 Kíní abẹrẹ ajẹsára, báwo ni wọn ṣe n ṣiṣẹ àti pé kíní ìdí tí àwọn ènìyàn kìí ṣe fọkan tan? Ọrọ náà ti wá jo dóri kókó ti ó sì n kọni lomiinu fún àjọ elétò ìlera ni àgbáye WHO ti wọn si ka àsà yìí si ọkan nínú ǹkan mẹwàá tó n dúnmọhuru mọ ètò ìlera lágbàye lọdun 2019. Báwo ni wọn ṣe ṣàwári abẹrẹ àjẹsára? Ṣááju kí abẹrẹ àjẹsára to dé, àyé yìí jẹ ibi to ni ewu gídigidi ti ọpọ àwọn ènìyàn si n kú lọdọdun nítori àìsàn to ṣee dènà. Àwọn orílẹ-èdè China ló kọkọ bẹrẹ abẹrẹ ajẹsára ní ọọrundunrun kẹwàá, wọn n pe ǹkan ni Variolation èyí túmọ sí tísù àwọn ènìyàn ti ará wọn lé han si èpo tó maa ǹ wà lóju egbò ti àìsàn kan ba fà á láti mú ìdàgbàsókè ba àwọn àfani tó ń ba ààrun ja lára. Nígbà ti ọọrundunrun mẹjọ míràn tún gùn ún, oníṣègùn òyìnbó kan tó jẹ ọmọ ilẹ Gẹẹsì Edward Jenner wá woye pe àwọn ọmọ tó ń fún omi ọmu Mààlú ní àìsàn to nííṣe pẹlú àwọn màálu yìí sùgbọn àìsàn ṣàpọná Smallpox o mú wọn. Àìsàn sànpọná jẹ àjàkalẹ àrun ní ayé ìgbà náa ti ó si pa ìdá ọgbọn ninú ọgọrùn àwọn ènìyàn to lùgbàdì rẹ. Ọpọ àwọn to bá si yèé, wọn a maa ni àpá lára tàbi ki wọn fọ lójú. Ní ọdun 1796 Jenner sé ìwádìí kan tó si lo James Phipps ọmọ ọdun mẹjọ nígbà tó fí àìsàn máàlú si oju egbò láìpẹ ọmọ náà bẹrẹ si ni fi ami àìsàn náà han. Ní ọdun 1798, èsí ìwádìí náà jáde ti wọn si pè é ni ajẹsára láti inu èdè Latin Vacca tí ó tumọ si Cow Màálu. Kíní àwọn aṣeyori to ti wáye? Abẹrẹ ajẹsára ti ṣe ìrànwọ láti séwélé àwọn aburu ti àwọn aisan ti ṣe ni awọn sẹnturi sẹyin. Ṣááju àsìkò yìí o lé ni ènìyàn mílíọnu méji àti ọwọ mẹfà ló n ku lọdọọdú ki wọn to gba abẹrẹ ajẹsara akọkọ bni ọdún 1960. Ọdun díẹ sẹyìn ní o wá di pe àwọn eniyan n ku tabi ki wan yarọ nítori àìsàn rọmọlápa rọmọlẹsẹ, sùgbọn níbayii ọrs náà ti di afiẹyin ti eegun fisọ. Kíni ìdí ti àwọn ènìyàn kìí fi fẹ gba abẹrẹ àjẹsára? Ọjọ ti pẹ ti àwọn èniyan ti ń siye meji lori ọrọ abẹrẹ àjẹsára fún oniruuru ìdí, láti ori ẹsìn, àsà nítori wọn rò ó pé kìí ṣé ohun tó mọ àti pé ọnà láti gba ẹta ominira ara ẹni lọwọ wọn ni. Ní ọpọ ìgbà, ọrọ abẹrẹ àjẹsára maa n ni ọwọ òṣèlú nínú, fún àpẹrẹ, bí mínísita fún ọrọ abẹle ni Italy ṣe dara pọ mọ àwọn ẹgbẹ ti kìí gba abẹrẹ ajẹsára. Kóda láì ni ìdí ni ààrẹ ilẹ Amẹrika ti sọ pé abẹrẹ ajẹsara nii ṣe pẹlu ohun to n fa ti àwọn ọmọ tí ọpọlọ wọn ko jí pépé to. Kíní àwọn ewu to wà nibẹ? Tí ọpọ àwọn eniyan láwujọ ba rí i dáju pé wọn n gba abẹrẹ ajẹsara yóò mú àdinku ba àwọn ajakálẹ ààrun yóò si le àìsàn jina si àwọn ọmọ wẹwẹ ti wọn ko ti ni àwọn èròja ara ti yóò maa ja fún wọn lái ti gba abẹrẹ ajẹsára. Onímọ ìṣègùn tó ni ìmọ jù lọ ni ilẹ gẹẹsì ní ọdun to koja ti kìlọ pé ọpọ awọn eniyan ni wọn ti tan jẹ pẹlú irọ lóri abẹrẹ ajẹsára pàpá jùlọ lori ẹrọ ayhelujara, ti olùwádìí ọmọ ilẹ Amrika kan naa si ti ri ìdí ọrọ pé àwọn Russia ni wọn n lò láti iròyìn náà ka fún araye. Iye àwọn ọmọ tó gba abẹrẹ ajẹ sára kò tìí yi pada gẹgẹ bi ajọ WHO ṣe sọ ìdá ọgọrin ati máruùn nínú ìdá ọgọrun ni wọn wà titi di àsìkò yìí láti nkan bi ọdún díẹ sẹyìn. WHO sọ pe abẹrẹ ajẹ sara ń dóòlà ẹmi àwọn ọmọ mílíọnu méji si mẹta kákìri àgbáye ní ọdọọdun. Ìpèníja to ga jùlọ, àti àwọn orilẹ -èdè tó kéré jùlọ ninú gbígba abẹrẹ ajẹ sára, ti ìja ìdámu àti iyàn si kún ibẹ mi Afghanistan, Angola, àti DR Congo. Produced by Roland Hughes, David Brown, Tom Francis-Winnington and Sean Wilmott Abẹrẹ àjẹsára tio ṣe ànfàni fún ọkẹ àìmọye àwọn ènìyàn ní àwọn ọọrùndúnrún to ti pẹ sẹyìn, síbẹ ọpọ àwọn eléto ìlera ni àwọn orílẹ-èdè àgbáye lo n sọ pé awọn ṣe àkiyési pé kii ṣe gbogbo ènìyàn lo fi ara mọ ọrọ abẹrẹ ajẹsára, ti àwọn miràn si n kọ jálẹ pé àwọn ko fẹ ẹ. : Vaccination: Kí ní ìdí tí àwọn ènìyàn kìí ṣe fọkan tan abẹrẹ àjẹsára ? 