 Ìgbéyàwó : Ìgbéyàwó jẹ ìdarapọṣọkan ọlọmọge tó ti bàlágà, tàbí obìnrin adélébọ àti àpọn tàbí ọkùnrin géńdé tó tójú bó láti di ọkọ àti aya.Nílẹ Yorùbá, ọkùnrin tàbí obìnrin níláti bàlágà tàbí tójúbọ kí wọn tó lè dábàá ìgbéyàwó. Ó kéré tán, ọkùnrin tàbí obìnrin níláti tó ọmọ ọdún méjìdínlógún, kí wọn tó lè lọkọ tàbí láyà.Láyé àtijọ, ìgbéyàwó jẹ àṣà tó ní ìgbésẹ tá à ń tọ. Àpọn tó bá bàlágà kì í ṣà dédé fẹ ìyàwó. Àwọn àgbà bọ, wọn ní Bọmọdé bá tó lọkọ, àá lọkọ, láyé àtijó, bọmọkùnrin bá ti bàlágà láti fẹ ìyàwó ó ní ìgbésẹ tí a ní láti gbé.ÌFOJÚSÓDEÈyí ni ìgbésẹ àkọkọ tí àwọn òbí ọmọkùnrin tó bá ti bàlágà máa ń gbé láti ṣe àwárí omidan tó bá yáyì tí wọn yóò fi ṣaya fún ọmọ wọn. Láyé àtijó, ọmọkùnrin kì í kọnu sí omidan tó bá wù ú. Lẹyìn tí àwọn òbí bá ti fojú sóde, tí wọn sì ti rí omidan tí wọn fẹ kí ọmọkùnrin wọn fẹ ní ìyàwó, ìgbésẹ tó kàn ní ìwádìí.ÌWÁDÌÍÈyí ni ìgbésẹ kejì nínú àṣà ìgbéyàwó nílẹ Yorùbá láyé àtijó. Ẹbí ọkùnrin yóò ṣe ìwádìí ọtẹlẹmúyẹ nípa ọlọmọge tí wọn tí yàn láàyò láti fẹ fún ọmọkùnrin wọn. Wọn máa ń ṣe ìwádìí irú ìdílé tí omidan náà tí wá. Ṣé ìdílé tó dára ní tàbí tí kò dára?, wọn a ṣe ìwádìí bóyá ìdílé náà ní àrùn tàbí àìsàn kan tí ó máa ń ṣe wọn. Bí ìdílé bá yege nínú àwọn ìwádìí yìí, àsìkò yìí ni wọn yóò tó pinnu láti fẹ omidan náà fún ọmọkùnrin wọn.ALÁRENÀLẹyìn ìwádìí, yínyan Alárenà tàbí alárinà ni ìgbésẹ tó kàn láṣà ìgbéyàwó láyé àtijó. Alárenà ni yínyan ẹnìkan tí ó lè ṣe agbódegbà fún ọkọ àti ìyàwó-ojú ọnà. Ẹni bẹẹ sáà máa ń jẹ ọrẹ ọkàn nínú àwọn tọkọ-taya-ojúọnà. Òun ni àwọn méjèèjì maa rán níṣẹ ìfẹ títí títí ọkọ àti ìyàwó yóò fi mójú ara wọn. Ìdí nìyí tí Yòóbá fi máa ń paá lówe pé bí ọkọ àti ìyàwó bá mọjú ara wọn tán, alárenà á yẹ aÌJỌHẸNÈyí ni ìgbésẹ tí ẹbí ọkọ ìyàwó-ojúọnà máa ń gbé láti ríi pé àwọn ẹbí ìyàwó-ojúọnà gba láti fi ọmọbìnrin wọn fọkọ tí ó wá tọrọ rẹ. Ó dàbí ètò mọmínmọọ.ÌDÁNALẹyìn Ìjọhẹn, ìdána ni ètò tó kàn nínú ayẹyẹ àṣà ìgbéyàwó láyé àtijó. Ìdána ni sísan àwọn ẹrù àti owó-orí tí ẹbí ìyàwó-ojúọnà bá kà fún ọkọ-ojú ọnà láti san.ẸKÚN-ÌYÀWÓÈyí ni ayẹyẹ ìkẹyìn tí ìdílé ìyàwó máa ń ṣe fún omidan tí ó ṣetàn láti ṣe ìgbéyàwó kí ó tó forí lé ilé ọkọ rẹ. Omidan tí ó fẹ lọ ilé ọkọ ni ó máa ń sun ẹkùn ìyàwó. Omidan yìí a máa sún ẹkùn yìí láti dárò bí ó ṣe fẹ fi ilé bàbá rẹ sílẹ lọ sí ilé ọkọ. Ẹkún ayọ ni èyí ẹkún ìyàwó máa ń jẹ.ÌGBÉYÀWÓ GANGANÈyí ni ayẹyẹ tó kẹyìn láṣà ìgbéyàwó nílẹ Yorùbá láyé àtijó. Ó máa ń wáyé lẹyìn tí àwọn ọkọ-ojúọnà bá ti san gbogbo ẹrù ìdána. Àwọn ìdílé ìyàwó-ojú ọnà yóò wa sètò láti sìn ìyàwó lọ ilé ọkọ rẹ. Ọkan-ọ-jọkan àwọn ẹbí ìyàwó àti ọkọ á máa wúre fún ìyàwó àti ọkọ rẹ lọjọ ìgbéyàwó. Jíjẹ àti mímu máa ń pọ lọpọ yanturu.Ìbálé ni bíbá ìyàwó-aṣẹṣẹ gbé nílé láì tí bá ọkùnrin kankan sùn rí kí ó tó lọ ilé ọkọ. Ó jẹ àṣà tí ó gbajúmọ tí ó sìn máa ń buyì kún ìyàwó-aṣẹṣẹgbé. Ìwúrí ni ó máa ń jẹ fún ọkọ ìyàwó tí ó bá bá ìyàwó-aṣẹṣẹgbé nílé. Lálẹ ìgbeyàwó, àwọn òbí ọkọ yóò tité aṣọ funfun sí orí ibùsùn nínú yàrá ọkọ ìyàwó-àṣẹṣẹgbé láti fi gba ìbálé rẹ. Iyì ńlá ni fún àwọn òbí ìyàwó tí ọkọ rẹ bá bá nílé, ó túmọ sí wípé ọmọbìnrin náà kò tíì mọ ọkùnrin rí. Odidi agbè ẹmu tàbí odidi páalí ìsáná, ìyàn àti ọbẹ tí ó dára ní àwọn ẹbí ọkọ ìyàwó yóò gbé lọ fún àwọn òbí ìyàwó laarọ kùtùkùtù ọjọ kejì láti fi dúpẹ lọwọ wọn wípé odidi ni wọn bá ọmọ wọn, èyí ni oúnjẹ ìbálé, ìyàwó yóò tún gba owó ìbálé tíì ṣe ọkẹ méjì lọwọ ọkọ rẹ. Ohun ìtìjú àti ìbànújẹ ni ó máa ń jẹ fún ìyàwó-aṣẹṣẹgbé tí ọkọ rẹ kò bá bá nílé àti ìdílé rẹ. Kódà, ònínàbì àti òníranù ni Yòóbá máa ń ka irú ìyàwó-aṣẹṣẹgbé bẹẹ sì. 