 Kí ni mitochondrion? : Mitochondrion jẹ organelle ti a rii ninu awọn sẹẹli ti ọpọlọpọ awọn eukaryotes, gẹgẹbi awọn ẹranko, awọn eweko ati awọn fungi. Mitochondria ní ìmúdàgba nínú ìmúdàgba nínú ìmúdàgba nínú ìmúdàgba nínú ìmúdàgba nínú ìmúdàgba nínú ìmúdàgba nínú ìmúdàgba. Albert von Kölliker ló ṣàwárí wọn lọdún 1857 nínú àwọn iṣan ara kòkòrò. Carl Benda ló kọkọ lo ọrọ náà mitochondrion ní ọdún 1898. Wọn máa ń pe mitochondrion ní ilé agbára inú sẹẹlì, ọrọ tí Philip Siekevitz lò nínú àpilẹkọ kan tó ní orúkọ kan náà lọdún 1957.  Àwọn sẹẹlì kan nínú àwọn ohun alààyè tó ní ọpọ sẹẹlì kò ní mitochondria fún àpẹẹrẹ, àwọn sẹẹlì pupa inú ẹjẹ ẹranko tó dàgbà. Ọpọlọpọ àwọn ohun alààyè tí kò ní sẹẹlì kan, bíi microsporidia, parabasalids àti diplomonads, ti dín mitochondria wọn kù tàbí kí wọn yí i padà sí àwọn ohun mìíràn. Ọkan eukaryote, Monocercomonoides, ni a mọ lati ti padanu mitochondria rẹ patapata, ati ọkan multicellular organism, Henneguya salminicola, ni a mọ lati ti ni idaduro awọn organelles ti o ni ibatan mitochondrion ni ajọṣepọ pẹlu pipadanu pipe ti genom mitochondrial wọn.  Mitochondria maa n wa laarin 0.75 ati 3 μm2 ni apakan agbelebu, ṣugbọn o yatọ pupọ ni iwọn ati ilana. Àyàfi tí wọn bá fi ọdà kan pa á, wọn ò lè rí i. Yàtọ sí pé àwọn mitochondria máa ń pèsè agbára fún sẹẹlì, wọn tún máa ń ṣe àwọn nǹkan míì, irú bíi kí wọn máa fún àwọn sẹẹlì ní àmì, kí wọn máa pín sí onírúurú sẹẹlì, kí sẹẹlì sì máa kú, kí wọn sì tún máa darí bí sẹẹlì ṣe ń yí padà àti bí wọn ṣe ń dàgbà. Mitochondrial biogenesis ni a ṣe ni ibamu pẹlu awọn ilana sẹẹli wọnyi. Mitochondria ni a ti fi sinu ọpọlọpọ awọn rudurudu ati awọn ipo eniyan, gẹgẹbi awọn aisan mitochondrial, aiṣedede inu ọkan, ikuna ọkan ati autism.  Iye àwọn mitochondria nínú sẹẹlì kan lè yàtọ síra gan-an ní ìbámu pẹlú ohun alààyè, ohun ara, àti irú sẹẹlì kan. Àwọn sẹẹlì pupa inú ẹjẹ tó ti dàgbà kò ní mitochondria, nígbà tó jẹ pé àwọn sẹẹlì inú ẹdọ lè ní èyí tó ju ẹgbẹrún méjì lọ. Àwọn ẹka tó ń ṣe àwọn iṣẹ kan pàtó ló para pọ di mitochondrion. Àwọn ẹka tàbí àwọn àgbègbè yìí ní nínú ìhà òde, àyè àárín ìhà, ìhà inú, cristae, àti matrix.  Bó tilẹ jẹ pé inú ìlà inú sẹẹlì eukaryotic ni èyí tó pọ jù lọ nínú DNA wà, mitochondrion ní genom rẹ mitogenome tó jọra pẹlú genomes kòkòrò bakitéríà. Ìwádìí yìí ti mú kí wọn gba èròǹgbà endosymbiotic - ìyẹn ni pé àwọn ẹyà ara prokaryotic tí kò ní ẹyà ara kankan tí wọn jẹ àwọn mitochondria òde òní ti bá àwọn ẹyà ara eukaryotic ṣepọ títí ayé ní àkókò tó ti pẹ, tí wọn sì ti di ẹranko, ewéko, ewéko, àtàwọn eukaryotic míì tí kò ní ẹyà ara kankan tí wọn jẹ ẹdá ara òde òní. 