 Teta! Nọvemba 2014  Gịnị Ka Ihe Ịgara Mmadụ Nke Ọma Pụtara?Isiokwu Ndị Dị na Magazin AGịnị Ka Ihe Ịgara Mmadụ Nke Ọma Pụtara?OBI anaghị adị onye ihe na-anaghị agara nke ọma mma. Ma, e nwere ihe dị njọ karịa ihe agaraghị mmadụ nke ọma? Ọ bụ mmadụ iche na ihe na-agaziri ya mgbe ihe na-anaghị agaziri ya. Onye ma na ihe anaghị agaziri ya ga na-agba mbọ ka ọ mara otú ihe ga-esi gaziwere ya. Ọ ga-amụta ihe nihe ndị ọ na-emetaghị, mụtakwa otú ọ ga-esi mezie ha.Ma, mmadụ iche na ihe na-agaziri ya mgbe ihe na-anaghị agaziri ya adịghị mma. Ụdị onye a ga na-eche na ihe niile dị mma ma ihe ana-emebi. Mgbe ọ ga-eji chọpụta nke bụ eziokwu, ihe emebichaala.Dị ka ihe atụ, e nwere mgbe Jizọs jụrụ, sị: Olee uru ọ ga-abara mmadụ ma ọ bụrụ na o rite ụwa dum nuru ma tụfuo mkpụrụ obi ya? Matiu 16:26 Ihe a o kwuru na-akọwa ụdị ọnọdụ ọjọọ ndị ji ndụ ha niile achụ ego nọ. Otu ọkachamara kwuru na mmadụ ịna-eche naanị banyere mgbe ọzọ a ga-ebugo ya nọkwá ma ọ bụ otú ọ ga-esi kpatakwuo nnukwu ego anaghị eme ka obi dị mmadụ mma. O kwukwara na ọ bụghị ego ole mmadụ nwere ka o kwesịrị iji na-ekpebi ma ihe ọ na-agara ya nke ọma nakwa na ime otú ahụ anaghị eweta obi ụtọ.Ọtụtụ ndị kwetara ihe a. Notu nnyocha e mere nAmerịka, naanị mmadụ ole na ole kwuru na inwe ego dị ezigbo mkpa. Ọtụtụ ndị ọzọ kwuru na ihe ndị ka mkpa bụ ahụ ike, mmadụ na ndị ọzọ ịdị ná mma na mmadụ inwe ọrụ na-eme ya obi ụtọ.O doro anya na ndị mmadụ ma mgbe ihe na-agaziri mmadụ na mgbe ihe na-anaghị agaziri mmadụ. Ma, otú ọtụtụ ndị si eme anaghị egosi na ha ma ihe ihe ịgaziri mmadụ pụtara.Olee Otú I Si Amata Onye Ihe Na-agara nke Ọma?Chebaragodị mmadụ anọ a echiche ka ị mata ụdị ndị ị na-ele anya ka ndị ihe na-agara nke ọma.Ònye ka ị ga-asị na ihe na-agara nke ọma?AFAMAfam na-azụ ahịa. Ọ na-agwa ndị ahịa ya eziokwu, na-akwanyekwara ha ùgwù. Ọ na-agbakwa mbọ. Ahịa ya na-enyekwa ya ezigbo ego, o nweghịkwa ihe na-akọ ya na ezinụlọ ya.CHIMAChima na-azụkwa ụdị ahịa Afam na-azụ. Ego ọ na-akpata karịrị nke Afam na-akpata. Ọ naghị ezu ike maka na ọ na-agba mbọ ka ndị ọzọ ghara ịka ya, nihi ya ọ na-arịakarị ọrịa.UJUNWAUjunwa bụ nwata akwụkwọ na-agụsị akwụkwọ ike, na-agbakwa mbọ ịmụta ihe. Ọ naghị ada nule.EBELEEbele bụ nwa akwụkwọ ọzọ na-eme nke ọma nule karịa Ujunwa, a makwa ya ama nụlọ akwụkwọ ha. Ma, ọ na-aghọ aghụghọ nule, ọ naghịkwa agụ akwụkwọ.Ọ bụrụ na ị sị na ihe na-agaraChimanaEbelenke ọma ma ọ bụkwanụ na ihe na-agaraha anọnke ọma, o nwere ike ịbụ na ihe i ji amata onye ihe na-agara nke ọma bụ ihe mmadụ nwetara nagbanyeghị otú o si nweta ya.Ọ bụrụkwanụ na ị sị na ọ bụAfamnaUjunwaka ihe na-agara nke ọma, o nwere ike ịbụ na ọ bụ onye na-akpa ezigbo àgwà ka ị na-ele anya ka onye ihe na-agara nke ọma. Iche otú ahụ adịkwaghị njọ. Dị ka ihe atụ, chegodị banyere ihe a:Ọ bụ ịgba onye nke mbụ nule ga-abara Ujunwa uru nọdịnihu ka ọ bụ ịgba mbọ na-agụsi akwụkwọ ya ike?Olee ihe ga-aka abara ụmụ Afam uru, ọ bụ ịzụrụ ha ihe ọ bụla ha chọrọ ka ọ bụ ha na papa ha ịna-anọrị?Isi ihe anyị na-ekwu bụ na ọ bụghị ihe mmadụ nwere ma ọ bụ ihe onye ahụ bụ ka e ji amata onye ihe na-agara nke ọma kama ọ bụ àgwà onye ahụ.Ihe Ị Ga-eme Ka Ihe Na-agara Gị Nke ỌmaIhe Baịbụl kwuru gbasara ihe ịgaziri mmadụ dị iche nihe ọtụtụ ndị na-eche na ihe ịgaziri mmadụ pụtara. O kwughị na ọ bụ naanị mmadụ ole na ole ihe dabaara ka ihe ga-agara nke ọma. Ma, ọ naghị akwado ihe ndị mmadụ na-ekwu na onye mee ihe obi ya gwara ya, ihe agaziere ya. Ọtụtụ ndị na-amalite mgbe ụmụ ha ka bụ nwata gwawa ha ihe ahụ. Neziokwu, mmadụ nwere ike mee ihe obi ya gwara ya, ihe aghara ịgara ya nke ọma.Nke bụ eziokwu bụ na e nweghị onye ihe na-agaghị agaliri nke ọma ma onye ahụ gbaa mbọ. Ka anyị tụlee ihe ụfọdụ Baịbụl kwuru banyere ihe ịgara mmadụ nke ọma.IHE BAỊBỤL KWURU:Ọlaọcha agaghị eju onye hụrụ ọlaọcha nanya afọ, ego agaghịkwa eju onye ọ bụla nke hụrụ akụ nanya afọ.Ekliziastis 5:10.IHE Ọ PỤTARA.Ịchụ akụnụba ọnwụ ọnwụ anaghị eme ka mmadụ nwee afọ ojuju. Kama, ọ na-eme ka ihe ghara ịna-atụ onye ahụ nanya. Otu ọkachamara aha ya bụ Jean M. Twenge kwuru na obi anaghị eru ndị mkpa ha bụ ịba ọgaranya ala, obi na-adị na-ajọkwa ha njọ. Ma, ndị mkpa ha bụ ka ha na mmadụ ibe ha dị ná mma anaghị echegbu onwe ha, obi na-erukwa ha ala. O kwukwara na nchọpụta niile a na-eme na-egosi na ego anaghị eme ka mmadụ nwee obi ụtọ nakwa na onye kpatahaala ihe ọ ga-eri, ego ndị ọzọ na-abatazi ya naka adịchazighị mkpa iji nwee afọ ojuju.IHE I NWERE IKE IME.Gbawa mbọ ka ị na-eme ihe ndị ọzọ ga-abara gị uru ná ndụ, ọ bụghị ịchụ ego na akụnụba. Jizọs kwuru, sị: Lezienụ anya ka unu ghara inwe ụdị anyaukwu ọ bụla, nihi na ọbụna mgbe mmadụ nwere ọtụtụ ihe, ihe o nwere adịghị eme ka ọ dị ndụ.Luk 12:15.IHE BAỊBỤL KWURU:Nganga na-abịa tupu nkụpịa, mmụọ mpako na-abịakwa tupu ịsụ ngọngọ. Ilu 16:18.IHE Ọ PỤTARA.Ọ bụrụ na mmadụ adị mpako ma ọ bụ nwee oké ọchịchọ, ihe agaghị agara ya nke ọma. Otu akwụkwọ kwuru banyere ihe ịga nke ọma kwuru na a bịa nụlọ ọrụ ndị na-eme nke ọma, ndị isi ha na-adị umeala nobi, ha adịghị ebuli onwe ha elu. Ma, e kee ụlọ ọrụ ndị na-anaghị eme nke ọma ụzọ atọ, ndị bụ ndị isi nụzọ abụọ nime ha dị mpako. Ihe anyị mụtara nihe akwụkwọ a kwuru bụ na mmadụ ibuli onwe ya elu nwere ike ime ka ihe ghara ịgara ya nke ọma.IHE I NWERE IKE IME.Kama ịgbawa mbọ ka ị bụrụ onye a ma ama, gbalịa ka ị dị umeala nobi. Baịbụl sịrị: Ọ bụrụ na onye ọ bụla echee na ọ dị ihe ya bụ mgbe ọ na-adịghị ihe ọ bụ, ọ na-aghọgbu obi ya. Ụdị onye a abụghị onye ihe na-agara nke ọma.Ndị Galeshia 6:3.IHE BAỊBỤL KWURU:Ọ dịghị ihe dịịrị mmadụ mma karịa ime ka mkpụrụ obi ya hụ ihe ọma nihiịrụsi ọrụike ya.Ekliziastis 2:24.IHE Ọ PỤTARA.Ọ bụrụ na ị na-arụsi ọrụ ike, ọrụ gị ga na-enye gị obi ụtọ. Nakwụkwọ Dr. Madeline Levine dere, ọ sịrị na tupu ihe agaara mmadụ nke ọma nihe ọ na-eme, onye ahụ ga-amarịrị ime ihe ahụ nke ọma. Onye ahụ agaghịkwanụ ama ihe ahụ nke ọma ma ọ bụrụ na ọ naghị agbasi mbọ ike. Ụdị onye ahụ ga-amakwa ihe ọ ga-eme ma nsogbu ọ bụla bịara ya.IHE I NWERE IKE IME.Gbaa mbọ ka ọrụ gị doo gị anya, adakwala mbà ma nsogbu bịara gị. Ọ bụrụ na ị mụrụ ụmụ, nyere ha aka ka ha mụta ihe ha kwesịrị ime ma nsogbu bịara ha. Ya abụla ha nwehaala nsogbu, ị gbara doziere ha ya. Obi na-adịkwa ụmụaka ụtọ ma ha mụta otú ha ga-esi na-edozi nsogbu ha. Ọ ga-enyekwara ha aka ịna-edozi nsogbu ndị ga-abịara ha ma ha too.IHE BAỊBỤL KWURU:Nkịta dị ndụ ka ọdụm nwụrụ anwụ mma.Ekliziastis 9:4.IHE Ọ PỤTARA.Ọrụ iji akpata ego ekwesịghị ịna-ewekọrọ oge gị niile. Ọ bụrụ na mmadụ na-eme nke ọma nọrụ ya, ma ọ naghị enwe efe elekọta onwe ya ma ọ bụ ezinụlọ ya, ị ga-asị na ihe na-agara onye ahụ nke ọma? Ndị ihe na-agara nke ọma neziokwu anaghị ekwe ka ọrụ ha mee ka ha ghara ịna-elekọta onwe ha na ndị ezinụlọ ha.IHE I NWERE IKE IME.Na-elekọta onwe gị anya. Na-ezu ike. A gaghị asị na ihe na-agara gị nke ọma ma ị na-arụsi ọrụ ike ma leghara ma onwe gị ma ndị ezinụlọ gị ma ndị enyi gị anya.IHE BAỊBỤL KWURU:Obi ụtọ na-adịrị ndị maara mkpa ime mmụọ ha.Matiu 5:3.IHE Ọ PỤTARA.Mmadụ ịmụ Baịbụl na ime ihe ọ mụtara so nihe ndị dị mkpa na-eme ka ihe na-agara onye ahụ nke ọma. Nde kwuru nde Ndịàmà Jehova amụtala na ime ihe Baịbụl kwuru na-enyere ha aka ka ha ghara ịna-echegbu onwe ha banyere akụnụba.Matiu 6:31-33.IHE I NWERE IKE IME.Mụta otú Baịbụl ga-esi nyere gị aka ka ihe na-agara gị nke ọma. Ị chọọ ịmatakwu ihe ndị ọzọ Baịbụl kwuru, gwa Ndịàmà Jehova bi gị nso ka ha nyere gị aka ma ọ bụ gị agaa nebe anyị na-edebe ihe nỊntanet bụ.Ihe Ndị Na-eme nỤwaAmerịkaE nwere ihe ọgbara ọhụrụ na-enyere ndị uwe ojii aka ịchụ ndị omekome nemerụghị ndị na-agara onwe ha ahụ. Ọ na-abụ ndị uwe ojii chụwa ndị omekome, ha agbapụ ihe ahụ, ya amado nụgbọala ha. Ndị uwe ojii na-ejiziihe ahụ mataebe ndị omekome ahụ nọ, jirizie nwayọọ chọrọ ha gawa.IndiaNchọpụta e mere na-egosi na kwa awa, a na-egbu otu nwaanyị nIndia makaụgwọ isisịkwa, ụgwọ isi asịghị. Nagbanyeghị na ndị ọchịchị etiela iwu ka ha kwụsị ma ịkwụ ụgwọ isi ma ịnata ụgwọ isi, e gburu ihe karịrị puku ụmụ nwaanyị asatọ na narị abụọ nafọ 2012. Ihe mekwaranụ e ji gbuo ha bụ na ụmụ nwoke ndị chọrọ ịlụ ha ma ọ bụ ụmụnne ụmụ nwoke ndị ahụ chere na ego a kwụrụ ha ehighị nne.SwizalandE nwere ihe ọgbara ọhụrụ dị obere ndị na-amụ gbasara ụmụ nnụnụ na Swizaland tinyere nahụelekentịọbaatọ iji mata ihe ha na-eme ma ha fere gawa Afrịka. Ihe ahụ gosiri ha na ụmụ nnụnụ ahụ fere ọnwa isii nakwụsịghị akwụsị. Tupu ha achọpụta ihe a, ha na-echebu na ọ bụ naanị azụ nwere ike ịgate aka otú ahụ nakwụsịghị akwụsị.Ebe Ọwụwa Anyanwụ AfrịkaMalite nEprel 2005 ruo na Disemba 2012,ndị omekomejidere otu narị ụgbọ mmiri na iri asaa na itoolu. Ụlọ akụ ụwa kwuru na ndị omekome a natara ndị nwe ụgbọ mmiri ndị ahụ ihe karịrị ijeri naịra iri isii na ijeri anọ tupu ha ebunyeghachi ha ụgbọ mmiri ndị ahụ.EkpereÈ nwere onye na-anụ ekpere anyị?Gị Onye na-anụ ekpere, ọ bụ gị ka anụ ahụ niile bụ mmadụ ga-abịakwute.Abụ Ọma 65:2.IHE NDỊ MMADỤ NA-EKWUỤfọdụ ndị mmadụ na-ekwu na ọ dị ka Chineke anaghị anụ ekpere. Ndị ụwa na-atụ nọnụ nwere ike ịna-eche na Chineke anaghị anụ ekpere ha.IHE BAỊBỤL KWURUBaịbụl kwuru, sị: Anya Jehova na-elekwasị ndị ezi omume, ntị ya dịkwa narịrịọ ha na-arịọsi ike; ma ihu Jehova na-emegide ndị na-eme ihe ọjọọ. 1 Pita 3:12 Neziokwu, Chineke na-anụ ekpere. Ma, ọ bụ ekpere ndị na-eme ihe ọ na-achọ ka ọ kacha anụ. Amaokwu Baịbụl ọzọ gosikwara na Chineke na-anụ ekpere anyị. Ebe ahụ sịrị: Obi ike anyị nwere nebe ọ nọ bụ na ihe ọ bụla nke anyị rịọrọ ya dị ka uche ya si dị, ọ na-anụ olu anyị. 1 Jọn 5:14 Nihi ihe amaokwu Baịbụl a kwuru, onye ọ bụla chọrọ ikpegara Chineke ekpere kwesịrị ịma ma ihe ọ na-arịọ ya ọ dabakwara nihe bụ uche Chineke.Olee otú anyị kwesịrị isi na-ekpe ekpere?Mgbe ị na-ekpe ekpere, ekwughachila otu ihe ugboro ugboro.Matiu 6:7.IHE NDỊ MMADỤ NA-EKWUỌ na-abụ ndị Buda, Katọlik, Hindu na ndị Alakụba kpewe ekpere, ha ejiri chaplet na-agụghachi ekpere ha bu nisi.IHE BAỊBỤL KWURUIhe anyị na-ekpe nekpere kwesịrị ịbụ ihe si anyị nala ala obi, o kwesịghị ịbụ ihe anyị bu nisi nke anyị ga na-ekwughachi ugboro ugboro. Baịbụl gwara anyị, sị:Mgbe ị na-ekpe ekpere, ekwughachila otu ihe ugboro ugboro,dị ka ndị mba ọzọ na-eme, nihi na ha na-eche na a ga-anụ olu ha nihi ọtụtụ okwu ha na-ekwu. Ya mere, unu emela ka ha, nihi na Chineke bụ Nna unu maara ihe ndị na-akpa unu tupu unu arịọ ya.Matiu 6:7, 8.IHE O JI GBASA ANYỊOnye na-ekpe ekpere otú na-adịghị Chineke mma nwere ike ịbụ oge ka ọ na-egbu ma ọ bụ ya abụrụ na ọ na-akpasu Chineke iwe. Baịbụl kwuru na ekpere ndị na-anaghị eme ihe Chineke chọrọ bụ ihe arụ nanya ya.Ilu 28:9.Ònye ka anyị kwesịrị ịna-ekpegara ekpere?Chọọnụ Jehova ugbu a a pụrụ ịchọta ya. Kpọkuonụ ya ugbu a ọ nọ nso.Aịzaya 55:6.IHE NDỊ MMADỤ NA-EKWUỤfọdụ ndị na-ekpegara Meri ma ọ bụ ndị mmụọ ozi ma ọ bụkwanụ ndị sent ekpere. Ihe mere ha ji na-ekpegara ha ekpere bụ na ha chere na ha ga-enye aka na-arịọrọ ha Chineke arịrịọ.IHE BAỊBỤL KWURUỌ bụ Nna anyị nke bi neluigwe ka ndị na-efe Chineke kwesịrị ịna-ekpegara ekpere. Matiu 6:9 Baịbụl gbara anyị ume ka anyị ghara ichegbu onwe anyị banyere ihe ọ bụla, kama nihe niile, ka anyị jiri ekpere na ịrịọsi arịrịọ ike na inye ekele mee kaChinekemara ihe anyị na-arịọ.Ndị Filipaị 4:6.Otú Ị Ga-esi Kwụsị Ịna-ebu Iwe nObiIHE BỤ NSOGBUO nwere ike ịbụ na okwu ọjọọ di gị ma ọ bụ nwunye gị gwara gị ma ọ bụ ihe ọjọọ o mere gị ekweghị apụ gị apụ nobi, mgbe ọ bụla i lere ya anya, gị echeta ihe ahụ. Ya emezie ka ị na-eburu ya iwe nobi. Ọ dị gị ka e nweghị ihe ị ga-emeli ka unu na-ebi nudo. Ị na-ewesakwa ya iwe maka na unu anaghị ebi nudo.Nke bụ eziokwu bụ na unu ga-ebili nudo. Ma, ka anyị buru ụzọ ghọta ihe ụfọdụ ibu iwe nobi nwere ike ịkpata.IHE I KWESỊRỊ ỊMAIburu di gị ma ọ bụ nwunye gị iwe nobi na-eme ka ihe ghara ịna-aga aga nezinụlọIbu iwe nobi nwere ike itisa ezinụlọ.Maka gịnị? Maka na onye buuru di ya ma ọ bụ nwunye ya iwe nobi agaghị ahụ ya nanya, ọ gaghị atụkwasị ya obi, ọ gaghịkwa na-emere ya ihe ọma. Ị manụ na ọ bụ ihe ndị a na-eme ka ezinụlọ ghara isi ike. Mmadụ iburu di ya ma ọ bụ nwunye ya iwe nobi bụ nnukwu nsogbu nezinụlọ. Ọ bụ ya mere Baịbụl ji sị: Wepụnụ obi ilu niile na iwe . . .  netiti unu.Ndị Efesọs 4:31.Onye na-ebu iwe nobi na-emerụ onwe ya ahụ.Ibu iwe nobi dị ka ebe mmadụ na-ama onwe ya ụra na-atụ anya na ọ bụ onye ọzọ ka ntì ga-afụ ụfụ. Otu ọkachamara aha ya bụ Mark Sichel kwuru na onye ahụ ị na-eburu iwe nobi nwedịrị ike na-enwere onwe ya obi ụtọ, ghara ịchọ ịma ihe na-eme gị. Ihe ọ pụtara bụ na onye na-eburu di ya ma ọ bụ nwunye ya iwe nobi na-emerụ onwe ya ahụ.Ibu iwe nobi dị ka ebe mmadụ na-ama onwe ya ụra na-atụ anya na ọ bụ onye ọzọ ka ntì ga-afụ ụfụIhe ị ga-eme dị gị naka.Ụfọdụ ndị nwere ike ha agaghị ekweta ihe a. Ha nwere ike ịsị, Ọ bụ di m ma ọ bụ nwunye m mere m ji eburu ya iwe nobi. Iche otú ahụ ga-eme ka mmadụ chewe na ọ gaghị akwụsịli iburu onye nke ọzọ iwe nobi ebe ọ bụ onye ahụ kpasuru ya iwe. Ma, Baịbụl gwara anyị ihe anyị kwesịrị ime. Ọ sịrị: Ka onye ọ bụla nwapụta ọrụ ya. Ndị Galeshia 6:4 Ọ bụghị anyị ga-ekpebiri ndị ọzọ ihe ha ga-ekwu ma ọ bụ ihe ha ga-eme. Ma, ọ bụ anyị ga-ekpebi ihe anyị ga-eme ma ha kpasuo anyị iwe. E nwere ihe ndị ọzọ anyị nwere ike ime ma e wezụga ibu iwe nobi.IHE I NWERE IKE IMEKpebie ihe ị ga-eme.Ihe mbụ ga-agbata gị nobi nwere ike ịbụ ịta di gị ma ọ bụ nwunye gị ụta. Ma, cheta na i nwere ike ikpebi iburu di gị ma ọ bụ nwunye gị iwe nobi ma ọ bụ ịgbaghara ya. I nwere ike ime ihe a Baịbụl kwuru. Ọ sịrị: Anọkwala na-ewe iwe ruo mgbe anyanwụ dara. Ndị Efesọs 4:26 Ọ bụrụ na ị na-agbaghara di gị ma ọ bụ nwunye gị, unu ga-enwe ike ịna-edozi ihe ọ bụla na-esere unu okwu.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ndị Kọlọsi 3:13.Gwa onwe gị eziokwu.Baịbụl kwuru na e nwere ndị na-ewekarị iwe. Ilu 29:22 Ọ bụ otú ahụ ka i si eme? Jụọ onwe gị, sị: M na-ewekarị iwe? Obere ihe ọ bụla mmadụ mere ọ na-ewe m iwe? Baịbụl kwuru na onye na-ekwu banyere otu ihe mgbe niile na-ekewa ndị ha na ibe ha dị ná mma. Ilu 17:9;Ekliziastis 7:9 Ụdị ihe a nwekwara ike ime nezinụlọ. Nihi ya, ọ bụrụ na ị na-ebukarịrị di gị ma ọ bụ nwunye gị iwe nobi, jụọ onwe gị, sị, M nwere ike ịna-enwere ya ndidi?Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:1 Pita 4:8.Mara mgbe ị ga-ekwu okwu na mgbe ị gaghị ekwu okwu.Baịbụl kwuru na e nwere oge ịgbachi nkịtị na oge ikwu okwu. Ekliziastis 3:7 Ọ bụghị ihe ọ bụla di gị ma ọ bụ nwunye gị mere gị ka unu kwesịrị ịkpara isiokwu. Oge ụfọdụ, i nwere ike kwuo ihe ị chọrọ ikwu nime obi gị, nelu ihe ndina gị, ma gba nkịtị. Abụ Ọma 4:4 Di gị ma ọ bụ nwunye gị mee ihe were gị iwe, chere ka obi gị dajụọ tupu ị gwawa ya banyere ya. Otu nwaanyị aha ya bụ Beatriz sịrị na di ya kpasuo ya iwe, ọ na-ebu ụzọ chere ka obi ya dajụọ. E mechaa ọ na-achọpụta na ihe ahụ were ya iwe mgbe ahụ e nweghị ihe ọ bụ. Ọ na-ewetuzi obi gwa di ya otú obi dị ya.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ilu 19:11.Ghọta ihe ịgbaghara mmadụ pụtara.Okwu Hibru ma ọ bụ Grik e si sụgharịta mgbaghara pụtara ịhapụ ihe. Nihi ya, ịgbaghara mmadụ apụtaghị na ị ga-eme ka à ga-asị na e nweghị ihe onye ahụ mere gị. Kama, ọ pụtara na ị ga-ahapụwa ihe ahụ o mere maka na ibu iwe nobi nwere ike ịkpatara gị ọrịa ma ọ bụ tisaa ezinụlọ gị.Ihe oyiyiNdị Juu oge ochie hà fere ihe oyiyi ofufe ma ọ bụkwanụ jiri ha fee ofufe?Emerela onwe gị ihe oyiyi a pịrị apị ma ọ bụ ọdịdị nke yiri ihe ọ bụla dị neluigwe ma ọ bụ nke dị nelu ụwa ma ọ bụ nke dị na mmiri nokpuru ụwa. Akpọrọla ha isiala, ekwekwala ka a rata gị ife ha ofufe.Ọpụpụ 20:4, 5.Akwụkwọ Nsọ Hibru nke ọtụtụ ndị na-akpọ Agba Ochie kwuru ugboro ugboro na iji ihe oyiyi efe Chineke adịghị mmaIHE ỌTỤTỤ NDỊ KWEEREAkwụkwọ a na-akpọNew Catholic Encyclopediasịrị na e nwere ọtụtụ ihe oyiyi ndị Juu na-akwanyere ùgwù, jirikwa ha na-efe ofufe. Dị ka ihe atụ, akwụkwọ ahụ kwuru na e nwere mkpụrụ osisi, okooko osisi, nakwa ụmụ anụmanụ ndị e ji chọọ ụlọ nsọ dị na Jeruselem mma.1 Ndị Eze 6:18;7:36.IHE I KWESỊRỊ ỊMANagbanyeghị na e ji ihe ndị ahụ chọọ ụlọ nsọ mma, ndị Juu ji ofufe Chineke kpọrọ ihe e nweghị mgbe ha ji ihe ndị ahụ fee ofufe. Nke bụ eziokwu bụ na e nweghị ebe Baịbụl kwuru na onye Izrel ji obi ya niile efe Chineke ji ihe oyiyi fee ya ofufe.IHE BAỊBỤL KWURUChineke si nọnụ Aịzaya onye amụma kwuo, sị: Agaghị m enye onye ọzọ nsọpụrụ m, agaghịkwa m enye ihe oyiyi a pịrị apị otuto m.Aịzaya 42:8.Ndị Kraịst oge ochie hà ji ihe oyiyi fee ofufe?Oleekwa nkwekọrịta ụlọ nsọ Chineke na arụsị nwere? Kwụsịkwanụ imetụ ihe na-adịghị ọcha aka.2 Ndị Kọrịnt 6:16, 17.Otu akwụkwọ kwuru banyere Ndị Kraịst oge ochie kwuru na e nweghị mgbe ha ga-ekweta itinye ihe oyiyi nụlọ ụka ha nakwa na ha ga-ewere ịkpọrọ ihe oyiyi isiala ma ọ bụ iji ya kpee ekpere ka ikpere arụsịIHE ỌTỤTỤ NDỊ KWEEREAkwụkwọ ahụ bụNew Catholic Encyclopediakwukwara na o doro anya na Ndị Kraịst oge ochie ejighị ihe oyiyi fee ofufe. Ihe ọzọ akwụkwọ ahụ kwuru bụ na e ji ihe oyiyi chọọ ebe e liri Ndị Kraịst oge ochie mma nakwa na ha ji ihe oyiyi chọọ ebe ha na-anọ efe ofufe mma.IHE I KWESỊRỊ ỊMAIhe oyiyi ndị kacha ochie a hụrụ nebe e liri ndị oge ochie bụ ndị e tinyere nihe dị ka narị afọ abụọ mgbe Kraịst nwụchara. Nihi ya, ihe ahụ akwụkwọ bụNew Catholic Encyclopediakwuru gbasara Ndị Kraịst oge ochie abụghị eziokwu maka na oge e dere nihe ndị ahụ a hụrụ abụghị oge Ndị Kraịst e kwuru okwu ha nAkwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịst nke ọtụtụ ndị na-akpọ Agba Ọhụrụ nọ ndụ. Ihe ihe ndị ahụ a hụrụ nili ha na-egosi bụ na ka oge na-aga ụfọdụ ndị sị na ha bụ Ndị Kraịst malitere iji ihe oyiyi efe ofufe otú ahụ ndị na-agọ mmụọ si eme. O yiri ka ihe ha ji mee otú ahụ bụ ka ha wee tọghata ndị ọgọ mmụọ.IHE BAỊBỤL KWURUGbaaranụ ikpere arụsị ọsọ.1 Ndị Kọrịnt 10:14.È kwesịrị iji ihe oyiyi na-efe ofufe?Kpacharanụ anya ka unu ghara ikpere arụsị.1 Jọn 5:21.Baịbụl akwadoghị ka e jiri ihe oyiyi na-efe Chineke. Nihi ya, Ndịàmà Jehova anaghị eji ihe oyiyi efe ofufe, ha anaghịkwa etinye ihe oyiyi nụdị ya ọ bụla nụlọ ha ma ọ bụ nebe ha na-anọ efe ChinekeIHE ỌTỤTỤ NDỊ KWEEREAkwụkwọ ahụ bụNew Catholic Encyclopediakwukwara na ọ bụrụ na mmadụ na-akpọrọ ihe oyiyi isiala na ọ bụ onye ihe ahụ nọchiri anya ya ka ọ na-efe, ọ bụghị ihe oyiyi ahụ.IHE I KWESỊRỊ ỊMAMgbe Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya otú ha ga-esi na-ekpe ekpere, ọ gwaghị ha ka ha jiri ihe oyiyi na-ekpe ekpere. NAkwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịst ya bụ, Agba Ọhụrụ, e nweghị ebe e kwuru ihe gosiri na a ga-eji ihe oyiyi na-efe ezi Chineke.IHE BAỊBỤL KWURUỌ bụ Jehova bụ Chineke gị ka ị na-aghaghị ife ofufe, ọ bụkwa naanị ya ka ị na-aghaghị ijere ozi dị nsọ.Matiu 4:10.Otú Ị Ga-esi Na-ezere ỌnwụnwaIHE BỤ NSOGBUNwa okorobịa dị afọ iri na isii aha ya bụ Chinedusịrị: Oge ụfọdụ, ụmụ agbọghọ chọrọ ka mụ na ha kpawa na-ana m nọmba ekwentị m. Ha gwa m ya, mụ aghara ha pụwa. Ma, m na-adị ajụ onwe m ma è nwere ihe o mere ma m nye ha ya? Neziokwu, ụmụ agbọghọ ndị ahụ bụcha asampete.Ọnwụnwa ọ na-abịara gị otú a o si abịara Chinedu? Ọ bụrụ na ọ na-abịara gị, i nwere ike izere ya.IHE I KWESỊRỊ ỊMAỌ bụrụ na i kwere ka ọnwụnwa merie gị, ị ga-akpatara onwe gị nsogbuE nweghị onye ọnwụnwa na-anaghị abịara.Ọnwụnwa na-abịa nụdị dị iche iche, na-abịakwara ma nwata ma okenye. Pọl onyeozi abụghịzi nwata mgbe o dere, sị: Nezie, iwu Chineke na-eme m obi ụtọ,  . .  ma ana m ahụ nahụ m iwu ọzọ nke na-alụso iwu nke uche m agha, na-adọrọkwa m nagha gaa niwu nke mmehie. Ndị Rom 7:22, 23 Nagbanyeghị mgba a Pọl na mmehie nọ na-agba, o meriri mmehie. Gịnwa ga-emerilikwa ya. Anyị ekwesịghị ikwe ka anụ ahụ anyị na-achị anyị. 1 Ndị Kọrịnt 9:27 Ọ bụrụ na ị mụta otú ị ga-esi na-emeri ọnwụnwa ugbu a ị ka bụ nwata, ọ ga-enyere gị aka izere ọtụtụ nsogbu nwere ike ịbịara gị, nyekwara gị aka mgbe ị ghọrọ okenye.Ihe ndị e ji agbasa ozi so akpata ọnwụnwa.Baịbụl kwuru na ọnwụnwa na-abịara ndị na-eto eto. Ọnwụnwa ndị ahụ na-esikwa ezigbo ike. 2 Timoti 2:22 Kama inyere ha aka, fim, egwú, tiivi, na akwụkwọ ndị na-eto eto na-agụ na-eme ka o sikwuoro ha ike izere ọnwụnwa. Ihe ndị a na-akụziri ha na ime ihe na-adịghị mma enweghị ihe o mere. Dị ka ihe atụ, na fim ọ bụla a na-egosi nwoke na nwaanyị hụrụ ibe ha nanya, ha ga-enwerịrị mmekọahụ tupu fim ahụ agwụ. Ma, Baịbụl kwuru na onye ọ bụla nime anyị ga-ezereli ọchịchọ anụ ahụ. 1 Pita 2:11 Ọ pụtara na i nwere ike ikpebi na ị ga na-emeri ọnwụnwa. Olee otú ị ga-esi na-emeri ya?IHE I NWERE IKE IMEMara ihe bụ nsogbu gị.Ị manụ na ọ bụ ihe ọ bụla na-amasị mmadụ ka e ji anwa ya ọnwụnwa. Nihi ya, gbaa mbọ mara ihe bụ nsogbu gị ka i nwee ike ịma otú ị ga-esi kee nkwụcha maka mgbe a ga-eji ya nwaa gị ọnwụnwa?Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Jems 1:14.Jikere maka ọnwụnwa.Nọrọ ala chee echiche ka ị mara ụdị ọnwụnwa nwere ike ịbịara gị. Kwadebe ihe ị ga-eme ma ọ bụ otú ị ga-esi zere ya ma ọ bịa.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ilu 22:3.Mara ihe dị njọ na ihe dị mma.Baịbụl kwuru na mgbe a nwara Josef ka ọ kwaa iko, o kwuru, sị: Olee otú m ga-esi mee oké ihe ọjọọ a wee mehie Chineke? Jenesis 39:9 Ihe ahụ Josef kwuru gosiri na ọ ma ihe dị mma na ihe dị njọ. Gịnwa, ị ma ihe dị mma na ihe dị njọ?Gị na ndị ga-enyere gị aka izere ọnwụnwa na-akpa.Ọ bụrụ na ndị enyi gị bụ ndị hụrụ ihe dị mma nanya, ha ga-enyere gị aka ịna-ezere ọnwụnwa. Cheta na Baịbụl sịrị: Onye ya na ndị maara ihe na-eje ije ga-ama ihe.Ilu 13:20.Zere ihe ndị nwere ike ime ka izere ọnwụnwa siere gị ike.Dị ka ihe atụ:Gị na onye na-abụghị nwoke ibe gị ma ọ bụ nwaanyị ibe gị anọla nebe ndị mmadụ agaghị na-ahụ unu.Agala nỊntanet noge ma ọ bụ nebe ọ ga-adịrị gị mfe ile ndị gba ọtọ.Zere ndị na-ekwu okwu rere ure na ndị na-akpa àgwà ọjọọ.Olee ihe i chere ị ga na-eme nke ga-enyere gị aka ịna-ezere ọnwụnwa?Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:2 Timoti 2:22.Rịọ Jehova ka o nyere gị aka.Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Na-ekpenụ ekpere mgbe niile, ka unu wee ghara ịbanye nọnwụnwa. Matiu 26:41 Nke bụ eziokwu bụ na Jehova Chineke chọrọ ka ị na-emeri ọnwụnwa, ọ ga-enyekwara gị aka. Baịbụl kwuru, sị: Ọ gaghịkwa ekwe ka a nwaa gị gabiga ihe ị pụrụ idi, kama mgbe ọnwụnwa bịara, ọ ga-emere gị ụzọ mgbapụ, ka i wee nwee ike idi ya.1 Ndị Kọrịnt 10:13.Otú Igurube Si Amata Na Ihe Nọ Ya NsoỊ MANỤ na igurube na-aga nìgwè, ha na-ehi ezigbo nne ma ha na-aga. Ebe ọ bụla ha gafetara, ha ekpuchie urukpuru ma ọ bụ ihu ígwé. Nagbanyeghị na ha na-aga nìgwè, ha anaghị akụkọta. Gịnị na-enyere ha aka ka ha ghara ịna-akụ ibe ha?Ihe Ị Ga-echebara Echiche:O nwere ihe dị nazụ anya igurube ọ bụla. Ihe ahụ na-enyere ya aka ịma mgbe ihe ọ bụla bịara ya nso. Mgbe ọ bụla o yiri ka è nwere ihe dị ya nso ga-akụ ya, ihe ahụ dị nazụ anya ya ga-agwa ụbụrụ ya ozugbo, ya efepụ notu ntabi anya.Ndị ọkà mmụta sayensị ejirila ihe ha mụtara nanya igurube nakwa nihe ahụ dị nazụ anya ya mepụta rọbọt ga-eji aka ya mara mgbe ihe ọ bụla bịawara ya nso, zerekwa ya. Ndị na-arụ ụgbọala jikwa ihe ha mụtara nigurube na-emepụta ihe ha ga-etinye nụgbọala nke ga-eme ka ụgbọala kwụsị ozugbo ma e nwee ụgbọala ọzọ chọrọ ịkụ ya. Otu ọkachamara aha ya bụ Shigang Yue kwuru na e nwere ọtụtụ ihe anyị ga-amụta nigurube efu.Gịnị ka i chere?Ì chere na ihe a dị nazụ anya igurube nọkatara dịrị, ka è nwere onye kere ya? 