 Wá àlàyé nípa ìdí tí wọn fi pa Mary Celeste tì.Context:Mary Celeste səˈlɛst; igbagbogbo a tọka si aṣiṣe bi Marie Celeste jẹ ọkọ oju omi oniṣowo ti a forukọsilẹ ni Amẹrika, ti a mọ julọ fun wiwa ti o wa ni ṣiṣan ati ti o fi silẹ ni Okun Atlantic kuro ni Awọn erekusu Azores ni Oṣu kejila ọjọ 4, ọdun 1872. Ọkọ òkun kan tí wọn ń pè ní Dei Gratia, tó jẹ ti ilẹ Kánádà, rí ọkọ òkun náà nígbà tó wà nínú ìdààmú, àmọ ó ṣì lè rìn lójú òkun. Ọjọ mẹwàá sẹyìn ni wọn kọ àkọsílẹ tó gbẹyìn sínú ìwé ìṣẹlẹ náà. Ó ti kúrò ní New York City lọ sí Genoa ní November 7 ó sì ti ní ọpọlọpọ ohun èlò nígbà tí wọn rí i. Ọtí tí wọn kó sínú ọkọ òkun náà kò bà jẹ, bẹẹ náà làwọn nǹkan ìní awakọ náà kò bà jẹ. Kò sẹni tó rí ẹnikẹni lára àwọn tó wà nínú ọkọ náà, kò sì sẹni tó gbọ nípa wọn mọ.  Wọn kọ Mary Celeste ní erékùṣù Spencers Island, Nova Scotia, wọn sì bẹrẹ sí í rìnrìn àjò lábẹ ìforúkọsílẹ ilẹ Gẹẹsì gẹgẹ bí Amazon ní ọdún 1861. A gbe e lọ si ohun ini ati iforukọsilẹ Amẹrika ni ọdun 1868, nigbati o gba orukọ tuntun rẹ. Lẹyìn náà, ó bẹrẹ ìrìn àjò rẹ lọ títí di ọdún 1872. Ni awọn igbẹjọ igbala ni Gibraltar lẹhin imularada rẹ, awọn oṣiṣẹ ile-ẹjọ ṣe akiyesi awọn aye oriṣiriṣi ti foul play, pẹlu iṣọtẹ nipasẹ awọn atukọ ti Mary Celeste, ikọlu nipasẹ awọn atukọ Dei Gratia tabi awọn miiran, ati ipinu lati ṣe iṣeduro iṣeduro tabi igbala. Kò sí ẹrí kankan tó fi hàn pé àwọn èrò yìí tòótọ, ṣùgbọn àwọn ìfura tí wọn kò rí ojútùú sí ló mú kí owó ìràpadà tí wọn fún àwọn tí wọn bá rí i pé àwọn bọ nínú omi kéré.  Àwọn ìwádìí tí wọn kò rí àbájáde rẹ mú kí àwọn èèyàn máa rò ó láìdáwọdúró nípa bí ohun tí wọn ń sọ ṣe jẹ àdììtú tó, ìtàn náà sì ti di èyí tó ṣòroó lóye nípa fífi àwọn kúlẹkúlẹ àṣìṣe àti àròsọ kún un léraléra. Lára àwọn àbá tí wọn ti gbé jáde ni pé èéfín ọtí líle tó ń jáde látinú ọkọ náà lè ṣàkóbá fún àwọn òṣìṣẹ ọkọ náà, ilẹ lè mì lábẹ omi, omi lè ṣàn, ẹja squid ńlá kan lè gbéjà kò wọn, àwọn nǹkan abàmì sì lè ṣẹlẹ.  Lẹyìn tí wọn gbọ ẹjọ tí wọn ṣe ní Gibraltar, Mary Celeste ṣì ń bá iṣẹ rẹ lọ lábẹ àwọn onílé tuntun. Lọdún 1885, ọgá ọkọ òkun rẹ mọọmọ fi ọkọ náà rì ní etíkun Haiti gẹgẹ bí apá kan ìfọkànbalẹ tí wọn ń gbìyànjú láti ṣe. Ọpọ ìgbà làwọn èèyàn ti sọ ìtàn bí wọn ṣe pa á tì lọdún 1872, wọn sì ti fi ṣe eré nínú àwọn ìwé, ìwé àròkọ, eré àti sinimá, orúkọ ọkọ òkun náà sì ti di ohun táwọn èèyàn fi ń ṣàpèjúwe bí wọn ṣe pa á tì láìnídìí. Ní ọdún 1884, Arthur Co Doyle kọ J. Habakuk Jephsons Statement, ìtàn kúkúrú kan tí ó dá lórí àdììtú náà, ṣùgbọn ó kọ orúkọ ọkọ náà sí Marie Celeste. Ìtàn náà gbajúmọ débi pé ọnà tí wọn ń gbà kọ ọ pọ ju bí wọn ṣe kọ ọ ní ìpilẹṣẹ lọ. : Àwọn èròǹgbà nípa ìdí tí wọn fi pa Mary Celeste tì ni ìdìtẹ látọdọ àwọn òṣìṣẹ Mary Celeste; ìwà òǹrorò; ìdìtẹ láti ṣe ètò ìbánigbófò tàbí ìtanilólè; àti fífi àwọn òṣìṣẹ sílẹ nítorí èéfín ọtí tí ó ń gòkè láti inú ẹrù náà, ìmìtìtì ilẹ abẹ omi, omi tí ń ṣàn, ìkọlù látọdọ òkòtó ńlá kan, àti àfikún ààlà. 