 Ṣètò àwọn ohun ìjà wọnyí láti ìgbà tó ti pẹ jù lọ sí ìgbà tó ṣẹṣẹ jù lọ, níbàámu pẹlú ìgbà tí wọn kọkọ ṣe wọn.  Idà Ohun Abúgbàù Tó Nípọn Ọbẹ ọwọ Ìbọn tí wọn fi ń ṣe àdáni Ọbẹ : Ọnà tó tọnà ni: àáké, idà, ìbọn, ìbọn àgbéléjìká, bọǹbù runlérùnnà.  Ọbẹ ọwọ jẹ ohun ìjà ìgbà ayé òkúta tó ti wà láti ohun tó lé ní mílíọnù kan ọdún sẹyìn, ó sì ti wà tipẹtipẹ ṣáájú Homo sapiens. Àwọn idà àkọkọ tí wọn ṣe ni wọn ṣe ní nǹkan bí ọdún 3,300 ṣáájú Sànmánì Kristẹni ní Yúróòpù ní ìbẹrẹ Ìgbà Idà Idà. Ó ṣeé ṣe kó jẹ pé ọrúndún kẹẹẹdógún ni wọn kọkọ ṣe àwọn ìbọn yìí, bó tilẹ jẹ pé a ò mọ ibi tí wọn ti wá gan-an. Ọdún 1862 ni wọn ṣẹdá ìbọn Gatling, wọn sì kọkọ lò ó lójú ogun nígbà Ogun Abẹlé ti Orílẹ-Èdè Amẹríkà. Ọdún 1945 ni wọn ṣẹdá bọǹbù runlérùnnà gẹgẹ bí apá kan Ìpolongo Manhattan. 