 Tá a bá wo ìwé tó sọrọ nípa ogun tó wáyé láàárín orílẹ-èdè Sípéènì àti Amẹríkà, ìgbà wo ni ogun náà parí, báwo ló sì ṣe parí?Context:Ogun Amẹrika-Amẹrikab April 21  August 13, 1898 bẹrẹ lẹyìn ìbúgbàù inú ọkọ ojú omi USS Maine ní Havana Harbor ní Cuba, èyí tó yọrí sí ìdawọlé Amẹrika nínú Ogun Òmìnira Cuba. Ogun náà mú kí Orílẹ-èdè Amẹríkà di alágbára ní agbègbè Caribbean, ó sì mú kí Orílẹ-èdè Amẹríkà gba àwọn ilẹ tí Spain ní ní Pacific. Ó yọrí sí dídíje tí Orílẹ-èdè Amẹríkà nínú Ìyípadà ilẹ Philippines àti nígbà tó yá nínú Ogun ilẹ Philippines àti Amẹríkà.  Ọgọrùn-ún ọdún kọkàndínlógún jẹ àkókò kan tí Ilẹ Ọba Sípáníìṣì ń ṣubú, nígbà tí Orílẹ-Èdè Amẹríkà sì ti di orílẹ-èdè tí wọn ṣẹṣẹ dá sílẹ báyìí, tí wọn sì ti di agbára àgbègbè tí kò tóbi mọ. Ninu ọran Ilu Sipeeni, isubu, eyiti o ti wa tẹlẹ lati awọn ọgọrun ọdun ti tẹlẹ, ni iyara ni akọkọ pẹlu ikọlu Napoleonic, eyiti yoo fa ominira ti apakan nla ti awọn ileto Amẹrika, ati aiṣedede iṣelu nigbamii awọn alaye, awọn iṣọtẹ, awọn ogun abele ti fi ẹjẹ pa orilẹ-ede naa ni awujọ ati ọrọ-aje. Ní ọwọ kejì ẹwẹ, Orílẹ-Èdè Amẹríkà gbòòrò sí i nípa ọràn ìṣúnná owó ní gbogbo ọrúndún yẹn nípa gbígba àwọn ìpínlẹ bí Louisiana àti Alaska, àti nípa àwọn ìgbésẹ ológun bí Ogun Mẹsíkò àti Amẹríkà, àti nípa gbígba ọpọlọpọ àwọn olùwá-ibi-ìsádi. Ọdún mélòó kan péré ni Ogun Abẹlé àti Àtúnṣe Ilẹ Amẹríkà dáwọ ìgbòkègbodò yìí dúró.  Ọràn pàtàkì tó wà nílẹ ni pé kí Cuba di orílẹ-èdè olómìnira. Àwọn ọlọtẹ ti ń dìde láti ọdún mélòó kan sẹyìn ní Cuba láti tako ìṣàkóso ilẹ Sípéènì. Orílẹ-èdè Amẹríkà ṣètìlẹyìn fún àwọn ọtẹ yìí nígbà tí wọn wọ Ogun Amẹríkà àti Sípéènì. Àwọn èèyàn ti bẹrẹ sí bẹrù ogun rí, irú bí ọràn Virginius tó wáyé lọdún 1873. Àmọ, nígbà tó fi máa di ìparí àwọn ọdún 1890, èrò àwọn ará Amẹríkà bẹrẹ sí í yí padà sí ìdìtẹ náà nítorí ìròyìn nípa àwọn àgọ ìṣẹniníṣẹẹ tí wọn dá sílẹ láti máa darí àwọn èèyàn. Àwọn oníròyìn tí wọn máa ń sọ pé àwọn ń gbé ọrọ àṣírí sọ nípa ìwà ìkà tó ń ṣẹlẹ yìí, kí wọn lè mú kí àwọn èèyàn túbọ nífẹẹ sí ọrọ náà, kí wọn sì lè ta àwọn ìwé ìròyìn àti ìwé ìròyìn púpọ sí i.  Àwọn oníṣòwò ṣẹṣẹ bọ lọwọ ìdààmú ọrọ ajé tó le gan-an ni, wọn sì ń bẹrù pé ogun lè ba àwọn ọrọ náà jẹ. Ìdí nìyẹn tí ọpọ jù lọ àwọn oníṣòwò ò fi fẹ lọ sógun. Ààrẹ William McKinley kò gbójú fo ìròyìn tí wọn fi kún un, ó sì wá ọnà láti yanjú ọràn náà lọnà àlàáfíà. Bó tilẹ jẹ pé kì í ṣe ogun ló ń wá, síbẹ McKinley múra sílẹ láti kojú ogun. Ó wá ìfọrọwérọ pẹlú Spain lórí ọrọ òmìnira fún Cuba, ṣùgbọn kò ṣàṣeyọrí. Àmọ, lẹyìn tí ọkọ òkun tí wọn ń pè ní Maine, tó jẹ ọkọ òkun tí wọn fi irin ṣe, tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọn ń kó ọkọ ojú omi tí wọ ojú òkun máa ń lò, búrẹọbúrẹ ni.  Níbi tí Spain wà, ó wà ní ìgbésẹ tí ó jẹ ti orílẹ-èdè, nínú èyí tí ìwé ìròyìn tí wọn kọ ní ipa pàtàkì, tí ó mú kí ìjọba ilẹ Spain má tẹrí ba kí wọn sì fi Cuba sílẹ bí wọn ti fi Florida sílẹ nígbà tí wọn dojú kọ ipò ìṣẹgun tí ó nira níbẹ, tí wọn sì gbé e fún Orílẹ-èdè Amẹríkà ní ọdún 1821 ní pàṣípààrọ fún ìsan gbèsè ilẹ Spain. Bí ìjọba ilẹ Sípéènì bá gbé Cuba fún wọn, èyí ì bá dà bí àdàkàdekè látọdọ apá kan nínú àwùjọ àwọn ará Sípéènì, ó sì ṣeé ṣe kí ìyípadà tuntun wáyé. Nítorí náà, ìjọba yàn láti ja ogun tí wọn ò lè borí ṣáájú, dípò tí wọn ì bá fi ṣe ìyípadà, tí wọn sì yàn láti ṣe ìfọsílẹ tí wọn ń darí láti lè dáàbò bo Àkóso Ìmúpadàbọsípò.  Ní April 20, 1898, McKinley fọwọ sí ìpinnu kan tí Ilé Ìgbìmọ Aṣòfin ṣe, èyí tó sọ pé kí orílẹ-èdè Sípéènì fi orílẹ-èdè náà sílẹ, tó sì fún Ààrẹ ní àṣẹ láti lo agbára ológun láti ran Cuba lọwọ láti di orílẹ-èdè olómìnira. Ní ìdáhùn, orílẹ-èdè Sípéènì dá àjọṣe àjùmọsọnà pẹlú Orílẹ-èdè Amẹríkà dúró ní April 21. Lọjọ yẹn kan náà, àwọn ọmọ ogun ojú omi ilẹ Amẹríkà bẹrẹ sí í gbógun ti orílẹ-èdè Cuba. Àwọn méjèèjì ló bẹrẹ ogun, wọn ò sì ní alátìlẹyìn kankan.  Ogun tó jà fún ọsẹ mẹwàá náà wáyé ní àgbègbè Caribbean àti Pacific. Bí àwọn tó ń ru ogun sókè ní Orílẹ-Èdè Amẹríkà ṣe mọ dáadáa, agbára òkun Orílẹ-Èdè Amẹríkà yóò jẹ èyí tó ṣe pàtàkì, èyí tí yóò jẹ kí àwọn ẹgbẹ ọmọ ogun tí ń lọ sójú omi ní Cuba lè kójú ìjà sí àwọn ọmọ ogun ilẹ Sípéènì tí wọn ti ń dojú kọ àwọn ìkọlù àwọn ọtẹlẹmúyẹ Kùbá jákèjádò orílẹ-èdè náà, tí àrùn yellow fever sì tún ń pa wọn lára. Àwọn oníjàgídíjàgan náà gba ìtẹwọbọ Santiago de Cuba àti Manila láìfi àṣeyọrí rere tí àwọn ẹka ọmọ ogun abẹlẹ Sípéènì ṣe, àti ìjà líle tí wọn jà fún àwọn ipò bíi El Caney àti San Juan Hill pè. Madrid bẹbẹ fún àlàáfíà lẹyìn tí wọn rì àwọn ọkọ òkun méjì tí wọn kó lọ sí orílẹ-èdè Sípéènì nínú ogun tí wọn jà ní ìlú Santiago de Cuba àti ní agbègbè Manila Bay, tí wọn sì tún rán ọkọ òkun kẹta tí wọn ṣe lọnà tó túbọ mọyán lórí pa dà sílé láti lọ dáàbò bo etíkun orílẹ-èdè Sípéènì.  Àdéhùn tí wọn ṣe nílùú Paris lọdún 1898 ló fòpin sí ogun náà, wọn sì fohùn ṣọkan lórí àwọn ọrọ tó máa ṣe orílẹ-èdè Amẹríkà láǹfààní. Àdéhùn yìí mú kí orílẹ-èdè Sípéènì gba Puerto Rico, Guam, àti Philippines lọwọ orílẹ-èdè Amẹríkà, ó sì fún orílẹ-èdè Amẹríkà láyè láti máa ṣàkóso Cuba fúngbà díẹ. Owó tí orílẹ-èdè Amẹríkà san fún Spain láti fi ra àwọn ohun èlò ìkọlé tó jẹ ti orílẹ-èdè Spain tó ogún mílíọnù dọlà nǹkan bí àádọta dín nírínwó mílíọnù dọlà lónìí.  Ogun tó wáyé láàárín orílẹ-èdè Sípéènì àti Amẹríkà fòpin sí nǹkan bí ọgọrùn-ún mẹrin ọdún tí orílẹ-èdè Sípéènì fi wà ní Amẹríkà, Éṣíà àti agbègbè Pàsífíìkì. Ìṣẹgun àti àdánù àwọn àṣẹkù tó ṣẹ kù lára Ilẹ Ọba Sípáníìṣì jẹ ìṣẹlẹ tó bani nínú jẹ gan-an fún ọpọlọ orílẹ-èdè Sípáníìṣì, ó sì mú kí àwọn onímọ ọgbọn orí àti òǹkọwé ṣe àtúnyẹwò tí ó kún rẹrẹ nípa àwùjọ Sípáníìṣì tí a mọ sí Ìran Ọdún 98. Láàárín àkókò yẹn, orílẹ-èdè Amẹríkà ti di agbára ńlá, ó sì tún gba àwọn erékùṣù bíi mélòó kan káàkiri àgbáyé, èyí sì fa àríyànjiyàn tó gbóná janjan lórí bóyá ó bọgbọn mu kéèyàn máa gbòòrò sí i. : Ogun tó wáyé láàárín orílẹ-èdè Sípéènì àti Amẹríkà dópin ní August 13, ọdún 1898, nígbà tí wọn fọwọ sí àdéhùn tí wọn pè ní Àdéhùn Paris. Àdéhùn yìí mú kí orílẹ-èdè Sípéènì gba Puerto Rico, Guam àti Philippines lọwọ orílẹ-èdè Amẹríkà. 