 Ibo ni Erékùṣù Galapogas wà? Kí ni àgbègbè Galapogas? Àwọn erékùṣù mélòó ló wà lápapọ? Ìgbà wo ni erékùṣù àkọkọ bẹrẹ? Kí ni àwọn òkè ayọnáyèéfín mélòó kan tó wà ní Galapagas?Context:Àwọn erékùṣù náà wà ní ìlà oòrùn Òkun Pàsífíìkì, 973 km 605 mi ní etíkun ìwọ oòrùn Gúúsù Amẹríkà. Ọpọ jù lọ àwọn erékùṣù náà tún jẹ apá kan Gúúsù Òkun Pàsífíìkì. Ilẹ tó sún mọ wọn jù lọ ni ilẹ Ecuador, ìyẹn orílẹ-èdè tí wọn ti wá, tó wà ní nǹkan bí òjìlérúgba ó dín mẹrin kìlómítà sí ìlà oòrùn.   Àwòrán tí wọn fi ọrọ inú rẹ kọ, èyí tí wọn gbé sórí àwọn erékùṣù Galápagos.  Ilé ẹkọ àwọn ẹyẹ tó máa ń fi òòlù ṣe nǹkan, Wolf Island, Galapagos Islands.  Grapsus grapsus lórí àwọn òkúta.  Àwòrán àwọn erékùṣù Galápagos tí wọn ya láti òfuurufú, tí orúkọ àwọn erékùṣù pàtàkì tó wà lójú sánmà sì wà lára rẹ.  Isabela tí a rí láti inú Satẹlite Spot.  Àwọn ẹyẹ albatross tí wọn máa ń fò ní erékùṣù Española.  Ẹran tó ń gbé inú òkun tó ń jẹ Galápagos.  Òpópónà Main ní erékùṣù San Cristóbal. Ìrìn-àjò oníhòòhò ní erékùṣù Galápagos. Ọgbẹni Gene Carl Feldman tó jẹ onímọ nípa òkun ní àjọ NASA sọ ohun tó gbà gbọ nípa àgbègbè yìí. Àwọn erékùṣù náà wà ní àwọn àpapọ ìṣètò 140N136S, 89169201W. Àwọn erékùṣù náà wà ní apá àríwá àti apá gúúsù ayé, pẹlú Volcán Wolf àti Volcán Ecuador ní Isla Isabela tí wọn wà ní tààràtà ní apá àríwá ayé. Erékùṣù Española, erékùṣù tó wà ní gúúsù jù lọ nínú àwọn erékùṣù náà, àti Erékùṣù Darwin, èyí tó wà ní àríwá jù lọ, jìnnà tó 220 km 137 mi. Àjọ International Hydrographic Organization IHO ka àwọn erékùṣù yìí sí ààrin Òkun Pàsífíìkì ti Gúúsù, ṣùgbọn Erékùṣù Galápagos ní 7,880 km2 3,040 sq mi ilẹ tí ó tan ní 45,000 km2 17,000 sq mi òkun. Erékùṣù tó tóbi jù lọ nínú àwọn erékùṣù náà, ìyẹn Isabela, jẹ ẹgbẹrún márùn-ún àti ọgọrùn-ún mẹjọ kìlómítà níbùú lóròó, ó sì fẹrẹẹ jẹ ìdá mẹta nínú mẹrin gbogbo erékùṣù Galápagos. Volcán Wolf tó wà ní Isabela ni ibi tó ga jù lọ, ó sì ga tó ẹgbẹrún mẹtàdínlógún ó dín mẹrin 1,707 mítà 5,600 ft lókè òkun.  Àwọn erékùṣù ńláńlá méjìdínlógún, àwọn erékùṣù kéékèèké mẹta, àti àwọn òkè ńláńlá àti àwọn erékùṣù kéékèèké mẹtàdínlọgọrùn-ún ló wà nínú àwùjọ náà. Àwọn erékùṣù yìí wà ní ibi tí wọn ń pè ní Galapagos Triple Junction. Orílẹ-èdè náà wà ní orí Àwo Nazca àwo títóni, èyí tí ó ń lọ sí ìlà-oòrùnìhà gúúsù ìlà-oòrùn, tí ó ń rì sábẹ Àwo Gúúsù Amẹríkà ní iye nǹkan bíi 2.5 inches 6.4 cm ní ọdún kan. Ó tún wà ní orí àwo Galápagos hotspot, ibi tí àwo ilẹ ayé ti ń yó láti ìsàlẹ nípa àwo òrùlé, tí ó ń dá àwọn òkè ayọnáyèéfín sílẹ. Àwọn erékùṣù àkọkọ bẹrẹ sí í wà níbí ní nǹkan bí mílíọnù mẹjọ ọdún sẹyìn, ó sì ṣeé ṣe kí wọn ti wà láti nǹkan bí àádọrùn-ún mílíọnù ọdún sẹyìn.  Bó tilẹ jẹ pé àwọn erékùṣù tó dàgbà jù lọ ti pòórá lábẹ òkun bí wọn ṣe ń kúrò lábẹ òrùlé ilẹ, síbẹ àwọn erékùṣù tó kéré jù lọ, ìyẹn Isabela àti Ferdina, ṣì ń bẹrẹ. Ní oṣù April ọdún 2009, yìnyín tó wá láti erékùṣù Ferdina bẹrẹ sí í ṣàn lọ sí etíkun erékùṣù náà àti sí àárín àfonífojì náà.  Ní ìparí oṣù June 2018, Sierra Negra, ọkan lára àwọn òkè ayọnáyèéfín márùn-ún tó wà ní Isabela àti ọkan lára àwọn òkè ayọnáyèéfín tó wà ní Galapagos archipelago, bẹrẹ sí í bú gbàù fún ìgbà àkọkọ láti ọdún 2005. Àwọn ìmọlẹ yìnyín tó ń ṣàn wá dé etíkun, èyí sì mú kí nǹkan bí àádọta èèyàn tí wọn ń gbé nítòsí kúrò níbẹ, kò sì jẹ káwọn arìnrìn-àjò afẹ lè débẹ. : Àwọn erékùṣù náà wà ní ìlà oòrùn Òkun Pàsífíìkì, ní kìlómítà 973 ní etíkun ìwọ oòrùn Gúúsù Amẹríkà. Àwọn erékùṣù náà wà ní àwọn ibi tí àlàfo 140N136S, 89169201W  7,880 km2 ilẹ ni lapapọ agbegbe ti Galapogos Island.  Àwọn erékùṣù ńlá méjìdínlógún, àti erékùṣù kéékèèké mẹta ló wà nínú àwùjọ náà.  Àwọn erékùṣù tó kọkọ wà níbí yìí ti wà láti nǹkan bíi mílíọnù mẹjọ sí àádọrùn - ún mílíọnù ọdún sẹyìn  Òkè Sierra Negra jẹ ọkan lára àwọn òkè ayọnáyèéfín márùn-ún. 