 Parí gbólóhùn tó wà nísàlẹ yìí: Àwọn èèyàn tó gbé ayé ní nǹkan bí ọgọrùn-ún ọdún mẹrìnlá tí òpìtàn kan sọ pé ó jẹ ọjọ ìbànújẹ kún fún ìdàrúdàpọ àti àìnírètí. Àjàkálẹ àrùn, : ìyàn àti ogun ba èyí tó pọ jù lọ lára ilẹ náà jẹ. Yàtọ síyẹn, àwọn èèyàn tún máa ń dá rúkèrúdò sílẹ láwùjọ, wọn máa ń dá rúkèrúdò sílẹ láwọn ìlú ńlá, àwọn àgbẹ máa ń ṣọtẹ, wọn sì tún máa ń kó àwọn ọmọ ogun jọ. Láti ìgbà tí agbára ṣọọṣì ti ga jù lọ ní nǹkan bí ẹgbẹrún méje ọdún sẹyìn, ó ti bẹrẹ sí í jó rẹyìn, ó ti bẹrẹ sí í bá ara rẹ jà, ó sì ti di oníwà ìbàjẹ. Lọdún 1302, Póòpù Boniface Kẹjọ 12941303 gbé Unam sanctam jáde, ìyẹn ìwé kan tí Póòpù fi polongo pé Póòpù ló ga ju gbogbo àwọn alákòóso ayé lọ. Philip Kẹrin ti ilẹ Faransé dá a lóhùn nípa rírán àwọn ọmọ ogun rẹ lọ láti lọ mú Póòpù. Boniface sá lọ nítorí ẹmí rẹ, kò sì pẹ tó fi kú. Ìṣẹlẹ yìí fi hàn pé àwọn póòpù kò lè bá àwọn ọba tó ń ṣàkóso lé wọn lórí wọyá ìjà ó sì fi hàn pé ipò póòpù ti ń dín kù gan-an. George Garnett sọ pé fífi ọràn ọba aláṣẹ póòpù sílò ti yọrí sí pípàdánù iyì, nítorí pé bí ẹrọ aláṣẹ póòpù ṣe túbọ ń gbéṣẹ sí i, bẹẹ náà ló túbọ ń sọ àwọn èèyàn di àjèjì sí i, bẹẹ náà ló sì túbọ ń jó rẹyìn sí i. Onímọ nípa ẹsìn kan tó ń jẹ Roger Olson sọ pé àkókò tí ipò ṣọọṣì kásẹ nílẹ jù lọ ni ọdún 1309 sí 1377, nígbà táwọn ọkùnrin mẹta kan ń sọ pé àwọn ni Póòpù tó lẹtọọ láti ṣàkóso. Ohun tí ẹni tó ń kíyè sí ipò póòpù rí ní ìdajì kejì ọrúndún kẹtàlá ni bí ilẹ Yúróòpù ṣe ń tú ká díẹdíẹ, bó tilẹ jẹ pé ó hàn gbangba pé ó ń tú ká, gẹgẹ bí ẹyà kan ṣoṣo tó jẹ ti ṣọọṣì, àti bí ilẹ Yúróòpù ṣe ń pín sọtọọtọ, tí wọn sì ń dá ṣàkóso ara wọn, èyí tí kò pẹ tí wọn fi pè é ní àwọn ìjọba abẹlé tàbí àwọn orílẹ-èdè. Ìdìpọ-ìdìpọ yìí jẹ àmì pé ipò póòpù yóò di èyí tí kò sí mọ gẹgẹ bí ètò ìṣàkóso kan tó ń ṣiṣẹ kárí ayé. ...Ìyípadà tó wáyé lẹyìn náà kò ṣe ju pé kí wọn ṣe àgbékalẹ ìjọba aláàánú. 