 Teta!, Nke 3 2018  Ihe Ga-enyere Ndị Na-eru Uju AkaIsiokwu Ndị Dị na Teta! AOkwu MmaliteOlee ebe anyị ga-amụta ihe ndị ga-enyere anyị aka idi ọnwụ mmadụ?Isiokwu ndị dị naTeta!a kwuru ihe ụfọdụ mmadụ ga-atụ anya ya ma mmadụ nwụnahụ ya nakwa ihe ndị ga-enyere ya aka idi ya.Ọnwụ Na-agbawa ObiOtu nwoke aha ya bụKostaskwuru, sị: Mụ na Sophianwunye m lụrụ ihe karịrị afọ iri atọ na itoolu tupu ọrịa ọjọọ ọ na-arịa egbuo ya. Ndị enyi m nyeere m ezigbo aka idi ya. M gbalịkwara ịna-eme ihe ndị ga-eme ka ọ na-apụ m nobi. Ma ruo otu afọ, obi nọ na-agbawa m. Ọ dị m ka agaghị m edili ya. Ugbu a, nagbanyeghị na o ruola afọ atọ ọ nwụrụ, obi ka na-agbawa m mgbe ụfọdụ, ma mgbe m na-anaghị na-eche gbasara ya.Mmadụ ọ nwụnahụtụla gị? Ọ bụrụ otú ahụ, ị ga-aghọta otú obi dị Kostas. Ọnwụ di ma ọ bụ nwunye, onye ikwu na ezigbo enyi so nihe kacha akpatara ndị mmadụ obi mgbawa nụwa a. Ndị ọkachamara na-amụ gbasara otú ọ na-adị ndị mmadụ nwụnahụrụ kwetara na ọ bụ eziokwu. Otu akwụkwọ aha ya bụThe American Journal of Psychiatrykwuru na ọ bụrụ na mmadụ anwụọ, ọ na-adị ọtụtụ ndị mmadụ nwụnahụrụ ka ha agaghị ahụ onye ahụ ọzọ. Ọ na-agbawakwa ha obi. Ụdị ihe a mee mmadụ, onye ahụ nwere ike ịna-eche, sị: Olee mgbe m ga-ediru ihe a? M ga-enweli obi ụtọ ọzọ? Gịnị ga-enyere m aka idi ya?A zara ajụjụ ndị ahụ naTeta!a. Isiokwu na-esonụ ga-akọwa ihe i nwere ike ịtụ anya ya ma ọ bụrụ na mmadụ nwụnahụrụ gị na nso nso a. Isiokwu ndị na-eso ya ga-ekwu ihe ndị nwere ike inyere gị aka idi ya.Anyị nwere olileanya na ihe ndị e dere nisiokwu ndị a na-esonụ ga-akasi onye ọ bụla mmadụ nwụnahụrụ obi, nyekwara ya aka idi ya.Ihe Ndị Ị Ga-atụ Anya YaOnye ọ bụla nime anyị dị iche, nihi ya, mmadụ nwụnahụ anyị, otú onye ọ bụla si eru uju anaghị abụ otu. O nwere ike ịna-ewute ụfọdụ ma ha ana-eme ka ọ naghị ewute ha. Ọ bụ eziokwu na iru uju nwere ike ime ka onye mmadụ nwụnahụrụ nwetatụ onwe ya, anyị kwesịrị ịma na e nweghị otu ụzọ a ga-asị na ọ bụ ya kacha mma e si eru uju. Otú mmadụ si eru uju nwere ike ịdabere nebe o toro, ụdị onye ọ bụ, ihe ndị merela ná ndụ ya, nakwa otú onye ya si nwụọ.OLEE OTÚ O NWERE IKE ỊDỊRU NÁ NJỌ?Ndị mmadụ nwụnahụrụ nwere ike ha agaghị ama ihe ha ga-atụ anya ya. Ma, e nwere otú obi na-adịkarị ndị mmadụ nwụnahụrụ, nweekwa nsogbu ndị ha nwere ike ịtụ anya ha. Ka anyị tụlegodị ụfọdụ nime ha:Obi nwere ike ịna-ajọ ha njọ.Onye mmadụ nwụnahụrụ nwere ike ibe ákwá, na-achọ ka ọ hụ onye ahụ ọzọ. Obi nwekwara ike ịmalite ịjọ ya njọ nenweghị ihe kpatara ya. Ihe ọzọ nwekwara ike ime ka obi na-ajọ ya njọ bụ ma o cheta ihe ụfọdụ gbasara onye ahụ ma ọ bụ rọta ya ná nrọ. Mgbe mbụ mmadụ nụrụ na onye ya nwụrụ, akpata oyi nwere ike ịwụ ya, ya adị ya ka ọ nọ ná nrọ. Otu nwaanyị aha ya bụ Tiina kwuru ihe merenụ mgbe di ya bụ Timo gbabiiri nwụọ. O kwuru, sị: O riri m ọnụ ná mmalite, ike ákwá adịdịghị m. Ọ gwụrụ m ike nke na o siiri m ike iku ume. Ọ dị m ka ọ na-eme ná nrọ.Ha nwere ike ịna-echegbu onwe ha, na-ewe iwe, obi ana-amakwa ha ikpe.Otu nwoke aha ya bụ Ivan kwuru, sị: Mgbe Eric nwa anyị dị afọ iri abụọ na anọ nwụrụ, ezigbo iwe nọ na-ewe mụ na Yolanda nwunye m ruo oge ụfọdụ. O juru anyị anya nihi na anyị abụghị ndị iwe kemgbe ụwa. Obi anyị nọ na-ama anyị ikpe, anyị ana-echekwa ma ànyị mere ihe niile anyị kwesịrị ime iji nyere nwa anyị nwoke aka. Obi otu nwoke aha ya bụ Alejandro makwara ya ikpe mgbe nwunye ya rịachara ọrịa ogologo oge nwụọ. Ọ sịrị: Ná mmalite, m nọ na-eche na m bụ onye ọjọọ, ebe Chineke hapụrụ m ka m taa ụdị ahụhụ a. O mere ka obi m na-ama m ikpe, ya adị m ka m na-ata Chineke ụta maka ihe mere m. Kostas anyị kwuru gbasara ya ná mmalite kwuru, sị: O nwedịrị oge ndị m na-ewere Sophia iwe na ọ nwụrụ. M mechaa, ya ewutewa m na m chere otú ahụ. A sị ka e kwuwe, ọ bụghị ya kpatara ọnwụ ya.Uche ịna-awagharị.E nwere ike inwe oge uche na-agaghị akpakọ onye mmadụ nwụnahụrụ ọnụ. Dị ka ihe atụ, onye mmadụ nwụnahụrụ nwere ike ịna-eche na o nwere ike ịhụ onye ya nwụrụ anwụ, metụ ya aka, ma ọ bụ nụ ihe ọ na-ekwu. O nwekwara ike isiri ya ike itinye uche ya nihe ọ na-eme ma ọ bụ icheta ihe. Tiina kwuru, sị: Mgbe ụfọdụ, mụ na mmadụ nwere ike ịna-ekwu okwu, mụ achọpụta na obi m adịghị nihe anyị na-ekwu. Ọ ga na-awagharị nihe niile mere tupu Timo anwụọ na mgbe ọ nwụchara. Uche akpakọghị mmadụ ọnụ bụ nsogbu nke ya.Ha nwere ike ịna-achọ ịnọrọ onwe ha.Ịnọ ebe ndị mmadụ nọ mgbe ụfọdụ nwere ike ịna-agbakasị onye mmadụ nwụnahụrụ ahụ. Kostas kwuru, sị: Mụ na ndị di na nwunye nọrọ, ahụ anaghị eru m ala. Ọ na-adịkwa m otú ahụ ma mụ na ndị na-alụbeghị di ma ọ bụ nwunye nọrọ. Yolanda, nwunye Ivan kwuru, sị: Ahụ anaghị eru m ala ma ndị mụ na ha nọ na-akọ banyere nsogbu ha nwere, nke m chere na o nweghị ihe ha bụ ma e jiri ya tụnyere nke anyị, ma ọ bụkwanụ ha ana-akọ banyere otú ụmụ ha si na-eme nke ọma. Ọ bụ eziokwu na obi dị m ụtọ maka ihe ọma meere ha, ọ na-esiri m ike ige ihe ha na-ekwu. Mụ na di m ma na anyị kwesịrị iwere ụwa otú anyị si hụ ya, ma ihe ndị ha na-akọ na-agbakasị anyị ahụ.Ọrịa.Afọ nwere ike ịmachi ha, ha atawa ahụ ma ọ bụ ghara ịna-ehi ụra nke ọma. Aaron kwuru ihe mere mgbe otu afọ gachara mgbe mpa ya nwụchara. O kwuru, sị: Ụra anaghị ekwe m ohihi. O nwere otu oge ụra na-ejikarị apụ m nanya nabalị ọ bụla, mụ echewe gbasara mpa m.Alejandro chetara ọrịa ọ na-amaghị isi ya bidoro ịrịa ya. Ọ sịrị: Dọkịta lere m ahụ ọtụtụ ugboro ma gwa m na o nweghị ihe na-eme m. Obi m gwara m na ọ ga-abụ uju m na-eru na-eme ka ọ dị m ka m na-arịa ọrịa. Ahụ ahụ na-enye ya nsogbu mechara kwụsị. Ma ọ dịkwa mma na Alejandro gara hụ dọkịta. Iru uju nwere ike ime ka ihe na-alụso ọrịa ọgụ nime ahụ anyị ghara ịna-arụ ọrụ nke ọma, mee ka ọrịa anyị na-arịa kakwuo njọ, ma ọ bụdị mee ka anyị rịawa ọrịa ọhụrụ.O nwere ike ịna-esiri ha ike ime ihe ndị dị mkpa.Ivan kwuru, sị: Mgbe Eric nwa anyị nwụchara, anyị mere ka ndị enyi anyị na ndị ikwu anyị mara. Ma anyị mekwara ka ọtụtụ ndị ọzọ mara gbasara ya, dị ka, onye ọ na-arụrụ ọrụ na onye nwe ụlọ ebe o bi. E nwekwara ọtụtụ akwụkwọ ikike anyị kwesịrị idejupụta. Anyị mechakwara gaa lee ihe ndị Eric nwere mara ihe ndị a ga-atụfu na ndị a ga-edowe. Ihe ndị a niile chọrọ mkpachara anya. Ma, isi nọ na-agba anyị ghara ghara, ike ana-agwụ anyị, obi anaghịkwa eru anyị ala.O nwere ndị nsogbu nke ha na-abịa mgbe ha ga-emecha mewazie ihe onye ahụ nwụrụ anwụ na-emebu. Ọ bụ ihe mere Tiina. O kwuru, sị: Ọ bụ di m na-ahụ maka ihe niile gbasara ego anyị dị nụlọ akụ na azụmahịa anyị. Ma ọ bụzi m na-eme ihe a niile, nke mere ka isi na-agba m ghara ghara karịa. M nọ na-ajụ onwe m ma m ga-emetalikwa ihe a niile.Ihe ndị a anyị kọrọ nelu nwere ike ime ka ị ghọta na ọ naghị adịrị ndị mmadụ nwụnahụrụ mfe. Nke bụ eziokwu bụ na ọnwụ na-agbawa obi, ma ịmara ihe ndị a nwere ike inyere ndị mmadụ nwụnahụrụ na nso nso a aka idi ya. Chetakwa na ọ bụghịonye ọ bụlakaihe niile aa kọrọ na-eme onye na-eru uju na-eme. Ihe ọzọkwa bụ na ndị mmadụ nwụnahụrụ ịma na mmadụ iru ujuabụghị ihe ọjọọ,ga-akasi ha obi.M GA-EMECHA NWEWA OBI ỤTỌ ỌZỌ?Ihe ndị ị ga-atụ anya ya:Obi mgbawa mmadụ na-enwe ma onye ya nwụọ anaghị adịgide, ọ na-emecha belata. Ọ pụtaghị na ọ na-apụ onye ahụ nobi kpamkpam ma ọ bụ na ọ ga-echefuzi onye ahụ nwụrụ anwụ. Ma, nwayọọ nwayọọ, ọ gaghịzi na-afụ onye ahụ ụfụ nobi otú o sibu afụ ya. Ma, obi nwekwara ike ịjọwa onye ahụ njọ ma o cheta ihe ụfọdụ gbasara onye ahụ nwụrụ anwụ ma ọ bụkwanụ ma oge ha ji eme ememme ụfọdụ ruo. Ka oge na-aga, ụfọdụ ndị mmadụ nwụnahụrụ na-enweta onwe ha, nweekwa ike ịna-eme ihe ndị dịịrị ha nụbọchị. Ọ na-aka adịrị ha mfe idi ya ma ọ bụrụ na ndi enyi na ndị ikwu ha enyere ha aka, hanwa agbalịakwa ịchọ otú ha ga-esi edi ya.Olee mgbe m ga-ediru ya?Ụfọdụ ndị na-enweta onwe ha ma otu ọnwa ma ọ bụ karịa gachaa. Ma, ọ na-ewe ụfọdụ ndị otu afọ ma ọ bụ abụọ tupu ha enwetawa onwe ha. O nwedịrị ndị nke ha nwere ike ịkarị otú ahụ.Alejandro kwuru, sị: Ọnwụ nwunye m gbawagidere m obi ruo ihe dị ka afọ atọ.Nweere onwe gị ndidi. Were ya nwayọọ, ejikwala onwe gị na-atụnyere ndị ọzọ. Marakwa na obi mgbawa ahụ agaghị adịgide. Ajụjụ bụzi: Ò nwere ihe ndị ị ga-eme ka uju ị na-eru ugbu a belata ma ọ bụkwanụ mee ka ị ghara iru uju ruo ogologo oge?Mmadụ iru uju abụghị ihe ọjọọIhe Ndị Ga-enyere Gị Aka Idi Ọnwụ MmadụIhe I Nwere Ike ImeỌ bụrụ na mmadụ nwụnahụrụ gị, gị achọwa ịmata ihe ga-enyere gị aka idi ya, ị ga-ahụ na e nwere ọtụtụ ihe ndị mmadụ kwurula nwere ike inyere onye mmadụ nwụnahụrụ aka. Ụfọdụ nwere ike ịbara gị uru, ndị ọzọ nwere ike ha agaghị abachara gị uru. Ihe nwere ike ịkpata ya bụ ihe anyị kwuburu, ya bụ, naotú onye ọ bụla si eru uju abụghị otu.Ihe nyeere otu onye aka nwere ike ọ gaghị enyere onye nke ọzọ aka.Nagbanyeghị ya, e nwere ihe ndị bụ isi nyerela ọtụtụ ndị aka. Ndị ọkachamara na-enye ndị na-eru uju ndụmọdụ na-ekwukarị gbasara ya. Ihe ndị ahụ si notu akwụkwọ merela ochie nke amamihe juru na ya, aha ya bụ Baịbụl.1: KWE KA NDỊ ENYI GỊ NA NDỊ IKWU GỊ NYERE GỊ AKAỤfọdụ ndị ọkachamara kwuru na mmadụ ikwe ka ndị enyi na ndị ikwu ya nọrọ ya nso bụ ihe na-akacha enyere onye na-eru uju aka. Ma, e nwere mgbe ụfọdụ ị ga-achọ ịnọrọ onwe gị. I nwedịrị ike wesawara ndị chọrọ inyere gị aka iwe. Ọ bụghị naanị gị ka ọ na-adị otú ahụ.Echekwala na ọ bụ iwu na gị na ndị mmadụ ga na-anọ mgbe niile, ma i kwesịghịkwa ịgbara ha ọsọ. A sị kwuwe, i nwere ike ịchọ ka ha nyere gị aka nọdịnihu. Nihi ya, medaa obi gwa ndị bịaara gị mgbaru mgbe ị chọrọ ịnọrọ onwe gị na mgbe ị chọrọ ka gị na ha nọrọ.Dabere notú ahụ dị gị, mara mgbe gị na ndị mmadụ kwesịrị ịnọ na mgbe ị ga-achọ ịnọrọ onwe gị.IHE BAỊBỤL KWURU:Abụọ dị mma karịa otu . . . Nihi na ọ bụrụ na otu nime ha adaa, onye nke ọzọ pụrụ ikulite ibe ya.Ekliziastis 4:9, 10.2: NA-ERI EZIGBO NRI, NA-EMEGAKWA AHỤIri ezigbo nri na-eme ka ahụ na-adịtụ onye na-eru uju mma. Na-eri mkpụrụ osisi dị iche iche, akwụkwọ nri na anụ ndị na-enweghị abụba buru ibu.Na-aṅụ mmiri na ihe ndị ọzọ na-edozi ahụ.Ọ bụrụ na nri anaghị ekwecha gị oriri, na-eritụ obere ugboro ugboro. I nwekwara ike ịga hụ dọkịta ka ọ gwa gị ọgwụ ndị na-edozi ahụ i nwere ike ịṅụ.Ịgasi ije ike na ụdị mmega ahụ ndị ọzọ nwere ike ime ka mmadụ ghara ịna-echegbu onwe ya. Mmega ahụ na-eme ka ụfọdụ ndị nwee ohere iche banyere ihe mere ha. O nwekwara ndị ọ na-enyere aka ichefutụ ihe mere ha.IHE BAỊBỤL KWURU:Ọ dịghị onye kpọtụworo anụ ahụ ya asị; kama ọ na-azụ ya, na-elekọtakwa ya.Ndị Efesọs 5:29.3: NA-EHI ỤRA NKE ỌMAIhi ụra bara ezigbo uru. Ndị mmadụ nwụnahụrụ kwesịrị ịna-ehi ụra nke ọma karịchaa nihi na iru uju nwere ike ime ka ike na-agwụ ha.Kpachara anya notú i si eri ma ọ bụ aṅụ ihe ọ bụla na-egbochi mmadụ ihi ụra nakwa otú i si aṅụ mmanya na-aba nanya.IHE BAỊBỤL KWURU:Obere ezumike dị mma karịa ịrụsi ọrụ ike gabiga ókè na ịchụso ifufe.Ekliziastis 4:6.4: CHỌPỤTA OTÚ Ị GA-ESI EDI YACheta na otú onye ọ bụla si eru uju abụghị otu. Nihi ya, i kwesịrị ịchọpụta otú ga-akara gị mma ị ga-esi edi ihe mere gị.Ọtụtụ ndị achọpụtala na ime ka ndị ọzọ mata otú obi dị ha na-enyere ha aka idi ya. Ma, e nwere ndị nke ọ na-akara mma ịghara ime ka ndị ọzọ mara. Ndị ọkachamara enweghị otu olu notú kacha mma e si edi ọnwụ mmadụ. Ọ bụrụ na ọ na-esiri gị ike ịgwa mmadụ otú obi dị gị, i nwere ike ịgakwuru ezigbo enyi gị, kọtụrụ ya otú obi dị gị.Ibe ezigbo ákwá na-enyere ụfọdụ ndị aka idi ihe mere ha, ma e nwekwara ndị nke na-edi ya ọ bụrụgodị na ha ebeghị ezigbo ákwá.IHE BAỊBỤL KWURU:Onye ọ bụla nime ha maara ihe na-egbu ya mgbu na ihe na-afụ ya ụfụ.2 Ihe E Mere 6:29.5: EMEKWALA IHE NDỊ GA-AKPATARA GỊ NSOGBUỤfọdụ ndị na-eru uju na-amalite ịṅụ mmanya na-aba nanya ma ọ bụ ọgwụ ike ka ha nwee ike ichefutụ ụwa ha. Ma, ime otú ahụ bụ mmadụ iji aka ya egbu onwe ya. O nwere ike iyi ha ka hà nwetatụrụ onwe ha, ma ọ naghị adịgide, kama, ọ na-akpatara ha ọtụtụ nsogbu. Chọọ otú ị ga-esi edi ihe mere gị ma ghara ịkpatara onwe gị nsogbu.IHE BAỊBỤL KWURU:Ka anyị sachapụ onwe anyị mmerụ niile.2 Ndị Kọrịnt 7:1.6: GBANWEE IHE I JI OGE GỊ NA-EMEỌtụtụ achọpụtala na ihe ga-enyere ha aka ịghara ịna-eche banyere ihe mere ha mgbe niile bụ iji oge ha ụfọdụ na-eme ihe ga-eme ka ha wepụtụ obi na ya.I nwere ike imeta ndị enyi ọhụrụ ma ọ bụkwanụ chọọ ihe ị ga-eme ka gị na ndị enyi gị dịkwuo ná mma. I nwekwara ike ịmụ otú e si eme ihe ụfọdụ ma ọ bụkwanụ gị esoro ndị ọzọ gwuo egwuregwu.Ka oge na-aga, ihe nwere ike ịgbanwe. I nwere ike ịchọpụta na i jirila nwayọọ nwayọọ kwụsịwa iru uju.IHE BAỊBỤL KWURU:E nwere oge a kara aka maka ihe ọ bụla, . . . oge ịkwa ákwá na oge ịchị ọchị; oge ịkwa ákwá arịrị na oge ịwụli elu.Ekliziastis 3:1,4.7: NWEE OGE A KAPỊRỊ ỌNỤ I JI EME IHEOzugbo o kwere gị mee, malite ime ihe ndị ị na-emebu.O nwere ike ịdịrị gị mfe inweta onwe gị ma ọ bụrụ na i nwee oge a kapịrị ọnụ i ji ehi ụra, arụ ọrụ ma ọ bụ eme ihe ndị ọzọ dịịrị gị.Ọ bụrụ na i jiri oge gị na-eme ihe ndị bara uru, ọ ga-eme ka obi ghara ịna-ajọkarị gị njọ.IHE BAỊBỤL KWURU:Nihi na ọ gaghị echeta ụbọchị ndụ ya mgbe niile, nihi na ezi Chineke na-eme ka obi ya jupụta naṅụrị.Ekliziastis 5:20.8: EMEKWALA MKPEBI NDỊ GBARA ỌKPỤRỤKPỤ ỌKỤ ỌKỤỌtụtụ ndị mere mkpebi gbara ọkpụrụkpụ ozugbo onye ha nwụchara na-emecha kwaara ya mmakwara.Ọ bụrụ na o kwe mee, chere ka oge gatụ tupu gị ekpebiwe ịkwapụ nebe i bi, ịgbanwe ọrụ ị na-arụbu, ma ọ bụ ịtụfu ihe ụfọdụ onye ahụ nwụrụ anwụ nwere.IHE BAỊBỤL KWURU:Atụmatụ onye dị uchu aghaghị iweta uru, ma onye ọ bụla ọ na-adị ngwa ngwa aghaghị ịdaba nụkọ.Ilu 21:5.9: NA-ECHETA ONYE AHỤ NWỤNAHỤRỤ GỊỌtụtụ ndị mmadụ nwụnahụrụ na-ekwu na ime ihe ndị na-eme ka ha na-echeta onye ahụ nwụrụ anwụ na-enyere ha aka idi ọnwụ ya.Idowe foto onye ahụ nwụrụ anwụ ma ọ bụ ihe ndị ọzọ ị ga-eji na-echeta ya ebe ị ga na-ahụ ya nwere ike ịkasi gị obi. I nwekwara ike inwe akwụkwọ ebe ị ga na-ede ihe ụfọdụ banyere onye ahụ ma ọ bụ banyere ihe ndị unu mekọrọ ọnụ tọrọ gị ụtọ, ndị ị ga-achọ ịna-echeta.Dowe ihe ndị ga-enyere gị aka icheta oge ndị gị na onye ahụ nwere obi ụtọ. E mechaa, gị elee ha.IHE BAỊBỤL KWURU:Cheta ụbọchị ndị gara aga.Diuterọnọmi 32:7.10: ANỌLA OTU EBEI nwere ike ime njem gaa nọtụ na nke mmadụ ma ọ bụ gaa nebe a na-elegharị anya.Ọ bụrụ na ị gaghị emeli njem ruo ogologo oge, i nwere ike iwere otu ụbọchị ma ọ bụ abụọ gaa legharịa anya nebe a na-egosi ihe mgbe ochie, ma ọ bụkwanụ gị ejiri ụkwụ ma ọ bụ ụgbọala gaa ebe dịtụ anya legharịa anya.Ime naanị obere mgbanwe nihe ndị ị na-emebu nwere ike inyere gị aka idi ihe mere gị.IHE BAỊBỤL KWURU:Bịanụ ka anyị gaa zurutụ ike nebe ndị mmadụ na-adịghị anọkarị.Mak 6:31.11: NA-ENYERE NDỊ ỌZỌ AKACheta na oge ọ bụla i ji nyere ndị ọzọ aka ga-eme kainwetatụ onwe gị.I nwere ike bido inyere ndị ọzọ ọnwụ onye ahụ metụtara aka, dị ka ndị enyi na ndị ikwu gị. I nwere ike ịga nọnyere ha ma ọ bụ kasie ha obi, nihi na ha nwekwara ike ịna-achọ onye ga-eso ha akwa ụwa.Inyere ndị ọzọ aka na ịkasi ha obi nwere ike ime ka i nwewakwa obi ụtọ, meekwa ka ike ndụ ghara ịgwụ gị.IHE BAỊBỤL KWURU:A na-enweta obi ụtọ ka ukwuu ninye ihe karịa ka a na-enweta nịnara ihe.Ọrụ Ndịozi 20:35.12: LEBAGHARỊA ANYA NIHE NDỊ I WEERE KA IHE NDỊ KA MKPAMmadụ nwere ike ịghọtakwu ihe ka mkpa ná ndụ noge ọ na-eru uju.Jiri oge ahụ ị na-eru uju chebara ihe i ji ndụ gị na-eme echiche.Mee mgbanwe nihe ndị i weere ka ihe ka mkpa ná ndụ gị ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa.IHE BAỊBỤL KWURU:Ọ dị mma ịga nụlọ iru uju karịa ịga nụlọ oriri, nihi na nke ahụ bụ njedebe mmadụ niile; onye dị ndụ kwesịkwara iburu ya nobi.Ekliziastis 7:2.IHE NDỊ GA-ENYERE GỊ AKA IDI ỌNWỤ MMADỤ  NCHỊKỌTA1: KWE KA NDỊ ENYI GỊ NA NDỊ IKWU GỊ NYERE GỊ AKADabere notú ahụ dị gị, mara mgbe gị na ndị mmadụ kwesịrị ịnọ na mgbe ị ga-achọ ịnọrọ onwe gị.2: NA-ERI EZIGBO NRI, NA-EMEGAKWA AHỤNa-eri ezigbo nri, na-aṅụ mmiri nke ọma, na-emegakwa ahụ otú kwesịrị ekwesị.3: NA-EHI ỤRA NKE ỌMACheta na ihi ụra nke ọma ga-enyere gị aka idi ọnwụ onye gị, meekwa ka ike ghara ịna-agwụcha gị.4: CHỌPỤTA OTÚ Ị GA-ESI EDI YAEbe ọ bụ na otú onye ọ bụla si eru uju abụghị otu, chọpụta otú ga-akara gị mma ị ga-esi edi ihe mere gị.5: EMEKWALA IHE NDỊ GA-AKPATARA GỊ NSOGBUZere ịṅụbiga mmanya ókè ma ọ bụkwanụ ịṅụ ọgwụ ike nihi na nsogbu ha ga-akpatara gị ga-akarị aka ha ga-enyere gị.6: GBANWEE IHE I JI OGE GỊ NA-EMEKama ịnọ na-eru uju, i nwere ike iji oge ahụ soro ndị ọzọ gwuo egwuregwu ma ọ bụ gaa ka gị na ha nọrịa.7: NWEE OGE A KAPỊRỊ ỌNỤ I JI EME IHEI nwere ike inweta onwe gị ma i nwee ezigbo ihe i ji oge gị na-eme.8: EMEKWALA MKPEBI NDỊ GBARA ỌKPỤRỤKPỤ ỌKỤ ỌKỤỌ bụrụ na o kwe mee, chere ka otu afọ ma ọ bụ karịa gafee tupu gị ekpebie ihe ndị gbara ọkpụrụkpụ ka ị ghara imecha kwaa mmakwara.9: NA-ECHETA ONYE AHỤ NWỤNAHỤRỤ GỊDowe foto na ihe ndị ọzọ ga-eme ka ị na-echeta onye ahụ. I nwekwara ike inwe akwụkwọ ị ga na-ede ihe ụfọdụ ị ga-achọ icheta gbasara ya.10: ANỌLA OTU EBEI nwere ike iwere otu ụbọchị ma ọ bụ ọkara gaa legharịa anya ma ọ bụ mee ihe ndị ọzọ.11: NA-ENYERE NDỊ ỌZỌ AKAInyere ndị ọzọ aka, ma ndị ọzọ ọnwụ onye ahụ metụtara ga-eme ka ike ndụ ghara ịna-agwụ gị.12: LEBAGHARỊA ANYA NIHE NDỊ I WEERE KA IHE NDỊ KA MKPAWere oge a ị na-eru uju ghọtakwuo ihe ka mkpa ná ndụ gị. Meekwa mgbanwe nihe ndị i weere ka ihe ka mkpa ná ndụ gị ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa.Neziokwu, e nweghị ihe ga-eme ka mwute ị na-enwe pụchaa gị nobi kpamkpam. Ma, ọtụtụ ndị mmadụ nwụnahụrụla ga-ekweta na ime ihe ndị ga-enyere ha aka idi ọnwụ onye ha, dị ka ndị a e kwuru nisiokwu a, kasịrị ha obi. Ọ bụ eziokwu na ọ bụghị ihe niile ga-enyere mmadụ aka idi ọnwụ mmadụ ka e dere ebe a, ma ọ bụrụ na ị gbalịa mee ụfọdụ nime ha, ọ ga-enyere gị aka.Ihe Ga-akacha Enyere Onye Na-eru Uju AkaNA NSO NSO A, ỌTỤTỤ NDỊ EDEELA ỌTỤTỤ IHE GBASARA OTÚ NDỊ ỌNWỤ MMADỤ GBAWARA OBI GA-ESI EDI YA. Ma dị ka anyị kwuburu, ndụmọdụ ọ bụla kacha mma ha nyere na-ekwekọ nihe Baịbụl kwuru. Nke a gosịrị na ndụmọdụ ndị dị na Baịbụl na-aba uru mgbe niile. Ọ bụghị naanị na Baịbụl na-enye anyị ndụmọdụ na-abara anyị uru, kamakwa, ọ na-agwa anyị ihe ndị anyị na-enweghị ike ịgụta ebe ọzọ, nke nwere ike ịkasị onye na-eru uju obi.Baịbụl mere ka obi sie anyị ike na ndị nwụnahụrụ anyị anaghị ata ahụhụEkliziastis 9:5kwuru, sị: Ndị nwụrụ anwụ amaghị ihe ọ bụla. Baịbụl kwukwara na echiche ha na-ala niyi. Abụ Ọma 146:4 Ọ bụkwa ihe a ka Baịbụl na-ekwu mgbe o ji ọnwụ tụnyere ụra.Jọn 11:11.Ikwetasi ike na Chineke hụrụ anyị nanya na-akasi anyị obiBaịbụl kwurunAbụ Ọma 34:15, sị: Anya Jehovadị nebe ndị ezi omume nọ,ntị ya dịkwaná mkpu enyemaka ha na-eti. Ịgwa Chineke otú obi dị anyị na-abara anyị uru karịa nkasi obi ọ bụla anyị na-enweta ma anyị gwa ya onye ọzọ ma ọ bụ mee ihe ọ bụla ọzọ iji die ihe mere anyị. Ọ na-eme ka anyị na Onye kere anyị dịrị ná mma, bụkwanụ onye ga-eji ike ya kasie anyị obi.Anyị na-atụ anya na ihe ga-adị mma nọdịnihuChegodị otú ihe ga-adị nọdịnihu mgbe a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ, ha adịrị ndụ nụwa a. Baịbụl kwuru banyere otú oge ahụ ga-adị ugboro ugboro. O kwuru na Chineke ga-ehichapụkwa anya mmiri niile nanya anyị, ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ.Mkpughe 21:3, 4.Ọtụtụ ndị kweere na Jehova bụ Chineke, onye nwe Baịbụl, na-enweta nkasi obi naka ya nihi na ha kweere na ọ ga-emezu nkwa o kwere ịkpọlite ndị ha nwụrụ anwụ nọnwụ. Dị ka ihe atụ, otu nwaanyị aha ya bụ Ann, onye ya na di ya lụrụ afọ iri isii na ise tupu di ya anwụọ, kwuru, sị: Baịbụl mere ka obi sie m ike na ndị nwụnahụrụ anyị anaghị ata ahụhụ nakwa na Chineke ga-akpọlite ndị niile nọ ná ncheta ya. Ọnwụ di m bụ ihe ọjọọ kachanụ metụrụla m. Mgbe ọ bụla m chetara ya, nkwa ndị a Chineke kwere na-agbata m nobi, ha na-enyekwara m aka idi ya.Tiina, anyị kọrọ banyere ya ná mbido akwụkwọ a kwuru, sị: Kemgbe di m nwụrụ, achọpụtala m na Chineke na-enyere m aka idi ya. Noge ahụ ọ gbajuru dọrọ, m hụrụ otú Jehova si nyere m aka. Ekwetasikwara m ike na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ otú ahụ Baịbụl kwuru. Ọ na-enyere m aka idi ọnwụ Timo di m, ruo mgbe m ga-ahụ ya ọzọ.Ọtụtụ nde mmadụ ndị kweere na ihe Baịbụl kwuru bụ eziokwu kwetara nihe a ha kwuru. Ọ bụrụ na i chere na ihe Baịbụl kwuru agaghị eme ma ọ bụkwanụ na ọ bụ nrọ efu, ọ dịzi gị naka ịchọpụta ma ihe ndị Baịbụl kwuru ọ na-aba uru nakwa ma hà bụ eziokwu. I nwere ike ịchọpụta na ọ bụ Baịbụl ga-akacha enyere onye na-eru uju aka.MỤTAKWUO BANYERE OLILEANYA DỊỊRỊ NDỊ NWỤRỤ ANWỤI nwere ike ile vidio ndị kwuru gbasara ya na jw.orgigBaịbụl kwuru na oge na-abịa mgbe anyị ga-anabata ndị nwụnahụrụ anyịGỊNỊ NA-EME NDỊ MMADỤ MA HA NWỤỌ?Gịnị na-eme anyị mgbe anyị nwụrụ? Ihe Baịbụl kwuru na-akasi anyị obi, na-emekwa ka obi sie anyị ikeGaa nebe e dere IHE NDỊ ANYỊ NWERE, pịa ebe e dereVIDIOVidio: Pịa ebe e dere BaịbụlỊ GA-ACHỌ ỊNỤ OZI ỌMAOlee ebe anyị ga-anụ ozi ọma nụwa a akụkọ ọjọọ juru? Vidio a kọwatụrụ ihe ụfọdụ ị ga-amụta na broshọOzi Ọma Si nAka Chineke!Gaa nebe e dere IHE NDỊ ANYỊ NWERE, pịaVIDIOVidio: Pịa Ọmụmụ Ihe Anyị na Ozi AnyịIsiokwu Ndị Dị na Teta! A: Ihe Ga-enyere Ndị Na-eru Uju AkaỌNWỤ NA-AGABAWA OBIOlee otú ihe na-adịrị ndị na-eru uju? Olee ihe mere a ga-eji akasi ndị na-eru uju obi?IHE Ị GA-ATỤ ANYA YAIsiokwu a lebara anya nihe ndị na-ezighị ezi ụfọdụ ndị na-ekwu gbasara otú ụfọdụ ndị si eru uju. O kwukwara ihe ụfọdụ onye na-eru uju na-agabiga. Ọ bụrụ na ị na-eru uju, ị ga-ahụ ọtụtụ ihe onye na-eru uju nwere ike ịtụ anya ya.IHE NDỊ GA-ENYERE GỊ AKA IDI ỌNWỤ MMADỤIHE I NWERE IKE IMEOlee ihe ụfọdụ i nwere ike ime ka ọ dịrị gị mfe idi ihe mere gị? Isiokwu a kwuru ihe ụfọdụ Baịbụl kwuru nke nyerela ọtụtụ ndị na-eru uju aka.IHE GA-AKACHA ENYERE ONYE NA-ERU UJU AKATụlee ihe ụfọdụ Baịbụl kwuru kasirila ọtụtụ ndị obi mgbe ha na-eru uju ma lee otú ha nwekwara ike isi nyere gị aka. 