 Ẹ parí gbólóhùn yìí: : Òkè ńlá kan tó lágbára gan-an bú gbàù ní ibi tí wọn ń pè ní Adágún Toba lóde òní ní nǹkan bí ẹgbẹrún méje ọdún ṣáájú Sànmánì Kristẹni. Wọn gbà pé ó fa ìgbà òtútù tí òkè ayọnáyèéfín mú kárí ayé, ó sì mú kí ojú ọjọ tutù sí i, èyí sì wá yọrí sí ìsọdẹ àbùdá nínú ìdàgbàsókè ẹdá ènìyàn, bó tilẹ jẹ pé àríyànjiyàn ṣì ń lọ lọwọ lórí èyí. Òkè Tambora tó bú gbàù lọdún 1815 àti òkè Krakatoa tó bú gbàù lọdún 1883 wà lára àwọn òkè tó bú gbàù jù lọ nínú ìtàn. Ìjì líle náà ṣekú pa ọkẹ méjìléláàádọrùn-ún 92,000 èèyàn, ó sì mú kí eérú tó pọ gan-an tàn kálẹ, ó sì bo àwọn apá ibì kan lára àwọn erékùṣù náà, ó sì mú kí ọpọ jù lọ apá ibi tó wà ní Àríwá Ìlà Oòrùn ayé di ibi tí kò ti sí ìgbà ẹẹrùn lọdún 1816. Ìbúgbàù yìí ló mú kí ariwo tó dún jù lọ nínú ìtàn wà, ó sì ṣekú pa àwọn èèyàn tó tó ẹgbẹrún mẹrìndínlógójì 36,000 látàrí ìbúgbàù náà àti ìmìtìtì ilẹ tó wáyé, ó sì tún ní ipa tó lágbára lórí gbogbo ayé ní ọpọ ọdún lẹyìn ìbúgbàù náà. Lára àwọn àjálù tó wáyé lẹnu àìpẹ yìí nítorí ìmìtìtì ilẹ tó wáyé ni ìmìtìtì ilẹ tó wáyé ní Òkun Íńdíà lọdún 2004 àti ìmìtìtì ilẹ tó wáyé nílùú Yogyakarta lọdún 2006. 