 Ọjà Ẹrù Veléketé : Ọjà Ẹrù Veléketé jẹ ọjà tí ó wà ní Àgbádárìgì ní Ìpínlẹ Èkó.1 Ọjà yí ni wón dá sílẹ ní ọdún 1502 tí wọn sì wá a fi orúkọ òrìsà Veléketé pe ọjà yíi.2 Ọjà yí ṣe pàtàkì ní àkókò ìṣòwò ẹrù ti Trans-Atlantic ní Àgbádárìgì nítorípé ọjà yí dúró gégé bí ibi ààyè ìṣòwò níbití àwọn aláròóbọ, tí ó ma ńgba ẹrù tà, láti ilẹ Áfíríkà ti má ńta àwọn ẹrù fún àwọn oníṣòwò ẹrù tí wón wá láti ìlú Yúrópù. Èyí ló mú kí ọjà yí jé òkan nínú àwọn ọjà ẹrù tí ènìyàn inú rẹ pọ jùlọ ní Ìwọòrùn Áfíríkà.3Ní ọdúnun 1805, Scipio Vaughan tí ó jẹ ọmọ abínibí Òwu ní Abéòkúta, orílè-èdè Nàìjíríà, ni àwọn oníṣòwò ẹrù ti trans-Atlantic tí ó jẹ ilé Yúrópù mú, tí wọn sì gbe e lọ sí Ọjà Ẹrú Veléketé ní Àgbádárìgì papọ pẹlú àwọn ẹrù miiran tí wón ti mú síwájú kí wọn tó wa fíi sínú ọkọ ojú-omi tí wọn fi nkó àwọn ẹrù lọ sí ìlú Améríkà.Velekete ọjà ẹrú ni ọjà ará tí ó wà ní ìlú àgbádárìgì, ní Ìpínlẹ Èkó.5 Wọn da ọjà òwò ẹrú yí sílẹ ní ọdún 1502, wọn sọ orúkọ ọjà yí ní Velekete tí ó jẹ orúkọ òrìṣà omi ati afẹfẹ.6Ọjà yí gbajúmọ gidi ní àsìkò owó ẹrú káàkiri Trans-Atlantic Slave trade, ó sì tún jẹ ojúkojú tí àwọn abáni rẹrú ti ma ń dúná dúrá pẹlú olówó ẹrú tí ó f2lẹ ta ará fún àwọn Gẹẹsì, èyí mú kí ọjà yí gbajúmọ káàkiri ilẹ Ìwọ Oòrùn Áfíríkà.7Bí ó ṣe bẹrẹÀtúnṣeDídé tí ọgbẹni kan olówò ẹrú tí ó jẹ ọmọ orílẹ-èdè Dutchland tí orúkọ rẹ ń jẹ Hendrik Hertog tí wọn sábà ma ń da pe ní Yoo Huntokonu dé sí ìlú agbádárìgì ni ó gba àwọn lààmì-laaka ọmọ onílẹ níyànjú pe kí wọn dá ọjà tí wọn yóò w ti ma ta àwọn ẹrú wọn, wọn sì da ọjà náà sílẹ tí wọn pèé ní Velekete. Ó gba ilẹ, ó sì di dá ọjà yí sílẹ tí àwọn olówò-ẹrú bíi tìrẹ sì wá ń fi àwọn ohun tí wọn ní ṣe pàṣípàrọ fún ọmọ èèyan gẹgẹ bí ará. Èyí kò ṣàdédé rí bẹẹ bí kò ṣe wípé àwọn olóyè ati àwọn alẹnu-lọrọ àwùjọ ń rọwọ pọn lá níbi okòwò náà. Ọjà yí gbèrú nígbà tí àwọn òntajà àti ònrajà ti gbọ ara wọn yé, tí wọn sì ti mọ adùn tí ó wà nínú òwò wọn ati bí awọn aláwọ funfun ṣe nílò òṣìṣẹ sí nínú oko ìrèkè wọn.Ní ọdún 1805, àwọn èèbó gẹẹsì mú Scipio Vaughan ẹni tí ó jẹ ará ìlú Òwu lẹrú, wọn sì kó òun àti àwọn mélòó kan tí wọn jọ kó lẹrú pọ lọ tà ní ọjà Velekete ní ìlú àgbádárìgì, tí wọn sì gba ibẹ di ẹrú ní ilẹ Amẹríkà.9 Wọn tún ma ń kó àwọn ẹrú lótíṣiríṣi wà láti àwọn ìlú bí ibintí a mọ sí Ìpínlẹ Abia lóní wá tà ní ọjà Velekete. Wọn kọ túbú kékeré kan sí ọgangan apá kejì ọjà náà tí wọn ti wọn ma ń tọjúbẹrú sí di ọjọ ọjà ẹrú. Ọjọ márùn un márùn ún ni wọn nọjà ẹrú náà. Àwọn gèèbó yóò ma kò àwọn nkan bí dígí, àhàyá,ẹtù ìbọn abọ ìjẹun, ọtí wisikí, àbùradà ati bẹẹ bẹẹ lọ.10 Àmọ bí báyí, ọjà Velekete ti di àyè tí àwọn akẹkọọ àti àrìnrì-àjò ìgbafẹ ma ń wá bẹ wò fún àwọn tí wọn bá fẹ mọ kúlẹ kúlẹ nípa bí òwò ẹrú ṣe gbóná tó ní àárín gbungbun ilẹ Áfíríkà.LÁRA ÀWỌN IBÙDÓ TÍ Ó ṢE PÀTÀKÌ NÍNÚ ÌTÀN ÒWÒ ẸRÚ NÁÀ NI: Ìdílé Mo bee àti àwọn ohun ìtàn tí ó ń fi ìdílé náà hàn pẹlú ipa tí wọn kò nínú òwò ẹrú Ojú ọnà Gbẹrẹfu náà jẹ ojú ọná kan tí ó lọ sí Point of No Return níbi tí àwọn ẹrú ọkùnrin àti obìnrin, ọmọdékùnrin àti ọmọdébìnrin tí wọn tó 500,000 níye tí wọn ti kò lèrú mo ń gbà lọ wọkọ ojú-omi lọ sí ìlú òyìnbó. Wọn ma ń fi tipá fún àwọn ẹrú ní omi inú kànga kan tí parí oògùn burúkú kan sí kí àwọn ẹrú ó má lè ba dojú ìjà kọ àwọn òyìnbó gẹẹsì tí wọn rà wọn, kí wọn má sì lè rántí ilé mọ láé. 