 Kí Ni Àjọṣe Oríṣiríṣi OríṣiríṣiContext:Ìmúdàpọ fọtòsíntésì jẹ ìgbésẹ kan tí àwọn ewéko àtàwọn ohun alààyè mìíràn máa ń lò láti yí agbára ìmọlẹ padà sí agbára kẹmíkà, èyí tí wọn lè tú jáde nígbà tó bá yá láti mú kí àwọn ohun alààyè náà máa ṣiṣẹ. Díẹ lára agbára kẹmíkà yìí ni wọn ń tọjú pa mọ sínú àwọn èròjà carbohydrate, irú bí ṣúgà àti èròjà amóúnjẹ-ta-sánsán, èyí tí wọn máa ń ṣe látinú afẹfẹ carbon dioxide àti omi. Ìdí nìyẹn tí wọn fi ń pè é ní photosynthesis, èyí tó wá látinú ọrọ Gíríìkì náà phōs φῶς, tó túmọ sí ìmọlẹ, àti synthesis σύνθεσις, tó túmọ sí fífi pa pọ. Ọpọlọpọ àwọn ewéko, algae, àti cyanobacteria ni ó máa ń ṣe photosynthesis; irú àwọn ohun alààyè bẹẹ ni a ń pè ní Photoautotroph. Ìmúdàpọ fọtòsíntésì ló wà nídìí ṣíṣe àti pípa èròjà oxygen tó wà nínú afẹfẹ ayé mọ, òun ló sì ń pèsè èyí tó pọ jù lọ nínú agbára tó pọn dandan fún ìwàláàyè lórí ilẹ ayé. : Àkọsílẹ àtinú ara máa ń yàtọ síra láti oríṣiríṣi ẹyà ara, àmọ ìgbà tí àwọn èròjà protein tí wọn ń pè ní reaction centers tó ní chlorophyll aláwọ ewé àti àwọn èròjà pigmentchromophores míì bá gba agbára látara ìmọlẹ ni àtúnyẹwò náà máa ń bẹrẹ. Nínú àwọn ewéko, àwọn èròjà protein wọnyí wà nínú àwọn organelles tí wọn ń pè ní chloroplasts, èyí tí ó pọ jùlọ nínú àwọn sẹẹlì ewé, nígbà tí ó wà nínú àwọn kòkòrò bakitéríà, wọn wà nínú àwọn ohun tí ń bẹ nínú omi ara. Nínú àwọn ìyípadà tí ìmọlẹ máa ń mú kó wáyé yìí, wọn máa ń lo agbára kan láti mú àwọn ẹrọ tó bá yẹ jáde, irú bí omi, kí wọn lè mú afẹfẹ ọsíjìn jáde. A lo hydrogen ti a tu silẹ nipasẹ pipin omi ni ṣiṣẹda awọn agbo ogun meji miiran ti o ṣiṣẹ bi awọn ile itaja igba diẹ ti agbara, gbigba gbigbe rẹ laaye lati ṣe awakọ awọn aati miiran: awọn agbo ogun wọnyi ni idinku nicotinamide adenine dinucleotide phosphate NADPH ati adenosine triphosphate ATP, owo agbara ti awọn sẹẹli.  Nínú àwọn ewéko, algae àti cyanobacteria, àwọn ṣúgà ni a máa ń ṣe àdàkọ rẹ nípasẹ àwọn ìgbésẹ tí kò ní ìmọlẹ nínú tí a ń pè ní Calvin cycle. Nínú ètò Calvin, carbon dioxide inú afẹfẹ máa ń dara pọ mọ àwọn èròjà carbon tó ti wà tẹlẹ, irú bí ribulose bisphosphate RuBP. Nípa lílo ATP àti NADPH tí a mú jáde láti inú àwọn ìgbésẹ tí ó dá lórí ìmọlẹ, àwọn èròjà tí a mú jáde ni a máa ń dín kù tí a sì máa ń mú wọn kúrò láti dá àwọn èròjà carbohydrate mìíràn, bí glucose. Nínú àwọn kòkòrò bakitéríà mìíràn, àwọn ètò tí ó yàtọ bíi yípadà ìyípo Krebs ni a máa ń lò láti dé òpin kan náà. 