 Ụlọ Nche, Nke 1 2016  Ịkwụwa Aka Ọtọ Ọ Bara Uru?Isiokwu Ndị Dị na Magazin AỌ Ka Bara Uru Ịna-akwụwa Aka Ọtọ?Mgbe ọnwa ole na ole gachara, obi jọwara Hitoshi njọ nihi na ọ maghị ma ọ ga-achọtakwa ọrụ ọzọ. Notu oge ọ gara ka ụlọ ọrụ na-ewe mmadụ nọrụ gbaa ya ajụjụ ọnụ, ọ gwara onye na-agba ya ajụjụ ọnụ na ya agaghị arụ ọrụ ọ bụla a na-anaghị akwụwa aka ọtọ na ya. Onye ahụ gwara ya na ọ maghị ebe a nọ. Ndị ezinụlọ Hitoshi na ndị enyi ya gbara ya ume ka ọ nọgide na-akwụwa aka ọtọ. Ma, o bidoro nwewe obi abụọ. O kwuru, sị: M bịara na-eche ma ọ ka baara m uru ịna-agwa ndị ọzọ na m na-enwe mmasị ịkwụwa aka ọtọ.Ihe a mere Hitoshi gosiri na ọ bụghị mmadụ niile na-enwe mmasị ịkwụwa aka ọtọ. Ụfọdụ ndị na-ewere na ịkwụwa aka ọtọ ga-eme ka ahịa ha ma ọ bụ ihe ọ bụla ọzọ ha na-eme na-agba ọnyụpaa. Otu nwaanyị na Saụt Afrịka kwuru na ndị ha na ya na-arụkọ ọrụ anaghị akwụwa aka ọtọ nakwa na mgbe ụfọdụ, ọ na-afọ obere ka o mee ka ọ ghara ịkwụwa aka ọtọ.O nwere ọtụtụ ihe mmadụ ga-eme, a sị na onye ahụ akwụwaghị aka ọtọ. Otu nime ha ndị mmadụ kacha eme bụ ịgha ụgha. O nwere ihe Robert S. Feldman na ndị òtù ya chọpụtara notu nchọnchọ ha mere nafọ ole na ole gara aga. Nwoke a bụ ọkà nakparamàgwà mmadụ. Ha chọpụtara na ụzọ isii nime ụzọ iri ndị dimkpa nọ nụwa na-agha ụgha, ma ọ dịghị ihe ọzọ, otu ugboro nime nkeji iri ọ bụla ha na mmadụ kparịtara ụka. Feldman kwuru, sị: Ihe a anyị chọpụtara tụrụ m nanya. O nweghị onye nime anyị tụrụ anya na ndị mmadụ ga na-agha ụgha otú a. Ị hụlanụ na ụgha a ndị mmadụ na-anaghị achọ ka a ghaara ha, so nihe ọjọọ ha kacha eme taa?Gịnị mere ọtụtụ ndị taa ji agha ụgha, ezu ohi, emekwa ihe ndị ọzọ na-egosi na ha anaghị akwụwa aka ọtọ? Olee ihe akwụwaghị aka ọtọ nwere ike ịkpatara anyị? Ajụjụ kadị mkpa bụ, olee otú anyị ga-esi na-akwụwa aka ọtọ nihe niile?Ihe Akwụwaghị Aka Ọtọ Ga-akpatara GịÌ kwetara ihe a Samantha kwuru? Neziokwu, onye ọ bụla nime anyị enweela oge otu nsogbu ma ọ bụ ọzọ bịaara ya. Ma, ihe anyị ga-eme ma anyị nwee ụdị nsogbu nwere ike ime ka anyị ghara ịkwụwa aka ọtọ ga-egosi ihe anyị ji kpọrọ ihe. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na ihe kacha anyị mkpa ná ndụ bụ ka a ghara imenye anyị ihere, anyị nwere ike iwere na o nweghị ihe o mere ma anyị ghara ịkwụwa aka ọtọ mgbe ụfọdụ. Ma, nikpeazụ, anyị na-ahụ na akwụwaghị aka ọtọ na-aghọkarị ahịa. Ka anyị lee otú o si aghọ ahịa.MMADỤ AKWỤWAGHỊ AKA ỌTỌ GA-EME KA NDỊ ỌZỌ KWỤSỊ ỊTỤKWASỊ YA OBIỌ bụrụ na mmadụ abụọ tụkwasịrị ibe ha obi, ha ga na-adị ná mma. Ha agaghị na-enyo ibe ha enyo. Ma, ọ naghị abụ mmadụ hụhaala ibe ya, ya ebido ozugbo tụkwasịwa ya obi. Mmadụ na-ebido ịtụkwasị ibe ya obi ma ha na-anọkọ, na-akọrọ ibe ha obi ha, ma na-achọkwa ọdịmma ibe ha. Ma, mmadụ nwere ike ịkwụsị ịtụkwasị enyi ya obi ma ọ ghọọ ya aghụghọ naanị otu ugbo. Ụdị ihe a mee, ọ na-esi ezigbo ike ịtụkwasị onye ahụ obi ọzọ.Ezigbo enyi gị ọ ghọtụla gị aghụghọ? Olee otú obi dị gị mgbe ahụ? Ọ ga-abụ na o wutere gị, ma ọ bụdị na i weere ya na enyi gị ahụ mechuru gị ihu. Ọ bụ otú ọ na-adị. O doro anya na mmadụ abụọ dị nezigbo mma nwere ike kwụsị ịdị ná mma nihi na otu onye nime ha akwụwaghị aka ọtọ.I SORO NDỊ NA-ANAGHỊ AKWỤWA AKA ỌTỌ NA-AKPA, Ị GA-EMEWE KA HANotu nchọpụta otu prọfesọ aha ya bụ Robert Innes mere, ọ chọpụtara na neziokwu, akwụwaghị aka ọtọ dị ka ọrịa na-efe efe. Onye na-anaghị akwụwa aka ọtọ dị ka onye bú ọrịa na-efe efe. Ọ bụrụ na gị na onye na-anaghị akwụwa aka ọtọ na-akpachi anya, i nwere ike ibido mewe ka ya.Olee ihe ga-enyere gị aka ịna-akwụwa aka ọtọ mgbe niile? Ọ bụ Baịbụl. Ka anyị lebazie anya nihe ole na ole Baịbụl kwuru ga-enyere gị aka.Ihe Mere Ịkwụwa Aka Ọtọ Ji Aba UruNa Baịbụl, otu ihe okwu Grik a na-asụgharị ime ihe neziokwu ma ọ bụ ịkwụwa aka ọtọ pụtara bụ ime ihe dị ezigbo mma. O nwekwara ike ịpụta ịkpa àgwà ọma.Pọl onyeozi si nike mmụọ nsọ kwuo, sị: Anyị na-achọ ka anyị na-eme ihe neziokwunihe niile.Ndị Kraịst ji ihe a o kwuru kpọrọ ihe. Ma, gịnị ka ihe a o kwuru pụtara?ỌGỤ ANYỊ NA MMEHIE ANYỊ BU PỤTA ỤWA NA-ALỤỌtụtụ ndị na-ele onwe ha nenyo nụtụtụ ọ bụla tupu ha apụọ. Maka gịnị? Maka na ha chọrọ ịdị nnọọ mma nanya tupu ha apụwa. Ma, o nwere ihe ka mkpa karịa ịkpụ isi mara mma ma ọ bụ iyi uwe dị sam. Àgwà anyị nwere ike ime ka otú anyị dị nanya na-amasịkwu ndị ọzọ ma ọ bụkwanụ ghara ịna-amasị ha.Okwu Chineke kwuru hoo haa na ime ihe ọjọọ na-agụ anyị agụụ.Jenesis 8:21sịrị: Ọchịchọ obi mmadụ jọrọ njọ malite noge ọ bụ nwata gawa. Nihi ya, iji nwee ike ịna-akwụwa aka ọtọ, anyị ga na-alụso ọchịchọ ọjọọ a anyị bu pụta ụwa ọgụ. Pọl onyeozi kọwara otú yanwa si na-alụso mmehie o bu pụta ụwa ọgụ. O kwuru, sị: Nezie, iwu Chineke na-eme m obi ụtọ, dị ka mmadụ m bụ nime si dị, ma ana m ahụ nahụ m iwu ọzọ nke na-alụso iwu nke uche m agha, na-adọrọkwa m nagha gaa niwu nke mmehie nke dị nahụ m.Ndị Rom 7:22, 23.Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na obi anyị na-agwa anyị mee ihe ọjọọ, ya abụrụkwa na ọ na-agụsi anyị ike ịghara ịkwụwa aka ọtọ, anyị ga-ajụli ime ihe ọjọọ ahụ obi anyị na-agwa anyị mee. Anyị gbaa mbọ ghara ịna-eche ihe ọjọọ, anyị ga-anọgide na-akwụwa aka ọtọ nagbanyeghị na ọtụtụ ndị anaghị akwụwa aka ọtọ.OTÚ ANYỊ GA-ESI EMERI NỌGỤ AỌ bụrụ na anyị chọrọ ịna-akwụwa aka ọtọ, anyị agaghị na-akpa àgwà otú masịrị anyị. Ọ dị mwute na oge ọtụtụ ndị na-ewepụta iji kpebie ụdị ejiji ha ga-eji karịrị oge ha na-ewepụta iji chọpụta ma àgwà ha ọ dịkwa mma. Ọ bụ ya mere ha ji ewere na o nweghị ihe o mere ma ha ghara ịkwụwa aka ọtọ mgbe ụfọdụ. Legodị otú otu akwụkwọ kwuru gbasara akwụwaghị aka ọtọ si kọwaa ihe a ọtụtụ ndị na-eme. O kwuru, sị: Anyị na-agbalị akwụwa aka ọtọ ka ndị mmadụ nwee ike ịna-akwanyere anyị ùgwù. Ma, anyị na-aghọ aghụghọ ma anyị chọpụta na ndị mmadụ agaghị ama. Ma, è nwere ihe ga-enyere anyị aka ikpebi ma ànyị kwesịrị ịna-akwụwa aka ọtọ mgbe niile? Obi dị anyị ụtọ na e nwere.Ọtụtụ nde mmadụ nụwa niile achọpụtala na Baịbụl ga-enyeliri anyị aka ikpebi ma ànyị kwesịrị ịna-akwụwa aka ọtọ mgbe niile. Nime akwụkwọ niile na-ekwu gbasara otú mmadụ kwesịrị isi na-akpa àgwà, o nweghị nke dị ka Baịbụl. Abụ Ọma 19:7 Anyị gụọ Baịbụl, anyị ga-amata ihe anyị ga-eme ka ezinụlọ anyị dịrị notu, ọrụ anyị ana-eme anyị obi ụtọ, anyị ana-akpa àgwà ọma, na-efekwa Chineke otú ọ chọrọ. Baịbụl na-abara ndị mmadụ uru kemgbe ụwa. Nagbanyeghị mba ma ọ bụ agbụrụ mmadụ si, onye ahụ mehaala ihe Baịbụl kwuru, ọ na-abara ya uru. Ọ bụrụ na anyịana-agụ Baịbụl, na-echebara ihe anyị na-agụ echiche, ma na-eme ihe anyị gụtara, obi anyị ga na-agwa anyị ka anyị na-akwụwa aka ọtọ ma na-eme ihe ziri ezi.Ma, e wezụga ịmụ Baịbụl nke ọma, o nwere ihe ọzọ anyị ga-eme iji nwee ike ịna-akwụwa aka ọtọ. Anyị kwesịrị ịna-arịọ Chineke ka o nyere anyị aka ịkwụwa aka ọtọ, ebe anyị bi nụwa retọrọ eretọ, a na-anwakwa anyị ime ka ha. Ndị Filipaị 4:6, 7,13 Chineke ga-enyere anyị aka ịkata obi na-eme ihe dị mma ma na-akwụwa aka ọtọ nihe niile anyị na-eme.URU ỊKWỤWA AKA ỌTỌ BARAOtú Hitoshi anyị kọrọ gbasara ya nisiokwu mbụ nakwụkwọ a si kwụwa aka ọtọ mechara baara ya uru. O mechara nweta ọrụ nebe onyeisi ọrụ ya ji ya kpọrọ ihe maka na ọ na-akwụwa aka ọtọ. Hitoshi kwuru, sị: Obi dị m ụtọ na m mechara nweta ọrụ mere ka m nwee ike ịnọgide na-akwụwa aka ọtọ.O nweekwala ndị ọzọ chọpụtara na ịkwụwa aka ọtọ bara uru. Ha na-eme ihe neziokwu nihe niile dị ka Baịbụl kwuru ka anyị na-eme. Ka anyị lee otú ụfọdụ nime ha sirila rite uru.Ọ Na-eme Ka Mmadụ Nwee Akọnuche Dị ỌchaOtu nwaanyị Ayaland aha ya bụ Cheryl kwuru, sị: M kwụsịrị ịga ụlọ akwụkwọ mgbe m dị afọ iri na atọ, ma soro ndị ohi gawa ohi. E kee ihe niile m nwere noge ahụ ụzọ iri, ụzọ itoolu na ọkara bụ ihe ndị m zutere ezute. Emechara m lụọ di, mụ na ya amalitekwa iso Ndịàmà Jehova na-amụ Baịbụl. Anyị kpebiri ịkwụsị izu ohi mgbe anyị mụtara na JehovaChineke kpọrọ ndị na-anaghị akwụwa aka ha ọtọ asị. Nafọ 1990, anyị nyefere Jehova onwe anyị, e meekwa anyị baptizim, anyị aghọọ Ndịàmà Jehova.Ilu 6:16-19.Noge mbụ, ihe juru nụlọ m bụ ihe ndị e zutere ezute. Ma ugbu a, ụdị ihe ndị ahụ adịghịzi na ya. O meela ka akọnuche m dị ọcha. Ọ na-abụ m cheta ọtụtụ afọ m nọbu na-ezu ohi, mụ ekelee Jehova maka otú o si meere m ebere. Obi na-abụ m sọ aṅụrị tupu mụ alaba ụra nụbọchị ọ bụla nihi na m ma na ihe m na-amasị Jehova ugbu a.Otu nwoke Họng Kọng aha ya bụ Sonny kwuru, sị: O nwere otu ụbọchị ọga m chọpụtara na m jụrụ ịnara aka azụ onye chọrọ ka anyị na ya zụkọwa ahịa nyere m, ya asị m: Neziokwu, Chineke gị kere gị ka ị bụrụ onye e kwesịrị ịtụkwasị obi. Ị baara anyị ezigbo uru nụlọ ọrụ a. Ịkwụwa aka ọtọ nihe niile m na-eme emeela ka m nwee akọnuche dị ọcha, mụ na Jehova Chineke adịrịkwa ná mma. O meekwala ka m nwee ike inyere ndị ezinụlọ m na ndị enyi m aka ịna-akwụwa aka ọtọ.Ọ Na-eme Ka Obi Ruo Mmadụ AlaOtu nwoke Amerịka aha ya bụ Tom kwuru, sị: Abụ m osote onyeisi notu ụlọ akụ ngalaba ya dị nebe dị iche iche nụwa. Ihe ka ọtụtụ ndị ọrụ anyị mkpa bụ ịfọju akpa ha, ọ bụghị ịkwụwa aka ọtọ. Otu ihe ha na-ekwukarị bụ na o nweghị ihe dị njọ ma a na-aghatụ obere ụgha iji nweta nnukwu ego, e jirikwa ego ahụ na-akwalite akụnụba obodo. Ma, obi na-eru m ala maka na m na-akwụwa aka ọtọ. Ekpebiekwala m na m ga-anọgide na-akwụwa aka ọtọ ihe ọ sọkwara ya ya mee. Ndị m na-arụrụ ọrụ ma na agaghị m aghara ha ụgha ma ọ bụ jiri maka ha ghaa ụgha.Ọ Na-eme Ka A Na-asọpụrụ MmadụOtu nwaanyị Japan aha ya bụ Kaori kwuru, sị: Onyeisi ná ngalaba m na-arụ gwara m ka m ghaa ụgha gbasara ihe a na-achọ achọ nụlọ ọrụ anyị, mụ ajụ. Mgbe e mechara mata ndị zuuru ihe ahụ, onye m na-arụrụ ọrụ kelere m maka ikwu eziokwu. Mmadụ ga-akatarịrị obi tupu ya enwee ike ịkwụwa aka ọtọ nụwa a ọtụtụ ndị na-anaghị akwụwa aka ha ọtọ. Ma mmadụ kata obi na-akwụwa aka ọtọ, ndị ọzọ ga na-atụkwasị ya obi, na-asọpụkwara ya.Onye na-akwụwa aka ọtọ ga-enwe akọnuche dị ọcha, obi eruo ya ala, ndị ọzọ ana-asọpụkwara ya. Ihe ndị a na-egosi na ọ bara uru ịna-akwụwa aka ọtọ. Gịnị ka i chere?Mee Ka Obi Ruo M Ala Naanị Otu AfọNDỤ M BIRI NA MBỤ:Mgbe m dị obere, ndị ezinụlọ anyị biri nobere obodo a na-akpọ Telankọt, nke dị nebe ugwu Frans. Papa m bụ onye Frans, ma mama m bụ onye Ịtali. Mgbe m dị afọ asatọ, anyị kwagara notu ime ime obodo dị na Rom. Ọtụtụ ndị bi na ya dara ogbenye. Ihe bịakwara na-esiri anyị ike. Ego na-esekarịrị papa m na mama m okwu.Mgbe m dị afọ iri na ise, mama m gwara m ka m na-apụ nụlọ anyị mgbe ụfọdụ chọọ ndị mụ na ha ga na-akpa. M bidoro na-eme, m pụọ, mụ anọọ ọtụtụ ụbọchị tupu mụ alọta. Mụ na ndị ọjọọ mechakwara kpawa. Otu ụbọchị, otu nwoke yiri ezigbo mmadụ bịakwutere m, nye m ọgwụ ike, mụ anara ya ṅụọ nihi na m chọrọ igosi na aghọọla m dimkpa. O teghị aka, mụ ana-aṅụzi ọgwụ ike, na-akwakwa iko. E dinara m nike ọtụtụ ugboro. Ike ịdị ndụ mechara gwụ m. Achọghịzi m ịma ma m ga-adị ndụ ma m ga-anwụ anwụ. Owu bịara na-ama m. Mgbe m dị afọ iri na isii, m nwara igbu onwe m. M gara ṅụọ otu ololo mmanya ọkụ ma wụbanye nime ọdọ mmiri. Atụbọrọ m ruo ụbọchị atọ.Ndụ mechara tọwa m ụtọ. Ma, ebidokwara m ime ihe ike na igwu wayo. M na-agakwuru ndị mmadụ nụlọ ha, mụ na ha enwee mmekọahụ, mụ enye ha ọgwụ ọjọọ na-eme ka ụra buru ha, zuruzie ihe ọ bụla bara uru ha nwere. Ndị omekome a ma ama bịara were m nọrụ, mụ ana-aga erere ha ọgwụ ike nebe dị iche iche nỊtali. Ndị uwe ojii na-ejidekarị m. Ndụ m dị dịzi ka o nweghị isi. Ma, obi m na-agwa m na a ga-enwerịrị ihe mere m ji dịrị ndụ. M kpegaara Chineke ekpere, na-arịọ ya ka o mee ka obi ruo m ala naanị otu afọ.OTÚ BAỊBỤL SI GBANWEE NDỤ M:M bịara chọpụta na ndị mụ na ha na-agba ahịa ọgwụ ike nwere ike iji anyaụfụ gbufuo m. Nihi ya, mgbe m dị afọ iri abụọ na anọ, m kpebiri ịkwaga Ịngland. Ma, tupu mụ akwagawa, m gara hụ mama m. O juru mụ anya mgbe m garuru, hụ otu nwoke aha ya bụ Annunziato Lugarà ka o ji Baịbụl na-agwa mama m okwu.Ebe m ma nwoke a ka onye omekome, ụjọ jidere m, mụ ajụọ ya ihe ọ na-achọ na nke anyị. Ọ gwara m na ya bụzi Onyeàmà Jehova. Ọ gwakwara m otú o si gbaa mbọgbanwee àgwà ọjọọ ndị ọ na-akpabu. Ọ gwaziri m okwu mere ka m kwe ya nkwa na m rutehaala Ịngland, na m ga-agwa Ndịàmà Jehova ka ha kụziwere m Baịbụl. Ma ozugbo m garuru Ịngland, ebiwekwara m ndụ otú m si ebi.O nwere otu ụbọchị m hụrụ otu Onyeàmà Jehova ka ọ na-enye ndị mmadụỤlọ NchenaTeta!notu okporo ámá na-ekwo ekwo na Lọndọn. Mgbe m hụrụ ya, m chetara nkwa ahụ m kwere Annunziato. M gwaziri Onyeàmà Jehova ahụ na m ga-achọ ka ọ kụziwere m Baịbụl.Neziokwu, ihe m mụtara na Baịbụl tụrụ m nanya. Dị ka ihe atụ, mgbe m gụrụ ihe e dere na1 Jọn 1:9gbasara Chineke, o metụrụ m nahụ. Ebe ahụ sịrị: Ọ bụrụ na anyị ekwupụta mmehie anyị, o kwesịrị ntụkwasị obi, bụrụkwa onye ezi omume, nke mere na ọ ga-agbaghara anyị mmehie anyị, sachapụkwa anyị ajọ omume niile. Amaokwu a mere ka m chebara onwe m echiche maka ndụ ịla niyi m na-ebi. Amalitere m ozugbo gawa ọmụmụ ihe nỤlọ Nzukọ Alaeze Ndịàmà Jehova. Ndịàmà Jehova nabatara m nnọọ nke ọma. O teela m nọ na-achọ ndị enyi ga-ahụ m nanya. Ọ bụ ya mere na mgbe m hụrụ otú ha si hụ ibe ha nanya, ya agụwa m agụụ iso ha na-efe Chineke dị ka ụmụnne.Ọ bụ eziokwu na o sichaghịrị m ike ịkwụsị ịṅụ ọgwụ ike na ịkwa iko, o siiri m ike ịhapụ àgwà ọjọọ ụfọdụ marala m ahụ. Achọpụtara m na m kwesịrị ịna-akwanyere ndị mmadụ ùgwù, na-ejikwa obiọma emeso ha ihe. E nwedịrị àgwà ndị na-adịghị mma m ka na-agbasi mbọ ike ịkwụsị. Ma, Jehova na-enyere m aka ịna-agbanwe. Nime ọnwa isii Ndịàmà Jehova bidoro ịkụziri m Baịbụl, e mere m baptizim, mụ aghọọ Onyeàmà Jehova. Nafọ 1997 ka e mere m baptizim.URU NDỊ M RITERELA:Mgbe e mechara m baptizim, alụrụ m otu nwa agbọghọ aha ya bụ Barbara. O tebeghịkwa aka yanwa ghọrọ Onyeàmà Jehova. Mgbe otu nime ndị enyi m mbụ hụrụ otú m sirila gbanwee, o bidoro ịmụ Baịbụl. O mechara ghọọ Onyeàmà Jehova, nwanne ya nwaanyị aghọọkwa. Nwanne nwaanyị nne nne m, onye karịrịla afọ iri asatọ, bidokwara ịmụ Baịbụl, e meekwa ya baptizim tupu ya anwụọ.A họpụtala m ka m bụrụ okenye notu ọgbakọ Ndịàmà Jehova dị nebe m bi. Mụ na nwunye m na-ejekwa ozi ọma oge niile. Anyị na-eji asụsụ Ịtalian akụziri ndị na-asụ Ịtalian bí na Lọndọn Baịbụl. Mgbe ụfọdụ, ọ na-abụ m cheta ndụ m biri ná mbụ, obi ana-ajọ m njọ. Ma, nwunye m na-enyere m aka inweta onwe m. Nikpeazụ, enwetala m ihe m na-achọ kemgbe, ya bụ, ezinụlọ na-eme m obi ụtọ mgbe niile, na Nna hụrụ m nanya. Arịọrọ m Chineke ka o mee ka obi ruo m ala naanị otu afọ, ma, o meerela m ihe karịrị ya.Nikpeazụ, enwetala m ihe m na-achọ kemgbe, ya bụ, ezinụlọ na-eme m obi ụtọ mgbe niile na Nna hụrụ m nanyaỊ Maara?Olee otú e si emepụta akwụkwọ mpịakọta noge e dere Baịbụl, oleekwa ihe a na-eji ya eme?Akwụkwọ mpịakọta e ji akpụkpọ anụ mee nihe dị ka nagbata afọ 1701 na afọ 1800. Ihe e dere na ya bụ akwụkwọ Esta dị na BaịbụlOziọma Luk kwuru na Jizọs meghere akwụkwọ mpịakọta Aịzaya, gụọ ihe dị na ya, fụkọtakwa ya. Ná ngwụcha Oziọma Jọn, Jọn kwukwara gbasara akwụkwọ mpịakọta. Ọ sịrị na o nwere ihe ịrịba ama ndị Jizọs mere, ndị ya na-enwelighị ike idenye nakwụkwọ mpịakọta o ji dee ihe.Luk 4:16-20;Jọn 20:30;21:25.Olee otú e si emepụta akwụkwọ mpịakọta? Ọ na-abụ ewekọta akpụkpọ anụ ndị e ji ede ihe, ma ọ bụ nke a na-akpọ papaịrọs, e jiri ihe nyakọta ha, ha etoo ogologo otú e nwere ike ịfụkọta ha afụkọta. E nweziri ike ịfụkọta ya nosisi otú ihe ndị e dere na ya ga-adị nime. A na-ede ihe na ya ná nkebi ná nkebi. E nwee akwụkwọ mpịakọta toro oké ogologo, a na-eji osisi abụọ afụkọta ya nisi ya abụọ, otú ọ ga-abụ, onye chọọ ịgụ ya, ya ejiri otu aka meghee ya, jiri aka nke ọzọ na-afụkọta ya ruo mgbe ọ chọtara ebe ọ chọrọ ịgụ.Otu akwụkwọ a na-akpọThe Anchor Bible Dictionarykwuru, sị: Otu uru akwụkwọ mpịakọta bara bụ na ọ dị ogologo ọ na-adịkarị ihe dị ka mita iri ma ọ bụ ihe dị ka amaụkwụ iri atọ na atọ nogologo, nke na e nwere ike iji otu akwụkwọ mpịakọta dee otu akwụkwọ. Dị ka ihe atụ, ụfọdụ ndị kwuru na ọ ga-abụ na ihe e dere nOziọma Luk bara notu mpịakọta akwụkwọ dị ihe dị ka amaụkwụ iri atọ na otu ma ọ bụ mita itoolu na ọkara nogologo. A na-akpụchakarị ọnụ ọnụ akwụkwọ mpịakọta, jiri ụdị nkume e ji echi ụkwụ mụọ ọnụ ọnụ ya, ya ana-akwọ mụrụmụrụ, e jirizie ihe tejie ya.Who may have been the chief priests who were mentioned in the Christian Greek Scriptures?Malite mgbe ndị Izrel bidoro inwe ndị nchụàjà, ọ na-abụ naanị otu onye na-abụ nnukwu onye nchụàjà notu oge. Onye ahụ ga-abụgide ya ruo mgbe ọ nwụrụ. Ọnụ Ọgụgụ 35:25 Erọn bụ onye mbụ ghọrọ nnukwu onye nchụàjà nIzrel. Nnukwu onye nchụàjà nwụọ, ọ na-abụkarị diọkpara ya na-aghọzi nnukwu onye nchụàjà. Ọpụpụ 29:9 Ọtụtụ nime ụmụ nwoke ndị sí nezinụlọ Erọn ghọrọ ndị nchụàjà. Ma, ọ bụ naanị mmadụ ole na ole nime ha ghọrọ nnukwu ndị nchụàjà.Mgbe ndị mba ọzọ bidoro ịchị ụmụ Izrel, ndị a na-achị ha bịara jirizie aka ha na-ahọpụta onye Izrel ga-abụ nnukwu onye nchụàjà, na-achụpụkwa ya mgbe ha chọrọ. Ma, o yiri ka hà na-esikarị nezinụlọ ndị a ma ama ahọrọ onye ga-abụ nnukwu onye nchụàjà, karịchaa, ndị sí nezinụlọ Erọn. Ndị só ná ndị isi nchụàjà bụ ndị nọ nisi nezinụlọ ndị nchụàjà. Ndị ọzọ nwekwara ike iso ná ha bụ ndị isi nke ìgwè iri abụọ na anọ bụ ndị nchụàjà, ndị a ma ama sí nezinụlọ e si ahọpụta nnukwu onye nchụàjà nakwa nnukwu ndị nchụàjà a chụpụrụ nọrụ ịchụàjà, dị ka Anas.1 Ihe E Mere 24:1-19;Matiu 2:4;Mak 8:31;Ọrụ Ndịozi 4:6.Ihe Anyị Ga-eme Ka Obi Na-eru Anyị AlaE NWEGHỊ ihe nwa a mụrụ ọhụrụ na-emeliri onwe ya. Mgbe a mụrụ anyị, ọ bụ ndị nne na nna anyị na-elekọta anyị. Mgbe anyị bidoro ịga ije, ọ na-abụ anyị hụ ndị ka anyị, obi amapụ anyị ma ọ bụrụ na naanị anyị so. Ma obi na-eru anyị ala ma anyị na papa anyị ma ọ bụ mama anyị soro, anyị ejide ya aka na-aga.Mgbe anyị bụ ụmụaka, ezigbo ndụmọdụ ndị mụrụ anyị nyere anyị na otú ha si gosi anyị na ha hụrụ anyị nanya mere ka ihe dịrị anyị mma. Mgbe anyị chọpụtara na ha hụrụ anyị nanya, obi bịara na-erukwu anyị ala. Ha gwa anyị na anyị na-eme nke ọma, obi na-esikwu anyị ike, anyị na-emekwukwa nke ọma.Mgbe anyị tolitewere, ezigbo ndị enyi anyị mere ka obi na-erukwu anyị ala. Ụjọ anaghị atụ anyị ma anyị na ha nọrọ, ha na-emekwa ka obi ghara ịna-awụnye anyị nafọ ma anyị cheta ịga ụlọ akwụkwọ.Otú ahụ ka ihe kwesịrị ịdịrị ụmụaka niile. Ma, o nwere ụmụaka ọ na-esiri ike inweta ezigbo ndị enyi, nweekwa ndị nke ndị mụrụ ha na-anaghị elekọta. Otu nwaanyị aha ya bụ Melissakwuru, sị: M hụ ebe e sere ezinụlọ ndị na-emekọ ihe ọnụ, mụ agwa m onwe m, sị, Ọ gaara atọgbu m atọgbu ma a sị na ezinụlọ anyị dị otú a mgbe m dị obere. O nwekwara ike ịbụ na ọ na-adị gị otú ahụ.NSOGBU ỤMỤAKA OBI NA-ERUGHỊ ALA NA-ENWEO nwere ike ịbụ na ụjọ na-atụkarị gị mgbe ị ka na-eto eto. O nwekwara ike ịbụ nihi na ndị mụrụ gị elekọtaghị gị nke ọma. I nwere ike icheta ọgụ mama gị na papa gị na-alụ mgbe niile, nakwa otú ha si mechaa gbasaa, gị ana-eche na ọ bụ gị mere ha ji gbasaa. O nwedịrị ike ịbụ na mama gị ma ọ bụ papa gị gwara gị okwu ọjọọ ma ọ bụkwanụ kụọ gị ihe mgbe ọ na-enweghị ihe i mejọrọ.Olee ihe ụmụaka obi na-anaghị eru ala nwere ike ime? Ọ na-abụ ụfọdụ nime ha tolitetụ, ha ebido ịṅụ ọgwụ ike ma ọ bụ ịṅụbiga mmanya ókè. Ndị ọzọ na-abanye nòtù ọjọọ ka ọ dị ha ka ò nwere ihe ha dị mma ya. E nwere ndị nke na-ebido mewe enyi nwoke na enyi nwaanyị nihi na ha chọrọ onye ga na-egosi ha na ọ hụrụ ha nanya. Ma, ọ naghị ete aka ha agbasaakwa, ya akpatakwuoro ha obi erughị ala.Ma e nwekwara ndị nke na-agaghị emewe ihe ọjọọ ndị a. Ma, ha tolite, obi ha ana-agwa ha na e nweghị uru ha bara. Otu nwaanyị aha ya bụ Ana kwuru, sị: Ọ bịara doo m anya na o nweghị ihe m dị mma ya, nihi na ọ bụ ihe mama m na-agwakarị m. O nweghị mgbe ọ bụla o gosiri m na ọ hụrụ m nanya ma ọ bụkwanụ kelee m sị na m metere ihe m mere.Ọ bụghị naanị ihe mere anyị mgbe anyị na-etolite na-eme ka obi ghara iru anyị ala. Obi anaghị eru ụfọdụ ndị ala ma ha na di ha ma ọ bụ nwunye ha gbaa alụkwaghịm, ma ọ bụ ma ha na nká na-alụ, ma ọ bụkwanụ nihi na otú ha dị adịghị ha mma. Ọ bụrụ na obi erughị anyị ala, ihe ọ sọkwara ya bụrụ ya kpatara ya, o nwere ike ime ka anyị ghara ịna-enwe obi ụtọ, anyị na ndị ọzọ agharakwa ịdị ná mma. Oleezi ihe ga-enyere anyị aka ka obi na-eru anyị ala?CHINEKE NA-ECHE BANYERE ANYỊObi kwesịrị isi anyị ike na obi ga-eruli anyị ala. O nwere onye ga-enyeliri anyị niile aka. Ọ chọkwara inyere anyị aka. Ọ bụ Chineke nonwe ya.Chineke si nọnụ Aịzaya onye amụma gwa anyị, sị: Elegharịla anya nụjọ, nihi na abụ m Chineke gị. M ga-eme ka ị dị ike. M ga-enyere gị aka. M ga-eji aka nri m nke ezi omume jidesie gị ike. Aịzaya 41:10,13 O doro anya na o nweghị ihe kwesịrị ime ka anyị tụọ ụjọ ma anyị cheta na Chineke chọrọ ichebe anyị.Baịbụl kwuru gbasara oge obi na-erughị ụfọdụ ndị Chineke ala, ma, ha emechaa tụkwasị Chineke obi na ọ ga-enyere ha aka. Dị ka ihe atụ, o nwere mgbe Hana, bụ nne Samuel, chere na o nweghị ihe ya dị mma ya nihi na ọ mụtalighị nwa. A nọkwa na-akwa ya emo. Ya ejiri maka ya ghara ịna-eri nri, na-ebezi sọ ákwá. 1 Samuel 1:6,8 Ma, mgbe ọ gwachara Chineke otú obi dị ya, obi bịara ruo ya ala.1 Samuel 1:18.O nwekwara mgbe obi na-eruchaghị otu ọbụ abụ aha ya bụ Devid ala. Eze Sọl nọ na-achọgharị otú ọ ga-esi egbu ya ruo ọtụtụ afọ. Ma, Devid gbanahụrụ ya ọtụtụ ugboro. Ihe a meziri ka ụjọ ọnwụ tụwa Devid mgbe ụfọdụ. Abụ Ọma 55:3-5;69:1 Nagbanyeghị ihe a mere ya, Devid dere, sị: M ga-edina ala hie ụra nudo, nihi na ọ bụ naanị gị, Jehova, na-eme ka m nọrọ nobi iru ala.Abụ Ọma 4:8.Ma Hana ma Devid gwara Jehova ihe na-enye ha nsogbu nobi, Jehova nyekwaara ha aka. Abụ Ọma 55:22 Olee otú anyị ga-esi eme ka ha?IHE ATỌ ANYỊ GA-EME KA OBI NA-ERUKWU ANYỊ ALA1. Na-atụkwasị Jehova obi nihi na ọ bụ Nna gị.Jizọs gwara anyị ka anyị mata Nna ya, onye naanị ya bụ ezi Chineke. Jọn 17:3 Pọl onyeozi gwara anyị na Chineke anọghị nebe dị anya nebe onye ọ bụla nime anyị nọ. Ọrụ Ndịozi 17:27 Jems kwuru na anyị bịaruo Chineke nso, ọ ga-abịarukwa anyị nso.Jems 4:8.Otu ihe dị ezigbo mkpa ga-eme ka obi na-eru anyị ala bụ ịmata na anyị nwere Nna bí neluigwe, onye hụrụ anyị nanya ma na-eche gbasara anyị. Ọ bụ eziokwu na ịmụta ịtụkwasị Jehova obi nwere ike iwetụ oge, ma, ọtụtụ ndị agbalịala mụta ịtụkwasị ya obi, ya enyekwara ha aka. Otu nwaanyị aha ya bụ Caroline kwuru, sị: Ọ bụ mgbe m ghọtara na Jehova bụ Nna m ka m matara na enweela m onye m nwere ike ịkọrọ otú obi dị m. O mekwara ka obi ruo m nnọọ ala.Otu nwaanyị aha bụ Rachel kwuru, sị: Ọ bụ Jehova mere ka obi ruo m ala mgbe ndị mụrụ m hapụrụ m nụlọ gaa mba ọzọ. M na-akọrọ ya obi m, na-arịọkwa ya ka o nyere m aka ná nsogbu m niile. O nyekwaara m aka.2. Soro ndị na-efe Chineke na-efe ya.Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya ka ha were ibe ha ka ụmụnne na ụmụnna. Ọ gwara ha na ha niile bụ ụmụnna. Matiu 23:8 Ọ chọrọ ka ezigbo ndị na-eso ụzọ ya na-ahụ ibe ha nanya ma na-efekọ Chineke ọnụ dị ka otu nnukwu ezinụlọ.Matiu 12:48-50;Jọn 13:35.Ndị nọ nọgbakọ Ndịàmà Jehova nụwa niile na-eji obi ha dum agba mbọ ka obi na-eru ndị niile na-abịa ọmụmụ ihe ha ala otú o kwesịrị ịdị nezinụlọ Chineke. Ndị Hibru 10:24, 25 Ọtụtụ ndị obi na-anaghị eru ala achọpụtala na obi na-eru ha ala ma ha gaa ọmụmụ ihe.Otu nwaanyị aha ya bụ Eva kwuru, sị: Nọgbakọ anyị, e nwere otu nwanna nwaanyị mụ na ya bụ ezigbo enyi. Ọ na-aghọta otú obi dị m. Ọ na-ege m ntị ma m na-akọrọ ya otú obi dị m. Ọ na-agụrụ m ebe ụfọdụ na Baịbụl, sorokwa m kpee ekpere. Ọ na-abịakarị anọnyere m. Ọ na-ewepụta oge mụ na ya ana-akparịta ihe ndị na-enye m nsogbu nobi. Anyị kwuchaakwa ya, ya adị m ka è buturu m ibu dị arọ m bu. O mere ka obi na-eru m ala. Rachel kwukwara, sị: Ahụrụ m ndị ghọọrọ m nne na nna nọgbakọ anyị. Ha gosiri m na ha hụrụ m nanya, meekwa ka obi na-eru m ala.3. Na-egosi ndị ọzọ na ị hụrụ ha nanya, na-emekwara ha ihe ọma.Ọ bụrụ na ị na-egosi ndị ọzọ na ị hụrụ ha nanya, na-emekwara ha ihe ọma, gị na ha ga na-adị ná mma. Jizọs kwuru, sị: A na-enweta obi ụtọ ka ukwuu ninye ihe karịa ka a na-enweta nịnara ihe. Ọrụ Ndịozi 20:35 Ọ bụrụ na anyị ana-egosikwu ndị ọzọ na anyị hụrụ ha nanya, anyị ga-achọpụta na hanwa ga-ahụkwukwa anyị nanya. Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Na-enyenụ ihe, ndị mmadụ ga-enyekwa unu ihe.Luk 6:38.Obi ga na-erukwu anyị ala ma anyị na-ahụ ndị ọzọ nanya, hanwa ahụkwa anyị nanya. Baịbụl kwuru na ịhụya adịghị ada ada. 1 Ndị Kọrịnt 13:8 Otu nwaanyị aha ya bụ María kwuru, sị: Nime ime obi m, ama m na ọ bụghị eziokwu na o nweghị ihe m dị mma ya. Inyere ndị ọzọ aka mere ka m kwụsị iche na o nweghị ihe m dị mma ya. Obi na-atọ m ụtọ mgbe ọ bụla m meere ndị ọzọ ihe ọma.MGBE OBI GA-ERU MMADỤ NIILE ALAIhe anyị na-ekwu abụghị na mmadụ mewe ihe atọ ndị anyị kwuru ebe a, obi eruwe ya ala ozugbo, ma ọ bụkwanụ na ọ gaghịzi enwe mgbe obi na-agaghị eru ya ala. Ma, obi ga-aka eru onye ahụ ala ma ọ na-eme ha. Caroline kwuru, sị: A ka nwere mgbe ụfọdụ obi na-anaghị eru m ala. Ma, anaghịzi m eche na abaghị m uru. M ma na Chineke hụrụ m nanya, enwekwara m ọtụtụ ezigbo ndị enyi na-eme ka obi ruo m ala. Ọ bụkwa otú ahụ ka ọ dị Rachel. Ọ sịrị: O nwere mgbe ụfọdụ obi na-ajọ m njọ. Ma, ama m na enwere m ụmụnna ndị mụ na ha so efe Chineke, ndị m nwere ike ịkọrọ mkpa m nakwa ndị na-eme ka m ghara ịna-echegbu onwe m. Ma, ihe kacha enyere m aka bụ ekpere m na-ekpegara Nna m bí neluigwe kwa ụbọchị.Baịbụl gwara anyị gbasara oge Chineke ga-eme ka ụwa a dị ọhụrụ. Obi ga-eru onye ọ bụla ala noge ahụO nwekwara mgbe obi ga na-eru mmadụ niile ala ruo mgbe ebighị ebi. Baịbụl gwara anyị gbasara oge Chineke ga-eme ka ụwa a dị ọhụrụ. Obi ga-eru onye ọ bụla ala noge ahụ. Baịbụl kwuru, sị: Onye ọ bụla nime ha ga-anọdụ nokpuru osisi vaịn ya nakwa nokpuru osisi fig ya, ọ dịghịkwa onye ga-eme ka ha maa jijiji. Maịka 4:4 Noge ahụ, o nweghịzi onye ga-eme ka obi ghara iru anyị ala, o nweghịkwa onye ga-emerụ anyị ahụ. Anyị agaghịdị echeta ihe mbụ niile ahụ mere ka obi ghara iru anyị ala. Aịzaya 65:17,25 Chineke na Ọkpara ya, bụ Kraịst Jizọs, ga-eme ka e nwee ezi omume nụwa. Ezi omume a ga-emezi ka e nwee ịnọ jụụ na ịnọ nobi iru ala ruo mgbe ebighị ebi.Aịzaya 32:17.Echegbula Onwe GịIHE BAỊBỤL KWURU:Kwụsịnụ ichegbu onwe unu banyere mkpụrụ obi unu.Matiu 6:25.Gịnị ka ọ pụtara?Jizọs kwuru ihe ahụ mgbe ọ na-akụziri ndị mmadụ ihe nelu ugwu. Otu akwụkwọ na-akọwa okwu ndị dị na Baịbụl kwuru na nasụsụ Grik, a sị na mmadụ na-echegbu onwe ya, o nwere ike ịbụ echiche mmadụ na-eche nihi na ọ dara ogbenye ma ọ bụ nihi na agụụ na-agụ ya ma ọ bụkwanụ nihi nsogbu ndị ọzọ na-abịara ya kwa ụbọchị. Mmadụ nwekwara ike ịna-echegbu onwe ya gbasara ihe ndị nwere ike ime nọdịnihu. Ọ dịghị njọ ma anyị na-eche gbasara ihe ndị na-akpa anyị na otú ihe ga-esi agara ndị ikwu na ibe anyị. Ndị Filipaị 2:20 Ma, Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya sị: Unu echegbula onwe unu. Ọ chọghị ka ha na-echegbu onwe ha maka echi, nihi na ọ ga-eme ka ha ghara inwe obi ụtọ ha kwesịrị inwe maka ụbọchị ọ bụla ha dị ndụ.Matiu 6:31,34.Ọ bara uru taa?Anyị mee ihe a Jizọs kwuru, ọ ga-abara anyị uru. Nihi gịnị? Ihe e kwuru nakwụkwọ ụfọdụ e ji eme nchọnchọ gosiri na ọ bụrụ na anyị ana-eche oké echiche, ọ ga-eme ka akwara ndị dị anyị nahụ na-arụ ọrụ nezughị ike. Ihe a nweziri ike ime ka anyị nwee ọrịa ndị dị ka ọnyá afọ, ọrịa obi na ụkwara ume ọkụ.Jizọs kwuru ihe mere anyị kwesịrị iji ghara ịna-echegbu onwe anyị. O kwuru naọ baghị uru.Jizọs jụrụ, sị: Ònye nime unu pụrụ ịgbakwụnye otu kubit nafọ ndụ ya site nichegbu onwe ya? Matiu 6:27 Ichegbu onwe anyị agaghị emeli ka ndụ anyị gbatịkwuo, ma ya fọdụzie ime ka ndụ anyị ka mma. Mgbe ụfọdụ, ihe anyị na-atụ ụjọ na ọ ga-eme anaghịdị emecha mee. Otu nwoke gụrụ akwụkwọ kwuru, sị: Mmadụ ichegbu onwe ya maka ọdịnihu abaghị uru, nihi na ọdịnihu anaghị adịcha njọ otú anyị chere.Oleezi otú anyị ga-esi kwụsị ịna-echegbu onwe anyị? Ihe mbụ anyị ga-eme bụịtụkwasị Chineke obi.Ọ bụrụ na Chineke na-enye anụ ufe nri, na-eyiwe okooko osisi uwe mara mma, ọ bụ na ọ gaghị enye ụmụ mmadụ, ndị ji obi ha niile na-efe ya, ihe niile dị ha mkpa ná ndụ? Matiu 6:25, 26,28-30 Ihe nke abụọ anyị ga-eme bụịghara ịna-echegbu onwe anyị maka echi.Jizọs kwuru, sị: Unu echegbula onwe unu mgbe ọ bụla maka echi, nihi na echi ga-enwe nchegbu nke ya. Ọ bụ na i kwetaghị na ihe ọjọọ nke ụbọchị nke ọ bụla ezuworo ya?Matiu 6:34.Ọ bụrụ na anyị emee ihe a Jizọs kwuru, anyị agaghị na-arịa ọrịa ndị oké echiche na-akpata. Nke kadị mkpa bụ na obi ga-eru anyị ala, ya bụ, na anyị ga-enwe ihe Baịbụl kpọrọ udo nke Chineke.Ndị Filipaị 4:6, 7.Gịnị Ka Baịbụl Kwuru?Gịnị na-eme anyị ma anyị nwụọ?ỤFỌDỤ NDỊ NA-EKWU na mmadụ nwụọ, o nwere ihe na-esi nime ya pụọ gaa dịwa ndụ ebe ọzọ, ma ndị ọzọ chere na onye nwụọ, nke ya agaala.Gịnị ka i chere?IHE BAỊBỤL KWURUNdị nwụrụ anwụ amaghị ihe ọ bụla ma ọlị. Ekliziastis 9:5 Anyị nwụọ, anyị adịghịzi adị.IHE ỌZỌ ANYỊ GA-AMỤTA NA BAỊBỤLNwoke mbụ, bụ Adam, laghachiri nájá mgbe ọ nwụrụ. Jenesis 2:7;3:19 Onye ọ bụla nwụrụnụ na-alaghachikwa nájá.Ekliziastis 3:19, 20.A gbagharala onye ọ bụla nwụrụ anwụ mmehie ya. Ndị Rom 6:7 O nweghị ahụhụ ọzọ a ga-ata ya maka mmehie ndị o mere tupu ya anwụọ.Mmadụ nwụọ, ọ ga-adị ndụ ọzọ?GỊNỊ KA Ị GA-AZA?EeMbaO nwere ikeIHE BAỊBỤL KWURUA gaje inwe mbilite nọnwụ.Ọrụ Ndịozi 24:15.OLEE IHE ỌZỌ ANYỊ GA-AMỤTA NA BAỊBỤL?Baịbụl na-ejikarị ọnwụ atụnyere ụra. Jọn 11:11-14 Chineke ga-akpọteli onye nwụrụ anwụ, otú ahụ anyị ga-akpọteli onye na-ehi ụra.Job 14:13-15.Baịbụl kọrọ gbasara ụfọdụ ndị a kpọlitere nọnwụ. Ọ bụkwa ezigbo ihe mere anyị ga-eji kwere na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ.1 Ndị Eze 17:17-24;Luk 7:11-17;Jọn 11:39-44. 