 Kí ni àrùn Asperger? : Àrùn Asperger AS, tàbí Aspergers, jẹ ààrùn ọpọlọ tí a mọ sí àìlèṣe dáadáa nínú ìbálòpọ àti ìjùmọsọrọ tí kì í ṣe ọrọ sísọ, pẹlú àwọn ìwà àti ìfẹ tí kì í ṣe ọrọ ẹnu. Àrùn yìí kò tún jẹ àyẹwò mọ, nítorí pé ó ti di àìsàn kan tí wọn ń pè ní autism spectrum disorder ASD. A kà á sí pé ó yàtọ sí àwọn àyẹwò mìíràn tí wọn fi sínú ASD nípa èdè àti ọpọlọ tí kò ní ìdààmú.  Orúkọ tí wọn sọ àrùn yìí lórúkọ dókítà ọmọdé kan tó jẹ ọmọ ilẹ Austria tó ń jẹ Hans Asperger. Lọdún 1944, ó sọ nípa àwọn ọmọ tó wà lábẹ àbójútó rẹ pé ó máa ń ṣòro fún wọn láti ní ọrẹ, wọn kì í lóye ìṣesí àwọn ẹlòmíì tàbí bí nǹkan ṣe rí lára wọn, wọn máa ń sọrọ nípa ohun tó wù wọn, wọn sì máa ń hùwà ọlẹ. Ní ọdún 1994, àyẹwò àrùn Asperger ni wọn fi sínú ẹdà kẹrin DSM-IV ti American Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders; ṣùgbọn, pẹlú ìtẹjáde DSM-5 ní ọdún 2013, wọn yọ àrùn náà kúrò, àwọn àmì náà sì ti wà nínú àyẹwò àrùn autism spectrum disorder pẹlú àrùn autism tí ó ti pẹlú àti àìsàn ìdàgbàsókè tí ó ti gbilẹ tí a kò sọ níbòmíràn PDD-NOS. Bákan náà ni wọn ṣe pa á pọ mọ àìsàn autism spectrum nínú International Classification of Diseases ICD-11 láti ọdún 2021.  Ohun tó ń fa àrùn Asperger kò tíì yé àwọn èèyàn dáadáa. Bó tilẹ jẹ pé ó máa ń di àtọmọdọmọ, a ò tíì mọ ohun tó ń fa àrùn náà. Wọn tún gbà gbọ pé àwọn ohun tó ń ṣẹlẹ láyìíká wa lè fa ìṣòro yìí. Àyẹwò ọpọlọ kò fi hàn pé àìsàn kan wà tó ń ṣe gbogbo èèyàn. Kò sí ìtọjú kan ṣoṣo, àwọn ìlànà tí Ilé Iṣẹ Ìlera Orílẹ-Èdè NHS ní Ilẹ Gẹẹsì sì dá lé e pé ìtọjú fún oríṣi àrùn autism èyíkéyìí kò yẹ kó jẹ góńgó nítorí pé autism kì í ṣe àrùn tí a lè mú kúrò tàbí tí a lè wò sàn. Ní ìbámu pẹlú Royal College of Psychiatrists, bó tilẹ jẹ pé àwọn àìsàn tó ń bára wọn rìn lè gba ìtọjú, ìtọjú àrùn autism fúnra rẹ jẹ nípa pípèsè ẹkọ, ìdánilẹkọọ àti àtìlẹyìn àti àbójútó tí ó yẹ láti mú kí ẹni náà lè ṣe dáadáa nínú ìgbésí ayé ojoojúmọ. Ìwọnba ìsọfúnni péré ló fi hàn pé àwọn ìtọjú pàtó kan wà fún àwọn tó ní àrùn autism. Àwọn ètò tí wọn lè ṣe ni kíkọ àwọn ọmọ ní àwọn ọnà tí wọn á fi lè máa bá àwọn ẹlòmíì sọrọ, kíkọ wọn ní ìwà tó yẹ kí wọn máa hù, kíkọ wọn ní ìlera ara, kíkọ wọn ní bí wọn á ṣe máa sọrọ, kíkọ àwọn òbí ní ìwà tó yẹ kí wọn máa hù, kí wọn sì fún wọn láwọn oògùn tó lè mú kí wọn borí àwọn ìṣòro bíi kí ọkàn wọn máa bà jẹ tàbí kí wọn máa ṣàníyàn. Àwọn àmì tí ó jẹ ti autistic kì í fi bẹẹ fara hàn nígbà tí ó bá dàgbà, ṣùgbọn àwọn ìṣòro àjọṣepọ àti ìjùmọsọrọ sábà máa ń wà lọkàn wọn. 