 Kọkọ parí gbólóhùn tó wà nísàlẹ yìí: Àwọn Otomi ni àwọn tó kọkọ lọ ń gbé àgbègbè yìí, bó tilẹ jẹ pé àwọn èèyàn ń jiyàn nípa ìgbà tí wọn kọkọ débẹ. Bí àkókò ti ń gorí àkókò, ìgbòkègbodò ṣíṣí lọ yìí wáyé ní ìgbòkègbodò ìgbòkègbodò, tí ó dàpọ pẹlú ìgbòkègbodò ṣí lọ ti àwọn Nahua tí ó bẹrẹ lẹyìn tí Teotihuacan ṣubú ní sáà Kláàsì tí ó kẹyìn. Wọn bẹrẹ sí í da àwọn èèyàn pọ nínú ìpínlẹ náà, àmọ nígbà tó yá, àwọn Nahuas wá di agbègbè tó gbajúmọ jù lọ. Nígbà tó fi máa di ọrúndún kẹrìnlá, àwọn Otomi tó ń ṣí láti ibì kan lọ sí ibòmíràn wá sí àgbègbè náà, wọn sá kúrò lábẹ Ilẹ Ọba Aztec tó ń gbèrú ní Àfonífojì Mẹsíkò àti Toluca. Awọn Otomi ṣakoso lati wa ni ibatan ti o ni agbara ni agbegbe Ixtenco  Huamantla, ṣugbọn bi awọn ọmọ-ogun ti ijọba Tlaxcallan, gbigba ilẹ ni paṣipaarọ fun iṣẹ ologun. Àwọn ènìyàn Otomi yìí kan náà ni àwọn àkọkọ tí wọn kọjú ìjà sí Hernán Cortés nígbà tí ó kọkọ wọ àárín gbùngbùn Mexico, lẹyìn tí wọn sì ti ṣẹgun, wọn bá àwọn ará Sípáníìṣì dá ẹgbẹ pọ láti : wọn máa ṣẹgun àwọn Aztec. 