 Kí ni sáà òkúta?Context:Ìgbà Òkúta jẹ sáà tí wọn ti ń lo òkúta láti fi ṣe irinṣẹ òkúta tí ó ní etí, tí ó ní àlàfo, tàbí tí ó ní ibi tí wọn ti ń fi òkúta ṣe. Àkókò yìí wà fún nǹkan bíi mílíọnù mẹta ọdún ó lé mẹrin, ó sì dópin láàárín ọdún 4,000 àti 2,000 ṣáájú Sànmánì Kristẹni, nígbà tí àwọn èèyàn bẹrẹ sí fi irin ṣe nǹkan. Bó tilẹ jẹ pé àwọn ohun èlò kan wà tí wọn fi ń ṣe irin, pàápàá bí wọn ṣe máa ń lo wúrà àti bàbà láti fi ṣe ohun ọṣọ, àwọn èèyàn mọ wọn sí ìgbà ayé òkúta. Ní Ìwọ Oòrùn Áṣíà, èyí wáyé ní nǹkan bí ọdún 3,000 Ṣáájú Sànmánì Kristẹni, nígbà tí idẹ di ohun tí wọn ń lò káàkiri. Ọrọ náà Àkókò Idẹdẹ ni a lò láti ṣàpèjúwe àkókò tí ó tẹlé Ìgbà Òkúta, àti láti ṣàpèjúwe àwọn àṣà tí ó ti gbé àwọn ọnà àti ìmọ-ẹrọ kalẹ fún ṣíṣe àwọn àdàpọ bàbà bàbà: bàbà àti arsenic ní ìpilẹṣẹ, bàbà àti bàbà nígbà tó yá sínú àwọn irinṣẹ, tí ó rọpò òkúta nínú ọpọlọpọ lílò.  Àwọn ohun tí wọn ṣàwárí láti ìgbà Òkúta ní àwọn irinṣẹ tí àwọn ènìyàn òde òní ń lò, àti àwọn ẹyà tí wọn ti ṣáájú wọn nínú ìran Homo, àti bóyá àwọn ìran Australopithecus àti Paranthropus tí wọn wà ní àkókò kan náà. Àwọn ohun èlò tí wọn fi egungun ṣe tí wọn sì lò ní àkókò yìí tún ti wà, ṣùgbọn àwọn nǹkan wọnyí kì í sábàá wà nínú àkọsílẹ àwọn awalẹpìtàn. Àwọn oríṣi irinṣẹ òkúta tí wọn ń lò tún pín Ọrúndún Òkúta sí. : Ọjọ òkúta jẹ àsìkò tí ó ti wà ṣáájú ìtàn tí ó pé fún àràádọta ọkẹ ọdún tí ó sì parí ní ọdún 4000 àti 2000 ṣáájú Kristi, pẹlú ìwáṣẹ iṣẹ irin. Láàárín àkókò yìí, wọn máa ń fi òkúta ṣe àwọn irinṣẹ àti ohun ìjà tí wọn fi òkúta ṣe, tí wọn máa ń ní ẹgbẹ, tí wọn máa ń fi dábùú, tàbí tí wọn máa ń fi dábùú. Ìgbà Òkúta ni ìgbà àkọkọ nínú ètò ìgbà mẹta tí wọn sábà máa ń lò nínú ìmọ ìwalẹpìtàn láti pín ìlà àkókò ìgbà ìṣáájú ìgbà ìtàn ẹdá ènìyàn sí àwọn àkókò tí ó jẹ iṣẹ, nígbà tí àwọn méjì tó tẹlé e ni Ìgbà Idẹ àti Ìgbà Irin, lẹsẹkẹsẹ. Bó tilẹ jẹ pé àwọn ohun èlò kan wà tí wọn fi ń ṣe irin, pàápàá bí wọn ṣe máa ń lo wúrà àti bàbà láti fi ṣe ohun ọṣọ, àwọn èèyàn mọ wọn sí ìgbà ayé òkúta. A tún máa ń pín Àkókò Òkúta sí ìgbà mẹta ọtọọtọ: Àkókò Òkúta àtijọ tí ó jẹ èyí tí ó kọkọ wáyé àti èyí tí ó jẹ èyí tí ó ṣe pàtàkì jùlọ; Àkókò ìyípadà pẹlú àwọn irinṣẹ tó dára jùlọ tí a mọ sí Àkókò Òkúta àtijọ; àti Ìpele ìkẹyìn tí a mọ sí Àkókò Òkúta àtijọ. Àwọn ènìyàn ìgbà Òkú Òkú ni àwọn àkọkọ tí wọn yí padà kúrò nínú àwùjọ àwọn ọdẹ àti olùkójọpọ sí ọnà ìgbésí ayé gbígbé ní àwọn ìlú àti àwọn abúlé bí iṣẹ àgbẹ ṣe di èyí tí ó gbòde kan. 