 Kọkọ parí gbólóhùn yìí: Ìsìn Pùròtẹsítáǹtì ló mú káwọn èèyàn máa túmọ Bíbélì lọnà tó bá ohun tí wọn ń kọni mu, wọn sì ní èrò wọn nípa ìṣẹdá ta ko ohun tí àwọn ẹlẹkọọ ìsìn kan sọ : ìmọ sáyẹǹsì tó ń yọjú ń wá àlàyé tó bá ìmọ ọgbọn orí nípa iṣẹ ọnà ti René Descartes àti ìmọ ẹrí nípa ọnà tí Baconian ń gbà ṣe nǹkan mu. Lẹyìn rúkèrúdò tó wáyé nígbà Ogun Abẹlé ní ilẹ Gẹẹsì, Ẹgbẹ Ọba fẹ fi hàn pé ìmọ sáyẹǹsì kò lè dá wàhálà sílẹ nínú ọràn ẹsìn àti òṣèlú. John Ray ṣe agbekalẹ ẹkọ ẹsìn nípa ìṣẹdá tí ó ní ipa lórí ètò tí ó tọnà; nínú ẹkọ ẹyà rẹ, àwọn ẹyà jẹ tí kò yí padà àti tí ó dúró ṣinṣin, ìyípadà wọn àti bí wọn ṣe díjú tí Ọlọrun ṣe, àti àwọn oríṣiríṣi ẹyà fi ìyàtọ kéékèèké hàn tí àwọn ipò àdúgbò ń fà. Nínú ète onífẹẹ tí Ọlọrun ṣe, àwọn ẹranko ẹlẹran ara ló ń fa ikú tó yára kánkán, àmọ ìyà tó ń jẹ àwọn èèyàn nítorí pé wọn ń gbé ara wọn lábẹ àwọn ẹranko mìíràn jẹ ìṣòro kan tó ń rúni lójú. Ìyàtọ nínú àwọn ohun alààyè tí Carl Linnaeus ṣe lọdún 1735 tún ka àwọn ẹyà ara sí èyí tí kò lè yí padà ní ìbámu pẹlú ètò àtọrunwá. Lọdún 1766, Georges Buffon sọ pé àwọn ẹyà kan tó jọra, irú bí ẹṣin àti kẹtẹkẹtẹ, tàbí kìnnìún, ẹkùn, àti àmọtẹkùn, lè jẹ oríṣiríṣi ẹyà tó wá látọdọ baba ńlá kan náà. Àkókò tí Ussher lò ní àwọn ọdún 1650 ti ṣírò ìgbà tí Ọlọrun dá ayé ní ọdún 4004 ṣáájú Sànmánì Kristẹni, àmọ nígbà tó fi máa di àwọn ọdún 1780, àwọn onímọ nípa ilẹ ayé gbà pé ayé ti wà tipẹtipẹ. Àwọn ọmọ ẹyìn Wernerians rò pé àwọn àlàfo tó wà nínú àwọn òkun tó ń dín kù ni, ṣùgbọn James Hutton dá àyíká tí kò lópin tó máa ń wà títí lọ gbére sílẹ, èyí tó ń fi hàn pé ẹkọ uniformitarianism ti wà tipẹ. 