 Kụziere Ụmụ Gị Ihe yc-IB  Kụziere Ụmụ Gị IhePeeji Mbụ na nke Ndị Bipụtara Akwụkwọ A 2014Watch Tower Bible and Tract Society of PennsylvaniaNdị Bipụtara YaWatchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. Brooklyn, New York, U.S.A.E Bipụtara Ya nỌnwa Ọktoba 2013A naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a.Ọ gwụkwala ma è gosiri nsụgharị ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a sitere na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.Isiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AOkwu MmaliteJiri obi gị dum na mkpụrụ obi gị dum na ike gị dum hụ Jehova bụ Chineke gị nanya. Okwu ndị a m na-enye gị niwu taa ga-adị nobi gị; kụnye ha nime ụmụ gị, kwuokwa okwu banyere ha mgbe ị nọ ọdụ nụlọ gị na mgbe ị na-eje ije nokporo ụzọ na mgbe i dina ala nakwa mgbe i biliri ọtọ.DIUTERỌNỌMI 6:5-7.1 Ihe A Na-amabughị Chineke Mere Ka Anyị MaraÒ nwetụla ihe mmadụ gwara gị, sị gị agwakwala ya onye ọzọ?E nwere ike ikwu na ihe ahụ bụ ihe nzuzo. E nwere ihe Baịbụl kpọrọihe nzuzo dị nsọ.Ihe mere o ji kpọọ ya ihe dị nsọ bụ na o si naka Chineke. Ihe mere o ji kpọọkwa ya ihe nzuzo bụ na ndị mmadụ amabughị ya. Ndị mmụọ ozi chọkwara ịma ihe ahụ.Ị chọrọ ịma ihe ihe ahụ bụ?Gịnị ka ì chere ndị mmụọ ozi a chọrọ ịma?Noge ochie mgbe Chineke kere ụwa, o kere nwoke mbụ na nwaanyị mbụ. Aha ha bụ Adam na Iv. Chineke nyere ha ebe mara mma ha bi. Ebe ahụ bụ ogige Iden. A sị na Adam na Iv mere ihe Chineke gwara ha, ha na ụmụ ha gaara eme ka ụwa niile maa mma ka ogige Iden. Ha gakwaara ebi na Paradaịs ruo mgbe ebighị ebi.Ma, ì chetara ihe Adam na Iv mere?Adam na Iv mere ihe Chineke sị ha emela. Ọ bụ ya mere na anyị ebighị na paradaịs ugbu a. Ma, Chineke sịrị na ya ga-eme ka ụwa niile maa mma. Ndị ga-ebi na ya ga na-enwe obi ụtọ ruo mgbe ebighị ebi. Olee otú Chineke ga-esi eme ihe a niile? Ruo ọtụtụ afọ, ndị mmadụ amaghị otú ọ ga-esi eme ihe a. Chineke agwaghị ya onye ọ bụla.Mgbe Jizọs bịara nụwa, ọ kụzikwuuru ndị mmadụ banyere ihe ahụ ha na-amabughị. Ọ gwara ha na ọ gbasara Alaeze Chineke. Jizọs gwara ndị mmadụ ka ha na-ekpe ekpere ka Alaeze ahụ bịa. Ọ ga-eme ka ụwa ghọọ paradaịs.Obi ọ dị gị ụtọ maka ihe a Chineke mere ka anyị mara?Cheta na ọ bụ naanị ndị na-eme ihe Jehova gwara anyị mee ga-ebi na Paradaịs. Baịbụl kwuru na e nwere ụmụ nwoke na ụmụ nwaanyị ndị rubeere Jehova isi.Ị chọrọ ịma banyere ha?Ka anyị mụọ banyere ụfọdụ nime ha. Anyị ga-amụtakwa otú anyị ga-esi na-eme ka ha.2 Ribeka Chọrọ Ime Ka Obi Dị Jehova ỤtọE nwere otu nwaanyị aha ya bụ Ribeka. Ọ hụrụ Jehova nanya. Aha di ya bụ Aịzik. Aịzik hụkwara Jehova nanya. Olee otú Ribeka si ghọọ nwunye Aịzik? Olee otú o si gosi na ya chọrọ ime ihe ga-eme Jehova obi ụtọ? Ngwa, ka anyị gụọ banyere ya.Ebreham na Sera bụ nne na nna Aịzik. Ha biri na Ke. Ndị obodo ahụ anaghị efe Jehova. Ma, Ebreham chọrọ ka nwa ya nwoke lụọ onye na-efe Jehova. Nihi ya, ọ gwara ohu ya ka ọ gaa Heran lụtara Aịzik nwaanyị. Ndị ikwu Ebreham bi nobodo ahụ. Ọ ga-abụ na ọ bụ Elịiza ka Ebreham zigara Heran.Ribeka kutere mmiri kamel niile a ṅụrụElịiza na ndị ohu Ebreham ndị ọzọ so gawa Heran. Obodo ahụ dị ezigbo anya. Ha ji kamel iri buru nri na onyinye gawa. Olee otú Elịiza ga-esi ama nwaanyị ọ ga-alụtara Aịzik? Mgbe Elịiza hà rutere Heran, ha kwụsịrị nakụkụ otu olulu mmiri. Ihe mere ha ji kwụsị ebe ahụ bụ na ha ma na ndị mmadụ ga-abịa ebe ahụ isere mmiri. Elịiza rịọrọ Jehova, sị, Nwa agbọghọ ọ bụla m rịọrọ ka o kunye m mmiri, ya ekunye m,kutekwammiri kamel anyị ga-aṅụ, m ga-ama na ọ bụ onye ị họtaara m.Ọ dịghị anya, Ribeka abịa isere mmiri nolulu mmiri ahụ. Baịbụl kwuru na ọ mara ezigbo mma. Elịiza gwara ya kao kunye ya mmiri ka ọ ṅụọ. O kunyere ya mmiri, setakwara kamel ha niile mmiri. Ị makwa ihe ọ pụtara? Kamel na-aṅụ nnukwu mmiri, ma ya fọdụkwa nke mmiri na-agụ. Nihi ya, Ribeka gbagara ugboro ugboro nolulu mmiri ahụ iseta mmiri.Ị hụrụ otú o si na-ekutere kamel ndị ahụ mmiri na foto a?Obi tọrọ Elịiza ezigbo ụtọ maka na Jehova zara ekpere ya.Elịiza nyere Ribeka onyinye ndị mara mma. Ribeka gwara Elịiza na ndị ahụ so ya ka ha bịa nụlọ ha. Mgbe ha ruru nụlọ ha, Elịiza gwara ha ihe mere Ebreham ji sị ya bịa Heran. Ọ gwakwara ha otú Jehova si zaa ekpere ya. Nne na nna Ribeka na ụmụnne ya kwetara ka Ribeka gaa lụọ Aịzik.Ribeka so Elịiza laa Ke, gaa bụrụ nwunye AịzikMa, ì chedịrị na Ribeka chọrọ ịlụ Aịzik?Ribeka ma na ọ bụ Jehova dutere Elịiza. Nihi ya, mgbe a jụrụ ya ma ọ chọrọ ịga Ke ka ọ gaa bụrụ nwunye Aịzik, ọ sịrị, Ee, m chọrọ ịga. O sooro Elịiza lawa ozugbo. Mgbe ha ruru Ke, ọ ghọrọ nwunye Aịzik.Jehova gọziri Ribeka nihi na o mere ihe ọ chọrọ. E mechara mụọ Jizọs nụwa. Onye mụrụ ya si nezinụlọ Aịzik na Ribeka. Ọ bụrụ na ị na-eme ka obi na-atọ Jehova ụtọ otú ahụ Ribeka mere, ọ ga-agọzi gị.3 Rehab Kweere na JehovaKa anyị were ya na anyị nọ na Jeriko. Jeriko bụ obodo dị na Ke. Ndị obodo ahụ anaghị efe Jehova. E nwere otu nwaanyị obodo ahụ aha ya bụ Rehab.Mgbe Rehab bụ nwatakịrị, a kọọrọ ya otú Mozis si duru ndị Izrel si Ijipt pụọ. Mgbe ha ruru otu nnukwu osimiri, o mere ka o kewaa. Aha osimiri ahụ bụ Oké Osimiri Uhie. A kọkwaara ya otú Jehova si nyere ndị Izrel aka imeri ndị iro ha. Ma ugbu a, ọ nụrụ na ndị Izrel na-abịa ịlụso Jeriko agha.Rehab zoro ndị Izrel nihi na o kweere na JehovaOtu ụbọchị, ndị Izrel abụọ batara na Jeriko ka ha mata otú ọ dị. Ha bịara nụlọ Rehab, ya anabata ha. Mgbe chi jiri, eze obodo ahụ nụrụ na e nwere ndị Izrel bịara ịmara otú obodo ha dị. Ọ nụkwara na ha nọ nụlọ Rehab. Eze wee gwa ndị na-ejere ya ozi ka ha gaa kpụta ha. Rehab gwara ndị Izrel ahụ ka ha gaa zoo nelu ụlọ ya. Ọ gwaziri ndị ahụ bịara ịkpụrụ ha, sị: Ndị unu na-achọ bịara nụlọ m, ma ha alawala. Unu ga-ejide ha ma unu chụrụ ha gawa ugbu a.Ị ma ihe mere Rehab ji zoo ụmụ nwoke abụọ ahụ?Ọ bụ maka na o kweere na Jehova. Ọ makwa na ọ ga-eme ka ndị Izrel merie ndị Ke, nara ha ala ha.Tupu ndị Izrel ahụ esi nụlọ Rehab pụọ, ha kwere ya nkwa na ha agaghị egbu ya na ndị ezinụlọ ha mgbe ha ga-egbu ndị Jeriko.Ị ma ihe ha gwara ya ka o mee?Ha sịrị ya: Were eriri a na-acha ọbara ọbara kee na windo gị. Ọ bụrụ na ị hapụ ya ebe ahụ, o nweghị ihe ga-eme onye ọ bụla nọ nime ụlọ gị. Rehab mere ihe ahụ ha gwara ya.Ị ma ihe mechara mee?Jehova chebere Rehab na ndị ezinụlọ haKa ụbọchị ole na ole gara, ndị agha Izrel bịara Jeriko gaa ya gburugburu otu ugboro nemeghị mkpọtụ. Nụbọchị nke abụọ, ha gakwara ya gburugburu otu ugboro. Ha mekwara otú ahụ nụbọchị nke atọ, nke anọ, nke ise nakwa nụbọchị nke isii. Ma nụbọchị nke asaa, ha gara ya gburugburu ugboro asaa. Mgbe ha gachara nke asaa, ha niile tiri nnukwu mkpu. Jehova meziri ka mgbidi obodo ahụ daa. Ma, ụlọ ahụ e kere windo ya eririna-acha ọbara ọbara adaghị.Ị hụrụ ya ebe a?E nweghị ihe mere Rehab na ndị ezinụlọ ha.Gịnị ka ị mụtara naka Rehab?Rehab kweere na Jehova.Ihe mere o ji kwere na ya bụ maka ọtụtụ ihe ọ nụrụ na o mere.Gịnwa na-amụkwa gbasara ọtụtụ ihe Jehova mere.Ì kweere na Jehova otú ahụ Rehab kweere na ya?Anyị ma na i kweere.4 O Mere Papa Ya Obi Ụtọ, Meekwa Jehova Obi ỤtọOlee nkwa Jefta na-ekwe Jehova?O wutere Jefta na nwa ya, ma nwa ya mere ihe papa ya kwere Jehova ná nkwaỊ hụrụ nwatakịrị nwaanyị a e sere ebe a?Aha papa ya bụ Jefta. Baịbụl agwaghị anyị aha nwatakịrị a, ma anyị ma na o mere papa ya obi ụtọ. O mekwara Jehova obi ụtọ. Ka anyị mụọ banyere ya na papa ya.Jefta bụ ezigbo mmadụ, ọ kụzikwaara nwa ya banyere Jehova. Jefta siri ike, na-edukwa ndị mmadụ aga agha. Nihi ya, ndị Izrel rịọrọ ya ka o duru ha gaa lụso ndị iro ha agha.Jefta rịọrọ Chineke ka o nyere ya aka ka ha merie nagha ahụ. O kwere Chineke nkwa na ọ bụrụ na ya emerie na-alọta nụlọ ya, na ya ga-enye Chineke onye ọ bụla bu ụzọ pụta ikele ya. Onye ahụ ga-ebi nụlọikwuu Chineke, na-arụ ọrụebe ahụ ruokwa mgbe onye ahụ ga-anwụ. Ụlọikwuu bụ ebe ndị mmadụ na-aga efe Chineke noge ochie. Jefta mechara merie nagha ahụ.Ị ma onye mbụ si nụlọ ya pụta ikele ya mgbe ọ lọtara?Ọ bụ nwa ya nwaanyị. Ọ bụ naanị ya ka ọ mụrụ. Ugbu a, ọ ga-ahapụ ụlọ ha. Ihe a wutere Jefta. Ma, chetakwa na o kwere Chineke nkwa. Ozugbo ahụ, nwa ya nwaanyị gwara ya, sị, Papa, i kwere Jehova nkwa, i kwesịrị ime ihe i kwere ná nkwa.Ndị enyi nwa Jefta na-abịa eleta ya nafọ ọ bụlaObi adịghịkwa nwa Jefta mma. Maka gịnị? Maka na ọ gaa ịrụ ọrụ nụlọikwuu, ọ gaghị alụ di, ọ gaghịkwa amụ nwa. Ma, ọ chọrọ ime ihe papa ya kwere ná nkwa. Ọ chọkwara ime Jehova obi ụtọ. Ime ma papa ya ma Jehova obi ụtọ dị ya mkpa karịa ịlụ di na ịmụ nwa. Ọ hapụrụ ụlọ ha, gaa biri nụlọikwuu ruo mgbe ọ nwụrụ.Ì chere na ihe a o mere mere ka obi dị ma papa ya ma Jehova ụtọ?Ee, o mere ha obi ụtọ. Ọ bụrụ na ị chọrọ ịna-eme ka nwa Jefta, ị ga-erubere papa gị na mama gị isi, hụkwa Jehova nanya. Ị na-eme otú ahụ, ị ga-eme papa gị na mama gị obi ụtọ, obi ga-adịkwa Jehova ụtọ.5 Samuel Akwụsịghị Ime Ihe Dị MmaNoge ochie, ndị mmadụ na-aga efe Jehova nụlọikwuu. Samuel malitere ibi na ya mgbe ọ bụ nwatakịrị. Ọ bụkwa ebe ahụ ka ọ na-arụ ọrụ. Ị ma otú Samuel si gaa biri ebe ahụ? Ka anyị buru ụzọ kwuo gbasara mama ya. Aha ya bụ Hana.Mgbe Hana lụrụ di, ọ nọrọ ọtụtụ afọ namụghị nwa. Ma, ọ chọrọ ịmụta nwa. Nihi ya, ọ rịọrọ Jehova ka o nye ya nwa. O kwere Jehova nkwa na ọ bụrụ na ya amụta nwa nwoke, na ya ga-akpọta ya nụlọikwuu ka o biri ebe ahụ, na-arụkwa ọrụ ebe ahụ. Jehova zara ekpere ya. Ya amụta nwa nwoke, gụọ ya Samuel. Hana mekwara ihe o kwere Jehova ná nkwa. Mgbe Samuel dị ihe dị ka afọ anọ, ọ kpọgara ya nụlọikwuu ka o biri ebe ahụ na-ejere Chineke ozi.Nụlọikwuu, a na-enwe onye ọrụ ya bụ ịchụrụ Jehova àjà. A na-akpọ ya nnukwu onye nchụàjà. Onye bụ nnukwu onye nchụàjà mgbe Samuel bịara nụlọikwuu bụ Ilaị. Ụmụ ya ndị nwoke abụọ na-arụkwa ọrụ nebe ahụ. Ì chetara na ụlọikwuu bụ ebe a na-anọ efe Chineke? Nihi ya, ndị mmadụ kwesịrị ịna-eme ihe dị mma nebe ahụ. Ma, ụmụ Ilaị anaghị eme ihe dị mma. Samuel makwa na ihe ha na-eme adịghị mma.Samuel ò so ha mewe ihe na-adịghị mma?Mba. Ọ nọgidere na-eme ihe dị mma, otú ahụ mama ya na papa ya kụziiri ya.Gịnị ka i chere Ilaị kwesịrị ime ụmụ ya abụọ ahụ?O kwesịrị ịta ha ahụhụ. O kwesịghị ịhapụ ha ka ha ka na-arụ ọrụ nụlọ Chineke. Ma, ọ hapụrụ ha. Iwe were Jehova, ya ekpebie na ya ga-ata ma Ilaị ma ụmụ ya abụọ ahụ ahụhụ.Samuel ziri Ilaị ozi Jehova ziri yaOtu ụbọchị, mgbe Samuel na-ehi ụra nabalị, ọ nụrụ ka a kpọrọ ya: Samuel! Ya agbara ọsọ gakwuru Ilaị. Ma, ọ gwara ya na ya akpọghị ya. A kpọkwara ya òkù a ọzọ, ya agakwurukwa Ilaị. Ma, ọ gwakwara ya na ya akpọghị ya. Mgbe ọ gara nke ugboro atọ, Ilaị gwara ya na ọ bụrụ na a kpọọ ya ọzọ, ya sị: Jehova biko kwuwe; m na-ege ntị. Ọ bụ ihe aka Samuel kwuru mgbe a kpọrọ ya ọzọ. Mgbe o kwuru ihe a, Jehova asị ya: Gwa Ilaị na m ga-ata ya na ndị ezinụlọ ya ahụhụ maka ihe ọjọọ ha na-eme.Ì chere na izi Ilaị ozi a dịịrị Samuel mfe?Mba. O mechara zie Ilaị ozi ahụ nagbanyeghị na ọ mabughị otú ọ ga-esi zie ya ya. Jehova mekwara ihe ahụ o kwuru. E gburu ụmụ Ilaị abụọ ahụ, Ilaị mechakwara nwụọ.E nwere ezigbo ihe anyị ga-amụta naka Samuel. Mgbe ọ hụrụ na ndị ọzọ na-eme ihe na-adịghị mma, ọ kwụsịghị ime ihe dị mma. Ọ bụrụ gịnwa, gịnị ka ị ga-eme? Ị ga na-eme ihe dị mma otú ahụ Samuel mere? Ọ bụrụ na ị kwụsịghị ime ihe dị mma, ị ga-eme Jehova obi ụtọ, meekwa papa gị na mama gị.6 Ụjọ Atụghị DevidỤjọ tụwa gị, gịnị ka ị na-eme?Ọ ga-abụ na ị na-agbaga nebe mama gị ma ọ bụ papa gị nọ. Ma, e nwere onye ọzọ nwere ike inyere gị aka ma ụjọ tụwa gị. Ọ ka onye ọ bụla ike.Ị ma onye ọ bụ?Ee, ọ bụ Jehova Chineke. Ka anyị kwuo banyere otu nwa okorobịa a kọrọ akụkọ ya na Baịbụl. Aha ya bụ Devid. Ọ ma na Jehova na-enyere ya aka mgbe niile. Nihi ya, ụjọ anaghị atụ ya.Papa Devid na mama ya malitere kụziwere ya banyere Jehova mgbe ọ ka bụ nwatakịrị. Ọ bụ ya mere Devid anaghị atụ ụjọ ihe ọ bụla chọrọ imenye ya ụjọ. Ọ ma na Jehova bụ enyi ya nakwa na ọ ga-enyere ya aka mgbe niile. O nwere otu ụbọchị nnukwu ọdụm bịara nebe Devid na-azụ atụrụ buru atụrụ ya. Ị ma ihe Devid mere? Ọ chụrụ ọdụm ahụ ọsọ, chụkwute ya, gbuo ya. O nwekwara ụbọchị ọzọ anụ ọhịa a na-akpọ bea bịara buru atụrụ Devid. Devid jidere anụ ọhịa ahụ, gbuokwa ya.Ònye ka i chere na ọ bụ ya nyeere Devid aka?Ọ bụ Jehova.E nwekwara mgbe ọzọ ụjọ na-atụghị Devid. Ọ bụ mgbe ndị Filistia bịara ịlụso ụmụ Izrel agha. E nwere otu onye agha ndị Filistia toro ezigbo ogologo. Aha ya bụ Golayat. Nwoke ahụ nọ na-akparị ndị agha Izrel, na-akparịkwa Jehova. Ọ gwara ndị agha Izrel na ọ bụrụ na ụjọ anaghị atụ ha, ha bịa ka ha na ya lụọ agha. Ma, o nweghị onye Izrel ụjọ kwere pụta. Mgbe Devid nụrụ ihe nwoke ahụ nọ na-ekwu, ọ gwara ya, sị: Mụ na gị ga-alụ ọgụ. Jehova ga-enyere m aka. M ga-emerikwa gị.Ì chere na ụjọ tụrụ Devid?Ee e. Ị chọrọ ịma ma Devid ò mechara merie Golayat?Devid chịịrị katapọọtụ ya, họrọkwa okwute ise na-akwọ mụrụmụrụ gakwuruwe Golayat. Mgbe Golayat hụrụ na Devid bụ obere nwa, ya achịwa ya ọchị. Devid wee gwa ya, sị: I ji mma agha na-abịa ka anyị lụọ ọgụ, ma m ji aha Jehova na-abịa. Devid tinyere okwute na katapọọtụ ya, gbara ọsọ gawa ebe Golayat nọ. Mgbe ọ gbara katapọọtụ ahụ, nkumeahụ tụrụ Golayat nihu, ya adaa ozugbo, nwụọ. Ụjọ tụrụ ndị agha Filistia, ha agbawa ọsọ.Nagbanyeghị na Devid bụ nwatakịrị, olee otú o si nwee ike igbu Golayat?Ọ bụ Jehova nyeere ya aka. Jehova kakwa onye Filistia ahụ ike.Devid atụghị ụjọ maka na ọ ma na Jehova ga-enyere ya akaOlee ihe ị mụtara nihe a Devid mere?Anyị mụtara na e nweghị onye ka Jehova ike. Jehova bụkwa enyi gị. Nihi ya, mgbe ọ bụla ụjọ tụwara gị, cheta na Jehova ga-emeli ka ị kwụsị ịtụ ụjọ.7 È Nwere Mgbe Ụjọ Na-atụ Gị, Ya Adị Gị Ka E Nweghị Onye Ga-enyere Gị Aka?Ị hụrụ nwatakịrị nwoke a e sere ebe a? Ụjọ ji ya. Ọ dịkwa ya ka e nweghị onye ga-enyere ya aka.È nwetụla mgbe ụjọ tụrụ gị, ya adị gị ka e nweghị onye ga-enyere gị aka?O nweghị onye ụjọ na-anaghị atụ. Baịbụl kwuru na e nwere mgbe ụjọ tụrụ ụfọdụ ndị enyi Jehova, ya adị ha ka e nweghị onye ga-enyere ha aka. Otu onye nime ha bụ Ịlaịja. Ngwa, ka anyị gụọ banyere ya.Jezibel chọrọ igbu ỊlaịjaTupu a mụọ Jizọs, Ịlaịja biri nIzrel. Eze na-achị Izrel noge ahụ bụ Ehab. Aha nwunye ya bụ Jezibel. Ha abụọ anaghị efe Jehova, kama ha na-efe arụsị a na-akpọ Bel. Nke a mere ka ọtụtụ ndị Izrel na-efe Bel. Jezibel bụ ajọ mmadụ. Obi adịghịkwa ya mma na ụfọdụ ndị Izrel na-efe Jehova. Ọ bụ ya mere o ji chọwa otú ọ ga-esi gbuo Ịlaịja na ndị ọzọ na-efe Jehova.Ị ma ihe Ịlaịja mere mgbe ọ nụrụ na a chọrọ igbu ya?Ịlaịja gbapụrụ nobodo ahụ gaa zoo nọgba dị nọzara.Gịnị ka i chere mere o ji gbaa ọsọ?Ọ bụ maka na ụjọ nọ na-atụ ya. Ma, o kwesịghị ịtụ ụjọ. Maka gịnị? Ọ bụ maka na ọ ma na Jehova ga-enyeliri ya aka. E nwere mgbe ọ rịọrọ Jehova ka o mee ka ọkụ sị neluigwe rechapụ ihe o ji chụọrọ ya àjà. Jehova mekwara ya. Ọ bụ ya mere na Ịlaịja ekwesịghị ịtụ ụjọ.Olee otú Jehova si nyere Ịlaịja aka?Mgbe Ịlaịja nọ nọgba ahụ, Jehova jụrụ ya, sị: Gịnị ka ị na-eme ebe a? Ya asị: Ọ bụ naanị m na-efe gị. Ụjọ na-atụkwa m na a ga-egbu m. Ịlaịja chere na e gbuchaala ndị niile na-efe Jehova. Ma, Jehova gwara ya, sị: Ọ bụghị eziokwu. A ka nwere puku mmadụ asaa ndị na-efe m. Atụla egwu. E nwere ihe ndị ị ka ga-arụrụ m.Ì chere na obi dị Ịlaịja ụtọ mgbe ọ nụrụ ihe a Chineke kwuru?Olee ihe ị mụtara naka Ịlaịja?I kwesịghị ịna-atụ ụjọ ma ọ bụ na-eche na o nweghị onye ga-enyeliri gị aka. Ndị enyi gị ga-enyere gị aka. Ha hụrụ Jehova nanya, hụkwa gịnwa nanya. Chetakwa na e nweghị onye ka Jehova ike. Ọ ga-enyekwara gị aka.Obi ọ dị gị ụtọ na Jehova ga na-enyere gị aka mgbe niile?8 Ndị Enyi Josaya Na-eme Ihe Dị MmaÌ chere na ime ihe dị mma siri ike?Ọtụtụ ndị na-ekwu na o siri ike. O nwere otu nwatakịrị nwoke Baịbụl kọrọ akụkọ ya. Aha ya bụ Josaya. Ime ihe dị mma siiri ya ike. Ma, ndị enyi ya na-eme ihe dị mma. Ha nyeere ya aka, ya amalite ime ihe dị mma. Ka anyị mụọ gbasara Josaya na ndị enyi ya.Aha papa Josaya bụ Emọn. Ọ bụ eze Juda. Ọ bụghị ezigbo mmadụ. Ọ na-efe arụsị. Mgbe ọ nwụrụ, Josaya ghọrọ eze Juda. Josaya dị naanị afọ asatọ mgbe ahụ.Ì chere na ọ bụ ajọ mmadụ ka papa ya?Mba.Zefanaya gwara ndị Juda ka ha kwụsị ife arụsịỌ malitere mgbe ọ ka bụ nwata chọwa otú ọ ga-esi mee ihe Jehova chọrọ. Ọ bụ ya mere o ji mete naanị ndị hụrụ Jehova nanya enyi. Ha nyekwaara ya aka ịna-eme ihe dị mma. Gịnị bụ aha ụfọdụ ndị enyi ya ahụ?Aha otu nime ha bụ Zefanaya. Ọ bụ onye amụma. Ọ bụ ya gwara ndị Juda na Jehova ga-ata ha ahụhụ ma ọ bụrụna ha akwụsịghị ife arụsị. Josaya gere ntị nihe ahụ Zefanaya gwara ndị Juda. Ọ bụ ya mere na o feghị arụsị, kama o fere Jehova.Onye ọzọ bụ enyi Josaya bụ Jeremaya. Ya na Josaya bụ ọgbọ, ha tokọkwara. Ụlọ ha dịkwa nso nụlọ Josaya hà. Ha abụọ bụ ezigbo enyi. Ọ bụ ya mere Jeremaya ji bụọ abụ mgbe Josaya nwụrụ. Ihe ọ bụrụ nabụ ahụ gosiri na ọnwụ Josaya wutere ya. Ha abụọ nyeere ibe ha aka ime ihe Jehova na-achọ.Josaya na Jeremaya nyeere ibe ha aka ime ihe dị mmaGịnị ka ị mụtara naka Josaya?Josaya malitere mgbe ọ bụ nwatakịrị chọwa otú ọ ga-esi na-eme ihe dị Chineke mma. Ọ ma na ndị o kwesịrị imete enyi bụ ndị hụrụ Jehova nanya. Jisie ike na-emete ndị hụrụ Jehova nanya enyi ka ha nyere gị aka ịna-eme ihe dị mma.9 Jeremaya Akwụsịghị Ịgwa Ndị Mmadụ Ihe Jehova KwuruGịnị mere ihe Jeremaya na-ekwu ji ewe ndị a iwe?Jehova nyeere Jeremaya aka, ya apụta nolulu aOge ụfọdụ, ndị mmadụ na-achị anyị ọchị ma ọ bụ wee iwe ma anyị chọọ izi ha ozi ọma. Ụdị ihe a nwere ike ime ka ike ịga ozi ọma gwụ anyị.Ò nweela mgbe mmadụ chịrị gị ọchị, gị asị na ị chọghịzi ịga ozi ọma?Baịbụl kọrọ gbasara otu nwa okorobịa hụrụ Jehova nanya. Aha ya bụ Jeremaya. Ọ fọrọ obere ka ọ kwụsị ịgwa ndị mmadụ banyere Jehova. Ka anyị mụọ gbasara Jeremaya.Mgbe Jeremaya bụ nwa okorobịa, Jehova gwara ya ka ọ gwa ndị Izrel ka ha kwụsị ime ihe ọjọọ. Ịgwa ndị mmadụ ihe a siiri Jeremaya ike, ụjọ tụkwara ya. Ọ bụ ya mere o ji gwa Jehova, sị: Amaghị m ihe m ga-agwa ha. Abụ m nwatakịrị. Ma, Jehova sịrị ya: Atụla ụjọ. M ga-enyere gị aka.Ihe a Jehova gwara Jeremaya mere ka ọ malite ịgwa ndị mmadụ na Jehova ga-ata ha ahụhụ ma ọ bụrụ na ha akwụsịghị ime ihe ọjọọ.Ì chere na ha mere ihe Jeremaya gwara ha?Mba. Ụfọdụ nọ na-achị ya ọchị, ebe iwe were ndị ọzọ. O nwedịrị ndị nke chọrọ igbu ya.Olee ihe i chere Jeremaya mere mgbe ha nọ na-eme ihe a niile?Ụjọ bịara ya, ya ekwuo na ya ga-akwụsị ịgwa ndị mmadụ ihe Jehova kwuru.Ma, ọ kwụsịrị?Mba. Ọ kwụsịghị ịgwa ha ihe Jehova kwuru nihi na ọ hụrụ ya nanya. Jehova ekweghịkwa ka ihe ọ bụla mee ya maka na ọ kwụsịghị ịgwa ha ihe o kwuru.Dị ka ihe atụ, o nwere ụbọchị ndị iro Jeremaya tụbara ya nolulu apịtị. E nweghị nri ọ ga-eri ma ọ bụ mmiri ọ ga-aṅụ. Ha chọrọ ka ọ nọrọ ebe ahụ nwụọ. Ma, Jehova nyeere ya aka, ya esi ebe ahụ pụta.Gịnị ka ị mụtara naka Jeremaya?Ọ bụ eziokwu na e nwere mgbe ụjọ tụrụ ya, ma ọ kwụsịghị ịgwa ndị mmadụ ihe Jehova kwuru. I ziwe ndị mmadụ ozi ọma, ha nwere ike chịwa gị ọchị ma ọ bụkwanụ wewe iwe. Ha mee otú a, ihere izi ndị mmadụ ozi ọma nwere ike mewe gị ma ọ bụkwanụ gị atụwa ụjọ. Ekwekwala ka ụdị ihe a mee ka ị kwụsị izi ndị mmadụ ozi ọma. Jehova ga-enyere gị aka otú ahụ o nyeere Jeremaya.10 Jizọs Na-erube Isi Mgbe NiileỌ na-adịrị gị mfe irubere papa gị na mama gị isi?Ọ naghị adịcha mfe.Ị ma na Jizọs rubeere Jehova isi, rubekwara papa ya na mama ya isi?I nwere ike ịmụta ihe naka ya. Ihe ị ga-amụta ga-enyere gị aka ịna-erubere papa gị na mama gị isi, a sịgodị na ọ na-esiri gị ike. Ka anyị mụọ gbasara Jizọs.Tupu Jizọs abịa nụwa, ya na nna ya bụ Jehova nọ neluigwe. Ma, o nwere papa na mama mgbe ọ bịara nụwa. Aha papa ya bụ Josef, aha mama ya abụrụ Meri.Ị ma otú ha si bịa bụrụ papa ya na mama ya?Jehova bufere Jizọs nafọ Meri. Otú Meri si tụrụ ime Jizọs bụ ọrụ ebube. Ma, ọ bụ otú ahụ ụmụaka si ebu nafọ mama ha ka Jizọs si buo nafọ Meri. Mgbe ihe dị ka ọnwa itoolu gara, Meri mụrụ Jizọs. Otú ahụ ka Meri na di ya bụ Josef si bụrụ mama na papa Jizọs.Mgbe Jizọs dị naanị afọ iri na abụọ, o mere ihe gosiri na o ji obi ya niile hụ nna ya bụ Jehova nanya. Josef na-adị akpọ ndị ezinụlọ ya aga Jeruselem maka Ememme Ngabiga. Ọ bụ ememme ha ji echeta otú Jehova si napụta ndị Izrel naka ndị Ijipt. Mgbe Jizọs dị afọ iri na abụọ, ya na papa ya na mama ya na ụmụnne ya gara Jeruselem maka ememme ahụ. Mgbe ha na-alọta, Josef na Meri ahụghị Jizọs.Ị ma ebe ọ nọ?Gịnị mere Jizọs ji nọrọ nụlọ nsọ?Ha chọọrọ ya gaghachi Jeruselem. Obi erughị ha ala maka na ha ahụghị ya. Ma, ka ụbọchị atọ gachara, ha hụrụ ya nụlọ nsọ.Ị ma ihe mere Jizọs ji nọrọ nụlọ nsọ?Ọ bụ maka na ọ ga-amụta banyere nna ya bụ Jehova nebe ahụ. Ọ hụrụ ya nanya, chọọkwa ịmụta otú ọ ga-esi na-eme ihe dị ya mma. Mgbe Jizọs toro, ọ nọkwa na-erubere Jehova isi. Mgbe Jizọs ma na irubere Jehova isi ga-esiri ya ike nakwa na a ga-ata ya ahụhụ, ọ nọgidekwara na-erubere ya isi.Jizọs ò rubekwuuru Josef na Meri isi?Ee. Baịbụl kwuru na o rubeere ha isi.Olee ihe ị mụtara naka Jizọs?I kwesịrị ịna-erubere papa gị na mama gị isi, ọ sọgodị ya ya bụrụ na o siiri gị ike.Ị ga na-erubere ha isi?11 Ha Dere Gbasara JizọsỊ hụrụ ụmụ nwoke ndị a e sere ebe a?Aha ha bụ Matiu, Mak, Luk, Jọn, Pita, Jems, Jud, na Pọl. Ha niile nọ ndụ nụwa mgbe Jizọs bịara nụwa. Ha dekwara ọtụtụ ihe gbasara Jizọs. Ka anyị mụọ banyere ha.Olee ihe ị ma banyere ụmụ nwoke ndị a?Atọ nime ha bụ ndịozi Jizọs. Ha sokwa ya na-ezi ndị mmadụ ozi ọma.Ị ma aha mmadụ atọ ahụ?Ha bụ Matiu, Jọn, na Pita.MatiunaJọnma Jizọs nke ọma. Onye ọ bụla nime ha dere akwụkwọ gbasaraihe Jizọs mere mgbe ọ bịara nụwa. Jọn dekwara akwụkwọ a na-akpọ Mkpughe, deekwa Jọn nke Mbụ, Jọn nke Abụọ, na Jọn nke Atọ.Pitaonyeozi dere akwụkwọ ozi abụọ dị na Baịbụl. A na-akpọ ha Pita nke Mbụ na Pita nke Abụọ. Nakwụkwọ ozi nke abụọ ahụ, Pita dere na e nwere mgbe Jehova si neluigwe kwuo otú obi dị ya banyere Jizọs. Jehova kwuru, sị: Onye a bụ ọkpara m. Ahụrụ m ya nanya, ọ na-eme ihe dị m mma.Ụmụ nwoke ndị ọzọ e sere ebe a dekwara banyere Jizọs. Anyị ga-amụta ihe ndị Jizọs mere ma anyị na-agụ akwụkwọ ndị ahụ ha dere. Aha otu nime ha bụMak.Ọ dị ka ọ nọ ya mgbe a kpụụrụ Jizọs, ọ hụkwara ihe niile mere mgbe ahụ. Aha onye ọzọ dere banyere Jizọs bụLuk.Ọ bụ dọkịta. Ọ dịkwa ka ọ bụ mgbe Jizọs nwụchara ka ọ ghọrọ Onye Kraịst.Mmadụ abụọ nime ndị a e sere ebe a bụ ụmụnne Jizọs ndị ọ tọrọ. Ha sokwa dee Baịbụl.Ị ma aha ha?Ha bụJemsnaJud.Ha ekwetabughị nihe Jizọs nọ na-akụzi. O nwedịrị mgbe ha chere na isi adịghị ya mma. Ma, ha mechara kweta na Jizọs bụ Ọkpara Chineke, ha ghọzie Ndị Kraịst.Onye ọzọ e sere nebe a bụPọl.O so dee Baịbụl. Tupu ọ bụrụ Onye Kraịst, aha ya bụ Sọl. Ọ kpọrọ Ndị Kraịst asị, mesiekwa ha ike.Ị ma ihe mere o ji mechaa ghọọ Onye Kraịst?Otu ụbọchị, mgbe ọ na-aga ihe, ọ nụrụ ka e si neluigwe gwa ya okwu. Ọ bụ Jizọs gwara ya okwu ahụ. Ọ jụrụ Pọl, sị: Gịnị mere i ji na-emesi ndị na-eso ụzọ m ike? Ihe a ọ gwara Pọl mere ka ọ gbanwee, ghọọ Onye Kraịst. Pọl dere akwụkwọ iri na anọ dị na Baịbụl. Akwụkwọ ndị ahụ malitere ná Ndị Rom ruo ná Ndị Hibru.Ọ kwa anyị niile na-agụ Baịbụl kwa ụbọchị?Ọ bụrụ na anyị na-agụ ya kwa ụbọchị, anyị ga-amụta ọtụtụ ihe banyere Jizọs.Ị gaghị achọ ịmatakwu ọtụtụ ihe banyere Jizọs?12 Nwa Nwanne Pọl Atụghị ỤjọKa anyị gụọ banyere nwa okorobịa mere ka a ghara igbu nwanne mama ya. Baịbụl ekwughị aha ya, ma ihe o mere gosiri na ụjọ atụghị ya. Ọ bụ Pọl onyeozi bụ nwanne mama nwa okorobịa a.Ị ga-achọ ịma ihe nwa okorobịa a mere?A tụrụ Pọl mkpọrọ na Jeruselem. Ihe mere e ji tụọ ya mkpọrọ bụ na ọ na-ekwusa ozi ọma banyere Jizọs. Ụfọdụ ndị kpọrọ Pọl asị, ha wee kwuo otú ha ga-esi egbu ya. Ha sịrị: Anyị ga-agakwuru onyeisi ndị soja gwa ya ka o dunye Pọl onye soja ga-akpọ ya aga ụlọikpe. Anyị ga-agazi chere ha nụzọ, Pọl gafetewe, anyị egbuo ya.Nwa nwanne Pọl gwara ma Pọl ma onyeisi ndị soja na e nwere ndị chọrọ igbu PọlNwa nwanne Pọl nụrụ ihe a ha kwuru. Gịnị ka o mere? Ọ gara nụlọ mkpọrọ, gwa Pọl ihe ahụ ọ nụrụ. Pọl gwara ya ka ọ gaa gwa ya onyeisi ndị soja ozugbo.Ì chere na ọ dịịrị ya mfe ịgwa ya onyeisi ndị soja?Mba. Onyeisi ndị soja ahụ abụghị obere mmadụ. Ma, ụjọ atụghị nwa nwanne Pọl ịga gwa ya ihe ọ nụrụ.Onyeisi ndị soja ma ihe ọ ga-eme ka ha ghara igbu Pọl. Ọ kpọtara ndị soja dị ihe dị ka narị ise ka ha chebe Pọl. Ọ gwara ha ka ha duru Pọl gaa Sesaria nabalị ahụ.È mechara gbuo Pọl?Mba. Ndị ahụ chọrọ igbu ya enweghịzi ike imetụ ya aka. Ha enweghịzi ike ime Pọl onyeozi ihe ha chọrọ ime ya.Gịnị ka ị mụtara nakụkọ a?Nwa nwanne Pọl atụghị onyeisi ndị soja ahụ ụjọ. Gịnwa nwekwara ike ime ka ya. Anyị ekwesịghị ịna-atụ ụjọ mgbe anyị na-agwa ndị mmadụ banyere Jehova.Obi ọ ga-esi gị ike ịna-agwa ndị mmadụ banyere Jehova?Ọ bụrụ na ị tụghị ụjọ, i nwere ike inyere mmadụ aka ka ọ dị ndụ.13 Timoti Chọrọ Inyere Ndị Mmadụ AkaTimoti bụ nwa okorobịa obi na-adị ụtọ inyere ndị ọzọ aka. Ọ na-aga ọtụtụ ebe. Ihe mere o ji aga ebe ndị ahụ bụ ka o nyere ndị mmadụ aka. Otú a o si enyere ndị ọzọ aka mere ka ọ na-enwe obi ụtọ.Ị ga-achọ ịmara otú o si nyere ndị mmadụ aka?Mama nnukwu Timoti na mama Timoti kụziiri ya gbasara JehovaTimoti toro nobodo a na-akpọ Listra. Aha mama nnukwu ya bụ Lọịs. Aha mama ya abụrụ Yunis. Ha abụọ malitere mgbe Timoti ka bụ nwatakịrị kụziwere ya gbasara Jehova. Mgbe Timoti tolitere, ọ chọrọ inyere ndị mmadụ aka ka ha mara onye Jehova bụ.Mgbe ọ ghọrọ nwa okorobịa, Pọl gwara ya ka o soro ya gaa ziwe ndị mmadụ ozi ọma nebe dị iche iche. Timoti kwetara iso ya gaa ebe ndị ahụ.Otu nime ebe ndị ha gara bụ obodo dị na Masedonia. Aha obodo ahụ bụ Tesalonaịka. Ebe ahụ dị anya. Ha gara ije ọtụtụ ụbọchị tupu ha abanye ụgbọ mmiri ga-ebu ha ruo ebe ahụ. Mgbe ha ruru ebe ahụ, ha nyeere ọtụtụ ndị aka ịghọ Ndị Kraịst. Ma, ndị ụfọdụ nọ nobodo ahụ were iwe, chọọkwa imerụ Pọl na Timoti ahụ. Ihe a mere ka ha si nobodo ahụ pụọ gawa izi ozi ọma nobodo ndị ọzọ.Obi na-adị Timoti ụtọ mgbe niileMgbe ọnwa ole na ole gara, Pọl gwara Timoti ka ọ gaghachi Tesalonaịka ka ọ mara otú ndị ahụ ghọrọ Ndị Kraịst na-eme. Chetakwa na ndị obodo ahụ chọburu imerụ ha ahụ. Ma, obi kara Timoti, ụjọ atụghịkwa ya. Ọ gaghachiri Tesalonaịka maka na ọ chọrọ ịma otú ụmụnna ya na-eme. Mgbe o ruru, ọ hụrụ na ụmụnna ndị nọ nobodo ahụ na-eme nke ọma. Ihe a mere ya na Pọl obi ụtọ.Timoti na Pọl jere ozi ọma ọtụtụ afọ. E nwedịrị mgbe Pọl dere na e nweghị onye ọzọ ya ga-eziga ka o nyere ụmụnna ya aka ma e wezụga Timoti. Timoti hụrụ ma Jehova ma ụmụ mmadụ nanya.Ị hụrụ ndị ọzọ nanya, chọọkwa inyere ha aka ịmara onye Jehova bụ?Ọ bụrụ na ị hụrụ ndị ọzọ nanya, na-enyekwara ha aka, ị ga na-enwe obi ụtọ ka Timoti.14 Alaeze nke Ga-achị Ụwa NiileỊ ma Alaeze ma ọ bụ Ọchịchị nke anyị na-ekwu maka ya?Ee. Ọ bụ Alaeze Chineke. Ọ ga-eme ka ụwa ghọọ paradaịs.Ị ga-achọ ịmụtakwu banyere Alaeze ahụ?Alaeze ọ bụla nwere eze. Eze ahụ ga na-achị ndị bi nobodo ya.Ị ma onye bụ Eze Alaeze Chineke?Ọ bụ Jizọs Kraịst. O bi neluigwe. Noge na-adịghị anya, ọ ga-amalite ịchịndị niilebi nụwa.Ị chere na obi ga-adị anyị ụtọ ma Jizọs chịwa ụwa niile?Gịnị ka ị ga-achọ ịhụ na Paradaịs?Obi ga-adị anyị ezigbo ụtọ. Na Paradaịs, ndị mmadụ agaghị na-alụ ọgụ ma ọ bụ na-alụ agha. Mmadụ niile ga-ahụ ibe ha nanya. Ndị mmadụ agaghịzi na-arịa ọrịa. E nweghịkwa onye ga-anwụ anwụ. Ndị kpuru ìsì ga-ahụ ụzọ. Ndị ntị chiri ga-amalite ịnụ ihe. Ndị ngwọrọ ga-eje ije, ha ga na-awụgharịkwa. Nri ga-eju ebe niile. Ụmụ anụmanụ agaghịzi na-atagbu ibe ha, ha agaghịkwa na-emerụ anyị ahụ. Ndị nwụrụ anwụ ga-ebilite nọnwụ. Ọtụtụ nime ndị anyị mụrụ banyere ha nakwụkwọ a ga-ebilitekwa nọnwụ. Ụfọdụ nime ha bụ Ribeka, Rehab,Devid, na Ịlaịja.Ị ga-achọ ịhụ ha ma ha bilite nọnwụ?Jehova hụrụ gị nanya, chọọkwa ka obi dị gị ụtọ. Ọ bụrụ na ị na-amụ banyere Jehova ma na-erubere ya isi, ị ga-ebi na paradaịs ruo mgbe ebighị ebi.Ọ bụ na ị gaghị achọ ibi na paradaịs ahụ mara mma? 