 Kí nìdí tí Cato fi rò pé ó yẹ kí wọn pa ìlú Carthage run?Context:Bó tilẹ jẹ wípé Romu ṣe àṣeyọrí nínú ogun Punic méjì àkọkọ, bí ó ṣe jà fún ipò àṣẹ pẹlú ìlú-ìpínlẹ Punic ti Carthage ní Àríwá Áfíríkà Tunisia nísinsin yìí, ó jìyà àwọn ìrẹwẹsì àti àwọn ìyípadà tí ó bàjẹ ní ọnà àwọn ìjà wọnyí, ní pàtàkì ní Ogun Cannae ní ọdún 216 BC. Àmọ, Romu borí nínú Ogun Punic Keji ọpẹ Scipio Africanus ní 201 BC. Lẹyìn tí wọn ṣẹgun ìlú Carthage, ìlú náà kò fi bẹẹ léwu mọ fún Róòmù, àgbègbè kékeré kan tó tóbi tó àríwá ìlà oòrùn orílẹ-èdè Tunisia òde òní ló wà.  Sibẹsibẹ, Cato Censor ṣe abẹwo si Carthage ni 152 BC bi ọmọ ẹgbẹ ti aṣoju aṣofin, eyiti a firanṣẹ lati ṣe oniduro ariyanjiyan laarin ilu Punic ati Massinissa, ọba Numidia. Ọgbẹni Cato, tó ti ja Ogun Punic Kejì, rí bí ìlú Carthage ṣe lọrọ tó, ó sì gbà pé ó léwu fún ìlú Róòmù. Lẹyìn náà ló wá ń sọ láìdábọ pé kí wọn pa ìwé náà run, ó sì máa ń fi gbólóhùn yìí parí gbogbo àsọyé tó bá ń sọ, kódà nígbà tí ọrọ tó ń sọ ò bá tiẹ jẹ mọ ọràn míì rárá. Àwọn ará ilé ìgbìmọ aṣòfin kọ láti tẹlé e, pàápàá jùlọ Publius Cornelius Scipio Nasica Corculum, àna Scipio Africanus àti aṣòfin tó lágbára jùlọ. Corculum kò fara mọ ogun jíjà láti lè pa ìṣọkan Róòmù mọ, ó sì sọ pé ìbẹrù ọtá kan náà ló yẹ kéèyàn ní káwọn èèyàn má bàa ṣe ohun tí kò tọ. Bíi ti Cato, gbólóhùn kan náà ló fi parí gbogbo àsọyé rẹ, ó ní: Ó yẹ kí wọn gba Kátágọọsì là Carthago servanda est. : Cato rò pé Carthage ti tètè bọ lọwọ àwọn ìṣẹgun méjì àkọkọ tí wọn jà nígbà ogun Punic, ó sì máa rántí ìjákulẹ tó wáyé nígbà ogun Cannae. Ó rò pé tóun bá pa ìlú Carthage run pátápátá, òun ò ní rí i bí ewu fún Róòmù mọ. 