 Ní ìbámu pẹlú ohun tó wà nínú ẹsẹ Ìwé Mímọ tá a tọka sí yìí, olú ọba Róòmù wo ló fún gbogbo èèyàn lómìnira láti jẹ ọmọ ìbílẹ Róòmù?Context:Ọgọrùn-ún ọdún kẹta Sànmánì Tiwa fi àwọn ìdàgbàsókè kan tó ṣàrà ọtọ hàn fún Ilẹ Ọba náà àti bí ó ṣe ṣeé ṣe kí ó di èyí tó ń dín kù tó sì ń wó lulẹ. Òfin tí Olú Ọba Caracalla ṣe lọdún 212 sànmánì tiwa tí wọn ń pè ní òfin Antoninian fún gbogbo èèyàn tó bá wà lábẹ ìjọba Róòmù ní ẹtọ láti jẹ ọmọ ìlú Róòmù, èyí ló sì mú kí ìlú Róòmù àti ìlú Ítálì tó wà lábẹ ìjọba Róòmù di èyí tí kò ṣe pàtàkì mọ. Nígbà tó fi máa di ìdajì ọrúndún kẹta sànmánì tiwa, Pax Romana ti dópin, àwọn wàhálà bíi mélòó kan sì kọ lu ìjọba náà lẹẹkan náà ní àkókò kan tí ìtàn mọ sí Ìṣòro Ọrúndún Kẹta. Àkókò yìí ni ìjọba náà dojú kọ ìnáwó tó gbòde, àjálù, ìyapa àti ogun abẹlé tó wáyé fún ọpọlọpọ ọdún. Ìpínyà náà parí pẹlú ìjagunmólú tí Olú Ọba Aurelian ṣe sí Ilẹ Ọba Palmyrene àti Ilẹ Ọba Gallic ní ọdún 273 àti 274 AD, nígbà tí Aurelian ṣe ìṣọkan ilẹ ọba tí ó pín yẹlẹyẹlẹ tí, ní ìbámu pẹlú ọpọlọpọ àwọn òpìtàn, ó yẹ kí wọn ti kú. Àmọ, wọn pa Aurelian lọdún 276 Sànmánì Kristẹni, èyí sì dá ogun abẹlé mìíràn sílẹ. Ìgbà tí olú ọba Diocletian gorí ìtẹ nìkan ni wàhálà náà dópin. Ìwọ-oòrùn jìyà púpọjù láti ọpọlọpọ ọdún ìpọnjú yìí nítorí ìyàtọ yìí láàrin Ìwọ-oòrùn Hellenised tí ó ti fìdí múlẹ tí ó sì ti gòkè àgbà àti Ìwọ-oòrùn tí ó ṣẹṣẹ di ọdọ tí ó ti gba ìjọba àti tí ó ti di Romanized tí ó ti wà títí. Ìyàtọ tó wà láàárín àṣà ìṣẹdálẹ Ilẹ Ọba Róòmù yìí, èyí tí wọn pín sí apá ìlà oòrùn ilẹ Gíríìkì àti apá ìwọ oòrùn ilẹ Látìn túbọ wá ṣe pàtàkì gan-an ní àwọn ọrúndún tó tẹ lé e, èyí sì mú kí àwọn orílẹ-èdè méjì tó para pọ jẹ Ilẹ Ọba Róòmù yìí bẹrẹ sí jìnnà síra wọn díẹdíẹ.  Olú Ọba Diocletian dá ètò ìṣàkóso kan tí wọn ń pè ní Dominate sílẹ láti fi dáàbò bo gbogbo àwọn àgbègbè tó wà nínú ewu ní ilẹ ọba rẹ. A lè fi àkóso náà wé ìjọba tí wọn ń pè ní principate, ìyẹn ẹka ìjọba aláṣẹ títóbi, èyí tó fi ìpìlẹ lélẹ fún ètò agbára ní Ilẹ Ọba Róòmù Ìlà Oòrùn tó wà nígbà tó yá. Ìyípadà yìí wá mú kí wọn tún àwọn àgbègbè tí wọn ń ṣàkóso lé lórí ní Róòmù ṣe, wọn sì dín wọn kù. Diocletian pa gbogbo àfojúsùn ìṣàkóso olómìnira tì nígbà tí olú ọba kúrò ní Ọmọ Alákòóso tí wọn ń pè é tẹlẹ, ó wá di Olúwa - ìyẹn Olúwa àti ọgá. Diocletian tun pari ilana atunto ijọba naa, lati jẹ ijọba ti o ni aṣa ti o jẹ ti ijọba ti Rome ati awọn ara Itali Romu ni ọrundun akọkọ AD si ẹda ijọba nla nibiti ile-ẹjọ ọba ko ti ni asopọ si ilu Rome tabi Italia, bayi nikan ni agbegbe ijọba Romu kan laarin ọpọlọpọ. Olú Ọba Trajan tó wá láti Hispania ni ẹni àkọkọ tó jáwọ nínú àṣà náà pé àwọn olú ọba tó jẹ ará Róòmù ní Ítálì. Nígbà tó fi máa di ìgbà ìjọba Severan, àwọn olú ọba tó pọ jù lọ kì í ṣe ọmọ ilẹ Ítálì. Nígbà tí Diocletian mú àwọn àtúnṣe rẹ wá, èyí mú kí Sénátì Róòmù pàdánù ipa tí ó ti ń dín kù lórí ìjọba àti pé ó di agbègbè tí ó ń ṣe ìpinnu.  Ọdún 286 ni wọn bẹrẹ sí pín ilẹ ọba náà sí ìhà Ìlà Oòrùn àti Ìwọ Oòrùn, nígbà tí Olú Ọba Diocletian yan Maximian gẹgẹ bí ọgágun Ìwọ Oòrùn. Ní ọdún 293 AD, ìjọba náà ṣe àyípadà lábẹ Diocletian tí a mọ sí Tetrarchy. Wọn pín ilẹ ọba náà sí apá mẹrin, olú ọba kan ṣoṣo ló sì ń ṣàkóso apá méjì tó tóbi jù lọ nínú ilẹ ọba náà ìyẹn Ọgọsítọsì. Lẹyìn náà, olúkúlùkù àwọn olú ọba tí wọn jọ jẹ alákòóso yan ọdọkùnrin kan tó jẹ alábàáṣiṣẹ wọn gẹgẹ bí késárì láti jẹ alákòóso tó wà lábẹ rẹ tó sì máa ṣàkóso àgbègbè tirẹ. Caesar ló máa ń pín agbára láàárín àwọn méjèèjì, òun ló sì máa rọpò ẹni tó jẹ ọgá nínú wọn. Olórí mẹrin kọọkan ló ń bójú tó apá ibì kan lára ilẹ ọba náà, wọn sì pín àwọn ìpín náà níbàámu pẹlú àwọn àgbègbè tí wọn wà. Ìyípadà yìí ṣàpèjúwe ìyapa tó ń bọ ní ọgọrùn-ún ọdún lẹyìn náà nígbà tí ìjọba náà pín sí ìlà oòrùn àti ìwọ oòrùn. Àmọ, ogún ọdún péré ni ìṣàkóso mẹrin náà fi wà, nítorí pé àwọn olú ọba bẹrẹ sí bá ara wọn jà fún agbára. Ọdún 324 ni Kọnsitatáìnì Ńlá sọ gbogbo ilẹ ọba náà di ìṣọkan lẹyìn tó parí ogun abẹlé tó kẹyìn. : Olú Ọba Caracalla fún gbogbo àwọn tó lómìnira lábẹ Ilẹ Ọba Róòmù ní Ilẹ Ọba Róòmù. 