 Gbéra kí o tàn - ọjọ tuntun wà ní iwájú re Ó dà bí ẹní pẹ gbogbo ńǹkan abẹmí - àti kòkòrò àìfojúrí bacteria - ní agogo ara circadian cycle: tó tó bíi wàkàtí mẹrìnlélógún tó sì ń ṣẹ atọkùn fún ìṣẹmí wa. Sùgbọn báwo ní ìwọ yóò ṣe mọ bí agogo yìí ṣe ń ṣiṣẹ? 1. Ọjọ ti pẹ tí agogo ara ti wà Ọbẹ ayé àtijọ yìí ní láti wá ọnà àti tú ara rẹ tò Àwọn onímọ sáyẹǹsì rò wí pé òòrun ba àwọn sẹẹlì àkọkọ jẹ. Nítorí ìdí ẹyí ni wọn fi má ń tún ara wọn ṣe ní alẹ. 2. Ìwọ nìkan kọ ló ní wọn Igi mimosa kọ nílo òrùn láti mọ àsìkọ tí yóò fẹ àwọn ewé rẹ Wọn lérò wí pé gbogbo irú ńkan abẹmí tó máa ń gba agbára láti inú òòrùn ló ní agogo ara circadian rhythm, látí lè lo iná àti òkùnkùn . Àyẹwò ti fi hàn pé ewé igi mimosa yóò ṣí sílẹ tàbí kó padé nínú òkùnkùn, nípasẹ agogo ara rẹ, yàtọ sí oòrun. 3. Wọn máa ń fún ìṣẹmí lágbárá Olú mushroom gáa ní agogo nínú ara rẹ Agogo ínú ara Circadian rhythms máa ń fún àwọn àsìkọ bíi alẹ àti ọsán, àsìkọ ooru àti òtútú ànfàní àti mọ ìgbà tí ǹkan yóò ṣẹlẹ, nítorí náà wọn máa ń gbaradì fún wọn. 4. O ní agogo láraà rẹ Gbàgbé nípa agogo GMT, agogo to jà jù fún ara rẹ ni igun ọpọlọ rẹ tí wọn pe ní hypothalamus Ó wà ní igun tí hypothalamus nínú ọpọlọ rẹ, gẹgẹ bíi atọnà, tó ń fi ojú sí bí àlàyé ṣe ń lọ sí gbogbo ara ní àsìkò ọtọtọ. 5. O ní agogo ẹgbẹẹgbẹ náà Ara ọmọ ènìyàn máa ń gbìnyànjú láti dúró dédé ni gbogbo ìgbà... Gbogbo àwọn ríkèé ríkèé ara rẹ ní àlẹékún agogo tí agogo ńlá inú ọpọlọ máa ń mójú tó. 6.Ò sì ní agogo nínú gbogbo sẹẹlì rẹ Gbogbo sẹẹlì lọ mọ àsìkò Gbogbo sẹẹlì ni ara rẹ ní agbára àti máa jí à ti máa jí làáàrín wákàtí 24. 7. Agogo ara Àsìkò oúńjẹ àárọ, ní ìlànà ẹranko esi bear Ní àsìkò tí alẹ ń gùn sií ti àsìkò orun sì ń gùn sií, ọpọlọ máa ń gbẹ èròjà melatonin jáde- èròjà tó máa ń mójútọ orun àtí títají. Ọpọlọpọ eranko, bíi àgbọrín, máa ń lo àsìkò yìí látí ṣe ìbálópọ tá bí kí wọn fí ara pamí hibernate. Àwọn olùmọ rò wípé ara èèyàn máa ń pèsè èròjà tó máa ń gbógun tí àìsàn nígbà ọtútù. 8.Ọsán máa ń mú ara dá ní gbogbo ìgbà O ní láti rí ọpọlọpọ òye ọsán lojojúmọ fún ìlẹra Tí o bá wa nínú òkùnkùn, agogo ara rẹ yóò tàsé agogo wákàtí mẹrìnlélogún 24. Àwọn wọn yìí ni àwọn isan tó máa ń fi iná ránsé sí igun ọpọlọ tó máa ń jẹ kí agogo ara ṣe dédé. 9. Kín làsìkò orun? Báwo ló ṣe mo àsìkò orun? Láti àsìkò tí o bá jí ní òwúrọ, ni wàhálà orun ti ń máa kójọ pọ. Súgbọn o kọkín sùn títí tí agogo ara rẹ yóò fi sọ fún o wípé àsìkò tí to láti sùn. 10. Jet lag It can take time to catch up on your sleep after crossing time zones You feel jet lagged when your bodys master clock is at one time and other parts of your body such as your liver, gut, brain and muscles are at slightly different times. It takes about one day for each time zone crossed for them to synchronise. 11. Wàhálà orun Nígbà tí agogo rẹ sọ fún o wípé kí o lọ sùn sùgbọ ara rẹ sọ wípé rara Àwọn tí wọn ṣe isé àsìkò ọtọtọ àti àwọn èlọmíràn ti wọn ní kọnúńkọhọ láàárín àsìkò ara wọn àti àsìkò ìbagbépọ le ní ńǹkan tí wọn pè ní social jet lag. E lé yìí ni ìyàtọ láàárín àsikò tí ara wọn fẹ jí àti àsìkò tí agogo ara wọn sùn. Àwọn ìwádí fi hàn pé ìabáṣepọ wà láàárín elé yìí àti ọpọ ìrọnú, sísanra jù, àìsan sug àìsàn ọkàn àti àìsàn jejere . 12. E jẹ kí àwọn ọdọmọdé tó ti rẹ símí Àìsùn àti àìgbọràn láàárń àwọn ọdọ wọn jọ ń rìn ni Àwọn èròjà ara hormone máa ń pọ síi nígbà tọmọ dé bá fẹ bàlàgà eléyìí tó ń máa ń dá owọ agogo dúró fún bíi wákàtí méjì. Pípàsẹ fún ọdọmọdé kó jí ní agogo 7 òwúrọ dà bíi kí èèyàn jí ẹni àádọta ọdún ní aago 5 òwúrọ. Nígbà tí aba dàgbà aó padà sí bí à ń tí ń sùn tí à ń jí ń gbà tí a wà ní ọdọ . Ǹjẹ o mọ pẹ gbogbo ńǹkan abẹmí lo ní agogo ara, láti orí kòkòrò àfojúrí fungi sí ènìyàn? : Ka nípa ọnà tí agogo inú ara rẹ ń gbà ṣiṣẹ 