 Teta! Septemba 2013  Ngagharị Iwe Ọ Ga-akwụsị Mmegbu?Isiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AIhe Ndị Na-eme nỤwaAmerịkaNAmerịka, e nwere ọtụtụ ndị larala ezumike nká nọrụ amị. Kwa ụbọchị, ihe karịrị iri mmadụ abụọ nime ha na-egbu onwe ha, ebe ihe dị ka narị mmadụ itoolu na iri ise na-anwa igbu onwe ha kwa ọnwa.ChaịnaOtu akwụkwọ akụkọ ndị Chaịna kwuru na ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-erubeghị iri afọ atọ na-esi obodo ha gaa rụwa ọrụ na mpaghara ọzọ na Chaịna. Ihe dị ka ọkara nime ha na-atụrụ ime tupu ha alụọ di. Ndị nke na-atụrụ ime ugbu a tupu ha alụọ di karịrị akarị ma e jiri ha tụnyere ndị tụụrụ ime nafọ ole na ole gara aga. Akwụkwọ ahụ kwukwara na ndị Chaịna anaghịzi ele nwoke na nwaanyị na-abụghị di na nwunye anya ọjọọ ma ha biri.GrisNafọ 1974, ndị Gris chụrụ ịba ọsọ ụkwụ eru ala. Ma ugbu a, ịba amalitela ịkpa ha aka ọjọọ. A sị na ihe kpatara ya bụ ihe isi ike nakwa na ndị ọchịchị anaghịzi ewepụtacha ego a ga-eji na-azụta ihe ndị e ji egbochi ọrịa nobodo ahụ.IndiaNnyocha e mere gosiri na nagbanyeghị otú India si na-emepe, ọtụtụ ndị ka chọrọ ka nne na nna ha jiri aka ha na-achọtara ha onye ha ga-alụ kama hanwa iji aka ha achọta onye dị ha mma. Ọtụtụ ndị a gbara ajụjụ ọnụ kwukwara na ha chọrọ ka ha na ndị ikwu ha biri kama naanị ha na nne na nna ha na ụmụnne ha ibi.ỊtaliMgbe a gbara otu ụkọchukwu ndị Katọlik ajụjụ ọnụ, o kwuru na ike agwụla ndị chọọchị ha ma na Yurop ma na mba ndị dị nAmerịka. O kwukwara na ha kwesịrị ịgbanwe ihe ndị ha na-eme nụlọ ụka ha. Ihe ọzọ o metụrụ ọnụ bụ na ụlọ ụka na-ebu oké ibu nakwa na ọtụtụ ndị anaghịzi echi ụkọchukwu na sista. Ha anaghịzi ahazi ihe nke ọma, ndị ụkọchukwu ha na-eyikwa uwe ukwu. Ihe ọzọ o kwuru bụ na ndị ụka ha ka na-eme ihe ndị mgbe ochie.Aha ụkọchukwu kwuru ihe a bụ Carlo Maria Martini. E bipụtara ihe a o kwuru mgbe ọ nwụrụla.Otú Ị Ga-esi Kụziere Nwa Gị Ka Ọ Na-erubere Gị IsiIHE MERE NA Ọ NAGHỊ ADỊ MFEUnu nwere ike kpebie otú a ga-esi eme ihe, nwa gị emewe ihe ọzọ. Dị ka ihe atụ, unu kpebiri na ọ kụhaala elekere itoolu nke abalị, onye ọ bụla agbanyụọ ekwentị ya. Ma nizu a, i jidela nwa gị nwaanyị ugboro abụọ ebe ọ na-ezigara ndị enyi ya ozi nime ime abalị. Ị gwara nwa gị nwoke ka ọ na-alọta tupu elekere isii nke abalị. Ma, elekere asaa akụọla tupu ya alọta.Nke bụ eziokwu bụ na nwa gị nwere ike ịgbanwe. Ma, tupu anyị ekwuo ihe ga-enyere ya aka, buru ụzọ mara ihe mere o ji enupụrụ gị isi. I nwere ike ịchọpụta na ihe nwa gị na-eme ajọrughị njọ otú i chere.IHE MERE ỤMỤAKA JI ENUPỤRỤ NNE NA NNA HA ISIỌ bụrụ na e meghị ya ihe a sị na a ga-eme ya.Ụmụaka ụfọdụ na-ama ụma eme ihe papa ha ma ọ bụ mama ha sị ha emela. Ihe mere ha ji eme otú ahụ bụ ka ha mara ihe a ga-eme ha. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na ị gwa nwa gị ihe ị ga-eme ya ma o mee ihe ị sị ya emela, o nwere ike ịga mee ihe ahụ ka ọ mara ma ị ga-eme ya ihe ahụ i kwuru. Nke a ò gosiri na nwa ahụ agaghị agbanweli? Mba. Nke bụ eziokwu bụ na nwa gị nwere ike ịna-eme ihe ị sị ya emela ma ọ bụrụ na i meghị ya ihe ị sị na ị ga-eme ya ma o mee ihe ahụ.Ọ bụrụ na ị naghị ekwe ya megharịa ahụ.Ndị nne na nna ụfọdụ anaghị ekwe ka ụmụ ha megharịa ahụ. Ha na-enye ha ọtụtụ iwu. Iwe na-abịa ha mgbe ọ bụla ụmụ ha na-emeghị ihe ha kwuru. Ha na-abịanyekwuoha iwu. Ma, nke a na-emekarị ka ihe ka njọ. Otu akwụkwọ kwuru na ọ bụrụ na ọ na-abụ nwatakịrị mee ihe na-adịghị mma, papa ya na mama ya enyekwuo ya iwu, ọ ga-eme ka nwa ahụ na-enupụkwuru ha isi. Ọ na-adị ka ebe mmadụ na-awụ mmiri nelu okwute.Ihe ga-enyere gị aka bụ ịgbazi nwa gị mgbe ọ bụla o mehiere ihe. Ịgbazi nwatakịrị dị iche nịta ya ahụhụ. Ịgbazi ya pụtara ịkụziri ya ihe. Olee otú ị ga-esi kụziere nwa gị ka ọ na-eme ihe ị sị ya mee?IHE Ị GA-EMEHụ na ọ ghọtara ihe ị sị ya mee.I kwesịrị ịgwa nwa gị ihe ị chọrọ ka o mee otú ọ ga-edo ya anya. I kwesịkwara ịgwa ya ihe ị ga-eme ya ma ọ bụrụ na o meghị ihe ahụ.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ndị Galeshia 6:7.Ihe i nwere ike ime: Dee iwu ndị unu tiri nezinụlọ unu nakwụkwọ. Jụzie onwe gị, sị, Iwu ndị a hà karịrị akarị? M kwesịrị inyekwu ụmụ m iwu? Ò nwere iwu ndị na-abaghịzi uru? Ò nwere iwu nke m nwere ike ileghara anya ebe ọ bụ na ha na-erubere anyị isi?Hụ na i mere ya ihe ị sị na ị ga-eme ya.Ọ bụrụ na nwa gị mere ihe ọjọọ nizu gara aga gị ahapụ ya, ma ya emee otu ihe ahụ nizu a gị ataa ya ahụhụ, o nwere ike ime ka ọ na-enupụrụ gị isi. Ihe mere o nwere ike iji eme otú ahụ bụ na ọ maghị ma ị ga-eme ya ihe ị sị na ị ga-eme ya.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Matiu 5:37.Ihe i nwere ike ime: Nwa gị mee ihe ị sị ya emela, taa ya ahụhụ gbasara ihe ahụ o mere. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na ị gwara ya ka ọ na-alọta nelekere asaa, ma ya alọta nelekere asatọ, i nwere ike ịsị ya na-alọtazi nelekere isii, kama ịsị ya na ọ gaghị eri nri ọ bụla.Esila ọnwụ na nwa gị ga-eme ihe i kwuru.Ọ bụrụ na nwa gị na-erubere gị isi, i nwere ike ịhapụ ya ka ọ na-eme ihe ụfọdụ ị na-ekwebughị ka ọ na-eme.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ndị Filipaị 4:5.Ihe i nwere ike ime: Tupu gị enye iwu ụfọdụ nezinụlọ, kpọọ nwa gị gwa ya gbasara ya. I nwedịrị ike ịgwa ya ka o kwuo ihe a ga-eme ya ma o mee ihe a sị ya emela. Ọ bụrụ na nwatakịrị anọrọ ya mgbe a na-eti iwu nezinụlọ, ọ ga-ara ahụ ya enupụ isi niwu ahụ.Nyere ya aka ka ọ na-akpa àgwà ọma.Ọ bụ eziokwu na ị chọrọ ka nwa gị na-erubere gị isi, i kwesịrị inyere ya aka ka o jiri aka ya na-ama ihe bụ ihe ọma na ihe ọjọọ. Gụọ igbe bụ Na-akụziri Nwa Gị Ka Ọ Na-akpa Àgwà Ọma.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:1 Pita 3:16.Ihe i nwere ike ime: Jiri Baịbụl nyere ya aka. Ọ na-enye ịdọ aka ná ntị nke na-enye nghọta. Ihe e kwuru na ya na-emekwa ka ndị na-enweghị amamihe nwee amamihe, meekwa ka nwa okorobịa ma ọ bụ nwa agbọghọbịa nwee ihe ọmụma na ikike iche echiche.Ilu 1:1-4.Ngagharị Iwe Ọ Ga-akwụsị Mmegbu?O NWERE otu nwa okorobịa onye Tunisha aha ya bụ Mohamed Bouazizi. Ọ dị iri afọ abụọ na isii. Ọ na-ere ahịa mbugharị nihi na o nweghị ọrụ. Ihe ọ na-ere bụ ube bekee, unere na apụl. Obi adịghị ya mma nihi na ọ ma na aka ọtụtụ ndị na-achị ala ha adịghị ọcha. Ma ike ụwa bịara gwụ ya nabalị iri na asaa nọnwa Disemba afọ 2010. Nụtụtụ ụbọchị ahụ, ndị uwe ojii buuru ngwá ahịa ya. Ma, o kweghị ka ha buru skel o ji ere ahịa. Ndị nọ mgbe ihe a mere kwuru na ka a na-eme ka a na-eme, otu nwaanyị onye uwe ojii amaa ya ụra.Ihe a e mere Mohamed were ya ezigbo iwe nihi na o weere ya na e menyere ya ihere. Nihi ya, ọ gara notu ụlọ ọrụ gọọmenti dị nso nebe ahụ ka ọ gwa ha ihe e mere ya, ma e nweghị onye tụpụụrụ ya ọnụ. E kwuru na mgbe o si nụlọ ahụ pụta, o ji oké olu jụọ, sị: Olee otú unu chọrọ ka m si na-akpa afọ mụ na ezinụlọ m? Ọ wụrụ onwe ya petrol, mụnye onwe ya ọkụ. O rughị izu atọ ya anwụọ.Ihe a mere Mohamed Bouazizi wutere ma ndị Tunisha ma ndị obodo ọzọ. Ọtutụ ndị na-ekwu na ọ bụ ihe ahụ mere nwa okorobịa ahụ mere ndị mmadụ ji mee ngagharị iwe ma nobodo ahụ ma nobodo ndị ọzọ gbara ya gburugburu. Ndị Omeiwu nke Òtù Jikọtara Mba Ndị Dị na Yurop kwuru na e kwesịrị ịna-echeta Bouazizi na mmadụ anọ ndị ọzọ nihi na ha mere ihe ga-eme ka ndị mmadụ nwere onwe ha.Ihe ahụ mere gosiri na ihe nwere ike gbanwee ma ndị mmadụ gosi na otú ihe si aga nọchịchị ma ọ bụ nobodo ha adịghị ha mma. Ma, gịnị mere ndị mmadụ ji eme ngagharị iwe? È nwere ihe ọzọ ha nwere ike ime kama imewe ngagharị iwe?Gịnị Mere Ndị Mmadụ Jizi Emekarị Ngagharị Iwe?Ihe ndị na-akpatakarị ngagharị iwe bụ:Ọ bụrụ na ndị mmadụ enweghị mmasị notú ihe si aga nobodo ha.Ọ bụrụ na ndị ọchịchị na-achị nke ọma, o nweghị onye a ga-anụ olu ya na ibe ya. E nwegodị ihe ha chọrọ ka e meere ha, ha na ndị ọchịchị na-eji nwayọọ kpaa ya akpa. Ma, ọ bụrụ na ndị mmadụ echee na ndị ọchịchị anaghị akwụwa aka ọtọ nakwa na o nweghị ihe na-erute ha aka, ha nwere ike iji ngagharị iwe gosi na obi adịghị ha mma.E nwee ihe ndị ọchịchị mere mmadụ nke wutere ndị obodo.Ọ bụrụ na e nwere ihe e mere mmadụ ya ewute ndị ọzọ, ndị mmadụ nwere ike ịsị na ha agaghị agbachizi nkịtị, na ha ga-emerịrị ihe iji gosi na ihe ahụ adịghị ha mma. Dị ka ihe atụ, i chetaranụ na ọ bụ ihe ahụ e mere Mohamed Bouazizi mere ndị Tunisha ji malite ime ngagharị iwe. NIndia, otu nwaanyị aha ya bụ Anna Hazare jụrụ iri nri iji gosi na obi adịghị ya mma na ndị na-achị obodo ahụ anaghị akwụwa aka ọtọ. Ihe a mere ka ndị òtù ya mee ngagharị iwe na narị obodo anọ na iri ise.Noge Sọlọmọn nọ ndụ, o kwuru na ndị mmadụ na-achị ibe ha ọchịchị nchịgbu. Ekliziastis 8:9 Ma, a na-achịdị ndị mmadụ ọchịchị nchịgbu ugbu a karịa ka ọ dị noge ahụ. Nke bụ eziokwu bụ na ndị mmadụ anaghịzi agbachi nkịtị ma ndị ọchịchị chịgbuwe ha. Ịntanet na akụkọ ụwa na-eme ka ndị mmadụ mara ihe na-eme nebe dị iche iche nụwa, ya sọkwa ya ya bụrụ ihe mere nime ime obodo. Akụkọ ndị ahụ nwere ike ime ka ndị nọ nebe dị iche iche mewe ngagharị iwe.Gịnị ka ndị mmadụ na-enweta ma ha mee ngagharị iwe?Ndị chọrọ ka ndị mmadụ na-eme ngagharị iwe nwere ike ikwu na e nwere uru ọ bara. Dị ka ihe atụ, ha nwere ike ikwu na:E ji ya nyere ndị ogbenye aka.Nihe dị ka iri afọ asatọ na atọ gara aga, ọtụtụ ndị enweghị ọrụ nAmerịka nihi na ihe siri ezigbo ike. Ọtụtụ ndị nwe ụlọ noge ahụ gwara ndị na-enweghị ike ịkwụ ụgwọ ụlọ ka ha kwapụ nụlọ ha. Nihi ya, ndị mmadụ mere ngagharị iwe na Chikago. Ngagharị iwe ahụ ha mere mere ka ndị ọchịchị kwuo ka a ghara ịchụpụ onye ọ bụla nụlọ o bi. Ha nyekwara ụfọdụ ndị ahụ mere ngagharị iwe ọrụ. E mekwara ụdị ngagharị iwe a na Niu Yọk. Nke a mere ka ndị ọchịchị nye iwu ka iri puku ezinụlọ asaa na puku asaa ndị a chụpụrụ nụlọ laghachi nebe ha bibu.O mere ka a kwụsị mmegbu.Nafọ 1955, ndị uwe ojii Amerịka kpọchiri otu nwaanyị onye isi ojii nihi na ọ jụrụ ibiliri onye ọcha noche na bọs. Nihi ya, ndị isi ojii nọ nAlabama ekweghịzi aba bọs ọ bụla nobodo ahụ. Nke a mere ka a kagbuo iwu ahụ kwuru na ndị isi ojii ekwesịghị ịnọdụ nebe ndị ọcha na-anọ na bọs.O mere ka a kwụsị ihe a chọrọ ịrụ.Nafọ 2011, a malitere ịrụ ígwè na-enye ọkụ na Họng Kọng. Nọnwa Disemba afọ ahụ, ọtụtụ ndị mere ngagharị iwe nihi na ha kwuru na ihe ahụ a na-arụ ga-emebi ikuku. A kwụsịrị ịrụ ihe ahụ nihi ngagharị iwe ahụ e mere.Mgbe ụfọdụ, e nwere ike meere ndị mmadụ ihe ha kwo mee ngagharị iwe, ma, ọ bụ Alaeze Chineke ga-egboro mmadụ niile mkpa haNke bụ eziokwu bụ na ọ bụghị mgbe ọ bụla ndị mmadụ mere ngagharị iwe ka a na-emere ha ihe ha chọrọ. Dị ka ihe atụ, ndị ọchịchị nwere ike imesi ndị mmadụ ike ma ha mee ngagharị iwe kama imere ha ihe ha chọrọ. Noge na-adịbeghị anya, onyeisi ala otu obodo fooro ntutu taa na ya ga-echi ndị na-eme ngagharị iwe nobodo ahụ ọnụ nala. Kemgbe ahụ, e gbuola ọtụtụ ndị nobodo ahụ.Ọ bụrụgodị na e meere ndị mmadụ ihe ha ji maka ya mee ngagharị iwe, nsogbu ọzọ nwere ike ịpụta. Notu obodo dị nAfrịka, otu nwoke so chụtuo onyeisi ala ha mechara gwa ndị nta akụkọ na ihe ha hụrụ wee kwado ọchịchị ọhụrụ abụghịzi ihe ha na-ahụ ugbu a.È nwere ihe ọzọ e nwere ike ime kama imewe ngagharị iwe?Ọtụtụ ndị a ma ama na-ekwu na ndị mmadụ kwesịrị ịna-eme ngagharị iwe. Dị ka ihe atụ, onye bụbu onyeisi ala Chek aha ya bụ Václav Havel nọrọ mkpọrọ ọtụtụ afọ nihi na ọ na-agbachitere ndị a na-emegbu emegbu. Nafọ 1985, o dere na ndị na-eme ngagharị iwe ga-adị njikere ime ihe ọ bụla ha nwere ike iji gosi otú obi dị ha, ọ bụrụgodị na ime ngagharị iwe ga-ata isi ha. Ihe ha ji eme otú a bụ na o nweghịihe ọzọ ha ma ha ga-eme iji nweta ihe ha chọrọ.Ihe ahụ Mohamed Bouazizi na ndị ọzọ mere gosiri na ha kwetara ihe ahụ Havel kwuru. Notu obodo dị nEshia, ọtụtụ ndị na-amụnye onwe ha ọkụ iji gosi na obi adịghị ha mma na ndị ọchịchị anaghị ekwe ha kpee okpukpe dị ha mma, ma ọ bụkwanụ kwe ka ha kwado òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị ọzọ. Mgbe ndị nta akụkọ jụrụ otu nwoke ihe mere ndị mmadụ ji egbu onwe ha iji gosi na ihe a na-eme adịghị ha mma, o kwuru, sị: Anyị enweghị égbè, anyị achọghịkwa imerụ ndị ọzọ ahụ. O nweghị ihe ọzọ anyị ma anyị ga-eme.Baịbụl gwara anyị otú a ga-esi kwụsị imegbu ndị mmadụ na ịchị ha ọchịchị nchịgbu. O kwuru na Alaeze Chineke ga-anọchi ọchịchị ụmụ mmadụ. Ị manụ na ọ bụ otú ndị mmadụ si achị ibe ha na-eme ka ndị obi na-adịghị mma mewe ngagharị iwe. Baịbụl kwuru banyere Onye ga-achị alaeze ahụ, sị: Ọ ga-anapụta ogbenye nke na-eti mkpu enyemaka, nakwa onye nọ nahụhụ na onye ọ bụla na-enweghị onye na-enyere ya aka. Ọ ga-anapụta mkpụrụ obi ha ná mmegbu nakwa nihe ike.Abụ Ọma 72:12,14.Ndịàmà Jehova kwetara na ọ bụ naanị Alaeze Chineke ga-eme ka ihe dị mma. Matiu 6:9, 10 Nihi ya, ha anaghị eso eme ngagharị iwe. Ma, ọ dị gị ka Alaeze Chineke agaghị enwe ike iwepụ ihe ndị na-eme ka ndị mmadụ na-eme ngagharị iwe? I nwere ike iche otú ahụ. Ma, e nwere ọtụtụ ndị kwetasiri ike na Alaeze Chineke ga-egbo mkpa mmadụ niile. Ọ ga-adị mma ka ị chọpụta ihe mere ha ji kweta.Mmegbu Juru Ebe NiileABỤ m onye Nọtan Ayaland. A mụrụ m nafọ 1965. Mama m na papa m bụ ndị ogbenye. Mgbe m na-eto nobodo a na-akpọ Deri, ndị Katọlik na ndị Protestant anaghị esi otu ụzọ aga. Esemokwu ha ruru ihe karịrị afọ iri atọ. Ndị Protestant ka ndị Katọlik nobodo anyị. Ndị Katọlik na-ekwu na ndị Protestant anaghị ekwe ka ndị nọ nòtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị ha megharịa ahụ nakwa na ha anaghị ekwe ewe ha nọrụ. Ha na-ekwukwa na ha ji ndị uwe ojii na-echi ha ọnụ nala nakwa na a naghị ekwe enye ha ebe ha ga-ebi.Mmegbu juru ebe niile nobodo anyị, a na-echikwa ndị mmadụ ọnụ nala. Enweghị m ike ịgụta ugboro ole e tiri m ihe ma ọ bụ ugboro ole a kpụpụtara m nụgbọala tụdo m égbè ma ọ bụkwanụ ugboro ole ndị uwe ojii ma ọ bụ ndị soja jidere m gbaa m ajụjụ. Ha jidekwara m ọtụtụ ugboro tinyecha m aka nahụ na-achọ ma ha ga-ahụ ihe dị ka égbè. Ihe a niile were m iwe, m wee kpebie na mụ na ha ga-achịpụ ya.E nwere mmadụ iri na anọ ndị amị gbagburu mgbe ha na-eme ngagharị iwe nobodo anyị. Iji na-echeta ndị ahụ, ụfọdụ ndị obodo anyị malitere ịna-eme ngagharị iwe kwa afọ. Eso m ná ndị mere ngagharị iwe nke afọ 1972. Nafọ 1981, mmadụ iri nọ na mkpọrọ nwụrụ nihi na ha jụrụ iri nri maka na ike mkpọrọ agwụla ha. A na-emekwa ngagharị iwe iji cheta ha, esokwa m mee ngagharị iwe ndị ahụ. Noge ahụ, ndị Britenanaghị ekwe ka onye ọ bụla jiri ọkọlọtọ ndị Ayaland, ma m na-eji ya, m na-edekwa ihe nebe ọ bụla m hụrụ iji katọọ ndị Briten. O nweghị mgbe a na-anaghị enwe arụ a kpasara onye Katọlik. Nke a na-emekwa ka a malite ime ngagharị iwe. A malite ya, ọ na-adị ka ngagharị iwe nkịtị, ma, ọ naghị adị anya a malite imebisi ihe.Mgbe m nọ mahadum, m na-eso ụmụ akwụkwọ ndị ọzọ eme ngagharị iwe. M mechara kwaga Lọndọn. Eso m na-eme ngagharị iwe iji gosi na obi adịghị anyị mma maka otú ndị gọọmenti si eme iwu na-abara naanị ndị ọgaranya uru. Ha na-ejikwa iwu ndị ahụ emesi ndị ogbenye ike. O nwekwara mgbe ndị ọchịchị bepụrụ ego nụgwọ ọnwa ndị ọrụ bekee. Nke a mere ka ndị ọrụ bekee gbaa abụbụ ọrụ. Esokwa m gbaa abụbụ ọrụ ahụ. Esokwa m mee ngagharị iwe nafọ 1990 mgbe gọọmenti kwuru na onye ọ bụla torola eto ga na-atụ ụtụ isi. Mgbe anyị mere ngagharị iwe a, e mebisiri ihe notu ámá ndị mmadụ na-ezukọtakarị na Lọndọn.Nsogbu niile a bịara gwụ m ike. Ọ na-abụ anyị mechaa ngagharị iwe, ihe akakwuo njọ kama ịdị mma.Ọ bụ noge ahụ ike ihe a niile gwụrụ m ka otu enyi m nwoke gwara m banyere Ndịàmà Jehova. Ha ji Baịbụl kụziere m na Chineke hụrụ mmadụ niile nanya nakwa na ọ ga-edozi nsogbu niile ọchịchị ụmụ mmadụ kpatarala. Aịzaya 65:17;Mkpughe 21:3, 4 Nagbanyeghị na ndị mmadụ na-eburu ndị ha na-achị ihe ọma nobi, ha enweghị ike ime ka ndị mmadụ kwụsị ịkpọ ibe ha asị. Ihe mere ya bụ na ọ bụ ndị mmụọ ọjọọ na-akpata nsogbu ndị dị nụwa. Ma, ọ bụ Chineke kwesịrị ịna-achị ụmụ mmadụ, ọ ga-enyere anyị aka imeri ná mgba anyị na ha na-agba.Jeremaya 10:23;Ndị Efesọs 6:12.Mgba niile m gbara noge ahụ dị ka ebe mmadụ ji nkata na-ekuru mmiri. Obi dị m mma ugbu a maka na amarala m na o nwere mgbe mmegbu na-agaghịzi adị nụwa a. Noge ahụ, e nweghị onye ga-aka ibe ya.Alaeze ChinekeAlaeze Chineke ọ dị nobi ndị mmadụ?Ị nọghị alaeze Chineke ebe dị anya.Mak 12:34.IHE NDỊ MMADỤ NA-EKWUỌtụtụ ndị na-ekwu na Alaeze Chineke dị nobi ndị mmadụ. E nwedịrị otu chọọchị na-akụzi na ọ bụrụ na mmadụ na-efe Chineke, ọ pụtara na Alaeze Chineke dị nobi onye ahụ.IHE BAỊBỤL KWURUAlaeze Chineke bụ ọchịchị si naka Chineke. O nwere eze, nweekwa ndị ọ na-achị. Ọ dịghị nobi ndị na-efe Chineke. Baịbụl kwukwara na ọ ga-achị ụwa a.Abụ Ọma 72:8;Daniel 7:14.NaLuk isi iri na asaaamaokwu iri abụọ na otu, Jizọs sịrị, alaeze Chineke dị nime unu. King James Version,nke Bekee Gịnị ka ihe a o kwuru pụtara? E nweghị otú Jizọs ga-esi kwuo na Alaeze Chineke dị nobi ndị ahụ ọ na-agwa okwu. Gịnị mere anyị ji kwuo otú a? Ọ bụ nihi na ndị ọ gwara ihe ahụ bụ ndị Farisii. Jizọs kwuru na ha agaghị eketa Alaeze Chineke nihi na ha bụ ndị ihu abụọ. Matiu 23:13 Ọ bụ ya mere na ihe nsụgharị Baịbụl ndị ọzọ dere namaokwu ahụ bụ Alaeze Chineke dị netiti unu. Ebe ọ bụ Jizọs ga-abụ eze nke Alaeze Chineke, o nwere ike ikwu otú ahụ nihi na o guzo nihu ha.Luk 17:21.Gịnị bụ Alaeze Chineke?Ka alaeze gị bịa. Ka uche gị meekwa nụwa, dị ka ọ na-eme neluigwe. Matiu 6:10.IHE BAỊBỤL KWURUAlaeze Chineke bụ ọchịchị si naka Chineke. Ọ bụ Jizọs Kraịst bụ eze ya. Matiu 28:18;1 Timoti 6:14, 15 Alaeze a ga-eme ka e mee uche Chineke ma neluigwe ma nụwa. Matiu 6:10 Mgbe Alaeze Chineke bịara, ihe niile na-akpatara ụmụ mmadụ nsogbu agaghịzi adị. Alaeze Chineke ga-eme ihe niile ọchịchị ụmụ mmadụ na-enweghị ike ime.Mgbe Alaeze Chineke ga-abịa, ụwa ga-aghọ paradaịs, udo ga-adị nụwa, obi ga-erukwa mmadụ niile ala. Abụ Ọma 46:9;Aịzaya 35:1;Maịka 4:4 Ọrịa agaghị adị, ọnwụ agaghị adịkwa. Aịzaya 33:24;Mkpughe 21:4 Ndị mmadụ agaghịkwa na-aka nká. Baịbụl kwuru, sị: Ka ahụ ya dị ọhụrụ karịa otú ọ dị noge ọ bụ nwata; ka ọ laghachi otú ọ dị noge o nwere ike okorobịa.Job 33:25.IHE I NWERE IKE IMEI nwere ike iketa Alaeze Chineke ma i mee ihe Chineke chọrọ nagbanyeghị onye ị bụ. Baịbụl sịrị: Chineke adịghị ele mmadụ anya nihu, kama ná mba ọ bụla, onye na-atụ egwu ya ma na-eme ezi omume bụ onye ọ na-anabata nke ọma.Ọrụ Ndịozi 10:34, 35.Ụmụ mmadụ hà nwere ike iweta Alaeze Chineke?Chineke nke eluigwe ga-eme ka otu alaeze nke a na-agaghị ebibi ebibi malite ịchị.Daniel 2:44.IHE NDỊ MMADỤ NA-EKWUỤfọdụ na-ekwu na ọ bụ ụmụ mmadụ ga-eweta Alaeze Chineke. Ha na-ekwu na otú a ga-esi mee ya bụ ime ka ndị ọzọ ghọọ ndị chọọchị ha ma ọ bụkwanụ ime ka mba niile dịrị notu.IHE BAỊBỤL KWURUỌ bụ Chineke ga-eweta Alaeze ahụ, ọ bụghị mmadụ. Daniel 2:44 Baịbụl kwuru na mgbe Alaeze ahụ malitere ịchị, Chineke kwuru, sị: Mụ onwe m emewo ka eze m nọdụ nocheeze. Abụ Ọma 2:6 Ụmụ mmadụ agaghị ewetali Alaeze Chineke, ha agaghịkwa emebili ya nihi na ọ ga-esi neluigwe na-achị ụwa.Matiu 4:17.GỊNỊ MERE IHE A JI GBASA GỊ?Onye ọ bụla nime anyị chọrọ ka udo dị nụwa, mmadụ niile adịrịkwa notu. O nwedịrị ndị na-agba mbọ ịhụ na e nwere udo na ịdị notu nụwa. Ma, ike na-abịa gwụ ha mgbe mbọ ha na-agba kụrụ afọ nala. Kama mmadụ ịnọ na-agba ụdị mbọ a, ihe anyị kwesịrị ịna-eme bụ ịkwado Alaeze Chineke, nihi na ọ bụ naanị Chineke ga-emeli ka e nwee udo na ịdị notu nụwa.Ihe I Nwere Ike Ime ma Nwa Gị Bido Ime Isi Ike ỤmụakaIHE MERE NA Ọ DỊGHỊ MMAỌ bụrụ na nwa gị eruo afọ abụọ, o nwere ike malite mewe isi ike ụmụaka. Ahụ gbakasịwa ya, o nwere ike tiwe mkpu ákwá ma ọ bụ mebisiwe ihe ọ bụla ruru ya aka. O nwedịrị ike tiwe onye nọ ya nso ihe ma ọ bụdị tawa ya arụ. O mewe ihe a niile, i nwere ike iche na o nwere ihe na-enye ya nsogbu, ma ọ bụkwanụ na ị na-emegbu ya emegbu. I nwedịrị ike ichewe ma ọ ga-akwụsịkwa àgwà ọjọọ a.Ma, i nwere ike inyere nwa gị aka ka ọ kwụsị ịkpa àgwà a. Ka anyị buru ụzọ tụlee ihe ndị nwere ike ime ka nwa gị na-eme isi ike ụmụaka.IHE MERE ỤMỤAKA JI EME ISI IKEỤmụaka anaghị ejideli onwe ha ma iwe bịa ha. Ọ bụ ya mere ha ji eme isi ike oge ụfọdụ. Ma, e nwere ihe ndị ọzọ mere ha ji eme isi ike ụmụaka.Ọ bụrụ na nwata eruo afọ abụọ, ọtụtụ ihe na-agbanwe ná ndụ ya. Mgbe a mụrụ ya ọhụrụ, nne na nna ya na-apa ya apa, na-emere ya ihe ọ bụla ọ chọrọ. Dị ka ihe atụ, o behaala ákwá, ha agbara bịa gụgụwa ya. Ha ga-achọ ịma ma ọ bụ ahụ adịghị ya ka ọ bụ agụụ na-agụ ya ka ọ bụ na ọ nyụọla mamịrị na napkịn. Ha na-emere ya ihe ọ bụla ga-eme ka obi dị ya mma. Nke bụ eziokwu bụ na e kwesịrị imere nwatakịrị ihe ndị a nihi na o nweghị ihe ọ ga-emeliri onwe ya.Ma, mgbe nwatakịrị ruru ihe dị ka afọ abụọ, ọ na-achọpụta na nne na nna ya anaghịzi emere ya ihe niile otú ha si emebu. Ha na-achọzi ka ọ na-eme ihe ọ bụla ha gwara ya kama hanwa ime ihe ọ bụla ọ chọrọ. Egwú adagharịala. Ma, otú a ihe si na-agbanwe agaghị adị nwatakịrị ahụ mma, o nwere ike malite ime isi ike.Ka oge na-aga, nwata ahụ ga-amata na nne na nna ya abụghị naanị ndị na-elekọta ya kama na ha kwesịrị ịna-agwa ya ihe ọ ga na-eme. Ọ ga-aghọtakwa na ya kwesịrị ịna-erubere ha isi. Ndị Kọlọsi 3:20 Ma, tupu ọ malite irubere ha isi, ọ ga-emetụ isi ike.IHE Ị GA-EMEGhọta ihe mere o ji eme otú ahụ.Nwa gị enwebeghị ihe ọ ma. O nwere ike ịna-emebisi ihe ma iwe wewe ya nihi na ọ nweghị ike ijideli onwe ya. Ọ bụrụ na ị ghọta ihe mere o ji eme otú ahụ, ị ga-enwe ike inyere ya aka.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:1 Ndị Kọrịnt 13:11.Ejila iwe eme ihe ọ bụla.Ọ baghị uru ka i wewe iwe ma nwa gị malite ime isi ike. Gbalịa lefuru ihe ọ na-eme anya ma mee ihe i kwesịrị ime. Ọ bụrụ na i cheta ihe mere nwa gị ji akpa àgwà a, ọ ga-eme ka ị ghara iji iwe mebie ihe.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ilu 19:11.Kwụsie ike nihe i kwuru.Ọ bụrụ na ị na-eme ihe ọ bụla nwa gị chọrọ ka i mee, ọ ga-emere gị isi ike mgbe ọ bụla ị na-emeghị ihe ọ chọrọ. Mee ka ọ ghọta na ọ bụ ihe i kwuru ka ị ga-eme.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Matiu 5:37.Ọ bụrụ na i cheta ihe mere nwa gị ji akpa àgwà a, ọ ga-eme ka ị ghara iji iwe mebie iheNwee ndidi.Echela na nwa gị ga-akwụsị ime isi ike notu ntabi anya, nke ka nke ma ọ bụrụ na ọ na-abụ o mehaala isi ike i meere ya ihe ọ chọrọ. Ma, ọ bụrụ na ị na-eme ihe i kwesịrị ime, ọ ga-eji nwayọọ nwayọọ kwụsị ime isi ike. Cheta na Baịbụl kwuru na ịhụya nwere ogologo ntachi obi.1 Ndị Kọrịnt 13:4.I nwekwara ike ime ihe ndị a:Nwa gị malite isi ọnwụ, jide ya aka ka ọ ghara ịna-emebisi ihe, etikwala ya ihe. Ejila oké olu agwa ya okwu. Hapụ ya ka isi jụọ ya oyi. Ọ ga-emecha ghọta na isi ike ahụ ọ na-eme enweghị uru ọ bara.Ọ ga-adị mma ma i nwee ebe ị ga na-akpọga nwa gị ma o mewe isi ike, isi jụọ ya oyi, gị akpọpụta ya.Ọ bụrụ na nwa gị amalite isi ọnwụ nebe ndị mmadụ nọ, kpọpụ ya nakụkụ. Ejila maka na ndị mmadụ nọ ebe ahụ meere ya ihe ọ chọrọ. I meere ya ihe ọ chọrọ, ọ ga-eche na ị ga na-emere ya ihe ọ bụla ọ chọrọ ma o mehaala isi ike.Mmanya Na-aba nAnyaOtú Ọbọgwụ Mmiri Si EfeE NWERE ụfọdụ nnụnụ ndị na-efemi nígwé. Ha na-anọ ebe ahụ gbasaa nku ha nefeghị ya efe. Ọbọgwụ mmiri so na nnụnụ ndị na-efemi nígwé. Nku ya abụọ na-akarị mita atọ ma ya gbasaa ha. Nnụnụ a na-erukwa kilogram asatọ na ọkara narọ. Ọ na-eme ya femie nígwé ya agbasaa nku ya abụọ, na-agazi. Ọ na-eferu ebe dị ezigbo anya nefeghị nku ya efe. Ihe mere o ji efe otú ahụ bụ otú ahụ ya dị na otú o si eme nku ya ma o femie nelu.Ihe ị ga-echebara echiche:Ọ bụrụ na nnụnụ a anọrọ nígwé, o nwere ụdị akwara dị ya nahụ nke na-eme ka nku ya ghara ịna-efe efe ma ọ gbasaa ha. Ihe ọzọ mere o ji anọte aka nelu bụ na ọ na-ama ebe ikuku si noké osimiri chere ihu, yanwa echeekwa ihu ebe ahụ, ya eburu ya na-aga.Ya buru ya na-aga, ya ana-erugharị ka ikuku ahụ ghara ibufu ya ebufu. Otú ahụ ikuku si na-ebu ya na-eme ka ọ ghara ịna-efe nku ya efe. Ọ dịbeghị anya ndị ọkachamara chọpụtara ihe na-enyere nnụnụ a aka ife otú a. Ha ji kọmputa chọpụta na ọ na-adịrị nnụnụ a mfe isoro ikuku na-aga ma o femie nígwé. Ihe ọzọ ha chọpụtara bụ na ọ chọọ ifedata, ọ na-agbanye azụ nebe ikuku ahụ na-aga. Ha kwukwara na otú a o si efe mgbe niile anaghị ara ya ahụ. Ikuku nnụnụ a na-eso aga na-eme ka o fee ọtụtụ awa nefeghị nku ya efe.Ihe a ndị ọkachamara chọpụtara nwere ike inyere ndị na-arụ ụgbọelu aka ịrụ ụgbọelu ndị nke na-agaghị na-eri mmanụ ma ọ bụkwanụ ndị nke na-enweghị injin.Gịnị ka i chere?Otú a ọbọgwụ mmiri si eme ya femie nígwé, ya agbasaa nku ya na-aga nefeghị ha efe ọ nọkatara dịrị, ka è kere ya eke? 