 Kí ni nípa ogun Salamis tí wọn jà ní ọdún 480 ṣáájú Sànmánì Kristẹni, ṣé ọpọ àwọn òpìtàn gbà pé ó jẹ ọkan lára àwọn ogun tó ṣe pàtàkì jù lọ nínú ìtàn ẹdá ènìyàn?Context:Bíi tàwọn Ogun Marathon àti Thermopylae, Sálámísì ti di ohun kan tí wọn ń pè ní àkọsílẹ kò dà bí, fún àpẹẹrẹ, Ogun Plataea tó ṣe pàtàkì jù lọ, bóyá nítorí ipò tó le koko tí wọn wà àti àwọn ohun tí kò ṣeé ṣe. Ọpọlọpọ àwọn òpìtàn ló ti sọ wípé Salamis jẹ ọkan lára àwọn ogun tó ṣe pàtàkì jùlọ nínú ìtàn ẹdá ènìyàn bó tilẹ jẹ pé ohun kan náà ni wọn sábà máa ń sọ nípa Marathon. Nínú ọnà tí ó le jùlọ nínú àríyànjiyàn yìí, àwọn òpìtàn kan sọ pé bí àwọn Gíríìkì bá ti pàdánù ní Salamis, ìṣẹgun tí àwọn ará Páṣíà ṣe sí Gíríìsì níkẹyìn ì bá ti dá ìdàgbàsókè Ìlà Oòrùn ayé tí a mọ nísinsìnyí dúró. Ojú-ìwòye yìí dá lórí èrò wípé ọpọlọpọ àwùjọ Ìwọ-oòrùn òde òní, bíi ìmọ-ọnà, ìmọ-ìjìnlẹ, òmìnira àti ìjọba-òṣèlú ti gbilẹ nínú ogún ti Gíríìsì Àtijọ. Nípa bẹẹ, ẹgbẹ àwọn onímọ ìjìnlẹ yìí sọ pé, níwọn bí ọpọ jù lọ ìtàn òde òní ti wà lábẹ ìṣàkóso Ilẹ Ìwọ Oòrùn ayé, ó ṣeé ṣe kí ìṣàkóso Páṣíà lórí ilẹ Gíríìsì ti yí gbogbo ìtàn ìran ènìyàn padà. Ó tún yẹ fún àfiyèsí pé ìgbà táwọn ará Páṣíà ṣẹgun àwọn ará Áténì nìkan ni àṣà àwọn ará Áténì tó ní ipa tó lágbára gan-an gbilẹ.  láti:  : Ogun naa ti o ja laarin Ilẹ-ilu Persia ati Awọn ilu ilu Greek ni 480 BC tun ṣe akiyesi nipasẹ ọpọlọpọ awọn akọọlẹ itan lati jẹ iṣẹlẹ ipilẹ ni idagbasoke ti Imọ-aye Iwọ-oorun ati Democracy igbalode. Àwọn kan sọ pé bí àwọn ará Gíríìkì bá pàdánù nílùú Sálámísì, ó lè ní ipa tó lágbára lórí ìtàn ìran ènìyàn. Àwọn òpìtàn sọ pé ọpọ lára àwọn èròǹgbà tí àwọn ará Ìwọ Oòrùn ayé ní lónìí nípa ìmọ ọgbọn orí, àṣà, ìṣèlú, àti ìmọ sáyẹǹsì ti bẹrẹ láti ilẹ Gíríìsì Àtijọ. Wọn parí èrò sí pé bí Páṣíà bá ti ṣẹgun àwọn ará Gíríìsì àtàwọn ará Páṣíà, ó ṣeé ṣe kó ti pa ọpọ ẹkọ èrò orí tó ń gbilẹ lóde òní nílẹ Ìwọ Oòrùn ayé rẹ.  Sálámísì jẹ ọkan lára ọpọ ogun tí wọn jà láàárín nǹkan bí àádọta ọdún tí ogun náà fi wáyé. Àwọn ogun pàtàkì míì tún wà tó jẹ kí ilẹ Gíríìsì ṣẹgun, irú bíi ti Marathon àti Plataea. Àmọ ṣá o, ká ní àwọn ará Páṣíà ṣẹgun ìlú Sálámísì ni, àwọn ọmọ ogun òkun ilẹ Gíríìsì ì bá má lè dá wọn dúró kí wọn má bàa wá ibì kan tí wọn ti lè gba ilẹ Gíríìsì kọjá. Ọpọlọpọ nínú ìṣẹgun àwọn Gíríìkì ni wọn sọ pé ó jẹ nítorí bí wọn ṣe lo àyíká fún àǹfààní ara wọn; bí wọn ṣe lo àwọn ibi tí àwọn ará Gíríìkì kò ti lè ṣe nǹkan kan bíi ti ìlú Salamis láti dín ipa tí àwọn ará Páṣíà ní lórí àwọn ọmọ ogun kù. ká ní àwọn ará páṣíà ti ṣẹgun ìlú sálamísì ni, ó bọgbọn mu láti gbà pé ọnà tí wọn ń gbà ṣe é ì bá ti forí ṣánpọn, àwọn ọmọ ogun púpọ tó wà ní páṣíà ì bá sì ti lè borí àwọn ará gíríìsì.  Kò tún ṣeé ṣe láti sọ bí ogun náà ì bá ṣe parí sí bí Páṣíà bá ti ṣẹgun nínú ogun yìí, bó tilẹ jẹ pé ó ṣeé ṣe kó jẹ pé òdìkejì ni ì bá parí sí. Ó ṣeé ṣe kó jẹ pé ìlú Sálámísì ni wọn kà sí ìlú tó gbajúmọ jù lọ nítorí àwọn ìṣòro tí àwọn ọmọ ogun òkun ilẹ Gíríìsì kojú. Wọn borí bó tilẹ jẹ pé iye wọn ju tiwọn lọ, èyí sì tún lè jẹ ìdí tí wọn fi kà á sí ìṣẹlẹ mánigbàgbé. 