 Ní ìbámu pẹlú ẹsẹ Ìwé Mímọ yìí, kí ni ọrọ tó gbajúmọ jù lọ tí John Dalberg-Acton sọ, ta ló sì sọ ọ fún?Context:John Emerich Edward Dalberg-Acton, 1st Baron Acton, 13th Marquess of Groppoli, KCVO, DL 10 January 1834  19 June 1902, tí wọn mọ sí Lord Acton, jẹ òpìtàn, òṣèlú, àti òǹkọwé ọmọ ilẹ Gẹẹsì. Ọrọ tó kọ sínú lẹtà kan tó kọ sí bíṣọọbù ìjọ Áńgílíkà lọdún 1887 ló jẹ ká mọ bó ṣe jẹ gan-an.  Ọlá àṣẹ máa ń sọni dìbàjẹ, agbára àìsí àbùkù sì máa ń sọni dìbàjẹ pátápátá. Àwọn èèyàn jàǹkànjàǹkàn sábà máa ń jẹ èèyàn burúkú...  Ní ọdún 1870, pẹlú olùkọ rẹ Döllinger, Acton tako àwọn ìgbésẹ láti gbé ẹkọ nípa àìlèṣe àṣìṣe ti póòpù kalẹ nínú Ìgbìmọ Vatican Àkọkọ, wọn rin ìrìn àjò lọ sí Romu láti ṣe ìpolongo lòdì sí i, ní àsẹyìnwá àsẹyìnbọ wọn kò ṣàṣeyọrí. Ko dabi Döllinger, Acton ko di Old Catholic, o si tẹsiwaju lati lọ si Mass nigbagbogbo; o gba awọn iṣẹ ikẹhin lori ibusun iku rẹ. Ṣọọṣì Kátólíìkì kò gbìyànjú láti fipá mú un. Ó wà nínú àyíká yìí, nínú lẹtà tí ó kọ sí ògbóǹkangí àti àlùfáà Mandell Creighton, tí ọjọ rẹ jẹ April 1887, Acton sọ ọrọ tó gbajúmọ jùlọ:  Àmọ bí a bá lè jíròrò kókó yìí títí a ó fi rí i pé a fẹrẹẹ fohùn ṣọkan, bí a bá sì fohùn ṣọkan ní kíkún nípa àìtọ tí Carlylese fi sọrọ ìkọsílẹ àti Farisí nínú ìtàn, mi ò lè gba ìlànà rẹ pé a ní láti dá Póòpù àti Ọba lẹjọ yàtọ sí àwọn ènìyàn yòókù, pẹlú èrò tó dára pé wọn kò ṣe ohun tí kò tọ. Bí ó bá jẹ pé ó ní ìkùdíẹ-káàtó kan, òdìkejì rèé, ó lòdì sí àwọn tó wà nípò àṣẹ, ó sì ń pọ sí i bí agbára bá ṣe ń pọ sí i. Ojúṣe ìtàn ni láti ṣe àtúnṣe fún àìrí ojúṣe òfin. Agbára máa ń sọni dìbàjẹ, agbára àìsí àbùkù sì máa ń sọni dìbàjẹ pátápátá. Àwọn èèyàn jàǹkànjàǹkàn sábà máa ń jẹ èèyàn burúkú, kódà nígbà tí wọn bá ní ipa tí wọn ń kó, tí wọn kò sì ní àṣẹ, èyí sì máa ń burú sí i nígbà tí o bá fi èrò pé àwọn èèyàn lè di oníwà ìbàjẹ nítorí pé àwọn ní àṣẹ kún un tàbí pé ó dájú pé àwọn lè di oníwà ìbàjẹ nítorí pé àwọn ní àṣẹ. Kò sí ẹkọ èké tó burú ju pé ipò yìí ń sọ ẹni tó wà nípò náà di mímọ. Ìyẹn ni ibi tí ìkọsílẹ Kátólíìkì àti ìkọsílẹ Ẹtọ Ọmọnìyàn ti pàdé tí wọn sì ń ṣe ayẹyẹ gíga, tí òpin sì ń kọ láti dá àwọn ọnà náà láre. O lè gbé ọkùnrin kan tí kò ní ipò kankan bíi Ravaillac; ṣùgbọn bí ohun tí ẹnì kan gbọ bá jẹ òótọ, nígbà náà ni Elizabeth ní kí ọgbà ẹwọn náà pa Mary, William Kẹta ti Ilẹ Gẹẹsì sì pàṣẹ fún òjíṣẹ rẹ tó jẹ ọmọ ilẹ Scotland pé kó pa ìdílé kan run. Àwọn orúkọ tó lókìkí jù lọ ló wà níhìn-ín pẹlú àwọn ìwà ọdaràn tó burú jù lọ; nítorí ìdí kan tó ṣàjèjì ni wàá fi dá àwọn ọdaràn wọnyẹn sí. Èmi yóò gbé wọn sókè ju Hámánì lọ, nítorí ìdí ìdájọ òdodo tó ṣe kedere, àní jù bẹẹ lọ, àní lókè jù bẹẹ lọ nítorí ìmọ sáyẹǹsì nípa ìtàn.  Látìgbà yẹn ló ti ń yẹra fún ọrọ ẹkọ ìsìn tó ń fa awuyewuye. Ó fi ara rẹ fún ìwé kíkà, ìkẹkọọ àti àjọṣepọ pẹlú àwùjọ. Bó tilẹ jẹ pé ó máa ń kẹkọọ gan-an, síbẹ ó jẹ ẹni tó mọṣẹ rẹ níṣẹ, kì í sì í ṣe ẹni tó máa ń ka ìwé ṣáá. Awọn iwe rẹ ti o ṣe akiyesi nikan ni iwe-ẹkọ ti o dara julọ ni Quarterly Review ti Oṣu Kini Oṣu Kini ọdun 1878 lori Awọn ijọba tiwantiwa ni Yuroopu; awọn ẹkọ meji ti a fun ni Bridgnorth ni ọdun 1877 lori Itan ti Ominira ni Igba atijọ ati Itan ti Ominira ni Kristiẹniti - awọn wọnyi ni awọn ipin ti o ni nkan ti o ni nkan ti o fi papọ nipasẹ rẹ ti Itan ti Ominira; ati iwe kan lori awọn oniroyin Jamani igbalode ni nọmba akọkọ ti Itan-akọọlẹ Itan-akọọlẹ Gẹẹsi, eyiti o ṣe iranlọwọ lati da 1886. Lẹyìn ọdún 1879, ó pín àkókò rẹ sí London, Cannes, àti Tegernsee ní Bavaria, ó ń gbádùn àti ṣe àjọṣepọ pẹlú àwọn ọrẹ rẹ. Ní ọdún 1872 ni wọn fún un ní oyè oyè dókítà nínú ẹkọ ìmọ ọgbọn orí ní Yunifásítì Munich; ní ọdún 1888 Cambridge fún un ní oyè oyè dókítà nínú ẹkọ òfin, àti ní ọdún 1889 Oxford ní oyè dókítà nínú ẹkọ òfin ìlú; àti ní ọdún 1890 ó gba iyè gíga nínú ẹkọ nípa jíjẹ ẹlẹgbẹ ní All Souls College, Oxford. : Nínú lẹtà kan tí John Dalberg-Acton kọ sí Mandell Creighton, ó sọ ọrọ tó gbajúmọ jù lọ pé: Ọlá àṣẹ máa ń sọni di oníwà ìbàjẹ, agbára pátápátá sì máa ń sọni di oníwà ìbàjẹ pátápátá. Ó fẹrẹẹ jẹ pé gbogbo ìgbà làwọn èèyàn jàǹkànjàǹkàn máa ń jẹ èèyàn burúkú, kódà nígbà tí wọn bá ní ipa tó lágbára lórí àwọn èèyàn, tí wọn ò sì ní àṣẹ lórí wọn, ìyẹn ò sì lè jẹ bẹẹ tó bá jẹ pé ńṣe ni wọn máa ń jẹ kí àwọn tó wà nípò àṣẹ sọ àwọn èèyàn dìdàkudà tàbí kí wọn máa sọ pé àwọn lè sọni dìdàkudà. 