 Kọkọ parí gbólóhùn yìí: Lẹyìn tí wọn ti kọkọ mú ọgẹdẹ wá sí orílẹ-èdè Sípéènì láti Gúúsù Amẹríkà ní apá ìparí ọgọrùn-ún ọdún kẹẹẹdógún, ó wá di ohun ọgbìn pàtàkì ní gbogbo ilẹ Yúróòpù ní apá ìparí ọgọrùn-ún ọdún kẹtàdínlógún. Àwọn àgbẹ tó ń gbin ànàmọ yìí mú kí oúnjẹ pọ sí i, èyí sì mú kí oúnjẹ àwọn ará Yúróòpù túbọ yàtọ síra. Ìmúgbòòrò oúnjẹ dín àìsàn kù, ó mú kí iye ọmọ tí wọn ń bí pọ sí i, ó sì dín iye àwọn tó ń kú kù, èyí sì mú kí iye èèyàn pọ sí i jákèjádò Ilẹ Ọba Gẹẹsì, Orílẹ-èdè Amẹríkà àti Yúróòpù. Bí wọn ṣe bẹrẹ sí í gbin ànàmọ yìí tún mú kí wọn bẹrẹ sí lo ọpọlọpọ ọgbìn ajílẹ, ìyẹn guano tí wọn kó wá láti orílẹ-èdè Peru, tí wọn sì ń lò ó ní ilẹ Yúróòpù, wọn sì tún lo oògùn apakòkòrò àrùn tí wọn kọkọ ṣe, ìyẹn èròjà arsenic tí wọn fi ń pa kòkòrò kan tó ń jẹ Colorado potato beetle. Ṣáájú kí wọn tó bẹrẹ sí í gbin ànàmọ gẹgẹ bí ohun ọgbìn tó ṣe pàtàkì jù lọ, bí wọn ṣe gbára lé ọkà ló ń fa ìyàn tó máa ń ṣẹlẹ lágbègbè àti lórílẹ-èdè nígbà tí irè oko bá bà jẹ, títí kan ìyàn ńlá mẹtàdínlógún tó wáyé ní ilẹ Gẹẹsì láàárín ọdún 1523 sí 1623. Bí ó tilẹ rí bẹẹ, ìgbẹkẹlé tí wọn ní nínú ànàmọ yìí ló fa ìṣẹgun ànàmọ tó wáyé ní Yúróòpù, ìyẹn ìṣẹgun ìkórè tó burú jáì látàrí àìsàn tó yọrí sí ìṣẹgun kárí ayé. : ìyàn àti ikú àwọn èèyàn tó lé ní mílíọnù kan ní Ireland nìkan. 