 Ṣé o lè ṣàkópọ àwọn nǹkan márùn-ún tó ṣe pàtàkì jù lọ nípa òṣùpá látinú ìwé yìí nínú ìpínrọ kan ṣoṣo?Context:Òṣùpá nìkan ni òṣùpá tó wà lójú ọrun. Ó jẹ òṣùpá karùn-ún tí ó tóbi jùlọ nínú ètò oòrùn àti èyí tó tóbi jùlọ tí ó sì tóbi jùlọ ní ìfiwéra pẹlú òṣùpá òṣùpá òṣùpá tí ó jẹ òbí rẹ, tí ó ní gígùn tó ìdá kan nínú mẹrin ti ayé tí ó ṣeé fi wé gígùn ilẹ Ọsirélíà. Òṣùpá jẹ ohun tí ó ní òkìtì pílánẹẹtì pẹlú ara òkúta tí ó yàtọ, tí ó jẹ pé ó jẹ òṣùpá alágbèéká lábẹ àwọn àlàyé ti geophysical ti ọrọ náà àti tí ó tóbi ju gbogbo àwọn pílánẹẹtì ìbílẹ tí a mọ nínú ètò oòrùn. Kò ní afẹfẹ, hydrosphere, tàbí agbègbè òòfà. Iwa-ara-ilẹ rẹ jẹ nipa ọkan ninu mefa ti Earth ni 0.1654 g, pẹlu oṣupa Jupiter ti Io jẹ oṣupa nikan ni Ilẹ-oorun ti a mọ lati ni iwuwo oju-ilẹ ti o ga julọ ati iwuwo.  Òṣùpá yí ayé po ní ìpíndọgba ibì kan tí ó jìn tó 384,400 km 238,900 mi, tàbí nǹkan bí ìlọpo 30 ti òpópó ayé. Agbára òòfà rẹ ló ń mú kí òkun máa rọ, tó sì ń mú kí ọjọ ayé máa gùn sí i. Oṣù máa ń yí po ayé fún ọjọ mẹtàdínlọgbọn àti mẹta. Ní gbogbo ìgbà tí oòrùn bá ń tàn ní ọjọ 29,5, iye oòrùn tó ń tàn sórí ilẹ ayé máa ń yàtọ síra, èyí sì máa ń mú kí òṣùpá máa yí padà, èyí ló sì máa ń jẹ ìpìlẹ àwọn oṣù nínú kàlẹńdà òṣùpá. Òṣùpá wà ní ìsúnmọ sí Ilẹ ayé, èyí tí ó túmọ sí wípé gígùn ìyípo Òṣùpá lórí ìdákọ rẹ mú kí apá kan náà rẹ apá tí ó súnmọ máa wo Ilẹ ayé nígbà gbogbo, àti ọjọ òṣùpá tí ó gùn díẹ jẹ bákan náà pẹlú àkókò sinódì. Àmọ, ìdá 59 nínú ọgọrùn-ún gbogbo òrùlé Òṣùpá ni a lè rí láti Ilẹ ayé nípasẹ àwọn ìyípadà tí ó ń wáyé ní ìgbà àti àsìkò tí a mọ sí libration.  Àlàyé tó gbajúmọ jù lọ nípa bí òṣùpá ṣe bẹrẹ ni pé òṣùpá ti wà láti bílíọnù mẹrin ó lé bílíọnù ọdún sẹyìn, kò pẹ lẹyìn ayé, láti inú àwọn àlàfo tó jáde látàrí ìkọlù ńláǹlà tó wáyé láàárín ayé àti ohun kan tí wọn sọ pé ó tóbi bíi pílánẹẹtì Mars tí wọn ń pè ní Theia. Lẹyìn náà, ó wá lọ síbi tó fẹ sí i nítorí bí òkun ṣe ń yípo ayé. Ìhà tí ó súnmọ Òṣùpá ni a fi àmì hàn nípasẹ ìkùukùu Maria òkun, èyí tí ó kún àlàfo tí ó wà láàrin àwọn àgbègbè gíga tí ó mọlẹ kedere àti àwọn àpáta ìkọlù tí ó fara hàn. Èyí tó pọ jù lọ lára àwọn àfonífojì ńlá tí wọn ti fi pàǹtírí ṣe àti àwọn ibi tí wọn ti fi pàǹtírí ṣe ló wà ní ìparí àkókò tí wọn ń pè ní Imbrian, ìyẹn ní nǹkan bí bílíọnù mẹta ọdún sẹyìn. Ojú òṣùpá kì í fi nǹkan hàn, nítorí pé òòfà òṣùpá máa ń fi nǹkan hàn bíi ti asphalt. Àmọ, nítorí bí òṣùpá ṣe tóbi tó, òṣùpá tó bá pẹ ló máa ń mọlẹ jù lọ lójú ọrun. Bí òṣùpá ṣe tóbi tó, ó fẹrẹẹ tóbi tó oòrùn, èyí ló mú kó lè bo oòrùn pátápátá nígbà tí oòrùn bá bo oòrùn pátápátá.  Bí Òṣùpá ṣe ṣe pàtàkì tó lójú ọrun àti bí òṣùpá ṣe máa ń wà ní ìpele-ìpele tó yàtọ síra ti jẹ káwọn èèyàn mọ àṣà ìbílẹ wọn, ó sì ti nípa lórí ìgbésí ayé wọn látọjọ táláyé ti dáyé. Irú àwọn nǹkan bẹẹ wà nínú èdè, kàlẹńdà, iṣẹ ọnà àti ìtàn àròsọ. Ohun èlò ìgbàlódé àkọkọ tí ó dé Òṣùpá ni ọkọ òfuurufú Luna 2 ti Soviet Union tí kò ní awakọ ní ọdún 1959; èyí tí ó tẹlé e ni ìṣẹlẹ ìṣẹlẹ ìṣẹlẹ ìṣẹlẹ tí ó ṣàṣeyọrí àkọkọ ti Luna 9 ní ọdún 1966. Àtọdún 1969 sí ọdún 1972 ni ètò tí orílẹ-èdè Amẹríkà dá sílẹ, ìyẹn ètò Apollo, tó fi àwọn ọkùnrin méjìlá sọ kalẹ sórí Òṣùpá. Àwọn ìrìn àjò yìí àti àwọn ìrìn àjò mìíràn tí kò ní awakọ tí wọn ṣe nígbà tó yá mú àwọn òkúta òṣùpá padà wá, èyí tí wọn ti lò láti mú kí àwọn èèyàn ní òye tó kún rẹrẹ nípa bí Òṣùpá ṣe bẹrẹ, nípa bí òṣùpá ṣe rí, àti nípa ìtàn tó tẹ lé e. Òṣùpá nìkan ni ohun tó wà lójú ọrun táwọn èèyàn máa ń lọ wò. : Òṣùpá jẹ òṣùpá ayé kan ṣoṣo, ó fẹrẹẹ tó ìdá kan nínú mẹrin bí ayé ṣe tóbi tó, ó ti wà láti nǹkan bí ọdún mẹrin àtààbọ, òun nìkan ṣoṣo ni òṣùpá tí àwa èèyàn ti rí, ó sì máa ń yí ayé po láàárín ọjọ mẹtàdínláàádọta ó lé mẹta. 