 Ẹ parí gbólóhùn tó wà nísàlẹ yìí: Indonesia : ní ọdún 1975, orílẹ-èdè East Timor tàbí Timor-Leste, tó ti fìgbà kan rí jẹ ilẹ olómìnira ti ilẹ Potogí, ni àwọn ará Japan gbógun tì. Lẹyìn èyí, ìjọba Indonesia rọ àwọn ológun láti ṣe àwọn ètò tí ó ń mú kí wọn ṣe àwọn àtakò ẹyà àti ìtakora ológun ní agbègbè náà, wọn sì rọ àwọn ènìyàn láti àwọn apá ibòmíràn ní Indonesia láti wá máa gbé ní agbègbè náà. Ìwà ipá tó wáyé láàárín ọdún 1975 sí ọdún 1993 ti gbẹmí nǹkan bí ọkẹ méjìlélógún sí ọkẹ méjì 120,000 èèyàn. Ọdún 1991 ni àwọn ará àgbáyé mọ nípa ìwà ìkà yìí nígbà tí àwọn ọmọ ogun Indonesia da àtakò kan tó wáyé nílùú Dili rú, tí wọn pa èèyàn tó lé ní àádọta lé ní àádọta 250 tí wọn sì sọ ọpọlọpọ èèyàn di aláìníníní. Ìpakúpa Santa Cruz, gẹgẹ bí ìṣẹlẹ náà ṣe di mímọ, fa àfiyèsí àgbáyé sí ọrọ náà tí a ṣe àfihàn pẹlú Èrè Nobel fún Àlàáfíà ọdún 1996 tí a fi fún Bíṣọọbù Kátólíìkì Carlos Belo àti olórí resistance José Ramos-Horta. Lẹyìn tí àtakò àgbáyé bẹrẹ, ìjọba Indonesia bẹrẹ sí ṣètò ọpọlọpọ àwọn ẹgbẹ ológun ní East Timor tí wọn ń bá a lọ láti máa ṣe inúnibíni àti pípa àwọn alátìlẹyìn fún òmìnira. Ni akoko kanna, ijọba Indonesia pọ si awọn igbiyanju pataki ni gbigbe awọn olugbe si agbegbe ati iparun awọn amayederun ati ayika ti awọn agbegbe East Timorese lo. Ìyẹn ló wá yọrí sí pé kí wọn rán àwọn ọmọ ogun àgbáyé láti wá dá sí ọràn náà kí àwọn aráàlú lè dìbò fún òmìnira East Timor lọdún 1999. Ìdìbò náà ṣe pàtàkì fún òmìnira àti àwọn ọmọ ogun Indonesia fi ìlú náà sílẹ, bí ó tilẹ jẹ pé àwọn ọmọ ogun paramilitaries ń bá a lọ láti ṣe àwọn ìkọlù fún ọdún díẹ. Ìròyìn Àjọ Ìparapọ Àwọn Orílẹ-Èdè lórí ìṣẹgun ilẹ Indonesia sọ nípa ìyàn, lílo àwọn ohun tó ń fa ìdọtí àti pàǹtírí, ìfìyàjẹni, ìfipábánilòpọ, ìfiniṣẹrú ìbálòpọ, pípa àwọn èèyàn lọnà, pípa àwọn èèyàn ní gbangba, àti ìpànìyàn láìgba ìdájọ gẹgẹ bí ìjọba Indonesia ṣe fọwọ sí i àti gbogbo ìjà tó yọrí sí pípa àwọn ènìyàn lọwọ sí ìdá mẹta iye tí wọn wà ní 1975. 