 Parí gbólóhùn tó wà nísàlẹ yìí: Dókítà Laurelle Myhra, ògbóǹkangí nínú ọràn ìlera ọpọlọ àwọn ará Amẹríkà ìbílẹ, sọ pé ìpalára tí ìṣẹlẹ tó fa ìbànújẹ bá ẹnì kan nígbèésí ayé rẹ àti èyí tó ṣẹlẹ sí ọpọlọpọ ìran ló fa ìpalára tó bá gbogbo èèyàn lápapọ. Àwọn ọmọ ìbílẹ Amẹríkà ní ìrírí ìṣẹlẹ tó wáyé lákòókò ìṣàkóso àwọn ará Amẹríkà, irú bí ogun àti ìjà pẹlú àwọn ológun Amẹríkà, fífipá bá àwọn ará Amẹríkà da nǹkan pọ, fífipá lé wọn kúrò, àti ìpẹyàrun. Yàtọ sí ogun àti ìpẹyàrun lọnà tó wà létòlétò, ọjọgbọn kan tó ń kọni nípa ìwé àti àṣà àwọn ará Amẹríkà ìbílẹ, Ọmọwé Carrie Sheffield, sọ pé àwọn nǹkan mìíràn tún wà tó ń fa ìrora ọkàn. Ó sọ pé àwọn ọmọ ìbílẹ Amẹríkà ti ní ìrírí ìṣẹlẹ àrà ọtọ nípasẹ àwọn àjàkálẹ àrùn tó ń ṣekú pani, fífipá lé wọn lọ sí àwọn ibi ìsinmi, àti kíkọ àwọn ọmọ ìbílẹ ní àwọn iléèwé tí wọn ti ń gba ìdálẹkọọ. Bó tilẹ jẹ pé ọpọ àwọn ará Amẹríkà tí wọn jẹ ọmọ ìbílẹ Amẹríkà kò ní ìrírí àwọn ìṣẹlẹ tó ń bani nínú jẹ bíi ti : Ìpakúpa Wounded Knee, ìran ọtọọtọ ló ṣì ń jìyà rẹ. Ní December 29, 1890, àwọn ọmọ ogun ilẹ Amẹríkà pa àwọn Lakota tó lé ní igba 200 ní Wounded Knee Creek, South Dakota. Àwọn obìnrin àtàwọn ọmọdé tí wọn ò dìhámọra ló ju ìdajì wọn lọ. Ìbànújẹ tí wọn ò rí ìdáhùn sí látàrí Ìpakúpa Wounded Knee ṣì ń dunni, ó sì ti ní í ṣe pẹlú lílo oògùn olóró àti ìwà ipá lóde òní. Theresa ONell àti Tom Ball tó jẹ ògbóǹkangí nínú ìpalára tó bá àwọn ará Amẹríkà ìbílẹ ṣe àti ìlera ọpọlọ láti Yunifásítì Oregon fi hàn pé èrò òdì táwọn èèyàn ní pé ìpalára tó bá àwọn èèyàn nínú ìtàn wáyé ní ọpọlọpọ ọdún sẹyìn kì í ṣòótọ. Wọn sọ, ní ìyàtọ, pé ọpọ ìran òde-òní ni ó ní ìrírí ìṣẹlẹ-ọkàn nítorí àwọn àṣìṣe tó ń wáyé nísinsìnyí nípa àwọn àdéhùn, àwọn ẹtọ ilẹ, ìwà kẹlẹyàmẹyà, fífipá múni ṣípò padà, àti fífipá múni ṣe àgbékalẹ nípasẹ àwọn ilé-ìwé tí ìjọba àpapọ ṣe. Nínú ìfọrọwánilẹnuwò tí wọn ṣe pẹlú àwọn ọmọ ẹyà Klamath àti Umatilla, wọn kíyè sí bí àwọn èèyàn ṣe máa ń fi ẹdùn ọkàn hàn nígbà tí wọn bá ń sọ ìrora tí àwọn baba ńlá wọn ti ní. Ìyá àgbàlagbà kan tó jẹ ọmọdé lásìkò yẹn ń sọ bí wọn ṣe pa àwọn èèyàn ẹyà ìyá rẹ àgbà. 