 Bí a bá wo àkọsílẹ yìí, kí ni àwọn ìpínlẹ tó ti wà tipẹtipẹ jù lọ àti èyí tó ṣẹṣẹ wà jù lọ ní Orílẹ-èdè Amẹríkà?Context:Samoa ti Amẹrika: agbegbe lati ọdun 1900; lẹhin opin Ogun Abẹle Samoa Keji, awọn erekusu Samoa pin si awọn agbegbe meji. Orílẹ-èdè Amẹríkà gba apá ìlà oòrùn àwọn erékùṣù náà. Lọdún 1900, wọn fọwọ sí àdéhùn tí wọn ṣe láti fi ìlú Tutuila sílẹ. Àwọn erékùṣù Manuʻa di apá kan orílẹ-èdè American Samoa lọdún 1904, erékùṣù Swains sì di apá kan orílẹ-èdè American Samoa lọdún 1925. Ilé Ìgbìmọ Aṣòfin fọwọ sí àwọn àdéhùn tí orílẹ-èdè Samoa ti Amẹríkà bá ara wọn ṣe lọdún 1929. Ọdún mọkànléláàádọta gbáko ni àwọn ọmọ ogun ojú omi ilẹ Amẹríkà fi ṣàkóso àgbègbè náà. Ilẹ Samoa ti Amẹríkà ni ó ń ṣàkóso ara rẹ lábẹ òfin tí wọn ṣe àtúnṣe rẹ kẹyìn lọdún 1967.note 14 Gómìnà àkọkọ tí wọn yàn ní Samoa ti Amẹríkà jẹ ní ọdún 1977, àti ọmọ ẹgbẹ tí kò ní ẹtọ ìdìbò àkọkọ ní ọdún 1981. Àwọn èèyàn tí a bí ní American Samoa jẹ ọmọ orílẹ-èdè Amẹríkà, ṣùgbọn wọn kì í ṣe ọmọ orílẹ-èdè Amẹríkà. Ilẹ Samoa ti Amẹríkà kò ní ètò kankan, erékùṣù tó sì tóbi jù lọ níbẹ ni Tutuila.  Guam: ilẹ lati ọdun 1899, ti o gba ni opin Ogun Ilu Sipeeni-Amẹrika. Guam jẹ ile ti Guam Naval Base ati Andersen Air Force Base. A ṣeto rẹ labẹ Ofin Organic Guam ti ọdun 1950, eyiti o funni ni ọmọ ilu AMẸRIKA si awọn Guamanians ati fun Guam ni ijọba agbegbe kan. Ní ọdún 1968, wọn ṣe àtúnṣe sí òfin náà kí wọn lè yan gómìnà.  Àwọn Erékùṣù Mariana Àríwá: Orílẹ-èdè kan láti ọdún 1986, àwọn Erékùṣù Mariana Àríwá pẹlú Guam jẹ apá kan Ilẹ Ọba Sípéènì títí di ọdún 1899 nígbà tí wọn ta àwọn Erékùṣù Mariana Àríwá fún Ilẹ Ọba Germany lẹyìn Ogun Spanish-American. Bẹrẹ ni ọdun 1919, Japan lo wọn gẹgẹbi aṣẹ ti League of Nations titi ti awọn erekusu naa fi gba nipasẹ Amẹrika ni Ogun ti Saipan ati Ogun ti Tinian Oṣu Keje-Oṣu Kẹjọ ọdun 1944 ati ifisilẹ ti Aguigan Oṣu Kẹsan ọdun 1945 lakoko Ogun Agbaye Keji. Wọn di ara Àgbègbè Ìtọjú fún Àjọ Ìparapọ Àwọn Orílẹ-èdè ti Àwọn Erékùṣù Pàsífíìkì TTPI ní 1947, tí Amẹríkà ń ṣàkóso gẹgẹ bí olùtọjú fún Àjọ Ìparapọ Àwọn Orílẹ-èdè. Awọn oludari miiran ti TTPI ni Palau, Awọn Ipinle Federated ti Micronesia ati Awọn erekusu Marshall. Lẹyìn ìsapá tí ó kùnà ní àwọn ọdún 1950 àti 1960 láti tún Guam àti Àríwá Marianas ṣe, àdéhùn láti dá àwọn Erékùṣù Mariana Àríwá sílẹ gẹgẹ bí ìjọba àpapọ ní àjọ ìṣèlú pẹlú Orílẹ-èdè Amẹríkà ni àwọn aṣojú àwọn ẹgbẹ òṣèlú méjèèjì fèròwérò; àwọn olùdìbò Erékùṣù Mariana Àríwá fọwọ sí i ní ọdún 1975, ó sì bẹrẹ sí ní ipa ní ọjọ kẹrìnlélógún oṣù kẹta ọdún 1976. Ní ìbámu pẹlú májẹmú náà, òfin Ìpínlẹ Mariana Àríwá bẹrẹ iṣẹ ní apá kan ní January 9, 1978, ó sì bẹrẹ iṣẹ ní kíkún ní November 4, 1986. Lọdún 1986, àwọn Erékùṣù Mariana ti Àríwá kúrò lábẹ àbójútó àjọ Ìparapọ Àwọn Orílẹ-Èdè. Àwọn orúkọ ìkékúrú CNMI àti NMI ni wọn máa ń lò ní Commonwealth. Erékùṣù Saipan ni èyí tó pọ jù lọ lára àwọn tó ń gbé erékùṣù Northern Mariana ń gbé.  Puerto Rico: ìpínlẹ tí a kò fi sí lábẹ òfin láti ọdún 1899; Puerto Rico ni wọn gbà ní òpin Ogun Spanish-American, ó sì ti jẹ ìpínlẹ ìjọba àpapọ ti Orílẹ-èdè Amẹríkà láti ọdún 1952. Látọdún 1917 làwọn ará Puerto Rico ti di ọmọ orílẹ-èdè Amẹríkà. Puerto Rico ni a ṣeto labẹ Ofin Awọn ibatan Federal ti Puerto Rico ti 1950 Ofin gbangba 600. Ní oṣù Kọkànlá Oṣù ọdún 2008, adájọ kan ní Ilé Ẹjọ Àgbègbè ti Orílẹ-èdè Amẹríkà sọ pé àwọn ìgbésẹ kan tí ilé ìgbìmọ aṣòfin ṣe ti ní ipa tó pọ láti yí ipò Puerto Rico padà láti ẹni tí kò ní àjọṣepọ sí ẹni tí ó ní àjọṣepọ. Àmọ, ọràn náà ti ń lọ sílé ẹjọ, ìjọba orílẹ-èdè Amẹríkà sì ṣì ń sọ pé Puerto Rico kì í ṣe ìpínlẹ kan. Ọkan lára àwọn agbẹjọrò tó wà ní Puerto Rico sọ pé erékùṣù náà jẹ erékùṣù tó fẹrẹẹ wà lábẹ àkóso ara rẹ. Puerto Rico ní ètò ìdìbò láti di ìpínlẹ, tí ète rẹ ni láti sọ ìpínlẹ náà di ìpínlẹ kọkànléláàádọta. Ẹ tún wo Àsìá ilẹ Puerto Rico.  Àwọn Erékùṣù Virgin ti Orílẹ-èdè Amẹríkà: tí àwọn Orílẹ-èdè Amẹríkà rà lọwọ Denmark lọdún 1917 tí wọn sì ṣètò rẹ lábẹ Òfin Organic ti Àwọn Erékùṣù Virgin ti Orílẹ-èdè Amẹríkà ní 1954. Ọdún 1927 ni wọn fún un ní ìwé àṣẹ láti di ọmọ orílẹ-èdè Amẹríkà. Àwọn erékùṣù pàtàkì ni Saint Thomas, Saint John àti Saint Croix. : Orílẹ-èdè Amẹríkà ní àwọn ìpínlẹ ńlá márùn-ún. Guam, American Samoa, Àwọn Erékùṣù Mariana Àríwá, Puerto Rico, àti Àwọn Erékùṣù Virgin ti Orílẹ-èdè Amẹríkà. Lára wọn, méjì tọjọ wọn ti pẹ jù lọ ni Guam àti Puerto Rico; ọdún 1899 ni wọn gba àwọn méjèèjì nígbà tí Ogun Amẹríkà àti Sípéènì parí. Àwọn Erékùṣù Mariana ti Àríwá jẹ èyí tó ṣẹṣẹ dé lára àwọn erékùṣù ńlá márùn-ún náà, wọn dara pọ mọ Orílẹ-Èdè Amẹríkà lọdún 1986. 