsí lọ sókè si méje. Ní òpin oṣù kẹfà, àwọn aláìsàn 422 ni ó ń gba ìtọjú lọwọ, èyí tí ó lọ sókè pẹlú ìdá mọkànléláàdọwàá nínú ọgọrùn-ún 191 láti òpin oṣù kárùn-ún.Oṣù Keje Ọdún 2020Ilé-iṣẹ ọlọpàá ti kéde wípé àwọn ènìyàn 105,000 ni àwọn ti mú fún ẹsùn lílòdì sí àwọn ìgbésẹ ètò ìlera láti dẹkun àrùn COVID-19 láti oṣù kẹta; eléyì í pẹlú àwọn ẹgbẹrún ún ènìyàn tí wọn mú nítorí pé wọn kò wọ ìbòmú ní ọjọ kejìdínlógún àti ọjọ kọkàndínlógún oṣù keje.Ní ọjọ kankàndílógún oṣù keje, orílẹ-èdè Zimbabwe kéde ìsénimọlé kónílé ó gbélé ṣùgbọn wọn gba àwọn tí wọn ń ṣe iṣẹ pàtàkì nìkan láàyè láti ṣe iṣẹ laarin agogo mẹjọ òwúrọ sí agogo mẹta ọsán. Wọn fi ẹsùn kan ìjọba pé ìjọba ń lo ànfààní àjàkálẹ-àrùn yí láti fi lòdì sí ìwọde tí àwọn kan ń gbèrò láti gùnlé lórí ṣíṣe owó ilu mọkumọku.Láti ọjọ kejìdínlọgbọn oṣù keje ọdun 2020, orílẹ-èdè Zimbabwe kéde ìṣẹlẹ tí ó tó 2,817 nínú èyí tí ogójì àwọn aláìsàn ti jẹ aláìsí. Àpapọ iye àwọn àyẹwò tí wọn ti ṣe jẹ 124,194 nínú èyí tí 68,194 ti ṣe àyẹwò tí ó múnádóko Rapid Diagnostic Test. Ìṣẹlẹ tuntun 2,578 ni ó ṣẹyọ ní oṣù keje èyí tí ó mú kí àpapọ iye àwọn ìṣẹlẹ tí wọn ti fìdí rẹ múlẹ láti ìbẹrẹ ìbújáde àrùn yí lọ sókè sí 3,169. Iye àwọn tí wọn ti jẹ aláìsí ti di mẹtàdínláàdọrin67. Iye àwọn aláìsàn tí wọn ti gba ìwòsàn ti di 1,004 ó wá ku àwọn aláìsàn 2,098 tí wọn ń gba ìtọjú lọwọ ní òpin oṣù keje.Ní ọjọ kọkàndínlọgbọn oṣù keje, Mínísítà fún ọrọ ilẹ, ètò ọgbìn àti ìgbèríko Minister of Lands, Agriculture and Rural Resettlement, Perrance Shiri ṣe aláìsí látipasẹ àrùn COVID-19 lẹyìn ọjọ díẹ tí awakọ rẹ na ti farakó àrùn yí.Oṣù Kẹjọ Ọdún 2020Wọn jẹri si bi ìṣẹlẹ àrùn kòrónà ṣe ń pọ si ní ìbẹrẹ oṣù kẹjọ pẹlú àwọn aláìsàn tó kú látipasẹ àrùn COVID-19 tí wọn jẹ ìlópo, láti ogójì sí ọgọrin laarin ọjọ kejìdínlọgbọn oṣù keje àti ọjọ kẹta oṣù kẹjọ.Ní ọjọ kẹta oṣù kẹjọ, márùn ún nínú àwọn òṣìṣẹ ilé-iṣẹ bí owó ṣe ń wọlé Revenue Authority officials ní orílẹ-èdè zimbabwe tí wọn wá láti Beitbridge níbi ààlà pẹlú orílẹ-èdè South Africa ni àyẹwò fi hàn pé wọn ní àrùn kòrónà. Eléyì í ló mú kí ilé-iṣẹ ìlera àti ìtọjú ọmọdè Ministry of Health and Child Care gùnlé ṣíṣe àyẹwò fún ọpọlọpọ àwọn òṣìṣẹ wọn àti ṣíṣe ìmọtótó sí àwọn ohun èlò wọn.Kí ó tó di wípé wọn fìdí ìṣẹlẹ àrùn COVID-19 múlẹ rárá ni orílẹ-èdé Zimbabwe ni alákòso Emmerson Mgagwa ti kọkọ kéde àkókò pàjáwìrì ní orílẹ-èdè Zimbabwe tí wọn sì dáwó rínrin ìrìn-àjò dúró àti fífagilé àwọn ìpéjọpọ ńlá. Ọrọ tí Mínísítà fún ààbò ní orílẹ-èdè Zimbabwe, Oppah Muchinguri, sọ wípé ìṣẹlẹ àrùn ẹrànkòrónà le jẹ ìbáwí Ọlọrun lórí àwọn orílẹ-èdè aláwọ funfun fún fífi ìyà jẹ orílẹ-èdè Zimbabwe fa àríyànjiyàn.Ní ọjọ kẹtàlélógún oṣù kẹta, alákòso Mgagwa kéde àfikún àwọn ìlànà míràn láti dẹkun àrùn kòrónà.Títi ẹnubodè orílẹ-èdè Zimbabwe pa fún àwọn ìrìn-àjò tí kò bá ṣe pàtàkì ṣùgbọn wọn yànda àwọn ará ìlú àti àwọn ẹrù tí wọn bá ń bọ.Títìpa àwọn ilé ọtí, àwọn ibi ìgbafẹ alẹ, àwọn ibi eré sinimá, àwọn ibi ìlúwẹ inú odò, àti àwọn ètò eré ìdárayá.Ìpéjọpọ àwọn ènìyàn kò gbọdọ tó ààdọta.Ṣíṣe àbẹwò sí ilé ìwòsàn kò gbọdọ ju ẹẹkan lọ ní ọjọ kan.Ní ọjọ kẹtàdínlọgbọn oṣù kẹta, ìjọba kéde pé orílẹ-èdè Zimbabwe yíò lọ fún ìsénimọlé ọlọjọ mọkànlélógún bẹrẹ láti ọgbọn ọjọ oṣù kẹta títí di ìgbà tí wọn ko i ti le kéde. Agbègbè ìwòran ti Victorial Falls ni wọn tún tì pa gẹgẹ bí i arapa àwọn ìgbésẹ ìsénimọlé orílẹ-èdè Zimbabwe àti ti Zambia. Lára àwọn àgbékalẹ fún ìsénimọlé ọlọjọ mọkànlélógún ni wọn ti mú rọrùn látàrí bí wọn ṣe gba àwọn ilé-ìtajà ńlá ńlá laaye láti tún má a ta ọtí. Ní ọjọ kejìdínlógún oṣù kẹrin, orílẹ-èdè olómìnira Zimbabwe ṣe àjọyọ ológójì ọdún tí wọn gba òmìnira lábẹ ẹ ìsénimọlé fún ìgbà àkọkọ nínú ìtàn orílẹ-èdè Zimbabwe. Ní àkókò ìsénimọlé yi, ọkànlénígba àwọn ìbújáde àrùn ibà ni wọn ṣe àkọsílẹ wọn, àádọrún90 nínú wọn ni wọn lè kápá nígbà tí mọkànléláàdóje131 àwọn ènìyàn ń kú.Àjọ IMF ṣe ìṣirò pé ó ṣe é ṣe kí ọrọ ajé orílẹ-èdè Zimbabwe jooro pẹlú ìdá 7.4 ní ọdún 2020 nítorí àbájáde ìṣẹlẹ àjàkálẹ-àrùn kòrónà.Ìyanṣẹlódì àwọn òṣìṣẹ oníṣègùn mú ìpalára wá fún dídènọ àrùn kòrónà àti ìtọjú àwọn aláìsàn àrùn kòrónà ní oṣù mẹrin àkọkọ ti i ọdún 2020. 