 Tún gbólóhùn tó wà nísàlẹ yìí kún: Iṣẹ tí ilẹ Potogí ń ṣe nílẹ òkèèrè ní gúúsù Sahara ní Áfíríkà ní pàtàkì ní Angola, Cape Verde, Mozambique, Guinea-Bissau àti São Tomé and Príncipe ti wà láti ọrúndún kẹrìndínlógún sí ọdún 1975, lẹyìn tí ìjọba Estado Novo wó lulẹ ní : àwọn ológun ti ṣe ìdìtẹ ìjọba ní ìlú Lisbon. Orílẹ-èdè Rhodesia kéde òmìnira rẹ kúrò lọwọ Ilẹ Gẹẹsì lọdún 1965, lábẹ ìjọba àwọn aláwọ funfun tí wọn kéré sí Ian Smith, ṣùgbọn wọn kò gbà á mọ lágbàáyé gẹgẹ bí orílẹ-èdè olómìnira bíi ti Zimbabwe títí di ọdún 1980, nígbà tí àwọn aláwọ dúdú gba agbára lẹyìn ogun apániláyà tó gbóná janjan. Bó tilẹ jẹ pé Gúúsù Áfíríkà jẹ ọkan lára àwọn orílẹ-èdè Áfíríkà tó kọkọ di òmìnira, síbẹ àwọn aláwọ funfun tó jẹ ìwọnba èèyàn tó wà ní orílẹ-èdè náà ló ń ṣàkóso orílẹ-èdè náà títí di ọdún 1994. 