 Ụlọ Nche, Nke 4 2017  Gịnị Ka Baịbụl Kwuru Gbasara Ndụ na Ọnwụ?A naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a.Ị chọọ inye onyinye, biko gaa na Ọ gwụkwala ma è dere aha Baịbụl ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a si na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.MAGAZIN A bụỤlọ Nchena-enye Jehova Chineke, bụ Onye na-achị eluigwe na ụwa, otuto. Ozi ọma dị na ya na-akasi ndị mmadụ obi. Ozi ọma ahụ bụ na Alaeze Chineke, nke bụ ọchịchị dị neluigwe, ga-eme ka ajọ omume niile kwụsị noge na-adịghị anya, meekwa ka ụwa ghọọ paradaịs. Ọ na-agwa ndị mmadụ ka ha nwee okwukwe na Jizọs Kraịst, bụ onye nwụrụ ka anyị wee nweta ndụ ebighị ebi, onye bụkwa Eze na-achị ugbu a nAlaeze Chineke. Ndịàmà Jehova na-ebipụta magazin a kemgbe afọ 1879. Ọ naghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ihe niile ọ na-ekwu si na Baịbụl.Isiokwu Ndị Dị na Magazin AOkwu MmaliteOLEE IHE I CHERE?Chineke ò kere anyị ka anyị na-anwụ anwụ? Baịbụl kwuru, sị:Chinekega-ehichapụkwa anya mmiri niile nanya ha, ọnwụ agaghị adị ọzọ.Mkpughe 21:4.Ụlọ Nchea kọrọ ihe Baịbụl kwuru banyere ndụ na ọnwụ.È Nwere Ebe Mmadụ Na-aga Ma Ọ Nwụọ?NDỊ MMADỤ na-ekwu ihe dị iche iche banyere ndụ na ọnwụ. Ụfọdụ na-ekwu na ọ bụrụ na ha anwụọ na ha ga-aghọ ihe ọzọ ma ọ bụ gaa ebe ọzọ biri. Ndị ọzọ na-eche na ha ga-alọ ụwa ma ha nwụọ. E nwekwara ndị na-ekwu na mmadụ nwụọ, nke ya agaala.E nwere ike inwe ihe gịnwa kweere banyere ebe mmadụ na-aga ma ọ nwụọ. O nwere ike ịbụ nihi otú e si zụlite gị ma ọ bụ ebe a mụrụ gị mere i ji kwere ihe i kweere. Ma, ebe ọ bụ na ndị mmadụ na-ekwu ihe dị iche iche banyere ebe mmadụ na-aga ma ọ nwụọ, è nwere ebe anyị ga-aga mata azịza ajụjụ a ka ò nwere onye ga-agwali anyị nke bụ eziokwu?Kemgbe ọtụtụ afọ, ndị isi okpukpe na-akụziri ndị mmadụ na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ. Ndị nọ nọtụtụ okpukpe a ma ama kweere na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ. Ha na-ekwu na mmadụ nwụọ, mkpụrụ obi ya ga-aghọ mmụọ gaa eluigwe ma ọ bụ gaa ebe ọzọ biri. Ụfọdụ okpukpe ndị ahụ bụ ndị Hindu, ndị Juu, ndị Alakụba, ndị sị na ha bụ Ndị Kraịst, nakwa ndị ọzọ. Ndị Buda na-ekwukwanụ na mmadụ na-alọ ụwa ọtụtụ ugboro. Ha kwuru na mmadụ ga-alọgide ụwa ruo mgbe ọ ga-enwere onwe ya, ọ gaghịzi na-ata ahụhụ. Ha na-akpọ ọnọdụ a Nirvana.Ihe a ha na-akụzi emeela ka ọtụtụ ndị kwere na ọnwụ na-emepere mmadụ ụzọ ịga biwe ndụ ebe ọzọ. Nihi ya, ọtụtụ ndị na-elezi ọnwụ anya ka ihe dị mkpa ná ndụ nke na ha na-ekwu na o yiri ka Chineke ò kere anyị ka anyị na-anwụ anwụ. Ma, olee ihe Baịbụl kwuru banyere ya? Biko, gụọ isiokwu na-esonụ ka ị hụ ihe Baịbụl kwuru. Ihe o kwuru nwere ike iju gị anya.Ihe Baịbụl Kwuru Banyere Ndụ na ỌnwụAkwụkwọ Jenesis kọọrọ anyị ihe Chineke gwara nwoke mbụ o kere aha ya bụ Adam. Ọ sịrị ya: I nwere ike iri mkpụrụ nke osisi ọ bụla dị nubi a rijuo afọ. Ma erila mkpụrụ si nosisi ịma ihe ọma na ihe ọjọọ, nihi na nụbọchị i riri mkpụrụ si na ya, ị ga-anwụrịrị. Jenesis 2:16, 17 Ihe a Chineke gwara Adam gosiri na á sị na o gere Chineke ntị, ọ garaghị anwụ. Kama, ọ gaara anọgide na-adị ndụ nogige Iden.Ọ dị mwute na kama Adam irubere Chineke isi ma dịrị ndụ ebighị ebi, o nupụụrụ ya isi. Nwunye ya nyere ya mkpụrụ osisi ahụ a sịrị ha erila, ya erie. Jenesis 3:1-6 Nsogbu ihe a Adam mere kpatara ka na-akpa ụmụ mmadụ aka ọjọọ taa. Pọl onyeozi kwuru banyere ya, sị: Mmehie si naka otu mmadụ bata nụwa, ọnwụ esikwa ná mmehie bata, ọnwụ wee si otú ahụ gbasaa ruo mmadụ niile nihi na ha niile mehiere. Ndị Rom 5:12 Otu mmadụ ahụ bụ Adam. Ma, olee ihe mere ihe ahụ Adam mere ji bụrụ mmehie, oleekwa ihe mere o ji kpata ọnwụ?Adam kpachaara anya nupụrụ Chineke isi ma ọ bụ mebie iwu ya. Ihe a o mere bụ mmehie. 1 Jọn 3:4 Dị ka Chineke gwara Adam, ụgwọ ọrụ nke mmehie bụ ọnwụ. Ọ bụrụ na Adam na ụmụ ya ana-erubere Chineke isi, ha agaghị abụ ndị mmehie, ha agaghịkwa anwụ anwụ. Chineke ekeghị ụmụ mmadụ ka ha na-anwụ anwụ, kama o kere ha ka ha dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi.O doro anya na ọnwụ agbasaala ruo mmadụ niile, otú ahụ Baịbụl kwuru. Ma, è nwere ihe na-esi anyị nahụ pụọ gaa biri ebe ọzọ ma anyị nwụọ?Ọtụtụ mmadụ na-ekwu na e nwere. Ha na-ekwu na e nwere ihe dị anyị nime a na-akpọ mkpụrụ obi, nakwa na ọ naghị anwụ anwụ. Ma, ọ bụrụ otú ahụ, ọ pụtara na Chineke ghaara Adam ụgha. Gịnị mere anyị ji kwuo otú ahụ? Ọ bụ nihi na ọ bụrụ na e nwere ihe na-esi anyị nahụ pụọ gaa biri ebe ọzọ ma anyị nwụọ, ọ pụtara na ihe ahụ Chineke kwuru, ya bụ, na ụgwọ ọrụ mmehie bụ ọnwụ, abụghị eziokwu. Ma, Baịbụl kwuru, sị: Ọ gaghị ekwe omume na Chineke ga-agha ụgha. Ndị Hibru 6:18 Nke bụ eziokwu bụ na ọ bụ Setan bụ onye na-agha ụgha nihi na ọ gwara Iv, sị: Unu agaghị anwụ ma ọlị.Jenesis 3:4.Ugbu a, ajụjụ bụ, ọ bụrụ na ozizi ahụ bụ na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ abụghị eziokwu, gịnịzi na-eme mmadụ ma ọ nwụọ?BAỊBỤL MERE KA ANYỊ MATA NKE BỤ EZIOKWUAkwụkwọ Jenesis gwara anyị otú Chineke si kee mmadụ. Ọ sịrị: Jehova bụ Chineke wee jiri ájá si nala kpụọ mmadụ ma kunye ume ndụ noghere imi ya, mmadụ ahụ wee ghọọ mkpụrụ obi dị ndụ. E si nokwu Hibru bụnephesh,sụgharịa okwu ahụ bụ mkpụrụ obi dị ndụ. Ihe okwu ahụ pụtara bụ ihe dị ndụ nke na-eku ume.Jenesis 2:7.Ihe a niile na-egosi na Baịbụl mere ka o doo anya na mgbe Chineke kere mmadụ,o kenyeghịya mkpụrụ obi na-anaghị anwụ anwụ nime. Kama, mmadụ ọ bụlabụmkpụrụ obi dị ndụ. Ọ bụ ya mere na ị chọọ elu, chọọ ala, e nweghị ebe ị ga-ahụ mkpụrụ obi na-anaghị anwụ anwụ na Baịbụl.Ebe ọ bụ na Baịbụl kwuru na Chineke ekenyeghị ihe ụfọdụ ndị na-akpọ mkpụrụ obi na-anaghị anwụ anwụ nime mmadụ, oleezi ihe mere ọtụtụ okpukpe ji akụzi na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ? Iji mata, ka anyị leba anya nihe ndị Ijipt oge ochie kweere.OTÚ OZIZI MKPỤRỤ OBI ANAGHỊ ANWỤ ANWỤ SI GBASAAE nwere onye Grik na-akọ akụkọ ihe mere eme aha ya bụ Herodotus. Ọ dịrị ndụ nihe dị ka puku afọ abụọ na narị afọ ise gara aga. O kwuru na ndị Ijipt bụ ndị mbụ kwuru na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ. Ndị Babịlọn oge ochie bụ ndị ọzọ kweere na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ. Tupu Alegzanda Onye Ukwu emerie Izrel na Mba Ndị Gbara Ya Gburugburu nafọ 332 Tupu Oge Ndị Kraịst, ndị ọkà mmụta Grik nọ na-akụziri ndị mmadụ na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ. Ihe a mere ka ozizi a gbasaa nobodo niile ndị Grik na-achị.E nweghị ebe ị ga-aga na Baịbụl hụ mkpụrụ obi na-anaghị anwụ anwụNoge ndịozi Jizọs, òtù ndị Juu abụọ a ma ama aha ha bụ ndị Esin na ndị Farisii kụziri na mmadụ nwụọ, mkpụrụ obi ya na-apụ gaa ebe ọzọ biri. Akwụkwọ a na-akpọThe Jewish Encyclopediakwuru, sị: Ọ bụ ndị Grik kụziiri ndị Juu na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ. Onye kacha kụzie ya bụ onye Grik a ma ama aha ya bụ Plato. Otu onye Juu na-akọ akụkọ ihe mere eme noge ndịozi Jizọs aha ya bụ Josephus kwuru na ozizi a esighị na Akwụkwọ Nsọ, kama na o si na nkwenkwe ndị Grik. Josephus weere nkwenkwe a ka akụkọ ifo.Ka ozizi ndị Grik a bụ na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ nọ na-agbasa, ndị sị na ha bụ Ndị Kraịst bịara kwere na ya, ma malite ịkụziri ya ndị mmadụ. Otu onye na-akọ akụkọ ihe mere eme aha ya bụ Jona Lendering kwuru, sị: Plato kụziiri ndị mmadụ na e nwere mgbe mkpụrụ obi anyị nọ nebe mara mma, ma ugbu a, na ha nọzi nụwa ọjọọ. Ọ bụ ihe a mere ndị ahụ sị na ha bụ Ndị Kraịst ji kwere na mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụma na-akụzi ya. Ọ bụ otú a ka ha si malite ịkụzi ozizi ndị ọgọ mmụọ a, ya esoro nisi ihe ha na-akụziri ndị mmadụ.EZIOKWU AHỤ GA-EMEKWA KA UNU NWERE ONWE UNUNoge ndịozi Jizọs, Pọl onyeozi kwuru, sị: Okwu nke si nike mmụọ nsọ kwuru hoo haa na noge ikpeazụ, ụfọdụ ga-adapụ nokwukwe, na-aṅa ntị nokwu nduhie ndị si naka mmụọ na ozizi ndị mmụọ ọjọọ. 1 Timoti 4:1 Ihe a o kwuru bụ ihe na-eme taa. Ozizi mkpụrụ obi anaghị anwụ anwụ so nozizi ndị mmụọ ọjọọ. O sighị na Baịbụl, kama, o si naka ndị ọgọ mmụọ na ndị ọkà mmụta oge ochie.Ma, obi dị anyị ụtọ na Jizọs gwara anyị, sị: Unu ga-amarakwa eziokwu ahụ, eziokwu ahụ ga-emekwa ka unu nwere onwe unu. Jọn 8:32 Ọ bụrụ na anyị amụta eziokwu dị na Baịbụl, ọ ga-eme ka anyị nwere onwe anyị nozizi ụgha na ihe ndị na-adịghị mma ọtụtụ okpukpe na-eme taa. Ọ ga-emekwa ka anyị nwere onwe anyị ná nsogbu dị iche iche nkwenkwe ụgha na omenala ndị a na-eme banyere ndị nwụrụ anwụ na-akpatara ndị mmadụ.Gụọ igbe bụ Olee Ebe Ndị Nwụrụ Anwụ Nọ?Ọ bụghị uche Chineke ka ụmụ mmadụ na-ebi naanị afọ iri asaa ma ọ bụ afọ iri asatọ nụwa a, gazie ebe ọzọ biri ruo mgbe ebighị ebi. Ihe o bu nuche kee anyị bụ ka anyị biri nụwa a ruo mgbe ebighị ebi ma na-erubere ya isi. Ihe a gosiri na Chineke hụrụ ụmụ mmadụ nanya. E nweghịkwa ihe ga-eme ka ọ ghara imezu ihe a bụ uche ya. Malakaị 3:6 O si nọnụ otu ọbụ abụ mee ka obi sie anyị ike. Ọ sịrị: Ndị ezi omume ga-enweta ụwa, ha ga-ebikwa nelu ya ruo mgbe ebighị ebiAbụ Ọma 37:29.Mgbe Onye Ezinụlọ Gị Na-arịa Ọrịa Ga-egbu YaE NWERE otu nwaanyị aha ya bụ Doreen. Aha di ya bụ Wesley. Wesley dị afọ iri ise na anọ. O juru Doreen anya mgbe ndị dọkịta kwuru na nnukwu akpụ toro di ya nụbụrụ.Ha kwuru na ọ fọrọ ọnwa ole na ole ka ọ nwụọ. Doreen kwuru, sị: O siiri m ike ikweta ihe a ha kwuru. O nyeghị m ọnụ okwu ruo ọtụtụ izu. Ọ dị m ka ọ bụ onye ọzọ ka ihe a na-eme. Amaghị m na ụdị ihe a ga-eme anyị.E nweela ọtụtụ ndị ọ dị otú a ọ dị Doreen mgbe ụdị ihe a mere ha. Mmadụ nwere ike ịmalite ịrịa ọrịa ga-egbu ya mgbe ọ na-atụghị anya ya. Ụdị ihe a mee, ọtụtụ ndị na-ewepụta onwe ha elekọta ndị nke ha a chọpụtara na ha na-arịa ọrịa ga-egbu ha. Ma, ilekọta onye na-arịa ụdị ọrịa a abụghị obere ọrụ. Olee ihe ndị ezinụlọ nke onye na-arịa ụdị ọrịa a nwere ike ime iji kasie ya obi ma lekọta ya nke ọma? Olee ihe onye na-elekọta ya ga-eme ka ihe ndị nwere ike ịna-enye ya nsogbu nobi noge ahụ ọ na-elekọta onye ahụ ghara ịna-akpa ya aka ọjọọ? Ka oge onye ọrịa ahụ ga-anwụ na-eru nso, olee ihe ndị e nwere ike ịtụ anya ga-eme ya? Tupu anyị azaa ajụjụ ndị a, ka anyị bugodị ụzọ leba anya nihe mere na ilekọta onye na-arịa ọrịa ga-egbu ya abụghị obere ọrụ taa.IHE MERE NA Ọ BỤGHỊ OBERE ỌRỤ TAANdị dọkịta emeela ka ndị mmadụ ghara ịna-anwụ ngwa ngwa otú ha sibu anwụ ma ha rịawa ọrịa. Ihe dị ka otu narị afọ gara aga, ndị mmadụ na-anwụchu ọnwụ ma nobodo ndị mepere emepe ma ndị nke na-emepeghị emepe. Ndị mmadụ na-anwụ ngwa ngwa nihi ọrịa na-efe efe ma ọ bụ ihe mberede. Noge ahụ, e nwechaghị ụlọ ọgwụ, a na-anọ nụlọ elekọta ndị ọrịa, ha na-anọkwa nụlọ anwụ.Ọtụtụ ọgwụ ndị e nwere taa na ụzọ dị iche iche e si agwọ ọrịa na-enyere ndị dọkịta aka ime ka ọrịa ụfọdụ ghara igbu mmadụ ngwa ngwa. Ọrịa ndịnwere ike igbu mmadụ ozugbo noge ochie anaghịzi egbu mmadụ otú ahụ taa. Ma, na e mere ka ọrịa ghara igbu mmadụ ngwa ngwa apụtaghị na ọ na-eme ka onye ahụ gbakee. Ọrịa nwere ike ịkpa mmadụ aka ọjọọ nke na ọ gaghị elekọtali onwe ya. Ilekọta ụdị onye a abụghị obere ọrụ.Ma, ọtụtụ ndị na-anọzi nụlọ ọgwụ anwụ karịa mgbe mbụ. Ọtụtụ ndị taa amaghị ihe ndị na-eme mmadụ ma ọ chọwa ịnwụ. Ọ bụ mmadụ ole na ole hụtụrụla mmadụ ka ọ na-anwụ. Ịtụ ụjọ ihe ndị nwere ike ime, nwere ike ime ka mmadụ ghara ịmazi ihe ọ ga-eme ka o nyere onye ezinụlọ ya na-arịa ọrịa aka. Olee ihe nwere ike inyere ya aka?BIDONỤ NOGE KWURỊTA IHE UNU GA-EMEIhe ahụ mere Doreen gosiri na obi na-agbawa ọtụtụ ndị ma a gwa ha na onye nke ha na-arịa ọrịa ga-egbu ya. Nagbanyeghị otú ọ bụla obi dị gị, olee ihe ga-enyere gị aka ịma ihe ị ga-eme? Otu nwoke fere Jehova noge ochie rịọrọ ya, sị: Kụziere anyị otú anyị ga-esi na-agụ ụbọchị anyị ka anyị wee nweta obi amamihe. Abụ Ọma 90:12 Rịọsie Jehova Chineke arịrịọ ike ka ọ kụziere gị otú ị ga-esi na-agụ ụbọchị gị ka gị na onye nke gị ahụ na-arịa ọrịa nwee ike ibi nke ọma tupu ya anwụọ.Ihe a ga-achọ ka unu hazie ihe nke ọma. Ọ bụrụ na onye nke gị ahụ ka na-ekwu okwu, dịkwa njikere ikwu ihe a ga-eme, ọ ga-adị mma ka unu jụọ ya onye ọ chọrọ ka o kwuchite ọnụ ya mgbe ọ na-agaghị ekwuli okwu. E kwesịrị iso ya kwurịta ma ọ ga-achọ ka ọ nọrọ nụlọ ọgwụ ma ọ bụ ka a kwụnye ya ọksijin ma ọ bụkwanụ si nụzọ ndị ọzọ mee ka ọ nọtụkwuo ndụ. Ibu ụzọ kwurịta ihe ndị a ga-eme ka unu ghara ise okwu mgbe unu ga-ekpebi otú a ga-esi agwọ ya mgbe ọ na-enweghịzi ike ikwu okwu. Ọ ga-emekwa ka obi ghara ịma unu ikpe ma unu kpebichaa ihe unu ga-eme. Ọ bụrụ na unu ebido noge kwurịta ihe unu ga-eme, ọ ga-eme ka unu lekwasị anya nilekọta onye ahụ na-arịa ọrịa. Baịbụl kwuru, sị: Atụmatụ na-aghasasị ma ọ bụrụ na a gbaghị izu.Ilu 15:22.OTÚ E NWERE IKE ISI NYERE ONYE AHỤ AKAỌrụ kacha mkpa onye na-elekọta onye ọrịa kwesịrị ịrụ bụ ịkasi ya obi. E kwesịrị ime ka onye nọ nọnụ ọnwụ mata na a hụrụ ya nanya nakwa na a gaghị ahapụ ya. Olee otú e nwere ike isi eme ya? Na-abụrụ ya abụ ma ọ bụkwanụ na-agụrụ ya akwụkwọ ndị ga-atọ ya ụtọ, nakwa ndị ga-eme ka obi sie ya ike. Ahụ na-eru onye na-arịa ọrịa ala ma onye ezinụlọ ya jide ya aka ma meda obi na-agwa ya okwu.Ọ bụrụ na ndị mmadụ abịa ileta ya, e kwesịrị ime ka ọ mata ndị ahụ bịaranụ. Otu akwụkwọ kwuru, sị: A bịa nihe gbasara ịnụ ihe, ibitụ ihe aka, ịnụ ìsì, imetụ ihe aka na ịnụ ụtọ ihe, nke ikpeazụ mmadụ na-akwụsị ime tupu ya anwụọ bụ ịnụ ihe. Onye ahụ nwere ike ịna-anụ ihe nagbanyeghị na o nwere ike ịdị ka ọ nọ nụra. Nihi ya, anọla ebe ahụ ekwu ihe ọ bụla ị ma na ị gaghị ekwuli mgbe ọ mụ anya.O kwe mee, kpeere ya ekpere. Baịbụl kwuru na e nwere mgbe Pọl onyeozi na ndị ya na ya so nọ nezigbo nsogbu nke na ha amaghị ma hà ga-adị ndụ. Olee otú ha si chọọ ka ndị ọzọ nyere ha aka? Pọl gwara ụmụnna ya, sị: Unu pụkwara inye aka site nịrịọsi arịrịọ ike nihi anyị. 2 Ndị Kọrịnt 1:8-11 Ekpere anyị ji obi anyị niile kpeere onye nọ ná ezigbo nsogbu ma ọ bụ onye na-arịa ọrịa, na-abara ya ezigbo uru.NA-ATỤNỤ ANYA IHE NWERE IKE IMEE nweghị onye obi na-adị ụtọ na onye nke ya na-aga ịnwụ. Ihe a gosiri nae keghị anyị ka anyị na-anwụ anwụ.Chineke ekeghị anyị ka anyị lewa ọnwụ anya ka ihe kwesịrị ekwesị. Ndị Rom 5:12 Ọ bụ ya mere Baịbụl ji kpọọ ọnwụ onye iro. 1 Ndị Kọrịnt 15:26 Nihi ya, ọ bụghị ihe ọjọọ ma ọ bụrụ na ọ na-esiri mmadụ ike ikweta na onye ezinụlọ ya na-arịa ọrịa ga-anwụ.Ma, ọ bụrụ na ndị ezinụlọ onye ahụ ana-atụ anya ihe nwere ike ime, ọ ga-eme ka obi sie ha ike, meekwa ka ha na-akasi onwe ha obi. E dere ụfọdụ ihe nwere ike ime mmadụ tupu ya anwụọ nigbe isiokwu ya bụ, Ihe Ndị Nwere Ike Ime Onye Ọrịa nIzu Ole na Ole Tupu Ya Anwụọ. Ma, ọ bụghị onye ọ bụla ka ihe niile e kwuru ebe ahụ na-eme, ọ bụghịkwa iwu na ha niile ga-eme otú ahụ e si depụta ha. Ma, ụfọdụ nime ha na-eme ọtụtụ ndị ọrịa tupu ha anwụọ.Ọ bụrụ na onye ezinụlọ anyị ahụ anwụọ, anyị nwere ike ịgwa enyi anyị chọrọ inyere anyị aka ka ọ bịa nye aka. E kwesịrị ime ka ndị ezinụlọ onye ahụ nwụrụnụ ma ọ bụ ndị lekọtara ya mata na nsogbu ya ebiela, nakwa na o nweghị ebe ọ nọ na-ata ahụhụ. Onye kere anyị gwara anyị na ndị nwụrụ anwụ amaghị ihe ọ bụla ma ọlị.Ekliziastis 9:5.ONYE KACHA ELEKỌTA ANYỊAnyị ekwesịghị igbochi onye ọ bụla inyere anyị akaAnyị kwesịrị ịtụkwasị Chineke obi ma mgbe onye ezinụlọ anyị nọ nọrịa ma mgbe anyị na-eru uju ọnwụ ya. Chineke nwere ike ime ka ndị ọzọ nyere anyị aka ma ọ bụ gwa anyị okwu ga-akasi anyị obi. Doreen ahụ e kwuru banyere ya ná mmalite isiokwu a kwuru, sị: Amụtara m na ekwesịghị m igbochi onye ọ bụla inyere m aka. Otú ọtụtụ ndị si gbatara mụ na di m ọsọ enyemaka juru anyị anya. O doro anyị anya na ọ bụ Jehova mere ka ndị mmadụ bịa nyere anyị aka. Anyị nwere ike ikwu na ọ bụ otú a ka Jehova ji agwa anyị, sị Anọ m ya, inyere unu aka. Agaghị m echefu ihe a echefu.Neziokwu, ọ bụ Jehova Chineke kacha elekọta anyị. Ọ bụ ya kere anyị, ọ makwa nsogbu ndị anyị na ha na-alụ na otú ha si ewute anyị. Ọ chọsiri ike inyere anyị aka ka anyị nwee ike idi ha. Ọ ga-emelikwa ya. O kwekwara anyị nkwa na noge na-adịghị anya, na ya ga-akpọlite ọtụtụ ijeri ndị nwụrụ anwụ. Jọn 5:28, 29;Mkpughe 21:3, 4 Mgbe ọ ga-eme ya, anyị niile ga-ekwu ihe a Pọl onyeozi kwuru. Ọ sịrị: Ọnwụ, olee mmeri gị? Ọnwụ, olee ebe ihe i ji agba mmadụ dị?1 Ndị Kọrịnt 15:55.Elias Hutter na Ọmarịcha Baịbụl Ndị Ọ Sụgharịrị nAsụsụ HibruỊ GA-AGỤTALI asụsụ Hibru e ji dee Baịbụl? O nwere ike ị gaghị agụtali ya. O nwedịrị ike ị hụtụbeghị Baịbụl e dere nasụsụ Hibru mbụ. Ma, e nwere ihe nwere ike inyere gị aka iji Baịbụl i nwere kpọrọkwuo ihe. Olee ihe ọ bụ? Ọ bụ ịgụ gbasara otu onye ọkà mmụta dịrị ndụ nihe dị ka narị afọ ise gara aga nakwa Baịbụl Hibru abụọ o bipụtara. Aha ya bụ Elias Hutter.A mụrụ Elias Hutter nafọ 1553 nobere obodo a na-akpọ Görlitz. Obodo a dị nso nókè mba Jamanị, Poland na Chek Ripọblik. Hutter mụrụ asụsụ Arabik, Hibru na Aramaịk na Mahadum Lutheran dị na Jena. Mgbe ọ dị naanị afọ iri abụọ na anọ, ọ ghọrọ prọfesọ nasụsụ Hibru nobodo Leipzig. Elias Hutter chọrọ ịgbanwe otú agụmakwụkwọ si na-aga noge ya. Nihi ya, o mechara mepee otu ụlọ akwụkwọ nobodo Nurembeg. Nụlọ akwụkwọ a, a na-eji afọ anọ mụọ asụsụ Hibru, Grik, Latịn na Jamanị. E nweghị ụlọ akwụkwọ ma ọ bụ mahadum ọzọ na-emeli ụdị ihe a noge ahụ.IHE MERE BAỊBỤL Ọ SỤGHARỊRỊ JI MAA EZIGBO MMAIhe a bụ isimbido peeji nke Baịbụl ahụ Hutter sụgharịrị nasụsụ Hibru nafọ 1587Nafọ 1587, Hutter bipụtara ihe ọtụtụ ndị na-akpọ Agba Ochie ọ sụgharịrị nasụsụ Hibru. Aha ọ kpọrọ Baịbụl a bụDerekh ha-Kodesh.Ihe ọ pụtara bụ Ụzọ nke Ịdị Nsọ. E sinAịzaya 35:8nweta ya. Otú mkpụrụ akwụkwọ e ji dee ya si maa mma mere ka ndị mmadụ kwuo na ihe niile gbasara Baịbụl a mara ezigbo mma. Ma, ihe kacha mee ka ọ maa mma bụ nihi otú o si e nyere ụmụ akwụkwọ aka ịmụta asụsụ Hibru.Ka i nwee ike ịghọta ihe mere Baịbụl a ji maa mma, legodị ihe abụọ mere o ji esiri onye na-amachaghị asụsụ Hibru ike ịgụ Baịbụl e dere nasụsụ Hibru. Nke mbụ bụ na e ji mkpụrụ akwụkwọ dị iche ọtụtụ ndị na-amaghị dee ya. Nke abụọ bụ na okwu a gbakwunyere nihu ma ọ bụ nazụ okwu dị iche iche mere ka ọ na-esi ike ịmata nke bụ okwu bụ isi. Dị ka ihe atụ, tụlee okwu Hibru a sụperenepheshotú e si dee ya na Hibru bụ נפש, nke pụtara mkpụrụ obi. NEzekiel 18:4, a gbakwunyere okwu Hibru a sụperehaotú e si dee ya na Hibru bụ ה nihu okwu Hibru ahụ a sụperenephesh,ya aghọọ okwu bụhannephesh,otú e si dee ya na Hibru bụ הנפש, ya bụ, mkpụrụ obi. Onye na-amachaghị agụ asụsụ Hibru a e ji dee Baịbụl nwere ike iche na okwu bụhannepheshהנפש dị iche nanepheshנפש.Iji nyere ụmụ akwụkwọ ya aka ịna-amata okwu bụ isi na okwu ndị a gbakwunyere agbakwunye, Hutter bidoro ibipụta okwu Hibru nụzọ pụrụ iche. O dere okwu Hibru ndị bụ isi ná mkpụrụ akwụkwọokpotokpo, deekwanụ okwu mgbakwunye na-adị nihu ma ọ bụ nazụ okwu ndị ahụ bụ isi ná mkpụrụ akwụkwọ na-agbaghị okpotokpo. Otú a o si dee ya mere ka ọ dịkwuoro ndị na-amụ asụsụ Hibru mfe ịmata okwu Hibru ndị bụ isi, ya enyeziere ha aka mgbe ha na-amụ asụsụ a. E si otú ahụ Hutter si dee mkpụrụ okwu Hibru dee okwu ndị dị nala ala peeji nkeNew World Translation of the Holy ScripturesWith References.E dere okwu ndị bụ isi ná mkpụrụ akwụkwọ gbara okpotokpo, deekwanụ ndị a gbakwunyere nihu ma ọ bụ nazụ ha ná mkpụrụ akwụkwọ na-agbaghị okpotokpo. Foto dị na peeji a gosiri otú e si dee ihe dịnEzikiel 18:4na Baịbụl ahụ Hutter sụgharịrị nasụsụ Hibru, nakwa otú e si dee okwu ndị dị nala ala peeji nke amaokwu a naNew World Translation of the Holy ScripturesWith References.AKWỤKWỌ NSỌ GRIK E JI ASỤSỤ HIBRU SỤGHARỊAHutter bipụtakwara Akwụkwọ Nsọ Grik, bụ ihe ọtụtụ ndị na-akpọ Agba Ọhụrụ. I mepee ya, amaokwu ọ bụla dị na ya dị nasụsụ iri na abụọ. O bipụtara ya na Nurembeg, nafọ 1599. Ihe a na-akpọkarị ya bụ Nuremberg Polyglot. Mgbe Hutter na-akwadebe ibipụta Baịbụl a, ọ chọrọ ka otu nime ya bụrụ nke a sụgharịrị nasụsụ Hibru. Ma, o kwuru na ọ bụrụgodị na ya dị njikere ịkwụ nnukwu ụgwọ iji nweta Baịbụl Hibru a, ọ gaghị abara ya uru.Nihi ya, o kpebiri iji aka ya sụgharịa Akwụkwọ Nsọ Grik ahụ nasụsụ Hibru. Ọ hapụrụ ihe niile ọ na-eme malite ịsụgharị ya. O were ya naanị otu afọ iji sụgharịchaa ya.Olee otú Baịbụl a Hutter sụgharịrị maruru ná mma? Otu onye ọkà mmụta aha ya bụ Franz Delitzsch, nke dịrị ndụ nihe dị ka narị afọ abụọ gara aga kwuru, sị: Baịbụl Hibru ọ sụgharịrị gosiri na ọ ma asụsụ Hibru nke ọma, ọ bụ eziokwu na ọtụtụ Ndị Kraịst amaghị ya nke ọma. Baịbụl a ka bara uru taa. Ọ sakwara anya ná mmiri họrọ okwu ndị dabara adaba sụgharịa ya.Ọ BAALA EZIGBO URU TAABaịbụl a Hutter sụgharịrị emeghị ka ọ baa ọgaranya nihi na ọ ga-abụ na ọ gachaghị ahịa. Ma, ọ baala ezigbo uru taa. Dị ka ihe atụ, William Robertson dezigharịrị ma bipụta ya nafọ 1661. Nafọ 1798, Richard Caddick mekwara otu ihe ahụ. Mgbe Hutter na-asụgharị Akwụkwọ Nsọ Grik ahụ gaa nasụsụ Hibru, ọ hụ ebe e dere utu aha bụKyʹriosOnyenwe Anyị naTheosʹChineke, ya edee ya Jehova יהוה, JHVH ma ọ bụrụ na e si nAkwụkwọ Nsọ Hibru nweta ihe ahụ ọ na-asụgharị. Ọ hụkwanụ ebe o chere na ọ bụ Jehova kwesịrị ịdị ya, ya edee ya Jehova. Ihe a o mere dị mma nihi na ọtụtụ ndị sụgharịrị Akwụkwọ Nsọ Grik wepụrụ aha Chineke ebe ndị o kwesịrị ịdị. Baịbụl ahụ Hutter sụgharịrị nyere aka mee ka a mata ebe ndị aha Chineke kwesịrị ịdị nAkwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịst.Mgbe ọ bụla ị na-agụ Akwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịst hụ ebe e dere aha Chineke, bụ Jehova, ma ọ bụ hụ ya nihe e dere nala ala peeji nkeNew World Translation of the Holy ScripturesWith References,cheta Elias Hutter na ọ marịcha Baịbụl ndị ahụ ọ sụgharịrị nasụsụ Hibru.Mkpụrụ Akwụkwọ Hibru Kacha Nta Na-eme Ka Obi Sie Anyị IkeObi ò kwesịrị isi anyị ike na nkwa niile Chineke kwere ga-emezu? Obi siri Jizọs ike na Chineke ga-emezu ihe niile o kwuru. Ihe ndị ọ kụziiri ndị mmadụ mekwara ka obi sie ha ike na Chineke ga-emezu nkwa ya niile. Ka anyị leba anya nihe atụ o nyere mgbe ọ na-akụzi ihe nelu ugwu. E dere ihe atụ a naMatiu 5:18. Ọ sịrị: Nezie, ana m asị unu na ọ dị mfe eluigwe na ụwa ịgabiga karịa otu mkpụrụ akwụkwọ kasị nta ma ọ bụ otu akụkụ mkpụrụ akwụkwọ nke dị nIwu ahụ ịgabiga ma ọlị, ihe niile e dere nime ya agharakwa imezu.Mkpụrụ akwụkwọ Hibru kacha nta bụ י yod. Ọ bụ ya bụ mkpụrụ akwụkwọ mbụ dị na mkpụrụ akwụkwọ Hibru anọ nọchiri anya aha Chineke bụ Jehova.Ndị odeakwụkwọ na ndị Farisii anaghị eji okwu ọ bụla ma ọ bụ mkpụrụ okwu ọ bụla dị nIwu Chineke egwu egwu. Ha wekwaara akụkụ mkpụrụ akwụkwọ nke ọ bụla ka ihe dị oké mkpa.Ihe Jizọs na-ekwu bụ na eluigwe na ụwa nwere ike ịgabiga kama ihe kacha nta nIwu ahụ na-agaghị emezu. Ma, Akwụkwọ Nsọ mere ka anyị mata na eluigwe na ụwa ga-adịru mgbe ebighị ebi. Abụ Ọma 78:69 Ihe a o kwuru mere ka o doo anya na Chineke ga-emezurịrị nkwa niile o kwere ma ihe ndị kacha nta e kwuru nIwu ahụ.Jehova Chineke ọ na-eji ụmụ obere ihe ndị e chere na o nweghị ihe ha bụ kpọrọ ihe? Eenụ. Dị ka ihe atụ, ọ gwara ndị Izrel oge ochie ka ha ghara ịgbaji ọkpụkpụ nwa atụrụ ha ji eme Ememme Ngabiga. Ọpụpụ 12:46 Ihe a ọ gwara ha nwere ike iyi obere ihe nenweghị ihe ọ bụ. Ndị Izrel hà ghọtara ihe mere o ji gwa ha agbajila ọkpụkpụ nwa atụrụ e ji eme ememme a? O yiri ka ha aghọtaghị. Ma, Jehova Chineke ma na ihe a ọ gwara ha nwere ihe ọ nọchiri anya ya. Ọ na-egosi na a gaghị agbaji ọkpụkpụ Mesaya ahụ mgbe a ga-akpọgbu ya nosisi ịta ahụhụ.Abụ Ọma 34:20;Jọn 19:31-33,36.Gịnị ka anyị na-amụta nihe ahụ Jizọs kwuru? Obi kwesịkwara isi anyị ike na ihe niile Jehova Chineke kwere ná nkwa ga-emezu, ma ndị nke kacha nta. Neziokwu, mkpụrụ akwụkwọ Hibru nke kacha nta na-eme ka obi sie anyị ike.Ikwu na Ụwa Ga-aghọọ Paradaịs, Ọ Bụ Ịmụ Anya Arọ Nrọ Ka Ọ Bụ Eziokwu?Gịnị na-agbata gị nuche ma ị nụ banyere Paradaịs? Ọ na-abụ anyị hụ ebe ndị mara mma a kpọrọ paradaịs e gosiri nakwụkwọ ma ọ bụ na tiivi, ya ana-adị anyị ka anyị gaa ebe ndị ahụ kporie ndụ ma chefuo ụwa anyị. Ma, o doro anya na anyị gagodị ebe ndị ahụ kporichaa ndụ lọta, ihe na-ebenụ ka ga na-ebekwa.Mgbe ọ bụla e kwuru banyere paradaịs, ọ na-atọgbu ndị mmadụ atọgbu. Ma anyị nwere ike ịna-ajụ, sị: Mmadụ ikwere na a ga-enwe paradaịs nụwa a, ọ bụghị ịmụ anya arọ nrọ? Ọ bụrụ ya, gịnịzi mere obi ji atọ ndị mmadụ ụtọ ma e kwuta okwu ya? À ga-emecha nwee paradaịs nụwa a?AKỤKỌ GBASARA PARADAỊSKemgbe ụwa, obi na-atọ ndị mmadụ ụtọ ma ha nụ banyere paradaịs. Ihe mere o ji atọ ọtụtụ ndị ụtọ bụ maka ihe a kọrọ na Baịbụl gbasara ubi Iden nke dị nebe ọwụwa anyanwụ. Olee ihe mere ubi a ji amasị ọtụtụ ndị? Baịbụl kwuru, sị: Jehova bụ Chineke wee mee ka osisi ọ bụla nke dị mma ile anya, nke dịkwa mma oriri, pupụta nala. Ubi ahụ mara mma neziokwu. Ma ihe kacha mee ka ọ maa mma bụ na Chineke mekwara ka osisi nke ndụ pupụta netiti ubi ahụ.Jenesis 2:8, 9.Akwụkwọ Jenesis kwukwara na e nwere osimiri anọ si nubi ahụ na-asọpụta. A ka ma abụọ nime ha ama taa. Otu bụ Osimiri Taịgris ma ọ bụ Hidekel, nke ọzọ abụrụ Osimiri Yufretis. Jenesis 2:10-14 Osimiri abụọ ndị a na-esi nỊrak asọba nOké Osimiri Peshia. Ebe a na-akpọ Ịrak ugbu a dịbu na Peshia oge ochie.O doro anya na ndị Peshia ma ihe gbasara paradaịs mbụ ahụ nke ọma. E nwere otu kapet ha mere nihe dị ka narị afọ ise gara aga. E sere ubi a gbara ogige nke nwere osisi na okooko osisi ndị mara mma na ya. Kapet a dị nebe a na-egosi ihe mgbe ochie na Filadelfịa dị na Pensụlvenịa nke dị nAmerịka. Okwu ndị Peshia a sụgharịrị ubi a gbara ogige pụtakwara paradaịs. Ihe e sere na kapet ahụ yiri ihe a kọrọ na Baịbụl gbasara otú ogige Iden si maa mma.Nebe dị iche iche nụwa, ndị mmadụ na-akọ gbasara paradaịs. Ka ndị mmadụ na-amụba ma na-agbasa nụwa, ndị ọ bụla na-akọ gbasara paradaịs mbụ ahụ. Ka oge na-aga, ha bịara gwakọta ya na nkwenkwe ha na akụkọ ifo ndị obodo ha. Taakwa, ndị mmadụ hụ ebe mara mma, ha na-asị na ọ bụ paradaịs.HA CHỌRỌ ỊMATA EBE PARADAỊS MBỤ AHỤ DỊỤfọdụ ndị na-eme nchọpụta na-ekwu na ha ahụla ebe paradaịs mbụ ahụ dị. Dị ka ihe atụ, mgbe otu ọchịagha ndị Briten aha ya bụ Charles Gordon gara ileta obodo Seshel nafọ 1881, ọ hụrụ otu ebe mara mma a na-akpọ Vallée de Mai. Otú ebe ahụ si maa ezigbo mma masịrị ya, ya asị na ọ bụ ogige Iden. Ndị mmadụ na-agazi ebe ahụ elegharị anya. Nafọ 1492, otu onye Ịtali na-akwọ ụgbọ mmiri aha ya bụ Christopher Columbus rutere nagwaetiti Hispaniola, bụ ebe a na-akpọ Dọminikan Ripọblik na Heiti ugbu a. Mgbe ọ hụrụ otú ebe ahụ si maa mma, o chere na ya ahụla ogige Iden ahụ Baịbụl kwuru banyere ya.Otu akwụkwọ aha ya bụMapping Paradise,nwere map oge ochie karịrị otu narị na iri itoolu. E sere ebe Adam na Iv nọ nIden nọtụtụ nime ha. E nwere otu nke pụrụ iche e sere nihe dị ka narị afọ asatọ gara aga. E si nakwụkwọ Beatus onye Liébana dere nweta ya. A bịa nelu elu map a, e nwere ebe a kabichiri ihe ma see paradaịs netiti ya. E gosikwara ebe osimiri anọ si na ya na-asọpụta. A kpọrọ osimiri anọ ndị ahụ Taịgris, Yufretis, Indus, na Jọdan. Mmiri ndị ahụ na-asọga nakụkụ anọ nke ubi ahụ. A sịrị na ọ nọchiri anya otú Ndị Kraịst si gbasaa nakụkụ anọ nke ụwa. Ihe ndị a na-egosi na nagbanyeghị na o nweghịzi onye ma ebe Paradaịs mbụ ahụ dị, akụkọ ya ka na-atọ ndị mmadụ ụtọ.E nwere otu onye Bekee na-ede abụ nihe dị ka narị afọ anọ gara aga. Aha ya bụ John Milton. E ji otu abụ o dere aha ya bụParadise Lostmara ya nke ọma. O si nihe a kọrọ nakwụkwọ Jenesis banyere otú Adam si mehie na otú e si chụpụ ya nogige Iden dee abụ ahụ. Nabụ a, o dere banyere nkwa Chineke kwere ime ka ndị mmadụ dị ndụ ebighị ebi nụwa. O kwuru, sị: Mgbe ahụ ka ụwa niile ga-aghọ paradaịs. Milton mechakwara dee abụ ọzọ aha ya bụParadise Regained.EGWÚ ADAGHARỊAO doro anya na kemgbe ụwa, ndị mmadụ kwetara na e nwere mgbe paradaịs dị nụwa a. Gịnị mere ọtụtụ ndị anaghịzi ekweta na ya taa? Akwụkwọ ahụ bụMapping Paradisekwuru ihe kpatara ya. O kwuru na ndị na-akụzi ihe gbasara okpukpe . . . achọghịzi ịma ihe ọ bụla a na-ekwu gbasara ebe paradaịs mbụ ahụ dị.A na-akụziri ọtụtụ ndị na-aga chọọchị na ọ bụneluigweka ha ga-adị ndụ ebighị ebi, ọ bụghịnụwa amgbe ọ ga-aghọ paradaịs. Ma Baịbụl kwurunAbụ Ọma 37:29, sị: Ndị ezi omume ga-enwetaụwa,ha ga-ebikwa nelu ya ruo mgbe ebighị ebi. Ebe ọ bụ na ụwa abụghị paradaịs ugbu a, è nwere ihe mere anyị ga-eji kwere na Chineke ga-emezu nkwa a?ỤWA GA-EMECHA GHỌỌ PARADAỊSJehova Chineke, onye mere Paradaịs mbụ ahụ ekwela nkwa na ya ga-eme ka ụwa ghọọ paradaịs. Olee otú ọ ga-esi eme ya? Ì chetara na Jizọs gwara anyị na-ekpe ekpere, sị: Ka alaeze gị bịa. Ka uche gị meekwa nụwa, dị ka ọ na-eme neluigwe? Matiu 6:10 Alaeze ahụ bụ ọchịchị ga-achị ụwa niile. Ọ bụ Jizọs Kraịst ga-abụ eze ya. Ọchịchị a ga-anọchi ọchịchị niile. Daniel 2:44 Jizọs chịwa, uche Chineke bụ na ụwa ga-aghọ paradaịs, ga-eme.Tupu Jizọs abịa nụwa, Chineke nyere Aịzaya onye amụma mmụọ nsọ, ya ekwuo otú ihe ga-adị mgbe ụwa ga-aghọ Paradaịs. Noge ahụ, ihe niile na-enye ndị mmadụ nsogbu taa agaghịzi adị. Aịzaya 11:6-9;35:5-7;65:21-23 Gbalịa gụọ amaokwu ndị a na Baịbụl gị. Ọ ga-eme ka obi sikwuo gị ike na Chineke ga-emezu nkwa niile o kwere ndị na-erubere ya isi. Ha ga-ebi na paradaịs, obi ana-atọkwa ha ụtọ. Ha na Chineke ga-adịkwa ná mma. Ọ bụ ihe ọma ndị a ka Adam tụfuru.Mkpughe 21:3.Olee ihe mere obi ji kwesị isi anyị ike na a ga-emecha nwee Paradaịs nụwa a? Ọ bụ nihi na Baịbụl kwuru, sị: Eluigwe bụ eluigwe Jehova, ma ụwa ka o nyere ụmụ mmadụ. Na ụwa ga-aghọ Paradaịs bụ ihe Chineke, onye na-apụghị ịgha ụgha, kwere nkwa ya tupu mgbe dị anya gara aga. Abụ Ọma 115:16;Taịtọs 1:2 Neziokwu, Baịbụl kwuru na ụmụ mmadụ ga-adị ndụ ebighị ebi na Paradaịs. Ihe a bụ olileanya magburu onwe ya.Gịnị Ka Baịbụl Kwuru?Baịbụl ò nwere ike inyere gị aka ịghara ịna-echegbukarị onwe gị?Gịnị ka ị ga-aza?EeMbaO nwere ikeIhe Baịbụl kwuruNa-atụkwasịnụ Chineke nchegbu unu niile, nihi na ihe banyere unu na-emetụ ya nobi. 1 Pita 5:7 Baịbụl ga-eme ka obi sie gị ike na Chineke ga-emeli ka ị ghara ịna-echegbukarị onwe gị.Olee ihe ọzọ anyị ga-amụta na Baịbụl?Ekpere ga-enyere gị aka inweta udo nke Chineke. Udo nke Chineke a ga-eme ka ị ghara ịna-echegbukarị onwe gị.Ndị Filipaị 4:6, 7.Ihe ọzọ bụ na ịgụ Baịbụl ga-eme ka ị ghara ịna-echegbucha onwe gị.Matiu 11:28-30.Ò nwere mgbe mmadụ na-agaghịzi na-echegbu onwe ya?Ụfọdụ ndị na-ekwu . . .na onye ọ bụla dị ndụ ga na-echegbu onwe ya, ebe ndị ọzọ na-ekwu na ọ bụ naanị mgbe mmadụ nwụrụ ka ọ ga-akwụsị ichegbu onwe ya.Gịnị ka i chere?Ihe Baịbụl kwuruChineke ga-ewepụ ihe ọ bụla na-eme ka mmadụ na-echegbu onwe ya. Ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ.Mkpughe 21:4.Olee ihe ọzọ anyị ga-amụta na Baịbụl?Mgbe Alaeze Chineke ga-achịwa, ndị mmadụ ga-ebi nudo, obi eruokwa ha ala.Aịzaya 32:18.Ndị mmadụ agaghịzi na-echeta ihe ọ bụla na-eme ka ha na-echegbu onwe ha.Aịzaya 65:17.Gụọ Isiokwu Ndị Ọzọ nỊntanetGịnị Mere Mmadụ Ji Anwụ Anwụ?Gaa nebe e dere IHE BAỊBỤL NA-AKỤZI pịa ebe e dere AJỤJỤ NDỊ BAỊBỤL ZARA 