 Kọ ìlọsíwájú fún ìpínrọ yìí - Ìmísí láti inú àṣeyọrí Ìyípadà Haiti : , awọn ipilẹṣẹ ti dudu ati awọn abinibi orilẹ-ede Afirika ni ero iṣelu wa ni ọdun 19th ati ibẹrẹ ọdun 20th pẹlu awọn eniyan bii Marcus Garvey, Benjamin Pap Singleton, Henry McNeal Turner, Martin Delany, Henry Highland Garnet, Edward Wilmot Blyden, Paul Cuffe, ati awọn miiran. Ìmúpadàbọ àwọn ẹrú Afíríkà-Amẹríkà sí Liberia tàbí Sierra Leone jẹ ọkan lára àwọn ọrọ tí àwọn aláwọ dúdú máa ń sọ ní ọrúndún kọkàndínlógún. Ẹgbẹ Marcus Garveys Universal Negro Improvement Association of the 1910s and 1920s ni ẹgbẹ aláwọ dúdú tó lágbára jù lọ títí di àkókò yìí, tó ní àràádọta ọkẹ àwọn ọmọ ẹgbẹ. Àwọn olórí àwọn aláwọ dúdú tí wọn jẹ olórí ẹsìn kọjú ìjà sí ẹsìn Garvey, ìgbésẹ tí ìjọba gbé sì pa á tì. Àmọ ṣá o, ọpọ àwọn tó ti jáde nílé ẹkọ náà ṣì rántí ọrọ ẹnu rẹ tó ń fúnni níṣìírí. 