 Bí mo bá rí ìwé kan tó sọrọ nípa Ìjà Thermopylae, ṣé ẹ lè sọ fún mi ìgbà tí wọn ja ogun náà, àwọn wo ni wọn jà, iye àwọn ọmọ ogun ilẹ Gíríìsì àti ti Páṣíà wo ló wà, báwo ni àwọn ọmọ ogun Páṣíà ṣe borí àwọn ọmọ ogun ilẹ Gíríìsì, ta ló sì ṣẹgun?Context:Ogun ti Thermopylae θərˈmɒpɪliː thər-MOP-i-lee; Greek: Μάχη τῶν Θερμοπυλῶν, Máchē tōn Thermopylōn je ogun ti o waye ni odun 480 Ṣaaju Kristi laarin Akeredomu ti Achaemenid ti o wa labe Xerxes I ati egbe awon ilu-ilu Giriki ti o wa labe Sparta ti o wa labe Leonidas I. O duro fun ojo meta, o je okan lara awon ogun to gbajumọ julo ninu ikogun Persia keji lori Greece ati awon ogun Giriki-Persian.  Ìjà ní Thermopylae wáyé lẹẹkan náà pẹlú Ogun Artemisium: láàárín July àti September 480 BC. Ìkọlù ilẹ Páṣíà kejì lábẹ Xerxes I jẹ ìdáhùn tí ó pẹ sí àṣìṣe ìkọlù ilẹ Páṣíà àkọkọ, èyí tí Darius I ti bẹrẹ tí ó sì parí ní ọdún 490 Ṣáájú Sànmánì Kristẹni nípa ìṣẹgun ilẹ Gíríìkì tí àwọn ará Aténì darí ní Ogun Marathon. Nígbà tó fi máa di ọdún 480 Ṣáájú Sànmánì Kristẹni, ìyẹn ọdún mẹwàá lẹyìn tí àwọn ará Páṣíà ṣẹgun wọn ní ìlú Marathon, Xerxes ti kó àwọn ọmọ ogun tó pọ gan-an jọ, ó sì tún kó àwọn ọmọ ogun ojú omi jọ, ó sì bẹrẹ sí í jagun láti ṣẹgun gbogbo ilẹ Gíríìsì. Nígbà tí ọgbẹni Themistocles tó jẹ olóṣèlú àti ọgágun ìlú Áténì fẹ kí wọn dá sí ọrọ náà, ó dábàá pé kí àwọn ọmọ ogun Gíríìkì tó jẹ ọrẹ àwọn ará Páṣíà dí àwọn ọmọ ogun Páṣíà lọwọ kí wọn má bàa gbabẹ kọjá ní Thermopylae, kí wọn sì tún dí àwọn ọmọ ogun òkun Páṣíà lọwọ kí wọn má bàa gbabẹ kọjá ní Òkun Artemisium.  Nígbà tí ogun náà bẹrẹ, àwọn ọmọ ogun ilẹ Gíríìsì tí iye wọn tó nǹkan bí ẹgbẹrún méje 7,000 tí Leonidas kó sójú ogun lọ sí àríwá láti dí ọnà tí wọn ń gbà kọjá ní Thermopylae. Àwọn òǹkọwé ayé àtijọ sọ pé ọkẹ àìmọye àwọn ọmọ ogun Páṣíà ló wà nínú ẹgbẹ ọmọ ogun náà, àmọ àwọn ọmọwé òde òní fojú bù ú pé nǹkan bí ọkẹ mẹfà ààbọ 120,000 sí ọkẹ mẹta 300,000 ọmọ ogun ló wà nínú ẹgbẹ ọmọ ogun náà. Wọn dé sí Thermopylae ní òpin oṣù August tàbí ìbẹrẹ oṣù September; àwọn Gíríìkì tí wọn pọ ju wọn lọ ní iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye-iye- Ọjọ méjì gbáko làwọn ọmọ ogun Gíríìkì fi gbógun ti ọnà kan ṣoṣo táwọn ọmọ ogun Páṣíà tó pọ gan-an lè gbà gba àfonífojì tóóró náà kọjá. Lẹyìn ọjọ kejì, ọkùnrin kan tó ń jẹ Ephialtes tó ń gbé ládùúgbò náà sọ fún àwọn ará Páṣíà pé ọnà kan wà tó lọ sẹyìn àwọn ọmọ ogun Gíríìkì. Lẹyìn náà, nígbà tí Leonidas rí i pé àwọn ará Páṣíà ti ń gba ibi tó pọ jù lọ lára àwọn ọmọ ogun rẹ, ó rán ọpọ jù lọ lára àwọn ọmọ ogun ilẹ Gíríìsì lọ, ó sì dúró láti dáàbò bo ibi tí wọn ti ń fà sẹyìn pẹlú ọọdúnrún àwọn ọmọ ogun Spartans àti ọọdúnrún àwọn ọmọ ogun Thespians. Wọn ròyìn pé àwọn mìíràn tún wà níbẹ, títí kan àwọn helot tó tó ọọdúnrún 900 àti àwọn ará Tébà tí wọn tó irínwó 400. Yàtọ sáwọn ará Tébà, tí wọn ròyìn pé èyí tó pọ jù lọ lára wọn juwọ sílẹ, àwọn Gíríìkì náà bá àwọn ará Páṣíà jagun títí wọn fi kú.  Ọgbẹni Themistocles ló ń darí àwọn ọmọ ogun ojú omi ilẹ Gíríìsì nílùú Artemisium nígbà tó gbọ pé àwọn ará Páṣíà ti gba ọnà àbáwọlé tó wà ní Thermopylae. Níwọn bó ti jẹ pé ọnà táwọn ará Gíríìkì ń gbà gbèjà ara wọn gba pé kí wọn di ìlú Thermopylae àti Artemisium mú, wọn pinnu láti fà sẹyìn sí erékùṣù Salamis. Àwọn ará Páṣíà ṣẹgun ìlú Boeotia, wọn sì gba ìlú Áténì tí wọn kó kúrò níbẹ. Àwọn ọmọ ogun ilẹ Gíríìsì, tí wọn ń wá bí wọn ṣe máa ṣẹgun àwọn ọmọ ogun ilẹ Páṣíà, kọjú ìjà sí àwọn ọmọ ogun tó wá gbógun tì wọn, wọn sì ṣẹgun wọn ní Ogun Salamis ní apá ìparí ọdún 480 ṣáájú Sànmánì Kristẹni. Nítorí pé ó ń bẹrù pé wọn lè gbá òun mọlé nílẹ Yúróòpù, Xerxes kó ọpọ lára àwọn ọmọ ogun rẹ lọ sí Éṣíà, wọn ròyìn pé ebi àti àìsàn pa ọpọ lára àwọn ọmọ ogun rẹ, àmọ ó tún fi Mardonius tó jẹ ọgágun ilẹ Páṣíà sílẹ láti máa bá ogun tí Ilẹ Ọba Achaemenid ń jà nílẹ Gíríìsì nìṣó. Àmọ, lọdún tó tẹ lé e, àwọn ọmọ ogun ilẹ Gíríìsì ṣẹgun Mardonius àtàwọn ọmọ ogun rẹ pátápátá nínú Ogun Plataea, èyí sì fòpin sí ogun kejì táwọn ará Páṣíà gbé dìde.  Àwọn òǹkọwé ayé àtijọ àti òde òní ti lo Ogun Thermopylae gẹgẹ bí àpẹẹrẹ tó ta yọ nípa bí àwọn ọmọ ogun ṣe lágbára tó láti dáàbò bo ilẹ ìbílẹ wọn. Iṣẹ ti awọn olugbeja Giriki tun lo bi apẹẹrẹ ti awọn anfani ti ikẹkọ, ohun elo, ati lilo ilẹ bi awọn onipilẹ agbara. : Ọdún 480 Ṣáájú Sànmánì Kristẹni ni wọn ja Ogun Thermopylae. Ogun náà wáyé láàárín Ilẹ Ọba Páṣíà, tí Xerxes Kìíní ń darí, àti àwọn ìlú-ìpínlẹ Gíríìkì tí Leonidas Kìíní ti Sparta ń darí. Nǹkan bí ẹgbẹrún méje 7,000 ọmọ ogun ilẹ Gíríìsì ló wà lábẹ ìdarí Leonidas Kìíní, àwọn ọmọ ogun ilẹ Páṣíà tó wà lábẹ ìdarí Xerxes Kìíní sì tó nǹkan bí ọkẹ méjìlélógún 120,000 sí ọkẹ mẹta 300,000. Àwọn ọmọ ogun ilẹ Gíríìsì dúró gbẹyìn, àmọ wọn ṣẹgun wọn, àwọn ọmọ ogun Páṣíà sì ṣẹgun wọn. 