 Kọkọ parí gbólóhùn yìí: Àwọn tó wà nínú ẹgbẹ òṣèlú kan nílẹ Poland tí wọn ń lo ọpá ọtún lọnà tó burú jáì sọ pé kò sóhun tó burú nínú bí wọn ṣe lé àwọn Júù kúrò nílùú, àmọ èrò ọpọ jù lọ àwọn ará Poland nípa ọrọ yìí yàtọ pátápátá. Nigba ti awọn Nazis kọlu awọn Red Army ni Soviet-ti o ni Polandii lakoko Iṣẹ-ṣiṣe Barbarossa ti 1941, awọn ẹlẹri ranti lẹsẹsẹ awọn ipaniyan ti o ṣe lodi si awọn Ju nipasẹ awọn ara ilu Polandii ni awọn agbegbe Białystok ati Łomża, gẹgẹbi ni : Àwọn abúlé Jedwabne, Radziłów, àti Kolno, àti àwọn abúlé mìíràn tó wà lágbègbè náà. Iwọn ti ifowosowopo agbegbe ni awọn ipaniyan wọnyi jẹ ọrọ ariyanjiyan, gẹgẹ bi ipa ti awọn ẹya ara ilu Jamani ti o wa nibẹ. Òpìtàn náà Peter Longerich sọ pé kódà bí wọn bá tiẹ lè sọ pé àwọn ará Jámánì ló dá ìpẹyàrun náà sílẹ lọnà tó pọ jù lọ láti mú kí wọn gbìyànjú láti fọ ara wọn mọ, síbẹ a gbọdọ gbà pé wọn ò lè ṣe é ká ní kì í ṣe pé àwọn ará ibẹ ti bẹrẹ sí hùwà ipá sí àwọn Júù, tí wọn sì ń ṣenúnibíni sí wọn. Bákan náà lọrọ rí pẹlú Jedwabne, tó jẹ pé ẹgbẹ kan lára àwọn ọlọpàá ọtẹlẹmúyẹ ti ilẹ Jámánì ló ṣe é... tó kó àwọn ọmọ ilẹ Poland tí wọn ń gbé ládùúgbò náà jọ gẹgẹ bí olùrànlọwọ fún àwọn ọlọpàá tó ń gbógun ti àwọn tó ń hùwà ipá fún ète yìí. Gẹgẹ bí Timothy Snyder ṣe sọ, nǹkan bí ẹgbẹrún mẹfà èèyàn ló kú nígbà tí ìjọba Násì dé sí Poland, àmọ ọnà tí wọn gbà ń pa àwọn èèyàn kò tó nǹkan kan lẹgbẹẹ ohun táwọn ará Jámánì ń ṣe ní àríwá àti ìlà oòrùn. 