 Generate an article for the following headline: Ondo Election: Akeredolu fògún ikọ Àmọtẹkùn Ondo gbárí fún ìdìbò tó ń bọ : A o ni faaye gba lilo janduku tabi iwa ọdaran lasiko idibo to n bọ lọna... Gomina ipinlẹ Ondo, Arakunrin Rotimi Akeredolu SAN ti fi da awọn eniyan ipinlẹ Ondo loju wipe ko ni si aaye fun oniwa ọdaran kankan lati da omi alafia ti wọn n gbadun nipinlẹ naa ru. Akeredolu n sọ eyi gẹgẹ bi ikọ alaabo ẹya Yoruba nipinlẹ naa Amotekun ṣe bẹrẹ iṣẹ ni pẹrẹwu. Gomina tẹnu mọ ọ pe pẹlu ajọṣepọ to dan mọran laarin awọn adari ikọ alaabo to ku pẹlu ti Amotekun, aridaju wa pe ọwọ yoo bẹrẹ si ni tẹ awọn ọdaran koda, ṣaaju ki wọn to pinṣẹ fun awọn ikọ naa. Arakunrin Akeredolu kede eyi nibi ayẹyẹ yiyan bii ologun lati bẹrẹ iṣẹ eyi ti ikọ Amotekun ṣe ni ipinlẹ naa to waye ni gbagede Fawehinmi Freedom Arcade lagbegbe Igbatoro, Akure, olu ilu naa. Gomina naa mu wa si iranti pe ọpọlọpọ n ro pe tori ati wọle gomina lẹẹkan sii lo n san ọna nigba ti o darapọ mọ awọn gomina ti wọn jọ wa nibi ifilọlẹ ikọ Amotekun nilu Ibadan ninu oṣu kinni ọdun yii. Mo si sọ fun wọn nigba naa lọhun pe ifẹ inu mi ko ṣe pataki to ipenija aabo tawọn eeyan wa n koju to bẹẹ to di igba kan ti ẹru n ba awọn eeyan lati rinrinajo. Ni ti Amotekun, a ti fẹnuko wi pe ohun to ba gba la o fun un a o si ni jẹ ki ẹnikẹni ti wa gbọọn gbọọn. Akeredolu ṣalaye pe ọrọ bibẹrẹ iṣẹ awọn Amotekun yii ti di rangbọndọn lẹnu awọn eeyan torinaa awọn gbudọ gbe igbesẹ ati wipe gẹgẹ bii Yoruba, a o ki n ṣe ọmọ lọle lọ gbesi wa, nigba ti awọn aṣaaju wa o tilẹ ṣe bẹẹ loju ọta. Ondo Election: Akeredolu fògún ikọ Amotekun Ondo gbárí fún ìdìbò tó ń bọ. O ni ikọ Amotekun ti ni atilẹyin ofin bayii bẹẹ si ni ko di iṣẹ awọn oṣiṣẹ alaabo to ku lọwọ bikoṣe ko tun fi kun akitiyan riran iṣẹ wọn lọwọ fun aabo ilu eyi ti yoo tilẹ tun le fun awọn oludokoowo ilẹ okeere lalafia ati wa dokoowo. Bakan naa, niwaju awọn lọba lọba ipinlẹ Ondo nikalẹ, atawọn lọga lọga ikọ alaabo, gomina Akeredolu fi da awọn eeyan loju pe idibo to n bọ lọna yoo waye ni irọwọrọsẹ ati pe ipinlẹ naa ko ni faaye gba lilo janduku tabi iwa ọdaran lasiko idibo. Amotekun: Ẹ lọ gba fọọmù ìgbanisíṣẹ ikọ Amotekun  - Ìjọba ìpínlẹ Ondo Ijọba ipinlẹ Ondo ti sọ pe awọn eeyan to ba nifẹ lati darapọ mọ ikọ aalabo Amotekun ipinlẹ naa le lọ gba fọọmu. Agbẹnusọ gomina ipinlẹ ọhun, Segun Ajiboye to fi idi ọrọ naa mulẹ fun BBC sọ pe ọfẹ ni fọọmu ọhun. Adari ikọ naa ni ipinlẹ Ondo, Adetunji Olu-Adeleye ni wọn bẹrẹ igbesẹ lati maa gba awọn eeyan naa siṣẹ lẹyin ti gomina ipinlẹ naa, Rotimi Akeredolu fọwọ si agbekalẹ ikọ alabo ọhun. Olu-Adeleye kilọ fun awọn to ba nifẹ si iṣẹ naa lati sọ otitọ nipa ara wọn ninu fọọmu ọhun. O fi kun pe awọn to jẹ ẹni ọdun mejidinlogunn si aadọrin ọdun nikan lo lọ gba fọọmu ọhun. Lẹyin naa lo sọ pe awọn eeyan le lọ gba fọọmu naa lojo opo Amotekun to wa ni   Ijọba apapọ lorilẹede Naijiria ati awọn Gomina ipinlẹ lẹkun iwọ oorun guusu Naijiria, to fi mọ agbẹjọro agba ati ọga agba ọlọpa ni Naijiria, ti fẹnuko lori ọrọ idasilẹ ikọ Amotekun. Ohun ta ri gbọ ree lati ẹnu agbẹnusọ fun igbakeji aarẹ Naijiria, Laolu Akande to fi ọrọ yi soju opo Twitter rẹ. Bakan naa ni ijọba apapọ fi iroyin lede loju opo Twitter rẹ nipa abọ ipade wọn ọhun nibiti wọn ti fẹnuko pe ki awọn gomina to wa lẹkun iwọ oorun Naijiria, lọ gbe ofin kalẹ nipinlẹ koowa wọn lati se atilẹyin fun eto Amotekun labẹ ofin. Wọn ni ilana agbekalẹ eto Amotekun gbọdọ wa nibamu pẹlu ilana sise isẹ ọlọpa agbegbe tijọba apapọ gbekalẹ nitori ojuse tolori tẹlẹmu ni lati ri si eto aabo orilẹede yii. Olori ajọ to n se akoso ikọ alaabo Amotekun fun ẹkun iwọ oorun guusu Naijiria, ti wọn n pe ni DAWN Commission ti salaye pe, kii se pe wọn gbẹsẹle isọwọsisẹ ikọ Amotekun lẹyin ti wọn sefilọlẹ rẹ tan, lo se lọ jai diẹ fawọn araalu lati kofiri rẹ nita gbangba. Adetayo Adeleke-Adedoyin, ninu ifọrọwanilẹnu latọdọ awọn akọroyin salaye pe, ko si ẹnikẹni to fofin de tabi dawọ isẹ Amotekun duro, amọ ipalẹmọ fun ilana ti wọn yoo gba sisẹ lo mu ki idaduro ranpẹ wa, ki ikọ naa to bọ sita lati sisẹ. Adedoyin tun fikun pe, ipinlẹ kọọkan ni yoo gba awọn ọmọ ikọ alaabo Amotekun sisẹ, kii se ajọ Dawn rara, amọ ajọ naa ti se agbekalẹ ilana tawọn gomina yoo tọ, nidi gbigba awọn eeyan ti yoo sisẹ bii ikọ Amotekun si ẹnu isẹ. Ipinlẹ kọọkan ni yoo gba awọn osisẹ Amotekun tiẹ si ẹnu isẹ lati ẹsẹkuku to wa lagbegbe koowa wọn, iyẹn awọn eeyan to kaato ninu ilana ibilẹ lati gbe eto aabo larugẹ pẹlu awọn ileesẹ agbofinro, laipẹ yii si ni ilana isọwọsisẹ Amotekun yoo bẹrẹ, lẹyin ta ba yọrọ rẹ tan, ti ikọ Amotekun yoo si bẹrẹ isẹ ni pẹrẹu. Nigba to n sọrọ lori ipese owona fun ikọ Amotekun, Adedoyin ni ipinlẹ kọọkan lo ni apo asunwọn owo ti wọn ya sọtọ fun eto aabo, taa mọ si Security Fund, ipinlẹ kọọkan ti ikọ Amotekun ba si wa ni yoo maa pese owona wọn, kii si se ipese owona alajumọse rara. Ipese owona fun ikọ Amotekun lee gbe pẹẹli nipinlẹ kan ju ọkan lọ tabi ko dinkun si ara wọn, eyi to wa lọwọ bi ipinlẹ kọọkan se lowura si. Fun apẹrẹ, ipinlẹ Eko lee gbe owo kalẹ fun ikọ Amotekun nipinlẹ rẹ ju ipinlẹ Ọsun lọ, sugbọn gbedeke yoo wa lori iye to kere julọ ti ipinlẹ kọọkan gbọdọ gbe kalẹ. Bakan naa la tun n boju wo ipese eto adojutofo ati awọn nkan mii to jẹ mọọ, ti ọpọ osisẹ ikọ Amotekun si jẹ osisẹ to n sisẹ idabọ. Adedoyin fikun pe  A ni awọn isọri Amotekun ta pe ni Irunmọlẹ, ti wọn yoo maa gun ọkada kiri lati agbegbe kan si omiran nibi ti ọkọ ayọkẹlẹ ko lee de, eyi ti yoo mu ki isẹ ipese abbo jẹ alatagba lati adugbo kan si omiran. Idi ni pe gbogbo wa ko lee maa sisẹ ọpọlọ ni asiko kannaa. Olori ikọ Dawn commission fikun pe, wọn yoo se idanilẹkọ fun awọn osisẹ Amọtẹkun, paapa ọna ti wọn yoo tete maa gba fura ati lori eto ibaraẹnisọrọ, isẹ ọtẹlẹmuyẹ, sise idamọ awọn agbegbe ti iwa ọdaran sodo si julọ ati itati were si iwa ọdaran. O fikun pe ikọ Amotekun ko ni gbe ibọn rara, isẹ gboogi ti wọn yoo maa se ni ifimufinlẹ, isẹ ọtẹlẹmuyẹ ati kiko iroyin iwa ọdaran jọ ati fifi iwa ọdaran to awọn agbofinro leti, to si wa fọwọ gbaya pe awọn ikọ Amotekun yii ko ni maa jẹ abẹsinkawọ fun awọn gomina ipinlẹ rara. Ipade naa gẹgẹ bi agbẹnusọ fun olori awọn gomina ilẹ Yoruba, Rotimi Akeredolu to tun jẹ gomina ipinlẹ Ondo, Smart Oyeyemi, yoo jẹ ijiroro lori ọrọ eto aabo Amọtẹkun ti awọn gomina naa gbe dide fun abo ẹkun Iwọ-oorun Naijiria. Oriṣiriṣi awuye-wuye lo ti waye lori igbesẹ naa lati igba ti wọn ti ṣe ifilọlẹ rẹ, paapa lati ẹnu agbẹjọro agba Naijiria, to tun jẹ Minisita fun eto idajọ, Abubakar Malami to sọ pe idasilẹ rẹ ko ba ofin mu. Bakan naa ni awọn ẹgbẹ bii awọn Fulani daran-daran naa ti sọrọ tako eto naa. Ni ti asiwaju ẹgbẹ oṣelu APC, o ti p ti awọn eeyan ti n duro de ọrọ ti yoo sọ ṣugbọn ko tete fọhun ayafi to di ọjọ kejilelogun oṣu kinni. Ọrọ náà ṣe ọtọọtọ láàrin àwọn Gomina Guusu- ìwọ-òòrùn Nàìjíríà àti ẹgbẹ to n soju ọmọ yoruba, Afẹnifẹre lórí àríwísí àsáju ẹgbẹ APC, Bola Ahme Tinubu, lẹyin to fi èrò tirẹ han lórí ìdásilẹ ètò àabo Amotẹkun to ti n dá gbọn-mi-si i-omi-o-to silẹ láàrin ìjọba apapọ àti ìjọba ìpinlẹ. Bí àwọn Gomina ṣe ń gbé sàdánkata kare fun Asiwaju Ahmed Tinubu fun àwọn kókó ọrọ to fi síta àti pé àwọn yóò ṣe àmúlò àwọn ìmọràn to wà níbẹ, ẹgbẹ Afẹnifẹre ni ọrọ ti Asiwaju sọ ko ni ohun arígbámu kankan. Lẹyìn bi ọṣẹ mẹta ti ọpọ ènìyàn ti n reti ki Asiwaju ẹgbẹ APC fèsi lóri ìdásílẹ ètò àbò Amọtẹkun, ọjọru ọsẹ yìí lo ṣẹṣẹ sọ ààyè tó tò sí lórí ọrọ náà. Sùgbọn Afẹnifẹre ni ẹgbẹ ẹnu méjèèjì ni Tinubu fi ń sọrọ àti pé ọrọ rẹ ko ni arígbámu kankan nínú. Ọlóyè ẹgbẹ Afẹnifere Ayo Adebanjo àti Sẹnatọ Femi okunronmu nínú iwé ìròyin Punch lọjọ Aiku ti kswé pe ki Tinubu sọ àyè to tò si lórí ọrọ Amọtẹkun lẹyin ti àgbẹjẹrò àgbà Naijiria ti sọ pé ìdásílẹ rẹ kò bá òfin mu. Nínú ọrọ Tinubu, ó bẹnu àtẹ lu bi àwọn Gomina àti agbẹjọrò àgbà ṣe jẹ ki ọrọ náà dà. Ṣùgbọn Afẹnifẹre ni ẹgbẹ ẹnu méjèèjì ni Tinubu fi ń sọrọ àti pé ọrọ rẹ ko ni arígbámu kankan nínú. Nínú ọrọ rẹ agbẹnusọ ẹgbẹ náà Yinka Odumakin nínú ìfọrọwánilẹnuwo rẹ pẹlu ilé iṣẹ ìròyìn Punch ni kì ba sàn ki Tinubu pa ẹnu rẹ mọ kìí ṣe àsìkò yìí lo yẹ ki eniyan maa fi orí ahọn sọrọ kíní ìdí? Ṣe ò ń bẹrù Buhari ní? Nínú ọrọ tirẹ Ayo Adebanjọ ni Tinubu kan dá si ọrọ náà nitori èròngbà rẹ láti dupo ààrẹ ọdún 2023 ni. 