 Teta!, Nke 1 2020  Otú Ị Ga-esi Belata NchegbuA naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a. Ị chọọ inye onyinye, biko gaa na donate.jw.org.Ọ gwụkwala ma è dere aha Baịbụl ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a si na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.Isiokwu Ndị Dị na Teta! AỊ Na-echegbukarị Onwe Gị?Ò nwere mgbe nchegbu na-ezu gị ahụ, ya adị gị otú ahụ ọ dị Jill na Barry? Ọ bụrụ otú ahụ, isiokwu ndị dị naTeta!a ga-akasi gị obi ma nyere gị aka. Ha kwuru ihe ndị na-akpata nchegbu, nsogbu ndị o nwere ike ịkpata, na ihe ndị ga-enyere anyị aka ibelata ya.Gịnị Na-akpata Nchegbu?Otu ụlọ ọgwụ a ma ama bụ Mayo Clinic kwuru, sị: Ọtụtụ ndị torola eto kwuru na nchegbu ha na-akakwu njọ. Ọtụtụ ihe na-agbanwe kwa ụbọchị, o nweghịkwa ihe e ji naka. Lee ụfọdụ nime ihe ndị na-eme ka nchegbu na-aka njọ:ịgba alụkwaghịmọnwụ mmadụọrịaihe mberedempụndụ gbalụ gbalụọdachi, ma ndị nke na-emere onwe ha ma ndị nke ụmụ mmadụ na-akpatansogbu a na-enwe nụlọ akwụkwọ ma ọ bụ nụlọ ọrụoké echiche nihi enweghị ọrụ na egoGịnị Bụ Nchegbu?Nchegbu bụ ihe mmadụ na-emekarị ma ihe karịrị ya bịara ya. Noge nchegbu, ụbụrụ gị na-emepụta ihe dị mmiri mmiri a na-akpọhormone.Ihe a na-agazu gị ahụ niile, na-eme ka obi gị na-akụsi ike, na-eme ka ọbara gị na-agbasi ike, na-eme ka akpa ume gị gbasaa ma ọ bụ kpachitụ, na-emekwa ka uru ahụ gị sie ike. Tupu gị amara ihe na-eme, ahụ gị adịla njikere maka ihe chọrọ ime. Ọ bụrụ na oge ahụ agafechaa, ahụ gị na-adịghachikwa otú ọ dị na mbụ.NCHEGBU NDỊ NKE DỊ MMA NA NDỊ NKE NA-ADỊGHỊ MMANchegbu nwere ike ime ka ị dịrị njikere maka ihe ndị tara akpụ na ihe ndị dị ize ndụ na-aga ime. Ọ na-amalite nụbụrụ gị. Ọ na-eme ka i mee ihe ngwa ngwa. O nwekwara ike ime ka ị na-emekwu nke ọma, dị ka, nule, mgbe a na-agba gị ajụjụ ọnụ nebe a chọrọ iwe gị nọrụ ma ọ bụkwanụ mgbe ị na-eme egwuregwu.Ma, nchegbu gafere ókè nwere ike ịkpatara gị nsogbu. Ọ bụrụ na ị na-echegbu onwe gị mgbe niile, o nwere ike ịkpatara gị ọrịa, iwekarị iwe, ụjọ, ma ọ bụ ichefu ihe. O nwekwara ike ime ka àgwà gị na otú i si emeso ndị mmadụ gbanwee. Mmadụ ichegbu onwe ya gabiga ókè nwere ike ime ka ọ ṅụwa ọgwụ ọjọọ ma ọ bụ mewe ihe ndị ọzọ na-adịghị mma iji chefuo nsogbu ya. O nwedịrị ike ịkpatara mmadụ ịda mbà, ike ọgwụgwụ, ma ọ bụ iche echiche igbu onwe ya.Ọ bụ eziokwu na nsogbu nchegbu na-akpata dị niche niche, ma o nwere ike ịkpata ọtụtụ ọrịa. O nwekwara ike ịkpa akụkụ ahụ anyị niile aka ọjọọ.Ihe Ị Ga-eme ma I Chegbuwe Onwe GịEchegbula Onwe Gị Maka EchiUnu echegbula onwe unu mgbe ọ bụla maka echi, nihi na echi ga-enwe nchegbu nke ya.MATIU 6:34.Ihe Ọ Pụtara:Ọ dịghị njọ mmadụ iche maka ụbọchị nke ọ bụla. Ma, i kwesịghị iwere nsogbu nke echi tinye na nke taa nihi na ọ ga-eme ka i chegbuwe onwe gị. Gbalịa ka ị ghara ịna-echegbu onwe gị maka echi.Ichegbu onwe gị maka echi nwere ike ịkpatara gị oké nchekasị. Nihi ya, lee ihe ị ga-eme: Nke mbụ, buru nobi na onye ọ bụla dị ndụ ga-enwerịrị mgbe ọ ga-echegbu onwe ya. Ma, iche gbasara ihe ndị ị na-enweghị ike ime ihe ọ bụla maka ha nwere ike ịkpatara gị oké nchekasị. Nke abụọ, cheta na ọ bụghị mgbe niile ka ihe anyị na-atụ ụjọ ya na-eme.Atụla Anya na Ị Ga-emetacha Ihe NiileAmamihe nke si nelu bu ụzọ . . . nwee ezi uche.JEMS 3:17.Ihe Ọ Pụtara:Atụkwala anya na gịnwa ma ọ bụ ndị ọzọ ga na-emetacha ihe niile. Atụkwala anya ime ihe ị na-agaghị emeli ma ọ bụ na-atụ anya ka ndị ọzọ mee ihe ha na-agaghị emeli.Mara ebe ike gị ruru, na-atụ anya ime ihe ndị ị ga-emeli, marakwa ihe gịnwa ma ọ bụ ndị ọzọ na-agaghị emeli. I mee ihe a, ọ ga-eme ka gị na ndị gị na ha na-emekọ ihe ghara ịna-echegbu onwe unu, meekwa ka unu na-emekwu nke ọma. Na-achịtụ ọchị, na-akpakwa ndị ọzọ ọchị. Ị chịa ọchị, ma mgbe ihe na-agachaghị nke ọma, ọ ga-eme ka iwe ghara ịna-ewekarị gị, obi ana-atọkwa gị ụtọ.Mara Ihe Na-akpatara Gị NchegbuOnye nwere nghọta na-adị jụụ.ILU 17:27.Ihe Ọ Pụtara:Iwe iwe nwere ike ime ka ị ghara iche echiche nke ọma. Nihi ya, gbalịa na-anọ jụụ.Mara ihe ndị na-akpatara gị nchegbu, matakwa ihe ị na-eme ma ha mee. Dị ka ihe atụ, i chegbuwe onwe gị, gbalịa chọpụta ụdị ihe na-echegbu gị, otú obi dị gị, na àgwà ị na-akpa nihi ihe ahụ. I nwedịrị ike ide ha ede nakwụkwọ. Ọ bụrụ na ị chọpụta ihe ndị a, o nwere ike inyere gị aka ịma ihe ị ga-eme iji belata nchegbu gị. Cheekwa ihe ndị i nwere ike ime iji wepụ ihe ndị na-akpatara gị nchegbu. Ọ bụrụ na ị gaghị ewepụli ha, gbalịa belata nsogbu ha na-akpatara gị. I nwere ike ịhazigharị ihe ndị ị na-eme na oge i ji eme ha nụzọ ka mma.Gbalịa isi nụzọ ọzọ lee ihe merenụ anya. Ihe na-echegbu gị nwere ike ọ gaghị echegbu onye ọzọ. Ihe mere o ji echegbu gị nwere ike ịbụ otú i si ele ihe anya. Chebara aro atọ a echiche:Adịla ngwa ikpebi na mmadụ bu ihe ọjọọ nobi mee ihe o mere. Mmadụ nwere ike ịgafe gị nebe ị kwụ nahịrị, gaa nọrọ gị nihu. Ọ bụrụ na i were ya na ihe o mere bụ ihe ọjọo, o nwere ike ime ka iwe jide gị. Kama iwewe iwe, ọ ga-aka mma ma i were ya na o bu ihe ọma nobi mee ya. O nwekwara ike ịbụ na o bu ihe ọma nobi neziokwu.Na-ahụ ihe ọma nihe ọ bụla merenụ. Ọ bụrụ na ị ga-anọ ogologo oge nebe ị na-eche dọkịta ma ọ bụ nọdụ ụgbọelu, oge ahụ i ji na-echere agaghị ewutecha gị ma i jiri ya na-agụ akwụkwọ ma ọ bụ iimel gị.Buru ihe ga-emecha mee nobi. Jụọ onwe gị, sị, Nsogbu a ọ ga-aka njọ echi ma ọ bụ nizu na-abịa abịa? Mara nsogbu ndị ga-akwụsị noge na-adịghị anya na ndị nke ga-anọte aka.Gbalịa Na-ahazi Ihe AhaziKa e mee ihe niile nụzọ kwesịrị ekwesị nakwa nusoro.1 NDỊ KỌRỊNT 14:40.Ihe Ọ Pụtara:Gbalịa na-ahazi ihe ndị ị na-eme ná ndụ gị ahazi.Ịhazi ihe ahazị na-adị mma. Otu ihe nwere ike iso akpata ahazighị ihe ahazị na nchegbu bụ ịna-eyigharị ihe. O nwekwara ike ime ka anyị nwee ọtụtụ ọrụ anyị na-arụchaghị arụcha. Ọ ga-adị mma ma i mee ihe abụọ a:Nwee ebe i depụtara ihe ndị ị chọrọ ịna-eme, gbalịakwa na-eme ha.Chọpụta ihe ndị na-eme ka ị na-eyigharị ihe, gbalịakwa mee ihe banyere ha.Arụgbula Onwe Gị nỌrụObere ezumike dị mma karịa ịrụsi ọrụ ike gabiga ókè na ịchụso ifufe.EKLIZIASTIS 4:6.Ihe Ọ Pụtara:Ndị na-arụbiga ọrụ ókè nwere ike ha agaghị erite uru nịrụsi ọrụ ike ha. O nwere ike ha agaghịzi enwe oge na ume ha ga-eji nụ ụtọ ihe ndị ha rụtara.Na-ele ọrụ na ego anya otú kwesịrị ekwesị. Mmadụ inwekwu ego apụtaghị na ọ ga-enwekwu obi ụtọ ma ọ bụkwanụ na nchegbu ya ga-ebelata. Nke bụ eziokwu bụ na inwetakwu ego nwere ike ịkpata enweghị obi ụtọ na nchegbu.Ekliziastis 5:12kwuru na ọtụtụ ihe onye ọgaranya nwere adịghị ekwe ya ka ọ rahụ ụra. Nihi ya, gbalịa na-ekowe akpa gị ebe aka gị ga-eru.Wepụta oge na-ezu ike. Ime ihe ndị na-amasị gị ga-eme ka nchegbu gị belata. Mana, ihe ndị e ji atụrụ ndụ na-eme ka mmadụ nọrọ nkịtị, dị ka, ile tiivi, nwere ike ọ gaghị enyecha aka.Na-ahapụtụ kọmputa na ihe ndị yiri ya. Anọla na-agụ ozi iimel, ozi ekwentị, na ozi ndị na-abịara gị nebe a na-akparịta ụka nỊntanet mgbe niile. Agụla ozi iimel ndị e ziteere gị gbasara ọrụ ma ọrụ mechie, ọ gwụkwala ma ọ dị ezigbo mkpa.Na-elekọta Ahụ Gị Nke ỌmaỌzụzụ nke ahụ bara . . . uru. 1 TIMOTI 4:8.Ihe Ọ Pụtara:Imega ahụ mgbe niile na-eme ka mmadụ nwee ezi ahụ ike.Na-eme ihe ndị ga-eme ka ahụ dị gị ike. Mmega ahụ nwere ike ime ka obi na-adị gị mma ma mee ka i belata nchegbu. Na-eri nri ndị na-edozi ahụ, adịkwala na-ahapụ iri nri mgbe oge i kwesịrị iri ya ruru. Na-ezu ike nke ọma.Zere iji ihe ndị ga-emerụ gị ahụ achọ ịgbara nchegbu ọsọ, dị ka, ịṅụ sịga, ịṅụ ọgwụ ike na ịṅụ oké mmanya. Ihe ndị a ga-emecha mee ka nchegbu gị ka njọ nihi na ha nwere ike ịkpatara gị ọrịa, richaakwa ego ị tara ahụhụ kpata.Ọ bụrụ na nchegbu gị karịziri akarị, gaa hụ dọkịta. Ihere ekwesịghị igbochi gị ịga ka dọkịta nyere gị aka.INWE OBIỌMA GA-EME KA NCHEGBU GỊ LAAOnye obiọma na-emeso mkpụrụ obi ya mmeso ọma, ma onye obi tara mmiri na-ewetara anụ ahụ ya nsogbu.ILU 11:17.Otu akwụkwọ bụOvercoming Stressnwere isiokwu bụ, Inwe Obiọma Ga-eme Ka Nchegbu Gị Laa. Dr. Tim Cantopher bụ onye dere akwụkwọ ahụ kwuru na inwere ndị ọzọ obiọma nwere ike ime ka mmadụ nwee obi ụtọ na ezi ahụ ike. Ma, onye na-enweghị obiọma anaghị enwe obi ụtọ nihi na ndị ọzọ ga na-agbara ya ọsọ.Mmadụ itinyere ụwa ya obiọma nwekwara ike inyere ya aka ibelata nchegbu. Dị ka ihe atụ, anyị ekwesịghị ịchọ ịna-eme ihe anyị na-agaghị emeli. Anyị ekwesịghịkwanụ ịna-ele onwe anyị anya ka ndị na-abaghị uru. Jizọs Kraịst kwuru, si: Hụ onye agbata obi gị nanyadị ka onwe gị.Mak 12:31.Na-ebu Ụzọ Eme Ihe Ndị Ka MkpaChọpụta ihe ndị ka mkpa.NDỊ FILIPAỊ 1:10.Ihe Ọ Pụtara:Leruo ihe ndị i weere ka ihe kacha mkpa anya.Depụta ihe ndị i nwere ime nusoro ha ji dị mkpa. Ọ ga-eme ka ị mara ndị ị ga-ebu ụzọ eme, ndị ị ga-ahapụtụgodị, ndị nke ị ga-enyefe onye ọzọ, ma ọ bụdị ndị nke ị ga-ahapụ kpamkpam.Nime otu izu, depụta ihe ndị i ji oge gị mee. Gbalịzie chọpụta otú ị ga-esi jiri oge gị na-eme ihe bara uru. Ị gbalịa na-eme ya, ọ ga-eme ka nchegbu gị belata.Wepụta oge ị ga-eji na-ezu ike. Iwepụtadị naanị ntakịrị oge zurutụ ike ga-eme ka i nwetaghachi ume, meekwa ka nchegbu gị belata.Na-achọ EnyemakaỌ bụ nchegbu nke dị nobi mmadụ ga-anyịgbu ya, ma, ọ bụ okwu ọma na-eme ka ọ ṅụrịa ọṅụ.ILU 12:25.Ihe Ọ Pụtara:Okwu ọma ndị ọzọ gwara gị nwere ike ime ka obi dị gị mma.Gị na onye ga-aghọta gị nke ọma kwurịta ihe ụfọdụ. Ụdị onye ahụ nwere ike inyere gị aka ile ihe anya otú kwesịrị ekwesị ma ọ bụdị gwa gị ihe ị na-amabughị na o nwere ike igboro gị mkpa gị. Naanị ịkọrọ onye ahụ ihe ndị a nwedịrị ike ime ka nchegbu gị belata.Gwa ndị ọzọ ka ha nyere gị aka. I nwere ike inyefetụ ndị ọzọ ọrụ ụfọdụ ma ọ bụ gwa ha ka ha nyere gị aka.Ọ bụrụ na onye gị na ya na-arụ ọrụ na-enye gị nsogbu, chọọ ụzọ ndị ị ga-esi mee ka ihe ka mma. Dị ka ihe atụ, i nwere ike iji akọ gwa ya na ihe ọ na-eme na-ewute gị. Ilu 17:27 Ọ bụrụ na ime ihe a emeghị ka ihe ka mma, i nwere ike ibelata oge gị na ya ji anọ.Na-eme Ihe Ndị Gbasara Ofufe ChinekeObi ụtọ na-adịrị ndị maara mkpa ime mmụọ ha.MATIU 5:3.Ihe Ọ Pụtara:Ọ bụghị naanị nri, uwe, na ebe obibi dị anyị mkpa. Ihe gbasara ofufe Chineke dịkwa anyị mkpa. Anyị chọọ ịna-enwe obi ụtọ, anyị kwesịrị ịma na ife Chineke dị mkpa, meekwa ihe maka ya.Ekpere ga-enyere gị ezigbo aka. Chineke sị gị na-atụkwasị ya nchegbu gị niile, nihi na ihe banyere gị na-emetụ ya nobi. 1 Pita 5:7 Ekpere na iji ihe ndị dị mma atụgharị uche ga-eme ka i nwee udo nke obi.Ndị Filipaị 4:6, 7.Na-agụ akwụkwọ ndị ga-eme ka ị bịarukwuo Chineke nso. Ihe ndị e dere nakwụkwọ a si na Baịbụl, e dekwara Baịbụl iji nyere anyị aka ịbịaru Chineke nso. Ha na-eme ka mmadụ nwee ezi amamihe na ikike iche echiche. Ilu 3:21 Jisie ike malite ịgụ Baịbụl. I nwere ike iji akwụkwọ Ilu malite.A Ga-enweli Ụwa Nchegbu Na-adịghịJIZỌS GA-AGWỌ NDỊ ỌRỊA DỊ KA O MERE NOGE MBỤ.Ha wee kpọtara ya ndị niile ahụ na-adịghị mma, ndị ọrịa . . . dị iche iche na-esogbu . . . , o wee gwọọ ha.MATIU 4:24.JIZỌS GA-EME KA ONYE Ọ BỤLA NWEE ỤLỌ NA IHE ORIRI.Ha ndị Kraịst ga-achị ga-ewu ụlọ, biri nime ha, ha ga-akọkwa ubi vaịn, rie mkpụrụ ha. Ha agaghị ewu ụlọ, onye ọzọ ebichie ya; ha agaghị akụ mkpụrụ, onye ọzọ erie ya.AỊZAYA 65:21, 22.ỌCHỊCHỊ JIZỌS GA-EME KA UDO DỊ NỤWA NIILE.Noge ọchịchị ya, onye ezi omume ga na-ama pokopoko, udo ga-adịkwa ebe niile ruo mgbe ọnwa na-agakwaghị adị. Ọ ga-enwe ndị ọ na-achị malite noké osimiri ruo noké osimiri, malitekwa nOsimiri Yufretis ruo na nsọtụ ụwa. . . . Ndị iro ya ga-arachakwa ájá.ABỤ ỌMA 72:7-9.JIZỌS GA-EME KA MMEGBU KWỤSỊ.Ọ ga-emere onye ọ na-enweghị ka ọ hà ya na ogbenye ebere, ọ ga-azọpụtakwa mkpụrụ obi ndị ogbenye. Ọ ga-anapụta mkpụrụ obi ha ná mmegbu nakwa nihe ike.ABỤ ỌMA 72:13, 14.JIZỌS GA-EME KA AHỤHỤ NA ỌNWỤ KWỤSỊ.Ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ.MKPUGHE 21:4.Obi Dị Jụụ Bụ Ndụ Anụ AhụE dere okwu ndị a dịnIlu 14:30ihe dị ka puku afọ atọ gara aga. Ha na-egosi na ihe Baịbụl kwuru na-aba uru mgbe niile. Ọ bụrụ na ị chọrọ ịmatakwu ihe Baịbụl na-akụzi, gaa na jw.org. Ị gaa ebe ahụ, ị ga-ahụ ọtụtụ vidio, ajụjụ ọnụ a gbara ndị mmadụ, na ọtụtụ isiokwu ndị ga-abara gị uru, ma ndị nke kwuru banyere otú e si ebelata nchegbu. Ụfọdụ nime ha bụ:MAKA NDỊ DI NA NWUNYEOtú E Si Edozi EsemokwuOtú Gị na Ndị Ọgọ Gị ma Ọ Bụ Ndị Be Di Gị Ga-esi Na-adị nUdoOtú Ị Ga-esi Kwụsị Ịna-ebu Iwe nObiMAKA NDỊ NNE NA NNAOtú Gị na Nwa Gị Ga-esi Na-ekwurịta OkwuNyere Nwa Gị Nwaanyị AkaNyere Nwa Gị Aka Ka Ọ Kpachara Anya nỊntanetMAKA NDỊ NA-ETO ETOOtú Ị Ga-esi Emeri Onye Na-achọ Gị Okwu nEmetụghị Ya AkaGịnị Ka M Ga-eme ma Ọ Bụrụ na Obi Dara M Mbà?Ịkpọ Mmadụ Iyi Ọ Dị Njọ nke Otú Ahụ? 