 Teta!, Nke 2 2017  Gịnị Ka Baịbụl Kwuru Banyere Ime Mgbaasị?Isiokwu Ndị Dị na Magazin AOkwu MmaliteIhe na-ejupụtazi na fim nakwa na tiivi ugbu a bụ ndị amusu na ihe ndị ọzọ gbasara ndị mmụọ ọjọọ.Gịnị ka i chere? Ile ihe ndị a ọ bụ ntụrụndụ na-enweghị ihe o mere, ka ò nwere nsogbu ha nwere ike ịkpata?Teta!a kọwara ihe mere ndị mmadụ ji enwe mmasị na mgbaasị, kwuokwa gbasara nsogbu dị na ya.Ihe Gbasara Ime Mgbaasị Na-amasịkarị Ndị MmadụỌTỤTỤ akwụkwọ, fim na egwuregwu kọmputa ndị e nwere taa na-ejupụtazi nihe gbasara ndị amusu na ihe ndị ọzọ gbasara ndị mmụọ ọjọọ. Gịnị mere ihe ndị a ji na-amasịkarị ndị mmadụ?Otu ọkachamara nihe gbasara mmekọrịta mmadụ na ibe ya aha ya bụ Claude Fischer, sịrị: Ndị kweere ná mmụọ ndị nwụrụ anwụ na-akarịzi akarị noge ndị a nAmerịka. Mgbe mbụ, ọ bụ ihe dị ka otu onye nime mmadụ iri kweere na ya. Ma ugbu a, ọ bụzi ihe dị ka mmadụ atọ nime mmadụ iri. NAmerịka, ndị na-eto eto garala na nke ndị na-eme anwansi, ndị kweere ná mmụọ ndị nwụrụ anwụ, ma ọ bụ ndị kweere na e nwere ụlọ ndị nwụrụ anwụ bi, ji okpukpu abụọ karịa ndị dimkpa kweere nihe ndị ahụ.Ọ bụghị ihe ịtụya na akụkọ gbasara ndị mmụọ ọjọọ ijide ndị mmadụ jizi nwayọọ nwayọọ na-eju ebe niile ugbu a. Michael Calia kwuru notu akwụkwọ a na-akpọThe Wall Street Journal,sị: Ndị mmụọ ọjọọ ji na-akarịzi akarị. Otu ihe kpatara ya bụ na ime mgbaasị na ịta amusu jupụtaziri na fim nakwa na tiivi kemgbe afọ iri gara aga.Otu nchọpụta e mere gosiri na e kee ndị nọ nụwa ụzọ iri, ihe dị ka ụzọ abụọ ruo ụzọ ise kweere ná mmụọ ndị nwụrụ anwụ. O jukwara nakwụkwọ ọdịbendị nke ọtụtụ obodo. Nchọpụta prọfesọ Christopher Bader na prọfesọ Carson Mencken mere nAmerịka mere ka a mata na mmadụ asaa ma ọ bụ mmadụ asatọ nime mmadụ iri ọ bụla nọ nAmerịka kwetasiri ike notu ụdị mgbaasị ma ọ bụ ọzọ.Ma, mmadụ iji ihe ndị gbasara mgbaasị na-eme onwe ya obi ụtọ ọ bụ ihe na-enweghị ihe o mere?Gịnị Ka Baịbụl Kwuru Banyere Ime Mgbaasị?ỌTỤTỤ ndị na-ewere ya na ihe ọ bụla gbasara ndị mmụọ ọjọọ na ime mgbaasị abụghị eziokwu, na ha bụ naanị ihe ndị a na-egosi na fim. Ma, ihe Baịbụl kwuru dị iche. Ọ dọrọ anyị aka ná ntị gbasara ime mgbaasị. Dị ka ihe atụ,Diuterọnọmi 18:10-13sịrị: A gaghị ahụ netiti unu . . . onye ọ bụla nke na-agba afa, onye na-eme anwansi ma ọ bụ onye ọ bụla nke na-achọ ihe mgbaàmà ọdịnihu ma ọ bụ dibịa anwansi, ma ọ bụ onye na-akọ ndị ọzọ ọgwụ ma ọ bụ onye ọ bụla nke na-ajụ onye na-agba afa ase ma ọ bụ onye ọrụ ya bụ ịkọ ọdịnihu ma ọ bụ onye ọ bụla nke na-ajụ ndị nwụrụ anwụ ase. Gịnị mere e ji kwuo ihe a? Akwụkwọ Nsọ sịrị: Onye ọ bụla nke na-eme ihe ndị a bụ ihe arụ nanya Jehova . . . Ị gaghị enwe ntụpọ nebe Jehova bụ Chineke gị nọ.Gịnị mere Baịbụl ji katọọ ụdị ime mgbaasị niile?MMALITE ỌJỌỌBaịbụl mere ka anyị mata na tupu Chineke ekee ụwa, o kere ọtụtụ nde ndị mmụọ ozi. Job 38:4,7;Mkpughe 5:11 O nyekwara mmụọ ozi nke ọ bụla ikike ịhọrọ ime ihe ọma ma ọ bu ihe ọjọọ. Ụfọdụ nime ndị mmụọ ozi a họọrọ inupụrụ Chineke isi, si neluigwe gbadata nụwa, bịa na-akpata ọgba aghara. Ihe a mere ka ụwa jupụta nime ihe ike.Jenesis 6:2-5,11;Jud 6.Baịbụl gwara anyị na ndị mmụọ ọjọọ a nwere ikike dị egwu. Ha ejirikwala ikike a duhie ọtụtụ nde mmadụ. Mkpughe 12:9 Ha na-ejikwa mmasị ndị mmadụ nwere nịmataọdịnihu eduhie ọtụtụ ndị.1 Samuel 28:5,7;1 Timoti 4:1.Neziokwu, e nwere mgbe ụfọdụ ndị mmụọ ọjọọ na-emere ndị mmadụ ihe ọma. 2 Ndị Kọrịnt 11:14 Ma, nke bụ eziokwu bụ na ndị mmụọ ọjọọ na-agbalị imegharị ndị mmadụ anya ka ha ghara ịmata eziokwu banyere Chineke.2 Ndị Kọrịnt 4:4.Baịbụl kwuru na mmadụ na ndị mmụọ ọjọọ imekọrịta ihe abụghị ihe egwuregwu. Mgbe e mere ka ndị na-eme anwansi chọrọ ịghọ ndị na-eso ụzọ Jizọs ghọta na mmadụ na ndị mmụọ ọjọọ imekọrịta ihe adịghị mma, ha chịkọtara akwụkwọ ha ma kpọọ ha ọkụ nagbanyeghị na ha ji nnukwu ego zụọ ha.Ọrụ Ndịozi 19:19.Ihe o nwere ike ịbụ ya kpatara ọtụtụ ụmụ nwaanyị ndị na-eto eto ji na-enwezi mmasị na mgbaasị ga-abụ otú e sizi na-eme ka ndị amusu maa mma na tiivi, fim, nakwa nakwụkwọ.Gallup Youth Survey, 2014Taakwa, ọtụtụ ndị ekpebiela iwepụ aka ná ntụrụndụ ọ bụla ma ọ bụ ihe ọ bụla ọzọ nwere ihe jikọrọ ya na mgbaasị. Dị ka ihe atụ, mgbe Mariadị afọ iri na abụọ, ọ na-enwe ike ikwu ihe ga-eme nọdịnihu, ma ọ bụ ikwu nsogbu na-abịanụ. Ọ na-agụrụ ụmụ klas ya kaadị tarọt. Ebe ọ bụ na ihe ọ bụla ọ gwara ha na-eme, o mere ka ọ bamikwuo nime mgbaasị.Maria chere na ọ bụ Chineke nyere ya ikike ime ihe ndị a iji nyere ndị mmadụ aka. Ọ sịrị: Ma, o nwere ihe nọ na-enye m nsogbu nobi. Ọ bụ ndị ọzọ ka m na-eji kaadị ndị ahụ akọrọ ọdịnihu ha. Anaghị m enwe ike iji ha akọ ọdịnihu nke m, ma ọ na-agụsi m agụụ ike ịmata ọdịnihu m.Maria kpere ekpere maka ọtụtụ ihe na-agba ya gharịị. Ndịàmà Jehova mecharabido mụwara ya Baịbụl. Maria mụtara na ikike o ji na-akọ ọdịnihu esighị nebe Chineke nọ. Ọ mụtakwara na ndị niile chọrọ ka ha na Chineke dịrị ná mma ga-ebibi ihe ọ bụla e ji eme mgbaasị ha nwere. 1 Ndị Kọrịnt 10:21 Gịnị mechara mee? Maria tụfuru akwụkwọ na ihe ndị ọzọ niile o ji eme mgbaasị. Ugbu a, ọ na-akọziri ndị ọzọ eziokwu ndị ọ mụtara na Baịbụl.Mgbe Michael ka bụ onye na-eto eto, o nwere ezigbo mmasị nịgụ akwụkwọ ndị a kọrọ gbasara ndị ji ike ndị mmụọ ọjọọ na-akpa ike. Ọ sịrị: Ọ na-amasị m ịdị ka ndị ọgbọ m m gụrụ gbasara ha nakwụkwọ ndị ahụ. Ntakịrị ntakịrị, Michael bidoro ịna-agụ akwụkwọ mgbaasị na akwụkwọ ndị òtù ọjọọ. Michael kwuru, sị: M bidoro inwe mmasị nakwụkwọ na fim mgbaasị nihi na m chọrọ ịmata ihe dị na ha.Mgbe Michael bidoro mụwa Baịbụl, ọ matara na ya kwesịrị ichebara ụdị akwụkwọ ndị ọ na-agụ echiche. Ọ sịrị: Eji m akwụkwọ depụta ihe niile gbasara mgbaasị m nwere ma bibie ha. M mụtakwara ihe ná1 Ndị Kọrịnt 10:31. Ebe ahụ sịrị: Na-emenụ ihe niile iji nye Chineke otuto. M gụwa akwụkwọ ọ bụla ugbu a, ajụjụ m na-ajụzi onwe m bụ, Ihe a m na-agụ nakwụkwọ a ọ ga-eme ka m bido ime ihe na-agaghị ewetara Chineke otuto? Ọ bụrụ otú ahụ, m na-akwụsị ịgụ ya.Nkọwa ahụ akọwara Baịbụl ka oriọna dabara adaba nihi na ọ na-enye ìhè na-eme ka mmadụ mata na ime mgbaasị enweghị uru ọ bara. Abụ Ọma 119:105 Ma, o nwekwara ihe ndị ọzọ Baịbụl kwuru. O mere ka anyị mata banyere nkwa magburu onwe ya Chineke kwere banyere ụwa ndị mmụọ ọjọọ na-agaghị anọ na ya. Uru ọ ga-abara ụmụ mmadụ karịrị akarị. Dị ka ihe atụ,Abụ Ọma 37:10, 11kwuru, sị: Noge na-adịghị anya, onye ajọ omume agakwaghị anọ; ị ga-elekwa anya nebe ọ na-anọ, ma ọ gaghị anọ ya. Ma ndị dị umeala nobi ga-enweta ụwa, ha ga-enwekwa obi ụtọ dị ukwuu nihi udo nke zuru ebe niile.Otú Aṅụ Si EfedataAṄỤ nwere ike isi otú ọ bụla masịrị ya fedata nenweghị nsogbu ọ bụla. Olee otú o si eme ya?Ihe Ị Ga-echebara Echiche:Tupu aṅụ enwee ike ifedata nke ọma, ọ ga-ebu ụzọ belata ọsọ o ji na-efe, ọ na-afọkwa ntakịrị ka ọ bụrụ na ọ kwụsịchaala tupu ya ebere nihe. O nwere ihe abụọ ọ ga-agbakọrịrị tupu ya enwee ike ifedata nke ọma. Nke mbụ bụ ọsọ o ji na-efe, nke abụọ abụrụ otú ebe ọ chọrọ ibekwasị dịruru nanya. Ihe a na-eme ka ọ mara otú ọ ga-esi belata ọsọ ya. Ma, ọ ga-esiri ọtụtụ ụmụ ahụhụ ndị ọzọ ike ime ihe ndị a nihi na anya ha anaghị enwe ike ịmata otú ihe dịruru nanya.Otú aṅụ si ahụ ụzọ dị nnọọ iche notú anyịnwa si ahụ ụzọ nihi na anyị nwere ike iji anya anyị mata otú ihe dịruru nanya. Ọ dị ka ihe na-enyere aṅụ aka ịma otú ihe dịruru nanya bụ na ka ọ na-abịa ihe nso, ihe ahụ ga na-ebukwu ya ibu nanya. Nchọpụta ndị e mere na mahadum a na-akpọ Australian National University gosiri na aṅụ na-ebelata ọsọ o ji na-efe otú ga-eme ka ihe ọ na-ele anya jiri nwayọọ na-ebukwu ibu. Ọ bụ ihe a na-eme ka aṅụ nwee ike ifedata nke ọma nemerụghị ahụ.Akwụkwọ bụProceedings of the National Academy of Sciences,kwuru, sị: Nihi otú a o si adịrị aṅụ mfe ifedata nenweghị nsogbu ọ bụla . . . ọ dị mma ilere anya na ya rụọ robọt ndị ga na-efegharị nenweghị nsogbu ọ bụla.Gịnị ka i chere?Otú ahụ aṅụ si efedata nenweghị nsogbu ọ bụla, ọ nọkatara dịrị, ka è nwere onye kere ya otú ahụ?Otú Ị Ga-esi Edi Ọnwụ Nne ma Ọ Bụ NnaIHE MERE O JI ARA AHỤOtu nwa agbọghọ aha ya bụ Dami dị afọ isii mgbe ọrịa ụbụrụ gburu nna ya. Otu nwoke aha ya bụ Derrick dị afọ itoolu mgbe ọrịa obi gburu nna ya. Nwaanyị ọzọ aha ya bụ Jeannie dị afọ asaa mgbe ọrịa kansa mechara gbuo mama ya nime otu afọ ọ rịara ya.Mmadụ nwụnahụchara ụmụaka ndị a mgbe ha ka dị ezigbo ntakịrị. Ụdị ihe ahụ ò metụla gị? Ọ bụrụ na o metụla gị, isiokwu a ga-enyere gị aka idi ya.Ma, ka anyị burugodị ụzọ leba anya nihe ụfọdụ gbasara iru uju.IHE I KWESỊRỊ ỊMAE nwere ọtụtụ ụzọ e si eru uju.Ọ pụtara na otú i si na-eru uju nwere ike ịdị iche notú ndị ọzọ si eru nke ha. Akwụkwọ bụHelping Teens Cope With Deathkwuru, sị: E nweghị ụzọ a kapịrị ọnụ mmadụ ga-esirịrị na-eru uju onye nwụnahụrụ ya. Ihe ka mkpa bụ ka mmadụ ghara izochi mwute ya. Nihi gịnị? Ọ bụ nihi na . . .Mmadụ izochi nwute ọ na-enwe adịghị mma.Jeannie anyị kwuru okwu ya ná mmalite kwuru, sị: M chere na m kwesịrị izochi nwute m nọ na-enwe ka ihe merenụ ghara iwutebiga nwanne m nke ntakịrị ókè. M ka na-emekwa ụdị ihe a ruo taa. M na-ezochikarị ihe ọ bụla na-enye m nsogbu. Ma, ọ dịkwanụghị mma.Ndị ọkachamara kwetakwara na ọ dịghị mma. Otu akwụkwọ aha ya bụThe Grieving Teenkwuru, sị: Mmadụ agaghị ezochili ihe na-enye ya nsogbu ruo ebighị ebi. Otu ụbọchị, mgbe onye ahụ na-atụghị anya ya, ọ ga-abọlite. O nwere ike ịkpatara onye ahụ mkpaghasị uche ma ọ bụ ọrịa. O nwekwara ike ime ka mmadụ bido ṅụwa ọgwụ ọjọọ ma ọ bụ oké mmanya iji chefuo nsogbu ya.Iru uju nwere ike ịkpata mkpaghasị uche.Dị ka ihe atụ, ụfọdụ ndị na-ebido wewere onye ahụ nwụrụ anwụ iwe maka na ọ hapụrụ ha, ndị ọzọ ana-ata Chineke ụta nihi na ha chere na Chineke gaara egbochi ọnwụ onye ahụ. E nwekwara ndị nke na-akwa ụta maka ihe ha mere ma ọ bụ ihe ha gwara onye ahụ nwụrụ anwụ nke ha na-enwekwaghị ohere imezi.Nke bụ eziokwu bụ na e nwere ọtụtụ ihe dị niru uju. Ma, olee ihe ga-enyere gị aka?IHE I NWERE IKE IMEKọsara mmadụ nsogbu gị.I nwere ike ịchọwa ịna-anọ naanị gị mgbe ị na-eru uju. Ma, ị gbalịa kọọrọ onye ezinụlọ unu ma ọ bụ enyi gị otú obi dị gị, ọ ga-enyere gị aka idi nsogbu gị na ya na-alụ.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Ilu 18:24.Nwee ebe ị na-edetu ihe.Detuo ihe ụfọdụ gbasara nne gị ma ọ bụ nna gị ahụ nwụrụnụ. Dị ka ihe atụ, olee ihe ndị kacha amasị gị banyere ya? Dee banyere àgwà ọma ndị o nwere. Olee àgwà ya ndị nke ị chọrọ iṅomi ná ndụgị?Ọ bụrụ na e nwere ihe ndị na-enye gị nsogbu nobi, dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na o siiri gị ike ichefu okwu ọjọọ ị gwara ya tupu ya anwụọ, deeya,deekwaihe kpatara ya.I nwere ike ide, sị: Obi m na-ama m ikpe nihi mba mụ na papa m bara tupu ya anwụọ.Chọpụta ma ụta ị na-ata onwe gị ò kwesịrị ekwesị. Akwụkwọ bụThe Grieving Teenkwuru, sị: O kwesịghị ka ị tawa onwe gị ụta maka ihe i mejọrọ mgbe ị na-amaghị na ohere agaghị adị maka imezi ya. O nweghị onye ga-asị na mmadụ enweghị ike ikwu ma ọ bụ mee ihe ọ ga-emecha rịọ mgbaghara maka ya.Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Job 10:1.Na-elekọta onwe gị.Na-ezu ike nke ọma, na-emega ahụ, na-erikwa nri nke ọma. Ọ bụrụ na agụụ a naghị agụ gị, gbalịa na-eme ị nọtụ gị eritụ nwa obere ihe, kama ịchọ ka i rie ihe buru ibu otu mgbe. Na-eme ya otú a ruo mgbe agụụ ga-ebidokwa ịgụ gị. Echela na iri nri ratụ ratụ na ịṅụ mmanya na-aba nanya ga-eme ka ihe ka mma. Ọ ga-emedị ka ihe ka njọ.Kọọrọ Chineke nsogbu gị.Akwụkwọ Nsọ sịrị: Tụkwasị Jehova ibu arọ gị, ya onwe ya ga-akwadokwa gị. Abụ Ọma 55:22 Ekpereabụghịnaanị maka ime ka mmadụ nwetatụ onwe ya. Ọ bụ ụzọ mmadụ na Chineke onye na-akasi anyị obi ná mkpagbu anyị niile si ekwurịta okwu.2 Ndị Kọrịnt 1:3, 4.Otu ụzọ Chineke si akasi ndị na-eru uju obi bụ site nokwu ya, bụ Baịbụl. Gbalịa gụọ ya ka ị mata nke bụ eziokwu gbasara ọnọdụ ndị nwụrụ anwụ, nakwa olileanya maka mbilite nọnwụ?Amaokwu Baịbụl ga-enyere gị aka:Abụ Ọma 94:19.Mgbe Ụmụaka Na-eru Uju Nne Ha ma Ọ Bụ Nna HaAKỤKỌ DAMIDamiIsi bidoro wawa papa m. Ma, ọ bịara na-aka njọ nke mere ka mama m kpọọ ndị ụlọ ọgwụ ka ha jiri ụgbọala ha bịa buru ya. M ka na-echeta mgbe ahụ ha bu ya na-apụ. Amaghị m na ihe ahụ bụ nke ikpeazụ m ga-ahụ ya. Mgbe abalị atọ gachara, ọrịa ụbụrụ gburu papa m. Adị m naanị afọ isii mgbe ahụ.Kemgbe ọtụtụ afọ, m nọ na-ata onwe m ụta maka ọnwụ papa m. Mgbe ụfọdụ, m cheta mgbe ahụ e bu ya na-apụ, mụ ajụọ onwe m, sị: Gịnị mere m ji guzoro ebe ahụ, nemeghị ihe ọ bụla? Mgbe ụfọdụ, m hụ ndị agadi na-arịa ọrịa, mụ ana-ajụ onwe m, Gịnị mere papa m ji nwụọ, mana, ndị a ka nọcha ndụ? Ka oge na-aga, mama m nyeere m aka ịkwụsị izochi ihe dị m nobi. Ndịàmà Jehova ibe anyị nyekwaara m aka.Ụfọdụ ndị na-eche na ihe mee mmadụ, onye ahụ nwere ike iru uju ya ozugbo ma chefuo ya. Ma, ọ dịghị otú ahụ nebe mụnwa nọ, nihi na ọ bụ mgbe m dị ihe dị ka afọ iri na anọ ka m bidoro ruwa nke bụ uju.Ihe m na-agwa ndị na-eto eto nne ha ma ọ bụ nna ha nwụrụ bụ: Kọọrọ onye ọzọ otú obi dị gị. Ọ bụrụ na ị kọọrọ mmadụ otú obi dị gị negbughị oge, o nwere ike ime ka i nweta onwe gị ngwa ngwa.Neziokwu, ọ na-ewute m na papa m anọghịzi ya ka ọtụtụ ihe na-eme ná ndụ m. Ma, ihe e dere náMkpughe 21:4kasiri m obi. Ebe ahụ sịrị na Chineke ga-ehichapụkwa anya mmiri niile nanya ha, ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ.AKỤKỌ DERRICKDerrickIhe ụfọdụ m na-echeta gbasara papa m bụ oge ndị mụ na ya na-eso aga egbu azụ na oge ndị anyị na-aga atụrụ ndụ nugwu. Ọ na-enwe mmasị ịga nugwu.O nwere mgbe ọrịa obi nyetụrụ ya nsogbu. Echetara m otu ugbo ma ọ bụ ugbo abụọ m gara leta ya nụlọ ọgwụ mgbe m ka dị obere. Ma, amaghị m na ọrịa ya ahụ abụghị obere ọrịa. O mechara nwụọ nọrịa ahụ mgbe m dị afọ itoolu.Asị m ka m begbuo onwe m nákwá mgbe ahụ. Ákwá m bere mere ka m nọrọ noké mwute, o nweghịkwa onye m chọrọ ikwusara okwu. Obi ajọtụbeghị m njọ otú a mbụ. Ike ihe niile gwụrụ m. Òtù ndị na-eto eto m nọ na ya na chọọchị anyị nyetụụrụ m aka ná mbido, ma mechaa gbahapụ m. Ha nọ na-agwa m okwu ndị dị ka, Oge papa gị ezuola ma ọ bụ, Chineke akpọrọla ya maọ bụkwanụ, Ọ nọ neluigwe ugbu a. Ihe ndị ahụ ha nọ na-agwa m ejughị m afọ. Ma, amaghị m ihe Baịbụl kwuru gbasara ọnọdụ ndị nwụrụ anwụ.Mama m na Ndịàmà Jehova mechara bido mụwa Baịbụl. Mụ na nwanne m nwoke mechakwara soro ha mụwa Baịbụl. Anyị matara ihe bụ ọnọdụ ndị nwụrụ anwụ, matakwa na Chineke kwere nkwa na ọ ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ. Jọn 5:28, 29 Ma, amaokwu Baịbụl kacha nyere m aka bụAịzaya 41:10, ebe Chineke sịrị: Atụla egwu, nihi na m nọnyeere gị. Elegharịla anya nụjọ, nihi na abụ m Chineke gị. M ga-eme ka ị dị ike. M ga-enyere gị aka. Mmata m matara na Jehova nọnyeere m kasiri m obi mgbe ahụ, ka na-akasikwa m ruo taa.AKỤKỌ JEANNIEJeannieMgbe m dị afọ asaa, ọrịa kansa gburu mama m. Ụbọchị ahụ ọ nwụrụ, ọ dị m ka ọ bụ ná nrọ. Echetara m na ọ nwụrụ nụlọ, mama nnukwu m na papa nnukwu m nọkwa ya mgbe o mere. O mere ka ebe niile daa jii. Echetakwara m na ihe anyị riri lakpuo nanyasị ụbọchị ahụ bụ àkwá e ghere eghe. Ọ dị m ka ụwa m ò ji nwayọọ nwayọọ na-achọ ịghasasị.Ma mgbe ahụ, ma mgbe afọ anọ gafechara, m weere ya na m kwesịrị ịgbalị kata obi ma lekọtawa nwanne m nwaanyị nke nta. Nihi ya, m zochiri mwute m nọ na-enwe. Ruokwa taa, ihe mee m, m ka na-emekwa ka à ga-asị na ihe ahụ anaghị ewute m. Ime otú ahụ adịkwanụghị mma.M ka na-echeta otú Ndịàmà Jehova nọ nobodo anyị si nyere anyị aka mgbe ahụ. Nagbanyeghị na o tebeghị anyị bidoro ịga ọmụmụ ihe ha, ha kpasịrị anyị àgwà ka anyị na ha ọ matala kemgbe ọtụtụ afọ. Echeghị m na papa m siiri anyị nri abalị ruo otu afọ nihi na ụmụnna na-ebutere anyị nri mgbe ọ bụla.O nwere otu ebe m na-anaghị echefu echefu na Baịbụl. Ọ bụnAbụ Ọma 25:16, 17. Nebe ahụ, Devid rịọrọ Chineke, sị: Chee ihu nebe m nọ, meere m amara; nihi na anọ m naanị m, anọkwa m nahụhụ. Ihe na-enye m nsogbu nobi adịwo ọtụtụ; mee ka m si ná nsogbu m nọ na ya pụta. Ịmata na Jehova nọnyeere m mgbe m nọ ná mwute kasiri m obi. Baịbụl enyerela m aka ịkwụsị ịna-echegbu onwe m ma tinye uche m nihe ndị ga-eme ka obi na-adị m mma, dị ka olileanya mbilite nọnwụ. Enwere m olileanya ịhụ mama m ọzọ mgbe ahụ ga-esi ya ike nime paradaịs.2 Pita 3:13.Ị ga-achọ ịmatakwu banyere ihe ndị ọzọ Baịbụl kwuru ga-akasi ndị na-eru uju obi? Danloduo akwụkwọ aha ya bụ Mgbe Onye Ị Hụrụ nAnya Nwụrụ. Ị ga-ahụ ya na  Pịa ebe e dere IHE NDỊ ANYỊ NWERE pịzieAKWỤKWỌ NA BROSHỌ.Mgbe M Gara SpenSPEN bụ obodo ọtụtụ ihe dị iche iche dị nime ya. Ụdị ndị dị iche iche bi na ya, o nwekwara ma ugwu ma ndịda ma ebe ndị dị larịị. Ihe juru nọtụtụ ebe na Spen bụ ọka wit, mkpụrụ vaịn na osisi oliv. Nebe ndịda Spen, ọ bụ osimiri dị naanị kilomita iri na anọ nogologo kewara Spen na Afrịka.Ndị Finishia, ndị Grik, ndị Katej na ọtụtụ ndị obodo ndị ọzọ bicha na Spen. Mgbe ndị Rom meriri Spen nagbata afọ 201 na 300 tupu oge Kraịst, ha kpọrọ ya Hispania. E mechara ndị Visigọt na ndị Mọọ abịa biri na ya. Ha webatakwara omenala ha.Na nso nso a, ihe karịrị nde mmadụ iri isii na asatọ bịara njem nlegharị anya na Spen. Ihe mere ọtụtụ nime ha ji bịa bụ ịnyara anwụ, ịga nakụkụ mmiri dịiche iche, na ikiri ihe ndị mgbe ochie e ji chọọ obodo ahụ mma. Ọtụtụ ndị na-abịakwa nihi nri ndị Spen. Ihe na-adịkarị ná nri ha bụ azụ na ihe ndị ọzọ si nosimiri, anụ ezi, stuu, salad, na akwụkwọ nri ndị e tinyere mmanụ oliv. A makwa nri ha ndị a na-akpọ, Spanish omelet, paella, na tapas ama nụwa niile.Otu nime nri ha a na-eji ihe ndị si nosimiri esi bụ MariskadaNdị na-agba egwú flamenkoNdị Spen na-anabata ndị ọbịa. Ọtụtụ nime ha na-asị na ha bụ ndị Katọlik, ma ọ bụ naanị ole na ole nime ha na-aga ụka Mas. Na nso nso a, ọtụtụ ndị esila Afrịka, Eshia na Latịn Amerịka gaa Spen gaa biri. Ọtụtụ nime ndị a na-enwe mmasị iso ndị ọzọ kwurịta ihe ndị ha kweere. Ndịàmà Jehova na ndị a ekwurịtala ọtụtụ ihe gbasara Baịbụl. Ha esikwala otú a nyere ọtụtụ nime ha aka ịmata ihe Baịbụl na-akụzi banyere ihe dị iche iche.Nafọ 2015, ihe karịrị Ndịàmà Jehova 10,500 wepụtara onwe ha rụọ ma ọ bụ mezie ụlọ ndị ha na-anọ efe Chineke dị iri asaa. A na-akpọ ụlọ ndị a Ụlọ Nzukọ Alaeze. Ọ bụ ndị obodo nyere ala maka ụfọdụ nime ụlọ ndị a. Iji nyere ndị bịara abịa aka irite uru nọmụmụ ihe ha, Ndịàmà Jehova na-enwe ọmụmụ ihe ha nihe karịrị asụsụ iri atọ ma e wezụga asụsụ Spanish. Nafọ 2016, ihe karịrị mmadụ 186,000 bịara otu nnọkọ pụrụ iche Ndịàmà Jehova nwere ha ji cheta ọnwụ Jizọs Kraịst.ObeJizọs ọ nwụrụ nelu obe?IHE ỤFỌDỤ NDỊ NA-EKWUMgbe ndị Rom gburu Jizọs, ha kpọgidere ya nobe e ji osisi abụọ rụọ.IHE BAỊBỤL KWURUA kpọgburu Jizọs nelu osisi. Ọrụ 5:30,Baịbụl Nsọ: Nhazi Katọlik Okwu abụọ ndị dere Baịbụl ji kọwaa ihe e ji gbuo Jizọs pụtacharaotuogwe osisi, ọ bụghị osisi abụọ. Akwụkwọ a na-akpọCrucifixion in Antiquitykwuru na okwu Grik bụstaurosʹ,pụtara otu ogwe osisi kwụ ọtọ. Ọ bụghị obe. Okwu bụxyʹlone derenỌrụ Ndịozi 5:30pụtara naanịosisi kwụ ọtọ ma ọ bụ ogwe osisindị Rom ji akpọgbu ndị mmadụ, ma ndị mmadụ na-asị na a kpọgburu ndị ahụ nobe.Baịbụl kwukwara na otú e si gbuo Jizọs kwekọrọ nihe iwu ndị Izrel oge ochie kwuru. Iwu ahụ sịrị: Ọ bụrụkwa na mmadụ emee mmehie ga-eme ka a ma ya ikpe ọnwụ, e wee gbuo ya, i wee kwụwa ya nosisi, . . . nihi na ihe a bụrụ ọnụ nebe Chineke nọ ka onye a kwụwara nosisi bụ. Diuterọnọmi 21:22, 23 Pọl onyeozi dekwara gbasara iwu a. Ọ sị na Jizọs bụ onye a bụrụ ọnụ nọnọdụ anyị, nihi na e dere, sị: Onye a bụrụ ọnụ ka onye ọ bụla a kwụwara nosisi xyʹlon bụ. Ndị Galeshia 3:13 Ihe Pọl na-ekwu nebe a bụ na Jizọs nwụrụ nelu osisi, ya bụ, nelu otu ogwe osisi.Onye ha gbukwara, na-akwụba Ya nelu osisi.Ọrụ Ndịozi 10:39,Bible Nsọ nke Union Version.Ò nwere mgbe ụmụazụ Jizọs ji obe fee Chineke ma ọ bụ jiri ya mere njirimara Ndị Kraịst?IHE BAỊBỤL KWURUO nweghị ebe ọ bụla Baịbụl kwuru ihe gosiri na Ndị Kraịst oge mbụ ji obe fee Chineke. Kama, ọ bụ Ndị Rom nọ noge ahụ bụ ndị ji obe na-efe chihadị iche iche. Ihe dị ka narị afọ atọ Jizọs nwụchara, eze ukwu Rom bụ Kọnstantin ji obe mere njirimara ndị agha ya. Mgbe e mechakwara, ndị chọọchị bidoro iji ya efe ofufe.Ebe ọ bụ na ndị ọgọ mmụọ ji obe fee chi ha, olee otú ndị na-eso ụzọ Jizọs ga-esi jirikwa obe fee Chineke? Ha agaghị eme ụdị ihe ahụ. Ha maara na kemgbe ụwa, Chineke akwadoghị iji ọdịdị nke ihe oyiyi ọ bụla fee ya ofufe, nakwa na Ndị Kraịst kwesịrị ịgbara ikpere arụsị ọsọ. Diuterọnọmi 4:15-19;1 Ndị Kọrịnt 10:14 Chineke bụ Mmụọ, nihi ya, mmadụ apụghị ịhụ ya anya. Ndị Kraịst oge mbụ ejighị ụdị ihe oyiyi ọ bụla fee Chineke ka o nyere ha aka ịbịaru Chineke nso. Kama nke ahụ, ha fere Chineke nime mmụọ, ya bụ, ha kwere ka mmụọ nsọ Chineke a na-anaghị ahụ anya na-edu ha. Ha fekwara ya neziokwu, ya bụ, ha kwere ka uche Chineke e dere nAkwụkwọ Nsọ duzie ha.Jọn 4:24.Ndị na-efe ezi ofufe ga-efe Nna m nime mmụọ na neziokwu.Jọn 4:23.Olee otú Ndị Kraịst kwesịrị isi gosi na ha na-akwanyere Jizọs Kraịst ùgwù?IHE NDỊ MMADỤ NA-EKWUO kwesịrị ekwesị, dịkwa mma ka a na-akwanyere ihe e ji zọpụta anyị ùgwù, na-efekwa ya ofufe. . . . Onye na-akwanyere ihe oyiyi ndị ahụ ùgwù, na-akwanyere onye ha na-anọchi anya ya ùgwù.New Catholic Encyclopedia.IHE BAỊBỤL KWURUNdị Kraịst kwesịrị ịna-akwanyere Jizọs ùgwù, nihi na ọnwụ ya mere ka e nwee ike ịna-agbaghara ha mmehie, ka ha nwee ike ịbịaru Chineke nso, na inweta ndụ ebighị ebi. Jọn 3:16;Ndị Hibru 10:19-22 A gwaghị Ndị Kraịst na otú ha ga-esi na-akwanyere àjà Jizọs ùgwù bụ iji obe na-efe ofufe ma ọ bụkwanụ ịna-ekwu na ha kweere na Jizọs naanị nọnụ. Kama, Baịbụl sịrị, ọ bụrụ na okwukwe enweghị ọrụ, ọ nwụrụ anwụ. Jems 2:17 Ndị Kraịst kwesịrị isinomumeha gosi na ha kweere na Jizọs. Olee otú ha ga-esi eme ya?Baịbụl kwuru, sị: Ịhụya nke Kraịst nwere na-akpali anyị, nihi na ihe anyị kwubiri bụ na otu onye nwụrụ maka mmadụ niile . . . ka ndị dị ndụ wee ghara ịdịrị onwe ha ndụ ọzọ, kama ka ha dịrị onye ahụ ndụ, bụ onye nwụrụ nihi ha, e wee kpọlite ya. 2 Ndị Kọrịnt 5:14, 15 Ịhụya a pụrụ iche Kraịst gosiri ụmụ mmadụ na-akpali Ndị Kraịst ịgbanwe ndụ ha ma ṅomiwe ya. Ihe a bụ ụzọ kacha mma ha ga-esi na-akwanyere Jizọs ùgwù, karịa iji ihe oyiyi na-eme ya.Nke a bụ uche Nna m, na onye ọ bụla nke na-ahụ Ọkpara ahụ ma nwee okwukwe na ya ga-enwe ndụ ebighị ebi.Jọn 6:40.Ị Ga-achọ Ịmata Ihe Baịbụl Na-akụzi?Ihe ndịna-adịghịgị mkpaOké amamiheEgoInwe okwukwe nihe ọ bụlaIhe ndịga-adịgị mkpaIke iche echiche gị.Ndị Rom 12:1, 2Ịdị umeala nobiIhe ụfọdụ Baịbụl kwuru nwere ike ịtụ gị nanya.Ihe Ndị A Dị nỊntanetNDỊ NA-ETO ETO NA-AJỤ, SỊGịnị Ka M Ga-eme ma Nnukwu Nsogbu Bịara M?Ndị na-eto eto abụọ kwuru ihe ndị nyeere ha aka idi nsogbu dakwasịrị ha.Gaa nebe e dere IHE BAỊBỤL NA-AKỤZI, pịa NDỊ NA-ETO ETOAJỤJỤ NDỊ BAỊBỤL ZARANdị Mmụọ Ọjọọ Hà Dị Adị nEziokwu?Ọ bụrụ na ha dị, olee ebe ha si? Ò nwere ihe ha nwere ike ime anyị?Gaa nebe e dere IHE BAỊBỤL NA-AKỤZI, pịa AJỤJỤ NDỊ BAỊBỤL ZARA 