 Inú tẹńpìlì wo ni obìnrin tó kọkọ la Ìpakúpa Rẹpẹtẹ já ti di rábì?Context:Helga Newmark, née Helga Hoflich, 19322012 ni obìnrin àkọkọ tí ó la Ìpakúpa Rẹpẹtẹ já tí wọn yàn gẹgẹ bí rábì.  Orílẹ-èdè Jámánì ni wọn bí i sí, wọn sì rán an lọ sí àgọ ìṣẹniníṣẹẹ ti Westerbork, Bergen-Belsen, àti Terezin tí wọn ń pè ní Theresienstadt lédè Jámánì ní orílẹ-èdè Czechoslovakia. Wọn dá a sílẹ nígbà tó wà lọmọ ọdún méjìlá, ó sì ṣí lọ sí Amẹríkà nígbà tó wà lọmọ ọdún mẹrìndínlógún. Nígbà tó bí ọmọbìnrin rẹ àkọkọ, ó bẹrẹ sí í ronú nípa bó ṣe máa dáhùn àwọn ìbéèrè tí ọmọbìnrin rẹ ń béèrè nípa Ọlọrun. Lẹyìn tó ti gbé ọpọ ẹsìn yẹ wò, ó dara pọ mọ sínágọgù kan tó jẹ ti àwọn tó ń tẹ lé ìlànà àtayébáyé, ìyẹn Temple Emanuel ní Ridgefield Park, New Jersey Ibẹ ló ti kọ ọpọ nǹkan lọdọ rábì kan àti ìyàwó rẹ débi pé nígbà tó yá, ó di olùdarí sínágọgù náà.  Wọn gbà á sí ilé ẹkọ gíga Hebrew Union College - Jewish Institute of Religion ní ìgbà kejì tó gbìyànjú láti wọlé, wọn sì yàn án síṣẹ àlùfáà ní ọdún 2000 lẹyìn ọdún mẹjọ tí ó ti kẹkọọ. Ó sìn gẹgẹ bí rábì ní Barnert Temple ní Franklin Lakes, New Jersey, fún ọdún méjì. : Tẹmpili Emanuẹli ní Ridgefield Park, NJ 