 Ṣàlàyé àwọn ìgbésẹ tí ìmọ-ẹrọ ń gbé jáde? Ṣàlàyé gbogbo wọn ní ṣókí pẹlú àwọn àpẹẹrẹ.Context:Ìdàgbàsókè ìmọ ẹrọ jẹ ẹkọ nípa ìyípadà tó gbòòrò nínú àwùjọ nípa lílo ìmọ ẹrọ. Onímọ ọgbọn orí ọmọ ilẹ Czech náà Radovan Richta ló gbé èrò yìí kalẹ.  Ìran Ènìyàn Nínú Ìyípadà; Ìwòye Nípa Àsìkò Tó Ti Kọjá, Ìsinsìnyí àti Ọjọ Ọla Réré, Ìwé Masefield, 1993. Ìmọ-ẹrọ tí Richta pè ní ohun tí a dá nípa lílo agbára èrò orí àti ti ara fún àdáni láti lè ní iye kan máa ń wáyé ní ìpele mẹta: irinṣẹ, ẹrọ, àti ẹrọ aládàáṣe. Ó sọ pé ohun méjì ló ń mú kí ìyípadà yìí wáyé:  Àkókò tí ẹdá ènìyàn wà ṣáájú ìgbà tí wọn kọkọ dáyé, tí gbogbo àwọn ẹranko yòókù ṣì wà nínú rẹ títí dòní olónìí yàtọ sí àwọn ẹyẹ àti àwọn ẹranko tí wọn ń pè ní primates kì í ṣe àkókò tó bọgbọn mu rárá fún àwọn èèyàn tó wà ṣáájú ìgbà tí wọn kọkọ dáyé.  Bí ìmọ-ẹrọ ṣe jáde, èyí tí ìdàgbàsókè èrò orí mú kó ṣeé ṣe, ló ṣí ọnà sílẹ fún ìgbésẹ àkọkọ: ohun èlò. Ohun èlò kan máa ń jẹ kéèyàn lè ṣe iṣẹ kan lọnà tó gbéṣẹ, irú bí ọfà, pólò, tàbí òòlù tó máa ń jẹ kí iṣẹ ọwọ túbọ gbéṣẹ kí ọwọ rẹ lè tẹ ohun tó ń fẹ. Nígbà tó yá, àwọn ohun èlò tí ẹranko ń lò, irú bí pólò àti ẹṣin, mú kí ọnà tí wọn ń gbà mú oúnjẹ jáde pọ sí i ní ìlọpo mẹwàá ju ti àwọn tó ń ṣọdẹ tí wọn sì ń kó oúnjẹ jọ. Àwọn irinṣẹ yìí máa ń jẹ kéèyàn lè ṣe àwọn nǹkan tí kò ṣeé ṣe láti ṣe nípa ara nìkan, irú bíi kéèyàn máa fi awò amúniyọṣẹẹ wo àwọn nǹkan kéékèèké, kéèyàn máa fi àgbá àti kẹkẹ gbé àwọn nǹkan tó wúwo, tàbí kéèyàn máa gbé omi tó pọ nínú korobá.  Ìgbésẹ kejì nínú ìmọ ẹrọ ni bí wọn ṣe ṣe ẹrọ náà. Ẹrọ ẹrọ ti o ni agbara lati jẹ deede diẹ sii jẹ ọpa ti o rọpo apakan tabi gbogbo nkan ti ipa ti ara eniyan, ti o nilo iṣakoso awọn iṣẹ rẹ nikan. Àwọn ẹrọ bẹrẹ sí í pọ sí i nígbà tí ọlàjú dé, bó tilẹ jẹ pé àwọn ẹrọ amúlùmálà omi tí wọn ń pè ní ẹrọ afẹfẹ ti wà tipẹtipẹ.  Bí àpẹẹrẹ, a lè sọ pé ọkọ ayọkẹlẹ, ọkọ ojú irin, kọǹpútà àti iná ló wà nínú ayé. Àwọn ẹrọ máa ń jẹ káwọn èèyàn lè ṣe ohun tó ju agbára wọn lọ. Fífi ẹrọ kan sí oko, ìyẹn ẹrọ amúgbálẹgbẹẹ, mú kí èso oúnjẹ pọ sí i ní ìlọpo mẹwàá ju ti ẹṣin àti ọbẹ lọ.  Ìpele kẹta àti ìkẹyìn nínú ìdàgbàsókè ìmọ-ẹrọ ni ẹrọ aládàáṣe. Ẹrọ tó ń mú kí èèyàn máa darí ara rẹ kúrò ni ẹrọ tó ń mú kí èèyàn máa darí ara rẹ. Àwọn ẹrọ tí wọn lè fi irú nǹkan bẹẹ ṣe ni aago orí kọǹpútà, ẹrọ tó ń yí tẹlifóònù pa dà, ẹrọ tó ń mú kí ọkàn èèyàn pa dà ṣiṣẹ dáadáa àti ẹrọ kọǹpútà.  Ó ṣe pàtàkì láti lóye pé àwọn ìpele mẹta náà ṣàpèjúwe ìfilọlẹ àwọn oríṣi ìmọ-ẹrọ tó ṣe pàtàkì, nítorí náà àwọn mẹta náà ṣì ń bá a lọ ní lílò lọnà tó gbòòrò lóde òní. Àwọn irinṣẹ kan ni ọkọ, pólò, búlọọlù, ọbẹ, àlàfo, àti ẹrọ amúṣánṣán. : ìpele àkọkọ: irinṣẹ. Ohun èlò kan máa ń jẹ kéèyàn lè ṣe iṣẹ kan lọnà tó gbéṣẹ, irú bí ọfà, pólò, tàbí òòlù tó máa ń jẹ kí iṣẹ ọwọ túbọ gbéṣẹ kí ọwọ rẹ lè tẹ ohun tó ń fẹ. Nígbà tó yá, àwọn ohun èlò tí ẹranko ń lò, irú bí pólò àti ẹṣin, mú kí ọnà tí wọn ń gbà mú oúnjẹ jáde pọ sí i ní ìlọpo mẹwàá ju ti àwọn tó ń ṣọdẹ tí wọn sì ń kó oúnjẹ jọ. Àwọn irinṣẹ yìí máa ń jẹ kéèyàn lè ṣe àwọn nǹkan tí kò ṣeé ṣe láti ṣe nípa ara nìkan, irú bíi kéèyàn máa fi awò amúniyọṣẹẹ wo àwọn nǹkan kéékèèké, kéèyàn máa fi àgbá àti kẹkẹ gbé àwọn nǹkan tó wúwo, tàbí kéèyàn máa gbé omi tó pọ nínú korobá.  Ìgbésẹ kejì nínú ìmọ ẹrọ ni bí wọn ṣe ṣe ẹrọ náà. Ẹrọ ẹrọ ti o ni agbara lati jẹ deede diẹ sii jẹ ọpa ti o rọpo apakan tabi gbogbo nkan ti ipa ti ara eniyan, ti o nilo iṣakoso awọn iṣẹ rẹ nikan. Àwọn ẹrọ bẹrẹ sí í pọ sí i nígbà tí ọlàjú dé, bó tilẹ jẹ pé àwọn ẹrọ amúlùmálà omi tí wọn ń pè ní ẹrọ afẹfẹ ti wà tipẹtipẹ.  Bí àpẹẹrẹ, a lè sọ pé ọkọ ayọkẹlẹ, ọkọ ojú irin, kọǹpútà àti iná ló wà nínú ayé. Àwọn ẹrọ máa ń jẹ káwọn èèyàn lè ṣe ohun tó ju agbára wọn lọ. Fífi ẹrọ kan sí oko, ìyẹn ẹrọ amúgbálẹgbẹẹ, mú kí èso oúnjẹ pọ sí i ní ìlọpo mẹwàá ju ti ẹṣin àti ọbẹ lọ.  Ìpele kẹta àti ìkẹyìn nínú ìdàgbàsókè ìmọ-ẹrọ ni ẹrọ aládàáṣe. Ẹrọ tó ń mú kí èèyàn máa darí ara rẹ kúrò ni ẹrọ tó ń mú kí èèyàn máa darí ara rẹ. Àwọn ẹrọ tí wọn lè fi irú nǹkan bẹẹ ṣe ni aago orí kọǹpútà, ẹrọ tó ń yí tẹlifóònù pa dà, ẹrọ tó ń mú kí ọkàn èèyàn pa dà ṣiṣẹ dáadáa àti ẹrọ kọǹpútà. 