 Sọ fúnmi nípa Ìpínlẹ Edo. : Ìpínlẹ Edo jẹ ọkan nínú àwọn ìpínlẹ mẹrìndínlógójì ní orílẹ-èdè Nàìjíríà, tí ó wà ní agbègbè ẹkùn gúsù ti orílẹ-èdè náà. Gẹgẹ bí àbájáde ètò-ìkànìyàn lórílẹ-èdè ti ọdún 2006, ìpínlẹ náà jẹ ìpínlẹ ẹlẹẹkẹrìndínlọgbọn ní iye pẹlú ènìyàn tí ó tó mílíọnnù mẹta-àbọ-dínní-díẹ ní orílẹ èdè Nàìjíríà.2 Ìpínlẹ Edo jẹ ìpínlẹ ẹlẹẹkejìlélógún tí ó gbòòrò jùlọ ní ààyè tàbí agbègbè gẹgẹ bí títóbi ilẹ ní orílẹ èdè Nàìjíríà.3 Olú-ìlú ìpínlẹ náà àti ìlú rè, ni Ìlu Benin, tí ó jẹ ìlú ẹlẹẹkẹrin tí ó tóbi jùlọ ní orílẹ-èdè Nàìjíríà, tí ó sì jẹ ibùdó ilé-iṣẹ tí ń ṣe rọbà orílẹ-èdè. Wọn dáa sílẹ ní ọdún 1991 látara Ìpínlẹ Bendel tẹlẹrí, wọn sì tún mọọ sí ìró ọkàn orílẹ-èdè. Ìpínlẹ Edo pín ààlà pẹlú Ìpínlẹ Kogi sí àríwá-ìlà-oòrùn, pẹlú Ìpínlẹ Anambra sí ìlà-oòrùn, pẹlú Ìpínlẹ Delta sí gúsù-ìlà-oòrùn àti gúsù-gúsù àti pẹlú Ìpínlẹ Oǹdó sí ìwọ-oòrùn. Àwọn ààlà òde-òní ti Ìpínlẹ Edo yí àwọn agbègbè tí wọn jẹ agbègbè oríṣiríṣi ìjọba àti ìjọba tí wọn dásílẹ ní ọgọrùn ọdún mọkànlá AD sẹyìn ká, ìyẹn Ìjọba Benin. Ìlú àtijọ ti Edo, agbègbè ti ìlu Benin òde-òní, jẹ ilé sí díẹ nínú àwọn iṣẹ-orílẹ tí ó tóbi jùlọ ní àgbáyé. Ní ọdún 1897, ìjọba aláwọ-funfun ṣe ìrìn-àjò ìjìyà ti agbègbè kan, tí ó pa púpọ nínú àwọn ìlú Edo àtijọ run àti ṣíṣàfikún agbègbè náà sínú ohun tí yóò di gúsù Nàìjíríà lábẹ àbò ìjọba aláwọ-funfun.Ìpínlẹ Edo jẹ ìpínlẹ tí ó kún fún àwọn oríṣiríṣi àwọn olùgbé tí ó gbilẹ jẹ àwọn ará Edoid, pẹlú àwọn ará Edo tàbí Bini, Esan, Owan àti Afemai people. Èdè Edoid tí ó wọpọ ní sísọ jùlọ ni èdè Edo, ní èyí tí wọn máa ń sọ jù ní ìlu Benin.14 Ẹsin Krìstẹnì ni ó gbilẹ jù ní Ìpínlẹ Edo. Àwọn arìnrìnàjò onígbàgbọ Portuguese ni wọn mu wá sí agbègbè náà ni gbèǹdéke ọgọrùn-ún ọdún mẹẹdógún. Wọn ṣe ẹsin Mùsùlùmí àti ẹsìn àbáláyé náà. 