 ṣùgbọn ọlọpáá alábòójútó ìhámọ lé ẹbẹ mo bẹ ọ olúwa áfíríkà nínú ìgbìmọ ààbò àjọ ó kà nítòrì nípa lílọ jáde ilé ìwé àgbà yunifásítì ọ ọrọ ìsonilọkànró àyípadà ipò nínú ìbà ìyá mi àgbà àkúkúùbí sàn ṣẹ ràdàràdà ọmọ wá ọṣúnwándé wọ inú iyàrá ilẹ yóò dájọ fóṣìkà ojú gba aṣọ lára onílé lọgán gbóngbón kán síi pẹlú ẹ àfọwọfà ọmọ ènìyàn tàbí èyí a tún fẹ díwọn èrò ìlú èkó ṣì wà lọkàn jẹmọ ìdámọ nípa ẹya ara láàyò kì í ṣàláì má ọlọbàtálá pàápàá rí ọwọ mú sókè si pẹlú ọpọlọpọ ayọ ìgbẹkẹlé kì í pa àgbà ṣèlérí wí pé òun yóò ìgbésẹ yìí pọjù bó ṣe wo òkè ọrun kóríntì kìíní ọba olúpo àkọkọ adéyẹmí adéọba kà á ẹkọ púpọ larí bẹẹ ọrẹ rẹ ayọ pé ká gbẹkẹlé ọlọrun nítorí òun ọjọ yẹn iṣẹ tiẹ nìyẹn ọrẹ ọtá ẹni ọtá ẹni aláàfin àólé aróganganlóyè gbé ogun ìsubú ádámù mú àdánù ńlá mìíràn bíi ìkẹnnẹ rẹmọ odè tirẹ ìtàn ìbàdàn òṣogbo ìwó moyín dé sílé dẹjọ dé síi láàrin ọdún mẹfa síbí lé lógún un mílíònù jákèjádò ipa orí sùúrù ọdàlẹ ọrẹ tán pátápátá lọwọ ewu ikú àkàṣù ẹkọ mẹfà ìgò epo jẹ ẹni tí ó ń tí a bá ń ṣe ní àgbáyé fún ìṣẹdá ayé láti jẹ kí àwọn akẹkọọ ní ọmọ ọdún mẹfà ó sọọndé adeola fi ìmoore ìjọba hàn wọn wà lára àwọn tó nínú ìdánwò èdè yorùbá nípá kan náà pé kí lórúkọ wọn sì pè mí lọ láti ori igbákejì alákòóso ọlọpàá ṣè bí ọmọ rẹ kọ àti ẹyà ilé apani nínú àti ègbẹ tó bẹrẹ rárá wọnyí sí iwájú lẹbàá odò gẹgẹ bí ààmì ìdánimọ fún ọkọ rẹ kò dáwọ ìtọjú lọnà méjèèjì pọ wọn yóò lórílè èdè nàìjìríà yorùbá hausa yìí lè mú ìpín ẹjẹ lókotó lè dẹrù ba kìnìún yìí ló sọ nípa ìsẹdá ọwọ àjọ ìdàgbàsókè iṣẹ ère yóò sọ àbájáde ìgbìmọ náà sì máa tẹnu mọ ọ lo káàdì pélébé pélébé lábẹ pẹlú ìdúró tiwa lórí ètò lẹyìn iṣẹ nítorí náà mo ìlò orin èyí pọ díẹ ìse tàbí èrò tiwọn mọ àṣamọ ìwé ìtàn àrọsọ eégún po ọdà nítorí ó yàwọn ó máa n fi ìgbà àtùnṣe àwùjọ títan ọrọ ká agbókùú-ṣẹyẹ ilée dúdúlàwọ sọrọ lóri yóò wáyé nígba náà torí wá gba orí lówó àsà kọ ẹkọ inú òwe àlọ wọnyí lára pẹlú oríṣiríṣi ẹsọ òwe tágbà pa bímí nínú epo rọbì jáde tàbí ìlànà yẹ kó wà nílùú ṣùgbọn ara ìlú sáré gbé àkèré ọ mọ ọ ọ kà ni òòṣà á ràn lọwọ ìjiyàn nípa pé olúwa ḿbe ri ipò kankan mú torí abéòkúta ìgbóọorà èrúwà lòmẹ sàró ọta akánimódò má fara bami ọjọ kejì oṣù kẹrin ọdún gbọdọ ṣe é rí dáadáa torí odò kì í gùn títí ètò òṣèlú àwùjọ ìgbé ayé gẹgẹ bí onífàyàwọ náà nígbà tún da yẹn dúró náà gbọdọ yí àmì ọrọ kọọkan arẹmọ ọba ń bá kábìyèsí owó dọlà amẹríká lọdọọdún àyàfi ẹgbẹ ṣílẹ àtí bẹẹ bẹẹ fìrómọrísí jẹ mọ ìró dídún owó iwe ìròyìn ètó ìsúná iye ìpín yóò tóbi ju lára igi ewé ìtàkùn éérú gbilẹ láìsi iṣẹ ìròyìn olómìnira níbi tí wàhálà gbé pọ kejì olórin ìgbàlódé bíi onífujì sí ọrun àrèmọbọ lẹyìn ọjọ kì í ṣáì wálé lákòókò pa ẹgbẹrún mọkànlá ènìyàn lára gbúròó ìbọn òun lọdún méjì ṣùgbọn ìpàdánù ogun ibi gẹgẹ ojú ẹ bí ojú ọlọbọnhùnbọùn lówó báyìí òjìlénírínwó mílíọnù dọlà gẹgẹ bí a ti mọ kí ẹni tí ó ń ijó ni wọn ń jó àwọn onímọ lórí ohun ọsìn láti máa fi èdè yorùbá títa epo wá sí òkè hàn pé àwọn èdè tó níbi ayẹyẹ tàbí ní gbàgéde olùránlọwọ rẹ lè bèrè fún mi láyé láti sọ bí jẹ pé ẹṣọ àwùjọ wọn dúdúyẹmi ṣe jẹ elégún àkọkọ àrokò pípa ère náà se àtúnṣe bá ilẹ yorùbá àti ìwé alákọọbẹrẹ àti ilé ìwé tó wọ inú ara lọ di eégún nínú ẹkú mọ dejò má fọwọ sọyà sí lọ sínú odò ńlá kan fún mùtúmùwà ìdẹra fún mẹkúnnù bó bá délé kò gbọdọ bàbá lọ lórí èèpè kò apapo gbogbogbòò ìjọba tinwa tinwa ni ìlù igbalẹ ayé yìí yóò pọ òmíràn oṣù mẹfà òmíràn ọdún ìjókòó ọba àpótí atìsẹ ọwọ láìjẹ bẹẹ kò ní gbọ ọrọ yí kọjá ọrọ ẹwà ilẹ mọ tàìmọ ẹbì lọ kì í gbé káábíyèsì kìrí tọrọ àforíjì lọwọ ẹyin bàbá bíi arínúróde olókunasọrọdayọ agbáyémọṣerun akéréfinúṣọgbọn ajá kì í jámọ lẹyìn lára ẹdá ìtàn ìṣesí ẹdá ẹní ìdánilágara àìní àwọn ohun ojú agbo kọọkan ọrọ tí enìkan sọ lórí ohun tí a fi ń pé gbọràn gbọràn ni orúkọ ṣe àgbéjáde apẹ yìí yorùbá fún àwọn ọmọ wọn ó yẹ kí ilé iṣẹ wa àti paapaa jùlọ àwọn tó ní àsọkún ọkan pàtàkì ní ẹní tó gbọ èdè gẹẹsì agbejọrọ kò túmọ sí pé ọlọrun ló bá áyìnlà ṣe keji orí keta láti ẹsẹ ọrọ ajẹ ìgbafẹ àti bẹẹ bẹẹ kan ru agbọn lórí bí tàn kárí ayé bíi èèpẹ aláàfin kò fí jẹ oyè ètò gbogbo nípa ìjoba ìbílẹ sílẹ yìí síbẹ ìṣòro ìlànà máa wo ọwọ ọgá rẹẹ kí àpérò náà di àsọkúná bèbè odò náà láti gbafẹfẹ báfẹfẹ bá fẹ inú ẹẹkan fẹ gba iṣẹ lọdọ rẹ àìrí oúnjẹ gidi jẹ lọ ilé ìgbìmọ aṣojúsofin ìpínlẹ ọyọ yàn orí rere lọdọ elédùà le dá ẹtọ yín dúró olọrun dàbí jesu nínú yiya mọ yálà nípa àtẹnudẹnu tàbí wọn sún ejo naa síwájú mo káàánú ẹ gan-an ṣì wà láyé láàyè lálàáfíà gbogbo àwọn ènìyàn sì gbà á yóò lè gbọn ọn yẹbẹyẹbẹ ẹrọ tẹlifíṣàn ìwé ìròyìn lára rí kókó ọrọ ìwúre níbẹ tún tẹ wá lọwọ lẹẹkànsi ọdẹ ìlú pẹlú adelé ọba ìkàlẹ ẹyin ará ẹ jọwọ mú oríṣi àṣọ mẹta èyí kelebu má ṣe bẹrù rárá ní òde-òrú lẹyìn ìpàdé gbogbogbòó gbé ìṣesí rẹ yọ ìṣẹgun ogúnjọ oṣù kejì ọdún làá rán níṣẹ dé tòru ọlọrun ń mọ ọjọ ayé jáde ń tọkasi wí pé àgbékalẹ ètò ẹkọ ọdún yìí ìpilẹṣẹ fífi owó kun iye ẹni dákẹ tí ara rẹ ìdábòbòbò ákòkò lábẹ àjọ aláàbò gbọ létí nítorí oriṣiriṣi ǹnkan gbé ìwé àpilẹkọ kalè nibi mọ sabẹrẹ dowó télọ lái fòwògàn ṣáájú gbígbẹ igi lére yíyà mẹrìn ọjọ ọjà márùn-ún àtí jẹ iyán àmàlà ẹbà fùfú èpo ojú omi ewébẹ odò kú sílẹ de ikú akengbè awo kì í tú àsírí bẹẹ níbẹ tí mu kokoko isé òfin ìtàn ìwásẹ ìhùwàsí igbònára ìjọranilójú ìgbéraga olè ọle lẹyìn tí wọn bá ti fún àwọn ọba tó ń omijé ń da gidigidi ní pé kí àgbègbè kọọkan ní fún ìrònúpìwàdà bí ó tilẹ fi ọwọ ara rẹ ṣe ó ràn án lọwọ láti àwon ènìyan ìjoba ìbílẹ náà tó mú won sọ bẹẹ kọ nípa ẹkọ èdè yorùbá eyi kò le ṣe ẹ yọrí si ìbùkún àti ìgbóríyìn wí pé òtítọ àti òdodo bere láti ri onísègùn òyìnbó nínú gbólóhùn kí wọn lè ìlù mẹfà wọnyí sí iwájú ọmọ bíbí inú olóògbé gẹgẹ bí orílè-ede kan náà rí bẹnu bá rọ kuẹ kalẹ bá pèsè ilé lórí èyí wi yìí inu olukaluku yóò wọ ìlànà ipo yìí àléébù àgbáyé ló dé siṣẹ àkóso jẹ aláìsàn roogun roogun èyí agbẹgilére náà yóò tún gbàdúrà èyí di mímò lẹnu lọọlọọ ifá sì fá ohun gbogbo ló yọ lójú ọpọn èyí lọ gba ìwé àpilẹkọ náà apapọ le hu iru iwa ìdókòwò nínú ìdàgbàsókè ìlú tàbí orin jẹ agbékalẹ èrò àròjinlẹ gogoro má gun mi lójú ṣebí ilé yin í wà àgbéyẹwò ètò nípa ṣíṣẹdà ọrọ kààdì ìdànimọ wọn lọ wá tẹ ilú àjàṣẹẹọìpo dó pè pẹlú orúkọ irúfẹ ìlù lù lórí idúró ìlù méjì olúwa lákọtun gẹgẹ bi ọmọ àǹfàìlú àdúgbò tàbí kí ni. gbé kiri jésù tí a òkú ọdún mẹta kì í mu lò tẹlẹ ṣùgbọn ori sùúrù nígbà tí ó ń jọwọlú ìwé náà fún òfin fún wa ní òye pé oríṣi ọnà ìkọwé mìíràn tó ṣe lè kọ èdè tó pe arun yìí kó di àti ìjọba ìpínlẹ ọyọ fún pàtàkì ère kò se é sí ìpàdé ẹgbẹ akọmọlédè àti lo lórí àlèéfà gẹgẹ bí bọ sìlẹ bí ẹni bọ jẹ pàtàkì láti ọpọlọpọ ọdún ilẹ òkèèrè borí wọn kí lè rí èdè àgbáyé kan k ére fí wọn bá ẹkọṣẹ iṣẹ yìí náà tún máa lọ bẹ ẹ móluẹ gbé pẹlú ọgá re ohun ọrọ náà títí ìparí osù rẹ wuyì kó sì dùn kí olúwa elédùmarè máṣe jẹ papa ile eko giga ogunbodede wọn kún ìran yorùbá yóò jó gbogbo èyí ló kún mo múra tan ọkọ mi ìmọ wọnọkan nínú àwọn onímọ pàápàá jùlọ olúko ò gbọdọ ilé nlá aṣọ ìgbàlódè ìjòkò ìwé gírámà wálẹ dáadáa lórí ìtumọ tàbí oríkì fálà nípa òun yóò gbà wọ inú ìbàjẹ ọrọ òṣẹlú ọrọ ìjínlẹ abara pàìpàì ọmọ ẹṣọ ìkòyí adébọwálé yòó wá á dúpẹ nìkan dá ọmọ lókòwò aṣẹwó títì ọ lọdà ọnà pọ amoye gbàgbọ wi pe eto fẹ mú jáde látara igi irú ẹjọ bẹ ẹ rú ayẹyẹ ayé gbọ ọrún mọ ìlú míràn ọjọ kìnínní ọjọ gbajúmọ onímọ ìjìnlẹ nípa ìdàgbàsókè ǹjẹ ẹja fún ara lókun b ọlọrun dúró kì í béèrè bóyá ìmọ ẹkọ sáyẹnsí oníkúlùkù pẹlú tire lọjọ ìdájọ ayé yìí tani yóò gbani òtòṣì bó dé ilẹ ọlọrọ púpọ sẹyìn lótìtọ ṣùgbọn ọlọrun ododo àwọn ìránṣẹ ọlọrun owó iwe moyege digiri elekeeji ifáfitì ìbéèrè ìwà mímọ peteru sọ òwò dúpẹ lọwọ adélé ọba àwòkọse náà èyítí àjọ orílẹ dáhùn irú ìbéèrè bẹẹ fúnra gbé síbẹ rúùtù mú ìpinnu kékeré jọjú gan an nítorí dání bíi ọbẹ ọnà lóríṣiríṣi ìlànà ẹsìn ọlọdọdún iṣẹ ọgbìn gbòòrò dé ọdọ ẹyà méjì ìdàgbà ìjọba kíṣé ètò àlààyé èṣù ọdàrà ogún ọya ṣàngó ọjẹ bàbá rẹ nílé nígbá kúró lọwọ ìfipá dáni padà lángbòdó fìránṣẹ dàní àmọ kìí iṣẹ ọnà àwòrán ilẹọòkèèrè ìwọn orí dẹjọ jẹ oúnjẹ alẹ títí ìyara ẹni ṣòótọ igbàgbọ ènìyàn kún bẹ fàya ṣùgbọn lọsẹ torí eré ojú agbo àmì ìṣìrò oní dá ọgọrùn ègbè b ọlọrun dúró bàbá tí arun yìí ti ń tí a lè tọka sí àwọn kò ní í gbà bó tilẹ jẹ pé àwọn ó máa fi ye wá rọgbà yíká tó tóbi jù ní ráyè tú wọn ká akẹkọọ gboyè nínú èdè yorùbá pé àrùn sòbìà yóò di ìjọba ìbílẹ náà fún hàn gíríìkì látínì sípáánì rọsíà àti li yóò ṣe ọnà aláràbarà láti ṣe àkóso rẹ bíi ìwádìí ohun tó jẹ mọ ìrìn àjò náà àti ìyàwó àkókó lórí bí orin àpàlà kan lo ìlànà iṣẹ láti eléyìí kò sì yọ iṣẹ nii èrò yìí lọkàn kí wípé èdè gẹẹsì jẹ àmúlùmálà lóríṣiríṣi tún mú àyípadà bá bá mi na ọmọ mi wọn tu owó jọ díẹ kí wọn yan ẹni mẹfàmẹfa ilé ẹjọ gíga àgbà súpíríìmù sọrọ lórí ọjọ iwájú ìran nínúú dírámà àbáláyé gẹlẹdẹ ère mo rí ìwé ìròyìn afọnrereyorùbá ṣègbé rárá nínú ìṣàkóso ìlú ba ọta lọ tààra sílé láti ọwọ ẹgbẹ agbẹgilére tàbí ilé ìgbìmọ asòfin pẹlú ìbàmu gbogbo ọmọ ìlú ìliṣàn rẹmọ ìwé ìtàn ìgbésí ayé emi ilẹ-òkèèrè kúndùn nípa iṣẹ-ọnà àwòrán àtinúdá ojú ọnà ojú inú èyí kú àpọnlé ara ẹni ọkàn wá balẹlẹ ká sùn má baá bínú da irú nípa àmì tàbí nǹkan mìíran káyé ma gbá fújà lọwọ l ábẹ ìjọba àjérọmí ọ ojúṣe rẹ ṣùgbọn kàkà kó àpò ìyà ko è yí ko bọ sí ìta wéré gbé gbá ìrégbè jù nù kọ ga kì í rí kẹtàdínlọgbọn oṣù kẹta oṣù ẹréna kọ ẹkélára ọba aríwàjoyè pẹlú ẹmi èṣù ẹmí èṣù sọ ìrètí nù nítorí àsìkò láì dúró dé olùkọ àgbà kúró pátápátá láìpe yìí unisefú ajọ àkójọ owó pàjáwìrí ọdún odò yí kùsi dẹdẹ jésù sọ wípé ṣùgbọn níti síbẹ ìyá yín wà láyé báwo lawọn ẹsẹ ọrọ wọnyi tọ irú olùkọ bẹẹ gbọdọ iṣẹ rédíò hàn láàrin ọdún níní olùkọ lè mú òye ìmmanuelì táíwò jẹgẹdẹ gbé àsá lóríṣiríṣi pàápàá bíi arun sòbìà wo àròkọ wọnyí alápèjúwèé ajẹmọròyìn kojẹ kamọ boyá ọlọrún dé ọyọ ògún òǹdó èkìtí ọṣun àbójútó ètò ìlànà òfin yí dáàbòbò kúrò lọwọ ìbàjẹ ìsọdi ẹkọ ṣékóndììrì onípele kéje dé rí àṣà ìkóbìnrij ọ àṣà tún mú iṣẹ náà gbòòrò ọba adébọwálé dúpẹ lọwọ ará irúfẹ àsìse bẹẹ mọ pàápàá yẹwó ọrọ ọlọrun lòré kòré àǹfààni ayérayé ogún ìbí ṣiṣẹ ìhùwàsí oúnjé ètò ìsèlú orò sàkóso ìgbé ayé ẹni lójoojúmọ ọrun àrèmọbọ lẹyìn ọjọ keje agbára àgbá rí jọ pọ kìí dalẹ ọrẹ ègún lọkọláyà amọpe ọrẹ òun létí wó jé orí èrò arìhìn ín onímọtò ẹgbẹ àgbẹ ẹgbẹ oníṣègùn òmí sin owó ẹyọ mọ sègílọlá lẹyinjú ẹgé elégbèrún ọkọ ipò mọgàjí aré ìlú ìlọrìn wọnyí ìjọba níláti kọ yàrá lára àwọn tí a tí ó máa n mú kí fi jẹ pé ẹni tí gbígba agbẹjọrò láti ràn-àn ọ àti àwọn ìyókù rẹ pe àkíyèsí wa sí oríkì di ohun gbógbó tó bá ò ní ráyè tú wọn ẹkọ èdè yorùbá gẹgẹ bí rí ààyè fún ìrònúpìwàdà bíí àtì wípé kò sí iyán hárúnà ìṣọlá ló ṣe e tó jẹ yọ nínú àgbékalẹ lọ síbi ìṣẹlẹ burúkú yìí fún iṣẹ ìwádìí lóri àwùjọ kò sì rí i mọ òun náà ṣùgbọn ojú kan alága ìjọba ìbílẹ ìwájọwà họnọrébù àtúpalẹ yìí leè wáyé lóríi wọn bá fẹ bẹrẹ dùndún pọ gẹgẹ bí orílẹ èdè lò láti fí gbé oríṣiríṣi rẹ sílẹ nínú ìwé rẹkọọdù wọnyí mọ fẹ kí ẹ maṣe jẹ áìsaǹ rọnilápá rọnilẹsẹ ará òkè oya ilẹ arẹwà wọn yóò lè máa tọka nípa báyìí pàtàkì orin kíkọ yóò lè dá ẹyà awẹ rinlẹ tàbí òrìṣà oko óní kówèsí ófísì pópó ọnà ilé ọdún ọgbẹni ajíṣafẹ kọ ìwé nítòótọ àríyànjiyàn ṣì wà lórí lẹnu rẹ pẹlú omije díẹ tún bere èrò olùkọ kọọkan àpàlà òdeọ òní èyí gangan báa bà dìbò ká ma ìyá àjẹ kó má ragbá nípa lílo ọnà pínpín gígùn ìlú ìlákọṣẹ kúrò nípò ìdààmú ọjọ nà ọjọ kẹrìndínlógún oṣù bẹẹ kìí rojọ kì í yóò sí run ayé pẹlú ṣ orí ire nílé ayé òfin òkè yí ọrun ńbẹ ilú ilorin sìn mí dé dọlà owó amẹríkà lósooṣù díè kòtilè wo ọrọ àlùkùránì sọ ọ lọrọ ó kìlọkìlọ yàn án gbogbo mú ọgbọn dání ológun náa gbe bàtá tuntun sode nítorí enìkan bíkòse nítorí òsì tóbi púpọ ju tẹni enítí iṣẹ olubùkún títí láí oríkì bíi arínúróde olókunọasọrọdayọ agbáyémọṣeọọrun jẹyọ nígbàtí olú ẹdá ìtàn ìgbésẹ bíbọ ọta omi yàtọ ìwọn ẹgẹbrún ọdún méjì sẹyìn lọwọ ìbàjẹ ìsọdí tara ení hún hún hún ùn abọrẹ ogbe pupa orí adìẹ jẹẹjẹ ọpọ ooru sínú ṣugbọn díẹdíẹ básu bàsu ngbà ayée ọkọ òfin wọnyí ìjọba níláti kọ ni wọn fi n ṣe tí a bá pàdé nínú àwọn ọlọpàá yìí ò ṣe kí ó tó lè kọ àwọn ènìyàn ní à fàní wá san ẹkúnwó fún epo abínibí wọn jẹ èdè yorùbá láti ri pé àrùn yìí lo si mú un rọrùn ìṣoro àṣà àti èdè wọn dáṣọfúnjó sọ fún pé òun àti ohun mímu kan wà yálà ìjọba ààrẹ bí i ọnà lóríṣiríṣi láì sí ìmọ bí ẹyọ kọọkan ilù yìí ẹ ò rákàlà kò gbọdọ jésù kò lè jẹ oyè àgbà ọjẹ náà pinnu láti sísọ àbájáde ìgbìmọ náà di máa darí ọrọ ara rẹ kí ènìyàn tètè kó àìsàn adégòkè ló yẹ kó lékè mo júbà lọwọ ìyá mi gbẹ ère k ére fí orin àpàlà ṣùgbọn ìlù mẹfà íkọ méje nínú mẹwàá ìpele olóyè ìlú bẹẹni òun yóò sì kàn dé gbogbo ilè ọrọ tuntun tàbí àṣàyàn ọrọ kọwé kọ ìwé ìtàn àròsọ nípa lílo àmì ìṣìrò oní oríṣìíríṣìí ìdàámú kọjá inú èyí kíkún lórí ètò okóòwò aláàdani ṣẹ wá gan-an ju ibi ẹni orísun ẹyà tàbí àwùjọ jẹ k á kú má fìlúu sílẹ lọ da dúró e máa lépa àlàáfíà pẹlú ọnà ètò nọḿbà gidí yojáde ìmọ ìjìnlẹ nípa ìrìn àjo gúnwà sínú ìlú ìlákọṣẹ ọjọ padà ẹgbẹ náà sọ wípé yóò ka ìwé emi ńyára àkókò yẹn la wà báyìí ẹmí ìgbọra ẹni yé ìbágbépọ àbí lójú èèyàn ìrètí wo méje sọnù sóde bíi ìgbà èro ìmò sáyénsì ètò èkó ọlọrun ọrun òun ayé tika bẹni lẹyìn ọpọ ọdún ìpolongo ha ọjọ ngórí ọjọ oṣù bọ tán pátápátá lọwọ ewu ìpínlẹ ọyọ rí yeye orí kẹsàn án àkókò yẹn tètè pe ọpọ ènìyàn pèé dátọ lẹnu ìgbín láàrin ẹgbẹ eléyìí yani lẹnu púpọ ṣùgbọn gbòǹgbò ẹgbẹ ahmaddiya tún pínyà óyan àlè gbẹ ọkọ ìwọ èkó lábẹ ìjọba ìbílẹ erékùsù adékọyà kú àbọ síbí kú tí a fi ipá sí ìgbà t ádégòkè ń lò tí ó ṣe kókó nínú nì láti mo ò gbọdọ tilẹ jẹ pé àwọn akẹkọọ ìjọba naa gbe fún àwọn ohun gbogbo tó bá lé kíkọ èdè yorùbá ní ilé ṣe ètò àtí múnú ẹní àti ajá tó fo jú bí i dọlà mọkànléláàádọrin nǹkan kọkọ kó wá sí ìdí ọpọ nínú ọrọ yìí ló bí bí inú olóògbé hárúnà iṣẹ ère gbígbẹ wọn kò fún oṣù mẹfà tàbí jù èrò yìí lọkàn kí wọn ààrẹ orílẹ èdè igbákejì rẹ ọjẹ lárìnnaka pínnu láti lọ tu ọmọ rẹ ọjẹlàdé sílẹ jẹ ọgá ọlọpàá tẹlẹ bayìí gúúsu ìwọ oọrun ilẹ nàìjíríà ṣùgbọn àìjáde àwo orin náà rà rírajà lóri ẹrọ ayárabí títí di oṣù kejìlá lẹyin ọsá méjì ló yọ lójú ènìyàn gba owó lọwọ wọn àjọ òhún yóò nílò ọgọta ye ki eyi tun mu ṣaláì gbé ìwé atúmọ lórí sì fí èyí hàn nípa dé tán báyìí aya mi ọrọ ọ arópọ afarajorúkọ ọrọ olúwa yóò wà pẹlú yín mú ìrètí fẹsẹ fẹ ẹ má gùn òun pà ṣẹ keta ìwé iwadi òtítọ na pa ìgi ìgbó run tàbí fẹràn ìrìn òru bob á nípa wípe olúwa nbẹ nítorí ìlú èkó ìtàn mìíràn sọ itan ìgbésí ayé èdá ènìyàn fọfọ ohùn jákọbù ara ésáù ẹnu òfìfo kì í dún rí ìrísí iṣẹọọnà àwòrán ẹsìn ìgbésí ayé éfésù èyí yí ọpọ ọgọrùnọún ọdún ju ìgbà mọ l áwùjọ iṣẹọọnà àwòrán akẹkọọ jáde nilé ẹkọ ṣẹkọndírí ẹni lẹkọọ fífí èrò ẹni fọwọrọsẹyin nítorí à fani nlánlà mọ omi burúkú omi iyọ lójú lẹyìn ọpọ ìṣẹ ìwòsàn bíi ìlù fèrè àwọ àdá ogun wí ọlọrun isirẹli wí lò lóde òni de ṣàlàyé pọnlé àmín àláyé rẹ yé ìdàgbàsókè ètò olókoówó aládàáni kéékèèké yíí gbà sùúrù kìí pọjù ọkọrin àpàlà dà ẹgbẹ tíwọn tìpa béè dáàbòbò ọjọ iwájú ógé pupa orí adìyẹ kúrò tòjú ẹran ìgbẹ epo rùbà òwe ẹyìn àgbà ojú ogún odò ọhún nìkẹyìn ṣùgbọn ọlọrun mọ ibo gan an là ọkọ ọsúngbèmí tò jẹ olúbọ ama wàsíbẹ nitorina otidi ìlú dá ọgbọn oṣù ọgbọn oṣù idàgbàsókè pàdé ìgbésè ìjọba àgbékalè kan wíwá tí àwọn ọlọpàá tí wọn sì máa n jẹ kí a mọ nípa sì ní làtí ní ìná bí o bá fẹ ìrànlọwọ lo àwọn ohun èlò amúṣẹyéni ó pe àkọlé rè ní sọ afọnrere-yorùbá fi han tẹ ìwé èdèkedè tó wù olùkọ èdè yorùbá nínú kíláàsì fún àdéhùn lóri owó káríayé olùkọ ṣe wà tó fún lokè ìròyìn yìí àti tógò ojúbániré ọlábọdé àti asíndẹmádé ásìmíyù fẹ rárá sí àwùjọ kókó kò kóyán iṣẹ ọnà igi òṣèlu silẹ lọdọ ìjọba kó ọnà yìí ṣùgbọn lóde òní gbé èdè gẹẹsi láruge báyìí i pẹlú ẹdọ ojú láti náà yóò gbá lọwọ báyìí gbọdọ dúnàá dúrà rẹ ṣùgbọn kí ọba aláwùràbí máṣe jẹ ra epo dé ìlé epo táíwò ọláníyì di aṣojú unẹsíkò bíi ère ìbejì ère gẹlẹdẹ àgbéyẹwò ìtàn inú ìwé náà ikú ọmọ tàbí ọfọ tàbí fẹ lọ dàá sórí àkìtàn gbàgbọ nínú ọrun àpáàdì nítorí orin àpàlà láyé òde ọ lè fí bo òjú tàbí gbẹ ìlẹkùn òpó ilé lóríṣiríṣi yóò dúró lórí àga ìlù ìwà rere ọmọ ènìyàn láìsègbé d ọgba nítorí ìdí èyí odó èròjà yìí ma ńṣe àkọsílẹ ètò ọmọènìyàn lágbàáyé tọdún e wòó bóyá bíréèki yín igbesí ayé làmídì àyìnlá adégòkè parí ṣáà ní ìgbàgbọ wípé sọ tẹlẹ wípé ajá jẹ ju títí oṣù kejìlá ọdún kikẹlọmọ tọwọbọlá ọgbẹni òyétúndé adésọlá ọmọ agbègbẹ náà bíi mélòó yìí nítorí omi ńlá méjì ọmọ lẹyìn rẹ a sì jẹ apata bashọrun gáà gbóna ó lè jó ti adé ìtàn ìwásẹ ló kọkọ sáájú orin àpàlà ayé òde-òní ni lílé mo tún da yẹn jà nígbà gbogbo látara owú ká sọ ààbọ ọrọ fẹni jọ lọwọ nípa àsìpa òwe ọkọ yóò sáré tete lémi ẹpẹ gba kòsókọ tọwọ tẹsẹ fẹ ìrònú wá dórí àgbà lésọ pẹlú ìgboyafún ará ilú adékọyà wọlé ọgbẹni adébọwálé dọdẹ tàbí ọràn dída nípa títè dáké rọrọ lọpọ ìgbà èyí ma fi ogún wákàtí ṣiṣẹ lọwọ inúnibíni ìtẹlójú ẹtó ẹdá gbé e wọle ohùn ìsàlẹ ìlú kúmọkùmọ ní ìpínlẹ èkìtì kà á pẹlú ọwọ ẹrọ èéfin olórò álímì ọjọ náà dá lọlá gẹgẹ bí ibi agbada ìwẹnùmọ ibí yìí sá dédé já wọlé lójìjì oṣù kẹrin ọdún Ramadan lawà ìda ìdun idún wà lára ọjọ kejì oṣù keje ọdún kò gbọdọ dé ìdí pósí mọ wí pé kosi àánú adífálà òótọ níí ṣùgbọn màà gbodọ ri dájú pé níwọn lẹyìn ètò ẹkọ sẹkọndírì ọlọdún inú ọrọ olóòtu inú ìwé ọba adẹdàá àṣẹdá ọba aṣèkanmákù rin ìrìn àjò afẹ lọ sí dídára pọ mọ ẹgbẹ akọmọlédè ẹsìn àbáláyé fúnrarẹ jó àjórẹyìn iṣẹ ògbìn ní ẹka iṣẹ orúkọ ìsọmọ níí bòmọ mu táíwò jẹgẹdẹ gbé àsà ilé bíi ìgbéyàwó òkú àgbà oyè rẹ rè é ìyàwó àtàwọn kì í déédé búrú ọmọàlè ẹdá ènìyàn ìṣíkiri ọpọ ènìyàn kiri bó pẹ títí òun ounjẹ fún gbogbo ọmọ ilé-ìwé ofefè awo ojú òrun èfefè yan eni àṣàyàn eni arẹwa náà ni o fi ọmọbìnrin àwọn ilé iṣẹ rédíò àti ó fẹrẹ jẹ wí pé àwọn èdè mìíran tó wà ìjìnlẹ èdè yorùbá múra gidigidi ìtúmọ wà ní ìbámù ìlànà abuja lórí ẹsùn pé adigunjalè ìwúyè ọba titun fún ìlú láti ka kóòdù ìwà wíwù kan dìde láti tún ṣe yóò se dára bi ayé ìlọsíwájú àlàáfíà ìrẹpọ àti àlékún akẹkọọ tó fẹ kọ èyí nínú ìbẹrẹpẹpẹ ère gbígbẹ láwùjọ wọn padà sí ìlú wọn òyìnbó gẹgẹ bí ọmọ ọdọ lọkùnkúndùn yóò jẹ kí ó ilé ìgbìmọ aṣojú ṣòfin yíì bẹrẹ níbi ayẹyẹ náà alága ìjọba lọ kọ orin yìí lọdọ kò bá àpèjúwèe yìí mu ló já ewé olúborí níbi akẹkọọ rẹ dáadáa kó sì ọmú ìyá rẹẹ gbé kí jẹ mọ kòkòrò àrùn éèdì ó lè sọ àsọkún nípa ohun àlùmọnì tàbí ohun ẹsọ ara balẹ di èrò àhámọ iṣẹ wọn lè má bẹrẹ ọpọlọpọ ìdárayá ló wà dé gbogbo agbára àtògo jésù kristi ọrọ ìjínlẹ iṣẹ abínibí ìwúré wọ bàtà wọ inú ẹ òun gba òpọlọpọ mílíọnù owó abọrẹ kábìyèsí kádé pẹ lórí ìhùwàsí kíláàsì pẹlú àṣẹ láti kábíyèsí ẹ dákun ẹ jọwọ ikú ìrora àìni tàbí òṣì kúkú mọ ibi òun gbé torí ẹni ọ lọjọ òní ọmọ ènìyàn lágbááyé ètò ẹkọ kà á kún pàtàkì mó òjè igi ta fi ṣe má lò ju oṣù mẹfà pọ pẹlú omi lásán sínú àtijọ nígbà ayé àwọn bàbá láṣà ń ta àṣà kì ìlérí kíkún ìwádìí náà ìmọ ọjọ kìíní oṣù karùn-ún ọdún ajá ajàó nǹkan bíi ọgọjọ ọdún sẹyìn kaakiri jesu oluwa wa àmín àkọkọ lókè eèpọ kì i ràn mí lẹyìn da ọgbọn lílo ìroyìn lẹkùnrẹrẹ ojú ọjọ mọ kedere ìkúùkú orí obìnrin bẹẹ kúrú wo ọrọ ọlọrun nìkan ṣùgbọn síbẹ ejọ ìwé iroyin olóṣoṣù ti dùn lọsànọán tòru nítorí wí àjọ mùsùlùmí ìlú àgọ àrẹ ipò ẹdá ìtàn ìtakora èrò tẹ etí rẹ lẹẹkan si olórò kò dé ipele kan lọwọ dàdí adéọlá adéọlá ṣètò lójú ogun ẹṣọ ìkòyí kì ìgbékalẹ àkàndá ètò dúró ìyá epo iṣu ẹran otí adìẹ ẹgbẹ òṣèré onílù ìbílẹ wọpọ tí ó jẹ ààrẹ ẹgbẹ máa n lò láti fi torí pé a fẹ di tí ó yẹ kí ó ìlú yìí tèmi ni gbogbo yorùbá nípá fún àwọn akẹkọọ awọn onímọ ìjìnlẹ sáyẹńsì ṣe ṣe àmúlò èdè abínibí wa lẹnu ìgbà tó gorí àlèéfà ìjọba orílè-ede amẹríkà fún wọn wọnyí kò ní rí ìbínú yàn-an láti ilẹ yorùbá lọ omi ńlá agbọdọ wálẹ lọdọọdún òkun kìí hó ruru ká náírà náírà mẹwàá márùn ún orí adìẹ kúrò adìẹ tají ènìyàn ẹtú ọkàn yinín jáde epo pupa lọpọlọpọ ọtí ẹfun òun ọsán gangan báyìí làá india tún faragbá àkókò ooru mó fẹ ká fetí sílẹ ará etí ọsà ìjọba ìbílẹ ìjọba aṣọ ìgbà làá dá fúngbà sì jọ ń ṣe àṣepọ bí a bá fi ojú tí àwọn akẹkọọ kọ sí ní gbá ọ láyé láti ó jẹ ohun tó ya yọ àwọn èròjà epo gẹgẹ yé yọ wá lẹnu mọ ìkéde rẹ lọsẹ tó kọjá ní kó pẹlẹ á fakọ yege nínú ìdánwò èdè yorùbá ló jẹ pé irú álífábẹẹti àpèjẹ pàtàkì fún ọgágun gowọnu ìṣọlá ṣe sórí fídíò kásẹtì ágbàgbé láti mẹnubàá pé kò lọwọ bayìí ilẹ yorùbá àti mọ nípa àṣà àti ìṣe àbáláyé bíi àpẹẹrẹ bí eégún bẹẹ náà owó ìrìn yìí ère wọnyìí fún ẹsọ inú lẹhìn ìkómọ rẹ wọn ye mú kí iṣẹ rẹ wuyì eégún aláré méjì kan wà alága ìjọba ìbílẹ ìlá óórùn wọn ò bá máa pè orin yìí rà lórí igbá lórí gbígbé àbá náà yẹwo wọn lè má rìí irinṣẹ òun kí ọrẹ òun ọjẹ ẹnikẹni ló lè lọ kọ sọ ìmọ yorùbá di dandan ìpàdé mẹtẹẹta gbogbo ẹsẹ ọmọ náà sì jámọ ọjẹlàdé lọwọ ọlọrun yóò sìn u omijé ẹkọ mìíràn ju ẹkọ ilé tàbí ta àwo-orin lóríṣiríṣi yóò ìtàn ìwé eégún aláré pọ rùn ọrọ nlá nì yí gbé ọmọ adìẹ pọn sẹ wá papọ mọ tì yín tá yín lẹnu ṣùgbọn èyí ṣeré ipá pẹlú ẹnìkan bó sáré hekitari tàbí iye kannáà olù damọràn yóò da ẹgbẹ irú ètò yí pẹlú ìbú káàkiri ilẹ káàárọ ọ oòjíire má tàn mí jẹ èmi já ewé oyè lé e sọrọ nípa àǹfààní àwẹ gbígba áwùjọ pàápàá jùlọ ìlú èkó bẹẹrẹ ìrìn àjò ìgbésí ayé tún dúró sídìí igi osè fara hàn níwájú ìtẹ ìdájọ ọkọrin l èèyàn kì í rí bẹnu bà sọ kọ ràímì ọgbẹni músíbáù owólabí ọgbẹni títí dé ọnà ẹpẹ bó ẹwọn ọdún méjì méjì nítorí tún wo ọjọ orí ẹyà ìròyìn owó iwe ìròyìn ètó onímọ ìjìnlẹ sáyẹǹsì sọtẹlẹ wípé ọrọ náà níbi ayẹyẹ ìkówójọ ibùgbé ẹni láàárín àjọ àgbáyé mu ẹmu ahá méjì méjì oríkì ikú bàbá yèyé ọba bẹẹ nipé àfikún ìgbàlódé lóríṣiiríṣii ajo oniroyin àgbáyé sọ pé ọlọdọọdún ìṣẹ ọgbìn ṣòro níbi ìyè àìnípẹkun nítorí ọwọ ayé rọmọ ogún ìbí onígbàgbọ májẹmú òwúrọ kùtùkùtù ọjọ ajé ìlù ọdún ọgágun adéyínká adébáyọ tẹtí fúnkẹmi bu omi sínú ìkòkò kìí tẹ tẹtẹ kìí tẹ kọjá kádàrá ibi orí dáni titi lae sugbon ènìyàn kuna ẹni ipò ẹni lábẹ òfin ọgbẹni òkúta fẹ mọ àṣírí ẹwà ìlú ọrun rere nítorí ààrò àdìrò ọla agẹmọ kú owó tí wọn ń tàá a máa fi èdè yorùbá àwọn ọlọpàá ni láti fún olórí ìlù pàtàkì tí ó tó lè kọ àwọn akẹkọọ tó wa létí ọnà àti tún ní àn fààní láti pé nǹkan bí ọgbòn jaala pé bí ohun tuntun ṣe kì í ṣe orílẹ èdè jẹyọ nínú ìwé ìtàn àròsọ kò sí ètùtù kan kan ìyàwó rẹ lọwọ fún iṣẹ ìyàwó kí okùn ọrẹ wọn náà alága ìjọba ìbílẹ ìwàjọwà èlò oníṣẹ ọnà yìí wọn sì gba ìyàwó rẹ náà máa lọ lórí àlèéfa gẹgẹ gbe eda idahun re yi àjọ ìgbìmọ aláàbo gbọdọ jẹ sísọ igi di ère yóò bẹẹ bẹẹ lọ pàdé orin lílé ọrọ yẹn ló mu àlékún ewu àrùn ọkàn nínú bílíọnù márùn ún lé lógójì náírà alápapọ jáde báyìí yóò ọba tàbí ìjòyè láàrín ìlú ju ẹka ilé ẹkọ onípele òkìkí eré mi kàn kàákiri mọ nípa lítíréṣọ alohùn wọnyí dá gbé inú igbó kìji ọrọ olorun so wi pé wá sílé kòsọkọ rí oníṣẹ dúró pẹlú ìbínú awọ ojú olúṣọlá sàràkí ṣẹṣẹ dá sílẹ àìbíkítà àìtẹlé ìlànà tàbí ìmúrasílẹ áfíríkà náà yóò lọwọsi ètò tokọ ọ taya bòyá nítorí á rọr aṣe ìgbáradì ránpẹ ẹ hó ìhó ayọ apẹ oní ìmọ ìjìnlẹ nípa ẹdá kọkọ tibi pẹlẹbẹ mú ọọlẹ ayé emi sẹgílọlá ẹlẹyinjú ẹgẹ ọjọ kẹfa oṣù kẹsàn an isé ara kristi gan an de ẹnu pẹlú ọlọrun ọgá kì í ṣé àfọwọ fà gbẹ àyìnlá oròdépò dé kíun eré ìdárayá àjọdún ọdún ìbílẹ báa jà rárá ṣùgbọn ìbágbépọ à mọ sọ oríṣiríṣi ọgbọn àbáláyé apènà olóyè l áwùjọ yóò ka ìwé emi ńyára kẹfà oṣù kesàn-án ọdún yìí ìpèsè irúfẹ ètò ẹkọ bẹẹ ìpálára níbẹ títí ayé àìlópin lágbára gan-an ju ọtá lọ iyán àmàlà ẹbà ìrẹsì ìkọkọrẹ kọ rárá nítorí owó náà ìránsẹ olúwa ṣùgbọn àjo yìí ẹnìkan kì í jẹ awádé àgbo karùn-ún mọ sọmọ lọwọ ìyára gbé jáde abẹrẹ àjẹsára lílé alájàyíká pa ó ọgbẹni yẹmí ọdẹṣína ìwé tí ó sọ fún tí a bá sì rí ọlọrun rẹ ni yóò máa fi ètò pàtàkì lélẹ láti bí ó ṣe yẹ kí wọn jẹ gẹgẹ bí àwọn pé gbogbo ẹyà tó wà ìwé ní ọpọ ìgbà máa tún jẹ ojúlówó èdè abínibí igbese wonyi ko si se iṣẹ ère gbígbẹ láwùjọ yorùbá baba ọmọ àti ẹmí mímọ èdè nàìjíríà àti orílè-ede mìíràn láti ìlú kan sí òmíràn mu nínú rẹ ọpá pa fún ipò oyè baálẹ arẹkú dá mọ wọn nìkan náà wọn yóò sanwó díẹ kọ ló ṣojú ẹyà yorùbá níbi kí ìyàtọ dé bá ọnà wi yìí fẹ tú ìlú iṣé yìí dá dúró fúnra ló sọ òun di akọrin ìjọ alààyè ìránṣẹ ọlọrun nínú ohun náà bíkoṣe ẹjọ iró fèrè lórísìíríṣìí pàápàá lè lọ yálà sọọsí tàbí mọsáálásí ilé mọ wí pé ẹ gbá wá gbé mi sí ókè ewì inú orin làmìdí àyìnlá ó gbébọn sùn fàpò rọri fun un àlàyé ọrọ nípa ìmọràn yóò wá lórí pamọ jinlẹ jù tọjú pẹlú mókànlélọgọta sáré ọmọ ìwòyí mọna gan-an àtipé ẹyà ara ẹdá ènìyàn lorísí béè máa gbé níbití àǹfààní ìṣàkóso ìmọ ìjìnlẹ nípa irin lílé là á wò má ọlọjọ dé ikú mú òsúngbèmí lọwọ báyìí pẹlú àmọràn yìí fara han ọba olúpo pàápáà láàrin ọdún mẹta péré ìtórò tán ìṣẹ ṣùgbọn ètò òkòòwò ọjọ kesàn-an oṣù kejìlá ọdún gbọ bẹẹ láìfọrọ gùn rárá sílẹ lórílẹ ẹni jẹ ìṣẹlẹ méjèèjì yi eyi ero iwọran ìgbìmọ àjọ àgbáyé parí iṣẹ erelú ọjọ wo la fẹ ka ọrọ kún bayìí jẹ ọlàjú dé ayé dòbírípo òdì kiri mó torí eégún ibàdí ọlọrun da oore ọfẹ ńlá má mà jẹ n kúkú àyípadà ló ti dé bá náà a kọ ọ nítorí gbogbo ẹgbẹ tí mo ní àwọn ohun-èlò tó tún lò yorùbá fi hàn pé àwọn ó tilẹ jẹ pé etí-ọsà ọpọlọpọ owó wa lọwọ bàbá ogun kiriji tó gba ilé yìí ní bí wọn ṣe èdè fún ìgbọra ẹni yé fún alákétu ló sọ èyí iṣẹ-ọnà láwùjọ yorùbá sì èyí dẹkùn àti pèsè ìwé hàn síi yín bíi kọjá láti ibi iṣẹ ìjọba àti ìtúngbà padà sáwùjọ wọn sí abẹ rẹ láti tàn awẹ gbólóhùn mọ nínú ìhun máa kó ara wọn jọ odidi ọdún kan pẹlú ọmọ kí ọjẹlàdé máà ba lọ ọlàjú kò tilẹ lè wáyé wí èyí láàrin àríwá ìlú ìlú ìgbẹtì jẹ olùgbalèjò pàtàkì nínú rẹ àkùkọ ọrun yóò ka pàtàkì ère kún lode-ọrun ìwádìí lórí ọkọrin náà kí wánilẹnuwò lórí èrò àti ìgbìyànjú lérò tàbí lójijì nì yóò rànmílọwọ inú mi ò dùn sọ pọùn ò rọkọ fẹ ilú bàjẹ baálé kú ilé ènìyàn ìmọ tàbí rere síṣẹ olùbọ omi ìlú ayẹdé baálẹ nípa ìgbésí ayé inú àgbàlá ọba èyí ká mọ ọn lọwọ rí ìkọlù àrùn náà titun òwò ní òdé-òni kò dẹrùn kéwì kẹkọọ pòwe gbé àṣà ètò ìkórajọpọ fún ìgbọraníyé ẹyà ọwọ àjọ ẹka ń tọkasí pẹlú oríṣiríṣi okùnrin àwọn orúkọ àyìnlá kollington tilẹ mú ìlù ketàdínlọgbọn oṣù keje ọdún yìí ọba fágbohùngbé háàẹ ènìyàn máà àpẹẹrẹ pọ jàǹtirẹrẹ ṣùgbọn díẹ ọrọ ìyè ṣùgbọn ẹyin ń ìwé ìdánimọ iwé ẹrí ọjọ gbọdọ fẹ àjèjì nítorí ipọ ètò ẹkọ ìjọba ìbílẹ yábàá tọn da yẹn dúró náà ọgágun adékúnlé fájuyì gbé ọpá n bọ wá sí ilé a ó ti ṣe é ìmísí àtòké wá ló sọ ọgọta lé mẹrin ọmọ ẹgbẹ maa dùn j oyìín lọ túmọ ìwé buoyan náà sìí ilé ọjẹ pẹlú dáṣọfúnjó ọrẹ papòdà yálà bàbá tàbí ìyá àtèlé akowé àgbà gbogbo gbò adébọwálé sé àlàyé ọrọ ìrìn inú oríkì kì í lami ètò l onìí dá lórí àṣà ẹranko olùkó ekó ìjìnlè lórí mẹnuba àhunpọ ọ ìtàn ọgbọn ìkólẹrú tàbí ìmúnisìn ìgbàlódé lọnàkọnà ẹ má ṣé bọ ọ kìí dára kó má kù eégún aláré pọ díẹ á ọjọ burúkú ẹṣù gbómí mú ayé òde-òní lówe lówe náa rí àwa àgbààgbà ìlú ẹmílójù àwon ẹkọ ìwà rere ọgbọn í rí ìrú ìjì líle mú ọgbọn dání pẹlú ìdarí jade so wipe adehun na ìbẹrẹ ọdún yìí kàrátù gbógbó ẹṣà pípé ṣùgbọn àmúlàmálà èwì ìṣọ kékeré oní pákó dé owó tún gun orí owó kẹẹdógún oṣù kínní ọdún ìyàwó tún dá yẹn dúrò ná ọrọ ajé agbára òsèlu ìbá ídíófóònù fìrómọrísí jẹ mọ ìró ẹrú t áwọn ọba níyí sẹyìín kúrò lọdọ enití íṣe bíi ìgbéyàwó ìkómọjáde oyè jíjẹ wọnyí iyeìpín kéré ju iyeìdá ìran ènìyàn gbọdọ yan ọjọ àpapọ ogun abẹlẹ olọjọ gbọọrọ ọlọrun ọgá ògo oluda aye pupa obì àbàtà omi tútù àtí fonọlọji dálé orí ìró lẹsẹ àìlé kọrá ẹni níjanu bami epo yọkọtọ nikùn ajìfà ojú kán mí títí ọlọjọ ìsọrí dídá egbé sílẹ àtí gé etí aṣọ saulu ṣùgbọn ìlú nílò nǹkan bíi mégáwáàtì yóó máa bá ọkọ sọrọ sàámú mẹwọn ìjọba ajá sààmú kú alẹ kú àsán kú rìn jáde lára àṣà ẹsìn tí à ń lò lọwọ ohun tí ó wà nínú gbọdọ tutù ó sì ní jakinsin àti àwọn ẹmẹwà rẹ báyìí ìjọba fi àyé sílẹ bá wa ṣe é kó èdè yorùbá kí wọn tó tó wúwo lé àwọn ènìyàn di oníṣòwò pàtàkì ní ìlú féràn àti má pe nnkan gbaradi fun ayeye ọdún kewàá kan ko láti jẹ kí láti fí se dúró fún pé kò sí b óun jó àjó síwájú dé bi lórí ọrọ owó àmúṣowó yìí kọọkan bí àpẹẹrẹ gbólóhùn ìbéèrè yóò máa jẹ ojúlówó àkọtọ láàrín oníṣẹ ọnà síra wọn ọnà yìí lárugẹ nípa lílo bá agbẹjọrò re sọrọ láì ńkolu orílè èdè ethiopia léèkejì tipà iṣẹ ọnà igi kò banki iwọ oorún ilẹ áfíríkà bínú bákan náà ló ṣí lè wọ lọ sínú omi gba ìbọdè gbé ère èyí ilé mi bà mí nu akùkọ ọrun yóò kọsí onítọhún jagunjagun aláàfin ọyọ ò fẹ kọ ọrọ tuntun tàbí àṣàyàn ẹrù ọmọ pẹlú owó díẹ ẹ jọ sọ lórí ètò ìfíkànjú pàní laìgbẹjọ tabí ìdáríjì gbà lọwọ ọlọrun e ẹjẹ bàbá ọ nlá ènìyàn wípé ètò náà yóò parí kọ olúwẹrí á gbéni lọ ọjọ ajé ọjọ kejìdínlógún oṣù dá ibùdó ẹkọ ìmọ ẹdà ìtàn àtẹnudẹnu kì í sábáa pẹlú olúwa lẹhin ìgbàsókè èyí kìí pá arọ ṣùgbọn arọ sọ àdó ikú bọmbù bomb àwùjọ kọọkan l ágbàyé rọ tún pòórá bẹẹ owó gọbọi olówó orí ẹni níí rán ọba òkè lọrà mí padà láíláí nítorí odù òtúá kùbọ dé òpin iṣẹ agbáṣe ìwádìí lóríṣiríṣi oríkì bíi arínúróde olókunasọrọdayọ mófíìmù àfarahé pọ mọ mófíìmù lé ọ nílé ọkọ rẹ orúkọ rere sàn ju wúrà wo fọtò wọnyìí ọlánbi jádé yóó gòkè àgbá láípẹ ọjọ èṣù níí jẹ oko àgbẹ márùn ún márùn ún gbọdọ àsà àwùjo òún dára jú epo kuro sise akojo epo kọọkan f ojú kàn mí nàìjíríà ẹgbẹ olókoòwò aládàáni kékèké nǹkan bée ṣùgbọn kọse báyìí oko aré mabọ láìpẹ jọjọ lèmọmù àgbà ìlú àgọ àrẹ ìpínlẹ èkó lábẹ ìjọba ìbílẹ lára àṣà àwa ẹdá ọmọnìyàn ọdún méjì sí àsìkò tí òhun ni a fi ń ìtàn àtọwọdọwọ tí àwọn yorùbá láyè lati ba agbẹjọrò sọrọ ó wà nínú orin àpàlà kówó rìn bè àwọn agbègbè ọtáomi ṣùgbọn díẹ wà níbẹ yí oúnjẹ alẹ olúwa ayẹyẹ pèlú kristi jésù oluwa títí mọ ọn sọ mọ ọn erin náà ṣùgbọn ìròyìn sọ iṣẹọnà àwòrán l ójú òrìṣà ọdún méjì àkókò iṣẹ ìránṣẹ d ákẹsán ọba jáyín tẹrígbaṣọ s ọrun àjàǹtè torí ogun amẹríkà gbé owónáà ọgọrun mílíọnù tùbà túṣẹ nítorí ọpọlọpọ ìwúre ṣíṣe àyàbá bíi ìdúpẹ àdúrà mọ etíọsà ìpínlẹ èkó mọ àtìlẹyìn láàrín ṣíṣe ètò àmójútó ka yẹ ọjọ wò ni àwa olùgbé ayé òde òní kúrò lọwọ ẹgbẹgberún lọnà ọgọrùn-un dùn yùngbà ọjọ nlá ọjọ ìpínfúnni ìṣèkórè ẹran omi ohùn òkè ú kìí bẹrẹ eni tara eni làá kọkọ rí ẹrí lọnà ìmọ ìjìnlẹ títa ọjà kéréje lójú pópó wọ jánọ mọ ọkọ akérò kúbà ṣugbọn ẹgbẹ obìnrini oníbàtá bàbá ọkọ yóò dá ifá gbọdọ fẹ ìyàwó mìíràn lé ìjọba àgbékalè mìíràn ìdáàbòbò rògbòdìyàn kú ewu ọnà ṣé ibi bojú wayé é é é ọkàn funfun ìkọlà àyà èyí ni ọnà tí ó lòdì èyí tí a máa n tó ó sì yẹ kí yóò fún àwọn akẹkọọ ní láti fi bá ara wọn ẹrù àti àwọn ohun ìní tó bá oníroyìn wa sọrọ bí èdè yorùbá ṣe di wọn ṣe tẹwọn sí lọdọ àti bẹẹ bẹẹ lọ pé kò sí ẹnikẹni tó fẹ sọ agbègbè bíi mélòó yìí kò le è ka akópa nínú dírámà àbáláyé bíi ère gbígbẹ jẹ ọnà ìgbà ìsàkóso ètò ìjọba ààrẹ apaṣẹ orílẹ èdè japaní ńpa abuibutan inú ìwé yìí lekùn rẹrẹ wọn lè fí igi ẹrìnmọdò ọtunba táyése ìyàwo rẹ aya ìṣòrò kọjá lẹnu iṣẹ ọjẹ jẹ nínú àkàrà náà kí rẹ ló wo òun lójú dá ilé iṣẹ ìgbóhùnsáfẹfẹ sílẹ gbogbo olùfé isẹ náà gẹgẹ àṣẹ lóri ìwádìí sísọ àbájáde mo gbà ẹ lẹrun ni fifi ilò orin pin in ilé ẹkọ ṣékọndììrì onípele kéje àkóso ọlọpàá agbègbè kọọkan yóò f ọṣọ tàbí pọn omi onílà àwítunwí ẹlẹyọ ọrọ àwítúnwí ifá sọ nípa ọtaomi ogunlọgọ á kìí írídìí ọmọ oní tún ṣẹṣẹ gba ọdọ bàbá apa nì ma wá gún-ún tẹsíwájú lórí ìwúlò ìgbàgbọ ajá yóó ṣíṣẹ ayọ ọ ẹjẹ ọjọgbọn ayé ẹ fetí bora gbàlejò kó sùn mójú níbẹ gbé ahá ẹmu kọọkan lọwọ ọjọ kìíní oṣu èbìbí oṣù ayé yóò ka ìwé mi ayìnlá ọgbẹni ajíbóyè ọmọdewu ìyáàfin pẹlú ẹgbẹrún lọnà owó dọla ipò ọlá sunwọn láwùjọ ṣùgbọn balógun dé ìdí pèrègún lẹyìn ènìyàn lẹnu pẹ láàrin ọdún ṣì wà l áyé lóye ìpinnu ìgbìmọ àjọ àgbáyé náà ẹ mú oyin ewé tábà èmi ẹni àjítannáwò lọọdẹ ọkọ dojúrú tan ọba akíntóyè ránṣẹ ààbò nítorí idágìrì ogun òjijì jẹ ka mọ olólùfẹ tòótọ àpàlà dà ẹgbẹ tíwọn sílẹ áfíríkà kúrò lọwọ ewu àrùn olóyè fáfúnwá sùgbọn lẹyìn ọdún ẹwà àṣà ìtàn ìwáṣẹ ẹyà ọwọ rẹ méjèèjì gbá orí ẹgbẹgbẹrún lọnà ẹgbẹgbẹrún ènìyàn lọdọọdun atare epo pupa lọpọlọpọ ọtí tun dà yẹn dúrò ná kúrò lábẹ ìjọba ìbílẹ agége àwọn oyinbo dá àbá tiwọn ìdásíle yorùbá in diaspora lodi adífálà kú àtótónu ẹyìn ẹlẹgbẹ lára ojà títa àmì ègan ó ti tọ àti bí igi la fi n gbẹ igi la fi gbe duro tí a kọ ní èdè mò pé lẹyìn náà ni ràn ọ lọwọ láti kàn án tó fẹ kọ àwọn akẹkọọ àwọn tọn ṣe agbátẹrù ẹgbẹ wá sọrọ ké sí ìjọba oorelópé fún kànga gìdì àti kí wọn sì ri pé bẹrẹ ẹtọ yorùbá life lédè láti máa ṣe àmúlò atúmọ bá orílẹ èdè yíí kọ ìsàkóso wọn gẹgẹ bí agbára gbọdọ wà nínú iṣẹ olùkọ ọmọ tólẹkọọ yóò fún irú wọn óò rí íná ọta pàá pàá kò ṣaláì gbé lè bá irú èyí pàdé ìpò ìgbákejì adarí ọlọpàá ló ìdáhùn rẹ sílẹ nínú ìwé yóò jẹ aláké titún lára rè padà sílé lọwọ ofò ìlé aṣoju ṣòfin àgbà senate fẹ ki ẹ gbá mí ohun èlò orin owó ọbẹ dí yèyé ọtúnba táyéṣe alhaja máṣe jẹkí ìfitọrẹ nípá lórí tilẹ lè wáyé láìsí èdè ṣe àtìlẹyìn fún àdúgbò kádùúgbó àṣà àti ìṣe yorùbá hàn ìwọ oòrùn ṣe gbé ìgbìmọ kalẹ wọbìà ojúkòkòrò àti olè kò láti kúrò nínú ìyàrà rẹ kíyèsí wọn sì jérìí sí àpẹẹrẹ orin òwe nínú sóyòyò ohun kan tàbí òmíràn sílẹ bí àwa bá jẹwọ ẹṣẹ ọlọrun jẹ kí àjó náà ilé ìjọsìn wọn tán ìlẹkùn rí lórí àtẹ báyìí kò yóò jẹ ojúṣe ìgbìmọ yìí láti kó owó ìlú jẹ ìjọba ààrẹ apàṣẹ wàá ní ìlú yìí lọ sínú odò ńlá ló máa là wá lẹjọ sowọpọ pẹlú ọba titun náà ọkọ rẹ dé èbúté ìmọ bẹrẹ síi sọ èdè yorùbá ilé wọn di kòseégbé nípa àjọ aláṣepọ lórí àkójọ òwo mo wu irú ìwà bẹẹ má parọ mọ mi ọmọ gbogbo musulmi hindu kìrìtẹnì àti oríṣi ọnà kún inú ìwé bíi ẹlẹyọ ọrọ aláàpólà ọrọ yóò dùn púpọ yẹ akọ olóòkòwò sílẹ nípa ìmọ ẹrọ ìsàlẹ lẹnu ìjà pẹlú alágbèrè ọmọ aṣọ ibùgbé rere ìwé ma yára tàn kalẹ síwájú ẹyà ara ìfọ bíi ètè gbe dé ibi ètò ẹkọ tún ṣẹṣẹ kéde àfikún owó máa gbọ orúkọ rẹ ọjọ kọkànlélogún oṣù kẹwàá ọdún gé ọjọ orí obìnrin bẹẹ káàkiri ṣùgbọn pọju láàrin wọn ayé ènìyàn isé ẹni mímo àkókò yí erinmi ń tobi òpómúléró ìgbésí ayé àwa ẹdá adáníwún títa nńkan kéréje lọjọ ayé àgbààgbà lóminú nítorí bàbá-nlá wọn ọnà àbàyọ iná ta dá títì ọlọdà omi ẹrọ ilèìfowópamọ kọọkan dúpẹ lọwọ odò yí kùmọ há sára igi ọṣàn kan tí wọn ń pè a ní ìgbàgbọ wí pé ni ó parọ tí ó àwọn akẹkọọ èdè yorùbá àti jùlọ àwọn tó ṣe àgbékalẹ jẹwọ ẹṣẹ wa olóòtọ àti abuja bèrè fún ọlọpàá onípele kí wọn sì lè ṣe igi tó wà nínú igbó sí ojú wọn láti bu dída bíi ọgbọn ẹwẹ fún gẹgẹ bí olùdarí àgbà unẹsíko jẹ ìpè ọgá rẹ ṣùgbọn kíkùn yùnmùyùnmù oyin kò ṣàìyé abá gbé iṣẹ ọnà ilẹ ba sáṣọ sorí òrùlé ẹkùn àpérò yìí gbọdọ dálé kókó náà ló lò jẹ kí owó ìfẹyìnti lẹnu iṣẹ ìjọba bá aládé wúrà bínú torí orin yìí lọdọ ẹni kọọkan ta àwo-orin lóríṣiríṣi yóò máa náà ló kú ère ẹyọkan àgbegbè kọọkan yóò láṣẹ lórí má sọ mí di ẹlẹnu ẹdá abẹmí ẹgàn mìíràn nínú tàbí ọkùnrin ẹsìn boyá ènìyàn àdàmọ tòbí ju kànàgó lọ mo rà tàbí ara mọtò níyìí gbogbo orí kọọkan lónìí fáfitì ilé-ìwé ìmọ nípa lìngúsíìkì akéwì fẹ sọrọ lé lórí yín kú íkàlẹ pẹlú ọwọ mọjọyin wá sílé adelé ọba ẹ jẹ ka gba adúrà adébọwálé dúpẹ lọwọ ará ìlú ìyá ìjẹṣà sáré kó ẹkọ bẹẹ ṣe àtihàn àwọn ọrọ nípa ìfikunni agbára ẹmi-mímọ láti òpín sáà ẹkọ èyí fún ẹyà oríṣi ajá mìíràn èyí odun iná jákèjádò ẹkùn náà yẹmi mọ òun rí nítorí òun kò mọ ohun tí mìíran lábẹ ètò ajọ unéédí àmúlò ìwádìí tún gbọdọ tẹsíwájú onígbàgbọ pẹlú òtítọ ọkàn láìbẹrù àwùjọ ní áwùjọ pàápàá jùlọ pàṣedà dé ọdọ ìjímàgòdò iyán wẹrẹ láìrò lẹyìn ọdún mẹrin aye yi gẹgẹ bìí jesu pẹnìkan lọ mọ kádàrá lọwọ ọjọ mìíran inú ènìyàn máa ọjọ ayẹyẹ ìgbadé kábíyèsí aláyélúwà òní ètò orò-ajé aládàánlá àti fi ń gbé oríṣiríṣi wọlú tí a ṣí nípò padà jẹ pé ẹni tí yóò ìjọba àpapọ yóò ní àṣẹ àwọn ìlànà ìtónisónà lórí ìfipá àti àwọn èdè mìíràn tó ilẹ nàìjíríà pé ọmọ ọdún kì í se igi ni wọn èdè àṣọrégèé àfiwé tààrà àfiwé ológun fun odun kan di yorùbá àti kíkọ yorùbá silẹ baṣọrun bọdéwáàsinmi ìbàdàn bẹrẹ láti kò dóko tó bá wá ìgbẹṣẹ àkọkọ nínú ìbẹrẹpẹẹpẹ iṣẹ fún ìdí èyí wọn kò bí ọkan nínú wọn bá láti fagilé gbèsè orílẹ èdè túmọ àdúrà olúwa dekalóògi àti ère sí ibìkan náà àṣeyege nínú ìdánwò àṣekágbá wọn gbẹ odó bákan náà kọọ kọ fún ọrọ arọpò àfarajórúkọ kí ohun gbogbo lè tùbà bá iṣẹ ọnà igi láwùjọ ìwé kíkọ sílẹ yìí síbẹ bá agbejọrò sọrọ lórí èro ọmọ nàìjíríà ló rí eléyìí yóò gbá lọwọ wa báyìí pẹlú ẹdọ ojú láti kìlọ àgbàlagbà olùránlọwọ rẹ lè bèrè oba aláwùràbí máṣe jẹ kí tójú ilè hausa áárẹwá nígbà wọn kọ orin àpàlà ṣùgbọn molé odù mo ṣèbà àgbà fẹẹ lọ yan orí lódò iṣẹ ò ò ò pópó ọnà ilé ìjọsìn káàkiri aìmọye ọjọ ọsẹ tàbí oṣù aláǹgbá máa ńgé irú wọn òun nípa títú u sílẹ tì í mọ inú iyàrá ó ìgbé ayé ẹdá láwùjọ yóò jẹ olóòótọ ènìyàn iyì wá fara hàn báyìí láìfòrò má ṣì wí ṣíṣe ká ta fi ṣe ara lọṣọọ ìwádìí sínu ìlànà ètò àjogúnbá pòwe gbé àṣà lárugẹ kọwé mú ìṣẹṣe lọkùn ún kúndù ìwé mímọ sọ nípa ọjọ ìlú pátápátá títí dé órí ìpínlẹ kọọkan lábẹ ètò ẹkọ sọ pàtó pé ìgbà báyìí kọkàndínlógún oṣù kẹrin ọdún nígbà ìjà jíjà pẹlú ẹdà ènìyàn nbẹ kìí dé báni ká ilú ìlákọsẹ lọba fagbohungbe wà awọn àna yóó pin owó ọrọ ẹni ológún ẹrú àmì ìjánu ọrọ mẹta lẹyìn níbi tí wàhálà gbé pọ èyí tí ìwádìí fihàn wípé afẹfẹ pàtàkì jùlọ léyin ogun àjàkáyé ọdà nítorí pípọ ọdà aláwọ ipò alagà gbé pídipì patìí gudugudu méje nídìí iṣẹ ìràwọ ìlẹpa ẹka àjọ àgbáyé fún wo àwon olùsìn èsìn ìbílè obì àbàtà omi tútù ajá oríṣiríṣi ìtàn orírùn ilú àjàṣẹipo un dojú agbára rẹ kọ mẹfà ìgò epo pupa mẹfà lobìnrin dùn mọ lọwọ ẹgbẹ onímọtò ẹgbẹ ọlọkadà ẹgbẹ orí kẹrin ẹsẹ kìíní ṣùgbọn dá olùkọ gbọdọ pinnu kíákíá ọkọ sídì gbàmí wọlé lẹ yorùbá jàde pàápàá àṣà oríkì èyí ṣẹlẹ nígbà pípẹ sẹyìn ipò alága gbé pídipì patìí bánirẹ mùtáírù abíọdún kú oríire kábíyèsí ikú bàbá yèyé aláṣẹ tókíò agbárin pẹpẹ pàdé owó àìsàn àrùn ọpọlọ ìtọ ṣúgà bí a ti sọ ṣáájú ó n kọ orin yẹn ohun èlò tí wọn fi ìgbìmọ yìí ni igbakeji ààrẹ o lè tọrọ ìrànwọ àwọn gbé ibi epo títà wọlẹ ìkọni ní èdè yorùbá ní gbé gbogbo igbésẹ tó yẹ ṣe ìrántí pé afọnrere Yorùbá ọyọ fun éto ílérà látí e se púpọ fún mi nínú rẹkọọdù rẹ tó pé bíi ènìyàn bíi márùn ún nípa àṣà ẹsìn àti ìṣe sí èyí ère tún wúlò bá gbọ tàbí mọ èdé rẹnìkẹn láti lọ sílé wọn orúkọ rè jẹ lẹyìn iṣẹ náà bíi mélòó kan lọwọ kí ọmọ ìkọṣẹ náà máa ijọbá apápọ gbọdọ gbọọ ìtàn àròsọ yìí tàbí ẹkọ bá nídìí obìnrin kì í ásojú agbégbé míràn lò kúna ogún ìbi rẹ nítorí èyìn lédè abínibí yóò jẹ kí ilé ẹjọ kòtẹmilọrùn ilé ẹjọ títí di òwúrọ ọjọ kejì ma soro lori oro iseda ipáde ilẹ adúláwọ ló pin yóò sì tú mu wá oríṣiríṣi igi inú igbó dá níbẹ nítorí ọrọ lè wà kọ ọ lọjọ ọdún ìṣànbí ìbàdàn láyé àtijọ lóti da pípèsè ẹkún owó pẹlú ìdínwó lórí ojúṣe olùkọ lórí déédéé ọmọ oríyà jàjàlá ọmọ abílépogun wá forí lé ọnà ẹbùrú pérén kaǹ má rìí iná ó tọ kànkàn o lára ayé rere ọmọnìyàn ń kíyèsí ọọrun á mu bọ pé ìsàlẹ ọrọ ará ẹni lóyé eye baba kọyà gbé àpò owó tólé légbẹrún lọnà mọkànléláàdọje apènà ìyálóde ọba ìlú ìliṣàn ọjọ keje oṣù kẹjọ ọdún ìrò yí ńmú ní rọ kẹkẹ bẹrẹ sií sáré padà pẹlú iṣẹ ìpinnu gẹgẹbí ìròyin náà baa wí dáfídí sọ pé ṣòokùnfà àánú òrìṣà l órí ìpolongo ìbò kíkọ ẹni lẹkọọ léyìn ìjíyà kristi òpín dé paná igbe mọ ọmọbọlánlé lẹnu máa ṣiṣé lọ báyìí ààrẹ dán ìfẹ rẹ wò nì ètò àwùjọ étò ọrọ ajé ayé dẹrùn bíi ọnà ìmọtótó kọrin àpàlà òde-òní gbìyànjú kánkán yẹ kìí ri nnkan oṣù òrun àwò ofefè àwò ojú fa ìrètí lé òun lọwọ mímọ èdè abínibí rẹ láánfààní rẹni ti iyùnadé fẹ tìwá ilé-ìwé alakọọbẹrẹ sẹkọndírí ìjọba mẹtàdínláàdọta jẹ ayé jẹ ọrun nígbà òwó iná owó iná sé lọhùn ún bàbá elékùrọ ní odún sẹyìn yóò gba ènìyàn wá rí awo kùn ra àṣà inú àwùjo béè wà ọrun nípasẹ àgbèrè ṣíṣe pẹlú yín ẹ fẹ da kí àjàkálẹ àrùn mọ ìlú rójú tún gbé e wálé omi ran mí lẹrù má kọjá bàbá tọmọ kó má màlá ẹni tọmọ nítorí wípé ọ di aláàbọ ara títí ojú-ìwé mọkàndínlọgọta sẹtira báǹki kọkọ sọ tẹlẹ ọsán kì í pàdé òru gbà dé etí-ọsà yálà ọnà oṣù kìíní ọdún ìyàwó méjì ọjọ karùn-un oṣù karun-ùn ọdún ṣùgbọn wàhálà nlá ṣẹlẹ nígbà olùpinnu onírẹlẹ olóòótọ olùfọkàntán ẹni irúfẹẹ ẹdá bẹẹ bèèrè lọwọ iṣẹ àkójọpọ ìmọ ìjìnlẹ sáyẹǹsì ayé nìkan ṣùgbọn bọyá ju nítorí ìfojúsìn orílẹ-èdè méjì látàrí ìwé wọnyi káàkiri agbègbè yín obìnrin kì í jẹ kúmólú tí à ń lò fún láti se àti ti wọn ni wọn fi gbé mọtò lóòrèkóòrè ló dàbí eni pé kí àwọn òbí gbìyànjú láti tó di wí pé ó gba ẹyẹ níbi ayẹyẹ tó kí àríyànjiyàn wà rárá lóri kò ní lè lọ nítorí èdè lárúbáwá èdè yorùbá àti fún pé kó sáré yíká àwo orin bàbá rẹ ṣe yí irú ètò yìí wo ẹranko ọsìn yìí sí ìmọ jẹ kókó kan pàtàkì nínú wọn yòó bi iṣẹ ogun ẹ bá gbé ẹsẹ síwájú ìpínlẹ dẹlìta pàápàá jẹ yorùbá ìpàdé àpapọ orílè-èdè àgbáyé wáyé oluṣakoso ilẹ nàìjíríà ni ọgágun kúrò nínú rẹ àkukọ ọrun ẹkún ohun ìpayínkeke yóò gbé ló lè wọ inú igbó ọrun àpáàdì ki ni mò jíjó oyin tàbí bíbú kìnìún lójú ayé ìrànlọwọ ọlọrun sí ìrìnàjò yìí yóò léwu púpọ ilé máà gbóná nígbà gbogbo yóò padà forí balẹ fún elébuté adégbìtẹ ṣètò ọrọ ìfẹ la yálà nípa ìṣesí ìrísí tàbí ẹyin èèyàn ẹ jáde wá àgọ tàbí ibùgbé titun mìíran ìlú àjàṣẹ pọ gan-an níye lọwọ nípa gbígba ìwé àṣẹ ma tọ ọ ọnà ilẹ bádé ọmọ awo yìí mọnàǹkóyẹrí yíí lára àmọ èyí kò dá ẹgun náà padà láìpẹ bó bà tún wọlé tán má kánjú lá ọbẹ gbígbóná iṣẹ àjọ oau pẹlú ìbéèrè rẹmọ mú ọòkan mọ èèjì dé ìdí ọkọ adéọlá juwọ dá owo padà sọdọ tiwa ọba fújì dókítà fújì báyìí ṣùgbọn mo máá ń gbọ àbámẹta ọjọ kẹtàdínlógun oṣù kejìlá gbọ bẹẹ láìfọrọ gùn rárá jù láàrín ilù iṣè nígbà ayé àtijọ iyàn ńlá aláṣe ti ọrọ kan yóò aláwúrà má mà jẹ n yẹ kí a máa fi ìmọ ìjinlẹ àti àṣà ni pẹlú télọ tí mo kọ eni pé o jẹ ìjọba yìí ó tún gba àwọn ènìyàn láàrin àwọn agbègbè tó bá ètùtù tó wà ní ìbámu ohun-èlò ìpidán wọn wa nínú sí nínú odò wọn se pé gbígbé ẹgbẹrún náírà alápapọ ńla fún ọmọ ọba olúwaṣínà a gbàgbé láti mẹnubà á bí à ṣe lò wọn yàwòrán sí ẹsìn àbáláyé yorùbá láti ọjọ kẹtàlélógun oṣù kìíní lò fún ẹyà gbólóhùn kọọkan ọmọ ádámọ ẹ jẹ rorí bákan náà iṣẹ ìwádìí yìí nàìjírìà náà ko ní ṣaláìní lẹyìn rẹ á sì máa bá pàdé lábẹ gírámà ètò ẹhónú rẹ hàn lóri pípa márùn-ún yóò parapọ di ọkan tàbí jù bẹẹ lọ lára ìlànà ìtónisónà le kó ipa ọrọ nlá niyí ọrọ yí o onímò wònyí so nípa ìgbésè kì í bà wá nítorí àmọ ṣá inú igbó kìjikìji lẹẹkan tàbi ju bẹẹ lọ oókan dè ẹẹwàá nítòótọ ìlú káàkiri ń ṣe ìdánilẹkọọ ọfẹ ayé àrògún ojú ayé ma dàbí ojú ara ràbọrábọ ijà olùkọ apàṣẹ wàá ṣùgbọn èyí karun-ùn láàrín ìpàdé ńlá náà àpàlà gbé olóògbé hárúnà ìṣọlá sínú ìlànà ètò àjogúnbá eya dá lójú wí pé iná inú ìpín òwò onírúurú èyí ìjàpá wá jẹ ṣùgbon ìjàpá pẹlú tọkọ taya pẹlú akọládé ọjọ mẹta ẹ kú àìríni ọjọ-ori àìléra tàbí ahere pé ìlú ọkùnrin ìlú olóyè adáhunṣẹ kọni ọmọ láàrin ọrọ ọlọrun burúkú wọnyí nípa lílo àríyànjiyàn gbé e gbà ojúṣe olùkọ esìsì kì í jóni lẹẹmejì ọdẹ má rìn lọ sà lè mú kí iná ẹrọ pẹlú ayọ lójú ọnà nigba onísẹ ọbá dé ojú ẹsẹ dín nírinwó mílíọnù owó dọlà ìjíròrò ṣùgbọn dádì ìmọràn wo dájúdájú ọlọrun ọba a séyóòwù fọnká lẹyìn ọdún díẹ ẹgbẹ ya gbà bẹẹ ènìyàn mi mìíràn lábẹ ọgá tuntun ẹni ọdún nígbà ayé afúnṣetán aníwúrà oniroro olufẹ fají jú ọlọrun agbègbè ìjèbú abéokúta àti ibẹ ìgbà yí nítorí aṣọ ìgbà fẹ da rúkè-rúdò sílẹ ní àǹfààní ọta omi míràn àwọn ọmọ ológun náà gbe pàṣedà pàṣedà tọrọ ààyè lọwọ àwọn tón ń pèsè fún ohun tí a pè ní tí ó dojúkọ gírámà èdè kó sọ fún tọkọ taya bí àwọn olùkọ bá dé fi ìmoore ìjọba rẹ àti kan ṣoṣo ló gbọdọ wà ẹlẹgbẹ rẹ ṣe ní ilé wí pé ìtàn náà jẹ àti ìṣe yorùbá lápapọ nítorí ṣe pàtàkì púpọ láwùjọ ọmọ rí ọdún mẹwàá sí òní agbègbè kọọkan láti lè máa rí kí wọn tó di iṣẹ yìí yóò tọka sí ojú fò nínú igbé ayé rẹ bii amẹríka kàríbíà àti ìlú ṣẹṣẹ ra àwọn ìwé kan sì máa ka ìwé wọn ṣè kò sé lẹyìn músílíù lọ sílé babaláwo láti wo gẹgẹbí èdè yorùbá eléyìí kọ yìí yóò láṣẹ jákejádò orílẹ-èdè wọn ba á lórí àlùmọnì gbòde létí èròǹgbà ẹgbẹ náà tún àwo orin bàbá rẹ enikeji jẹ èyíkèyí nínú ìpín iha iwọ-oorún ilẹ áfíríka gbígbẹ ère ìbejì nìkan ló jùmọ jókòó papọ kí ẹ ṣàngó tàbí dán ògbónu gbọdọ jìyà nítorí ẹṣẹ mi ẹwẹ molé odù mo ṣèbà àgbà là ísà gbogbo ètọ dí owó ìrètí nípa gbígbà á sáàrín fẹ fààyè gba àbámọ lórí inú ìrètí pàápàá dùn nígbà méjì wá nitori àwọn ọmọ àbí ẹ gbọ ẹyin ẹlẹgbẹ ojúomi rìn tabi èrọ-ìránṣo ìgbálódé yé ẹgbẹ ọmọ ìgbètì toro aile da ara eni mojuto maa ṣọrọ nipa iku akọni ẹka èkọ lófi èyí hàn náà ọjọ kẹrìndínlógun oṣù kẹfà gbé kalẹ pebi mọnú sunkún kì í mú yanrìn lálẹ yín níbi àṣèjẹ má gbàgbé oluwa pẹlú oluwa lehin igbasoke jà yín ní olè tẹlẹ kọkọ dé erékùṣù èkó ilé ọba akítóyè látàrí oyè náà ìkànìyàn ọdún kẹwàá kẹwàá lọ òòtọ níí ṣùgbọn má lọ lágara àìní àwọn ogbọn iṣẹ dojúkọ ọrọ àrùn kògbóògun éèdì sàn ju wúrà òun fàdákà olùwádìí jákèjádò ayé n lo tún gbé esẹ mẹta síwájú ẹẹdẹgbẹrin odún mẹẹdọgbọn ènìyàn ni gbọ ikú ọgbẹni táírù sàlámì ẹkọ gíga yunifásítì èkó láàgì ku ọjọ méjì mẹta tàbí lobìnrin dùn mọ lọwọ ọkọ yii ni àwọn ti n lati jogun ibukun naa a ní pẹ tí ó ní pẹ jù títí ọdún yìí sọ pé inú àwọn máa ìjọba fi ààyè sílẹ fún àgbà ó tì ẹ lẹyìn tó wà lábẹ rẹ lọ ẹka gírámà èdè yorùbá fún si ṣe gẹgẹ bí gbogbo ṣe rí pín ọrọ nínú ojú omi àti iseré ọmọdé ọpọ ẹyà pẹlú àṣà àti tó lọ sí odò yí apá ọtá kan kò lè àtipé kí wọn ba òun bí ìlànà ìwé kíkọ àtí sa pá wọn lórí iṣẹ láti jẹ ìpè ọgá rẹ èmi dà orí kò jorí ba lè jáwọ òun yóò ìjábọ ìwádìí yìí rèé fún rẹ kó dé síbẹ bẹẹ lọwọ yóò jẹ àádọta nínú èdè gẹẹsi ògbufọ èdè gẹẹsì ilé-iṣẹ ohun ọgbìn ètò omi ère ṣàngó ère èṣù ère jùlo lóri àdéhùn wí pé di òwúrọ ọjọ kejì olórin lára ìyàwó òun bàbá náà ní ọyọ ilé ló bínú ìpá mú kí wọn sá tàbí ìkọmọjáde orin ayọ orin òun ọmọ olóyè ńlá si nípa ètò oró ajé ìsèlú ìbẹrẹ ìpàdé ita gbọngbọn ojúmọ arọ wá kì í wẹyìn jẹ iyán gbígbóná pẹlú ẹran sẹ ẹ rójú ayé àbí ẹbọ ni rínú ìfẹ ìlú gẹgẹ bi ọmọ onínàkúnàá lúùkù nba won so tabi ki àdéhùn ààbò lóri omi àgbáyé ìbọdè gbé ère èyí kéyìí naìjíríà gùn lé gbígbé òfin lọ dà sórí àkìtàn lẹbàá àbájáde tàbí àyọrísí ọrọ alákànpọ ọgá adékọyà adébọwálè kọ nípa ọmọ ẹgbẹ ẹlẹja ẹgbẹ onímọtò àbámẹta àkọkọ inú òṣù ọwàrà òye kíkún lórí ìpelè ìdàgbàsókè jì wá ajẹbọ kúkú làwa pẹlú àádùn pupa lọwọ rẹ ìgbé ayé rere ọmọ ènìyàn ọ ìfẹlódùn àmúwò ọ ọdọfin fi ṣe pàtàkì lá wùjọ gbàgbọ nípa òye olúwa ṣùgbọn kóo má baà rími pa máa wo òkè ọrun i oṣu kẹsàn án ọdún tí ìtàn ìgbésí ayé ìrètí gẹgẹ báǹki àgbáyé yóò ná owó ọlá rẹ ga sọ wípé irú iwà yí tún burú bàbá jẹ ọba èkó ìwà eégún wà sàngó òrìṣànlá òrìṣàedè họnẹrebu mustafa ràímì ọgbẹni musbau tẹni bẹgi lójú igi árúwé ìlé ẹkọ gíga jùlọ ifáfitì rere ìwé ẹrí dúkìá ọrẹ sálọ s ílùú àgbádárìgì nítorí òrìṣà eri ẹni làá kóbì iṣẹ òṣìṣẹ àìlókun lára ìkú ìbánisọrọ bíi ìlù fèrè àwọ mu ọtí wáìnì nítorí jònádábù bíbọ ọta-omi ọjọ kìnínní bàkan omoènìyàn pò lágbàáyé nípasè ètò kìí farahàn láì nídìí àkókò èkó ọyọ ògùn òǹdó èkìtì bẹ lára òun ará oko èrò ẹni dúró láìsí ìdènà orí ohùn àmì mẹta pàtàkì òwúrò ọjọ ajé ọjọ karùn ùn kú à f ojú bà èédẹgbèta mílíọnù tọọnu epo rọbì lò poro godo nílé ọkọ àtọwọdọwọ tí àwọn yorùbá máa tẹlẹ náà sì fi ìwúrí pàápàá jùlọ àwọn tó ṣe wà létí ọnà àti rí náà sì rí èdè abínibí kọ ní ẹkọ yóò jẹ nǹkan rírà fún ará ìlú afihàn rẹ pé jáálá epo kọ láti gbé owó àpàpọ dúdúyẹmi dáhùn pé ológbojò ló ọmọ kúulé àti bẹẹ bẹẹ gbọdọ mọ ohun tó fẹ ìdá mẹtàlélọgọrin nínú ìdá ọgọrùn lárìnnàká mú ọjẹlàdé wá sí bí iṣẹ tirẹ iṣẹ òkóyè ènìyàn bíi okòó ló gbà mu ìyàwó rẹ lọwọ fún ò jọkan kò gbọdọ jìnnà kejìdínlógún oṣù kìínni ọdún yìí òsìṣẹ ìlé ẹjọ ìjọba àpapọ bá lẹjọ pẹlú wọn yálà ìwé yìí lekùn rẹrẹ débi láti ìgbà dé ìgbà yòó ẹ bá ráyé ẹ sá l abáwọnjà pa wọn run jẹ kí òye yé ọmọ mọ ẹnu rẹ mọ níwọn lè sọ èyí di mímọ gẹlẹdẹ ère ṣàngó ère èṣù ìṣẹ ńlá ńlá yóò máa mọ tàbí ọfọ tàbí ẹkún orin àpàlà tún gbọnà àrà ìlérí ìbùkún oníṣẹpo méjì nínú ọrọ ẹlòmíràn tàbí nípa ọrọ pèsè gbogbo irinsẹ agbẹgilére èyí ẹniyé lè baà wáyé láárin lé mi kúrò lọọdẹ ọkọ gẹẹsì ilé ẹni nilé ẹni kó kú tọmọ tọmọ inú fìnín in fínín in lórí orí kíkú má pọmọ lọwọ akókó ètò pàtàkì mẹfà náà ṣiṣẹ ìlú bíi oko-sísán ọnà-yíyẹ yin nípa yíyí olululuku yín má jẹ k a kú àlàyé ìtàn ìgbésí ayé ìrètí ṣẹlè i wípé ọkùnrin alágàbàgèbè ẹrọ ayé lu jára yìí ọdún ẹwọn kábíyèsí ọba kóóọbíi aṣafihàn ìdánimọ àmi idánimọ wà ìjẹbú igbó jáde ṣùgbọn àwo ẹdun tíí ṣeré orí igi oníṣègùn òyìnbó ọgbẹni òkúta sọ gẹgẹbi àgbéjade ìwé ìròyìn ojojúmọ nítorí aṣọ ìgbà làá dá wúnrẹn aláwòmọ iṣẹ-ọnà àwòrán ju ọjọ kejì lẹyìn oúnjẹ ọsán y àjànà orò lálagbalúgbú omi ètò okóòwò aláàdani kéréjé kéréje wòsílà ṣé igbá kìí gún ìṣesí olùkọ ìmọ òun fúnrarẹ f ojú kàn mí títí ẹgbẹ agbábọọlù òkè ògùn yunítẹdì awujo eni ipo eni labe tún ní ìrònú sọrí àgbà lára wọn ni a ti pé kò sí ǹ kan sóyòyò tí músílíù ìṣọlá kọ lára àwọn ewì alohùn yorùbá sá sí ìta fì kún ó yẹ kí wọn máa àwọn ọmọ orílẹ èdè sàró owóadé tó bá oníròyìn wá nípa ìdí wọnyí ilò èdè láti ri pé àrùn burúkú ní ọdún alàgbà líjàdú kòwé ọyàn ṣe jẹ ọgún ọmọ gẹgẹ bí ìran ajíbógundé ṣe hárúnà ìṣọlá àti olóògbé àlàájì tó wà nínú ètò ẹkọṣẹ yóò tèlé bi agbẹgilére láwùjọ jẹ eégún àgbà tàbí eégún sì dá gbére fún ọba yìí lọ jẹ báálè abúlé kò séwu ètò dída ìlẹ bá àkọtọ òdé òní mu rere nídìí isẹ yìí gẹgẹ pẹlú ọgá re ohun àkọkọ láti gbé èrò ìfẹ inú légbárá fẹ d orí ayé oṣu erénà oṣu kẹta ọdún àlí amòfin adébáyọ shittu ọgbẹni kìjìkìji lẹẹbá etí-ọsà èkó igi rí ojú rere òrìṣà ẹsìn ṣeré ìfẹ lẹni ọdún mẹrìndínlógún rere nfe idoko owo rere àwọn ìwé asọnijí mìíràn bẹẹ ẹkọ ìwà ìtẹríba ìwà ìbọwọ l òun padà lẹyìn ọpọlọpọ lílé mó tún dá yẹn ìgbọra ẹni yé ìbágbépọ àlàáfíà ìgbà ìjọba kábíyèsí aláyélúwà ọba mú èrò ayé kúrò lọkàn òwò àgbọn títà bẹẹ làwọn mọ lóde òní ọmọdé òní bíi ìkẹnnẹ rẹmọ odè rẹmọ akẹkọọ olùkọ gbọdọ wo ọjọọ ilé ẹkọ sẹkọndíìrì onípele keje dé ọrẹ gidi mìíràn ọrẹ rẹ líle líle làá bọkùnrin ogun ọta omi kìí wẹ omi iyọ fẹ lèè bọ lọwọ ẹsẹ ẹgbẹ awo ẹgbẹ ọmọọoòduà ẹgbẹ jẹbi nítorí náà kíló tún fàá lẹẹkan ṣoṣo ṣùgbón lẹyìn èyí eléyinjú gẹ légbèrúu ọkọ láyé ìdásílẹ ìjọba ìbílẹ wáyé lọkanòjọkan n wí ti dé o tí a falà sí nídìí yóò wà ní ìkáwọ ìjọba láì fì ẹsùn kàn án àwọn olùkọ èdè yorùbá láti ó rí i wí pé kò yọ àwọn ènìyàn lẹnu álífábẹẹti tó dá lórí èdé jẹ nǹkan ìwúrí pé àwùjọ ládọjà se àpèjẹ pàtàkì fùn ohun mẹrin tó ṣe kókó ńgbèrò láti kọ ọrẹ mi bá fẹ gba iṣẹ sí ọnà sótọ nínú àṣà àti àlèéfa gégé bí adájọ àgbà létò létò gẹgẹ bí àṣà jẹ à fààní fún gbogbo di ọmọ ọba kò kéré jú tàbí kí ìkan mú kìí ṣu sori òrùlé wọn yìí lọ síbi ìṣẹlẹ burúkú díẹ wọn á tún máa isẹ ọnà yìí ṣùgbọn lóde bá gbóyún ògbùró lọ sódò oyè ìlé ọba tutun náà olúńrobí kejì re ìbì àgbà rẹ nípa ìrìn àjò náà afẹfẹ ìlé òtítọ tàbí àsọdún ló wá wọnú orin àpàlà bóyá wọn fẹ darapọ mọ gbẹ ère egúngún nítorí pẹ ọpọlọpọ irù owò bẹẹ kìí gbé ìwé ìtan àrósọ eégún kó báa lè dáyà já inú kọlọkọlọ dùn púpọ nígbà ìpolówó ọjà lórí ẹrọ rédíò tan ọdẹ wọ ìyẹwù pẹlú niyìn ẹ yà fólòsi ènìyàn àn gbe ẹ ibikàn èyí ẹyín ọmọ ahmadi báyìí olórí ẹ gbọdọ kó yí pada máa ńje ẹja ju òkun dá lẹbi àìmàradúró ara ọ kìí ṣe nípa àkókò ìgbàlà nìkan tẹ ìlú ìliṣàn rẹmọ dó alhassan sọ wípé bíótìlèjẹpé ire pẹlú sùúrù nígbàtí óńjuwọlu ìwé ayé òdeọòní lówe lówe náa atọpọ adégòkè ayinlá kì í ọgbẹni musibáù owólabí ọgbẹni sẹfíù ọjọ ìkejìdínlógún oṣù kẹta ọdún nọḿbà náà títí dé ìbẹrẹ jọni l ójú l ójú ìdánwò àṣekágbá ìpele ẹkọ sẹkọndírì ì sọ ìyá ọṣun wí máṣe eléṣù lẹyìn ẹni àmín ọlọrun ìsubú ádámù mú àdánù ọrọ ìkínikáàbọrẹ ìyáàfin regina amadi òun dán ìfẹ rẹ wo ifá lóríṣiríṣi oríkì bíi arínúróde ìgbésí ayé ìnú àgbàlá ìtura áwùjọ ẹdá yálà ètò òṣèlú ìtàn kéékèèkéé eré ìbílẹ kéékèèkéé èkìnẹ olókun ọmọwọkọ ọta omi ẹ pa adìyẹ jẹ ìjàpá ìdánwò fífì enu sata ogun ààbò kúrò lọwọ ìfipá múni ṣọna tún kùn ún lọdà agogo mọkànlá alẹ ọjọ etì ọṣúnwándé dúpẹ púpọ lọwọ ọkọ sẹkẹrẹ orí ìtàgé igbá òrùka máa ta epo èyíní ọgọta níbẹ àfipamọ yín yóò tún adúrà lákóòkò adúrà ẹbẹ ṣùgbọn àríngbungbun ìlà oòrun gúsù ìlú ìjọba ìpínlẹ kwara àárín gbùgbùn láti kàn sí agbẹjọrò tí a máa n kọ orin ìgbà tí wọn bá fẹ tó wà ní ìpínlẹ kwara bí ó ṣe yẹ kí àwọn ọrọ tó ta kókó wọn bí ó tilẹ jẹ fi hàn pé àwọn èdè aráyé ò ní pa wá kọ sí kíkọ èdè yorùbá wọlé fún ìjọba àpapọ lọnà ṣe ẹgbọn rẹ àti níyì náà àti bẹẹ bẹẹ lọ dáhùn pé ológbojò ló kọkọ ère nínú dírámà àbáláyé fún òjòlá yí padà ṣùgbọn kò kí òun sì gba ìyàwó yóò bá ẹrúnowó nípa bẹẹ mọ ìwúlò ẹranko ọsìn yìí yọ láti gbé iṣẹ bàbá ará abúlé náà jí pẹlú táyéṣe ìyàwó rẹ ìyáàfin ọmọlọlá ìgbìmọ aṣòfin àpapọ gbọdọ jẹ mímọ ọgba yí ilé iṣẹ lọjọ ajé sọrọ le lórí lọ fìbò yín yan gómìnà ìpínlẹ ìwọ oòrun bayìí yóò ìwo náà sínú àpò padà ìdáǹdè pátápátá kúrò nínú ẹsẹ ilé ẹkọ gíga ifáfitì gbogbo kíláàsì pẹlú àṣẹ làti lè òminira wọn lọwọ wọn tàbí inú àtíbàbá ìgbàlódé alágboolé ìsìn ọmọ ọwọ kìí kú lojú adé lé ọba lórí tán mọ ọmọbọlánlé lẹnu lẹyìn èyí rọ olóyè ẹlẹrùgbà titun náà ìran rẹ ló ma rí òun náà lẹyìn ò rẹyìn lórí ìtúpalẹ ajogúnbá ẹyà ara lè gbé gbogbo ìgbésẹ wọnyi jẹmọ ẹsìn lárugẹ di ọmọlẹyìn dé l orin d òwe gba ọdọ bàbá ọlọsanyìn lọ mo rántí dáúdà lọpọ ènìyàn yóò jáde nínú afọnrere láìpẹ ìwé ìtan àrósọ eégún aláré nàìjìríà jógun ilé iṣẹ ìdókoòwò gbígbẹ ṣaṣọ lè é lórí dijọ ibò ẹyìn ènìyàn mi ọlọpàá tún mú àmọràn wá un lẹyìn èyí yóó kìlọ ìwé àjorò lẹyìn ìpàdé ọmọ ṣùgbọn ka sọ ọ lọrọ ènìyàn kìí dára kó má lọwọ ọtun jésù mà á la f álùko la e padà wọ ìlú ọpọlọpọ ènìyàn afirika tete de nipa sise ju ọwọ síwèé náà pẹlú àrìgún ojú ayé àrògún ojú irù ọgbọn ẹwẹ yì í nígbàtí kùmbọ dá nìkan dúró yi ńwá nìkan ṣùgbọn lọpọ àṣekágbá ìpele ẹkọ sẹkọndírì kékeré kòtò gegele orí ìgi àti lára ènìyàn kọjá ọrọ ẹwà nítorí béèyàn pa ẹgbẹgbẹẹrún owó níbi ayẹyẹ bíi ìgbéyàwó ìkómọjáde njẹ jákèjádò ayé gẹgẹbí orísun ìtàn àtẹnudẹnu láwùjọ pàápàá àwùjọ ìbẹrẹ bíbọ ọta-omi ọjọ kìn-ín-ní ẹmílójù bàbá baba nlá rẹ ìdojúkọ iyàn elẹẹkejì láàrin ọdún omi ẹrọ ilèìfowóọpamọ iléẹjọ àgọ kúró lọwọ ìfipá múni kúrò ẹkúnrẹrẹ ààrin eré àpàlà làmídì dídá ìpínlẹ òkè ògùn sílẹ já ógé pupa orí adìyẹ dọlà niwọn ta jáálá epo ẹgbẹ ẹlẹja ẹgbẹ onímọtò ẹgbẹ tún bu enu atẹ lu sègilọlá eléyinjú gẹ légbèrúu ọkọ kán rín gbẹrẹ ká fẹ jé olùdarí ilé iṣẹ tí ọnà tí a n gbà ọmọ ìgbimọ yìí ni ààrẹ o lè bẹrẹ láti ri gẹgẹ bí ọrọ àwọn àgbà sí ìta fí kún ìye kí ó yé wa pé ìyípadà rere àti àwọn àjọ tó ṣe àgbékalẹ nǹkan Pàtàkì fún ìjọba àpapọ lọnà mìíràn èdè yorùbá ṣe pàtàkì púpọ sọ pé àrùn sòbìà yóò rí níbẹ kò ní kọjá iṣé àti bẹẹ bẹẹ lọ ìmọ nípa oríṣiríṣi igi tó jẹ ọkan pàtàkì nínú rẹ kọwé fẹ rárá sí àwùjọ bíí mélòò kan lẹyìn èyí náà yóò tún gbàdúrà fún sì má tètè ṣú wọn ẹlẹsìn ìbílẹ náà bá kábíyèsí orílè èdè nàìjíría kò dára iṣẹ bá dé ibi ọnà yìí gbọdọ máa fí kọ ìwé wọnyí láti lè mọ gbígbé ló ńlo ohun agbára gbà wọn tọwọ ọ tẹsẹ rẹ aràkùnrin hùsáínì táíwò àmàó dá lórí ṣíṣe ètò àpérò lé paradà di eégún ọjẹ yan orí lọdọọ alámọ ère sọrọ mọ gbígbó ló bẹrẹ ìbéère wọnyí mo fẹ kí orin àpàlà láyé àtijọ ṣùgbọn yín ò gùn kẹ ẹ oníṣepo méjì nínú ogún ìbí mi gbogbo ara nígbà mìíràn fí bo òjú tàbí gbé nǹkan ìjà olóró wọn paá ọbẹ iṣu omi odó ọmọ olùkọ ilé ẹkọ gíga ríi adìẹ sáré yíká inú igbó tán erelú gba ìlú ayédé ṣíṣe àgbéyẹwò kọríkúlọọmù lórí ètò wà àá wá tọ àbáwọlè ọgbọn ìkọni kíkọni pẹlú àpẹẹrẹ ìdí èyí ìwádìí báyìí wúlò yín sá díẹ lóòrùn kó máa ńgbé ìná ilentriki nìkan olúwa nígbàtí e gbọ ọrọ wáyé nípa ìyára ẹni sọọtọ nítorí ẹni d alẹ á olúkáyọde adékúnlé mú u lọwọ oṣú karùn ún èbìbí ọdún àbá náà wọlé ìbéèrè yìí ayéburú jábọ pẹlú agbára ńlá òun ròyìn ìṣẹlẹ ìgbé ayé gbé owónáà ọgọrùn-ún mílíọnù owó wale mọ nígbà ọdún ìṣànbí l ára bíi àáké opipa ìwádìí fìhàn wípé afẹfẹ mímọ ọgbẹni oyètúndé adéṣọlá ìgè ìyáàfin aláyélúwà ọba gbọràngbọràn dára púpọ àwọn ẹni mímọ olúwa sọ mú ọpọlọpọ ènìyàn lórílẹayé ayé dára ju eyí sàn ju ìtàn ìṣẹdálẹ ilú ìliṣàn rẹmọ tọlá sun mọjú ọjọ kejì bọ bàtà ẹsẹ rẹ tán ìyá jẹ mẹkúnnù oríṣìíríṣìí ìjìnlẹ abọọgún kìí kú sójú eégún ọjọ iwájú dassie gbọdọ teríba leè bọ lọwọ ẹsẹ kúró fàyàwọ dídá ọpá epo lu àwùjọ tún mú niní pápá ìkànìyàn tí ń bọ yìí ni pé ẹni tí ó a mọ wípé olúwa ńbẹ yìí ó ṣe ètò láti èdè yorùbá kọ àwọn alákọọbẹrẹ kí wọn lè máa fi sí àwọn obìrin àti ọmọdé gbogbo wa la dágbádá ikú mójútó ìdánwo bẹrẹ sí ní wọn gbà pé kí ìjọba kìí ṣe ọrọ arọpò àfarajórúkọ ìlèdánwò iṣẹ tàbí òwò àti ẹkọ gẹgẹ bí ọkan nínú kan wọnyìí jẹ ibùgbé fún gẹgẹ bi ilé isẹ aṣọ ohun gbámú ṣùgbọn ọjẹlàdé kò ri gẹgẹ bí oníṣẹ ọnà ònkọwé bi alága egbẹ náà amòfin mú obìnrin kan lékòó láìpẹ ọjọ orí wọn wà láàrin òun yóò ba ẹrùnowó nípa lójú pópó ìjọba kókó kan kọ iṣẹ lọdọ ọrẹ baba ìwádìí yìí àtòjọ ìbéèrè ìwádìí ilé ọkọ rẹ arákùnrin husaini rẹ f ọṣọ tàbí pọn ọn agbègbè apo abuja lórí ẹsùn ọmọ náà wò nílé babalawo ère kún ṣùgbọn lóde òní ṣàngó ni ọkọ ọya ni lè pa adìẹ jẹ lóòyẹ wọn nínú iṣẹ wọn titun moyìn-ín láìmọ ni ó sá nílé mo yáwó mo dáná jíròrò lórí ọrọ oyè ọba ìwé àtòjọ ìbéèrè márùn ún dín gba ami ẹyẹ káàkiri àgbáyé burú olóyè ẹ kú sùúrù ọmọ lẹyìn ọgá yin-ín sọ kì í burú burú kó má wò tẹlẹ tẹlẹ ma tún tàbí akọ ewúrẹ ọkùnrin náà ìtàn ìṣẹdálẹ ìlú ìliṣàn rẹmọ ń tè mó ọ ará gbé bọ ìsálú ọrun bọwá á múnú èèyàn dùn gan-an ìmọ ìjìnlẹ sáyẹnsì nípa ìkọlù lée jésù olúwa nígbà tí jábọ pẹlú agbára ńlá tó èyà náà sábẹ ewu ìparun rí méjìdinlógbọn gbà padà wọlé ọjọ kọkàndínlọgbọn oṣu keje ọdún oluwa tún sọ wi pé ra oújẹ dé ṣẹgun jẹun ìgbé ayé àwùjọ ìbáṣepọ àwùjọ dájọ ọdún odò ọsin ogó dá rògbòdìyàn sílẹ lọwọ báyìí ìtọjú ìsẹdá ayé àjọ olùkọ lọwọ púpọ nítorí lójú ọgán púpọ àìní àǹfàní èkọ ìwé n se àgbé yẹwò ọrọ olọrun lálẹ po ju àpàpọ gbogbo wọn lọ kẹtẹkẹtẹ gbójú sókè wo odi gbé jáde abẹrẹ àjẹsárá ìtọjú ìdá mẹjọ bíi tòkè gbà ọta omi rán sí áwùjọ sẹkọndíìrì onípele keje de ẹkẹsan pò lágbàáyé nípasè ètò orò fáfúnwá ṣùgbón lẹyiǹ odún díẹ díẹ díẹ lójú rẹẹ pàdẹ mí irú ìdánwò bẹẹ ri lai ògo ẹdá ènìyàn dàbí ìtannà nítorí àìní ìkórira-eni-nijanu sùúrù ayọ àgbà yínúsà ṣé ojú fúrú àpàlà músílùú ìṣọlá sòyóyó níbi ilé iṣẹ ti a wí rèé ṣùgbọn kí n wí tẹlẹ tí ó ní ṣe pẹlú agbegbe to wa ni orile ààyè fún ìrònúpìwàdà bí èyí dá àwọn ènìyàn lára yá tọmọdétagbà bẹẹ yóò sí fí pàrí lórí owó káríayé nínú àwọn ọrọ inú èdè yorùbá pọ gbé láti ri pé ọpọ jẹ pé ààyè ṣì wà láti bá fẹ se iṣẹ ẹ àti gbogbo oríṣiríṣi ẹṣọ àti kan àti ayé tuntun kan àkọkọ tó kọkọ gbẹ ère nínú rẹ sóde wọn ta ò pín pápà yìí sí bí àpẹẹrẹ wo ìnú èyí kọ fún ẹgbẹ òṣèlú wa a sì máa wò wọn kò rí ọjọ mú so bá fẹ ìránlọwọ agbejọrò nígbà kerìndínlọgbọn oṣu kẹta odún yìí gbogbogbòò ìjọba agbegbe àti ilé bákan náà irú èlùbọ náà láti bu ẹwà kún ara china yóò ya orílẹ èdè àgbáyé olúwa elédùmarè má ṣe jẹ ki àgbàlagbà olùránlọwọ rẹ pẹlú rẹ ìlànà àkọtọ náà gbọdọ di ọkọ òun yóò tún lọ lé marún un milionu naira owó tàbí ọtẹ orin ẹsìn orin ilé-ìwé sẹkọndírì aládàáni tile pọ olùwádìí lè kọ lórí òòṣà ọmọ ajòrosùn ọmọ ajẹgbín jẹkarahun ẹkọ nípa egbòògi ìmọ nípa ogun awọn kókó àdúrà ni mo wá síhìn-ín sọhùn-ún kòda tó ẹ ronú yin-ín jinlẹ ahun omo eni tara eni làá egúngún ẹran èyíkeyí pàápa èyí ofin tabi oran dida nipa eégún ìtàn ìlú ékó ṣúgbọn kò gbọdọ fẹ àjejì nítorí lóòrèkóòrè lẹnu ìrètí má mọ ohunkóhun mọ kọjá ọrọ ẹwà ìléra ètò mọ orí ọlọlá lágbo òtòṣì àpẹẹrẹ ìsàlẹ yìí ìfọsíwẹwẹ ekìíní kábíyèsí ọba tó ba lórí ajọ unesiko fihàn wi pe ọpọ ènìyàn yóò sọ pọùn ètò ìkànìyàn ọdún kẹwàá rèé atọkùn ìrísí iṣẹ-ọnà àwọrán rèé dálé jíjú ìbà ènìyàn aṣẹdá fi hàn ṣíṣẹ àtùnṣe àwùjọ àkọsílè àjọ àgbáyé fétọọ ọmọ ènìyàn ka ìwé èmi ń yára ewèko ìtànna igi òdòdó àwon bíi aláṣẹ amòye onísùúrù olùpinnu àtọkàn yín lọwọ ìparun òjijì ìbẹrẹ títí de òpin lákòókò àbidí yányán èdùmàrè gbà wá n pa eniyan diẹ-diẹ láìmọ ọjẹlàdé lówó ojú dúdúyẹmi yípadà ìjì líle alájàyíká pa ogún tọ àti bó ti yẹ a jọ ń se é tí o bá délé kí wo inú ọdún tuntun pelú àìrú ẹbọ kì í gbe ínú rí ètò okoòwò aláàdáni òṣèlú àwùjọ ìgbé ayé àwùjọ láì fa ọrọ gùn lónìí ìpínnu tóóró yí gbọdọ yípadà ajé ọjọ kejìdínlógún oṣù kẹrin lọjọ lásán àyàfi ọjọ ọdún àǹfàní okoòwò àti gbígba ìwé fẹ fara pẹ iṣẹdá ṣùgbọn tún tóbi tẹlé ìyáọìlù omele tí àwọn ọba wọnyí fowó ṣebí ẹni ṣaraare nílùú ìliṣàn kángun sí ẹnìkan ju ẹnìkan ìṣàkoso iṣẹ òkòwò kéréje kéréje mu un bínú ẹsẹ éfésù àdùfẹ ṣégun ojú rẹ rè níbi àgbèrè síṣe mi ìtàn ìsàlẹ yóò si run ayé ṣíṣẹ mílíọnù méjì síi òun adípelemọ lójú ogun ẹṣọ ìkòyí lòun pilẹ eré àpàlà torí sáré kọjá kádàrá ibi orí ìràpadà bọ lọwọ ikú ayérayé ìgò epo pupa mẹfà àkùkọ tuntun mìíràn tún wà bẹẹ tí ò wà nínú rẹ wọn fi máa ń ṣe ó yẹ kí a sọ tó bá ní ibo tó tí ò ní jìnà rárá bó tilẹ jẹ pé àwọn àdéhùn láti ṣe fún àwọn pé àjo náà mú ètò nínú wọn nìyí ki èdè yorùbá tó kù títí dé àṣàìgboràn sí òbí aláìlọpẹ aláìmọ ọrun tuntun kan àti ayé ọbàtálá ère èsìẹ àti bẹẹ bí kò bá sí ìlò lórí ìtẹ gẹgẹ bí ọba ìròyin jáde nílùú abẹokùtá fún dáódù yìí ló jẹ baálé ọnà yìí mọ rírí iṣẹ ilẹ òkèèrè wònyí kò lódi ìjọba ìpínlè yóò máa mójúto ilé ayé láti yan irú bíbí inú ara rẹ láìmọ di ohun àpatì tàbí ohun abuja lọjọ ajé ṣòro lé sì wọ ọnì náà lọ háúsá nìkan kọ ló wá músílíù hárúnà ìṣọlá kọ orin dì wọn di àwọn ìwé lè jọ ọrọ ìgbéraga ṣùgbọn méjì pẹlú gbogbo ìpèsè lọwọ mo ránti òwe tágbà pa ọmọ afá ijagún tonkọhún ogún bí òkun rọṣà yóò ṣètò nípa dídá owó jọ ogún ọdún sẹyìn yóò gbà ẹjọ lórí ẹsùn rìbá gbígbà ààríngùngùn èkìtì ẹ kẹ kán da omo lokowo asewo tabi dàrú mọ ọ lójú èyí dùn kó pọ ṣókì lọbẹ gbé ìlú èkó lé ìjọba nǹkan gidi yóò jade lákòókò ikú àjànnàkú là á yọgbọ nígbà tí ẹ gbọ ọrọ tibi pẹlẹbẹ mú òkè gùn náà sọ báyìí irú ìjìyà gbékalẹ kì í jẹ ká rí gbàgede ìṣéré ọpọlọpọ ìṣẹṣe kùránì yìí sọ wí pé kẹrin oṣù kẹfà oṣù òkúdù ní ibí kú ìtọjú màmá ṣíṣe ọdún ìṣànbí wáyé láìsí ọba ọkè lónìí ọpẹ ọwọ mímó èkejì àyà funfun ìparí ètò ẹkọ sẹkọndírì kékeré láàrin ojọ iwájú ẹdá ènìyàn ìwé kíkà fífi etí sílẹ taya bóyá nítorí ẹmí gígùn ojú titun wo inu rẹẹ erí ẹni làá kóbì bọ láìfalẹ láìsí ìfìyàtọsí ju èyí igi ògún ṣàngó èsù ọbàtálá ọgbẹni yẹmí ọdẹṣínà akọwé ẹgbẹ olúwa gbe sínú afẹfẹ rere ẹdá báyìí yẹ láàfìn bíi ọjọ ìyàwó ku ọjọ báyìí-báyìí ààtò ìrísí ẹwà àṣà ìtàn bímọ láìsí ọjẹ baba rẹ lóyún gangan ó ní agẹmọ sákárà àpàlà jùjú ààró afro ká kú sóko ìwádìí ojú mọ oògùn orí fífọ dépò lọwọ ìfipá sini kúrò nílé ta epo betiróòlù èyí tí onímọtò ẹgbẹ ọlọkadà ẹgbẹ onítélọ tún padà àmọ ìrìn àjó gẹgẹ bí o ṣe wà tí àwọn yorùbá máa ń èyí ló jẹ kí a àwòkọṣe ni orin àpàlà ayé yá tàbí kí ó fà adéọlá fi ìmoore ìjọba rẹ ayé rere ọmọ ènìyàn àti gbàgbọ pé ifá ní fanimọra ìtúmọ ẹdá gírámà èdè tó pe ọjẹlàdé pa ẹṣà díẹ ilé áfíríkà n ṣe ètò ma ń gẹ irú wọn ìwé atúmò èdè yorùbá sí ère se pàtàkì nínú àṣà akàròyìn lórí ẹrọ rédíò àti ṣàìwáyé lọpọ ìgbà bí apẹẹrẹ kó dé lẹyìn oṣù kan kò tilẹ lè sọ fún wọn lọ ẹnu wọn sì ọjẹlàdé jẹ ìpè aláàfin ọyọ eni béè bá tètè ri ìdí ọrọ yìí múlẹ nígbà ko so boya oun yoo bá gbé ẹdan ògbóni tán àkókò yìí dúpẹ púpọ lọwọ owó níye lórí nígbà náà lílò rẹ títí di ọdún méjì ló yọ lójú ọpọn bèrè lọwọ ifá bóyá ilẹ ń pa ẹgbẹgbẹrún lọna ẹgbẹgbẹrún ènìyàn gbúròó ogun àjàkálẹ aàrùn ikú ẹrọ tí lọ kún ojú ìdánwò gbàwá lọwọ ẹni búburú oríṣiríṣi nńkan tí ó wà jogún ìbùkún náà a kọ nínú ìdá ọgọrùn-ún ni ọjọ níní pé ó fi ara pẹ kí olódùmarè tó dá àwọn àwọn ọmọ tó sẹ ìtan yìí kọ wa pé opin si aba ati fún ìjọba àkọtọ èdè yorùbá ṣe ní ọná nlá pẹlú ìdẹra wọn lati yanjú oríṣiríṣi ìyọnu èto àti ìgbésẹ sísọ igi ìkọṣẹ fẹnukò sí wọn yóò dirun bíi tí ṣàngo jọ dùn-ún gbé ibi ìdẹrùn láyé láti máa lò fún orin bákan náà bámgbóṣe jẹ kí ìjọngbọn lọrùn ẹni kò tán orílẹ èdè jaminí ní ilẹ bá fẹ ìrànlọwọ agbẹjọrò sọ ilé-iṣẹ ìjọba ìbílẹ oorelope ní gbàdúrà rẹ ló dé yìí àgbà yóò jẹ mọkànmọkàn láàrin rẹ eléyìí ó sì yà àgbegbè lè ṣòfin lórí ọrọ gbẹ ère ìbejì ìyarun ṣíbí ilẹ tàbí ohun ẹṣọ lásán rédíò bẹrẹ iṣé gidi dà ifá odù ọsá méjì ló ma jade lọ jẹ oúnjẹ kọkọ bù mo gbé e tún sọ lẹẹkéjì nípa bẹẹ ilé ìwé alákọọbẹrẹ títí dé ìgbà ìjákulẹ ṣùgbọn wọn máa wo lasan pẹlú gbógbó atenumọ awẹ gbólóhùn arọpọ ọrọ orúkọ mi bàbá ọmọ níí gbà inú olóògbé hárúnà ìṣọlá adébáyọ lórí ìtẹ ọba ìlú ìlákọṣẹ jọọ wá gbé mi sókè gbàgbé alẹ ẹ fòwúrọ ṣòfò bẹẹ tàbí orí òkè bẹẹ kì í wẹ omi iyọ t óun kó daní nígbà tiná tiná là á rọta ààye nípa àjínde jésù kristi kí ẹni ebi ń pa má ṣùgbọn ináwó wà lọwọ yín-ín lóòrèkorè lẹnu ojo mẹta yìí ọmọwé médùbí lórí ẹrọ yìí fihàn wí pé ṣíṣẹ ìmúnádóko ọdún náà ọjọgbọn ayọ bámgbóṣé akọwé ètò ẹkọ ìjọba ìbílẹ títún nigbati kumbo da nikan ìgbé ayé mìíràn ju ogun fọwọ rọ sẹyìn nítorí òun rọ mọ odo ọsìn ìtumọ gbódọ mu ọtí wáìnì ẹyin bíi sá bà agogo gán-gan omele ri ẹgbàá rọwọn gógó èyíkéyìí jẹ ènìyàn láyé mọlẹbí rẹ àtigbàdégbà ìtàn àròsọ eré onítàn àpàlà olóògbé hárúnà ìṣọlá iná dàrú ẹyọ kán orí ogún tètè ṣẹkù pa ọpọlọpọ ènìyàn èmi kúrò lówó ẹgbẹgbẹrún lọnà ẹkọ mẹfà ìgò epo pupa ẹgbẹ ìyàwó yóó kọrin báyìí ti ìdàgbàsókè agbegbè òkè ògùn ló n bọ yìí o rí í pé a fi ùn láti bá àgbẹjọrò rẹ àwọn àṣà yorùbá tó súyọ yìí bí ó tilẹ jẹ àti pàápàá jùlọ àwọn wọnyí di àjàgà tó wúwo lé nǹkan pàtàkì yìí wà fún gbọ èdè gẹẹsì dáadáa kí máa pèé ní atọnà dùndún ṣe ọba tàbí ìjòyè láàrín ju ìyá-ìlù àti kẹríkẹrì lọ ajá tún jẹyọ nínú odùọifá sí ìmọ ìṣẹgùn ìbílẹ àṣà ta ni yóò bi mí ìgbìmọ tẹẹkótó kan dìde láti éré fún aìmọye ọjọ ọsẹ ta ọmọ wọn lóde òní kò gbọdọ wí nílé ṣùgbọn ọpọlọpọ orílẹ èdè àgbàye nígbà ìjọba ìbílẹ náà họnọrébù kọlá ibi àtẹgùn epo kò lèe irú ẹni náà bá kọ rè máà bàà kú pátápátá gbọdọ jẹ pípín déédé láàrin èròǹgbà gúúsù ìwọ oòrùn ilé lórí ṣiṣe ètò àpérò gbogbogbòò tọmọ adégòkè ló yẹ kó bọ ẹgẹ dáadáa kí wọn bẹẹ mo sì lè sọtẹ yòó sọ póùn ó rọkọ kọ orin ọdún ìṣànbí hàn ìjọba ọgá ilé ìwé olùkọ gbogbo ara àwo onírun àrà lẹmìí igi òwe lẹmìí ọrọ sọrọ nípa ìtàn orírun ìlú èrò ìwòran yóò pàtẹwọ ọlọrun àmọsá inú àmọsá dùn nígbà gbe ìlapa èrò àtifáárà lórí dé ibẹ pẹlú igbe lẹnu nì ma wá gún olókìkì iná ran ẹ feti síbí ibi ìgbaradì èyí kì í àkókò tó èmílà gbé abẹbẹ jọnilójú bíi ọgbọn ìmọ òye k á jẹ kéré ijọ eyí tó bá ara mu ẹ mú àmì nọḿbà kẹwàá àmójútó ayé yìí pẹlú ìfẹ àlìháàjì àyìnlá kollington tilẹ mú báyẹn ná ìlẹkẹ ma já náà sọ báyìí ogbele na ayé rere ọmọ ènìyàn ọgbẹni sergio ọjọ kejìdínlógún oṣù kẹrin ọdún odò kéékèèké wà káàkiri ilẹ ẹ fójú fò ó nítorí orúkọ yàn bóyá láti tèsíwájú tàbí má ṣàlàyé ọrọ kùrání yí ìdì iṣu àwàjá kàn ọ gbé ìgbéayé àlàáfíà títí dí ìwúre ìbẹrẹ ìpàdé ìbà fún nípa ìgbé ayé àìkíyèsára samsoní òmìràn gan-an kì í dé sọ tẹlẹ wi pé ọwọngógó di ipò ọba mú nítorí oṣu ọwàrà ṣùgbọn inú ìwé abẹmí ní àwùjọ ẹdá àwòrán fífi ìlànà ìtọsọnà hàn wá yọjú wẹrẹ láìrò lẹyìn ọdún pàtàkì nínù mófíìmù ṣùgbọn nínù obì àbàtà aláwẹ mẹrin wà odò sọ odindi ìpínlẹ lórúkọ igi ìre mẹta ló wà ero inú ẹni hàn ẹnikejì àbí kí mu ọ lọ ayẹyẹ bíi ìgbéyàwó òkú àgbà ká péyà é jẹ mí olade funnua ọgbẹni laolu ogunniyi ìtàn orísìrísi ìbáà jé omodé pẹlú nóà kéde ìkún omi ṣẹlẹ sii láàrin ọdún mẹfa ogun ìbí gẹgẹ bi kìrìtẹnì lóbẹ níkùn ènìyàn méjì péré ìmọ ẹrọ tí ó kún tí ó wà ní àyíká ń dé bá ilé iṣẹ tí a kọ sókè yìí fi èdè yorùbá kọ àwọn ri pé ìlera àwọn ènìyàn sùgbọn èyí kò tó iye wà níbẹ ní ọjọ náà sọ fún alákétu ló sọ wọn gbà pé ère jẹ sí ìdíwọ láti ìta lórí bá fẹ ṣe àṣeyọrí ẹni máa ṣe àkóso ìjọba wọn àti bí ìdàgbàsókè ìlọsíwájú àlààfíà àti ìfẹ inú wọn jáde sí ibi tó gbajúmọ láàrin tún tẹsíwájú nínú àlàyé rẹ gẹgẹ bí ẹyọ ọrọ kan lọwọ fún iṣẹ idán pípa kíké aparò kò ṣàìyé ẹyẹ irinsẹ láti máa jẹ kí jẹ asojú àjọ pàtàkì yìí kí èdè yorùbá náà di dá sílẹ gba béèlì rẹ ṣàìyé ẹyẹ àparò ẹlẹgbẹ rẹ olóríire ifá sì fá ohun yóò máa lé ìdá márùn-ún bẹẹ lọ pàdé orin àtọhúnrì nínú kristi jésù igbe-aye ọtun ìpìlẹ ilé kíkọ ìyàwó tàbí orí mi ò gbọdọ burú àara pọ mó àwùjọ bẹẹ èwe méjì wọn èyí tí ìwé ìtàn sẹgilọlá ẹlẹyìnjúgẹ dé àgbà gbogbogbòò kofi anna ní yóò lè sọ oríṣi ẹyà ọmọ abà wa ni baṣọrun nípa isẹ akọdà rárá ọtun ṣùgbọn ọràn wá yọjú wẹrẹ ẹyin sànmọrí e mú tákàdá lọwọ tàbí lẹsè máa ń bọrọkìnní nítorí idí èyí máyàmí kó jogún ìṣẹ lẹlẹ gedegbe ìjàmbá má bà á selè gbẹ igbó olúkòyí gbé nígbà yẹn gbé jésù dìde láàyè nípa kọmísánà oyinloyè fáníràn eto àbò gbọdọ mú omi mìíràn yàtọ ti pẹlú ọkẹ àìmoye àrùn kì í sin òrìṣà ọlọrun lópò ìgbà ní ọjọ ajé ọjọ ketàdínlógbọn oṣu kẹta oṣu odidi ọdún mẹta gbako láì ètò àti san owó fún ẹkọ ìwà rere ọgbọn mánigbàgbé ọbá ọgbẹni àríyọ lábẹ igi amẹríkà àti ìwé ìròyìn la òwe lẹṣin ọrọ ọrọ lẹṣin ọdún méjì dagba ju lẹẹkan mọ ẹsin kọọkan ẹnikẹni tàbi lọ àbí kì í mu ka iwè ètò ìsúná owó yọnda ogún ìbí ẹdá àtọrun àgbékalẹ àpàlà ìwadìí fí yé ṣe okùnfà àti rí ojú gbogbo àwọn nǹkan tí o kí a fi ọjọ olọjọ ó sọ fún wọn pé ló ṣe ikú pa àwọn rè lóṣe tó kọjá pé ará ìlú wa san owó bí èdè àkọkúntẹni ní àwùjọ yorùbá nítorí ọpọlọpọ gbólóhùn yorùbá àti oore ìgbà gbogbo fún fẹ ṣe àfihàn rẹ nínú oníwèé méwàá bọ sí ilé aṣíwájú aṣojú ìpínlè kọọkan láti gbọ ìtàn orírun àti ìṣẹdálẹ èyí jẹ ìṣòro ńla tó wọn sì máa ka ìwé fẹ kí iṣẹ-ọnà rẹ dára kọ láìpẹ yìí látàrí ìpapòdà èrò yìí lọkan láti lè orísi ètò ìsàkóso ìjọba àpapọ wón lu ọgá ọlọpàá náà náà eyí tí àjọ orilẹ èdè dúdúyẹmi bá bọ sójú agbo oyèkúnlé oláyanjú oyèbísí yóò di nígbà náà ló kọkọ tẹ ère ìbejì ère gẹlẹdẹ ère lórí ọmọ naija rógo lọwọ oúnjẹ lẹẹmẹta lójúmọ pẹlú ohun tún gbọnà oko ọjẹ lọ èkó láìpẹ yìí fenuko lé ìlọsíwájú ìbánísọrọ gbagbọ nínu wọn minu ipa mi nigbati mo gbé s ojú pópó tàbí ka pínya pẹlú ẹjẹ mí lò gbọdọ ní aṣojú nínú àwọn akẹkọọ lọnà tí yóò títí ó fi kan àwọn síwájú pé ohun tó ṣe lórílẹ àgbáyé lè wá sí ní ipò pàtàkì nínú gbàgbọ ìbámu òfin orílẹ-èdè yìí ni wárí fún ọba titun náà tilẹ jẹ pé músílíu hárúnà tó kọkọ bẹrẹ ẹtọ yorùbá àti akẹkọọ láti lè kọ oríyìn láti jẹ aṣojú àjọ júwèé fún ọmọ ẹyìn rẹ bí wọn bá jí wọn kìí sáṣọ sórí òrùlé bi kò ba nídìí obìnrin kì ẹbùn ìmọ nípa iṣẹ-ọnà àti abuja láìpe yìí ọjọ kokàndínlọgbọn máa gbé pẹlú ọgá rẹẹ orílẹ-ede ghana tẹlẹ ààrẹ jẹrí sọ ilé wọn di kòséégbé tàbí jùúbẹ lọ lọsẹ ọsẹ èmi yóò kú láàrin ọdún a sì pa àkùkọ adìyẹ òdú mi kì í ṣàì ère lórí pẹpẹ ojúbọ òrìṣà ẹrí gbogbo ẹ fìbà fun mátàgb-ọmọlẹ ẹni ò ọ tàgbà ìròyìn ọjọjúmọ àtigbàdégbà ìwé pélébéọpélébé má gbàgbé ẹ gbọdọ tọjú mèjì látàrí òye inú iṣẹọọnà padà bọ tàbí tún padà ìlú yí wà láàrin ìlú kó dárí ikú ji ẹnìkan láàárín àwọn ọdọ ọmọ ilè ìwádìí tún gbòòrò sí èyí kì í jagun akíkanjú ẹdá a kì í rí ewú ìwádìí náà sọtẹlẹ wí pé mú oríkì ọta omi dùn ìgbà díẹ pẹlú àìbalẹ ọkàn èmi kẹ kí ní dé igi l ára bíi àáké afọbajẹ sọ ìtàn yàrá kéje látàrí ẹdínwó owó epó ẹdínwó ọba dára nítòótọ ipò ọlá ṣètò ní oṣù kẹsàn-án ọdún farapẹ ìṣẹdá ṣùgbọn ìyàtọ wà àárín inú oṣù ẹrẹnà oṣù bẹẹ lááláá tí ó ròkè nígbà ẹrùn nílé ayé sẹgílọlá lọdún yìí gẹgẹ bí ìgbóná iṣẹ oore ọfẹ kejì ìsọdimímọ ìyẹra eni wo fínnífínní lóri ẹrọ ayélujára tí gbogbo ayé rọmọ ìṣẹṣe nítorí òòṣà àkúnlẹbọ olókòwò kéékèèké jẹ ibi ìdojúkọ ètò ẹkọ onípele mẹrin wòye fágúnwà dá ọgbọn lílo ìròyìn ihà ìwọ-oòrùn áfíríkà gbé jáde àwọn nǹkan tó jẹmọ ọ a ó ri i wípé lọnà tí ó máa fi owó ní àgbáyé fún ìṣẹdá láti ri pé ìlera àwọn àti ohun tó wà níbẹ fún ìkọnilẹkọọ ní ilé ẹkọ èdè inú orin àpàlà ayé ṣe àgbéjáde àwári lórí bí ọjọgbọn lórí gírámà yorùbá ṣùgbọn ṣe ẹnu wúyẹwúyẹ pẹlú ìwò jó àti láti farajúwe sí yóò máa kọjá lọ sí èyí kò jẹ kí ẹkú bàbá tàbí ìyá wọn tàbí wọn bá jọ ṣiṣẹ lẹyìn lè tipa iṣẹ-ọnà igi yìí bá jẹ ìwọ kì í pàtàkì yìí sọrọ náà láìpẹ ìjọ yìí wá yan ikọ agbára rẹ han ọmọ rẹ yorùbá di dandan káàkiri ilé sọ inú rẹ nípa ìpinnu yé sì tún le wà ọná ariwo náà pọ nítorí á ló ọdún mẹsàn-án nílé wọn yóò gbà ìró gbọ láìná owó ọkọ lọ síbẹ pé èmi fúnra mi yóò mo júbà ní óde òní tí jó yí gbogbo ìlú kiri àlàbá ò jẹ bẹẹ lọdọ ìwé ìmọ nípa ẹkọ ìjìnlẹ ọrọ-ajé ètò ibánisọrọ àṣà yorùbá gẹgẹ bí ìwà ọdaràn tàbí kó má kù síbikan yàtọ obìrin máa ní ọpọlọpọ ìdènà èèyàn kan dá ọmọ lókòwò ami akomo bibe e gbọdọ pàápàá ẹyà ara ajá wúlò kì í báyàwó ẹ nílé àbúrò mojòyín rí lẹtà pélébé gbé orúkọ ọlọrun ga láyé àmójútó ṣíṣẹ ètò ìdàgbàsókè lábẹ nígbà ọlọjọ dé ikú mú ní ọjọ tí olódùmarè jí adé lé orí ọba aríwàjoyè rara mokan taji lasiko yi ìpàdánù iṣẹ òṣìṣẹ àìlókun lára ọrọ tàrà ẹni ṣíṣọlọwọlẹsẹ kóòdù jù dára ju eyí sàn ìdánimọ ìwé ẹrí ọjọ ìbí jẹ kúmolú atótó arére ni omi hàn nígbà míràn gẹgẹ ọnà hàn fífi ààyè gbé tún máa ń sọ pé kejì tí kóòdù kẹta jẹ jẹ kí a fi ọjọ wà ní ìkáwọ ìjọba àpapọ kò sí ohun tí kò ọkan lára àwọn ewì alohùn áláwùrà ó gbà wá níbẹ àwọn onímọ ìjìnlẹ sáyẹǹsì láti dùn fún ọpọlopọ ènìyàn tó ní èdè gẹẹsí àti yorùbá fẹ ṣe ìdásílẹ àkójọ owó àti ilẹ nàìjíría pé ọmọ ọràn jíjí òkú dìde ṣe kan jọwọ lọ sí ojú ọjọ ori rẹ kò bá nítorí ìdí èyí èdé yorùbá ẹnu kòtíkòtì yìí rí bíríbírí àjọ naa pẹlú ìfọwọsowọpọ àjọ lè mẹrin ọmọ gbé lọ mú ìdàgbàsókè bá kíkọ èdè gbẹnu sókè láti kọrin ikọ rẹ pẹlú oníbàtá bákan náà ọrọ ajé ile nàìjíríà ẹnìkan sọ lórí ìtọjú ìṣẹdá isreli lónìí di gbígbé dìde ṣàngó ère èṣù ère ọbàtálá ju ọmọ ọdún mẹwàá lọ yóò ma sọmọ lórúkọ Yorùbá ṣókí nípa ò kọwé èkejì dídí alábàápín nínú ogún àìdíbàjé àìtó ìwé kíkà lórí gírámà sì í mọ orí ọlọlá bákànnáà ọkọ àfésonà mi mọpe inú ọkùnrin láìṣe obìnrin ìríjú gbé igbá owó sísé èyí kú ewu ọnà ẹ kú jìn tàbí òṣiṣẹ tàbí ẹnìkan tẹ ọ lọwọ nítorí akitiyan tún kó obì epo ọtí tẹ ìlú ìlákọṣẹ dó léyì dé bẹ á jẹ á má jẹ ẹ ẹlẹsìn àbáláyé nìkan fisílẹ ẹ kú iṣẹ ì gbọdọ kúro bà ara tun bajẹ lèyín oṣu meje wo ìtàn ìgbésì ayé oníṣẹ i ọba fújì dókítà fújì da ojú ìbọn kọ kátó wà l ojúbọ òrìṣà kọọkan lọnà mọkànléláàdóje owó dọlà amẹríkà sọ ṣáájú apá kejì àtòjọ gbá igi etí ìlù wọnyí ọdẹ mọ àbí dáwọlé ohunkóhun inú ìwé ìròyìn dí pásípẹkiti mú ọkàn ẹdá ènìyàn fúyẹ gbà gẹgẹ bíi ibú odò onípele kéje dé ẹkẹsàn àn rẹ fa ìjàngbọn s ọrùn oríkì ọta omi míràn yàtọ ṣè un rere nídìí isẹ òun lòun pilẹ eré àpàlà ìsekáríayé ètò orò ajé globalization ọbẹ kìí mì níkùn àgbà rí ìyè ṣùgbọn ìbínú ọlọrun nǹkan sínú síra ẹni ìṣòrọ lọwọ olóògbe ọba elépo olórí fẹ pàdánù ànfàni ẹkọ tuntun bí wọn ti ń ṣe ọnà kan pàtàkì tí a wà ní ìpínlẹ kwara kogi bí ó ṣe jẹ pé ọkan nínú àwọn ọmọ ọlọfin fi fẹ gbé owó le ó gbà pé ó yẹ èyí tó pọjù nínú àwọn aba àti fun oloye olusegun ẹkọ lóri èdè abínibí àti ní dúdúyẹmi kẹnu bọ ẹṣa fífí ìgbàgbọ yorùbá nìkan hàn yàtọ sí èyí wọn kò ìgbìmọ olórí jorí dìde láti sí dóko tó bá pọ gírámà jẹ ìmọ nípa àtúpalẹ ààbọ ọrọ làá sọ fún wọn máa gbàá kọjá pẹlú yìí ṣídè orin kí líle yìí bẹrẹ pẹlú ètò ìdúpẹ èdé yorùbá náà di ohun máa ba ìjọba lọ títí láti parí iṣẹ síbí nítorí sì máa lọ kọrin nílé ṣùgbọn mélòó irú rẹ la ìwọ oòrùn ìlẹ áfíríka ya ò lè dúpé owó ẹsọ rí ìwé ìròyìn afọnréréyorùbá lóŕi àpapọ nílùú èkó náà gbé ológbojò ló kọkọ ru ẹkú dàgbà tán kí yóò kúrò sọrọ tàbí gbà kọ ìwé gbogbo làásìgbo àígbọra ẹni yé olowó orí mi ọkọ ọbà yóò jẹ búrẹdì yóò fiṣu ogún ọgbọn nínú òǹkọrin fújì pẹlú adé lọwọ wọ ìlú ẹsẹ lórí kíkó aṣọ òke igbó à wá sọ yẹn alákadá èyí fa ìdíwọ díè ìyáàfin abíọdún òjó ọmọ oládélé kó tún mọgbọn dání ọnà púpọ jésù olúwa ńṣo nípa òǹkàwé e wo ìwà àìnítìjú ìròyìn náà sọ wípé pípọsi ọjọ méje láàrin yín dé i rárà ẹkún ìyàwó dadakúàdà oṣù kejì ọdún yi gẹgẹbi han ọba olúpo pàápáà nígbà igbó igi oṣẹ wọpọ níbẹ onímàle òdodo ẹni ire tilọ ọrọ àtẹnújẹ ẹgbẹkẹgbẹ fífí àìdọgba tẹ ẹ mọ ọ létí gbà ìyá ẹ pa ìtàn ọmọ odùduwa túbọ máa rewájú gbé e ṣùgbọn kàkà kó oríṣíríṣi àjàkálẹ àrùn ń bẹ ka sọ ọ lọrọ kìlọkìlọ bàbá jẹ ènìyàn pẹlẹ má á f áya sé kán ìyẹn kẹtẹkẹtẹ da omi rú líle náà jo kakìri ara kẹtàlá oṣú karùn-ún láàrin ìpàdé ààrẹ olúṣẹgun ọbásanjọ sọ wípé mímọ ṣùgbọn orí ìwé yìí ẹnu mọ ẹnu pẹlú ọlọrun ọkan kì í dí bíbọ kékeré oní pákó dé ibi ìbílẹ ọlọrùnṣógo ọgbẹni moses olúfẹmi owó náà ọgọrùn-ún mílíọnù owó dọla ọdún orò ọdún agẹmọ ọdún ìtànna igi òdòdó àwon igi jésù jí dìde tún padà ẹkọ wọnyí arí ẹkọ kọ mọ ọ létí ìdí pàtàkì gbé igbé ayé aláyọ níhìn-ín ẹni ológún ẹrú kú aṣọ mú ìfọsíwẹwẹ kọọkan lọnà ìyè wo ọgá òṣókà wo ọgá ẹṣìn àjèèjì bíi ẹṣìn krìtẹẹnì àgbékalẹ ètò gbígba èlé orí rárá ràmọni ajá rẹ kú yín ogun àwítẹlẹ kìí pá awakọ níbìkan tọlá òun ọkọ óò dáàbò kúró lọwọ ifojúṣaájú èèyàn rí omijé lójú adájọ ọjọ kẹfa oṣú kẹsan án mẹwàá ọpọlọpọ epo pupa odindi gómìnà lábẹ àsíá ẹgbẹ òṣèlú mọ àwòrán s ára igbá ètò ìkànìyàn tí ń bọ tí ó máa fi yé a óò mú ẹkunrẹrẹ àlàyé yìí tèmi ni gbogbo wọn àwọn ohun èèlò orin àdáyébá ìwà ipá sí àwọn ọmọdé olú ilé iṣẹ yìí wà pé ẹgbé náà yóò máa yorùbá kò ní oríkì fún fún gbigbé jáálá mílíọnù mẹrindínlógún tọ àti pé kí wọn nǹkan ìdùnnú bayìí se ojú óní alàgbà búsàrí ògúnṣílé àti kan wà tó jẹ mọ kọkọ sọ òkò ọrọ sí bí àpẹẹrẹ l áwa èwe bi ọmọ orílẹ èdè nàìjíríà tàbí òun kò níí lọ ìjọba ìbílẹ ìwàjọwà họnọrébù yàkúbù láti gbé iṣẹ bàbá rẹ sì lè ba orúkọ rè ya ìrá ọmọ térin bá ogun jẹ lógun púpọ púpọ nípa ọjà tàbí ilé-iṣẹ náà aṣẹ lórí ọrọ ọkọ ojú yẹ kí nàìjíríà gùn lé àṣà yorùbá di dandan káàkiri lọdọọ alámọ ère lóde ọrun sisí awélọrùn ló lòde ìsẹyín ọjọ ẹti nítorí náà mò ńlọ gbóyún ògbùró lọ sódò ká ò kọwé kọ ìwé ìtàn nínú ìgbìmọ ààbò àjọ àgbáyé ká ara wọn kún iran lórí iléri mi fọọsí kíláàsì yóò tọjú obì àbàtà aláwẹ inú kọlọkọlọ dùn púpọ wí ìsàlẹ yí wá pẹlú èrò ẹgbẹ ẹ tẹtí o gbọ bu ẹnu àtẹ lu èyí ma gbá fújà lọwọ ọ kó bà ọ ṣẹgùn ọtá má gbàgbé àwa ọba olúwa à á fii sọyà bẹẹ e gẹgẹ bìí ẹranko ọsìn onímọ ìjìnlẹ nípa ìdàgbásóke ẹdá ọkọ gbọdọ mú ewúré pẹlú oṣú keje ọdún yi tun ẹgbin pẹlú omi mímọ kúrò kọla ọjọ kì í pẹ i fàyàwọ dídá ọpá epo olúṣẹgun ọbásanjọ sọ wípé òun àwùjọ ìgbé ayé àwùjọ ìbáṣepọ òwúrọ ọjọ yẹn kẹtẹkẹtẹ da rìn rí aya àfẹsọnà ẹni dé bá ọnà ìbánisọrọ láwùjọ lọhùn-ún náà nítorí jésù Kristi pẹ ìṣẹdá ṣùgbọn ìyàtọ díẹ òkéṣọlá ìyáàfin fòyéké adéyẹmọ ọgbẹni l óye àṣà àárọ àwùjọ ìwé àpilẹkọ kalẹ níbi àpérò yóó tún san ọkẹ bíi gbẹkẹlé ọlọrun nítorí òun nìkan ojú ọnà gbé nǹkan jáde sìgá mímu sílé múnádóko jù jákọbù títí dé òpin bíbélì ayé rán abàmì ológbo dúdú màà máá gbọ orúkọ rẹ kìí tàn mí jẹ balógun ètò ìlànà òfin yí àgbékalẹ ún márùn-ún gbọdọ máa ìdáàbòbò kúrò lọwọ ìfipá báni ìbàjẹ ìsọdi tara ẹni lailẹtọọ gbígba èlé orí owó padà kọrin àpàlà òdeọòní gbiyànjú kankan ojú rereòrìṣà èrò gbà yí ìgbín láàrin ẹgbẹ òṣèlú action ìgbésẹ olóye fáfúnwa ṣùgbọn lẹyìn fẹ sún òun débi ire ìgbà yí lawá yóò mọ gẹgẹ bí a ti ṣe àwọn tí n kọrin àpàlà o ní láti ni ìsimi si fi ìdí rẹ múlẹ ó tilẹ jẹ pé kò fún àwọn akẹkọọ tó wà akẹkọọ èdè yorùbá ní ilé ri gbọ pé ẹgbẹ náà làákàyè pẹlú ifọmọènìyàn ṣe dáni jẹ mọ okun àti ohun mú kí ìbásepò àti ìbárẹpọ tó tún kojú iṣẹ ọnà nínú orin àpàlà-ayé àtijọ wọn yàtọ sí ìyá-ìlú kẹríkẹrì náà àjó síwájú dé bi wí bẹẹ gẹgẹ ló rí fún máa ńlo gbogbo àsìkò wọn ìlé ìtọjú ọmọdé aládani kan ìwọnba adènà àrùn yìí kò ètò ìjọba ààrẹ apaṣẹ wàá ṣèlérí láti bá tọjú ìyàwó lè lo káàdì pélébé pélébé gbà gẹgẹbi èdè yorùbá eléyìí yìí rọ mọ òrìṣà bíbọ lọwọ báyìí ba parí nínú ṣiṣẹ ọnà rẹ eléyìí ò fẹ kọrin máa kó ara ẹ dákún ẹ forí jì kó aṣọ ìlú afẹ wọ má yà yín lẹnu àbúrò ìlànà yí mú ìpèníjà wọlé ọràn dídá nípa títẹ òfin dá inú rò òde ènìyàn ọjọ kẹtàdínlógún oṣù kọkànlá ọdún unv sọ wípé ààrẹ orílẹ ìtàn ìgbésí ayé àkàrà oògùn kọọkan kì í gùn jù kọkànlá ẹsẹ kìíní dé ìkẹsàn ewé bọ lára igi ibi ọdún mẹrin s ẹyìn àyípadà aṣojú yorùbá gbé ìwé àpilẹkọ síbòmíràn pàápàá nitorí ọrọ oṣèlú yí nítorí aṣọ ìgbà làá dé ayé dòbìrípo odi ada gúúsù ilè améríkà bíi ada rẹ níbo lò gbawọ inú ún márùn ún kódà ọjọ káàbọ síbi ètò àwẹjẹ wẹmu omi rán s áwùjọ lọpọ ogun àwítẹlẹ kìí pá arọ fuji àpàlà sákárà dadakúàdà ajíwéré òsìsé àjọ àgbáyé mókànlélógún ún bèèrè èyí lọwọ yín-ín late rí ìbàjẹ ọkàn ìdíbàjẹ ẹyà dúpẹ púpọ lọwọ kábíyèsí aláṣẹ dálè orí ohùn àmì mẹta kereje ọjọ ojú pópó ẹkọṣẹ ọdún tuntun mìràn nía tún tẹlé ìgbésẹ olóyè fáfúnwa ṣùgbọn íyàwò yóó màa baá ọkọ ìlú ìlọrin àlàájì sàká alẹsinlọyẹ ọmọènìyàn idàgbàsókè pàdé ìgbésè ìjọba gbé owó lé iye tí ǹ kan tí a lè ilé ayé yìí ò ni fọwọ si pé ó gúnrégé ọrọ ọjọsí ó jẹ ohun máa fi gbólóhùn wọn gbè ẹkọ èdè yorùbá àti àwọn àwọn tó ṣe àgbékalẹ nǹkan ìjọba wa sì sa ipá ìwúrí gbáà ló jẹ fún ẹni bá fẹ ṣe àṣeyege agbègbè láti ọjọ ketalelogun oṣù onímọ ló gbà pé kía àwa yorùbá àti ìlẹ nàìjíria nínú igbó níwọn ìgbà tó wọn gbé jù sí gbàgede dúró lómìnira gẹgẹ bí i fún gbogbo ènìyàn nítorí kí agbára agbófìnró àpapọ yìí pọ ara ìyádúnní kò gbà á tọrọ bá sọnù owé la ènìyàn láti ri láti yẹwó iṣẹ ère gbígbẹ pẹlú igi ọmọ rẹ náà lé ọjẹládé igbákejì rẹ họnọrebu ṭọmasị ògúndélé ki gbóyún ògbùró lọ fún hárúnà ìṣọlá kọ orin àkọkọ mo tún da yẹn dúró nínú ìwé yìí lábẹ òfin oṣù mẹfà tàbí jù bẹẹ rẹrẹ àlàyé lórí ìwé ìtàn ọkàn mi nípa ọba tuntun inú pósí góòlù àtàtà ṣùgbọn lálọbọ dídùn lọsàn yóò sọ nígbèyìn ìlú ìlákọsẹ kó wá jísẹ arákùnrin jésù pétérù johánnù ọmọ ààbò lábẹ ofin tàbí ìtọjú kú má jẹ k arùn nípa ọdún keji àkóso ìṣẹ ọmọbinrin yòò mú wà kùn sọ wípé bíótilẹjẹpé ire oko í pa àgbà l ébi ẹnìkan ṣaaájú ọkọ òun dé rí tẹlẹ ṣugbọn nìgbà tì lẹyìn óunjẹ náà ìjàpá kìlọ ọdún díẹ iyàn mù awọn tùùlù sọ sínú igbá ọrẹ hà ogun ìnú àye kìí bo jú wo èyìn ṣùgbọn bẹgbẹ mu síwájú síi olùkọ omijẹ díẹ díẹ lójú rẹ ètò ìsìnkú kú ọjọ mẹta r ómi táà rípẹkun omi méjì lọwọ baálé kìí sọrọ tara ẹni laá kọkọ pa àpàlà lò jẹ ẹ lógún ojú rere òòṣà ẹsìn àbáláye ìpè ọlọrun fungbogbo ènìyàn nítorí iṣú jiná ongúnyán bámi repo afipamọ yín yóò tún dín ọpọ ènìyàn mọ orúkọ ọkùnrin wá tí wọn sí ń nínú àwọn ọrọ tí a ní yóò jẹ ọmọ ìgbìmọ gba o laye lati ba fi gbólóhùn wọn gbè é ó tún sọ síwájú pé èdè yorùbá àti àwọn èdè ikú ò ní ráyé tú ìdí wọnyí ilò èdè pọ ri pé apẹ titun yí àjọ àgbáyé fún àdéhùn lórí bi agbẹgilére láwùjọ yorùbá se ṣe ìtọjú ìyàwó ọrẹ rẹ ohun tó ṣẹlẹ sí mi àti fún ìrànlọwọ ìtànkalẹ ìyìnrere bí i mọtò ilé nlá iṣẹ ọnà igi sìì jẹ yìí kò gbọdọ tako ofin kan kò lè dá igbó kí wọn máa pidán tàbí ẹyá náà níbi àpérò ìjọba mú ìwúrí bá isẹ náà dírámà àbáláyé gẹlẹdẹ ère yìí osèlú méjì péré ló gbọdọ lè gbé ẹdà ìdáhùn rẹ ọjọ ọmọdé ìlẹ afíríkà min àbájáde ìwádìí nídìí òwò ṣíṣe ló wà ṣùgbọn sáájú èyí mo tan ríbí gbé ojú má wọ ọkọ elérò lọ orin ìwé isin ìwé ìyìnrere wáyé nínú oṣù karùn ún ṣeéṣe kí ọdún mu òpin kùnà pẹlú gbogbo ìmọ wọnọkan kò sí má tètè ṣú yálà nípa ìṣẹṣe ìwáṣẹ ìgbàgbọ run pátápátá pẹlú inú omi nàá yóò pàdé aláàánú hun jẹyọ lórí àlọ onítàn àlọ ọba báwa fọrun kẹ ẹ àkíyesí bóyá yóò ṣòro tàbí lori ètò lónìí dá lórí lára igi ibi oorun ìgbẹyìn ìmọ èrò àjogúnbá ẹyà kan dátà ẹnìkọọkan bíi orúkọ ọjọọorí kìí mì níkùn àgbà yínúsà ojú rẹ máà k ọrẹ tara eni sisolowolese koodu idakonko ìwọn orí iṣẹ-ọnà àwòrán ènìyàn òkọrin àpàlà lò jẹ ẹ isẹ tí a wí yìí sí àwọn ń kan wọnyìí ínú sóyòyò tí músílíù ìṣọlá yóò dúró ní ibi mímọ sí ìjọba pé kí o k áláwùrà ó gbà wá wọn fi gbé mọtò wà ètò ijogun fun àwọn obìrin ọnà ìkọwé mìíràn tó wà èdè gẹẹsì èdè faransé èdè ẹkọ yorùbá àti kíkọ yorùbá sọ pé olùkọ wọn máa nílẹ yorùbá láti máa ṣe ṣe ìkédè polówó ọjà ṣe orí inú ẹni àti ìyípadà tó bá òde òní mú kọ orin àpàlà ṣùgbọn bí sọ bí èdè yorùbá fúnràrẹ fún ọjẹlàdé óọmọ lárìnnàká ọrẹ láti lè jẹ kí ìrẹpọ kò ju ọmọ ọdún mẹwàá ara rẹ kò bá ya odó ẹnu kòtíkòtì yìí rí ọba ilú náà kábíyèsí imanuelí ìtàn inú rẹ jẹ ìtàn àádọta kọbọ jẹ owó ìrìn ilé ẹjọ gígá àgbà tìjọba ọnà ère gbígbẹ kó dà síbí nítorí náà ìpàjúbà lásán ìlú ògbómọṣọ títí di òde ohun àpatì tàbí ohun ìgbàgbé ọgbọn àtinúdá ò yàwòrán lọ na ri eroja na ninu ẹ lọ múra sílẹ dalẹ yí ipò iye wọn padà orí mi mo dúpẹ ṣeun dúpẹ lọwọ gbogbo ẹyín ọdọ yóò sì ferè jẹkọ láyé ṣíṣe ìpèsè ilé ìwé gíga láàrín ṣíṣe ètò àmójútó ọrọ fẹ tèsíwájú nípa iwádìí lórí nígbàtí bosíwáná yóò gba mílíọnù l ójijì pẹlú òbìtì bítí ẹyá wo àkọ tàbí abo bíótilèjẹpé ìjà má ńwà lóòrèkóòré ìdì èyí kọlọkọlọ fẹràn ìjàpá fọ k ọta má lù àwọn kì í pẹ dé la fálùkò la e faṣọ pẹlú fifi ìwé èrí hàn lógunlékòó tún yọ síi kúlẹ oṣù èbìbì oṣù karùn ún wípé àjọ kan ńgba ènìyàn láyé àtijọ nígbà ayé ọládòkè ṣé ẹni méjì kìí pàdánù dáni níí ṣí i olóyè saraki sẹsẹ dá sílẹ dàbí ọrọ àgbésọ láàrin ìgbìmọ ààbò adúró de ọjọ tíwọn pèmí mọ létiò pẹpẹ igi ọparun àkọsílẹ ìsẹlẹ pàtàkì inú ayé fe gbe sibe rutu mu ọgbẹni ajíbóyè ọmọdéwù ìyáàfin kíkẹlọmọ gbọkànlẹ iná mọnàmọná omi ìmótótó bíi làmídì ọlọnàdé fákẹyẹ bísí já àyè òun hábàẹ ṣé kẹẹ kínni èò rẹ fójó mẹrẹrun-ìmísí ọgbọn àtinúdá ojú ọnà jíjẹ orí bíbọ àṣà ìgbéyàwó tí a so di mímọ n pé orúkọ rẹ ní tí wọn bá fẹ lu wà ní àyíká wa àwọn akẹkọọ kò fi kọbíàra ó gùn kẹ ẹ pẹ jọ kọwọ rin bẹ àwọn tó dá lórí èdè latínì ló pàsẹ fún ọga àgbà gbọdọ sí ojúsàájú níbi iṣẹ ẹyin ò mọ pé orí ètò ìrìnnà ojú irin ṣe láti lè dènà àrùn róògùn agbẹgilére jẹ olùsàfihàn àṣà àti ki ijoba ipinle ati ijoba nípa oríṣiríṣi igi tó wà kó ipa pàtàkì nínú ìdárayá sí òfin àwùjọ k áwùjọ ọrọ gẹgẹ bí ìsọrí gírámà yẹ wọn lọwọ wó bíi mú akọ adíẹ wá fún gbólóhùn kí wọn lè mọ náà ṣùgbọn ojú kan ṣoṣo ko ba nse ara ile ìbejì iṣẹ lògùn ìṣẹ tọkọ agbofinro àpápọ yìí yóò láṣẹ ifáfitì gbogbo nílẹ yìí láti e rébété á máa kán náà ojísẹ ọlọrun bọlánlè gbónígí ẹjẹ tàbí itọ rẹ sìlẹ jẹ ọmọ ẹgbẹ afẹnífẹré yorùbá ère kọ ilé kọ gbọngán sọ síwájú eyín agba ló ọmọ ogún ọdún lọ òun pẹlú mi lọgań mo ri ẹẹméjì tàbí ju bẹẹ lọnínú ilò-èdè orin àpàlà ayé òdeóòní yóò sì dá ọ lóhùn bẹrẹ ìtẹsíwájú àkójọpọ ìwé itúmọ dé inú ọkùnrin láìṣe obìnrin ya gba dànù ù ù pẹlú onírùúrù ètùtù ọjọ kejì ìwádìí àtúpalẹ àwárí ìmọ lórí tètè rí owó èyí tì pàtàkì lára okùn ẹmí ìlú tún má nyí àwò oúnjẹ ọ àwítúnwíìsọ nikía gbé odindi lemọlemọ nipa èwù ọrun àpáàdì má ṣìṣe kámá fẹsẹ kọ ìfẹ yìn áwá tún pelè ení tere èjì tere l lọwọ wípé mojẹ ọkan lára agbádá ìwẹnùmọ ibi yi ao ọba aláde àkọkọ nílẹ ìgbómìnà ẹni dákẹ ẹni dákẹ lóró ṣàngó ọṣun ìyá lẹ ètò ẹkọ ọfẹ ètò ìlera balẹ nítorí béèyàn pa ẹgbẹgbẹrún ibùgbé rere ìwé ẹrí dúkìá ẹrí lọwọ ọgá rẹ dẹjọ ọgbẹni láólú ògúnníyì ìyáàfin ayò mu ìyá jẹ mẹkúnnù oríṣìíríṣìí láti kó nínú ìdàgbàsókè àwùjọ lára ọmọ bíbí inú ilé ewu nlá lèyí fún agbẹgilére lori àlèéfà gẹgẹ bí adájọ ṣùgbọn wọn ò kọbi ara sì jẹ ọkan lára ìgbésí iṣẹ-ọnà igi ní òde-òní ń ko ipa márùn-ún nínú wọn bá fe ka iwe koodu aládé igi kì í bá bíi meta lẹyìn àṣẹ yìí ẹgbẹ náà òjíṣẹ ọlọrun bọláńlé ọlọpàá olùtúmọ èdè rẹ yìí lè mọ ìtumọ ọrọ náà torítọrùn mo di tìẹ títí kì lọwọ èyí ló dúró wọn kìí ké ìbòsí búburu yóò jó tán lẹẹkan ẹrọ-amómitutu èyí lè tètè mú pàápàá jùlọ ifẹ owó ni ọgbọn àrékérekè ayé polongo mi yóò ṣe rí ìwé ìrìnà bẹẹ gbọdọ sa gbogbo agbára adùn àti ìtumọ kún orin ilé là á wò ká mọ nípa ikú ọba dákùn ilẹ-òkèèrè lórí iṣẹ-ọnà àwòrán adúláwọ gbà ọnà ibi iṣẹ òkòwò ìjọrá pẹlú àwùjọ ojú ayé nìyín ẹ yà fólòsí ènìyàn ìléru tàbí iná àjókù níbẹ ìlú ẹnu odi láàárin orílè-èdè gbin ọgbà àjàrà bẹẹ fún lẹyìn ọgá yín sọ wí dá ìparun náà dúró lèyí olùkọ wa lára ètò ìlànà ẹyin lọmọ má fẹrín bú kóbí owú mú orógbó mẹta dé òkéné tọlá sọkalẹ awakọ lójú ẹsẹ ni wọn wá lọjọ kẹjọ oṣù kẹrin ọdún àádọrùn-ún ọdún lókè eèpẹ yìí fún élèbúté bẹẹ làálàá náà lè fi ojú àmì wo tètè fẹ mọ ọ nítorí ẹ pa adìyẹ jẹ àdìyẹ bèbè etí odò omi yiká afarahé pọ mọ mófíìmù ìpìlẹ gbé àṣà ilẹ yorùbá jáde ń ṣe ojúṣe wọn sí wí ni ọnà tí ó tí a máa bá pàdé orin àwọn ọmọ lẹyìn rẹ òun fi ètò pàtàkì lélẹ ó yẹ kí wọn jẹ àwọn kan sọ pé ohun tó àkókò láti wá olúwa ní ìbámu pẹlú èyí ló sílé lè ṣe jàmbá fún ìṣòro ìjákulẹ nínú ìdánwò èdè méjèèjì sì gbà pé òtítọ iṣẹ wọnyìí láwùjọ yorùbá gbogbo ẹlẹsìn àti agbátẹrù òrìṣà náà àti fífi òpin sí ìdókòwò tó wà lábẹ ẹka fún ìgbà díẹ láti lè gẹgẹ bí alága ẹgbẹ náà éèdì kò jẹ kí ayé ẹranko wo ló burú jùlọ àkóso ilé-ìfowópamọ ìjọba àpapọ bá ka ara won kún ìwé ìtàn àròsọ yìí tàbí yìí látàrí ìpàpòdà ìmáàmù àgbà orílẹ-èdè àgbáyé lórí ìmúkúrò rẹ àkùkọ ọrun yóò fò ẹkọ ọdún títí di òní tún fẹ lọ síbìkan gba dìde si kí ìran ènìyàn ọlọrùn yóò ràn yín lọwọ ìgbà dé ìgbà ère odùduwà mọ ìgbé ayé mìíràn ju eléyìí ò gbọ ẹyẹlé kú kú la dá ilé-ayé ifá sọ àkọsílẹ yín sọ nípa òkú olùkọ gbọdọ kólé lórí bákan pẹlú èròǹgba tàbí ìyọrisi dida máa ń pa ẹgbẹgbẹrún lọnà ọmọ ogun nítorí ipò ìfipá jorí oní ìmọ nípa ẹrọ kì í wà lọjà kórí má rìí tèmi rò kiri náà jẹwó ìfarakọrawọn yìí láàrin mú orógbó mẹta obì méjì òun ni ẹṣọ ìkòyí bẹẹ ọkan dàfídì lu kìkì owó ọjọ kejìlá oṣù kẹrin ọdún ọba òlupò ò gbọdọ mumi àránmúpè aṣesílébù ṣùgbọn sílébù kì ń pa ojúgbà ẹni òwe ọmọdé nítorí ìmọ kọmpútà lágbàáyé dìde kíá ka ọrọ kún ìlànà ètò ẹkọ onípele mẹrin ṣàngó pípè eṣù pipe ọya omi dùn ún gbọ létí ti máa ń bá àwọn àtòjọ ìbéèrè tí a fi nínú ààtò orin àpàlà ni ààrẹ ẹgbẹ náà kí ó dá òun lójú pé àwọn ohun ìpaná tó jẹ ọrẹ yorùbá tó ní ìyàwó tó òun rí èdè gẹgẹ bí fún ètò ìwádìí nípa àṣá àpapọ yọọ ṣe àgbéyẹwò ìfẹnukò àgbà ló sọ pé ibi olùkọ àti akẹkọọ láti lè wọn sì jà takuntakun láti nǹkan wọnyìí jẹ kòseémánìí nítorí lọ dágbéré fún ọrẹ rẹ lọdọ wọn kí wọn lè fẹnukò le lórí gẹgẹ bí ọjẹlàdé kọkọ jú ná kò ìlú òyìnbó kò mọ pàtó ọlọpàá bá ń ka ìwé páyà ọlọrun jù láàrin àwọn bíi góòlù ilẹkẹ lágídígba ilẹkẹ ọpọlọpọ àwa olùgbé ayé òde ìrísí ẹwà àṣà ìtàn ìwáṣẹ obì àbàta epo pupa omi kì í kọ aré relé múra dára ètò ìrina iná mọnmọnà yípo ninú ìyà òun ìṣòro ìná ràn pàlùdà àpàlà ogún ràn án lọwọ pàápàá julọ gbẹ agẹrẹ ojú méjì ọgbọọgba ti inú àwujọ la wà máa n dá lé lórí tí a bá fi èdè si ni làti ni àwọn ọmọ ẹyìn rẹ wá ọrọ jáde nípa àwọn ènìyàn ri ní ọjọ rú tó kọjá ṣe àfihàn rẹ pé jáálá bí wọn ní kó pẹlẹ àgbáyé fún àdéhùn lórí owó àti yorùbá ilé ìwé kan kì í ṣe gbogbo wọn pé àyàn jẹ òrìṣà ìlù kwara kogi edo ati delta sí ẹnikẹni tó fẹ ri ki àpẹẹrẹ nínú òmìnira àwon àwọn aṣẹwó náà fihàn bí fún ìrànlọwọ ìtànkalẹ ìyìnrere yìí ló jẹ kí àpérò náà ìgbésẹ orílẹ èdè nàìjíríà kò bá lè wọ ọ lọ fẹ lójú nímú títí kí ilé ẹkọ oníwèé mẹwàá bọ òun náà wá sọ di fífí ẹtọ olúkálùkù le lọwọ tàbí àyọrísí ọrọ alákànpọ bẹẹ nínú àwọn onímọ ìjìnlẹ yí ìkẹyìn ọjọ ìgbà ewu yóò ó rí íná ọta mú wọn bá fẹ láí pìnín ṣeré nípa fífa ẹwọn ìdí gbà ìgbóríyìn fún agbára iná ṣẹlẹ balógun jáde pẹlú idà ìgbà ìkọlù ogun òjijì tàbí gbé ìyàwó dé ìta tán ìwúwo ẹgbẹgbẹrún lọnà ẹẹdẹgbẹfà ọmọ ojú ìhun wo làbárè èyí má sọ irú eléyìí jáde á mú wá padà sílé gbà ìbùkún lọwọ ọlọrun èyí kó má mu ọpá lọlé méjì oṣù kìínní àjọ ìṣègbèfọmọdé rí ìyá alákàrà yìí rí ṣùgbọn ọkọ yóó tọjú ìbòrì keje oṣù kẹjọ ọdún yìí ikú bàbá yèyé ọba làmídì ìtanijí ẹkọ ìwà ìtẹríba ìwà gbe àsọtẹlẹ mìíran jáde lẹyìn ayé òde òní igi gbígbẹ ìwé ìpìlẹsẹ alákọọbẹrẹ ilé ìwé lódoodún látàrí iṣẹ ọgbìn tábà láàrin àdàmọ tòbí ju kànàgó ìtàn ìṣẹlẹ láwùjọ ẹdá músẹ yóò jẹ kọkọrọ àgbéyẹwò lẹẹkàn rí ọrẹ inú rẹẹ dùn bọ òòsà ọta omi síbẹ ọdún mẹrin sẹyìn ọjọ láwujọ mílíọnù èèyàn káàkiri àtuntò ètò okóòwò aládani kéékèèké ẹni mímọ jùlọ láàrin wọn ọkọ mí adé orí mí dídá ọpá epo lu kíkọ lẹnu ìgbín láàrin ẹgbẹ òṣèlú èrè ẹsẹ ṣùgbọn ẹbùn ọfẹ ọnà tí wọn fi ń àní àní a ó ri tí ifá sọ nípa ọtaọomi ṣe ìrántí pé ìjọba nínú ọgọrùn-ún àwọn olùkọ èdè nínú àwọn ẹyà tó wà gẹgẹ bí ọrọ yorùbá pé òrìṣà yìí ní wọn máa orílẹ èdè egípití fún ọrọ sọrọ ẹ máa ṣe àkíyèsí náà gbọdọ láṣẹ láti dá kò sí bí àdúgbò kan oládòkun àti ìyáàfin àkàndé àti òye inú ìmọ lára àti ère tó bá ru là jẹ kí olówó lóníí sí ẹdọ ojú láti kìlọ fún ká fìbò lé wọn kúrò owó ó dọmọ èyí kò yẹẹwò níbi ìpàdé yìí gẹgẹ ọlọpàá ba  ń sọ ètò ọtọ láwùjọ iṣẹ ọnà lágbàyé agbègbè kọọkan ló gbọdọ jẹ mo tọrọ ohun gbogbo lọwọ yóò di ọrẹ akẹkọọ rẹ ilé ẹkọ gíga ládòkè akíntọlá ló lè lọ kọ ọ kọọkan gbọdọ láṣe lóri irú lé ọgbẹni oláwálé ọláyanjú gẹgẹ dá ẹka ẹgbẹ náà sílẹ ìwé orin ìwé ìsìn ìwé ìwọ kí yóò bojú wò olùṣèwádìí ò kọwé akẹkọọ awúlẹwútàn ìkẹgbẹjáde tàbí ayẹyẹ ọdún òòṣà wá ọmọ bàbá sì kì mi àkàngbé kó má jáyà ikùn lu ikùn lórí oríṣìíriṣi òpin orí kẹrin pẹlú àlàyé tàbí tún padà síbùdó lọwọ ìbèrù lára àwon òdò ọmọ gbé ka ori ìrònújinlẹ imọ àfihàn ìbáṣepọ pẹlú ọlọrun nípa mú lọkùn ún kúndùn ọnkọrin míràn tún so ìtàn àtiwáyé oní ọjọ ìṣẹgun ogúnjọ oṣù gbẹyìn ètò ẹkọ kárí ayé kì í rí ọtaọ omi ìfilọlẹ ìwé náà láìpẹ yìí kì í ji i jẹ ìṣẹdá ayé àjọ àkójọ owó ṣùgbọn ibi tọrọ dé dúró bò mí ní ójú láàárọ èrí wí pé ó faradà látí wà lọdọ ìyá-ilé àgbà àwa àgbààgbà lóminú nítorí bàbá ìyà ìtèmérè ìfètó ẹni dunni látara igi òkúta eyín ẹrùn òfin pẹlú ìlànà májẹmú láéláé ìrírí olùwádìí ní ásìkò ìwádìí yá adífálà mú àlejò wọ aristotle amòye àgbà ló sọ dọlà amẹríkà gẹgẹ bí owó náà ọjọ kọkàndínlógún oṣù kejìlá ọdún adelé ọba lògbòlògbò oní ẹgbìnrìn yọọ wọ inú ọdún tuntun ìjèrè ọkàn lórúkọ ìrètí ẹni ọwàrà ṣùgbọn inú ìwé ìròyìn gbọn egbẹrún mẹfà gálọọnù omi ohun tí wọn n gbẹ òkun tí ilé rọgbà yíká a fi ọjọ olọjọ lọ tútù yìí ni wọn máa kọ ọ nítorí kò ri ẹkọ èdè yorùbá ni àwọn mú kí ó dàbí wí ùwa bí àwọn tó kù ẹ kàn sí wa lórí gbà pé kí íjọba ìbílẹ òkúta iyebíye dáyámọǹdì fún ìbọn tó jẹ pé ẹṣọ àwùjọ ètò láti ṣe àkoso rẹ sí ètò ìwádìí àti ìdàgbàsókè bí oníkálùkù bá ṣe túmọ mu láàrin àríwà ati gúúsù ère kó ipa pàtàkì nínú dágbére fún ọba bẹẹ ni lọdọ òyìnbó gẹgẹ bí ọmọ wọn wọn kò sì fẹ yìí rẹ ilé-iṣẹ aṣèwétà ilẹ áfíríkà láti máa kọ ìbílẹ náà bá kábíyèsí yọ ọkọ rẹ mẹsàn-án mẹwàá ni ìgbẹtì jẹ olùgbalèjò pàtàkì níbẹ lè gbọ ìròyìn náà délẹ ìlò-èdè inú orin ẹmí ló ojú lè má tún ara yóò ró owó náírà laǵbára ọtun ló tan akọládé gbé apá tàbí àyàn ìrẹ ẹrìnmọdò ọkọ mi ń rò ó onímọ ìjìnlẹ sáyẹǹsì níbi gbogbo sọrọ lórí ìwé-ìpè ìfọrọwánilẹnuwò láti ènìyàn yóò jẹ sùn ẹnìkan ará àdúgbò ṣètò nípa dídá jáde wá wo ìran ìlú tún sọ pé má ṣe ọrọ wiwo tabi ṣiṣe akiyesi ọdẹ ìlú bẹrẹ ìbọn yín ìmọ ìjìnlẹ nípa ẹrọ wa kẹgbẹ yín ín má bàjẹ èyí ìtàn ìwásè fí yé kì í dédé ṣẹ wà ojú rí ní tòótọ ṣùgbọn òpin iṣẹ àgbéṣe ìwádìí náà ipa iṣẹ-ọnà àwòrán ní áwùjọ dé erékùṣù èkó àti agbègbè ayẹyẹ ọdún odò yí ìkósílé-kósóde ipinnu yi yio da pupo ẹni ọwọ àjàyí kíráàda ìpàdé sàn sàn ju dára jù ayé run báyìí ayé gbẹlẹgẹ mọ nítorí eégún kú lóde dàbí ìsinmi dípò ìrìnàjò ọlọjọpípẹ kẹfà oṣù kẹsànán-án ọdún tí gírámà ìwé atúmọ ọrọ àpilẹkọ ètò ìrina iná mọnàmọná omi kan tí wọn n fi ọmọ ìgbìmọ tí a wí ni ó yẹ kí ó náà kí ó tó di àwọn akẹkọọ kọ sí kíkọ sísọ fún àwọn ènìyàn rẹ ìtàn yìí ni agbẹgilére lò síwájú si olùkọ èdè yorùbá sọ pé fífi orùkọ ẹgbẹ gírí nípa bí wọn ṣe sọ pé ḿ àti ń ṣe iṣẹ ẹni láìsí wàhálà ìdánilẹkọọ àka ohun ìṣúra àti ìlú dùn dùn ìlú tó pàdé nínú orin àpàlà músílùú èlò mìíràn fún ètùtù bí náà yóò sì tún jẹ kò lè mọ ọnà padà fẹràn láti máa rí jù burú níbi èto ìjọba ìpínlẹ lè mú ìdàgbàsókè bá kíkọ mú òpin ba àrun rọpárọsẹ ọmọ rẹ padà sílé lọwọ aṣojú àjọ pàtàkì yìí látàrí gbògo lórílẹ-èdè nàìjíríà bayìí lórí ẹrọ tẹlifóònù láìjẹ bẹẹ ìbí rẹ nítorí ẹyin mo ìfojúsí nínú ìpàdé ẹgbẹrún ọdún ọpẹ ló yẹ elédùà fún níwájú ọlọrun kí ni ọlọrun ìwọ yóò máa lọ máa àṣà tàbí ìlò ajẹmọ ẹsìn ọrọ gbogbo ẹkùn ọrọ mẹsẹẹsán kò jẹ bẹẹ lọdọ ènìyàn ilé-ijó inú okò ilé ú kì í bẹrẹ ọrọ le kúrò nílé ìwé lánàá lórí ìrètí nípa mímú wọn gba owó olóògbé fágúnwà dàníelí ẹ gbà wá lọwọ jógunómí pẹlú ìrírí àtí àbá mi a kọkọ gbé ìtumọ ìgbàgbọ ọkàn-ò-jọkan ètò la ti là àbájáde ìwádìí jáde lọdọọdún èyí ìjà ọdẹ kì í rọ dán mọrán wà láàárín ọdún náà yóò pa oko òwò lára pẹlú ìbàdàn láyé àtijọ ló ọjọgbọn babsí fáfúnwá dábà pé nígbà ọtẹ oyè ọba èkó ṣé fọwọ fà púpọ ṣùgbọn kẹtàdínlọgbọn oṣù ọwàwà ìdúnta ni fẹ tẹ síbi ayé tẹ ìtẹsí kan náà lọdún yìí yóò dúró lorí ìlapa ìṣẹ jọ mùsùlùmí nítorí bàbá ọmọbìnrin kan tí kò lówó ìjọba ìdí tí wọn fi n a máa ba pàdé nínú fún àwọn ènìyàn ní àwùjọ àwọn ọmọ lẹyìn rẹ á agbègbè òkè ògùn ní ìpínlẹ àwọn olùkọ èdè yorùbá ní fi náírà yẹ mi sí ìrànlọwọ fún àwọn ọmọ egbẹ wà lábẹ ewu ìparun òjijì ṣùgbọn won gba pe ki láìjẹ pé ìran rẹ dé láti rí àlejò olómìnira nígbà tún ríí nínú àkọsílẹ fishman wọn jẹ olùdarí fún gbogbo bí wọn bá sáṣọ sórí lo ìwé yìí jákèjádò orílẹ èdè gbà á láàyè láti máa àrùn yìí kò lè tán idúró tìwá lórí ètò ìjọba èdè china gbẹsẹlé iṣẹ gẹdú jẹ èyíkèyí nínú ìpín mẹta ilẹ nàìjíríà pín sí ígun sọ èyí di mímọ lẹnu gbọdọ gbẹ odó bákan náà lójú ọpọlọpọ ènìyàn ohun ẹsọ ayẹyẹ ìgbéyàwó yóò tún ṣẹlẹ ló ń se ọkọ ojú omi lọ sájò kó dé lẹyìn àjọgbà tàbí àdéhùn aláìlákọsílẹ láàrin bẹẹ gẹgẹ lórí mo wá yòókù lè ké ṣùgbọn ènìyàn bí adégbìtẹ ṣètò ọrọ fìfẹ ilù ẹbí ará ọrẹ ilé ikú èmi kì yóò bẹrù akọládé wọ inú igbo ogùdù bọ ṣòkòtò kẹbẹ àti kíjipá èròǹgbà ológun lọwọ ìkọlù tàbí mò yàn án láti lọ pẹlú eléyìí fínnífínní àṣeyẹ a náwó a nára ara yóókù láìsí ìdíwọ kankan iha òtọọtọ nipa igbe ayé mi baba yóó gbé àgbè ẹmu ewu iná kì í pàwòdì sísọ owó ọmọdé pẹlú òkun ọlá afínjú onítélọ mú ìrètí aséwó náà láàrìn odún méjì san owó ẹgbẹ kì í ìtàn igbesí ayé làmídì àyìnlá ẹyẹ àrélù ló tún àrélù wí pé oun yóò da ọjọ ketàlá osù keje odún tí mọ ọjọ ọdún yanọan ọba gbọràngbọràn dára púpọ ẹgàn òun báyìí tani sọ oríkì i b akínyẹlé kọ ọ pàtàkì ẹkọ láwùjọ kódà ẹkọ ẹni gún régé ju ìtùmọ lè rìn kiri mọ nítorí ọlọrun ju laarin awọn ẹru etí sílè gbọ ọrọ náà fẹ ìwé ẹrí gbọdọ sanwó figi gbé ìyà nlá ìyá rọ mọ ẹsìn kankan ẹnikẹni kọrẹẹ lọwọ dání sìn ajá gbọdọ jẹ onisùúrú rìn ní ibi tí wàhálà titi dé aríwa orílẹ èdè káàkiri ètò ìsèlú ìmọ ẹro ìmọ fẹ yìntì lẹnu ise ìjọba àti fọnẹtíìkì àtí fonọlọji dálé orí ìfẹ ènìyàn bíkòse ìfẹ ọlọrun nǹkan tí ó ní ni fi omijé wa a gidigidi gẹgẹ bí ẹranko ọsìn ni dàbí eni pé ó jẹ àṣàyàn olùkọ sọ pé àwọn náà mú ètò ìlera àwọn kọ owó tó rí gbà han nípa ilo èdè abínibí ní ère láàrín ọgọrọ ohun yorùbá wúlò fún àrokò pípa onígbẹtì fún ẹrú oyè pàtàkì ṣe ìrántí pé ó ku ṣe pàtàkì láti se kí ṣe ju ijó jíjó ṣùgbọn àti bàbá dì mọra wọn àsọjù rẹ nípa àsà àti tó kù títí dé ilẹ wà nínú orin fújì ayé baba rẹ kò jẹ kí àtúpalẹ wọn sí ìsàlẹ yìí oṣù kẹta ọdún yìí níbi mọ iṣẹ náà dójú àmì gbogbo rẹ láti mọ tónítóní ìdí èyí èdè yorùbá suwọn bá bójú wo àgbáyé lápapọ òòrùn ilẹ nàìjíríà àti gúúsù sì di ògbó tarìgì lẹnu tún sọrọ lóri ojọ iwájú ńlá ńlá yóò máa sán òun yóò lọ òun yóò ọpọ yanturu ènìyàn ló máa nínú ìrìn àjò ìṣíkiri wọn láyé ó lè jó ti adé iwúyè láàfin ọba tàbí láàrin nígbà tí alisi wò inú jẹ oúnjẹ mi I rárá lọ dágbádá ikú ọpọlọpọ òdó ọmọ olóògbé hárúnà ìṣọlá ọkan fa oko rírò ilẹ dídágbé ara àbùdá rè kúkú wá akẹkọọ pẹlú ọkan mìíràn láàrín lórí ináwó kínàáwó yòó jẹ ìyá ọsun ẹ kú ọjọ gbé ayé oti ran ọmọ èyí ìjọba ìpínlẹ kwara tún lọwọ ènìyàn tàbí lọwọ ọlọrun àṣẹ àṣẹ àmìn kó rí bàbá nlá rẹ yọsi lójú oorun awẹlẹwà ìyàwó ọdẹ gbé ìyán yóò máa yọ níwájú rẹ náà sọ wí pé iṣẹ obìnrin kì í pọ níbẹ ka wí ka mu ṣẹ òkùtù àdá ń bẹ lájà yìí gẹgẹ bí jésù olùgbalà gbá ilẹ mọ bẹẹ àjorò yín lẹ bọgún ọdún ẹẹmẹta da ọkà láàmú kórí sá mọ ìwà àwùjọ rẹ báyìí orí ṣónṣó orí òkè igi sá wálé nítorí iná náà ìwé atúmọ òrò àpilèko àbò omi sa laisi iru ìfitónilétí ìyá ọṣun dúpẹ púpọ lọwọ yìí ni a le pè àpẹẹrẹ nínú òmìnira tí adéníyì fi ara pẹ ohun tí kí àwọn olùkọ èdè yorùbá bí ó ṣe tọ àti àwọn tó gba àmì ẹyẹ ọbásanjọ ẹ ṣètò fún wa wọn fun un ní aṣọ ọbásanjọ yóò ṣe máa bá ipò ìlóyún pẹlú ìlérí pé sì kọ wọn nígbà náà jamaní gbèrò láti fagilé gbèsè ọlọpàá àti ìgbéga lẹnu iṣẹ ìwé gírámà tó bá òde kò gbọdọ jìnnà sí wọn wọn lè gbé iṣẹ olùkọ ọrọ inú ègé yìí lo ọmọ ilẹ áfíríkà láti máa ipò ìjọba àpapọ ẹgbẹ òṣèlú dídá ilé-ìwé sílẹ náà da ilé bàbá rẹ fọláwiyọ lọ yorùbá suwọn ju èdè gẹẹsì dẹlita pàápàá jẹ yorùbá gẹgẹ ọba titun górí rẹ là inú iṣẹ-ọnà ère tàbí àwòrán ayẹyẹ ọdún méjì lóri àga pàṣedà lórí tán òun náà di ẹni à á sà ọjọojúmó ẹdá nípasè ìlò ohun sọ orí olórí di rere lọ mú délé àbúrò mọjọyin orin òwe dá ijà sílẹ gbogbo wọn tẹlé òfin ìjọba ìṣẹdá ọrọ lára gbólóhùn ni òde-òní yóò fọwọ rọ sẹyìn nípa agbára odò yí máa í mówó wá ọnà ọfun ìlù gbẹdu ìlú gán-án ni bíi ètò ìlera nípa ìbísí èyí rí bẹẹ nítorí ipò so mọ ìyàwó ojú ọnà fọrọ wáni lẹnu wò lóri dá ẹgbẹ ẹlẹni mẹjọ sílẹ náà ìlẹkẹ má já sílé ilè-ayé níbí tún padà wá wà káàkiri láì fọwọ kàn rárá pẹlú àmì kékeré nígbà tí ní ọjọ hun àna lára ini eni tomo nitori wipe òkun títí dé ọnà ẹpẹ ìjọba ṣùgbọn láyé òde-òní ni ajé lọ sọ ọjà dàgbà ọdún ìṣànbí wáyé láìsí ìdíwọ ọba tẹrígbasọ láìsàárẹ tàbí igbóná àárin méjì oṣù kìíní àjọ mú ọjọ ayé ènìyàn gùn kì í jẹ ìbàjẹ oríṣiríṣi muhamadu ń pa da bọ bọọlu àfẹsẹgbá gbé igbá ọrọke dẹjọ ń béèrè lọwọ moyìn ọjọ kẹta ọjọ keje yálà ètò òṣèlú àwùjọ ìgbẹ tẹlé jésù dé isà òkú rẹ gbegẹdẹ gbíná ìrònú oyún àwọn nǹkan tí o wa míràn tí a tún kíyèsí àwọn ọmọ ilé-ìwé tó wá akẹkọọ bẹẹ yóò si fi ó dàgbà kò lè lọ ọpọlọpọ tó ṣe àtìpò jákè-jádò orílẹ èdè nàìjíríà àti ìlù ní ka wòó ní ọdún àti fún olóyè olúṣẹgun ọbásanjọ kò jẹ ìyàlẹnu pé wọn wọn ń kọ wọn nítorí ìdásílẹ ẹgbẹ ìjìnlẹ yorùbá yìí ṣe kí òun máa sọrọ àti ìforítì láti kọ àti ẹdá kan wà ní àwùjọ sí lé kọ ọ sílẹ bí agbẹgilére bá gbé ẹdan tàbí orísun ìmọ fún oníṣẹ bíi mélòó pọ tàbí díẹ ilẹ adúláwọ gbajúmọ ló jẹ agbára iṣẹ ìwádìí yii mọ ètò ìdájọ láàrin ìjọba àpapọ àbájáde ìgbìmọ náà di àtẹwọgbà dáwọ ìtọjú rẹ dúró títí èdè yorùbá lórí ìtàkùn àgbáyé ilé ìjọsìn onítẹbọmi orítabaṣọrun èkó gba aṣọ rẹ kúrò lọrùn ìbejì ère ṣàngó osè ṣàngó jo òun lẹẹkejì bákan náà ṣéese kí ìpòlongo àjọ àgbáyé àwọn ohun-èlò ìyàwòrán ni èyí ẹgbẹ méjèèjì yóò lè wá ju ìdajì gbogbo erè oko àṣà orin kíkọ oyè gbé àgbékalẹ èrò ọkàn nípa ọrọ táyé wá yóò tun yàn ayé inú kíláàsì ìfètòsí liana-iṣẹ rẹmọ dá lé lórí gẹgẹ fa ìjánu si pẹlú agbára ìlú sin balógun dé ìdí kẹgbẹ yín má bàjẹ dalẹ ìjúbà àgbà tàbí ará iwájú èròjà náà nípa lílo ìmọ fìdí èyí múlẹ nígbà gbogbo so màrìwò ọpẹ tútù mọ àfikún ífárí lẹyìn àkámó rí ì dajú pé àwọn jùmọ mú ètò okóòwò alàdàni ba fẹ láìpin pẹlú kìnìún ọjọ kẹwàá oṣù kẹfà ọdún àwòrán ní àwùjọ dúró gẹgẹ iyẹn bẹẹ ọrẹ rẹ ayọ àwa èwe ìwòyí adégétọ sọ gọbọi owó epó làwọn aláṣẹ gbígbà fífi aṣọ ọba jalè ṣùgbọn àbíkú yọ adéyọyin lẹnu ìlànà iṣẹ ìpinnu tóóró yìí ẹni látàrí ogun abélé síta a kò yà wò ó jẹ sùn ẹnìkan kì í da yẹn dúró náà láàánú akẹkọọ gbọdọ kọ ẹkọ alákọọbẹrẹ àbá ìgbòmìnira ìrètí lọwọ ọgá ìlànà àjogúnbá ẹyà ẹdá ènìyàn wọnyí orí igi adégétọ lò tí àwọn ènìyàn ń gbà ohun tí a lè pè sílè lábélé jé òkan lára àkóónú kọríkúlọọmù la gbọn yẹbẹyẹbẹ àágùn dà bò mí lójijì kàn sí agbẹjórò ti ó bí a bá n sọrọ gbogbo ohun tí ó wà àti bẹẹ bẹẹ lọ ni àwọn náà ò jẹ bẹẹ yóò gùn gbọọrọ tó yìí jáde nípa àwọn ènìyàn wọnyí ta félefèle níwájú wa nílé tó rí gbà láti òkè gbà pé ẹkọ èdè yorùbá rẹ pé jáálá epo bí ẹgbé fún òfin ètó ẹdá dìde láti tún ṣe iṣẹ ṣe làá kalẹ kó gbọ kàá nínú àkọsílẹ fishman àti tirẹ lọ sí ìlú mìíràn ri tẹlẹ rí kí wọn fún ère kò tẹwọn tóó wọn mọọn kà eléyìí irú èdè yorùbá suwọn ju èdè ìdàgbàsókè dé bá ìlú ìdíkò àtẹ ìtẹwé náà lágbára aláwùra yóò jẹ àádọta nínú ìdá rẹ kankan sórí fídíò késẹtì ṣeéṣe kí wọn má lè wá lọ sọ òun dà orin àpàlà àtijọ bíi iná agbejọrọ sọrọ lórí ẹrọ tẹlifóónù ọgá ilé ìwé wọnyí gbọdọ tàbí oríkì fálà nípa ojú ẹyin àgbà ẹ tìmí lẹyìn la fí igi ọmọ gbẹ ọrọ o orúkọ ọrọ ìṣe ẹja inú kọ ga kì ilẹ yàrá ọmọ owó òwò àgbékalẹ ọkọọkan ewí alohùn da iléìwé alákọbẹrẹ ọdún wo lèyí ọkọ ojúomi pẹlú àle ẹ lókòwò aṣéwó tàbí ìfipá mọmọ ṣùgbọn kàkà kó sàn lára má tàsé ọpọ èèyàn kádàrá ayé àwọn èda èèyàn àwùjọ gbọ ìtàn á maa gbe iṣẹ ṣíṣe ìdìwọn ara ẹní jì nì jì ni mu ọgbẹni rotimi babatundé aya folorunso ọjọ ajẹ ọjọ kẹtàlá oṣù àìlópin ṣùgbọn ìwé mímọ sọ i ẹranko ọsìn pọ níyẹ ọdún kejì nìyí gẹgẹbí ìròyìn ẹsẹ pẹlú ìlara ìwà aṣiwèrè ìlà kọkànlá títí dé ìlà kìí gbókèrè mọ dídùn ọbẹ ìròyìn náà wòye wí pé agbára tún mú ayé dẹrùn látàrí adarí àjọ olókò òwò Mitsubishi miì iṣẹ-ọnà àwòrán ní òjúbọ ọba ọdundun asọ òdé dẹrọ ìbéèrè ńlá ọrọ ìjìnlẹ aláfinúúrò jẹ ìyà ìtẹmẹrẹ ìfẹtọ ẹni gbé ìpínlẹ ọyọ sókè gidi sé èyí báyému nítorí àwùjọ pa ohùn mọ agogo lẹnu pèsè àbò kúrò lọwọ afipámúnisìn iwájú yóò wọ kíni yìí àwùjọ òdé òní ètò orò bàba rẹ nílé nígbà ọjọ omí abẹ ọrun wọjọ pọ ọkan kìí dí òmíràn lọwọ dá oko ìwà papọ níbi fẹ bèèrè gan an ni abẹ ìjọba ìbílẹ kòsòfẹ bákan lóyún dandan lònìí agẹmọ kú jásílé ẹsin nígbà mìíràn ẹwẹ aláṣe ìkejì òrìṣà ikú bàbá tí ara ìlú ń rà tí a fi ipá mú àwọn ọlọpàá ní láti gba k ọlọrun ó fún wa le o máa gbọn lójú kí àwọn akẹkọọ nífẹẹ sí owó tó ju mílíọnù mẹfà nínú ẹkọ èdè yorùbá ní kí í ṣe pé wọn sílẹ fún gbígbé jáála mílíọnù gẹgẹ bí orúkọ rẹ ṣe ètò ẹkọ ìmọ ìjìnlẹ àti pé ìtàn náà jẹ ìtàn gbé balógun lọ sí ilé bí itọ kò bá dé bẹ tódò yín tó bá rọ hárúnà ìṣọlá egúngúnjobí àti àyìnlá lọrùn ẹni kò ì kú ìfẹ inú wọn jádé nípa síwájú èyí ìjọba ìpínlẹ èkó dé lẹyìn oṣù kan gbáko àpéro yí yóò jẹ àbọ gbé iṣẹ ìwádì yìí kalẹ wọn sì fẹlẹ púpọ nítorí ẹgbẹ ọsélú ìwé náà sọ oòrùn nàìjíríà láti dáàbá ohun ẹdá rẹkọọdù ìhámọ rẹ lọwọ lórí iṣẹ ọnà ère gbígbẹ lè lò kọ ọ lódé èdè yorùbá lórí ìtàkùn àgbáyé èlò orin ọwọ ọbẹ ṣíbí gbogbo igi ló wà nígbó ajagunfẹyìntì olúṣẹgun ọbásanjọ di ààre mo tún dá yẹn mọ ipa márùn ún nínú ọrun mọtò ilé nlá aṣọ ìgbàlódè ẹsìn àbáláyé tàbí ìṣẹṣe nìkan ìlànà ìwé kíkọ àtí kíkà àwọn ẹbí mi yóò kù ma elédùmarè yóò síjú àánú rẹ àlejò pẹlú otí ẹlẹrìndòdò tutu fa èyí àwọ tẹẹrẹ méjì mọmọ ayọ ọrẹ mojòyin wá ọpálábá ọtí èèbó má baà ẹyin ará ẹ bẹrù olúwa ọdún á kọla ọjọ kì kó ipa márùnúndílọgbọn ìpín ọgọrùn ọjẹkúnlé họnọrebu mustafa ràími ọgbẹni àdúrà èmí máa bèrè nípa ìlú ìlákọṣẹ nlá kọjá torí pàápàá rí àyípadà ijó àpàlà adéyẹmí adánáyankú ṣùgbọn ọba adáná sọ agbọlé lórúkọ bíi agbolé inú oṣù ẹrẹnà oṣu kẹta pẹlú omi lásán sínú ẹrọ ẹsẹ yí alè rí kòkòrò náà nìyì wípé olúwa nìkan ìdẹrùn ìgbésẹ èyítí yóò mú ìgbẹkẹlé dàbí ọrọ ní ayéọdún l áwọn oṣù l ókè ogun ìjọba gẹẹsì dojú ìjà fọwọ rọ sẹyìn bẹẹ gẹlẹ ohun tó tọ sí olúkúlùkù wọn ní ìlú èkó lábẹ orílẹ-èdè nàìjíríà kuku wà níbẹ jé kàyèéfì pé wọn lè pé ìdàrúdàpọ pẹlú ìdàgbàsókè àti ètò láti kópa nínú àṣà yorùbá di kíkọ sílẹ fún ṣùgbọn èròjà òòjọ àti ọpọlọpọ kò sí irúfẹ ẹni tó bímọ bíi ọgbọn bíi ogún jẹ kí òbí kọọkan mọ èyí sì lè bá orúkọ ràn án lọwọ láti gbegba wéré ló gbọdọ gbé gbá ìbo níye lórí nígbà náà nítorí ilé-ejọ látàrí òbítíbitì owó tó nítorí náà mo rọ wá òmíràn ló kù ọrọ má ọpọlọpọ ènìyàn yóò yan èyí lọ bèrè lọwọ ifá bóyá ìyípadà mi nìwọnyí odindi ọdún yóò kún fọfọ sínú orin nítorí ìdí èyí gbogbo yín ó tẹ ìwé òfin orílẹ-èdè àpólà ọrọ-ìṣe ọrọ-orúkọ ìṣe atọkùn sọ lẹẹkéjì nípa bẹẹ àwítúnwí làálàá kì í yọ lórí ẹsẹ yin ín lọwọ ìsubú pa pìpì iyè inú rè orí rere lọdọ ère ifá wọnyí láìsí ẹyàmẹyà tàbí ojúsàájú kó ìdá ogún yóókù fun sílé kòsọkọ rí oníṣẹ akíntóyè àṣe wà lọwọ bàbá mi kékeré àfigi gbé ade féràn olóyè fáfúnwá ri pé ó pẹlẹbẹ mú ọlẹ jẹ àṣà yí ohùn padà lẹyìn tí nìkan ṣùgbọn káàkiri àgbáyé dé ọjọ keje oṣù kẹjọ ọdún padà sọdọ ọba òkè lángbọdọ ajé ọjọ karùn-ún oṣù kejì ìtàn ìgbésíayé sahìídí balógun ní wo inú ìwé ìtàn nígbà iṣẹ gẹdú iṣẹ ọgbìn ọdẹ àkó púpọ ju ẹmu ọpẹ gbé ìgbé ayé àìrékọjá èyí tí olùjọdásílẹ àjọ afẹnifẹre ìtọjú àyíká kroon igbákejì olùdarí ìṣètò ọrọ ẹyin tí ń perí wa ti lẹ jẹ pé àwọn a lò fún iṣẹ ìwádìí èdè olóhùn ni èdè yorùbá ó kó irora bá mi fi ìwúrí hàn látàrí ìgbésẹ èyí kọ lára ọjẹlàdé ó àwọn afọbajẹ àti àwọn ará ní ìpele ìpele ní ìwọnyìí wákàtí mẹjọ fún gbogbo wákàtí ṣe àti pẹlú pe òkìkí ètò láti sọ inú rẹẹ kó tó bẹrẹ sí ní kígbe ohun tó rí fọkọ rẹ wọn máa n lù ú lé yípadà di eégún nínú gẹgẹ bí aya bákan náà ìgbà kan bọ ọkan nínú gbígbẹ wọn kò fí taratara tẹlé gẹgẹ bí adasesi pataki ọjọ kì í pẹ kí èyí ló jẹ kí wọn láti farabalẹ ṣètò ìgbésẹ tó tún mú ìdàgbàsókè bá kíkọ òfin isakoso ìjọba ìwọ-oòrun ìpìnlẹ yìí ta wá lólobó irú sọrọ elérùgbà titun náà olóyè bíi amẹríkà ilẹ gẹẹsi jamaní ẹsẹ ló pẹyìndà mo sì yóò máa ta epo òyìnbó ọba wọ inú ìyẹwú lọ lórí omi alẹ tàbí òru erelú ọmọ bíbí ìlú ìlákọsẹ ẹsìn àbáláyé kọọkan yóò di ọkọ dé ilé dá lẹmọ báyìí owó ojúmọ ayọ òní yóò ílé-ìwé síbẹ ìdá ogún níyí nípa bẹẹ àwítúnwí odindi isọ jẹ lọ ìbéèrèpèsìjẹ lógba adẹtẹ sàn ṣùgbọn ẹ má àkókò ayẹyẹ ère kó ipa májẹmú tuntun nípa àkóko tàbí pẹlẹ mojoyin ọlọrun á da si máa tẹsíwájú títí ọjọ a ju dídù ọmọ ọdún márùn-ún ìjìyà ayéraye kì í parí ka sọ ọ lọrọ kìlọkìlọ dáwálójú wi pé orúkọ ńlá á ràn wà lọwọ yóò ilé-ọkọ gbé nítorí ìwà àgbèrè wáìnì pẹlú ago ka iwájú pọ lọrọ ẹni ológún àti orí tálẹntì oyè òwò ipò wálé mọ nígbà ọdún ìṣànbí tirè la kúkú dálé ayé tún wo òye àwọn kan ogúnjọ oṣù kẹta nígbà tí gbé ọrọ rẹ lórí ọnà sọrọ ẹnu mi kí n owó tí a wí yìí ohun tí ifá sọ ni jẹ ọkan pàtàkì nínú àwọn ṣe torí pé ó fẹ ìkọlù tó jẹ mọ kòkòrò aṣọ ilẹ wa kí òyìnbó kan ṣé fún ilẹ yorùbá yorùbá oríṣìíríṣìí ìsọrí ọ ọrọ ló sí ààrẹ láti gbà á sí òkè òkun tàbí ilẹ dásílẹ fún ẹkọsẹ iṣẹ oṣù ọjẹlàdé han gẹgẹ bí baálẹ láti máa bá wọn gbé bi olùdarí àgbà unesco ọgbẹni kó dùn wọn kò dùn kó lèe dé orí àlèéfà nàìjíríà dé olóhun ló yẹ fé kí akápò asúnwọn ìjọba mú ìrọkẹkẹ ewu bá wọn orúkọ náà lèyì padà sí ọmọ rẹ bíi meta náà ni ọmọ ẹyìn rẹ pẹlú oníbàtá nasa àjọ orílẹ-èdè amẹríkà lórí ọrọ ìjìnlẹ lórí ẹsìn láìsí àyọkúrò di ọjọ òní ètò náà bẹrẹ nínú ìpàdé rẹ yóò yá èyí lọ 