 Kí ló ṣẹlẹ ní September 11, 2001?Context:Àwọn ìkọlù September 11, tí wọn mọ sí 911,d jẹ ìkọlù ìpániláyà mẹrin tí ó wà ní ìbáṣepọ tí ẹgbẹ al-Qaeda ti ṣe sí orílẹ-èdè Amẹríkà ní ọjọ kọkànlá oṣù Kẹsán ọdún 2001. Láàárọ ọjọ yẹn, àwọn apániláyà mọkàndínlógún jí ọkọ òfuurufú mẹrin tó ń lọ láti Ìlà Oòrùn ilẹ Amẹríkà lọ sí ìpínlẹ California. Àwọn afurasi náà fi ọkọ òfuurufú méjì kọlu ilé gogoro méjì tó dà bí ilé ìtajà World Trade Center ní New York City, wọn sì fi ọkọ òfuurufú kẹta kọlu Ilé Ìṣọ Àgbáyé ní Arlington County, ní ìpínlẹ Virginia, nítòsí Washington, D.C. Bákan náà ni wọn ṣe fẹ kí ọkọ òfuurufú kẹrin kọlu ilé ìjọba àpapọ kan ní D.C., àmọ ó wọ sínú pápá kan nígbà táwọn èrò tó wà nínú ọkọ òfuurufú náà ṣọtẹ. Àwọn ohun tó ṣẹlẹ yìí pa nǹkan bí ẹgbẹrún mẹta èèyàn, ó sì dá ogun àgbáyé sí ìwà ìpániláyà sílẹ. : Àwọn ìkọlù September 11, tí wọn mọ sí 911,d jẹ ìkọlù ìpániláyà mẹrin tí ó wà ní ìbáṣepọ tí ẹgbẹ al-Qaeda ti ṣe sí orílẹ-èdè Amẹríkà ní ọjọ kọkànlá oṣù Kẹsán ọdún 2001. Láàárọ ọjọ yẹn, àwọn apániláyà mọkàndínlógún jí ọkọ òfuurufú mẹrin tó ń lọ láti Ìlà Oòrùn ilẹ Amẹríkà lọ sí ìpínlẹ California. Àwọn afurasi náà fi ọkọ òfuurufú méjì kọlu ilé gogoro méjì tó dà bí ilé ìtajà World Trade Center tó wà nílùú New York City, wọn sì fi ọkọ òfuurufú kẹta kọlu Ilé Ìṣọ Àgbáyé tó ń jẹ Pentagon ilé iṣẹ ológun orílẹ-èdè Amẹríkà ní Arlington County, ní ìpínlẹ Virginia, nítòsí Washington, D.C. Bákan náà ni wọn ṣe fẹ kí ọkọ òfuurufú kẹrin kọlu ilé ìjọba àpapọ tó wà nílùú D.C., àmọ ó wọ lulẹ nínú pápá kan nígbà táwọn èrò tó wà nínú ọkọ òfuurufú náà ṣọtẹ. Àwọn ohun tó ṣẹlẹ yìí pa nǹkan bí ẹgbẹrún mẹta èèyàn, ó sì dá ogun àgbáyé sí ìwà ìpániláyà sílẹ.  Ohun tó kọkọ kọ lu ọkọ òfuurufú náà ni ọkọ òfuurufú American Airlines Flight 11. Ọkọ náà kọ lu ilé gogoro tó wà ní àríwá ilé ìtajà World Trade Center ní ìsàlẹ Manhattan ní aago mẹjọ ààbọ òwúrọ. Ní ìṣẹjú mẹtàdínlógún lẹyìn náà, ní aago mẹsàn-án ìṣẹjú mẹta, e ọkọ òfuurufú United Airlines Flight 175 kọ lu ilé gogoro tó wà ní ìhà gúúsù ní ilé ìtajà World Trade Center. Awọn ile giga 110-nla mejeeji ṣubu laarin wakati kan ati iṣẹju ogoji-ọkan, f mu ki iparun ti awọn ẹya marun ti o ku ninu ile-iṣẹ WTC, bakanna bi ibajẹ tabi iparun awọn ile miiran ti o wa ni ayika awọn ile-iṣọ. Ọkọ òfuurufú kẹta, ìyẹn American Airlines Flight 77, kọ lu Ilé Ìṣọ Àgbáyé ní aago mẹsàn-án ààbọ àárọ, ó sì mú kí apá kan lára ilé náà wó lulẹ. Ọkọ òfuurufú kẹrin àti èyí tó kẹyìn, ìyẹn United Airlines Flight 93, fò lọ sí Washington, D.C. Àwọn arìnrìn-àjò tó wà nínú ọkọ òfuurufú náà gbìyànjú láti gba ọkọ òfuurufú náà, àmọ àwọn ajínigbé náà fìdí ọkọ òfuurufú náà múlẹ ní pápá kan ní Stonycreek Township, Pennsylvania, nítòsí Shanksville ní aago mẹwàá ààbọ àárọ. Àwọn tó ń ṣèwádìí sọ pé Ilé Ìgbìmọ Aṣòfin Orílẹ-Èdè Amẹríkà tàbí Ilé Ìṣọ ni ibi tí ọkọ òfuurufú tí wọn ń pè ní Flight 93 fẹ lọ.  Láàárín wákàtí mélòó kan lẹyìn tí wọn ṣe àwọn ìkọlù náà, Àjọ Ìwádìí Àárín Gbùngbùn Ilẹ Amẹríkà sọ pé ẹgbẹ al-Qaeda ló ṣe é. Orílẹ-èdè Amẹríkà fèsì nípa fífi ogun ja àwọn apániláyà àti bí wọn ṣe gbógun ti Afghanistan láti lé àwọn Taliban kúrò lórí oyè, tí wọn kò tẹlé àwọn àṣẹ Amẹríkà láti lé al-Qaeda kúrò ní Afghanistan àti pé kí wọn fi Osama bin Laden tó jẹ olórí wọn sílẹ. Àkọlé 5 ti Àdéhùn Àríwá Àtìláńtíìkì tí àwọn orílẹ-èdè Amẹríkà lò - èyí sì ni ohun kan ṣoṣo tí wọn lò títí di àkókò yìí - láti pe àwọn alátìlẹgbẹ láti gbógun ti Al-Qaeda. Bí àwọn ọmọ ogun ilẹ Amẹríkà àti ti NATO ṣe ń wọ Afghanistan, bin Laden sá lọ sí àwọn Òkè funfun, níbi tí ó ti fẹrẹẹ bọ lọwọ àwọn ọmọ ogun Amẹríkà. Bó tilẹ jẹ pé bin Laden kọkọ sẹ pé òun kò ní nǹkan kan ṣe pẹlú àwọn ìkọlù náà, àmọ lọdún 2004, ó sọ pé òun ló ṣe àwọn ìkọlù náà. Àwọn ìdí tí Al-Qaeda sọ pé ó mú kí wọn ṣe é ni ìtìlẹyìn Amẹríkà fún Israẹli, wíwà tí àwọn ọmọ ogun Amẹríkà wà ní Saudi Arabia, àti àwọn ìfìyàjẹni tí wọn ṣe sí Iraq. Lẹyìn tí ó ti fẹrẹẹ tó ọdún mẹwàá tí wọn kò fi rí i mú, àwọn ọmọ ogun Amẹríkà pa Bin Laden ní May 2, 2011. Awọn ọmọ ogun AMẸRIKA ati NATO duro ni Afghanistan titi di ọdun 2021.  Àwọn ìkọlù náà yọrí sí ikú àwọn tí kì í ṣe ajínigbé 2,977, àìmọye àwọn tí ó fara pa, àti àwọn àbájáde ìlera tí ó ṣe pàtàkì tí ó wà fún àkókò gígùn, ní àfikún sí bí ó ti wù kí ó kéré tán bílíọnù  10 ní àwọn ohun-èlò àti ìpalára dúkìá. Ó ṣì jẹ ìkọlù apániláyà tí ó pa jùlọ nínú ìtàn ẹdá ènìyàn àti ìṣẹlẹ kan ṣoṣo tí ó pa jùlọ fún àwọn panápaná àti àwọn òṣìṣẹ òfin nínú ìtàn Amẹríkà, pẹlú 340 àti 72 tí ó kú, lẹsẹkẹsẹ. Ìparun Ilé Ìtajà Tó Tóbi Jù Lọ Lágbàáyé àti àyíká rẹ ba ètò ọrọ ajé ìlú New York City jẹ gan-an, ó sì fa ìmìtìtì ọjà kárí ayé. Ọpọ àwọn orílẹ-èdè mìíràn ló túbọ mú kí òfin tí wọn fi ń gbógun ti ìwà ìpániláyà túbọ lágbára sí i, wọn sì mú kí àwọn aláṣẹ tó ń rí sí bí wọn ṣe ń pa òfin mọ àti àwọn òṣìṣẹ ọtẹlẹmúyẹ túbọ lágbára sí i. Oṣù mẹjọ ni wọn fi tún ibi tí wọn kọ Ilé Ìṣọ sí Ground Zero ṣe, wọn sì parí iṣẹ náà ní May 2002, nígbà tí wọn tún Ilé Ìṣọ Àgbáyé Pentagon ṣe láàárín ọdún kan. Lẹyìn tí wọn pẹ díẹ nídìí àdàkọ tí wọn fi rọpò rẹ, ilé ìtajà One World Trade Center bẹrẹ iṣẹ ní oṣù kọkànlá ọdún 2006 tí wọn sì ṣí i ní oṣù kọkànlá ọdún 2014. Àwọn ibi ìrántí fún àwọn ìkọlù náà ni National September 11 Memorial  Museum ní New York City, Pentagon Memorial ní Arlington County, Virginia, àti Flight 93 National Memorial ní ibi tí ọkọ òfuurufú ti wó ní Pennsylvania. 