 Látinú ìpínrọ yìí, wá ẹni tó ṣe Ọnà Abẹlẹ PanamaContext:Ikun Panama jẹ ọna omi ti o ni 82 km 51 mi ni Panama ti o so Okun Atlantic pẹlu Okun Pacific ati pin Ariwa ati South America. Ọnà yìí ló gba àárín agbami òkun Panama kọjá, ó sì jẹ ọnà tí ọpọlọpọ èèyàn ń gbà ṣòwò lórí òkun. Ọkan lára àwọn iṣẹ ẹrọ tó tóbi jù lọ tó sì tún ṣòro jù lọ tí wọn tíì ṣe rí ni ọnà tó ṣe kọkọ máa ń gba àwọn ọkọ òkun kọjá láàárín Òkun Àtìláńtíìkì àti Òkun Pàsífíìkì, ó sì máa ń jẹ kí wọn lè yàgò fún ọnà tó gùn tó sì léwu tí wọn máa ń gbà láti Cape Horn, tó jẹ apá gúúsù jù lọ ní Gúúsù Amẹríkà.  Orílẹ-èdè Kòlóńbíà, ilẹ Faransé àti lẹyìn náà, orílẹ-èdè Amẹríkà ló ń ṣàkóso àgbègbè tó yí ọnà odò náà ká nígbà tí wọn ń kọ ọ. Ilẹ Faransé bẹrẹ sí ṣiṣẹ lórí ọnà ojú omi náà ní ọdún 1881, ṣùgbọn wọn dá a dúró nítorí pé àwọn olùdókòwò kò fọkàn tán an nítorí àwọn ìṣòro tó jẹ mọ ọnà ẹrọ àti iye àwọn òṣìṣẹ tó ń kú. Orílẹ-èdè Amẹríkà ló gba iṣẹ náà ní May 4, 1904, wọn sì ṣí ọnà ojú omi náà ní August 15, 1914. Orílẹ-èdè Amẹríkà tẹsíwájú láti máa ṣàkóso òpópónà náà àti àyíká Panama Canal Zone títí di ìgbà tí àwọn Àdéhùn Torrijos-Carter ti ọdún 1977 ṣètò fún fífún Panama lóyè. Lẹyìn àkókò kan tí àwọn ará Amẹríkà àti Panama jọ ń ṣàkóso ojú ọnà náà, ìjọba Panama ló gba ọnà náà ní ọdún 1999. Àjọ Tó Ń Bójú Tó Ọnà Abẹlẹ Panama tó jẹ ti ìjọba ló ń bójú tó ọnà náà báyìí.  Àwọn ọnà àbáwọlé tó wà ní ìparí ọkan máa ń gbé àwọn ọkọ òkun lọ síbi Adágún Gatun, tó jẹ adágún tí wọn fi ẹrọ ṣe, tó ga tó mítà mẹrìndínlọgbọn 26, èyí tí wọn ṣe láti dín iye iṣẹ ìwalẹ tó yẹ kí wọn ṣe fún odò náà kù, kí wọn sì wá gbé àwọn ọkọ òkun náà sọ kalẹ ní ìparí ọkan. Ìbú àlàfo náà jẹ 33.5 metres 110 ft. A ṣe ipa ọna kẹta, ti o gbooro ju ti awọn ideri laarin Oṣu Kẹsan ọdun 2007 ati May 2016. Ọnà omi tí wọn mú gbòòrò náà bẹrẹ iṣẹ ní ọjọ kẹrìndínlógún oṣù kẹfà ọdún 2016. Àwọn ọnà àbáwọlé tuntun yìí máa ń jẹ kí àwọn ọkọ òkun tí wọn tóbi ju ti tẹlẹ lọ, ìyẹn àwọn ọkọ òkun tí wọn ń pè ní Panamax, lè kọjá.  Iye àwọn ọkọ òkun tó ń kọjá nínú ọnà yìí lọdọọdún ti lọ sókè láti nǹkan bí ẹgbẹrún kan ọkọ òkun lọdún 1914, nígbà tí wọn ṣí ọnà náà, sí ẹgbẹrún mẹrìnlá ó lé méjìdínláàádọrin 14,702 ọkọ òkun lọdún 2008, èyí tó jẹ iye tó lé ní mílíọnù mẹtàlélọgbọn ó lé méje 3337,000,000 tọọnù. Nígbà tó fi máa di ọdún 2012, ó lé ní ẹgbẹrún lọnà ọgọrùn-ún mẹjọ ó lé ẹẹdẹgbẹjọ 815,000 ọkọ òkun tó ti gba inú ọnà yìí kọjá. Ní ọdún 2017, ó gba ọkọ òkun ní ìpíndọgba wákàtí mọkànlá àti wákàtí méjìdínlọgbọn láti kọjá láàárín àwọn ẹnubodè méjì tó wà ní ojú ọnà náà. Ẹgbẹ Àwọn Onímọ Ẹrọ Ilẹ Amẹríkà sọ pé ọkan lára ohun méje tó jẹ àgbàyanu láyé òde òní ni Ọnà Abẹlẹ Panama jẹ. : Orílẹ-èdè Faransé bẹrẹ iṣẹ lórí ọnà abẹlẹ Panama lọdún 1881, àmọ wọn dá a dúró torí pé àwọn tó ń kọ ọnà abẹlẹ kò fọkàn tán an mọ nítorí àwọn ìṣòro tó jẹ yọ nínú iṣẹ ẹrọ àti bí àwọn òṣìṣẹ ṣe ń kú gan-an. Orílẹ-èdè Amẹríkà ló gba iṣẹ náà ní May 4, 1904, wọn sì ṣí ọnà ojú omi náà ní August 15, 1914. 