 Ṣẹkún gbólóhùn yìí: : Oṣù Kẹsán ọdún 1973, lẹyìn ọpọlọpọ oṣù tí rògbòdìyàn òṣèlú àti rògbòdìyàn láwùjọ wáyé ní Chile, ìjọba aláfẹhànnà tí wọn dìbò yàn ní Salvador Allende ni wọn lé kúrò nípò nínú ìdìbò tí àwọn orílẹ-èdè Amẹríkà tì lẹyìn. Àwọn ọmọ ogun Chile lábẹ Augusto Pinochet ni wọn ṣe ìdìbò náà láti fèsì àwọn àtúnṣe òsì Allende àti ewu tí wọn rò pé kò ní wáyé nítorí ìjọba kọmúníìsì. Láti àwọn ọjọ àkọkọ tó ti wà nípò, ìjọba Pinochet ti fi ìwà ọdaràn tó gbòde kan lòdì sí ẹtọ ọmọnìyàn. Ni akoko lẹsẹkẹsẹ lẹhin ikọlu naa, ijọba apapọ kede ipo pajawiri o si ṣe idaduro awọn idaduro ti ko tọ ati imukuro gbogbo awọn ẹgbẹ oloselu ati awọn ẹgbẹ, pẹlu awọn ẹgbẹẹgbẹrun eniyan ti o dojukọ ijiya, ifọrọwanilẹnuwo, ati ipaniyan ni awọn ọdun to tẹle. Àwọn èèyàn ń jiyàn lórí iye àwọn èèyàn tí wọn pa tàbí tí wọn bú sínú àwọn ọgbà ẹwọn ìjọba, àwọn yàrá ìfìyàjẹni àti àwọn ibojì tí kò ní àmì nítorí àwọn ìdí tí wọn fura sí pé ó jẹ ti ìṣèlú, ní gbogbo ọdún mẹrìndínlógún tí Pinochet fi wà lórí oyè. Ní ọdún 1991 Ìròyìn Ìgbìmọ Orílẹ-èdè fún Òtítọ àti Ìpadàbọ rí i pé Ìjọba Pinochet pa ènìyàn tó lé ní 2000, àti Ìròyìn Valech ti ọdún 2005 tí ó dá lórí ìmúkúrò lọgbà ẹwọn sọ wípé ènìyàn 38,254 ni wọn fi sẹwọn fún ìdí òṣèlú àti wípé ọpọlọpọ àwọn tí wọn mú ni wọn ti fìyà jẹ. 