 Kọ ọrọ tó wà nísàlẹ yìí parí: : Ìwà ìrẹnijẹ látọwọ àwọn orílẹ-èdè. Iranti ti awọn olufaragba ti iwa-ipa olominira ni Madrid ni a gbin ni ọpọlọpọ nipasẹ awọn ibatan wọn, ṣugbọn o gba akiyesi lẹẹkansi ni igbagbogbo, ni pataki ni ibatan si Santiago Carillo; ipadabọ rẹ sinu iṣelu fa ariyanjiyan ti o gbona, eyiti o tẹsiwaju fun awọn ọdun mẹwa ati pe o pari ni igbiyanju ti ko ni aṣeyọri lati ṣe ifilọlẹ igbese ofin lori ipilẹ ti awọn odaran ti o lodi si eniyan. Diẹ ninu awọn atẹjade tuntun pataki, fun apẹẹrẹ iṣẹ 1983 Ian Gibson lori Paracuellos, tun ṣe akiyesi ifojusi gbogbo eniyan; o tun jẹ ọran ti awọn beatifications, ti o tẹsiwaju ati pari nipasẹ Pope John Paul II ni awọn ọdun 1990 ati Benedict XVI ni ibẹrẹ ọdun 21st. Àríyànjiyàn ní gbangba lórí ipa àti ìfọwọsí ìjọba fún ètò ìfòòró ẹni ní Madrid ń bá a lọ. Ní ọdún 2015, Comisionado de Memoria Histórica ṣe àmì Bellas Artes checa, ọgbà ẹwọn Modelo àti ọgbà ẹwọn Porlier láti fi hàn lára àwọn ibi ìrántí ìtàn 15 ní Madrid. Àbá náà dá àríyànjiyàn tó ń lọ lọwọ sílẹ láwùjọ lórí àkọsílẹ àwọn ibi tí wọn ti ń ṣe ìwádìí àti ọrọ tí wọn lò. Ni akọkọ, wọn ti pinnu lati gbe awọn awoṣe ti o ṣe iranti awọn olufaragba, ṣugbọn ni ibamu si imọran ofin ti a gba imọran naa yoo jẹ alailẹgbẹ pẹlu Ley de Memoria Histórica, eyiti o ṣe idiwọ exaltación de la sublevación militar, de la Guerra Civil y de la represión de la Dictadura. Titi di isisiyi, awọn awo kekere ti wa ni fifi sori awọn ile ti ko ṣe aaye gbangba bi awọn ile ijọsin. Ìjíròrò tó ní í ṣe pẹlú àwọn ìgbésẹ mìíràn tí ilé ìgbìmọ ìlú Madrid gbé ń bá a lọ. 