 Kọkọ parí gbólóhùn yìí: Láti ìbẹrẹ ìgbà tí ilẹ Guanajato wà lábẹ àkóso ilẹ òkèèrè làwọn ará Sípéènì ti bẹrẹ sí í wa kùsà, tí wọn sì ń ṣe iṣẹ àgbẹ tó pọ gan-an. Látìgbà yẹn ni wọn ti ń ṣe bẹẹ títí dòní olónìí. Ṣaaju ki o to : nígbà tí wọn ṣẹgun ilẹ náà, igbó ló kún gbogbo ìpínlẹ náà, àmọ, kíkàmàmà yìí tó lè mú kí àwọn ohun àmúṣọrọ tó wà níbẹ pọ sí i, wọn máa ń gé àwọn igbó náà fún àwọn ohun àmúṣọrọ àti iṣẹ ìkọlé. Iṣẹ àgbẹ ń mú kí àwọn èròjà aṣaralóore jáde nínú ilẹ, ó ń fa ìyọnu, ó sì ń fa àwọn ewéko, ẹranko àti àrùn tó ti ní ipa tó pọ gan-an. Lónìí, ìpínlẹ náà ní àwọn ibi ààbò mọkànlélógún tí wọn ní ju ẹgbẹrún mẹtàlélọgọta àti ẹgbẹta ó lé mọkànlá 63,611 hẹkítà lọ ní àwọn ìlú mẹrìndínlọgbọn 26 tó wà níbẹ. Lára wọn ni Sierra de Lobos, Siete Luminarias, Adágún Silva, Megaparque de Dolores Hidalgo, Cuenca de la Esperanza, Las Fuentes, Peña Alta, Pinal de Zamorano, Parque Metropolitano, La Joya Crater, Yuriria Lake, Las Musas, Culiacán àti La Gavia Mountains, Sierra de los Agustinos, Cerro de Cubilete, Cerro de Amoles, La Purisima Dam, Arandas Mountain, La Soledad Dam, àti agbègbè òkè odò Temascatío. Àgbègbè mìíràn tí wọn tún dáàbò bò ni Ibi Ààbò Ìṣẹdá ní La Sierra Gorda. Ní Guanajuato, ó lé ní òjìlénígba ó dín méjìlélọgọta 236,882 hẹkítà, ó sì ní ẹyẹ méjìlélọgọsàn-án 182, ẹranko afọmọlọmú méjìlélógójì 42, àti ewéko mẹrìnlélọgọrin 84, títí kan méjì tí wọn ṣẹṣẹ ṣàwárí, ìyẹn Beaucamea compacta àti Calibanus glassianus. Ọpọ àwọn ẹranko tó ti fẹrẹẹ pòórá ló wà nínú ọgbà náà, lára wọn ni ẹyẹ béárì dúdú àti ẹyẹ puma. Ojú-ọjọ ibẹ gbẹ díẹ, ó sì máa ń gbóná nítorí àyípadà tó ń wáyé ní ibi gíga, àmọ igbó kìjikìji ló kún agbègbè ibẹ, èyí tó mú kí ọpọ ewéko máa pàdánù ewé wọn nígbà tí òjò bá gbẹ, ìyẹn láti oṣù November sí May. 