 Àwọn Obìnrin Akọyà ìlú Abẹòkúta : Àwọn obìnrin ajìjà-n-gbara tàbí Àwọn Obìnrin Akọyà Ìlú Abẹòkúta ti ọdún 1940, jẹ ẹgbẹ ìgbìmọ tó múnádóko, tó sì ní já fún ẹtọ àwon obìnrin ní orílẹ-èdè Nàìjíríà.Àwọn egbé Obìnrin Abẹòkúta fi ẹhónú wọn hàn sí ètó ìṣèjọba amúnisìn àwọn Gẹẹsì, ẹgbẹ yí lòdì sí kí àwọn obìnrin má a san owó-orí ní Ìlẹ Nàìjíríà.Àwọn obìnrin Ìlú Abẹòkúta yìí gbàgbọ pé lábẹ ìjọba amúnisìn, àwon ètó ọrọ aje wọn kò tẹsíwájú, lákòókò tí owó-orí tí ìjọba ń gbà tún pọ sí i.Bákań nàa, àwọn ẹgbẹ obìnrin yìí sọ wí pé kò yẹ rárá kí wọn má a san owó-orí lọtọ, ní wọn ìgbà tí àwọn ọkọ wọn ti ní san-án. Síwájú sí i, ó yẹ kí àwọn obìnrin náà lẹtọọ láti ṣe aṣojú ní ìṣèjọba agbègbè.Gẹgẹbí èròńgbà wọn, ìjọba gba àbádòfin kí wọn fún àwọn obìnrin láyè láti kópa. Wọn sì fún àwọn mẹrin láyè láti ṣe aṣojú ìjọba ní agbegbe. Òpin sí débá kí obìnrin má a san owó-óri ní Ìlú ẹgbá áti ilẹ Nàìjííríà.Ìlú Abẹòkúta jẹ Ìlú tí àwọn ẹyà Yorùbá ń gbé, tí ó sì wà ní gúúsù ìwọ-oòrùn Nàìjíríà.Ní ọdún 1830 ni wọn dá Ìlú Abẹòkúta sílẹ, tí àwọn Ẹgbá àti Òwu jẹ olùgbé àkọkọ lórí ilẹ náà.Ní ọdún 1850, tí ètó ìjọba amúnisìn ti Ilu Gẹẹsì bẹrẹ láti fa ìṣàkóso rẹ sí Ìlú Abẹòkúta àti àwọn àdéhùn pẹlú àwon omo bíbí Ègbá. Ìwé Àdéhùn yìí ló fàyè gba àwọn gbogbo Ìlú Ègbá lápapọ ki ìbáṣepọ tó dán mọrán le wà lórí ètò ọrọ ajé wọn láti ileto kan si miran ati ibodè ikan dè miíràn. Kí ààlà ati ètò ọrọ ajé wọn pẹlú Ìlú Èkó fún ìgbáradì ètò òmìnìra túnbọ rọrùn láti leè bọ lọwọ ìṣèjọba amúnisìn ilẹ Gẹẹsì.Àdéhùn yìí ti fún àwọn èèyàn Ègbá ní òmìnìra tó ní órí ètòlorọ eto-ọrọ tiwọn, ṣùgbọn ní ìkẹhìn, ìjọba Gẹẹsì wá ọnà láti làjà ní ètò àdáṣe lẹhìn ìdààmú olóṣèlú kan ní ọdún 1897. Ìjọba Gẹẹsì bẹẹrẹ àtúntò ètò òṣèlúÌlú náà, eléyìí ló ṣokùnfà dídá ijọba Egba United EUG sílẹ. Ṣáájú sì ètò tuntun, àwọn ìgbìmọ agbègbè ní àdéhùn pẹlú pé ó kéré jù, obìnrin kan gbọdọ wà lára àwọn aṣoju. EUG, lára àṣà wọn tẹlẹrí, Ọkùnrin nìkan ni wọn fi ń ṣe aṣojú kí iṣẹ ìdàgbàsòkè àti ètò amáyédẹrùn bẹrè ní Ìlú Abéòkúta. EUG ṣe àwọn iṣẹ àkànṣe àti ìdàgbàsókè ohun amáyédẹrùn, bí i ètò ọrọ-ajé, ṣíṣe àwọn ojú ọnà, àti dókòwò pẹlù ilẹ Òkèèrè, nípa ká fi àwọn nkaní iiòkó,o, e-pupa, obì,aà ati aṣàdìrẹ.n. íi ipariọdúnn 1800s,Ìlú Aéòkúuta tidi Ìlú ńlá tó lókìkí tó sì gbàjúmọ lórí ètò ọrọ ajé láàrín àwọn Ìlú míràn íio àìjíríàaàati éewọn dádúró bí Ìlú tó ti gba òmìnìiratirẹ. 