 Teta! Mee 2015  Chineke Ọ Dị? Gịnị Mere Anyị Ji Kwesị Ịma ma Ọ Dị?Isiokwu Ndị Dị na Magazin AChineke Ọ Dị? Gịnị Mere Anyị Ji Kwesị Ịma ma Ọ Dị?Ọtụtụ ndị amaghị ma Chineke ọ dị. Ha anaghịkwa achọ ịma ma ọ dị. Otu nwoke Frans aha ya bụ Hervé kwuru, sị: Ọ bụ eziokwu na agaghị m asị na amaghị m ma Chineke ọ dị ma ọ bụkwanụ kwuo hoo haa na ọ dịghị, ekweghị m na Chineke. Nuche m, otú ka mma anyị kwesịrị isi na-ebi ndụ bụ ime ihe ọ bụla obi anyị gwara anyị. Ọ baghị uru ikwutewe okwu Chineke.Otu onye Amerịka aha ya bụ John kwuru, sị: Papa m na mama m ekweghị na Chineke. Nihi ya, mgbe m na-etolite, amaghị m ma Chineke ọ dị. Ma mgbe ụfọdụ, m na-eche ma ọ ga-abụ na Chineke dị. Ndị ọzọ nwekwara ike ịna-eche ụdị ihe a John na-eche.È nwetụla mgbe ị jụrụ onwe gị ma Chineke ọ dị nakwa na ọ bụrụ na ọ dị neziokwu, ò nwere ihe ọzọ mere o ji kee ụmụ mmadụ? O nwere ike ịbụ na ị chọpụtala na e nwere ihe ụfọdụ a na-agaghị akọwali ma ọ bụrụ na Chineke adịghị. Dị ka ihe atụ, e nwere ihe ndị gosiri na ihe ndị dị ndụ anọkataghị jiri aka ha dịrị. Ihe ndị sayensị chọpụtarala gosiri na ihe ndị dị nụwa a na-enyere ihe ndị dị ndụ aka. Ihe a niile gosiri na ọ ga-enwerịrị onye kere ha.Gụọ igbe isiokwu ya bụ Gbalịa Mata nke Bụ Eziokwu.Ihe a anyị kwuru ugbu a ga-abara anyị ezigbo uru ma anyị chọpụta ihe ndị gosiri na Chineke dị neziokwu nakwa ihe ndị bụ eziokwu gbasara ya. Ka anyị leba anya nuru anọ anyị ga-erite.1. ANYỊ GA-AGHỌTA IHE MERE E JI KEE ANYỊỌ bụrụ na e nwere ihe ọzọ mere Chineke ji kee ụmụ mmadụ, anyị kwesịrị ịmata ihe ọ bụ na otú o si gbasa anyị. Ọ bụrụ na Chineke dị neziokwu ma anyị amaghị ihe ọ bụla gbasara ya, ọ pụtaranụ na e nwere ihe dị ezigbo mkpa anyị na-amaghị.Baịbụl kwuru na ọ bụ Chineke kere ihe niile dị ndụ. Mkpughe 4:11 Ọ bụrụ na anyị eburu ihe a nobi, olee uru ọ ga-abara anyị? Ka anyị leba anya nihe Baịbụl kwuru gbasara ya.A bịa nihe niile Chineke kere nụwa, ụmụ mmadụ dị iche. Baịbụl kwuru na Chineke kere anyị ka anyị yie ya, ya bụ, ka anyị na-akpa àgwà ka ya. Jenesis 1:27 Baịbụl kwukwara na anyị na Chineke nwere ike ịdị ná mma. Jems 2:23 E nweghị ihe ga-eme ka ndụ anyị nwee isi ma ọ bụrụ na anyị na Onye kere anyị adịghị ná mma.Olee uru ọ ga-abara anyị ma anyị na Chineke dịrị ná mma? Anyị na Chineke dịrị ná mma, anyị nwere ike ịkọrọ ya mkpa anyị. O kwekwara anyị nkwa na ya ga-ege anyị ntị ma nyere anyị aka. Abụ Ọma 91:15 Anyị na Chineke dịrị ná mma, anyị ga-ama ihe bụ uche ya gbasara ọtụtụ ihe. Anyị mara uche ya, anyị ga-enwe ike ịma ọtụtụ ihe gbasara ndụ anyị.Ọ bụrụ na Chineke dị neziokwu ma anyị amaghị ihe ọ bụla gbasara ya, ọ pụtaranụ na e nwere ihe dị ezigbo mkpa anyị na-amaghị2. OBI GA-ERU ANYỊ ALAỌ na-esiri ụfọdụ ndị ike ikweta na Chineke dị nihi ahụhụ juru nụwa a. Ha nwere ike ịna-eche na ọ bụrụ na Chineke nwere ike na-enweghị atụ, gịnị mere o ji kwe ka ahụhụ na ihe ọjọọ dịrị?Baịbụl kwuru na mgbe Chineke kere ụmụ mmadụ, o bughị nobi ka ha na-ata ahụhụ ma ọ bụ na-anwụ anwụ. Ihe a o kwuru na-akasị anyị obi. Jenesis 2:7-9,15-17 Ihe a Baịbụl kwuru ọ bụ ụgha? Mba. Ọ bụrụ na e nwere onye nwere ike na-enweghị atụ nke kere ihe niile, ọ bụrụkwa na ịhụya bụ àgwà ya kacha àgwà ya ndị ọzọ, o doro anya na ọ bụ ụdị ndụ a ka ọ ga-achọ ka ụmụ mmadụ na-ebi.Ma, gịnị mere imi na anya ji dị ụmụ mmadụ otú ọ dị ha taa? Baịbụl kwuru na Chineke kere ụmụ mmadụ otú ha ga na-ekpebi ihe ọ bụla ha chọrọ ime, ọ naghị amanye ha ife ya. Adam na Iv nupụụrụ Chineke isi ma họrọ ime ihe ha chọrọ. Jenesis 3:1-6,22-24 Anyị na-atazi ahụhụ ihe ahụ ha mere.Obi ga-eru anyị ala ma anyị ghọta na mgbe Chineke kere ụmụ mmadụ, o bughị nobi ka ha na-ata ahụhụ. Ma, anyị niile chọrọ ka ahụhụ anyị na-ata kwụsị. Anyị chọkwara ihe ga-emesi anyị obi ike na ihe ga-emecha dị mma.3. ANYỊ GA-ENWE NCHEKWUBEOzugbo Adam na Iv nupụchaara Chineke isi, Chineke kwere nkwa na ya ga-emecha mezuo ihe o bu nobi kee ụwa. O nweghị ihe ga-egbochi ya ime ya nihi na o nwere ike ime ihe ọ bụla ọ chọrọ. Aịzaya 55:11 Noge na-adịghị anya, Chineke ga-akwụsị nsogbu niile isi ahụ e nupụụrụ ya kpatara ma mezuo ihe o bu nobi kee ụwa na ụmụ mmadụ.Olee uru ọ ga-abara anyị ma Chineke mee ya? Ka anyị tụlee nkwa abụọ nime nkwa ndị Chineke kwere na Baịbụl gbasara ọdịnihu.AJỌ OMUME GA-AKWỤSỊ, UDO ADỊRỊKWA EBE NIILE.Noge na-adịghị anya, onye ajọ omume agakwaghị anọ; ị ga-elekwa anya nebe ọ na-anọ, ma ọ gaghị anọ ya. Ma ndị dị umeala nobi ga-enweta ụwa, ha ga-enwekwa obi ụtọ dị ukwuu nihi udo nke zuru ebe niile.Abụ Ọma 37:10, 11.ỌRỊA NA ỌNWỤ GA-AKWỤSỊ.Ọ dịghị onye bi na ya nke ga-asị: Ana m arịa ọrịa. Aịzaya 33:24 Ọ ga-eloda ọnwụ ruo mgbe ebighị ebi, Ọkaakaa Onyenwe anyị Jehova ga-ehichapụkwa anya mmiri nihu niile.Aịzaya 25:8.Gịnị mere obi kwesịrị iji sie anyị ike na Chineke ga-emere anyị ihe ndị o kwere anyị ná nkwa? Ọ bụ nihi na ọtụtụ amụma ndị dị na Baịbụl emezuola. Nkwa ndị a Chineke kwere anyị ọ pụtara na anyị agaghịzi na-enwe nsogbu ugbu a? Mba. Olee otú Chineke si enyere anyị aka idi nsogbu ndị ahụ?4. ANYỊ GA-AMA OTÚ ANYỊ GA-ESI MERIE NSOGBU ANYỊ, MEEKWA MKPEBI DỊ MMAChineke na-akụziri anyị ihe ga-enyere anyị aka ịma ihe anyị ga-eme ma nsogbu bịara anyị ma ọ bụ ma anyị nwee mkpebi anyị chọrọ ime. Mgbe ụfọdụ, anyị na-eme mkpebi ndị dị ezigbo mkpa, nweekwa mgbe anyị na-eme ndị nke na-adịchaghị mkpa. Ọ bụ eziokwu na ụmụ mmadụ nwere ike ịgwa anyị ihe ga-enyere anyị aka ná ndụ, ma ọ gaghị abara anyị uru ka ihe Chineke gwara anyị. Chineke ma ihe ndị merela eme nakwa ihe ndị ga-eme nọdịnihu. Ọ bụkwa ya kere anyị.Ihe dị na Baịbụl bụ uche Chineke nihi na ọ bụ ya gwara ndị dere ya ihe ha dere. Jehova kwuru na Baịbụl, sị: Mụ onwe m, Jehova, bụ Chineke gị, Onye na-akụziri gị otú ị ga-esi baara onwe gị uru, Onye na-eme ka i jee ije nụzọ i kwesịrị iso.Aịzaya 48:17, 18.Ike Chineke enweghị atụ. Ọ chọkwara iji ya nyere anyị aka nihi na ọ bụ nna anyị, hụkwa anyị nanya. Baịbụl kwuru gbasara ya, sị: Nna unu nke nọ neluigwe ga-enye ndị na-arịọ ya mmụọ nsọ. Luk 11:13 Chineke ji mmụọ nsọ ya eduzi anyị ma na-enyere anyị aka.Gịnị ka anyị ga-eme ka Chineke nyere anyị aka? Baịbụl kwuru, sị: Onye na-abịaru Chineke nso aghaghị ikwere na ọ dị adị, na ọ bụkwa onye na-akwụ ndị na-achọsi ya ike ụgwọ ọrụ. Ndị Hibru 11:6 Ihe ga-enyere anyị aka ikweta na Chineke dị bụ ileba anya nihe ndị gosiri na ọ dị neziokwu.GBALỊA MATA ONYE Ọ BỤỊmata eziokwu gbasara Chineke na-ewe oge, ma ọ ga-abara gị uru ma ị gbalịa mata onye ọ bụ. Otu nwoke onye Chaịna bi Amerịka kwuru, sị: Na mbụ, m kweere na e keghị mmadụ eke. Nagbanyeghị na ọ bụ ihe m kweere, ọ gụrụ m agụụ ịmata ihe Baịbụl na-ekwu. Nihi ya, mụ na Ndịàmà Jehova malitere ịmụ Baịbụl. Ma nafọ ikpeazụ m na mahadum, ọ bịara na-esiri m ike inwe ohere mụ na ha ga-eji na-amụ Baịbụl. Obi adịghịkwa m mma noge ahụ. Mgbe m maliteghachiri ịmụ Baịbụl, m bidoro nwewe obi ụtọ.Ị ga-achọ ịmụtakwu gbasara Onye kere anyị bụ Jehova Chineke? Ọ ga-adị mma ka i wepụta oge mụọ gbasara ya ka ị mara onye ọ bụ neziokwu.Ihe Ndị Na-eme nỤwaIgbu RaịnoA na-akpọ anụmanụ ndị a e sere ebe a raịno. Na Saụt Afrịka, a machiri ndị mmadụ igbu raịno. Ma, ndị mmadụ ka na-egbu ya. Dị ka ihe atụ, nafọ 2007, e gburu naanị raịno iri na atọ. Ma nafọ 2013, e gburu otu puku raịno na anọ. Ihe ha ji egbu ya bụ maka na ha na-ere mpi ya ere. Nagbanyeghị na mpi ya juru eju nebe a na-ere ya, ọ na-ada ọnụ karịa ọlaedo nihi na ọtụtụ ndị na-achọ ịzụ ya. Otu mpi ya na-adarucha ihe dị ka iri nde naịra asaa na asatọ, narị puku itoolu na iri puku ise.IHE A GA-ECHEBARA ECHICHE:Ndị ọchịchị hà ga-emeli ka ụmụ mmadụ kwụsị imebi iwu?Jeremaya 10:23.Ịna Aka AzụE nwere òtù na-ahụ na ndị mmadụ na-akwụwa aka ọtọ nụwa niile. Òtù a kwuru na mba ndị nọ nEbe Ọwụwa Anyanwụ Afrịka kacha ana aka azụ nụwa niile. Ma, ọtụtụ ndị a naara aka azụ ma ọ bụ ndị hụrụ ebe a na-anara ya, na-agba nkịtị. Ọnụ na-ekwuchitere òtù a na Kenya kwuru, sị: Obi anaghị aka ndị mmadụ na ndị ọchịchị ga-eme ihe ọ bụla ma a gwa ha gbasara ndị nara aka azụ.IHE BAỊBỤL KWURU:Ngarị na-ekpuchi ndị na-ahụ ụzọ nke ọma anya.Ọpụpụ 23:8.Ndị afrịka na ỊntanetỤlọ ọrụ na-ahụ maka Ịntanet nụwa niile kwuru na e kee ndị Afrịka ụzọ otu narị, a na-atụ anya na tupu afọ 2014 agwụ, ihe dị ka ụzọ iri abụọ nime ha ga na-aga nỊntanet. NAfrịka, ndị ji ekwentị ma ọ bụ ihe ndị yiri ya aga nỊntanet ka ndị na-aga nỊntanet nụwa niile okpukpu abụọ.Otú Gị na Nne na Nna Di Gị ma Ọ Bụ Nne na Nna Nwunye Gị Ga-esi Na-adị nUdoIHE BỤ NSOGBUOtu nwoke aha ya bụ Chibuezekwuru, sị: Mgbe mụ na nwunye m sere okwu, ọ gara kọọrọ papa ya na mama ya. Papa ya mechara kpọọ m gwawa m okwu. Ihe ahụ o mere were m iwe.Otu nwaanyị aha ya bụ Onyinyechi kwuru, sị: Nne di m na-ekwukarị na ọ na-ewute ya na ya na nwa ya nwoke ebighịzi. Ọ na-ekwukwa na ya na di m bụbu nnu na mmanụ. Mgbe ọ bụla o kwuwere ụdị ihe a, ọ na-adị m ka m mere ihe ọjọọ lụọ nwa ya nwoke.Di na nwunye ò nwere ike ime ka papa ha ma ọ bụ mama ha ghara ime ka ha na-ese okwu?IHE I KWESỊRỊ ỊMANwoke lụọ nwaanyị, ya na nwunye ya amalitela ezinụlọ nke ha.Baịbụl kwuru na nwoke lụọ nwaanyị, ya ahapụ nna ya na nne ya wee rapara nahụ nwunye ya. Nwaanyị ga-ahapụkwa nne na nna ya ma ọ lụọ di, ya na di ya abụrụzie otu anụ ahụ ma nọrọ nezinụlọ nke ha.Matiu 19:5.O kwesịghị ịbụ ihe ọ bụla merenụ gị agbara gaa kọọrọ papa gị na mama gị.Otu nwoke na-enye ndị lụrụ di na nwunye ndụmọdụ kwuru, sị: Di na nwunye kwesịrị ịna-emekọ ihe ọnụ. Ọ bụrụ na mmadụ chọrọ ka ya na di ya ma ọ bụ nwunye ya na-enwe otu olu nihe ọ bụla ha na-eme, ọ bụghị ihe niile ha chọrọ ime ka ụmụnne ha ma ọ bụ papa ha na mama ha ga-etinye ọnụ.Ọ na-adị ụfọdụ ndị nne na nna ka nwa ha alụbeghị di ma ọ bụ nwunye.Otu nwoke kwuru, sị: Tupu m lụọ nwaanyị, ihe ọ bụla papa nwunye m na mama ya kwuru ka ọ na-achọkarị ime. Mgbe anyị gbachara akwụkwọ, o doro mama ya anya na ọ bụghịzi ihe niile ọ gwara nwa ya nwaanyị ka ọ na-eme. Ma, otú ihe si dị ugbu a adịchaghị ya mma nobi.Ụfọdụ ndị na-echefu na ha enweela ndị ọgọ ma ọ bụ nne di na nna di.Nwoke ahụ aha ya bụ Chibueze kwukwara, sị: Mmadụ na mmadụ nwere ike ịbụ enyi, e mechaa, ya ahapụ onye ahụ họrọ onye ọzọ. Ma, mmadụ agaghị ahapụli nne na nna di ya ma ọ bụ nne na nna nwunye ya gaa họrọ ndị ọzọ. O yiri ebe mmadụ na-agwa gị, sị, I nweela ndị enyi abụọ ugbu a ma hà dị gị mma ma ha adịghị gị mma. Ha na-akpasugodị gị iwe, gị na ha ka bụ otu ezinụlọ.IHE I NWERE IKE IMEỌ bụrụ na unu anaghị enwe otu olu nihe gbasara papa unu na mama unu, medaanụ obi kwurịta ya. Chọọnụ udo, chụsookwanụ ya otú Baịbụl kwuru.Abụ Ọma 34:14.Ka anyị leba anya nihe atụ ndị ga-enyere anyị aka ime ihe a Baịbụl kwuru. Ihe atụ nke ọ bụla bụ ihe mmadụ nwere ike ịgwa di ya ma ọ bụ nwunye ya. Ma, ihe e kwuru na nke ọ bụla gbasara ma di ma nwunye. O nwekwara ike inyere ha aka ịma otú ha na nne na nna di ha ma ọ bụ nne na nna nwunye ha ga-esi na-adị nudo.Ka e were ya na ihe anaghị adabara gị na mama nwunye gị, nwunye gị agwa gị na ya ga-achọ ka gị na mama ya dịkwuo ná mma.Megodị ihe a:Gbalịa ka gị na nwunye gị kpaa gbasara ya. Kweta ime ihe ụfọdụ o kwuru, ọ bụrụgodị na ọ bụghị ihe ị gaara achọ ime. Cheta na i kwere ya nkwa na ị ga-ahụ ya nanya. Nihi ya, ihe bụ ụka abụghị ma ihe ọ na-adabara gị na ọgọ gị nwaanyị, kama ọ bụ ihe ga-eme nwunye gị obi ụtọ. Unu na-akpa gbasara ya, chebara ihe ndị ị ga-eme ka gị na mama ya dịkwuo ná mma echiche, gbalịakwa mee ha. Nwunye gị hụ na ị na-agba ezigbo mbọ ka gị na mama ya dị ná mma, ọ ga na-akwanyekwuru gị ùgwù.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:1 Ndị Kọrịnt 10:24.Ka e were ya na di gị gwara gị na ị na-eme ihe ọ bụla papa gị na mama gị gwara gị kama ime ihe ọ gwara gị.Megodị ihe a:Gị na di gị kwurịta ya. Chebakwara ihe a o kwuru echiche. Di gị agaghị ekwu ụdị ihe a ma ọ bụrụ na ị na-asọpụrụ papa gị na mama gị otú i kwesịrị isi na-asọpụrụ ha. Ilu 23:22 O nwere ike ịbụ na ọ chọrọ ka ị na-eme ihe ga-egosi na ị na-akwanyere ya ùgwù nakwa na i jighị ihe o kwuru egwu egwu. Ọ bụrụ na i mee ka obi sie di gị ike otú a, ọ gaghị echewe na ị na-ege papa gị na mama gị ntị karịa yanwa.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ndị Efesọs 5:33.Ka e were ya na nwunye gị na-agakwukarị papa ya na mama ya ka ha gwa ya ihe ọ ga-eme kama ịbịakwute gị.Megodị ihe a:Unu abụọ kwurịta ya ma kpebie ihe ndị unu kwesịrị ịna-akọrọ papa unu na mama unu na ihe ndị unu na-ekwesịghị ịkọrọ ha. Ihe unu kpebiri kwesịrị ịbụ ihe ga-adị unu abụọ mma. Ma, ọ pụtara na o nweghịzi ihe unu ga-akọrọ papa unu na mama unu? Olee ụdị ihe unu nwere ike ịkọrọ ha? Ọ bụrụ na unu ekpebie ihe unu ga na-akọrọ ha na ihe unu na-agaghị akọrọ ha, ụdị ihe a agaghị esere unu okwu.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ndị Filipaị 4:5.Ịgba Chaa ChaaỊgba chaa chaa ọ bụ ihe ọjọọ?IHE NDỊ MMADỤ NA-EKWUỌtụtụ ndị na-ekwu na ịgba chaa chaa abụghị ihe ọjọọ ma ọ bụrụhaala na iwu obodo kwadoro ya. E nwere ụdị ịgba chaa chaa ụfọdụ iwu obodo na-akwado. Dị ka ihe atụ, gọọmenti obodo ụfọdụ nwere ebe ndị mmadụ na-aga agba lọtrị. Ha na-eji ya enweta ego ha ji eme ihe ndị ga-abara ndị obodo ha uru.IHE BAỊBỤL KWURUO nweghị ebe Baịbụl kwuru hoo haa na ịgba chaa chaa dị njọ. Ma, o kwuru ihe ụfọdụ ga-enyere anyị aka ịmata otú Chineke si ele ya anya.Baịbụl gwara anyị ka anyị lezie anya ka anyị ghara inwe ụdị anyaukwu ọ bụla. Luk 12:15 Ma, onye na-agba chaa chaa bụ onye anyaukwu nihi na ihe o ji agba ya bụ ka o rie ego ndị ọzọ. Ndị nwere ebe a na-agba chaa chaa na-agwa ndị mmadụ na ha ga-erite nnukwu ego. Ma, ha anaghị agwa ha na e nwere ike iri ego ha nihi na ha ma na ihe mere ndị mmadụ ji agba ya bụ na ha chọrọ inweta nnukwu ego. Ịgba chaa chaa anaghị eme ka mmadụ kwụsị ịdị anyaukwu, kama, ọ na-eme ka mmadụ chọwa inweta ego ọ na-ataghị ahụhụ ya.Ihe ọzọ bụ na ndị na-agba chaa chaa na-achọ ọdịmma onwe ha naanị nihi na ha na-achọ iri ego ndị ọzọ. Ma, Baịbụl gwara onye ọ bụla ka ọ na-achọ, ọ bụghị uru nke ya, kama nke onye nke ọzọ. 1 Ndị Kọrịnt 10:24 Otu nime Iwu Iri ahụ Chineke nyere ụmụ Izrel bụ: Agụụ . . . ihe ọ bụla bụ nke mmadụ ibe gị, agụla gị. Ọpụpụ 20:17 Ihe onye na-agba chaa chaa na-eche mgbe ọ na-eche ego ọ ga-erite bụ otú ọ ga-esi eri ego ndị ọzọ.Baịbụl gwakwara anyị ka anyị ghara iche na e nwere chi a na-akpọ chi ihu ọma na-eme ka mmadụ rite ego. Noge ochie, ụfọdụ ndị Izrel hapụrụ Chineke ma na-edozi tebụl maka chi Ihu Ọma. Ihe ahụ ha mere ọ dị Chineke mma nobi? Mba. Ọ gwara ha, sị: Unu nọ na-eme ihe jọrọ njọ nanya m, ọ bụkwa ihe na-adịghị m mma ka unu họọrọ ime.Aịzaya 65:11, 12.Nobodo ụfọdụ, ndị ọchịchị na-eji ego ha nwetara nịgba chaa chaa akwado agụmakwụkwọ, emepe obodo, ma ọ bụkwanụ eme ihe ndị ọzọ ga-abara ndị obodo ha uru. Ma, ọ pụtaghị na otú e si nweta ego ahụ dị mma nihi na ọ na-eme ka ndị mmadụ dị anyaukwu, na-achọ ọdịmma onwe ha naanị, na-achọkwa otú ha ga-esi nweta ego ha na-ataraghị ahụhụ.Agụụ . . . ihe ọ bụla bụ nke mmadụ ibe gị, agụla gị.Ọpụpụ 20:17.Olee nsogbu ịgba chaa chaa na-akpatara ndị na-agba ya?IHE BAỊBỤL KWURUBaịbụl kwuru na ndị kpebisiri ike ịba ọgaranya na-adaba nọnwụnwa na ọnyà na ọtụtụ ọchịchọ ndị amamihe na-adịghị na ha, ndị na-emerụkwa ahụ, ndị na-emekwa ka mmadụ mikpuo ná mbibi na ịla niyi. 1 Timoti 6:9 Ọ bụ anyaukwu mere ndị mmadụ ji agba chaa chaa. Anyaukwu jọgburu onwe ya. Ọ bụ ya mere o ji soro nàgwà ndị Baịbụl gwara anyị ka anyị zere.Ndị Efesọs 5:3.Onye na-agba chaa chaa na-achọ inweta ego ọ na-ataraghị ahụhụ nihi na ọ hụrụ ego nanya, bụkwanụ ihe Baịbụl kwuru na ọ bụ mgbọrọgwụ nke ụdị ihe ọjọọ niile. Onye mkpa ya niile bụ inwe ego ga na-echegbu onwe ya, na-achọ otú ọ ga-esi enwe ya. Ihe a ọ na-eme gosiri na ọ tụkwasịghị Chineke obi. Baịbụl kwuru na ndị hụrụ ego nanya na-eji ọtụtụ ihe mgbu maa onwe ha aghara aghara dị ka mma.1 Timoti 6:10.Onye anyaukwu anaghị enwe afọ ojuju. Ego o nwere anaghịkwa atụ ya nanya. Ọ naghịkwa enwe obi ụtọ. Baịbụl kwuru na ọlaọcha agaghị eju onye hụrụ ọlaọcha nanya afọ, ego agaghịkwa eju onye ọ bụla nke hụrụ akụ nanya afọ.Ekliziastis 5:10.Ịgba chaa chaa na-eri ọtụtụ ndị na-agba ya ahụ nke na ịkwụsị ya anaghị ekwe ha. Nchọpụta e mere gosiri na ịgba chaa chaa eriela ọtụtụ nde ndị Amerịka ahụ. Ụdị ihe a na-emekwa nọtụtụ ebe.Baịbụl kwuru, sị: A na-eji anyaukwu enweta ihe nketa ná mmalite, ma ọdịnihu ya agaghị abụ nke a gọziri agọzi. Ilu 20:21 Ndị ịgba chaa chaa riri ahụ na-ejikarị ụgwọ, ego anaghịkwa adị ha naka. A na-achụ ọtụtụ nime ha nọrụ, ha na di ha, nwunye ha ma ọ bụ ndị enyi ha na-etisakarịkwa. Ọ bụrụ na mmadụ emee ihe Baịbụl kwuru, onye ahụ ga na-enwe obi ụtọ. Ọ gaghị enwe nsogbu ịgba chaa chaa na-akpata.Ndị kpebisiri ike ịba ọgaranya na-adaba nọnwụnwa na ọnyà na ọtụtụ ọchịchọ ndị amamihe na-adịghị na ha, ndị na-emerụkwa ahụ, ndị na-emekwa ka mmadụ mikpuo ná mbibi na ịla niyi.1 Timoti 6:9.Ihe Ị Ga-eme ma I Chee na Ndị Enyi Gị Na-agbara Gị ỌsọIHE MERE O JI ARA AHỤOtu nwa agbọghọ aha ya bụ Nnekakwuru, sị: Enwere m ndị enyi abụọ. Ha na-akpapụ m iche ma ha chọọ ịga kporie ndụ. Ha kporichaa ndụ lọta, mụ anụ otú ha si gaa. E nwere ụbọchị m kpọrọ otu nime ha na fon mgbe onye nke ọzọ nọ nụlọ ha. Ọ bụ onye ọzọ zara fon ahụ. M nụrụ olu ha abụọ ka ha nọ ebe ahụ na-akọ, na-achị, ya emee ka ọ dịkwuo m ka hà na-agbara m ọsọ.Ọ dị gị ka ndị enyi gị hà na-agbara gị ọsọ? Ọ bụrụ na ọ dị gị ka hà na-agbara gị ọsọ, ihe Baịbụl kwuru ga-enyere gị aka ịma ihe ị ga-eme. Ma, ka anyị burugodị ụzọ leba anya nihe ụfọdụ i kwesịrị ịma ma ọ dị gị otú ahụ.IHE I KWESỊRỊ ỊMAỌtụtụ ndị na-eche na ndị enyi ha na-agbara ha ọsọ.Ụfọdụ ndị a ma ama na-echedị na ndị enyi ha na-agbara ha ọsọ. Ọ bụ maka gịnị? Ọ bụ maka na ihe na-eme ka mmadụ chewe otú ahụ abụghịndị enyi oleo nwere, kama ọ bụụdị ndị ndị enyiya bụ. Onye a ma ama nwere ike inwe ọtụtụ ndị na-abịa ya nso ma o nweghị nke nime ha bụ ezigbo enyi ya, ya adịzie ya ka à na-agbara ya ọsọ.Mmadụ ịnọkarị naanị ya na-akpata ọrịa.Mgbe e lere otu narị mmadụ na iri anọ na asatọ ahụ, ndị ọkachamara chọpụtara na ndị na-anọkarị naanị ha nwere ike ịnwụ ngwa ngwa. Ha kwukwara na o nwere ike igbu mmadụ karịa ibu oké ibu. Ihe ọzọ ha kwuru bụ na o nweghị ihe dị iche nụdị onye ahụ na onye na-aṅụ mkpụrụ sịga iri na ise nụbọchị.Ọ dị mmadụ ka à na-agbara ya ọsọ, o nwere ike ime ka o mete onye ọ bụla ọ hụrụ enyi.Ụdị onye ahụ na-ekwe ka onye ọ bụla ọ hụrụ bụrụ enyi ya. Nwa okorobịa aha ya bụ Emeka kwuru, sị: Mmadụ chee na ndị enyi ya na-agbara ya ọsọ, ọ ga na-achọ onye ga na-akpa ya nso. O nwere ike ịna-eche na inwe onye na-ekwusara ya okwu ka ịna-anọ naanị ya mma. Ụdị ihe a nwere ike ime ka ọ daba ná nsogbu.Ịntanet ma ọ bụ ekwentị agaghị eme ka mmadụ chewe na ndị enyi ya anaghị agbara ya ọsọ.Nwa agbọghọ aha ya bụ Chinyere kwuru na ya nwere ike iji ekwentị ma ọ bụ Ịntanet zigara ihe ruru otu narị mmadụ ozi nụbọchị, ya aka dị ya ka o nweghị onye na-akpa ya nso. Nwa okorobịa aha ya bụ Chibuike kwetara ihe a o kwuru. Ọ sịrị na e nwere ike iji izigara mmadụ ozi tụnyere mgbadume ma jiri ịgwa mmadụ okwu ihu na ihu tụnyere nri. O kwukwara na ọ bụ eziokwu na mgbadume na-egbo agụụ, mmadụ ga-erirịrị nri ka afọ ju ya.IHE I NWERE IKE IMEEchela na ndị enyi gị na-agbara gị ọsọ.Ka e were ya na ị gara nỊntanet hụ foto ndị enyi gị sere noriri ha gara. E nwere ihe abụọ i nwere ike ime ma ụdị ihe a mee. Nke mbụ bụ na i nwere ike iche na ha na-agbara gị ọsọ. Nke abụọ abụrụ na i nwere ike ileghara ya anya. Ebe ọ bụ na ị maghị ihe niile merenụ, ọ gaghị adị mma ka i chewe na ha na-agbara gị ọsọ. Kama ichewe otú ahụ, ọ ga-aka mma ka i chewe ezigbo ihe mere na ha akpọghị gị. Ihe na-eme ka mmadụ na-eche na ndị enyi ya na-agbara ya ọsọ na-abụkarị otú o si ele ihe anya, ọ bụghị ihe e mere ya.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ilu 15:15.Ekwula ihe na-anaghị eme eme.Ọ bụrụ na ọ dị mmadụ ka ndị enyi ya hà na-agbara ya ọsọ, o nwere ike ịna-ekwu, sị, O nwetụbeghị onye kpọrọ m oriri ma ọ bụkwanụ O nweghị onye na-abịa m nso. Ikwu ụdị ihe a agaghị eme ka ihe ka mma, kama ọ ga-eme ka onye ahụ na-echekwu na a na-agbara ya ọsọ. Ọ ga-adị ya ka à jụrụ ya ajụ, nke ga-emezi ka ọ ghara ịna-akpa ndị ọzọ nso. Ya kwụsị ịna-akpa ndị ọzọ nso, ya adịzie ya ka à na-agbara ya ọsọ.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ilu 18:1.Gbaa mbọ mete ndị tọrọ gị enyi.Baịbụl kọrọ gbasara Devid. Ọ ka na-eto eto mgbe ya na Jọnatan matara. Jọnatan ji iri afọ atọ tọọ ya. Nagbanyeghị na Jọnatan tọgburu ya atọgbu, ha abụọ ghọrọ ezigbo enyi. 1 Samuel 18:1 Gị na onye tọrọ gị nwere ike ịbụkwa enyi. Otu nwa agbọghọ dị iri afọ abụọ na otu aha ya bụ Chidimma kwuru, sị: Ọ dịbeghị anya m ghọtara na imete ndị tọrọ m enyi bara ezigbo uru. Ụfọdụ ezigbo ndị enyi m tọgburu m atọgbu. Ma, m na-amụta ihe notú ha si akpa àgwà nakwa notú ha si ele ihe anya.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Job 12:12.I nwere ike ịnọ naanị gị mgbe ụfọdụ.Ọ na-abụ ụfọdụ ndị nọrọhaala naanị ha, ya adị ha ka à na-agbara ha ọsọ. Na mmadụ nọ naanị ya apụtaghị na a na-agbara ya ọsọ. Dị ka ihe atụ, Jizọs na ndị ọzọ na-anọkarị. Ma, e nwere oge ụfọdụ ọ na-anọ naanị ya. Matiu 14:23;Mak 1:35 I nwere ike ịnọ naanị gị mgbe ụfọdụ. Echela na ịnọ naanị gị agaghị abara gị uru ọ bụla. Kama, jiri oge ọ bụla naanị gị nọ chebara ihe ọma Chineke meere gị echiche ma kelee ya. Ọ ga-eme ka gị na ndị ọzọ dịkwuo ná mma.Ilu 13:20.Ụmụ AnụmanụOlee otú ụmụ mmadụ kwesịrị isi na-emeso ụmụ anụmanụ?IHE NDỊ MMADỤ NA-EKWUỤfọdụ ndị na-ekwu na anyị nwere ike ime ụmụ anụmanụ ihe ọ bụla anyị chọrọ. Ndị ọzọ ana-ekwu na anyị kwesịrị ịna-emeso ụmụ anụmanụ otú anyị si emeso mmadụ ibe anyị.Otu nwoke na-ahụ na a naghị arụsa ụmụ anụmanụ arụrụala kwuru na e kwesịghị ịna-eji ha akpa ego ma ọ bụkwanụ na-eme ha ihe ọ bụla masịrị anyị.E nwere otu nwaanyị aha ya bụ Leona Helmsley. Nwaanyị a nwere ezigbo ego. Mgbe ọ na-ede otú a ga-esi kee akụnụba ya ma ọ nwụọ, o kwuru ka e jiri ihe karịrị ijeri naịra abụọ na-elekọta nkịta ya, kwuokwa ka e lie nkịta ahụ nakụkụ ili ya ma ọ nwụọ.Ihe ị ga-echebara echiche:Olee otú i chere anyị kwesịrị isi na-emeso ụmụ anụmanụ?IHE BAỊBỤL KWURUJehova Chineke bụ Onye kere ihe niile kwuru na azụ ndị dị noké osimiri, anụ ufe nke eluigwe na ihe ọ bụla e kere eke dị ndụ nke na-agagharị nelu ala ga-anọ nokpuru ụmụ mmadụ. Jenesis 1:28 Nihi ya, o doro anya na Chineke kere ụmụ anụmanụ ka ha nọrọ nokpuru ụmụ mmadụ.Ihe Baịbụl kwuru tupu ya ekwuo ihe ahụ dị naJenesis 1:28gosikwara na ụmụ anụmanụ ga-anọ nokpuru ụmụ mmadụ. Baịbụl kwuru, sị: Chineke wee kee mmadụ nonyinyo ya, ọ bụ nonyinyo Chineke ka o kere ya; nwoke na nwaanyị ka o kere ha.Jenesis 1:27.Otú Chineke si kee anyị pụrụ iche nihi na o kere anyị nonyinyo ya. Ihe ọ pụtara bụ na o kere anyị ka anyị nwee amamihe, hụ ndị ọzọ nanya ma na-ekpe ikpe ziri ezi ka yanwa. O kekwara anyị otú ọ ga na-agụ anyị agụụ ife ya, nweekwa ike ịmata ihe ziri ezi na ihe na-ezighị ezi. Ụmụ anụmanụ agaghị emeli ihe ndị a nihi na Chineke ekeghị ha nonyinyo ya. E kere ha ka ha nọrọ nokpuru ụmụ mmadụ, ọ bụghị ka a na-emeso ha otú e si emeso ụmụ mmadụ.Ọ pụtaranụ na ụmụ mmadụ ga na-arụsa ụmụ anụmanụ arụrụala? Mba.NIwu Chineke nyere ụmụ Izrel, o kwuru ka a na-enye ụmụ anụmanụ nri nakwa na o nwere mgbe a ga-ahapụ ndị nke e ji arụ ọrụ ka ha zuo ike. O kwukwara ka e nyere ha aka ma ha baa ná nsogbu nakwa ka a ghara ikwe ka ha merụọ ahụ.Ọpụpụ 23:4, 5;Diuterọnọmi 22:10;25:4.Ụbọchị isii ka ị ga-arụ ọrụ gị; ma nụbọchị nke asaa, arụla ọrụ, ka ehi gị na ịnyịnya ibu gị wee zuo ike, ka nwa ohu gị nwaanyị na onye mbịarambịa wee nweta ume.Ọpụpụ 23:12.Igbu ụmụ anụmanụ ọ bụ ihe ọjọọ?IHE NDỊ MMADỤ NA-EKWUỤfọdụ ndị na-agba nta na ndị na-akụ azụ na-ama ụma gbuo anụmanụ ma ọ bụ azụ ha na-achọghị iji mee ihe ọ bụla. Ịchụgharị ha na igbu ha na-atọ ha ụtọ. Ndị ọzọ kwetara ihe otu nwoke Rọshịa na-ede akwụkwọ kwuru. Aha nwoke ahụ bụ Leo Tolstoy. O kwuru na igbu ụmụ anụmanụ na iri ha bụ ihe ọjọọ.IHE BAỊBỤL KWURUChineke kwuru na ụmụ mmadụ nwere ike igbu anụmanụ ma ọ bụrụ na ọ ga-emerụ ha ahụ. E nwekwara ike igbu ha ma ọ bụrụ na a chọrọ iji ha nweta ihe a na-eyi eyi. Ọpụpụ 21:28;Mak 1:6 Baịbụl kwukwara na anyị nwere ike igbu ụmụ anụmanụ rie.Jenesis 9:3kwuru, sị: Anụ ọ bụla na-agagharị agagharị nke dị ndụ pụrụ ịbụrụ unu ihe oriri. Ihe ọzọ bụ na Jizọs nyeere ndị na-eso ụzọ ya aka, ha egbute azụ ha riri.Jọn 21:4-13.Ma, Baịbụl kwuru na Chineke kpọrọ onye ọ bụla nke hụrụ ime ihe ike nanya asị. Abụ Ọma 11:5 Nihi ya, o doro anya na Chineke achọghị ka anyị merụọ ụmụ anụmanụ ahụ ma ọ bụkwanụ mara ụma gbuo ha nenweghị ihe anyị ji ha eme.Ihe Baịbụl kwuru na-egosi na Chineke ejighị ndụ ụmụ anụmanụ egwu egwu.Baịbụl kwuru na mgbe Chineke na-eke ihe, o mere anụ ọhịa nke ụwa nụdị ya dị iche iche nakwa anụ ụlọ nụdị ya dị iche iche nakwa anụ ọ bụla ọzọ na-agagharị agagharị nke ala nụdị ya dị iche iche.Chineke wee hụ na ọ dị mma.Jenesis 1:25.Baịbụl kwuru gbasara Jehova, sị: Ọ na-enye anụmanụ ihe oriri ha. Abụ Ọma 147:9 Chineke kere ụwa otú ọ ga-eme ka ụmụ anụmanụ na-enweta nri ga-ezuru ha, hụkwa ebe ha ga-ebi.Mgbe Eze Devid na-ekpe ekpere, ọ sịrị: Jehova, ị na-azọpụta mmadụ na anụmanụ. Abụ Ọma 36:6 Dị ka ihe atụ, mgbe Jehova ji Iju Mmiri zuru ụwa ọnụ bibie ndị ajọ omume, o chebere mmadụ asatọ na ụdị anụmanụ dị iche iche.Jenesis 6:19.O doro anya na Jehova anaghị eji ụmụ anụmanụ egwu egwu. Ọ chọghịkwa ka ụmụ mmadụ na-arụsa ha arụrụala.Onye ezi omume na-elekọta mkpụrụ obi anụ ụlọ ya.Ilu 12:10.Uru Afụ Ọnụ Nwamba Baara YaNWAMBA na-akpakarị nabalị. Afụ ọnụ ya na-enyere ya aka ịmata mgbe ihe dị ya nso. Ọ na-enyekwara ya aka ịnwụde anụ ọ ga-eri.Ihe Ị Ga-echebara Echiche:E nwere akwara ndị dị negbugbere ọnụ nwamba, bụ ebe afụ ọnụ ya dị. Akwara ndị ahụ gara nụbụrụ ya. Ọ bụ ha na-eme ka ọ dịrị ya mfe iji afụ ọnụ ya mata obere ihe ọ bụla merenụ, dị ka mgbe obere ikuku na-eku. Ọ bụ otú a akwara ndị ahụ si arụ ọrụ na-enyere nwamba aka ịmata mgbe ihe nọ ya nso, ọ bụrụgodị na ọ hụghị ya anya. Ihe a na-akacha enyere ya aka nabalị.Ebe ọ bụ na afụ ọnụ nwamba na-enyere ya aka ịmata na o nwere ihe nọ ya nso, ya sọkwa ya ya bụrụ na ọ hụghị ihe ahụ, ọ na-eji ya ama ebe anụ ọ chọrọ ịnwụde nọ. Nwamba chọọ ịba nọnụ, afụ ọnụ ya na-enyere ya aka ịma ma ọ ga-aba ya. Otu akwụkwọ kwuru na anyị enweghị ike ịghọtacha ọrụ niile afụ ọnụ nwamba na-arụrụ ya. Ma, ihe ga-enyere anyị aka ịghọtatụ ya bụ ihe na-eme ma a chapụ ya. Nwamba anaghị emeli ihe ọ bụla ma a chapụ afụ ọnụ ya.Ndị ọkachamara na-agbasi mbọ ike ka ha rụpụta robọt ga-enwe ihe ndị ga-enyere ya aka ịmata mgbe o ruru ihe ọ bụla nso, otú ahụ afụ ọnụ nwamba si enyere ya aka ịmata mgbe ọ bụla ihe nọ ya nso. Otu ọkachamara na-akụzi sayensị na Mahadum Kalịfọnịa dị nAmerịka kwuru na ihe ndị ahụ ga-eme ka a rụpụta robọt bụ ọkpọka nakwa ihe ndị ọzọ a ga-eji na-agwa kọmputa na ígwè ọrụ ndị ọzọ ihe ha ga-eme.Gịnị ka i chere?Otú afụ ọnụ nwamba si arụ ọrụ ọ nọkatara dịrị ka è nwere onye kere ya otú ahụ? 