 Ṣàkójọ àwọn ìdí tí aṣálẹ Atcama fi jẹ ọkan lára àwọn ibi tó gbẹ jù lọ láyé, kó o sì kọ wọn sílẹ lọnà tó ṣe ṣókí.Context:Ọkan lára àwọn ibi tó gbẹ jù lọ láyé ni aṣálẹ Atacama. Kò tiẹ sí ohun alààyè kankan níbẹ rárá nítorí pé àwọn òkè Andes tó wà ní ìlà oòrùn àti àwọn òkè Chilean Coast Range tó wà ní ìwọ oòrùn ò jẹ kí òjò rọ sórí rẹ. Ọgbàrá Humboldt tó tutù gan-an àti ìgbì òkun Pàsífíìkì tó máa ń mú kí òjò máa rọ ṣe pàtàkì gan-an kí ojú ọjọ Atacama má bàa gbẹ. Ìpíndọgba òjò tó máa ń rọ ní àgbègbè Antofagasta ní Chile kò ju milimita kan lọ lọdọọdún. Àwọn ibùdó kan tó ń rí ojú ọjọ ní àgbègbè Atacama kò tíì rí òjò rí. Ẹrí fi hàn pé ó ṣeé ṣe kó jẹ pé kò sí òjò tó rọ ní Atacama láti ọdún 1570 sí 1971. O jẹ gbigbẹ pupọ pe awọn oke ti o de bi giga bi 6,885 m 22,589 ft ko ni awọn glaciers patapata ati, ni apa guusu lati 25  S si 27  S, le ti jẹ glacier-free jakejado Quaternary, botilẹjẹpe permafrost gbooro si isalẹ si giga ti 4,400 m 14,400 ft ati pe o tẹsiwaju loke 5,600 m 18,400 ft. Síbẹsíbẹ, àwọn ewéko kan wà ní Atacama, irú bí àwọn ewéko tó ń rí ọrinrin látinú ìrì àti ìkùukùu tó ń fẹ wá láti Òkun Pàsífíìkì. : - tí àwọn òkè Andes tó wà ní ìlà oòrùn àti àwọn òkè tó wà ní etíkun Chile ní ìhà ìwọ oòrùn ò jẹ kí òjò rọ -Humboldt Current tó tutù àti ìjì líle tó ń jà ní agbègbè Pacific 