 Jọwọ fun mi ni akojọ kukuru ti awọn otitọ pataki julọ nipa orilẹ-ede NorwayContext:Norway, ni ifowosi Kingdom of Norway,a jẹ orilẹ-ede Nordic kan ni Ariwa Yuroopu, agbegbe ilẹ ti eyiti o ni iwọ-oorun ati apa ariwa julọ ti Scandinavian Peninsula. Erékùṣù Jan Mayen tó jìnnà réré ní Arctic àti erékùṣù Svalbard tún jẹ apá kan orílẹ-èdè Norway.note 5 Erékùṣù Bouvet, tí ó wà ní Subantarctic, jẹ ìkáwọ ti orílẹ-èdè Norway; ó tún ń sọ pé àwọn àgbègbè Antarctic ni Peter I Island àti Queen Maud Land. Oslo ni olú ìlú àti ìlú tó tóbi jù lọ ní Norway.  Norway ni apapọ agbegbe ti 385,207 square kilometers 148,729 sq mi ati pe o ni olugbe ti 5,488,984 ni Oṣu Kini ọdun 2023. Orílẹ-èdè náà ní ààlà ìlà oòrùn pẹlú Sweden ní gígùn 1,619 km 1,006 mi. Orílẹ-èdè Finland àti Rọṣíà ni ó wà ní ìhà àríwá ìlà oòrùn, Skagerrak strait sì wà ní ìhà gúúsù, Denmark àti United Kingdom sì wà ní ìhà kejì. Òkun Àtìláńtíìkì Àríwá àti Òkun Barents ló wà ní etíkun Norway. Ipa okun ni o jẹ oludari oju-ọjọ ti Norway, pẹlu awọn iwọn otutu kekere kekere lori awọn etikun okun; inu inu, lakoko ti o tutu, tun jẹ itọwo diẹ sii ju awọn agbegbe miiran lọ ni agbaye lori iru awọn latitude ariwa. Kódà nígbà tí òru bá ṣú gan-an lápá àríwá, ooru máa ń mú gan-an láwọn etíkun. Ipa òkun máa ń mú kí òjò àti yìnyín rọ ní àwọn àgbègbè kan lórílẹ-èdè náà.  Harald V ti Ilé ti Glücksburg ni Ọba Norway lọwọlọwọ. Jonas Gahr Støre ti jẹ olori ijọba lati ọdun 2021, ti o rọpo Erna Solberg. Gẹgẹbi ipinlẹ olominira ti o ni iṣọkan pẹlu ijọba ọba-ofin, Norway pin agbara ipinlẹ laarin ile-igbimọ aṣofin, ile-iṣẹ ati ile-ẹjọ giga, bi o ti pinnu nipasẹ ofin 1814. A dá ìjọba náà sílẹ lọdún 872 gẹgẹ bí àpapọ àwọn ìjọba kéékèèké, ó sì ti wà fún ọdún 1,151 gbáko. Láti ọdún 1537 sí 1814, orílẹ-èdè Norway wà lábẹ ìjọba Denmark-Norway, àti láti ọdún 1814 sí 1905, ó wà nínú àjọṣepọ pẹlú ìjọba Sweden. Orílẹ-èdè Norway kò dá sí ogun nígbà Ogun Àgbáyé Kìíní, kò sì dá sí Ogun Àgbáyé Kejì títí di oṣù April ọdún 1940 nígbà tí ìjọba Násì ti wọ orílẹ-èdè Norway, tí wọn sì gbà á títí tí ogun náà fi parí.  Norway ni awọn pinpin iṣakoso ati iṣelu ni awọn ipele meji: awọn agbegbe ati awọn ilu. Awọn eniyan Sámi ni iye kan ti ipinnu ara ẹni ati ipa lori awọn agbegbe ibile nipasẹ Ile-igbimọ Sámi ati Ofin Finnmark. Orílẹ-èdè Norway ní àjọṣe tímọtímọ pẹlú àwọn orílẹ-èdè tó wà nínú Àjọ Ìparapọ Àwọn Orílẹ-èdè Yúróòpù àti orílẹ-èdè Amẹríkà. Norway tun jẹ ọmọ ẹgbẹ ti o da United Nations, NATO, European Free Trade Association, Igbimọ ti Yuroopu, Adehun Antarctic, ati Igbimọ Nordic; ọmọ ẹgbẹ ti European Economic Area, WTO, ati OECD; ati apakan ti Agbegbe Schengen. Pẹlupẹlu, awọn ede Norwegian pin oye ti ara wọn pẹlu Danish ati Swedish.  Orílẹ-èdè Norway ń tẹ lé ìlànà tí àwọn orílẹ-èdè Àríwá ayé ń tẹ lé lórí ọràn ààbò, èyí tó ní ètò ìlera fún gbogbo èèyàn àti ètò ààbò fún gbogbo èèyàn. Orílẹ-èdè Norway ní àwọn ipò ìní ńlá ní àwọn ẹka-iṣẹ tí ó ṣe pàtàkì, tí ó ní àwọn ìpamọ epo rọbì, gáàsì ìbílẹ, àwọn ohun àmúṣọrọ, igi, oúnjẹ òkun, àti omi tútù. Iṣẹ-iṣẹ epo rọbì ń ṣe ìdá mẹrin nínú gbogbo owó tí orílẹ-èdè náà ń ná. Tí a bá wo iye tó ń wọlé fún olúkúlùkù èèyàn, Norway ni orílẹ-èdè tó tóbi jù lọ lágbàáyé nínú àwọn tó ń ṣòwò epo rọbì àti gáàsì ìbílẹ, àyàfi ní Àárín Gbùngbùn Ìlà Oòrùn ayé.  Orílẹ-èdè náà ní owó tó ń wọlé fún ẹnìkan tó ga jùlọ ní ìlà kẹrin lágbàáyé nínú àwọn àkọsílẹ ti Banki Àgbáyé àti IMF. Ó ní ìpamọ ìṣúnná owó ìjọba tó tóbi jùlọ lágbàáyé, tí iye rẹ tó bílíọnù kan dọlà. Bó tilẹ jẹ wípé ọpọlọpọ àwọn ènìyàn Norway jẹ ẹyà Norwegian, ní ọrúndún kọkànlélógún, àtìpó ti ṣe àkọsílẹ ju ìdajì ti ìdàgbàsókè àwọn ènìyàn; ní ọdún 2021, àwọn ẹgbẹ ìṣẹlẹ kéékèèké márùn-ún tí ó tóbi jùlọ ní orílẹ-èdè náà jẹ àtọmọdọmọ àwọn ọmọ ilẹ Polish, Lithuanian, Somali, Pakistani, àti Sweden. : - Èèyàn tó ń gbébẹ: 5,488,000,000 - Iwọn: 148729 sq mi - GDP: 425 bílíọnù USD - Àwọn orílẹ-èdè tó wà nítòsí: Sweden, Finland, Russia - Ìjọba alákòóso tí ó wà lábẹ ìjọba àpapọ tó sì jẹ ti ìjọba àpapọ - Ìkẹrin tó ga jù lọ nínú owó tó ń wọlé fún olúkúlùkù èèyàn lágbàáyé - Norway ni orílẹ-èdè tó tóbi jù lọ lágbàáyé tó ń mú epo rọbì àti gáàsì jáde láìsí pé àárín gbùngbùn ìlà oòrùn ayé ló wà. - Norway ń tọjú àwòkọṣe ètò ìlera ti àwọn orílẹ-èdè Scandinavia pẹlú ètò ìlera gbogbo gbòò àti ètò àbójútó àyíká tó kún fún àkànṣe 