 Ìtàn nípa bí wọn ṣe dá Arches National Park.Context:Àwọn èèyàn ti ń gbé àgbègbè yìí látìgbà tí yìnyín fi wà ní nǹkan bí ẹgbẹrún mẹwàá ọdún sẹyìn. Àwọn ará Fremont àti àwọn ará Ancestral Puebloans gbé ní àgbègbè yìí títí di nǹkan bí ẹẹdẹgbẹrin ọdún sẹyìn. Àwọn míṣọnnárì ilẹ Sípéènì pàdé àwọn ẹyà Ute àti Paiute ní agbègbè náà nígbà tí wọn kọkọ dé ní 1775, ṣùgbọn àwọn ọmọ ilẹ Yúróòpù-Amẹríkà àkọkọ tí wọn gbìyànjú láti fìdí kalẹ ní agbègbè náà jẹ Mormon Elk Mountain Mission ní 1855, tí wọn fi agbègbè náà sílẹ láìpẹ. Àwọn olùṣọ ẹran, àwọn àgbẹ, àti àwọn tó ń wá góòlù lẹyìn náà lọ gbé Moab ní Àfonífojì Riverine tó wà nítòsí ní òpin àwọn ọdún 1870. Ọrọ nípa ẹwà àpáta tó wà láyìíká rẹ tàn dé ọdọ àwọn tó ń gbé ládùúgbò náà gẹgẹ bí ibi tó ṣeé ṣe káwọn arìnrìn-àjò máa lọ.  Frank A. Wadleigh, olùdarí ọkọ ojú irin àwọn arìnrìn-àjò ti Denver àti Rio Grande Western Railroad, ni ó kọkọ mú àgbègbè Arches wá sí àfiyèsí Ẹka Ọgbà Ìtura Orílẹ-èdè. Ọgbẹni Wadleigh àti George L. Beam, tó ń ya fọtò àwọn ọkọ ojú irin, lọ sí àgbègbè náà ní September 1923. Alexander Ringhoffer, tó jẹ ọmọ orílẹ-èdè Hungary, tó ń wá góòlù ní Àfonífojì Iyọ ló pè wọn. Ringhoffer kọwé sí iléeṣẹ ọkọ ojú irin náà láti fi hàn pé òun nífẹẹ sí ibi tó ṣeé ṣe kí àwọn arìnrìn-àjò máa lọ wò ní àgbègbè kan tó fani mọra tí òun àti àwọn ọmọkùnrin rẹ méjì àti àna rẹ ṣàwárí lọdún tó ṣáájú, tóun pè ní Ọgbà Èṣù tá à ń pè ní Klondike Bluffs lónìí. Ohun tí Ringhoffer fi hàn án wú Wadleigh lórí gan-an, ó sì dábàá fún olùdarí Ètò Ìtọjú Ọgbà, Stephen T. Mather pé kí wọn sọ àgbègbè náà di ohun ìrántí orílẹ-èdè.  Ní ọdún tó tẹ lé e, Laurence Gould, akẹkọọ yege ní Yunifásítì Michigan tí yóò sì di arìnrìn-àjò tó ń ṣèwádìí nípa àwọn ibi tó tutù jù lọ tó ń kẹkọọ nípa àwọn òkè La Sal tó wà nítòsí, tún ti èrò náà lẹyìn, dókítà J. W. Dókítà Williams.  Àwọn òṣìṣẹ ìjọba tó ń ṣèwádìí lórí ọràn náà bẹrẹ sí í yẹ àgbègbè náà wò, nítorí pé wọn ò mọ ibi tí wọn ti ń ṣe ìwádìí náà. Nínú ètò náà, orúkọ Ọgbà Èṣù ni a gbé sí àgbègbè kan ní apá kejì Àfonífojì Iyọ tí ó ní Landscape Arch, ọgbà tí ó gùn jùlọ nínú ọgbà náà. Wọn ò kọ ohun tí Ringhoffer ṣàwárí ní ìpilẹṣẹ sínú ìwé náà, àmọ wọn fi àgbègbè míì tó wà nítòsí, tí àwọn ará àdúgbò ń pè ní Windows kún un. Atilẹyin ti agbegbe naa gẹgẹbi ohun iranti orilẹ-ede ni a ṣe atilẹyin nipasẹ Iṣẹ Park ni ọdun 1926 ṣugbọn o tako nipasẹ Alakoso Alakoso Calvin Coolidges Interior Secretary, Hubert Work. Níkẹyìn, ní April 1929, láìpẹ lẹyìn tí wọn gbé e gorí àlééfà, Ààrẹ Herbert Hoover fọwọ sí ìkéde kan tó dá Ibi Ìrántí Orílẹ-Èdè Arches sílẹ, èyí tó ní apá kékeré méjì tí kò so mọra. Ète ààbò náà lábẹ Òfin Àwọn Ohun Àtayébáyé ti 1906 ni láti dáàbò bo àwọn ọpá gígùn, àwọn òrùlé, àwọn àpáta tí ó wà ní ìwọntúnwọnsì, àti àwọn ìpìlẹ òkúta iyanrìn mìíràn nítorí ìníyelórí wọn nínú ìmọ sáyẹǹsì àti nínú ẹkọ. Orúkọ náà Arches ni Frank Pinkely, tó jẹ alábòójútó àwọn ohun ìṣẹǹbáyé àpapọ ní apá gúúsù ìwọ oòrùn ti Ẹka Ìtọjú Ọgbà, dá lé e lórí nígbà tó ṣèbẹwò sí ẹka Windows ní ọdún 1925.  Nígbà tó fi máa di ìparí ọdún 1938, Ààrẹ Franklin D. Roosevelt fọwọ sí ìfilọ kan tó mú kí àwọn Arches tó wà níbẹ gbòòrò sí i kí wọn lè dáàbò bo àwọn ibi tó fani mọra tó wà níbẹ, kí wọn sì lè kọ àwọn ilé tó máa mú káwọn èèyàn máa rìnrìn àjò afẹ lọ síbẹ. Ààrẹ Dwight Eisenhower ṣe àtúnṣe kékeré kan lọdún 1960 láti mú kí ojú ọnà náà wà ní ọnà kan.  Ní ìbẹrẹ ọdún 1969, kó tó di pé Lyndon B. Johnson tó jẹ Ààrẹ orílẹ-èdè Amẹríkà fiṣẹ sílẹ, ó fọwọ sí ìkéde kan tó mú kí ibi tí wọn ń pè ní Arches náà túbọ fẹ sí i. Ọdún méjì lẹyìn náà, Ààrẹ Richard Nixon fọwọ sí òfin tí Ilé Ìgbìmọ Aṣòfin gbé kalẹ, èyí tí ó dín àpapọ àgbègbè tí wọn fi pa mọ kù, ṣùgbọn ó yí ipò rẹ padà. Ọdún 1972 ni wọn bẹrẹ sí í dá Ọgbà Àgbà Arches sílẹ.  Lọdún 1980, àwọn oníwà ìbàjẹ gbìyànjú láti lo ohun èlò ìfọwọmọ ilé ìdáná kan láti ba àwọn àwòrán tí wọn kọ sára òkúta tó wà nínú ọgbà náà jẹ, èyí ló mú kí àwọn òṣìṣẹ ọgbà náà ní kí John F. Asmus tó jẹ onímọ físíìsì, tó mọ bí wọn ṣe ń lo iná lásẹẹ láti tún àwọn àwòrán tó ti bà jẹ ṣe, kó wá máa fi ìmọ ẹrọ rẹ ṣe é. Asmus fi ìmọlẹ tó lágbára gbá ògiri náà, ó sì ṣeé ṣe fún un láti mú èyí tó pọ jù lọ lára èròjà tó ń fọ nǹkan náà kúrò. Ni ọdun 2016, iṣẹlẹ ibajẹ miiran wa lori Frame Arch ninu ọgba naa, nibiti apakan ti apata ti wa ni gige. Nitori awọn ilọsiwaju ninu imọ-ẹrọ, ni ọdun 2018 a tun ṣe atunṣe arch nipasẹ ibaramu awọ ati awọn ọna imuposi igbalode. : Àwọn ènìyàn àkọkọ farahàn ní agbègbè yìí ní àkókò yìnyín ìkẹyìn ní ọdún 10,000 sẹyìn. Ọdún 1775 ni àwọn tó kọkọ bẹrẹ sí gbé ibẹ, àmọ wọn ò gbé ibẹ mọ kí ọdún 1855 tó dé nígbà táwọn darandaran, àgbẹ, àtàwọn tó ń wá góòlù ní Moab ìlú tó sún mọ àwọn Arches jù lọ. Ọdún 1923 ni Frank A. Wadleigh kọkọ kíyè sí àwọn àpáta tó lẹwà yìí. Devils Garden ti a mọ bi Klondike Bluffs loni gba orukọ rẹ lati ọdọ olutọpa lati Salt Valley Alexander Ringhoffer, Devils Garden ni a gbe lọ si agbegbe kan ni apa idakeji ti Salt Valley. Ọgbà yìí ló gùn jù lọ nínú gbogbo ọgbà náà, ó sì tún ni ìkarùn-ún lára àwọn tó gùn jù lọ lágbàáyé! Ní ọdún 1929, Ààrẹ Herbert Hoover fọwọ sí ìkéde ààrẹ kan tó dá Arches National Monument sílẹ láti dáàbò bo àwọn òpó náà, àwọn ọpá gíga, àwọn àpáta tí ó wà ní ìwọntúnwọnsì, àti àwọn ìpìlẹ òkúta iyanrìn mìíràn nítorí ìníyelórí wọn nínú ìmọ sáyẹǹsì àti ẹkọ. Frank Pinkely ló dá orúkọ náà Arches sílẹ ní ọdún 1925. Lati ọdun 1938 ọpọlọpọ awọn alakoso ti Orilẹ Amẹrika ti Amẹrika ti fowo si awọn ikede pupọ lati ṣe ariyanjiyan awọn ẹya ti o ni imọran ati awọn iyọọda fun awọn ikole opopona lati le ṣe ifamọra awọn arinrin-ajo si agbegbe naa ṣugbọn nikan ni 1972 Arches National Park ni a ṣẹda ni ifowosi. Ní ọdún 1980, àwọn oníwà ìbàjẹ gbìyànjú láti ba àwọn àwòrán òkúta àtijọ jẹ nínú ọgbà náà, èyí tí onímọ físíìsì John F. Asmus tún ṣe nípa lílo ìmọ-ẹrọ láser fún àtúnṣe. Ni ọdun 2016, iṣẹlẹ ibajẹ miiran ṣẹlẹ lori Frame Arch apakan ti awọn apata ni a gige, ṣugbọn ọpẹ si imọ-ẹrọ, o ti tunṣe. 