 Àwọn wo ni àwọn èèyàn tí a kò bá pàdé?Context:Àwọn ènìyàn tí a kò bá pàdé jẹ àwùjọ àwọn ènìyàn ìbílẹ tí ó ń gbé láìsí ìsopọ pẹlú àwọn àwùjọ aládùúgbò àti àwùjọ àgbáyé. Àwọn àwùjọ tó pinnu láti má ṣe bára wọn pàdé ni a ń pè ní àwọn ọmọ ìbílẹ tí wọn ya ara wọn sọtọ lóòrèkóòrè. Àwọn òfin tó ń dáàbò bò wọn mú kó ṣòro láti mọ iye àwọn tí wọn ò tíì bá pàdé, ṣùgbọn àwọn ìwádìí tí àjọ tó ń rí sí ẹtọ ọmọnìyàn láàrín àwọn orílẹ-èdè Amẹríkà ní àjọ àgbáyé àti àjọ tí kì í ṣe ti èrè, Survival International, ṣe fi hàn pé àwọn tí wọn ò tíì bá pàdé tó nǹkan bí ọgọrùn-ún kan sí igba, tí iye wọn sì tó ẹgbẹrún mẹwàá. Ọpọ jù lọ àwọn èèyàn tí kò tíì débẹ ló ń gbé ní Gúúsù Amẹríkà, pàápàá ní àríwá Brazil, níbi tí ìjọba Brazil àti National Geographic fojú bù ú pé ẹyà mẹtàdínláàádọrin sí mẹrìnlélọgọrin 77 ló ń gbé.  Ìmọ nípa àwọn ènìyàn tí a kò bá pàdé wá ní pàtàkì láti inú àwọn àdúgbò abínibí tí ó wà nítòsí àti láti inú àwọn àwòrán tí wọn yà láti òkè. : Àwọn ènìyàn tí a kò bá pàdé sábà máa ń tọka sí àwọn ènìyàn ìbílẹ tí wọn wà ní àdádó títí di òní olónìí, tí wọn ń tọjú ọnà ìgbésí ayé wọn àti àṣà ìbílẹ wọn tí wọn sì ń ṣiṣẹ láìsí ohunkóhun tó jẹ mọ ètò ìṣèlú tàbí ìjọba. Àmọ, ìwádìí àti ìṣàkóso ilẹ Yúróòpù ní ìbẹrẹ ìgbà òde òní mú kí àwọn ọmọ ìbílẹ káàkiri àgbáyé ní ìbálòpọ pẹlú àwọn olùgbèkùn àti àwọn olùṣèwádìí. Nítorí náà, èyí tó pọ jù lọ lára àwọn àwùjọ abínibí ló ti ní irú ìfararora kan pẹlú àwọn ènìyàn mìíràn. Nítorí náà, ọrọ náà aláìní ìbálòpọ ń tọka sí àìsí ìbálòpọ tó wà pẹ títí pẹlú èyí tó pọ jù lọ lára àwọn tí kì í ṣe ọmọ ìbílẹ ní àkókò tá a wà yìí.  Ìgbìmọ Tó Ń Rí sí Ẹtọ Ọmọnìyàn Láàárín Àwọn Orílẹ-Èdè Amẹríkà pe àwọn èèyàn tí kò tíì dé ọdọ ẹnikẹni ní àwọn ẹyà ìbílẹ tí wọn ya ara wọn sọtọ lọnà tó bófin mu. Àwọn àwùjọ wọnyí ni a fi ń dá wọn mọ nípa bí wọn ṣe kọ gbogbo ìbálòpọ pẹlú ẹnikẹni tí kì í ṣe ènìyàn wọn. Àpèjúwe yìí tún kan àwọn àwùjọ tí wọn ti ní ìbálò pẹlú àwùjọ tí kì í ṣe abínibí tí ó pọ jùlọ ṣùgbọn tí wọn ti yàn láti padà sí ìdádúró tí wọn kò sì ní ìbálò pẹlú wọn mọ. Nítorí náà, àwọn èèyàn tí wọn kò bá ríra wọn rí yìí kò ní máa gbé nínú àyíká tí kò bágbà mu, kàkà bẹẹ, wọn á máa gbé lákòókò kan náà pẹlú ayé òde òní.  Ìròyìn kan tí Àjọ Ìparapọ Àwọn Orílẹ-èdè ṣe lọdún 2009 tún sọ pé àwọn èèyàn tó bára wọn pàdé fún ìgbà àkọkọ ní àwọn ànímọ kan náà, àmọ wọn ti bẹrẹ sí bára wọn sọrọ déédéé, wọn sì ti ń dara pọ mọ àwọn èèyàn tó wà láwùjọ.  Láti fi hàn bí wọn ṣe lè pinnu láti má ṣe bá ẹnikẹni pàdé tàbí láti ya ara wọn sọtọ, àwọn àjọ àgbáyé máa ń tẹnu mọ ọn pé àwọn ń pè wọn ní àwọn abínibí tó ya ara wọn sọtọ tàbí àwọn tó ya ara wọn sọtọ fúnra wọn. Bí bẹẹ kọ, wọn tún máa ń pè wọn ní àwọn èèyàn tó fara sin tàbí àwọn ẹyà tí wọn ò bá rí.  Àwọn èrò ìgbàgbọ ilẹ Yúróòpù nípa àwọn ènìyàn tí a kò bá pàdé, àti àwọn èrò wọn nípa àwọn ènìyàn tí a kò bá pàdé, jẹ èyí tí èrò àti àwárí Prester John, ọba àwọn Kristẹni tí wọn jẹ ọlọrọ, àti àwọn ẹyà mẹwàá tí wọn sọnù ti Israẹli, tí ó ń dá àwọn ènìyàn tí a kò bá pàdé mọ gẹgẹ bí àwọn ẹyà tí a sọnù.  Àwọn àjọ àgbáyé ti tẹnu mọ ìjẹpàtàkì ààbò àyíká àti ilẹ àwọn ènìyàn ìbílẹ, ìjẹpàtàkì ààbò wọn kúrò lọwọ ìfipábánilòpọ tàbí ìfipábánilòpọ, àti ìjẹpàtàkì ṣíṣàì ní ìbálòpọ láti dènà ìtan ààrùn òde òní.  Ìwà ìnilára àti ìfìyàjẹni tó ti wà tipẹtipẹ látọwọ àwọn tó pọ jù lọ nínú àwùjọ ti mú kí ọpọ ìjọba fún àwọn èèyàn tí wọn ò tíì bá pàdé ní ilẹ wọn àti ààbò òfin. Ọpọ àwọn ẹyà ìbílẹ ló ń gbé nínú àwọn igbó tó wà lábẹ àkóso orílẹ-èdè wọn tàbí láwọn àgbègbè tí wọn dáàbò bò, irú bí Vale do Javari ní Brazil tàbí North Sentinel Island ní Íńdíà.  Ọpọ lára awuyewuye tó ń wáyé láàárín àwọn tó ń gbé níbi àdádó ló jẹ nítorí pé àwọn ìjọba fẹ lo àwọn ohun àmúṣọrọ tó wà nínú ilẹ. Láàárín ọdún 1960 sí 1970, ìjọba Brazil gbìyànjú láti kó àwọn ọmọ ìbílẹ tó ń gbé inú igbó kìjikìji Amazon jọ kí wọn lè máa lo ilẹ wọn fún iṣẹ àgbẹ. Ìsapá wọn yọrí sí rere àti àríwísí títí di ọdún 1987, tí Brazil dá Ẹka Àwọn Ará Íńdíà Tó Wà Ní Ọtọọtọ sílẹ lábẹ àjọ FUNAI Fundação Nacional do Índio, ìyẹn Àjọ Tó Ń Bójú Tó Àwọn Ará Íńdíà ní Brazil. FUNAI ṣaṣeyọri ni aabo awọn ilẹ ti o ni aabo ti o ti gba awọn ẹgbẹ kan laaye lati wa ni ibatan ti ko ni ibatan titi di oni.  Ohun tó yàtọ sí èyí ṣẹlẹ ní Kólómbíà nígbà tí àwùjọ àwọn ajíhìnrere kan bá ẹyà Nukak tí wọn jẹ ọmọ ìbílẹ kan pàdé. Wọn nífẹẹ sí òwò ṣíṣe, nígbà tó sì yá, wọn kó lọ síbẹ kí wọn lè túbọ sún mọ àwọn tó wá ń gbé ibẹ. Èyí yọrí sí àìsàn tó ń ran àwọn ọnà ọfun, ìjàkadì pẹlú àwọn tó ń ṣòwò oògùn olóró, àti ikú ọgọrọọrún àwọn Nukak, tó lé ní ìdajì ẹyà náà. Nígbà tó yá, ìjọba orílẹ-èdè Kólómbíà fipá kó àwọn ẹyà yìí lọ sí ìlú kan tó wà nítòsí, wọn sì ń rí oúnjẹ àti ìrànlọwọ gbà lọdọ ìjọba, àmọ wọn ròyìn pé ipò òṣì ni wọn ń gbé.  Gbogbo àwọn èèyàn tó wà ní àdádó ló ń bá àwọn Nukak jà, àgàgà àwọn tó ń wá bí wọn ṣe máa lo ilẹ wọn. Lára wọn ni iṣẹ igi pípa, iṣẹ àgbẹ àti iṣẹ àgbẹ, fífi ilẹ ṣe nǹkan, wíwá epo rọbì àti iṣẹ ìwakùsà, àti pípa àwọn ẹranko. Bí àpẹẹrẹ, lọdún 2007, Alan García tó jẹ ààrẹ orílẹ-èdè Peru nígbà yẹn sọ pé àwọn ẹgbẹ tó ń dáàbò bo àyíká wọn kò ju àwọn tó ń jà fún àyíká tí wọn ti pinnu láti dá iṣẹ ìwádìí epo àti gáàsì dúró. Láìpẹ yìí, ní ọdún 2016, iléeṣẹ ìwakùsà ọmọ ẹgbẹ Ṣáínà kan ní Bolivia kò kọbi ara sí àwọn àmì tó fi hàn pé wọn ń tẹ àwọn ẹyà tí wọn kò bá pàdé lójú, wọn sì gbìyànjú láti bo ọràn náà mọlẹ. Yàtọ sí àwọn tó ń lépa ọrọ ajé, àwọn èèyàn mìíràn, irú bí àwọn míṣọnnárì, tún lè fa ìpalára ńláǹlà láìmọọmọ.  Àwọn ìhalẹmọni wọnyí, pa pọ pẹlú àwọn ìkọlù tí àwọn oníṣòwò kokéènì tí kò bófin mu ṣe sí ẹyà wọn, ló mú kí àwùjọ àwọn ọmọ ìbílẹ Acre kan bá abúlé kan ní Brazil pàdé, tí wọn sì bá ìjọba àpapọ pàdé ní ọdún 2014. Ìwà yìí fi hàn pé ọpọ àwọn ẹyà ló mọ nípa ayé ìta, wọn ò sì fẹ bá ẹnikẹni sọrọ àyàfi tí ìbẹrù tàbí ìmọtara-ẹni-nìkan bá sún wọn ṣe bẹẹ. Àwọn fọtò tí wọn ya látinú sátẹẹlì fi hàn pé àwọn ẹyà kan máa ń mọọmọ ṣí kúrò láwọn ọnà tàbí níbi tí wọn ti ń gé igi kí wọn lè wà ní àdádó.  Àwọn alátìlẹyìn fún ẹtọ àwọn abínibí sábà máa ń sọ pé kí wọn fi àwọn abínibí tí wọn wà ní àdádó sílẹ, wọn sọ pé ìbálòpọ yóò da ààlà sí ẹtọ wọn láti pinnu ohun tí wọn fẹ ṣe gẹgẹ bí àwọn ènìyàn. Ní ọwọ kejì, ìrírí ní Brazil fi hàn pé àwọn ènìyàn tó ń dá ara wọn sílẹ lè fẹ láti ní ìbálòpọ ìṣòwò àti ìbátan tó dára pẹlú àwọn ẹlòmíràn, ṣùgbọn wọn yàn láti dá ara wọn sílẹ nítorí ìbẹrù ìjà tàbí ìfipábánilòpọ. Àjọ ìjọba Brazil tó ń jẹ National Indian Foundation FUNAI ní ìfọrọwérọ pẹlú àwọn ògbóǹkangí onímọ nípa ìwà ẹdá ènìyàn ti yàn láti kọkọ bá àwọn ẹyà náà pàdé. Àjọ náà ní ibùdó ìṣòwò mẹẹẹdógún káàkiri àgbègbè tí wọn dáàbò bò, níbi táwọn ẹyà ti lè ta irinṣẹ àti ohun èlò ìdáná. Àjọ náà tún ń dá sí ọràn náà láti dènà àwọn rògbòdìyàn kan, ó sì ń ṣe àwọn abẹrẹ àjẹsára. Sibẹsibẹ, FUNAI ti ṣe ariyanjiyan ti ifẹ oloselu ni Ilu Brazil, ti o royin pe o gba 15 nikan ti isuna ti o beere ni ọdun 2017. Ní ọdún 2018, lẹyìn ìfọwọsowọpọ láàrin àwọn aṣojú, FUNAI tú àwọn fídíò àti àwòrán àwọn ẹyà bíi mélòó kan tí wọn wà lábẹ ààbò wọn jáde. Bó tilẹ jẹ pé wọn ṣàríwísí ìpinnu náà, síbẹ olùdarí ẹka tó ń bójú tó àwọn Íńdíà tó wà ní àdádó, ìyẹn Bruno Pereira, fèsì pé: Bí àwọn aráàlú bá ṣe túbọ mọ nípa ọràn náà tó, tí wọn sì ń jiyàn nípa rẹ tó, bẹẹ náà ni àǹfààní tó wà láti dáàbò bo àwọn Íńdíà tó wà ní àdádó àti ilẹ wọn ṣe máa pọ tó. Ó sọ pé ètò àjọ náà ti ń kojú ìfúnpá tó ń pọ sí i látọdọ àwọn olóṣèlú láti ṣí ilẹ sílẹ fún àwọn iléeṣẹ oníṣòwò. O tun ṣe afihan fọto naa nipa sisọ pe FUNAI n ṣe iwadii ipaniyan ti o ṣeeṣe lodi si ẹya Flechieros.  Ní mímòye àwọn ìṣòro àìmọye tó wà nínú ìbánisọrọ, Ìgbìmọ Àjọ Ìparapọ Àwọn Orílẹ-èdè fún Ẹtọ Ọmọnìyàn ní 2009 àti Ìgbìmọ Àárín Àwọn Orílẹ-èdè Amẹríkà fún Ẹtọ Ọmọnìyàn ní 2013 gbé àwọn ìlànà àti àbá kalẹ tó ní ẹtọ láti yàn láti ya ara ẹni sọtọ.  Wọn ti ròyìn àwọn ìrìn àjò afẹ táwọn èèyàn máa ń rìn ní erékùṣù Andaman ní Íńdíà àti ní Peru, níbi tí àwọn iléeṣẹ tó ń ṣètò ìrìn àjò afẹ ti ń gbìyànjú láti ran àwọn arìnrìn-àjò afẹ lọwọ láti rí àwọn èèyàn tí wọn ò rí rí tàbí tí wọn ṣẹṣẹ rí. Àwọn èèyàn ò fara mọ àṣà yìí. 