 Sọ kúlẹkúlẹ nípa Iṣẹ ManhattanContext:Iṣẹ ìwádìí àti ìdàgbàsókè kan tí wọn ṣe nígbà Ogun Àgbáyé Kejì ni Àjọ Manhattan Project, èyí tó mú àwọn ohun ìjà runlérùnnà àkọkọ jáde. Orílẹ-èdè Amẹríkà ló ń darí ètò náà pẹlú ìtìlẹyìn ilẹ Gẹẹsì àti Kánádà. Láti ọdún 1942 sí 1946, Ọgágun Leslie Groves tó jẹ ọkan lára Ẹgbẹ Àwọn Onímọ Ẹrọ Orílẹ-Èdè Amẹríkà ló ń darí iṣẹ náà. Robert Oppenheimer tó jẹ onímọ nípa ohun ìjà runlérùnnà ni olùdarí ibi iṣẹ ìwádìí ní Los Alamos, níbi tí wọn ti ṣe àwọn bọǹbù náà. Ẹgbẹ ọmọ ogun ti iṣẹ náà ni a pè ní Agbegbe Manhattan bi orílé-iṣẹ àkọkọ rẹ wà ní Manhattan; orúkọ ibẹ rọpò orúkọ orúkọ ìkọrọ, Development of Substitute Materials, fún gbogbo iṣẹ náà. Bí iṣẹ náà ṣe ń lọ, ó gba ẹdà kan tí wọn ń pè ní Tube Alloys, tí wọn ṣe ní ilẹ Gẹẹsì. Iṣẹ Manhattan bẹrẹ ní pẹrẹu ní ọdún 1939, ṣùgbọn ó dàgbà láti gba àwọn ènìyàn tó fẹrẹẹ tó 130,000 lẹnu iṣẹ ní àkókò tí ó ga jùlọ tí ó sì ná owó tó fẹrẹẹ tó US2 bílíọnù tó bá dọgba pẹlú bílíọnù 24 ní ọdún 2021. Ó lé ní ìdá àádọrùn-ún nínú ọgọrùn-ún iye tí wọn ń ná lórí rẹ ni wọn fi ń kọ àwọn ilé iṣẹ tí wọn ti ń ṣe ẹrọ, tí wọn sì fi ń ṣe àwọn ohun èlò tí wọn fi ń ṣe ẹrọ tí wọn fi ń ṣe ẹrọ tí wọn fi ń ṣe ẹrọ tí wọn fi ń ṣe ẹrọ tí wọn fi ń ṣe ẹrọ tí wọn fi ń ṣe ohun ìjà. Ó lé ní ọgbọn ibi tí wọn ti ń ṣe ìwádìí tí wọn sì ti ń ṣe ẹrọ yìí káàkiri orílẹ-èdè Amẹríkà, ilẹ Gẹẹsì àti Kánádà.  Iṣẹ náà yọrí sí ìdàgbàsókè oríṣi méjì ti àwọn bóǹbù átómíìkì, àwọn méjèèjì ni wọn ṣe lákòókò kan náà, nígbà ogun: ohun ìjà tí wọn fi ń fi ohun èlò ìbọn ṣe tí wọn fi ń fi ohun èlò ìbọn ṣe tí wọn fi ń fi ohun èlò ìbọn ṣe tí wọn fi ń fi ohun èlò ìbọn ṣe tí wọn fi ń fi ohun èlò ìbọn ṣe tí wọn fi ń fi ohun èlò ìbọn ṣe. Bí wọn ṣe ń ṣe ìbọn náà kò rọrùn rárá láti lò ó pẹlú èròjà plutonium, nítorí náà, wọn ṣe ìbọn tó rọrùn láti lò, tí wọn ń pè ní Little Boy, èyí tí wọn fi èròjà uranium-235 ṣe, ìyẹn èròjà kan tó jẹ pé kìkì ìpín mẹta nínú ọgọrùn-ún èròjà uranium tó wà nínú ilẹ ni wọn lò. Níwọn bó ti jẹ pé ọkan-kò-jọkan ló wà nínú èròjà uranium tí wọn sábà máa ń rí, ìyẹn uranium-238, tó sì fẹrẹẹ jẹ pé ọkan-kò-jọkan ló wà nínú èròjà náà, ó ṣòro láti mọ ìyàtọ tó wà láàárín wọn. Ọnà mẹta ni wọn lò láti mú kí uranium pọ sí i: ọnà iná mànàmáná, ọnà gáàsì àti ọnà gbígbóná. Ilé iṣẹ Clinton Engineer Works tó wà nílùú Oak Ridge, ní ìpínlẹ Tennessee, ni wọn ti ṣe èyí tó pọ jù lọ lára iṣẹ yìí.  Bákan náà, wọn tún ń gbìyànjú láti mú plutonium jáde, èyí táwọn olùṣèwádìí ní Yunifásítì California ní Berkeley ṣàwárí lọdún 1940. Lẹyìn tí wọn ṣe àfihàn bí wọn ṣe lè ṣe àkànṣe ohun ìjà runlérùnnà tí wọn kọkọ ṣe lágbàáyé, ìyẹn Chicago Pile-1, ní ọdún 1942 ní yàrá ìwádìí nípa irin ní Yunifásítì Chicago, wọn ṣe àkànṣe ohun ìjà runlérùnnà X-10 Graphite Reactor ní Oak Ridge àti àwọn ohun ìjà runlérùnnà tí wọn ń lò ní Hanford Site ní ìpínlẹ Washington, níbi tí wọn ti ń fi ìtànṣán rọ uranium tí wọn sì ń sọ ọ di plutonium. Wọn wá fi kẹmíkà ya plutonium kúrò nínú uranium, nípa lílo ìlànà bismuth phosphate. Ọnà tí wọn gbà ṣe àwọn ohun ìjà tí wọn ń pè ní Fat Man plutonium implosion-type weapon ni àwọn tó ń ṣe àwọn ohun ìjà tí wọn ń pè ní Fat Man plutonium implosion-type weapon gbà ṣe é.  Iṣẹ náà tún ni láti kó ìjìnlẹ òye jọ nípa iṣẹ ìṣẹgun àgbáyé ti Germany. Nípasẹ Ìgbésẹ Alsos, àwọn òṣìṣẹ Àkànṣe Manhattan ṣiṣẹ ní Yúróòpù, nígbà míì wọn máa ń wà lẹyìn àwọn ọtá, níbi tí wọn ti ń kó àwọn ohun èlò àti àwọn ìwé tó jẹ mọ ohun ìjà olóró jọ, tí wọn sì ń kó àwọn onímọ sáyẹǹsì ará Jámánì. Bó tilẹ jẹ pé wọn ń ṣọ iṣẹ ìkọlé náà lójú méjèèjì, síbẹ àwọn amí ilẹ Rọṣíà tó ń ṣàyẹwò àwọn ohun ìjà runlérùnnà ló rẹni wọnú iṣẹ ìkọlé náà.  Ohun ìjà olóró àkọkọ tí wọn dáná wò jẹ irú bọǹbù tí wọn ń pè ní implosion nígbà ìdánwò Trinity, tí wọn ṣe ní Alamogordo ní New Mexico ní July 16, 1945. Oṣù kan lẹyìn náà ni wọn lo àwọn bọǹbù Little Boy àti Fat Man nígbà tí wọn ju bọǹbù átọmíìkì sí ìlú Hiroshima àti Nagasaki, àwọn òṣìṣẹ tí wọn wà nínú Àkànṣe Iṣẹ Manhattan ló sì ń kó àwọn bọǹbù náà jọ, àwọn ló sì ń gbé àwọn ohun ìjà tó wà nínú ọkọ òfuurufú náà. Láwọn ọdún tó tẹ lé ogun náà, ètò tí wọn ń pè ní Manhattan Project ṣe àyẹwò àwọn ohun ìjà ní Bikini Atoll gẹgẹ bí apá kan Ìgbésẹ Crossroads, ó ṣe àwọn ohun ìjà tuntun, ó gbé ìdàgbàsókè ètò àwọn yàrá ìdánwò ti orílẹ-èdè lárugẹ, ó ṣètìlẹyìn fún ìwádìí ìṣègùn lórí ìmọ ìtànṣán, ó sì fi ìpìlẹ lélẹ fún ẹgbẹ ológun òkun tó ń lo ohun ìjà olóró. Ó ń darí ìwádìí àti ṣíṣe àwọn ohun ìjà runlérùnnà ní Amẹríkà títí tí wọn fi dá Ẹgbẹ Tó Ń Rí sí Iṣẹ Agbára Runlérùnnà ní Orílẹ-Èdè Amẹríkà sílẹ ní January 1947. : Iṣẹ Àkànṣe Manhattan ni ètò kan tí wọn dá sílẹ ní Orílẹ-Èdè Amẹríkà, èyí tó gbìyànjú láti ṣe àwọn ohun ìjà runlérùnnà àkọkọ. Owó tí wọn ná sórí iṣẹ náà jẹ bílíọnù méjì dọlà, wọn sì dá ọpọ ìlú tó jẹ àṣírí àtàwọn ilé iṣẹ tí wọn ti ń ṣe bọǹbù sílẹ, irú bí yàrá ìdánilẹkọọ kan ní Los Alamos, ní New Mexico, ilé iṣẹ kan tí wọn ti ń ṣe ohun ìjà runlérùnnà ní Hanford, ní ìpínlẹ Washington, àti ilé iṣẹ kan tí wọn ti ń ṣètò èròjà uranium ní Oak Ridge, ní ìpínlẹ Tennessee. Onímọ sáyẹǹsì tó gbajúmọ jù lọ nínú iṣẹ náà ni Robert Oppenheimer, tó jẹ onímọ físíìsì tó gbajúmọ. Ìṣòro méjì ni Ìpolongo Manhattan ní láti wá ojútùú sí. Ìṣòro àkọkọ ni bí a ṣe lè ṣe àwọn isotopes àkànṣe ti uranium uranium-235 tàbí plutonium. Ohun tí wọn ń pè ní ìyàsọtọ yìí kì í tètè ṣẹlẹ. Orílẹ-Èdè Amẹríkà kọ àwọn ilé ńláńlá pẹlú oríṣi ẹrọ mẹta ọtọọtọ fún pípín. Wọn ṣe àwọn isotópù àkànṣe tí wọn lè pín fún àwọn ohun ìjà olóró mélòó kan. Ìṣòro kejì ni bí wọn ṣe máa ṣe bọǹbù tó máa ń yọrí sí ìbúgbàù ńláǹlà ní gbogbo ìgbà. Ohun ìjà tí wọn ṣe lọnà tí kò dára lè mú kí ohun ìjà runlérùnnà tó kéré gan-an. Èyí ni wọn ń pè ní ìwà ìbàjẹ. Ní July ọdún 1945, ètò tí wọn pè ní Manhattan Project yanjú ìṣòro méjèèjì yìí, ó sì mú kí wọn ṣe ohun ìjà runlérùnnà àkọkọ. Wọn pe àdánwò ohun ìjà olóró yìí ní Trinity, ó sì yọrí sí rere. Iṣẹ Àkànṣe Manhattan dá àwọn bọǹbù olóró méjì tí wọn lò lòdì sí Japan ní 1945. 