 Ta ni Hugo Chavez?Context:Hugo Rafael Chávez Frías Spanish pronunciation: ˈuɣo rafaˈel ˈtʃaβes ˈfɾi.as listen; 28 July 1954  5 March 2013b je oloselu ara Venezuela ti o je aare orile-ede Venezuela lati 1999 titi o fi ku ni 2013, ayafi fun akoko kukuru ni 2002. Chávez tun jẹ adari ẹgbẹ oselu Fifth Republic Movement lati ipilẹ rẹ ni ọdun 1997 titi di ọdun 2007, nigbati o darapọ mọ pẹlu awọn ẹgbẹ miiran lati ṣẹda United Socialist Party of Venezuela PSUV, eyiti o ṣe olori titi di ọdun 2012. : Hugo Rafael Chávez Frías Spanish pronunciation: ˈuɣo rafaˈel ˈtʃaβes ˈfɾi.as listen; 28 July 1954  5 March 2013b je oloselu ara Venezuela ti o je aare orile-ede Venezuela lati 1999 titi o fi ku ni 2013, ayafi fun akoko kukuru ni 2002. Chávez tun jẹ adari ẹgbẹ oselu Fifth Republic Movement lati ipilẹ rẹ ni ọdun 1997 titi di ọdun 2007, nigbati o darapọ mọ pẹlu awọn ẹgbẹ miiran lati ṣẹda United Socialist Party of Venezuela PSUV, eyiti o ṣe olori titi di ọdun 2012.  Ti a bi sinu idile alabọde kan ni Sabaneta, Barinas, Chávez di oṣiṣẹ ologun iṣẹ ati, lẹhin ti ko ni itẹlọrun pẹlu eto iṣelu Venezuelan ti o da lori Puntofijo Pact, o da ẹda ti o wa ni aṣiri ti Revolutionary Bolivarian Movement-200 MBR-200 ni ibẹrẹ awọn ọdun 1980. Chávez darí MBR-200 nínú ìdìbò tí kò kẹsẹ járí lòdì sí ìjọba Democratic Action ti Ààrẹ Carlos Andrés Pérez ní 1992, tí wọn sì fi sẹwọn. A dúpẹ lọwọ ẹwọn lẹyìn ọdún méjì, ó dá ẹgbẹ òṣèlú Fifth Republic Movement sílẹ, lẹyìn náà ó gba ìpín 56.2 nínú ìbò, wọn sì yàn án gẹgẹ bí ààrẹ Venezuela ní ọdún 1998. A tun dibo fun un ni ọdun 2000 pẹlu 59.8 ti ibo ati lẹẹkansi ni ọdun 2006 pẹlu 62.8 ti ibo. Lẹyìn tí ó ti gba ipò rẹ fún ìgbà kẹrin gẹgẹ bíi ààrẹ nínú ìdìbò ààrẹ oṣù kẹwàá ọdún 2012 pẹlú ìyípadà sí 55.1 ti ìbò, ó ni láti búra ní ọjọ 10 oṣù kíní ọdún 2013. Àmọ, wọn sún ìfilọlẹ náà síwájú nítorí ìtọjú àrùn jẹjẹrẹ rẹ, ó sì kú ní Caracas ní ọjọ karùn-ún oṣù kẹta ní ẹni ọdún méjìdínlọgọta.b  Lẹyìn tí wọn ṣe òfin tuntun kan ní ọdún 1999, Chávez tẹjú mọ ṣíṣe àtúnṣe sí ọràn ẹtọ ọmọnìyàn gẹgẹ bí apá kan Ìyípadà Bolivarian. Lilo awọn owo-wiwọle epo ti o ga julọ ti awọn ọdun 2000, ijọba rẹ ṣe orilẹ-ede awọn ile-iṣẹ pataki, ṣẹda awọn igbimọ ti o ni igbasilẹ ti o ni igbasilẹ ti o ni igbasilẹ ati awọn eto awujọ ti a mọ bi awọn iṣẹ Bolivarian lati faagun iraye si ounjẹ, ile, ilera ati ẹkọ. Awọn èrè epo ti o ga julọ ti o baamu pẹlu ibẹrẹ ti alakoso Chavez mu ki awọn ilọsiwaju igba diẹ ni awọn agbegbe bii osi, iwe kikọ, dọgbadọgba owo-ori ati didara igbesi aye laarin akọkọ 2003 ati 2007, botilẹjẹpe awọn ayipada ti o gbooro ni awọn aiṣedede iṣeto ko waye. Ní ọjọ kejì oṣù kẹfà ọdún 2010, Chávez kéde ogun ọrọ ajé sí àwọn ọmọ ilé-ìbílẹ Venezuela nítorí àìtó oúnjẹ, èyí tí ó ṣeé ṣe kí ó jẹ ìbẹrẹ ìpọnjú ní Venezuela. Ní ìparí ipò ààrẹ Chávez ní ìbẹrẹ àwọn ọdún 2010, àwọn ìgbésẹ ètò ọrọ ajé tí ìjọba rẹ gbé ṣe ní ọdún mẹwàá tó ṣáájú, bí ìnáwó àìsí owó àti àkóso owó, ti fi hàn pé wọn kò ṣeé mú lò, pẹlú ètò ọrọ ajé Venezuela tí ó ń dẹdẹ. Lẹsẹ kan náà, ipò òṣì, owó gọbọi tó ń wọlé àti àìtó oúnjẹ ń pọ sí i.  Lábẹ Chávez, Venezuela rí ìyípadà nínú ètò ìjọba tiwa-n-tiwa, bí ó ṣe tẹ àwọn oníròyìn mọlẹ, tí ó yí òfin ìdìbò padà, tí ó sì mú àwọn tí ó ń ṣàríwísí ìjọba, tí ó sì lé wọn kúrò nílùú. Lílò tí ó lo àwọn ìgbésẹ tí ó mú kí ó ṣeé ṣe àti lílo tí ìjọba rẹ lo ìpolongo èké jẹ àríyànjiyàn. Ijọba Chávez ri ilosoke pataki ninu oṣuwọn ipaniyan ti orilẹ-ede naa ati ibajẹ ti o tẹsiwaju laarin ile-iṣẹ ọlọpa ati ijọba.  Ní gbogbo agbègbè òṣèlú, Chávez ni a kà sí ọkan lára àwọn òṣèlú tó ní ipa jùlọ tí wọn sì jẹ ọkan lára àwọn òṣèlú tí wọn ń fa awuyewuye jùlọ nínú ìtàn òde òní ti Venezuela àti Latin America. Ọdún mẹrìnlá tí ó fi jẹ ààrẹ ni ó fi bẹrẹ ìyípadà olóṣèlú pink tide tí ó gbá Latin America ká - ó ṣètìlẹyìn fún àjọṣepọ Latin America àti Caribbean, ó sì kó ipa pàtàkì nínú ìpilẹṣẹ àjọ àjọ àgbègbè ti àwọn orílẹ-èdè South America, Community of Latin American and Caribbean States, Bolivarian Alliance for the Americas, Bank of the South àti ilé iṣẹ tẹlifíṣọn àgbègbè TeleSUR. Ni kariaye, Chávez so ara rẹ pọ pẹlu awọn ijọba Marxist-Leninist ti Fidel ati lẹhinna Raúl Castro ni Cuba, bii awọn ijọba awujọ ti Evo Morales ni Bolivia, Rafael Correa ni Ecuador ati Daniel Ortega ni Nicaragua. Àwọn èròǹgbà, ètò, àti ọnà tí Chávez gbà ń ṣe nǹkan ló wà nídìí Chávismo, ìyẹn èròǹgbà ìṣèlú kan tó tan mọ Bolivarianism àti ètò ìjọba àjùmọní ti ọrúndún kọkànlélógún. Chávez ṣàpèjúwe àwọn ìlànà rẹ gẹgẹ bí òdì-olùṣàkóso, tí ó jẹ ọtá tí ó gbajúmọ fún ètò òṣèlú ilẹ òkèèrè ti Orílẹ-èdè Amẹríkà àti olùkọrọ tí ó ń fi ohùn rara sọrọ nípa ìjọba òṣèlú tí kò ní ìdàgbàsókè àti ìjọba òṣèlú tí kò ní ìdàgbàsókè. Ó pe ara rẹ ní onísìn Marxist. 