 Kọkọ parí gbólóhùn tó wà nísàlẹ yìí: : Àpérò Berlin ní ọdún 1884 sí 1885 pín Áfíríkà sí méjì láàárín àwọn alágbára ilẹ Yúróòpù tó ń ṣàkóso ilẹ náà, wọn sì sọ àwọn ààlà tó bá àwọn orílẹ-èdè tó wà lẹyìn ìgbà ìṣàkóso ilẹ náà mu lóde òní. Ní ọjọ karùn-ún oṣù kẹjọ ọdún 1890, ilẹ Gẹẹsì àti ilẹ Faransé ṣe àdéhùn láti ṣe àlàyé ààlà àárín Ìwọ-oòrùn Áfíríkà ti ilẹ Faransé àti Nàìjíríà. A ti fohùn ṣọkan lórí ààlà kan láti Say lórí odò Niger sí Barruwa lórí Adágún Chad, ṣùgbọn tí ó fi Sokoto Caliphate sílẹ lábẹ àkóso ilẹ Gẹẹsì. Parfait-Louis Monteil ni wọn gbéṣẹ lé lọwọ láti lọ ṣe ìwádìí láti mọ ibi tí ọnà yìí ti ń lọ. Ní 9 April 1892 ó dé Kukawa ní etíkun adágún náà. Láàárín ogún ọdún tó tẹ lé e, wọn fi àdéhùn tàbí ipá so apá tó pọ jù lọ lára àfonífojì Chad mọ Àríwá Áfíríkà ti Ilẹ Faransé. Ní ọjọ kejì oṣù kẹfà ọdún 1909 àwọn ọmọ ilẹ Faransé gba ìlú Abéché tó jẹ olú ìlú Wadai. Àwọn ọmọ ilẹ Gẹẹsì tó wà ní Nàìjíríà, tí wọn gba Kano ní 1903, àti àwọn ọmọ ilẹ Jámánì ní Kamẹrúùnù, pín ìyókù àfonífojì náà. Àwọn orílẹ-èdè tó wà ní agbègbè náà gba òmìnira wọn padà láàárín ọdún 1956 sí 1962, tí wọn sì pa àwọn ààlà ìjọba ìbílẹ tó wà lábẹ ìjọba ìbílẹ náà mọ. 