 Kí ni Venezuela?Context:Venezuela ˌvɛnəˈzweɪlə; American Spanish: beneˈswela listen, ni osise awọn Bolivarian Republic of Venezuela Spanish: República Bolivariana de Venezuela, ni a orilẹ-ede lori awọn ariwa etikun ti South America, ti o ni a continental landmass ati ọpọlọpọ awọn erekusu ati islets ni Caribbean Okun. O ni agbegbe agbegbe ti 916,445 km2 353,841 sq mi, ati pe olugbe rẹ ni iṣiro ni 29 milionu ni ọdun 2022. Orílẹ-èdè Caracas ni olú-ìlú àti ìlú tó tóbi jù lọ. : Venezuela ˌvɛnəˈzweɪlə; American Spanish: beneˈswela listen, ni osise awọn Bolivarian Republic of Venezuela Spanish: República Bolivariana de Venezuela, ni a orilẹ-ede lori awọn ariwa etikun ti South America, ti o ni a continental landmass ati ọpọlọpọ awọn erekusu ati islets ni Caribbean Okun. O ni agbegbe agbegbe ti 916,445 km2 353,841 sq mi, ati pe olugbe rẹ ni iṣiro ni 29 milionu ni ọdun 2022. Orílẹ-èdè Caracas ni olú-ìlú àti ìlú tó tóbi jù lọ.  Ilẹ ilẹ naa ni o ni aala ni ariwa nipasẹ Okun Caribbean ati Okun Atlantic, ni iwọ-oorun nipasẹ Colombia, Brazil ni guusu, Trinidad ati Tobago ni ariwa-õrùn ati ni ila-oorun nipasẹ Guyana. Ijọba Venezuelan ni ẹtọ si Guyana si Guayana Esequiba. Venezuela je orile-ede olominira apapo ti o ni awon ipinle mejilalelogun, Capital District ati awon agbegbe apapo ti o bo awon erekusu Venezuela ti o wa ni eti okun. Venezuela jẹ ọkan ninu awọn orilẹ-ede ti o ni ilu pupọ julọ ni Latin America; ọpọlọpọ awọn ara ilu Venezuela ngbe ni awọn ilu ariwa ati ni olu-ilu.  Ọdún 1522 ni orílẹ-èdè Sípéènì gba ìpínlẹ Venezuela, nítorí pé àwọn ará abúlé náà kò fara mọ ọn. Ni ọdun 1811, o di ọkan ninu awọn agbegbe akọkọ ti Ilu Sipeeni-Amẹrika lati kede ominira lati Ilu Sipeeni ati lati ṣe apakan, bi ẹka kan, ti Orilẹ-ede Federal akọkọ ti Colombia ti a mọ ni itan-akọọlẹ bi Gran Colombia. Ó ya ara rẹ sọtọ gẹgẹ bí orílẹ-èdè olómìnira ní 1830. Láàárín ọrúndún kọkàndínlógún, Venezuela jìyà nínú rúkèrúdò òṣèlú àti ìṣàkóso alákòóso, tí àwọn ológun apàṣẹwàá àgbègbè sì ń ṣàkóso rẹ títí di àárín ọrúndún ogún. Lati ọdun 1958, orilẹ-ede naa ti ni ọpọlọpọ awọn ijọba ijọba tiwantiwa, gẹgẹbi iyasọtọ nibiti ọpọlọpọ awọn agbegbe ti jẹ ijọba nipasẹ awọn alakoso ologun, ati pe akoko naa ni a ṣe afihan nipasẹ aisiki ọrọ-aje. Awọn iyalẹnu ọrọ-aje ni awọn ọdun 1980 ati awọn ọdun 1990 mu ki awọn aawọ iṣelu nla ati aiṣedede awujọ ti o gbooro, pẹlu awọn rogbodiyan Caracazo ti o pa ni 1989, awọn igbiyanju iṣọtẹ meji ni 1992, ati ifilọlẹ ti Alakoso kan fun awọn ẹsun ti owo ilu ni 1993. Ìparun ìgbẹkẹlé nínú àwọn ẹgbẹ tí ó wà rí ìdìbò ààrẹ Venezuela ní ọdún 1998, èyí tí ó jẹ ohun tí ó mú kí Ìyípadà Bolivarian wáyé, èyí tí ó bẹrẹ pẹlú Ìgbìmọ Alákòóso ní ọdún 1999, níbi tí wọn ti gbé Àdéhùn Ìjọba tuntun ti Venezuela kalẹ. Àwọn ìlànà ìjọba tó dá lórí ìtọjú àwọn aráàlú ni wọn ń gbé lárugẹ nípa bí owó epo ṣe ń lọ sókè, tí wọn ń fi ìgbà díẹ mú ìnáwó fún àwùjọ lọ sókè, tí wọn sì ń dín àìdógba àti ipò òṣì kù ní àwọn ọdún tí ìjọba náà bẹrẹ. Àmọ, ipò òṣì bẹrẹ sí í pọ sí i ní àwọn ọdún 2010. Ìdìbò ààrẹ ilẹ Venezuela lọdún 2013 jẹ àríyànjiyàn tí ó fa àríyànjiyàn tí ó gbòde, èyí tí ó dá wàhálà mìíràn sílẹ ní gbogbo orílẹ-èdè tí ó sì ń bá a lọ títí di òní. Orílẹ-èdè Venezuela ti pàdánù ètò ìjọba tiwa-n-tiwa, ó ti di ìjọba aláṣẹ. O wa ni ipo kekere ni awọn wiwọn kariaye ti ominira ti awọn oniroyin ati awọn ominira ilu ati pe o ni awọn ipele giga ti ibajẹ ti a rii.  Orílẹ-èdè tó ṣẹṣẹ ń gòkè àgbà ni Venezuela, ó sì wà ní ipò kọkànléláàádóje nínú Àmì Ìdàgbàsókè Ènìyàn. Orílẹ-èdè yìí ni epo rọbì tó pọ jù lọ láyé wà, ó sì wà lára àwọn orílẹ-èdè tó ń ta epo rọbì jáde jù lọ lágbàáyé. Tẹlẹtẹlẹ, orílẹ-èdè náà kì í fi bẹẹ ta àwọn ọjà àgbẹ bí kọfí àti koko, àmọ kò pẹ tí epo fi bẹrẹ sí í gbapò iwájú nínú àwọn ọjà tí wọn ń kó jáde àti owó tó ń wọlé fún ìjọba. Ìwà àṣejù àti ìlànà tí kò dára tí ìjọba tó wà nípò náà gbé kalẹ ló mú kí gbogbo ètò ọrọ ajé orílẹ-èdè Venezuela wó lulẹ. Orílẹ-èdè náà ń jà fitafita pẹlú ìnáwó tó ga jù lọ, àìtó àwọn ohun èlò ìgbẹmìíró, àìríṣẹṣe, ipò òṣì, àìsàn, iye àwọn ọmọdé tó ń kú, àìjẹunrekánú, ìwà ọdaràn tó burú jáì àti ìwà ìbàjẹ. Àwọn nǹkan wọnyí ló mú kí ìṣẹlẹ àwọn olùwá-ibi-ìsádi ní Venezuela wáyé, níbi tí àwọn èèyàn tó lé ní mílíọnù mẹta ti sá kúrò ní orílẹ-èdè náà. Ní ọdún 2017, wọn kéde pé Venezuela ti kùnà láti san gbèsè tí àwọn ilé-iṣẹ tó ń fúnni ní ìdánimọ gbèsè san. Ìṣòro tó wà lórílẹ-èdè Venezuela ti mú kí ipò ẹtọ ọmọnìyàn burú sí i, tó fi mọ bí ìwà ìkà ṣe ń pọ sí i, irú bíi fífi èèyàn dáni lóró, fífi èèyàn sẹwọn láìnídìí, pípa èèyàn láìṣe ìdájọ àti bí wọn ṣe ń gbéjà ko àwọn tó ń gbèjà ẹtọ ọmọnìyàn. Venezuela jẹ ọmọ ẹgbẹ charter ti UN, Ẹgbẹ ti Awọn Ipinle Amẹrika OAS, Union of South American Nations UNASUR, ALBA, Mercosur, Latin American Integration Association LAIA ati Ẹgbẹ ti Ibero-American States OEI. 