 Teta!, Nke 1 2018  Otú Ị Ga-esi Na-enwe Obi ỤtọIsiokwu Ndị Dị na Teta! AOkwu MmaliteEBEE KA ANYỊ GA-ESI NWETA NDỤMỌDỤ BỤ ỊGBA GA-EME KA ANYỊ NA-ENWE OBI ỤTỌ NÁ NDỤ?Baịbụl kwuru, sị: Obi ụtọ na-adịrị onye iwu Jehova na-atọ ụtọ, ọ na-agụkwa iwu ya nolu dị ala ehihie na abalị.Abụ Ọma 119:1.Isiokwu asaa dị naTeta!a kwuru ihe ndị nyeerela ọtụtụ ndị aka ịna-enwe obi ụtọ.Otú E Si Enweta YaỊ NA-EWERE ONWE GỊ KA ONYE OBI ỤTỌ?Ọ bụrụ otú ahụ, olee ihe mere i ji na-enwe obi ụtọ? Ọ bụ nihi ezinụlọ gị, ọrụ gị ka ọ bụ okpukpe gị? O nwere ike ịbụ na o nwere ihe ndị ị na-atụ anya ha ga-eme gị obi ụtọ, dị ka, ịgụcha akwụkwọ, inweta ọrụ ma ọ bụ ịzụta ụgbọala ọhụrụ.Ọtụtụ ndị na-enwe obi ụtọ ma ha nweta ihe ha na-atụ anya ya ma ọ bụ mechaa ihe ha chọrọ ime. Ma, obi ụtọ ahụ ọ na-adịte aka? Ọtụtụ mgbe, ọ naghị adịte aka. Ọ na-agbawakwa ha obi.E kwuo na mmadụ na-enwe obi ụtọ, ọ pụtara na obi na-adị onye ahụ mma. Ụdị obi ụtọ a na-adịte aka, na-emekwa ka ndụ ju onye ahụ afọ.Ihe ọzọ bụkwa na iji na-enwe obi ụtọ,ọ dịghị mkpa na anyị ga-enweta ihe niile anyị chọrọ ná ndụ, kama, anyị kwesịrị ịmụta ikwe ka ihe anyị nwere na-eju anyị afọ. Ọ bụrụ na mmadụ asị na ya ga-enwe obi ụtọ ma ya mee nke a ma ọ bụ nke ọzọ, ọ pụtara na o nweghị mgbe onye ahụ ga-enwe obi ụtọ ná ndụ ya.Iji mee ka o dokwuo anya, ka anyị jirigodị obi ụtọ tụnyere inwe ezigbo ahụ ike. Gịnị na-eme ka ahụ gbasie mmadụ ike? Onye ahụ ga-akpachara anya nihe ọ na-eri, otú o si emega ahụ na ihe ndị ọzọ ọ na-eme ná ndụ. Otú ahụkwa ka ọ dị inwe obi ụtọ. Ọ bụrụ na anyị ana-ebi ndụ otú Baịbụl kwuru, anyị ga na-enwe obi ụtọ.Olee ihe ụfọdụ mmadụ ga-eme ka ọ na-enwe obi ụtọ? E nwere ọtụtụ ihe nwere ike inyere mmadụ aka ịna-enwe obi ụtọ. Ụfọdụ dị mkpa karịa ibe ha. Ma ihe ndị a na-esonụ na-enye ezigbo aka:INWE AFỌ OJUJU NA IMESAPỤ AKAINWE EZIGBO AHỤ IKE NA IDI NSOGBU NDỊ BỊAARA ANYỊỊHỤNANYAMGBAGHARAỊGHỌTA IHE MERE ANYỊ JI DỊRỊ NDỤOLILEANYABaịbụl kwuru, sị: Obi ụtọ na-adịrị ndị ụzọ ha na-enweghị ntụpọ. Abụ Ọma 119:1 Ka anyị leba anya nụfọdụ ihe ndị ga-enyere anyị aka ịna-enwe obi ụtọ.Inwe Afọ Ojuju na Imesapụ AkaỊ NA-ANỤKARỊ KA NDỊ MMADỤ NA-EKWU NA Ọ BỤ NDỊ NWERE AKỤNỤBA BỤ NDỊ IHE NA-AGAZIRI NA NDỊ NA-ENWE OBI ỤTỌ?Ọ bụ ụdị echiche a na-eme ka ọtụtụ nde mmadụ na-arụgbu onwe ha nọrụ ọtụtụ awa iji kpata ego. Ma, inweta ego na ọtụtụ ihe onwunwe, ọ na-eme ka mmadụ na-enwe obi ụtọ? Olee ihe ihe ndị na-eme eme na-egosi?Otu akwụkwọ aha ya bụJournal of Happiness Studies,kwuru na ozugbo anyị nwetara ego ga-ezuru anyị iji gboo mkpa anyị, inwetakwu ego agaghị eme ka anyị nwekwuo obi ụtọ. Ego nonwe ya adịghị njọ, kama, dị ka Akwụkwọ aha ya bụMonitor on Psychologykwuru, ọ bụ ịchụ ego ọnwụ ọnwụ bụ ihe na-eme ka mmadụ ghara inwe obi ụtọ. Ihe a akwụkwọ a kwuru dabara notu ndụmọdụ Baịbụl sịrị: Ịhụ ego nanya bụ mgbọrọgwụ nke ụdị ihe ọjọọ niile. Site nịchụso ụdị ịhụya a, . . . ụfọdụ . . . ejirila ọtụtụ ihe mgbu maa onwe ha aghara aghara dị ka mma. 1 Timoti 6:9, 10 Olee ihe ndị so nihe mgbu ndị ahụ?NCHEKASỊ NA EHIGHI ỤRA EBE A NA-ACHỌ ICHEKWA AKÙ A KPAKỌBARA.Ekliziastis 5:12kwuru, sị: Ụra onye na-eje ozi na-atọ ya ụtọ, nagbanyeghị ma ọ bụ ihe nta ma ọ bụ ihe ukwu ka o riri; ma ọtụtụ ihe onye ọgaranya nwere adịghị ekwe ya ka ọ rahụ ụra.OBI ỌJỌỌ NIHI ENWETAGHỊ OBI ỤTỌ A TỤRỤ ANYA YA.Mgbe ụfọdụ, ihe na-akpata ya bụ na ego anaghị eju ndị na-achụ ya afọ. Baịbụl kwuru, sị: Ọlaọcha agaghị eju onye hụrụ ọlaọcha nanya afọ, ego agaghịkwa eju onye ọ bụla nke hụrụ akụ nanya afọ. Ekliziastis 5:10 Ọzọ abụrụ na ịchụ akụnụba nwere ike ime ka mmadụ leghara ihe ndị dị mkpa na-eme mmadụ obi ụtọ anya, dị ka, mmadụ na ezinụlọ ya na ndị enyi ya ịnọrị, na ime ihe ndị gbasara ofufe Chineke.MWUTE NA NKỤDA MMỤỌ MGBE AKỤNỤBA DAKPỌRỌ.Ilu 23:4, 5kwuru, sị: Adọgbula onwe gị nọrụ inweta akụnụba. Kwụsị ịdabere ná nghọta gị. Ì legidewo ya anya, nagbanyeghị na o nweghị ihe ọ bụ? Nihi na ọ na-emere onwe ya nku dị ka nke ugo wee fepụ.IHE NDỊ NA-EME KA A NA-ENWE OBI ỤTỌINWE AFỌ OJUJU.Ọ dịghị ihe anyị ji bịa nụwa, ọ dịghịkwa ihe anyị pụrụ iwere si nime ya pụọ. Ya mere, ebe anyị nwere ihe oriri na uwe, anyị ga-enwe afọ ojuju nihe ndị a. 1 Timoti 6:7, 8 Ndị ihe ha nwere juru afọ anaghị eme mkpesa ma ọ bụ na-atamu ntamu, ọ na-emekwa ka ha ghara ịbụ ndị anya ụfụ. Ebe ọ bụ na ha na-ekowe akpa ha ebe aka ha ga-eru, ha anaghị enwe nchegbu na-enweghị isi.IMESAPỤ AKA.A na-enweta obi ụtọ ka ukwuu ninye ihe karịa ka a na-enweta nịnara ihe. Ọrụ Ndịozi 20:35 Ndị na-emesapụ aka na-enwe obi ụtọ nihi na ha na-eme ka ndị ọzọ nwee obi ụtọ, ya bụrụgodị obere oge ha ma ọ bụ ike ha ka ha nyere. Ọtụtụ mgbe, a gaghị ejili ego zụta uru ndị ha ga-erite. Dị ka ihe atụ, ndị ọzọ ga na-ahụ ha nanya, na-akwanyere ha ùgwù, ha enweekwa ezigbo ndị enyi ga na-emekwara ha otú ha na-emere ndị ọzọ.Luk 6:38.ỊHỤ NDỊ MMADỤ NANYA KARỊA IHE ONWUNWE.Nri e ji naanị akwụkwọ nri sie dị mma nebe e nwere ịhụya karịa ehi mara abụba nebe e nwere ịkpọasị. Ilu 15:17 Gịnị ka amaokwu a na-ekwu? Ọ na-ekwu na mmadụ na ibe ya ịdị ná mma dị mkpa karịa inwe akụnụba. E mechaa, anyị ga-ahụkwa na igosi ndị ọzọ na anyị hụrụ ha nanya na-eme ka e nwee obi ụtọ.Otu nwaanyị bi nebe Ndịda Amerịka aha ya bụ Sabina ghọtara uru ime ihe Baịbụl kwuru bara. Di ya gbahapụrụ ya na ụmụ ya nwaanyị abụọ. Kemgbe ahụ, ya ana-adọgbu onwe ya nọrụ ịkpa afọ ya na ụmụ ya. Ọ na-arụ ọrụ ebe abụọ, nke na-eme ka ọ na-ebili nelekere anọ nke ụtụtụ kwa ụbọchị. Nagbanyeghị otú ihe si dịrị ya kachị kachị, Sabina malitere ịmụ Baịbụl. Gịnị si na ya pụta?Ọ bụ eziokwu na ọ bịaghị baa ọgaranya, ma otú o si ele ihe anya bịara kakwuo mma. Dị ka ihe atụ, ọ bịara na-enwe obi ụtọ nihi ihe ndị ọ na-amụta na Baịbụl. Matiu 5:3 O nwetara ezigbo ndị enyi netiti Ndị Chineke, nwetakwa obi ụtọ mmadụ na-enwe nihi na ọ na-akụziri ndị ọzọ ihe ndị ọ mụtara na Baịbụl.Baịbụl kwuru, sị: A na-egosi na amamihe ziri ezi site nọrụ ya. Matiu 11:19 Nke a na-egosi na mmadụ inwe afọ ojuju nihe o nwere, imesapụ aka, na ịhụ ndị mmadụ nanya karịa ihe onwunwe bụ ihe kwesịrị ekwesị.Inwe Ezigbo Ahụ Ike na Idi Nsogbu Ndị Bịaara AnyịỌRỊA NA-ANAGHỊ ALA ALA MA Ọ BỤ NKWARỤ NWERE IKE ỊKPA NDỤ MMADỤ AKA ỌJỌỌ.Mgbe otu nwoke ahụ gbasiri ike aha ya bụ Ulf, mechara daa ngwọrọ, o kwuru, sị: Obi dara m mbà, ike agwụkwa m. O nweghịzi ihe m ma m ga-eme . . . Ọ dị m ka nke m na-eme ọ gwụla.Ihe a mere Ulf na-echetara anyị na o nweghị onye nime anyị ga-ekpebili otú ahụ ga-adị ya echi. Ma, nagbanyeghị nke ahụ, anyị nwere ike ime ihe ụfọdụ ka anyị ghara ịna-arịakarị ọrịa. Ma, ọ bụrụkwanụ na ezigbo ọrịa ejide anyị, nke ahụ ọ ga-eme ka anyị gharazie ịna-enwe obi ụtọ? Mbanụ. Ihe ndị anyị ga-atụle ugbu a ga-egosi na mmadụ ga-enweli obi ụtọ nagbanyeghị ọrịa. Ma, ka anyị burugodị ụzọ leba anya nihe ndị ga-enyere anyị aka inwe ezigbo ahụ ike.NA-EMERU IHE NÓKÈ.1 Timoti 3:2,11 O doro anya na iri oké nri na ịṅụ oké mmanya mgbe niile anaghị adị mma nahụ, ma ya fọdụzie oké ego ọ na-efu. Baịbụl sịrị: Anọla netiti ndị na-aṅụ oké mmanya, netiti ndị na-eribiga anụ ókè. Nihi na onye aṅụrụma na onye na-eribiga nri ókè ga-ada ogbenye.Ilu 23:20, 21.EMERỤLA AHỤ GỊ.Baịbụl kwuru, sị: Ka anyị sachapụ onwe anyị mmerụ niile nke anụ ahụ na nke mmụọ. 2 Ndị Kọrịnt 7:1 Ndị mmadụ na-emerụ ahụ ha ma ha na-ata ahịhịa ụtaba ma ọ bụ na-aṅụ sịga, na-aṅụ oké mmanya ma ọ bụ ọgwụ ọjọọ. Ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Ịchịkwa na Igbochi Ọrịa nAmerịka kwuru na ise sịga na-akpata ọrịa na nkwarụ, na-emebikwa ihe fọrọ ntakịrị ka ọ bụrụ ime ahụ anyị niile.WERE AHỤ GỊ NA NDỤ GỊ KA ONYINYE DỊ OKÉ ỌNỤ AHỊA.Akwụkwọ Nsọ sịrị na ọ bụ Chineke nyere anyị ndụ, meekwa ka anyị na-ejegharị. Ọrụ Ndịozi 17:28 Ịmata ihe a ga-eme ka anyị ghara itinye ndụ anyị nihe ize ndụ, ma mgbe anyị nọ nọrụ ma mgbe anyị na-akwọ ụgbọala ma mgbe anyị na-ahọrọ ụdị ihe anyị ga-eji atụrụ ndụ. Anyị ekwesịghị ịkpatara onwe anyị nkwarụ nihi ime ihe ga-atọ anyị ụtọ nwa oge.EKWELA KA ECHICHE ỌJỌỌ NA-ABATAKARỊ GỊ NOBI.Uche gị na ahụ gị na-arụkọ ọrụ. Nihi ya, gbalịa ka ị kwụsị nchegbu na-enweghị isi, iwe ọkụ, anya ụfụ na omume ndị ọzọ na-enye nsogbu nahụ.Abụ Ọma 37:8kwuru, sị: Hapụ iwe, hapụkwa ọnụma.Matiu 6:34, na-agbakwa anyị ume, sị: Unu echegbula onwe unu mgbe ọ bụla maka echi, nihi na echi ga-enwe nchegbu nke ya.GBALỊA NA-ECHE EZIGBO IHE NOBI GỊ MGBE NIILE.Baịbụl kwurunIlu 14:30, sị: Obi dị jụụ bụ ndụ anụ ahụ. Baịbụl kwukwara, sị: Obi nke na-aṅụrị ọṅụ bara uru dị ka ihe na-agwọ ọrịa. Ilu 17:22 Ndị sayensị kwetakwara na ihe a Baịbụl kwuru bụ eziokwu. Otu onye dọkịta na Skọtland kwuru, sị: Ọ bụrụ na ị na-enwekarị obi ụtọ, i nwere ike ị gaghị arịa ọtụtụ ọrịa ndị na-anaghị enwe obi ụtọ nwere ike ịrịa nọdịnihu.MỤTA IDI NSOGBU NDỊ BỊAARA GỊ.Dị ka Ulf anyị kwuru gbasara ya ná mbido, o nwere ike o nweghị ihe ọzọ anyị ga-emeli karịa idiwe nsogbu bịaara anyị. Anyị nwere ike ịchọ otú anyị ga-esi na-edi ya. Ụfọdụ ndị na-ekwe ka nsogbu bịaara ha kụda ha mmụọ, ya emezie ka ihe ka njọ.Ilu 24:10sịrị: Ì nwewo obi ịda mbà nụbọchị ahụhụ? Ike gị ga-adị ntakịrị.E nwekwara ndị nwere nkụda mmụọ ozugbo nsogbu bịaara ha, ma ha emechaa nweta onwe ha. Ha gbalịrị chọta ụzọ ha si na-edi nsogbu ha. Ọ bụ ihe Ulf mere. Ọ sịrị na ikpechi ekpere anya na ịtụgharị uche nokwu nkasi obi ndị dị na Baịbụl mere ka ya bido ịna-enwe olileanya na ihe ga-aka mma, kama inwe nkụda mmụọ. Ọtụtụ ndị nwere nsogbu na-amụta ịna-enwere ndị ọzọ ọmịiko. Ulf mụtakwara ime otú ahụ, nke mere o ji na-aga ezi ndị ọzọ ozi nkasi obi ndị dị na Baịbụl.Onye ọzọ ihe mere ya nyere ezigbo nsogbu nahụ bụ otu nwoke aha ya bụ Steve. Mgbe ọ dị afọ iri na ise, o si nelu osisi daa, ahụ ya akpọnwụọ si nolu gbadaa. Mgbe ọ dị afọ iri na asatọ, ahụ bịara dịtụ ya mma, ya ebidokwa iji aka ya abụọ na-eme ihe, mechaakwa banye mahadum. Ebe ahụ ka ọ nọ bido ịṅụ ọgwụ ọjọọ, ịṅụbiga mmanya oké na ịkwa iko. Ike ndụ gwụrụ ya. Ma, mgbe o bidoro ịmụ Baịbụl, otú o si ele ihe anya gbanwere, ya akwụsị ibi ndụ ọjọọ ahụ ọ na-ebi. O kwuru, sị: M kwụsịrị iche na ndụ m dị abaghị uru. Ugbu a, m nwere udo na obi ụtọ, afọ na-ejukwa m nihe m nwere.Ihe ndị Steve na Ulf kwuru na-echetara anyị ihe e kwurunAbụ Ọma 19:7, 8. Ebe ahụ sịrị: Iwu Jehova zuru okè, na-eweghachite mkpụrụ obi. . . . Iwu Jehova ziri ezi, na-eme ka obi ṅụrịa ọṅụ; ihe Jehova nyere niwu dị ọcha, na-eme ka anya na-enwu gbaa.ỊhụyaỤMỤ MMADỤ NA-ACHỌKARỊ KA A HỤ HA NANYA.Ihe agaghị na-aga nke ọma nalụmdi na nwunye, nezinụlọ ma ọ bụ netiti ndị enyi ma ọ bụrụ na ha enweghị ịhụya. Ihe ọ pụtara bụ na ịhụya nwere ike ime ka mmadụ na ibe ya na-adị ná mma ma na-enwe obi ụtọ. Ma, gịnịdị bụ ịhụya?Ịhụya a na-ekwu okwu ya ebe a abụghị ịhụya nwoke na nwaanyị, ọ bụ eziokwu na nke ahụ dịkwa mkpa. Kama, ọ bụ ụdị ịhụya pụrụ iche nke na-eme ka mmadụ si nala ala obi ya na-achọkarị ọdịmma ndị ọzọ tupu nke ya. A na-egosi ụdị ịhụya a otú Chineke kwuru ka e si na-egosi ya. Ma, ọ pụtaghị na ọ bụ ịhụya jụrụ oyi.Otu ụzọ magburu onwe ya Baịbụl si kọwaa ịhụya bụ: Ịhụya nwere ogologo ntachi obi na obiọma. Ịhụya adịghị ekwo ekworo, ọ dịghị etu ọnụ, ọ dịghị afụli onwe ya elu, ọ dịghị akpa àgwà na-ekwesịghị ekwesị, ọ dịghị achọ ọdịmma nke ya, ọ dịghị abụ nke a kpasuru iwe. Ọ dịghị agụkọ ihe ọjọọ. Ọ dịghị aṅụrị ọnụ nihi ajọ omume, kama ọ na-eso eziokwu aṅụrị ọṅụ. Ọ na-edi ihe niile, na-ekwere ihe niile, na-enwe olileanya ihe niile, na-atachi obi nihe niile.1 Ndị Kọrịnt 13:4-8.Ụdị ịhụya a anaghị ada ada nihi na o nweghị mgbe ọ ga-akwụsị ịdị. Kama, ọ ga na-esikwu ike ka oge na-aga. Ebe ọ bụ na ịhụya nwere ogologo ntachi obi na obiọma ma na-agbagharakwa mmejọ, ọ bụ ihe nkekọ zuru okè nke ịdị notu. Ndị Kọlọsi 3:14 Ọ bụ ya mere ndị nwere ụdị ịhụya a nebe ibe ha nọ ji enwe obi ụtọ na obi iru ala, nagbanyeghị na ha ezughị okè. Ugbu a, ka anyị lebatụ anya nihe gbasara alụmdi na nwunye.NDỊ IHE NKEKỌ ZURU OKÈ NKE ỊDỊ NOTU JIKỌTARAJizọs kụziri ọtụtụ ihe ga-abara ndị di na nwunye uru. Dị ka ihe atụ, ọ sịrị:  Nwoke ga-ahapụ nna ya na nne ya wee rapara nahụ nwunye ya, ha abụọ ga-abụ otu anụ ahụ . . . Ya mere, ihe Chineke kekọtara, mmadụ ọ bụla atọsala ya. Matiu 19:5, 6Ọ dịkarịa ala, e nwere ihe abụọ ebe a kwuru ga-abara ha uru.HA ABỤỌ GA-ABỤ OTU ANỤ AHỤ.Alụmdi na nwunye bụ ihe kacha ejikọ mmadụ na ibe ya. Ọ bụkwanụ ịhụya na-eme ka di ma ọ bụ nwunye ghara ịgba nèzí. Ịgba nèzí ga-eme ka ha na onye na-abụghị di ha ma ọ bụ nwunye ha bụrụzie otu anụ ahụ. 1 Ndị Kọrịnt 6:16;Ndị Hibru 13:4 Ịgba nèzí na-eme ka di na nwunye ghara ịtụkwasị onwe ha obi. O nwekwara ike ime ka ha tisaa. Ọ bụrụ na ha mụrụ ụmụ, ọ ga-adị ụmụ ha ka o nweghị ihe e ji ha kpọrọ ma ọ bụkwanụ obi agaghị eru ha ala.IHE CHINEKE KEKỌTARA.Alụmdi na nwunye dịkwa nsọ nanya Chineke. Di na nwunye ghọtara nke a na-eme ike ha ka alụmdi na nwunye ha bụrụ a kwaa akwụrụ. Ha anaghị achọwa otú ha ga-esi etisa ma ha nwee nsogbu. Ịhụya ha na-esi ezigbo ike, bụrụkwa a kwaa akwụrụ. Ụdị ịhụya a na-eme ka ha na-edi ihe niile, na-agbalị idozi nsogbu ha, si otú ahụ mee ka ha na-adị nudo ma dịrịkwa notu.Ọ bụrụ na ndị nne na nna ejiri obi ha niile hụ onwe ha nanya, ọ ga-abara ụmụ ha ezigbo uru. Otu nwa agbọghọ aha ya bụ Jessica kwuru, sị: Papa m na mama m hụrụ onwe ha nanya neziokwu ma na-akwanyere ibe ha ùgwù. Otú mama m si akwanyere papa m ùgwù ma na-akwado mkpebi ya na-eme ka ọ na-agụ m agụụ ime ka ya.Ịhụya bụ àgwà bụ isi Chineke nwere. Baịbụl kwudịrị na Chineke bụ ịhụya. 1 Jọn 4:8 Ọ bụ ya mere na ọ naghị eju anyị anya na Baịbụl kpọkwara Jehova, Chineke bụ onye obi ụtọ. 1 Timoti 1:11 Anyị ga na-enwekwa obi ụtọ ma ọ bụrụ na anyị agbaa mbọ na-eṅomi àgwà dị iche iche Onye kere anyị nwere, karịchaa, ịhụya ya.Ndị Efesọs 5:1, 2kwuru, sị: Ghọọnụ ndị na-eṅomi Chineke, dị ka ụmụ a hụrụ nanya, na-ejekwanụ ije nịhụya.MgbagharaMGBE M DỊ OBERE, NDỊ EZINỤLỌ ANYỊ NA-AKPARỊKARỊ IBE HA, NA-ABARỊTAKWA MBA.Ihe a ka otu nwaanyị aha ya bụ Patricia kwuru. O kwukwara, sị: Amụtaghị m ịgbaghara mmadụ. Mgbe m tolitere, m ka na-ebu iwe nobi ruo ọtụtụ ụbọchị, nke na-eme m ụra aga nanya. Neziokwu, ndụ anaghị atọ onye na-ewe iwe ọkụ na onye na-ebu iwe nobi ụtọ. Nchọpụta ndị e mere gosiri na ndị na-anaghị agbaghara ndị ọzọ mmejọ nwere ike . . .Ikwe ka iwe mebie adịm ná mma ha na ndị ọzọ, ya emee ka ha na-anọ naanị ha, owu ana-amakwa haỊna-ekwe ka obere ihe kpasuo ha iwe, na-echegbukarị onwe ha ma ọ bụkwanụ daa mbà nobiỊna-elekwasịkarị anya ná mmejọ e mejọrọ ha, nke ga-eme ka ha ghara ịna-enwe obi ụtọ ná ndụỊna-enwe obi amamikpe nihi na ha ma na ha kwesịrị ịna-agbaghara ndị ọzọỊna-echegbukarị onwe ha ma ọ bụ rịawa ọrịa ndị dị ka ọbara mgbali elu, ọrịa obi, ahụ mgbu ndị dị ka ogbu na nkwonkwo na isi ọwụwaGỊNỊ BỤ MGBAGHARA?Mgbaghara bụ mmadụ ileghara mmejọ e mejọrọ ya anya, ghara iwewe iwe ma ọ bụ iburu onye ahụ mejọrọ ya iwe nobi ma ọ bụkwanụ chewe otú ọ ga-esi emegwara. Mmadụ ịgbaghara ibe ya apụtaghị na onye ahụ na-akwado ihe ọjọọ, na-eme ka à ga-asị na ihe ahụ e mejọrọ adịchaghị njọ ma ọ bụkwanụ na o meghịdị eme. Kama, ọ bụ mkpebi mmadụ kpachaara anya mee nke na-egosi na ọ hụrụ ndị ọzọ nanya ma chọọ ka ya na ha dịrị nudo nakwa ka ya na onye ahụ mejọrọ ya dịrị ná mma.Mgbaghara na-egosikwa na mmadụ nwere nghọta. Onye na-agbaghara mmejọ ghọtara na anyị niile na-emejọ, ma ọ bụ na-emehie ma nokwu ọnụ ma nomume. Ndị Rom 3:23 Ọ bụ ya mere Baịbụl ji gwa anyị, sị: Na-ediri ibe unu ihe ma na-agbaghara ibe unu kpamkpam ma ọ bụrụ na onye ọ bụla nwere ihe mere ọ ga-eji mee mkpesa megide ibe ya.Ndị Kọlọsi 3:13.Ihe ọ pụtaziri bụ na mgbaghara bụ otu ụzọ dị mkpa e si egosi ịhụya, nke bụ ihe nkekọ zuru okènke ịdị notu. Ndị Kọlọsi 3:14 Otu ụlọ ọgwụ aha ya bụ Mayo Clinic dere ihe ụfọdụ gbasara mgbaghara nadres Ịntanet ha. Ha kwuru na mgbaghara na-eme ka . . .Mmadụ na ndị ọzọ na-adị ná mma, onye ahụ aghọtakwa otú ihe si dịrị onye mejọrọ ya ma nweere ya ọmịikoObi na-eru mmadụ ala, onye ahụ na Chineke adịrịkwa ná mmaNchegbu na esemokwu belataIhe ndị na-eme ka mmadụ daa mbà belataGBAGHARA ONWE GỊ.Otu akwụkwọ aha ya bụDisability  Rehabilitationkwuru na mmadụ ịgbaghara onwe ya ihe o mejọrọ bụ ihe kacha esi ike omume, ma ọ bụ ya kacha mkpa maka ahụ ike mmadụ, nihi na ọ na-eme ka obi na-eru mmadụ ala, ahụ agbasiekwa ya ike. Olee ihe ndị nwere ike inyere gị aka ịgbaghara onwe gị?Ewerela onwe gị ka onye na-agaghị emejọ ihe, kama, ghọta na dị ka onye ọ bụla ọzọ, ị ga na-emejọ ihe.Ekliziastis 7:20Mụta ihe nihe ndị i mejọrọ ka ị ghara ime ha ọzọNa-enwere onwe gị ndidi. Àgwà ọjọọ ụfọdụ i nwere agaghị apụ gị nahụ notu ntabi anya.Ndị Efesọs 4:23, 24Meta ezigbo ndị enyi, ndị nwere obiọma, ga na-agba gị ume. Ma, ha ga-abụkwa ndị ga na-agwa gị eziokwu mgbe niile.Ilu 13:20Ọ bụrụ na i mejọọ mmadụ, kweta na i mejọrọ ya ma rịọ mgbaghara ozugbo. Ọ bụrụ na i mee udo, obi ga-eru gị ala.Matiu 5:23, 24IHE BAỊBỤL KWURU NA-ABA URUMgbe Patricia anyị kwuru gbasara ya ná mbido malitere ịmụ Baịbụl, ọ mụtara ịgbaghara mmejọ. O kwuru, sị: M kwụsịrị ịna-eburu ndị mmadụ iwe nobi. Iwe anaghịzi eme m ụra aga nanya, anaghịzikwa m eji iwe emeso ndị ọzọ ihe. Ihe Baịbụl kwuru gosiri na Chineke hụrụ anyị nanya, chọọkwa ka ihe gaziere anyị.Otu nwoke aha ya bụ Ron kwuru, sị: Agaghị m ekpebili ihe ndị ọzọ ga-eme ma ọ bụ kwuo. Ma, m nwere ike ikpebi nke m. M chọọ ịna-enwe udo, m ga-akwụsị iburu ndị ọzọ iwe nobi. M bidoro ile udo na ibu iwe nobi anya ka ihe abụọ na-emegide onwe ha. Ọ bụrụ na m chọrọ udo, m ga-akwụsị ibu iwe nobi. Obi na-eruzi m ala ugbu a.Ịghọta Ihe Mere Anyị Ji Dịrị NdụE NWERE ỌTỤTỤ IHE MERE ỤMỤ MMADỤ JI DỊ ICHE NIHE NDỊ ỌZỌ E KERE EKE. ANYỊ NA-EDE IHE, NA-ESE IHE, NA-EMEPỤTA IHE, NA-ECHEKWA BANYERE AJỤJỤ NDỊ DỊ MKPA NÁ NDỤ, DỊ KA:Gịnị mere eluigwe na ụwa ji dịrị? Olee otú anyị si malite ịdị? Gịnị mere anyị ji dịrị ndụ? Gịnị ga-eme anyị nọdịnihu?Ụfọdụ ndị anaghị achọ ịjụ ụdị ajụjụ ndị a nihi na ha chere na ha agaghị amatali azịza ha. Ndị ọzọ na-ekwu na ọ baghị uru ịjụwa ụdị ajụjụ ndị ahụ nihi na ihe niile dị ndụ nọkatara dịrị. Otu nwoke aha ya bụ William Provine, bụ ọkachamara nihe gbasara akụkọ ihe mere eme na ihe ọmụmụ bayọlọji, kwuru, sị: O nweghị ihe ọ bụla dị ka chi, o nweghị ihe e kwuru mmadụ kwesịrị iji ndụ ya mee. O nweghị onye nyere iwu gbasara otú mmadụ kwesịrị isi na-akpa àgwà, e nweghị ihe a ga-asị na ọ bụ ya bụ isi ndụ anyị dị.Ma, o nwekwara ndị na-ekwetaghị na ọ bụ eziokwu. Ha achọpụtala na e nwere iwu ndị doro anya na-achị ihe ndị e kere eke dị na mbara igwe na nụwa. Otú ihe ndị a si maa ezigbo mma na-atụkwa ha nanya. Ndị mmadụ na-agbalịkwa ilere anya nụfọdụ nime ha mepụta ihe dị iche iche. Ihe ndị dị ịtụya ha na-ahụ kwa ụbọchị na-eme ka ha kweta na o nwere onye nwere amamihe kere ihe ndị ahụ. Ha anọkataghị dịrị.Echiche a ụfọdụ ndị nwere emeela ka ọtụtụ ndị kweburu na e keghị ihe ndị dị ndụ eke bido ịgbanwe echiche ha. Ka anyị lee ihe mmadụ abụọ nime ha kwuru.DỌKỊTA ỤBỤRỤ AHA YA BỤ ALEXEI MARNOV.Nụlọ akwụkwọ ndị m gara, a kụziiri anyị na Chineke adịghị, kụziekwara anyị na e keghị ihe ndị dị ndụ eke. A na-ele onye ọ bụla kweere na Chineke anya ka onye na-amaghị nke a na-akọ. Ma nafọ 1990, o bidoro ịgbanwe echiche ya.O kwuru, sị: Ọ dịla anya m gbawara mbọ ịghọta ihe mere ihe dị iche iche ji dịrị, ma ụbụrụ mmadụ. E nweela ndị kwuru na ụbụrụ mmadụ dị ezigbo ịtụya, bụrụkwa ihe kacha dị mgbagwoju anya ha hụtụrụla. Ihe a ha kwuru dabakwara adaba. Ma, è kere ụbụrụ anyị naanị ka o nyere anyị aka ịmụta ihe, nwee nkà ma mechaa nwụọ? Ọ bụrụ otú ahụ, o nweghịnụ uru ọ bara. M bidoziri ịjụ onwe m, sị: Gịnị mere anyị ji nọrọ nụwa a? Gịnị mere anyị ji dịrị ndụ? Mgbe m chebachaara ihe ndị a echiche, m gwara onwe m na ọ ga-abụrịrị na e nwere Onye Okike.Ịchọ ịmata ihe mere ndụ ji dịrị mere ka Alexei bido ịmụ Baịbụl. Mgbe e mechara, nwunye ya malitere ịmụ Baịbụl. Nwunye ya bụkwa dọkịta, ma, o kweghị na Chineke dị. O bidoro ịmụ Baịbụl ka o nweta ihe ọ ga-eji gosi di ya na Chineke adịghị. Ma ugbu a, Alexei na nwunye ya kwetasiri ike na Chineke dị, ghọtakwa ihe Baịbụl kwuru gbasara ihe mere o ji kee ụmụ mmadụ.ỌKÀ MMỤTA SAYENSỊ AHA YA BỤ HUABI YIN.Huabi Yin bụ ọkà mmụta nihe ọmụmụ fiziks. Ruo ọtụtụ afọ, ọ nọ na-eme nchọnchọ gbasara anyanwụ.O kwuru, sị: Mgbe ọ bụla anyị bụ ndị sayensị mụrụ banyere ihe ndị e kere eke, anyị na-achọpụtakarị na otú e si hazie ha pụrụ nnọọ iche, nke na-egosi na e nwere iwu ndị na-achị ha. M jụrụ onwe m, sị: Ònye mere iwu ndị ahụ? Ọ bụrụ na onye na-esi nri na-akpachara anya ka obere ọkụ o ji esi nri ghara ịkarị akarị ma ọ bụ nyụọ, ònyezi mere iwu ndị na-achị otú okpomọkụ anyanwụ ga-aharu? Ka oge na-aga, m ghọtara na ihe mbụ e kwuru na Baịbụl zara ajụjụ ahụ. Ebe ahụ sịrị: Ná mmalite, Chineke kere eluigwe na ụwa. Jenesis 1:1.O doro anya na sayensị emeela ka anyị mata azịza nke ajụjụ ndị dị ka: Olee otú ụbụrụ anyị si arụ ọrụ? Olee otú anyanwụ si na-ewepụta okpomọkụ na ìhè? Ma, dị ka Alexei na Huabi chọpụtara, Baịbụl zara ajụjụ ndị dị mkpa gbasara ihe mere ihe ndị ahụ ji dịrị, ajụjụ ndị dị ka: Gịnị mere e ji kee eluigwe na ụwa? Gịnị mere e ji nwee iwu ndị na-achị ha? Gịnịkwa mere anyị ji dịrị ndụ?Baịbụl kwuru gbasara ụwa, sị: Chineke ekeghị ya nefu, ọ kpụrụ ya ka e biri nime ya. Aịzaya 45:18 Neziokwu, e nwere ihe mere Chineke ji kee ụwa a. Isiokwu na-eso nke a ga-eme ka anyị mata na e nwere ihe jikọrọ ihe mere o ji kee ụwa na olileanya anyị nwere maka ọdịnihu.OlileanyaOLILEANYA . . . BỤ OTU IHE DỊ MKPA GA-EME KA ANYỊ NA CHINEKE DỊRỊ NÁ MMA.Ihe a ka otu akwụkwọ aha ya bụHope in the Age of Anxietykwuru. Akwụkwọ ahụ kwukwara, sị: Ọ bụ ya na-akacha enyere mmadụ aka ma ọ bụrụ na onye ahụ na-eche na o nweghị onye ga-enyere ya aka, owu ana-ama ya, ụjọ ana-atụkwa ya.Baịbụl mere ka o doo anya na anyị niile kwesịrị inwe olileanya. Ma, ọ gwakwara anyị ka anyị ghara ịtụkwasị ihe na-enweghị isi obi.Abụ Ọma 146:3kwuru, sị: Unu atụkwasịla ndị a ma ama obi, unu atụkwasịkwala nwa nke mmadụ obi, bụ onye ọ na-adịghị nzọpụta dị naka ya. Kama ịtụkwasị obi na mbọ ndị mmadụ na-agba ga-eme ka anyị nweta nzọpụta, ọ ga-akacha abara anyị uru ịtụkwasị Onye kere anyị obi, bụ onye nwere ike imezu nkwa ya niile. Olee nkwa ndị o kwere anyị? Ka anyị leba anya nụfọdụ nime ha.IHE ỌJỌỌ NIILE GA-AKWỤSỊ; NDỊ EZI OMUME ENWEZIE UDO NA-AGAGHỊ AGWỤ AGWỤ:Abụ Ọma 37:10, 11kwuru, sị: Noge na-adịghị anya, onye ajọ omume agakwaghị anọ . . . Ma ndị dị umeala nobi ga-enweta ụwa, ha ga-enwekwa obi ụtọ dị ukwuu nihi udo nke zuru ebe niile.Abụ Ọma 37:29kwukwara, sị: Ndị ezi omume . . . ga-ebi nụwa ruo mgbe ebighị ebi.AGHA GA-AKWỤSỊ:Jehova na-eme ka agha kwụsị ruo na nsọtụ ụwa. Ọ na-agbaji ụta, na-egbujisịkwa ube; ọ na-agbakwa ụgbọ agha ọkụ.Abụ Ọma 46:8, 9.ỌRỊA, AHỤHỤ NA ỌNWỤ AGAGHỊZI ADỊ:Ụlọikwuu nke Chineke dịnyeere mmadụ . . . Ọ ga-ehichapụkwa anya mmiri niile nanya ha, ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ.Mkpughe 21:3, 4.NRI GA-EJU EJU BARA ABARA MAKA MMADỤ NIILE:Ọka ga-ejupụta nelu ụwa; ọ ga-ejubiga ókè nelu ugwu dị iche iche.Abụ Ọma 72:16.A GA-ENWE OTU EZIGBO ỌCHỊCHỊ GA NA-ACHỊ ỤWA NIILE, YA BỤ, ỌCHỊCHỊ KRAỊST:E wee nye Jizọs Kraịst ọchịchị na ùgwù na alaeze, ka ndị dị iche iche, mba dị iche iche na ndị na-asụ asụsụ dị iche iche na-ejere ya ozi. Ọchịchị ya bụ ọchịchị na-adịru mgbe ebighị ebi nke na-agaghị agabiga agabiga, alaeze ya bụkwa nke a na-agaghị ebibi ebibi.Daniel 7:14.Olee ihe ga-eme ka obi sie anyị ike na nkwa ndị a ga-emezu? Mgbe Jizọs nọ nụwa, o mere ihe ndị gosiri na ọ bụ ya bụ Onye A Họpụtara Ịbụ Eze. Ọ gwọrọ ndị ọrịa, nye ndị ogbenye nri, kpọlitekwa ndị nwụrụ anwụ. Ihe kacha mkpa nihe niile o mere bụ ihe ndị ọ kụziri, nihi na ha ga-enyere ndị mmadụ aka ibi nudo ma dịrịkwa notu ruo mgbe ebighị ebi. Jizọs kwukwara ihe ndị ga-eme nọdịnihu, dị ka, ihe ndị ga-egosi na anyị bi noge ikpeazụ nke ụwa anyị a.IHE NDỊ NA-EGOSI NA ỌGWỤGWỤ DỊ NSOJizọs kwuru na ihe ndị a ga-eji amata oge ikpeazụ abụghị udo na obi iru ala, kama, ọgba aghara. O kwuru na ihe ndị ga-abụ ihe ịrịba ama nke ọgwụgwụ usoro ihe a bụ mba ibuso mba ọzọ agha, ụkọ nri, ọrịa na-efe efe, na oké ala ọma jijiji. Ihe ndị a niile ga na-emekọta ọnụ noge ahụ. Matiu 24:3,7;Luk 21:10, 11;Mkpughe 6:3-8 Jizọs kwukwara, sị: Nihi ịba ụba nke mmebi iwu, ịhụya nke ndị ka nọnụ ọgụgụ ga-ajụkwa oyi.Matiu 24:12.Na2 Timoti 3:1-5, e gosiri na e nwere ọtụtụ ụzọ ịhụya ihe ka nọgụgụ ndị mmadụ ga-esi ajụ oyi. Ebe ahụ kwuru na noge ikpeazụ, ndị mmadụ ga-abụ ndị hụrụ naanị onwe ha nanya, ndị hụrụ ego nanya, na ndị hụrụ ihe ụtọ nanya. Ha ga-adị mpako ma na-emekwa ihe ike. Ọtụtụ ndị nọ nezinụlọ dị iche iche ga-abụ ndị na-enweghị obi mmadụ, ụmụaka ga na-enupụrụkwa ndị mụrụ ha isi. Okpukpe dị iche iche ga na-ekwu ihe ọzọ ma na-eme ihe ọzọ.Ihe ndị a niile na-eme ka anyị mata na ọgwụgwụ ụwa a adịla nso.Ha na-emekwa ka anyị mata na oge Alaeze Chineke ga-eme ka ihe dị mma eruola nso. Iji mee ka obi sie anyị ike, Jizọs kwuru ihe ndị na-esonụ namụma o buru gbasara oge ikpeazụ. O kwuru, sị: A ga-ekwusakwa ozi ọma nke a nke alaeze nelu ụwa dum mmadụ bi ka ọ bụrụ àmà nye mba niile; mgbe ahụkwa ka ọgwụgwụ ga-abịa.Matiu 24:14.Ozi ọma ahụ na-eme ka ndị ezi omume nwee olileanya. Ma, ọ na-adọ ndị ajọ omume aka ná ntị. Ọ na-eme ka ndị ezi omume nwee obi ike na nkwa ndị ahụ Chineke kwere ga-emezu noge na-adịghị anya. Ị ga-achọ ịmatakwu gbasara ihe ọma ndị Alaeze Chineke ga-emere anyị? Ọ bụrụ otú ahụ, biko, gụọ ihe e dere na peeji nke ikpeazụ nakwụkwọ a.Mụtakwuo Ihe Ndị ỌzọỊ JỤTỤLA ONWE GỊ AJỤJỤ NDỊ A?Olee otú ezinụlọ m ga-esi na-enwe obi ụtọ?Olee otú m ga-esi emeta ezigbo ndị enyi ma bụrụkwa ezigbo enyi?Ndị nwụnahụrụ m, hà ga-adị ndụ ọzọ?È nwere mgbe ahụhụ ga-akwụsị?Ụmụ mmadụ hà ga-emecha bibie ụwa a?Okpukpe niile hà na-efe ezi Chineke ahụ?I NWERE IKE ỊCHỌTA AZỊZA AJỤJỤ NDỊ A NAKWA AZỊZA AJỤJỤ NDỊ ỌZỌGaa nadres Ịntanet anyị bụ jw.orgig. Ọ dịkwa nihe karịrị narị asụsụ itoolu ndị ọzọ. Nebe ahụ, ị ga-ahụ isiokwu dị iche iche ga-enyere gị aka ná ndụ.I nwekwara ike ịnọ ebe ahụ lee vidio ndị gosiri otú ndị dị iche iche si chọta ụzọ e si enweta obi ụtọ ma nọgidekwa na ya. Ụfọdụ nime ha bụbu ndị na-aṅụ ọgwụ ọjọọ ma ọ bụ ndị nọbu nụlọ mkpọrọ. Ndị ọzọ abụrụ ndị gụrụ oké akwụkwọ na ndị sayensị.I nwere ike ịnọ na jw.org gụọ ma ọ bụ danloduo Baịbụl nakwa akwụkwọ ndị ọzọ ga-amasị gị nakwụghị ụgwọ ọ bụla. Ụfọdụ nime akwụkwọ ndị ahụ bụ:Unu Ga-enweli Obi Ụtọ nEzinụlọ UnuTeta!Jenụwarị-Febụwarị 2015, isiokwu ya bụ: Ihe Na-eme Ka Mmadụ Nwee Obi Ụtọ.Ozi Ọma Si nAka Chineke! 