 2 Ndị Eze 23  Eze wee zie ozi, ha wee mee ka ndị okenye niile nke Juda nakwa Jeruselem zukọta nebe ọ nọ.E mesịa, eze gbagooro nụlọ Jehova, ya na ndị ikom niile nke Juda na ndị niile bi na Jeruselem, tinyere ndị nchụàjà na ndị amụma na mmadụ niile, malite nonye nta ruo nonye ukwu; o wee malite ịgụ ná ntị ha ihe niile e dere nakwụkwọ ọgbụgba ndụ ahụ nke a hụrụ nụlọ Jehova.Eze wee guzoro nakụkụ ogidi wee ṅụọ iyi nihu Jehova na ha ga na-eso Jehova, na ha ga-ejikwa obi ha dum na mkpụrụ obi ha dum na-edebe ihe o nyere niwu na ihe àmà ya na ụkpụrụ ya site nịdị na-edebe ihe e kwuru nọgbụgba ndụ a nke e dere nakwụkwọ a. Mmadụ niile wee soro ṅụọ iyi ahụ.Eze wee nye Hilkaya bụ nnukwu onye nchụàjà iwu, tinyere ndị nchụàjà na-esote ya nọkwá na ndị nche ọnụ ụzọ, ka ha wepụta arịa niile dị nụlọ nsọ Jehova, bụ ndị e meere Bel na ndị e meere ogwe osisi dị nsọ na ndị e meere ìgwè ihe niile dị neluigwe. O wee suo ha ọkụ ná mpụga Jeruselem, na mbara ala Kidrọn, o wee kporo ntụ ha bịa na Betel.O wee mee ka ndị nchụàjà nke chi ala ọzọ kwụsị ọrụ, bụ ndị ndị eze Juda nyere ọrụ isure ihe nsure ọkụ nebe ndị dị elu nobodo ndị dị na Juda nakwa nebe ndị gbara Jeruselem gburugburu, tinyekwara ndị na-esurere Bel, anyanwụ na ọnwa na ìgwè kpakpando nke zodịak na ìgwè ihe niile dị neluigwe, ihe nsure ọkụ.O sikwa nụlọ Jehova bupụta ogwe osisi ahụ dị nsọ, buga ya ná mpụga Jeruselem, na ndagwurugwu Kidrọn, wee suo ya ọkụ na ndagwurugwu Kidrọn, gweriekwa ya ka ọ ghọọ ntụ ma wụfuo ya nebe a na-eli ndị nkịtị.Ọ kwatukwara ụlọ ndị ikom bụ ndị akwụna ụlọ arụsị ndị dị nụlọ Jehova, bụ ebe ndị inyom na-akpa ákwà ụlọikwuu arụsị maka ogwe osisi dị nsọ.O wee kpọkọta ndị nchụàjà niile nọ nobodo ndị dị na Juda, ka o wee mee ka a ghakwara ịnọ nebe ndị dị elu na-efe ofufe, bụ ebe ndị nchụàjà ahụ na-anọ esure ihe nsure ọkụ, malite na Giba ruo Bia-shiba; o wee kwatuo ebe ndị dị elu nke ọnụ ụzọ ámá ndị dị nọnụ ụzọ ámá Jọshụa, bụ onyeisi obodo, nke dị naka ekpe ma mmadụ na-abata nọnụ ụzọ ámá obodo ahụ.Ọ bụ naanị na ndị nchụàjà nke ebe ndị dị elu adịghị agbagote nebe ịchụàjà Jehova na Jeruselem, kama ha riri achịcha na-ekoghị eko netiti ụmụnne ha.O wee mee ka a ghakwara ịnọ na Tofet, nke dị na ndagwurugwu ụmụ Hinọm, na-efe ofufe, ka onye ọ bụla ghara isurere Molek nwa ya nwoke ma ọ bụ nwa ya nwaanyị nọkụ.O mekwara ka ịnyịnya ndị eze Juda raara nye anyanwụ kwụsị isi nụlọ iri ihe nke Netan-melek, bụ onye na-eje ozi nobí eze, nke dị nihe owuwu ụzọ mbata, na-abanye nụlọ Jehova; ọ gbakwara ụgbọ ịnyịnya anyanwụ ahụ ọkụ.Eze kwatukwara ebe ịchụàjà niile ndị eze Juda wuru, bụ ndị dị nelu ụlọ elu Ehaz, kwatusịakwa ebe ịchụàjà Manase wuru nogige abụọ ndị dị nụlọ Jehova, e mesịa, o gwepịara ha nebe ahụ, o wee wụfuo ntụ ha niyi ndagwurugwu Kidrọn.Ebe ndị dị elu ndị dị nihu Jeruselem, nebe aka nri nke Ugwu Mbibi, ndị Sọlọmọn eze Izrel wuuru Ashtọret, bụ ihe arụ nke ndị Saịdọn, na nke o wuuru Kimọsh, bụ ihe arụ nke Moab, na nke o wuuru Milkọm, bụ ihe arụ nke ụmụ Amọn, ka eze mere ka a ghara ịnọkwa na ha na-efe ofufe.O wee kụrisịa ogidi nsọ, gbutusịa ogwe osisi dị nsọ, werekwa ọkpụkpụ ndị mmadụ wụjuo nebe ha dịbu.Ọ kwatukwara ebe ịchụàjà nke dị na Betel, bụ ebe dị elu nke Jeroboam nwa Nibat, bụ onye mere ka Izrel mehie, rụrụ, ọ kwaturu ọbụna ebe ịchụàjà ahụ na ebe ahụ dị elu. O wee gbaa ebe ahụ dị elu ọkụ; o gweriri ya ka ọ ghọọ ntụ, gbaakwa ogwe osisi ahụ dị nsọ ọkụ.Mgbe Josaya tụgharịrị, ọ hụrụ ili ndị dị nugwu ahụ. O wee dunye ndị mmadụ, ha wee chịpụta ọkpụkpụ dị nili ndị ahụ ma suo ha ọkụ nelu ebe ịchụàjà ahụ, ka o wee mee ka a ghara ịnọkwa na ya na-efe ofufe, dị ka okwu Jehova nke onye nke ezi Chineke kwuru si dị, bụ onye kwuru ihe ndị a.O wee sị: Nkume ili ònye ka m na-ahụ nebe ahụ? Ndị obodo ahụ wee sị ya: Ọ bụ ili onye nke ezi Chineke nke si Juda bịa wee kwuo ihe ndị a i mere ebe ịchụàjà dị na Betel.O wee sị: Hapụnụ ya ka o zuo ike. Onye akpala ọkpụkpụ ya aka. Nihi ya, ha hapụrụ ọkpụkpụ ya na ọkpụkpụ onye amụma ahụ nke si Sameria bịa.Josaya kwatukwara ụlọ niile nke ebe ndị dị elu dị nobodo ndị dị na Sameria, bụ ndị ndị eze Izrel wuru ịbụ ihe mkpasu iwe, o wee mee ha ihe niile o mere na Betel.Ya mere, o gburu ndị nchụàjà niile nke ebe ndị dị elu bụ ndị nọ nebe ahụ nelu ebe ịchụàjà, kpọọkwa ọkpụkpụ ndị mmadụ ọkụ nelu ha. E mesịa, ọ laghachiri na Jeruselem.Eze wee nye mmadụ niile iwu, sị: Meerenụ Jehova bụ Chineke unu ememme ngabiga dị ka e dere nakwụkwọ ọgbụgba ndụ a.Nihi na ọ dịghị ememme ngabiga e mere dị ka nke a, malite nụbọchị ndị ikpe bụ ndị kpere Izrel ikpe, e meghịkwa nke dị ka ya nụbọchị niile nke ndị eze Izrel na ndị eze Juda.Ma, ọ bụ nafọ nke iri na asatọ nke ọchịchị Eze Josaya ka e meere Jehova ememme ngabiga a na Jeruselem.Josaya kpochapụkwara ndị na-agba afa na ndị ọrụ ha bụ ịkọ ọdịnihu nakwa terafim na arụsị na-asọ oyi ka nsị na ihe arụ niile ndị a hụrụ nala Juda nakwa na Jeruselem, ka o wee mezuo ihe e kwuru niwu ahụ e dere nakwụkwọ ahụ Hilkaya onye nchụàjà hụrụ nụlọ Jehova.Ọ dịghị eze bu ya ụzọ nke dị ka ya, onye ji obi ya dum na mkpụrụ obi ya dum na ike ya dum laghachikwuru Jehova, dị ka iwu dum nke Mozis si dị; ọ dịghịkwa onye dị ka ya biliri mgbe ọ nwụsịrị.Otú ọ dị, Jehova emeghị ka iwe ya dị ọkụ dajụọ, bụ iwe dị ọkụ ọ na-eweso Juda nihi ihe niile na-akpasu ya iwe Manase mere ka ha mee.Kama Jehova sịrị: M ga-ewepụkwa Juda nihu m, dị nnọọ ka m wepụrụ Izrel; m ga-ajụkwa obodo a nke m họọrọ, ya bụ, Jeruselem, nakwa ụlọ ahụ nke m kwuru banyere ya, sị, Aha m ga-adịgide na ya.Ma ihe ndị ọzọ metụtara Josaya na ihe niile o mere, ọ bụ na e deghị ha nakwụkwọ ihe ndị mere nụbọchị ndị eze Juda?Nụbọchị ya, Fero Niko eze Ijipt gbagotere wee bịakwute eze Asiria nakụkụ osimiri Yufretis, Eze Josaya wee gaa izute ya; ma o gburu Josaya na Megido ngwa ngwa ọ hụrụ ya.Ndị na-ejere ya ozi wee buru ya nozu nụgbọ ịnyịnya, si na Megido buru ya lọta Jeruselem wee lie ya nili ya. Ndị ala ahụ wee kpọrọ Jehoahaz nwa Josaya, tee ya mmanụ ma mee ya eze nọnọdụ nna ya.Jehoahaz gbara afọ iri abụọ na atọ mgbe ọ malitere ịchị, ọ chịkwara ọnwa atọ na Jeruselem. Aha nne ya bụ Hamutal nwa Jeremaya onye Libna.O wee malite ime ihe jọrọ njọ nanya Jehova, dị ka ihe niile nna nna ya hà mere si dị.Fero Niko wee tụọ ya mkpọrọ na Ribla nala Hemat, iji gbochie ya ịchị na Jeruselem, o wee rie ala ahụ iwu otu narị talent ọlaọcha na otu talent ọlaedo.Fero Niko mekwara Elayakim nwa Josaya eze nọnọdụ Josaya nna ya ma gbanwee aha ya ka ọ bụrụ Jehoyakim. Ọ kpọkwaara Jehoahaz wee kpọta ya nIjipt, bụ ebe o mesịrị nwụọ.Jehoyakim kwụrụ Fero ọlaọcha na ọlaedo ahụ. Ọ bụ naanị na ọ manyere ala ahụ ịkwụ ụtụ, iji kwụọ ọlaọcha ahụ Fero nyere niwu. Ọ naara ndị ala ahụ ọlaọcha na ọlaedo ahụ dị ka ụtụ isi e kenyere onye ọ bụla si dị, iji kwụọ ya Fero Niko.Jehoyakim gbara afọ iri abụọ na ise mgbe ọ malitere ịchị, ọ chịkwara afọ iri na otu na Jeruselem. Aha nne ya bụ Zebaịda nwa Pedaya bụ onye si Ruma.O wee na-eme ihe jọrọ njọ nanya Jehova, dị ka ihe niile nna nna ya hà mere si dị. 