 Ta ni FDR?Context:Franklin Delano Roosevelt ˈdɛlənoʊ ˈroʊzəvɛlt, -vəlt DEL-ə-noh ROH-zə-velt, -vəlt; January 30, 1882  April 12, 1945, tí a mọ sí FDR, jẹ olóṣèlú àti aṣáájú òṣèlú Amẹríkà tí ó sìn gẹgẹ bí ààrẹ 32nd ti Orílẹ-èdè Amẹríkà láti 1933 títí di ìgbà ikú rẹ ní 1945. Ó ti sìn gẹgẹ bí gómìnà 44th ti New York láti 1929 sí 1933, Olùrànlọwọ Olùdarí Ẹka Ọkọ Ogun láti 1913 sí 1920, àti ọmọ ẹgbẹ Ìgbìmọ Aṣòfin Ìpínlẹ New York láti 1911 sí 1913. : Franklin Delano Roosevelt ˈdɛlənoʊ ˈroʊzəvɛlt, -vəlt DEL-ə-noh ROH-zə-velt, -vəlt; January 30, 1882  April 12, 1945, tí a mọ sí FDR, jẹ olóṣèlú àti aṣáájú òṣèlú Amẹríkà tí ó sìn gẹgẹ bí ààrẹ 32nd ti Orílẹ-èdè Amẹríkà láti 1933 títí di ìgbà ikú rẹ ní 1945. Ó ti sìn gẹgẹ bí gómìnà 44th ti New York láti 1929 sí 1933, Olùrànlọwọ Olùdarí Ẹka Ọkọ Ogun láti 1913 sí 1920, àti ọmọ ẹgbẹ Ìgbìmọ Aṣòfin Ìpínlẹ New York láti 1911 sí 1913.  Roosevelt lọ sí ilé ìwé Groton School, Harvard College, àti Columbia Law School, láti lọ ṣe amòfin ní New York City. O gba idibo si Ile Alagba Ipinle New York ni ọdun 1910 ati lẹhinna o ṣiṣẹ bi Oluranlọwọ Oluranlọwọ ti Ọgagun labẹ Alakoso Woodrow Wilson lakoko Ogun Agbaye akọkọ. Roosevelt jẹ oluranlowo oluranlowo James M. Cox lori tiketi ti Democratic Party ni idibo aarẹ Amẹrika ti 1920, ṣugbọn Cox ṣẹgun nipasẹ Republican Warren G. Harding. Lọdún 1921, Roosevelt ní àrùn kan tó mú kí apá àti ẹsẹ rẹ rọ. Ó padà sí ìgbòkègbodò ìjọba nípa jíjèrè ìdìbò gómìnà ìlú New York ní 1928. Ó sìn gẹgẹ bí gómìnà ìlú New York láti ọdún 1929 sí 1933, ó ń gbé àwọn ètò láti gbógun ti Ìdààmú Ọrọ-ọfẹ Ńlá tó ń bá Orílẹ-èdè Amẹríkà fínra nígbà náà lárugẹ. Nínú ìdìbò ààrẹ ọdún 1932, Roosevelt ṣẹgun Herbert Hoover tó jẹ olórí ẹgbẹ òṣèlú Republican nígbà náà.  Láàárín ọgọrùn-ún 100 ọjọ tó kọkọ wà lórí oyè gẹgẹ bí ààrẹ, Roosevelt ló ṣagbátẹrù àwọn òfin ìjọba àpapọ tí kò rí irú rẹ rí, ó sì ṣe ọpọlọpọ àṣẹ tí wọn fi dá ètò New Deal sílẹ. Ó dá ọpọlọpọ ètò láti pèsè ìrànlọwọ fún àwọn tí kò níṣẹ àti àwọn àgbẹ nígbà tí ó ń wá ìmúpadàbọsípò ètò ọrọ ajé pẹlú Ìdarí Ìmúpadàbọsípò Orílẹ-èdè àti àwọn ètò mìíràn. Ó tún ṣe àwọn àtúnṣe pàtàkì nínú ètò ìṣàkóso tó ní í ṣe pẹlú owó, ìjùmọsọrọ, àti òṣìṣẹ, ó sì ṣojú fún ìparí Òfin Àgbékalẹ. Ní ọdún 1936, Roosevelt gba ìdìbò sípò pẹlú ètò ọrọ ajé tí ó ti ṣe àtúnṣe kánkán láti ọdún 1933, ṣùgbọn ètò ọrọ ajé tún padà sínú ìlọsílẹ tó jinlẹ ní ọdún 1937 àti 1938. Nígbà tó yá, Roosevelt wá ọnà láti mú kí òfin tó dá lórí àtúnṣe ètò ìdájọ ti ọdún 1937 wọlé, àmọ kò rí i ṣe. Ẹgbẹ alátùn-únṣe àwọn oníṣọọṣì tí wọn dá sílẹ lọdún 1937 láti dènà ìmúṣẹ àwọn ètò àti àtúnṣe New Deal mìíràn. Ó díje fún àtúndìbò ní 1940, ó di ààrẹ Amẹríkà kan ṣoṣo tí ó sìn fún ju ìgbà méjì lọ.  Bí Ogun Àgbáyé Kejì ṣe ń bẹrẹ lẹyìn ọdún 1938 ní àfikún sí bí Japan ṣe gbógun ti China àti bí Nazi Germany ṣe ń gbógun ti wọn, Roosevelt fún China ní ìtìlẹyìn tó lágbára ní ọnà òṣèlú àti ti owó, ó tún fún United Kingdom àti Soviet Union ní ìtìlẹyìn, nígbà tí United States kò dá sí ọrọ ogun. Lẹyìn tí àwọn ará Japan kọ lu Pearl Harbor ní December 7, 1941, lọjọ kejì, wọn kéde ogun fún orílẹ-èdè Japan, nígbà tó sì di ọjọ díẹ lẹyìn náà, wọn kéde ogun fún orílẹ-èdè Jámánì àti Ítálì. O ṣiṣẹ pẹkipẹki pẹlu awọn olori orilẹ-ede miiran ni idari awọn Allies lodi si awọn agbara Axis. Roosevelt ṣe àbójútó ètò ìṣúnná owó Amẹríkà láti ṣètìlẹyìn fún ìsapá ogun náà, ó sì ṣe àbá tí wọn pè ní Europe First. Ó tún dábàá pé kí wọn ṣe bọǹbù átọmíìkì àkọkọ lágbàáyé, ó sì bá àwọn olórí orílẹ-èdè yòókù tó wà lábẹ ìjọba Allied ṣiṣẹ láti fi ìpìlẹ lélẹ fún àjọ Ìparapọ Àwọn Orílẹ-Èdè àti àwọn àjọ mìíràn tí wọn dá sílẹ lẹyìn ogun. O gba idibo lẹẹkansi ni ọdun 1944 ṣugbọn pẹlu ilera ara rẹ ti o ṣe pataki ati ti o dinku ni igbagbogbo lakoko awọn ọdun ogun, o ku ni ọdun 1945. Láti ìgbà ikú rẹ, ọpọlọpọ ìgbésẹ Roosevelt ló ti wà lábẹ àríwísí tó lágbára, bí àṣẹ tí ó pa láti fi àwọn ọmọ ilẹ Amẹríkà tí wọn jẹ ọmọ ìbílẹ Japan sínú àwọn àgọ ìṣẹniníṣẹẹ. Bó ti wù kó rí, àwọn ìwé ìtàn fi Roosevelt sípò ọkan lára àwọn ààrẹ tó tayọ jù lọ nínú ìtàn Amẹríkà. 