 Kí ni photosynthesis?Context:Ìmúdàpọ fọtòsíntésì jẹ ìgbésẹ kan tí àwọn ewéko àtàwọn ohun alààyè mìíràn máa ń lò láti yí agbára ìmọlẹ padà sí agbára kẹmíkà, èyí tí wọn lè tú jáde nígbà tó bá yá láti mú kí àwọn ohun alààyè náà máa ṣiṣẹ. Díẹ lára agbára kẹmíkà yìí ni wọn ń tọjú pa mọ sínú àwọn èròjà carbohydrate, irú bí ṣúgà àti èròjà amóúnjẹ-ta-sánsán, èyí tí wọn máa ń ṣe látinú afẹfẹ carbon dioxide àti omi. Ìdí nìyẹn tí wọn fi ń pè é ní photosynthesis, èyí tó wá látinú ọrọ Gíríìkì náà phōs φῶς, tó túmọ sí ìmọlẹ, àti synthesis σύνθεσις, tó túmọ sí fífi pa pọ. Èyí tó pọ jù lọ nínú àwọn ewéko, ewéko algae, àti cyanobacteria ló máa ń ṣe fotosintesis; a máa ń pe irú àwọn ohun alààyè bẹẹ ní photoautotrophs. Ìmúdàpọ fọtòsíntésì ló wà nídìí ṣíṣe àti pípa èròjà oxygen tó wà nínú afẹfẹ ayé mọ, òun ló sì ń pèsè èyí tó pọ jù lọ nínú agbára tó pọn dandan fún ìwàláàyè lórí ilẹ ayé.  Bó tilẹ jẹ pé ọnà ọtọọtọ làwọn ohun alààyè máa ń gbà ṣe iṣẹ fotosintésì, síbẹ gbogbo ìgbà ni iṣẹ náà máa ń bẹrẹ nígbà tí àwọn èròjà protein tí wọn ń pè ní reaction centers, tó ní àwọn èròjà tó ń mú kí àwọ pupa àti àwọn èròjà aláwọ mìíràn pọ sí i, bá ń gba agbára látara ìmọlẹ. Nínú àwọn ewéko, àwọn èròjà protein wọnyí wà nínú àwọn organelles tí wọn ń pè ní chloroplasts, èyí tí ó pọ jùlọ nínú àwọn sẹẹlì ewé, nígbà tí ó wà nínú àwọn kòkòrò bakitéríà, wọn wà nínú àwọn ohun tí ń bẹ nínú omi ara. Nínú àwọn ìyípadà tí ìmọlẹ máa ń mú kó wáyé yìí, wọn máa ń lo agbára kan láti mú àwọn ẹrọ tó bá yẹ jáde, irú bí omi, kí wọn lè mú afẹfẹ ọsíjìn jáde. A lo hydrogen ti a tu silẹ nipasẹ pipin omi ni ṣiṣẹda awọn agbo ogun meji miiran ti o ṣiṣẹ bi awọn ile itaja igba diẹ ti agbara, gbigba gbigbe rẹ laaye lati ṣe awakọ awọn aati miiran: awọn agbo ogun wọnyi ni idinku nicotinamide adenine dinucleotide phosphate NADPH ati adenosine triphosphate ATP, owo agbara ti awọn sẹẹli. : Ìmúdàpọ fọtòsíntésì - ètò kan tí àwọn ewéko àtàwọn ohun alààyè mìíràn máa ń lò láti fi agbára ìmọlẹ sọ ara wọn di agbára kẹmíkà - ọrọ yìí wá látinú ọrọ Gíríìkì náà phōs φῶς, tó túmọ sí ìmọlẹ, àti synthesis σύνθεσις, tó túmọ sí dídọgbẹ pọ - Ìgbésẹ kan tó máa ń bẹrẹ nígbà tí àwọn èròjà protein tí wọn ń pè ní reaction centers bá gba agbára látara ìmọlẹ - tí onírúurú ẹdá máa ń ṣe ní onírúurú ọnà - ó wà lára ohun tó ń mú kí afẹfẹ ọsíjìn wà nínú afẹfẹ ayé, ó sì tún ń mú kí afẹfẹ náà wà bó ṣe yẹ 