 Ụlọ Nche Mee 1, 2014  È Nwere Onye Ma Ihe Ga-eme nỌdịnihu?Isiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AỌtụtụ Ihe Ndị Mmadụ Na-ekwu Gbasara Ọdịnihu Anaghị EmezuỊ chọrọ ịma ihe ga-eme nọdịnihu? Ọtụtụ ndị chọrọ ịma. E nwere ọtụtụ ndị na-ekwu ihe ga-eme nọdịnihu. Ma ọtụtụ mgbe, ihe na-emecha mee na-adị iche nihe ha kwuru. Gụọ ihe ndị a:NDỊ ỌKÀ MMỤTA SAYENSỊna-emefu nnukwu ego ka ha nwee ike ịmata ihe ndị ka ga-eme eme. Ha na-eji ọkpọka ngwá ọrụ achọpụta ihe ndị ahụ ma gwazie ọhaneze. Dị ka ihe atụ, ha na-agwa ọhaneze ma mmiri ọ ga-ezo nebe ha bi ma ọ bụ na ọ gaghị ezo. Ha na-agwakwa ha otú ala na mmiri na ikuku ndị mmadụ na-emebi nwere ike isi kpaa ụwa aka ọjọọ.NDỊ ỌKACHAMARAna-ekwu otú ihe ga-esi aga nazụmahịa nakwa nọchịchị. E nwere otu nwoke a na-akpọ Warren Buffett. O so ná ndị kacha nwee ego nụwa. Ndị mmadụ na-akpọ ya agbara nihi na ọ na-ama azụmahịa ọ ga-abụ ya tinye ego na ya, ya erite ezigbo uru. Otu ọkachamara aha ya bụ Nate Silver enyochaala ihe ndị merela eme, ọ na-esikwa nihe ndị ọ chọpụtara ekwu ihe ga-eme nAmerịka. O nweghị ụdị ihe ọ na-anaghị ekwu, ma otú ihe ga-esi aga nọchịchị Amerịka ma ndị na-eme fim nAmerịka a ga-enye ihe nrite.IHE NDỊ E DERE NOGE OCHIEbụzi ihe ọtụtụ ndị ji mere amụma. Ụfọdụ ndị weere ihe otu nwoke aha ya bụ Mishel de Nọtradam Nọstradamus dere nihe dị ka narị afọ anọ na iri isii gara aga ka amụma na-emezu noge a nagbanyeghị na ihe o dere edochaghị anya. Ụfọdụ ndị kwuru na njinji ga-eji nụwa nabalị iri abụọ na otu nọnwa Disemba afọ 2012 nihi na ọ bụ nụbọchị ahụ ka kalenda ndị Maya gwụrụ.NDỊ ISI OKPUKPEna-ekwu mgbe ụfọdụ na ebelebe ga-egbu nụwa. Ha na-ekwu ya ka ha dọọ ndị mmadụ aka ná ntị nakwa ka ndị mmadụ bata nokpukpe ha. Otu nwoke aha ya bụ Harold Camping na ndị òtù ya zisara ozi ebe niile na ụwa ga-agwụ nafọ 2011. O doro ewu na ọkụkọ anya na ụwa agwụghị.NDỊ NA-AGBA AFAna-ekwu na ha nwere ike pụrụ iche ha ji amata ihe ga-eme nọdịnihu. Otu nwoke aha ya bụ Edgar Cayce na otu nwaanyị aha ya bụ Jeane Dixon kwuru ihe ụfọdụ ga-eme nagbata afọ 1901 na afọ 2000, ihe ndị ahụ emechaa mee. Ma, e nwekwara ọtụtụ ihe ha abụọ kwuru na-emechaghị mee. Dị ka ihe atụ, Dixon kwuru na a ga-alụ Agha Ụwa nke Atọ nafọ 1958, Cayce ekwuo na mmiri ga-erikpu Niu Yọk nihe dị ka afọ 1975.È nwere otú anyị ga-esi amata ihe ndị ga-eme nọdịnihu? Ajụjụ a dị mkpa. Ọ bụrụ na ị mata ihe ndị ga-eme nọdịnihu, o nwere ike ime ka ị gbanwee otú i si ebi ndụ ugbu a.È Nwere Onye Ma Ihe Ga-eme nỌdịnihu?O nweghị onye nime anyị na-anaghị eche gbasara ihe ga-eme nọdịnihu. Anyị chọrọ ịma otú ihe ga-adịrị anyị nakwa ndị anyị hụrụ nanya. Onye ọ bụla nime anyị na-ajụ ajụjụ ndị a ma ọ bụ ndị yiri ya: Ihe ọ ga-adị mma nụwa mgbe ụmụ m ga-eto? Ọdachi ndị a na-enwe nụwa, hà ga-eme ka ụwa laa niyi? Ò nwere ihe m ga-eme ka ihe dịrị m mma nọdịnihu? Ihe mere anyị ji ajụ ajụjụ ndị a bụ na anyị chọrọ ka ihe anyị na-eme doo anyị anya, ka ihe na-agazi agazi, ka obi sie anyị ike, nakwa ka anyị mara ebe anyị kwụ akwụ. Ọ bụrụ na anyị amata ihe ndị ga-eme nọdịnihu, ọ ga-eme ka anyị jikere maka ihe ọ bụla ga-emenụ, obi aghara ikoro anyị nelu.Ị ma otú ihe ga-adịrị gị nọdịnihu? Ọ bụrụ na ị maghị, è nwere onye ma? Ndị ọkachamara na-agbalị ka ha kwuo ihe ndị ga-eme nọdịnihu. Ma, ọtụtụ ihe ha na-ekwu anaghị emezu. Ọ bụ naanị Chineke sịrị na ihe niile o kwuru ga-emezu. O kwuru na ya na-anọ ná mmalite kwuo ihe ga-eme nikpeazụ, nọrọkwa noge dị anya gara aga kwuo ihe a na-emebeghị eme. Aịzaya 46:10 Ihe Chineke kwuru hà na-emezu neziokwu?IHE GOSIRI NA IHE CHINEKE KWURU NA-EMEZUGịnị mere i ji kwesị ịmata ma amụma niile Chineke buru noge ochie hà mezuru? Weregodị ya na e nwere otu ọkachamara na-ekwu ụbọchị mmiri ga-ezo na ụbọchị anwụ ga-acha. Ọ bụrụ na mgbe ọ bụla o kwuru na mmiri ga-ezo, mmiri ezoo ma ọ bụ na anwụ ga-acha, anwụ achaa, o doro anya na ị ga-ekweta ihe o kwuru ma ọ gwa gị nke ga-eme echi. Ọ bụkwa otú ahụ ka ọ dị ma a bịa nihe Chineke kwuru. Ọ bụrụ na ị chọpụta na ihe ọ bụla o kwuru na-emezu, o doro anya na ị ga-ege ya ntị ma ọ gwa gị otú ihe ga-adịrị gị nọdịnihu.Ebe a rụzigharịrị arụzi ná mgbidi Ninive dakasịrị adakasịA GA-EBIBI NNUKWU OBODO:Ọ bụrụ na e nwere nnukwu obodo nke kparala ike ọtụtụ narị afọ, o siri ike ịhụ onye ga-apụta kwuo na obodo ahụ ga-ada, ya emechaakwa daa. Chineke si nọnụ onye amụma ya kwuona ụdị ihe a ga-eme Ninive, ya bụ na a ga-ebibi ya. Zefanaya 2:13-15 Gịnị ka ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme dere gbasara Ninive? Ha dere na nafọ 632 Tupu Oge Ndị Kraịst, ya bụ, ihe dị ka afọ iri na ise Chineke buchara amụma ahụ, ndị Babịlọn na ndị Midia lụsoro Ninive agha ma merie ya. Chineke adịla mbụ kwuo na a ga-eme ka Ninive bụrụ ebe tọgbọrọ nefu nke dị ka ala ịkpa. Amụma a Chineke buru ò mezuru? Ee, o mezuru. Ọ bụ eziokwu na obodo ahụ na obodo nta ndị dị ya gburugburu buru ezigbo ibu,ndị ahụ meriri ya ebichighị ya otú ọtụtụ ndị tụrụ anya na ha ga-eme. Kama, ha bibiri ya. È nwere onye ọkachamara ga-ekwuli ụdị ihe a gbasara ọchịchị, ya emee otú o kwuru ya?A GA-AKPỌ ỌKPỤKPỤ NDỊ MMADỤ ỌKỤ:Ò nwere onye obi ga-esi ike ịpụta kwuo na narị afọ atọ na-abịa abịa, otu nwoke ga-akpọ ọkpụkpụ ndị mmadụ ọkụ nelu ebe ịchụàjà, kwuokwa obodo ebe ịchụàjà ahụ ga-adị nakwa ezinụlọ a ga-amụ nwoke ahụ? Ọ bụrụ na mmadụ ekwuo ụdị ihe a, ya emee, ọ ga-aghọ onye a ma ama. Otu onye amụma Chineke kwuru na nwa nwoke a mụrụ nụlọ Devid, onye aha ya bụ Josaya ga-akpọ ọkpụkpụ ndị mmadụ ọkụ nelu ebe ịchụàjà dị na Betel. 1 Ndị Eze 13:1, 2 Mgbe ihe dị ka narị afọ atọ gachara, a mụrụ otu eze nezinụlọ Devid ma gụọ ya Josaya nagbanyeghị na e nwechaghị ndị na-aza aha ahụ noge a na-ede Baịbụl. Josaya mere ihe niile ahụ e kwuru na ọ ga-eme. O mere ka a chịpụta ọkpụkpụ dị nili ma suo ha ọkụ nelu ebe ịchụàjà dị na Betel. 2 Ndị Eze 23:14-16 Mmadụ ò nwere ike ibu amụma ahụ, ihe niile emezuchaa, ma ọ bụrụ na Chineke enyereghị ya aka?Ndị amụma Chineke kwuru na Babịlọn ga-ada. Ihe ha kwuru mezuruOBODO NA-ACHỊ ỤWA GA-ADA:Ọ bụrụ na mmadụ apụta kwuo aha nwoke a na-amụbeghị amụ nke ga-emeri mba siri ezigbo ike na-achị ụwa, kwuokwa otú ọ ga-esi emeri mba ahụ, ọ ga-atụ ndị mmadụ nanya ma ihe o kwuru mee. Chineke buru amụma na otu nwoke a na-akpọ Saịrọs ga-edu ndị agha ya gaa merie Babịlọn. O kwukwara na ọ ga-ahapụ ndị Juu e ji eji na Babịlọn ka ha laa nakwa na ọ ga-enyere ha aka ka ha rụgharịa ụlọ nsọ ha. Ihe ọzọ Chineke kwuru bụ otú Saịrọs ga-esi emeri Babịlọn. Ọ sịrị na ọ ga-eme ka osimiri Babịlọn taa nakwa na a gaghị emechi ọnụ ụzọ ámá ya emechi ka e nwee ike merie ya ngwa ngwa.Aịzaya 44:2745:2 Ihe niile a Chineke buru namụma hà mezuru? Ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme kwuru na Saịrọs meriri Babịlọn neziokwu. Ndị agha Saịrọs mere ihe dị ezigbo ịtụya. Ha mere ka osimiri na-asọ nihu Babịlọn sọrọ gawa ebe ọzọ, ya emezie ka osimiri ahụ dị nihu Babịlọn taa. Ndị agha ahụ sikwa nọnụ ụzọ ámá Babịlọn bata nihi na ndị Babịlọn emechighị ọnụ ụzọ ámá ha emechi. Saịrọs mechara hapụ ndị Juu ka ha lawa, gwakwa ha na ha nwere ike ịrụzigharị ụlọ nsọ ha dị na Jeruselem. O nweghị onye tụrụ anya na Saịrọs ga-eme ihe a nihi na ọ naghị efe Chineke ndị Juu. Ezra 1:1-3 E wezụga Chineke, ò nwere onye ga-ekwuli ihe niile a, ha emezuo?Anyị elebala anya namụma atọ gosiri na ihe ọ bụla Chineke kwuru na-emecha mee. E nwekwara ọtụtụ ihe ndị ọzọ Chineke kwuru, ha emezuchaa. Onye ndú ndị Juu aha ya bụ Jọshụa gwara ndị Juu ibe ya ihe doro onye ukwu na onye nta nime ha anya. Ọ sịrị ha: Unu ji obi unu dum na mkpụrụ obi unu dum mara nke ọma na ọ dịghị otu ihe nime ihe ọma niile Jehova bụ Chineke unu gwara unu nke na-emezughị. Ha niile emezuworo unu. Ọ dịghị otu ihe nime ha nke na-emezughị. Jọshụa 23:1, 2,14 Ndị Juu ahụ ma na Chineke na-emezu nkwa ọ bụla o kwere na amụma ọ bụla o buru. Ma, olee otú Chineke si emezu ihe niile o kwuru? Buru nobi na otú Chineke si eme ihe dị ezigbo iche notú mmadụ si eme ihe. Ihe mere o ji dị mkpa ka i buru ihe a nobi bụ na e nwere ihe dị ezigbo mkpa Chineke kwuru ga-eme noge na-adịghị anya. Ihe ahụ gbasakwara gị.OTÚ IHE CHINEKE KWURU SI DỊ ICHE NIHE MMADỤ KWURUNdị mmadụ na-esikarị nihe ndị ọkà mmụta sayensị chọpụtara ma ọ bụ nihe ndị merela eme ma ọ bụ ndị nke ka na-eme eme ekwu ihe ndị ha chere ga-eme nọdịnihu. Ụfọdụ na-ekwu ihe ga-eme nọdịnihu nihi ihe ha nụrụ nọnụ ndị sịrị na ha na-ahụ ma nìhè ma na nzuzo. Ha kwuchaa ihe ha chere, ha anọrọzie na-ele nanya nanya ka ha mara ihe ga-eme.Ilu 27:1Ma, Chineke anaghị eme ka mmadụ. Ọ ma otú ihe niile si aga, marakwa otú ụmụ mmadụ si akpa àgwà na otú ha si eche echiche. Nihi ya, ọ bụrụ na ọ chọrọ ịma ihe ndị mmadụ ma ọ bụ mba dị iche iche ga-eme nọdịnihu, ọ ga-ama. Ma, Chineke nwekwara ike ịgbanwe otú ihe si aga ka ihe o kwuru nwee ike mezuo. Ọ sịrị: Okwu m nke si nọnụ m pụta agaghị agba aka lọghachikwute m. Ọ ga-emezu ihe m zigara ya ka o mee. Aịzaya 55:11 E nwere ike ikwu na mgbe Chineke buru amụma ụfọdụ, ihe ọ na-eme bụ ịmara anyị ọkwa ma ọ bụ ịgwa anyị ihe ụfọdụ yanwa ga-eme nọdịnihu. Chineke na-eme ka ihe o kwuru mezuo otú o kwuru ya.OTÚ IHE GA-ADỊRỊ GỊ NỌDỊNIHUÈ nwere amụma e buru ga-emezu nọdịnihu nke gbasara gị na ndị ị hụrụ nanya? Ọ bụrụ na ị maara na ajọ ifufe ga-efe, ị ga-eme ihe ọ bụla i nwere ike ime ka ọ ghara ịta isi gị. Ọ bụkwa ụdị ihe a ka i kwesịrị ime ma a bịa namụma ndị e buru na Baịbụl. Chineke ekwuola na ya na-aga ịgbanwe ọtụtụ ihe nụwa noge na-adịghị anya. Gụọ igbe isiokwu ya bụ: Ihe Chineke Kwuru na Ya Ga-eme nỌdịnihu. Ihe ndị ahụ Chineke kwuru dị ezigbo iche nihe ndị sịrị na ha bụ ndị ọkachamara na-ekwu.Ihe anyị na-ekwu bụ na Baịbụl agwala anyị otú ihe ga-esi aga nụwa a. Ọ bụrụ na ị gụọ ya, ị ga-amata ihe ndị ga-emecha mee. Chineke kwuru na ya na-anọ ná mmalite kwuo ihe ga-eme nikpeazụ. O kwukwara na ihe ya kpebiri ga-adịgide nakwa na ya ga-eme ihe niile dị ya ụtọ. Aịzaya 46:10 Neziokwu, ihe nwere ike ịdịrị gị na ndị ezinụlọ gị mma nọdịnihu. Jụọ Ndịàmà Jehova ka ha gwa gị ihe Baịbụl kwuru ga-eme noge na-adịghị anya. Ndịàmà Jehova anaghị agba afa, ha anaghịkwa ekwu na e nwere mmụọ na-agwa ha okwu. Ihe ọzọ bụ na ha enweghị ike pụrụ iche ha ji amata ihe ga-eme nọdịnihu. Kama, ha na-amụsi Baịbụl ike. Nihi ya, ha nwere ike ịgwa gị ọtụtụ ihe ọma Chineke na-akwadebere gị ka ihe dịrị gị mma nọdịnihu.Ndịàmà Jehova Hà Kweere na Jizọs?MMADỤ IKWERE NA JIZỌS DỊ EZIGBO MKPAAnthony:Tim, ndeewo. Obi dị m ụtọ ịhụ gị ọzọ.Tim:Nnọọ. Obi dịkwa m ụtọ ịhụ gị.Anthony:M weteere gịỤlọ NchenaTeta!ọhụrụ anyị bipụtara. Ama m na isiokwu ndị gbara na ha ga-atọ gị ụtọ.Tim:I meela. Obi dị m ụtọ na ị bịara taa nihi na e nwere ihe m chọrọ ịjụ gị.Anthony:Ọ dị mma. Olee ihe ọ bụ?Tim:E nwere ụbọchị onye mụ na ya na-arụkọ ọrụ na-ekwurịta okwu, mụ asị ya na e nwere akwụkwọ dị ezigbo ụtọ i nyere m. Ma, ọ gwara m na mụ ekwesịghị ịgụ ya nihi na Ndịàmà Jehova ekweghị na Jizọs. Ọ bụ eziokwu na unu ekweghị na Jizọs? M gwara ya na m ga-ajụ gị ya ụbọchị ọzọ ị bịara.Anthony:Obi dị m ụtọ na ị jụrụ m. Otú a ị jụrụ Onyeàmà Jehova dị mma karịa ịjụ onye ọzọ. Ị manụ na o nweghị otú ka mma mmadụ ga-esi amata ihe onye ọzọ kweere ma ọ bụghị ịjụ onye ahụ.Tim:Ọọ ya.Anthony:Nke bụ eziokwu bụ na Ndịàmà Jehova kweere na Jizọs. Anyị kwedịịrị na mmadụ ga-enwerịrị okwukwe na Jizọs tupu a zọpụta ya.Tim:M ma na i kweere na Jizọs, ma ihe mere m ji jụwazie gị ya bụ ihe ahụ onye mụ na ya na-arụkọ ọrụ kwuru. Echeghị m na mụ na gị ekwutụla gbasara ya.Anthony:Ị ga-achọ ka m gosi gị amaokwu ụfọdụ dị na Baịbụl gosiri na mmadụ inwe okwukwe na Jizọs dị ezigbo mkpa? Ndịàmà Jehova na-agụrụ ha ndị mmadụ ma ha ziwe ha ozi ọma.Tim:Ngwanụ.Anthony:Ebe mbụ anyị ga-agụ bụ ihe Jizọs kwuru naJọn 14:6. O kwuru ya mgbe ya na otu nime ndịozi ya na-akparịta ụka. Ebe ahụ sịrị: Jizọs wee sị ya: Ọ bụ m bụ ụzọ na eziokwu na ndụ. Ọ dịghị onye na-abịakwute Nna m ma ọ bụghị site na mụ. Ònye ka amaokwu a kwuru na anyị ga-esi naka ya bịakwute Chineke?Tim:Ọọ Jizọs.Anthony:Gbam! Ọọ ihe Ndịàmà Jehova kweere. Ka m jụgodị gị otu ajụjụ: Nihe ị ma gbasara Chineke, olee onye anyị kwesịrị ikpe ekpere naha ya?Tim:Ọọ Jizọs.Anthony:I kwutere ya. Ọọ ya mere m ji ekpe ekpere niile m na-ekpe naha Jizọs. Ọọ kwa ihe Ndịàmà Jehova niile na-eme.Tim:Ọ dị mma na ị gwara m.Anthony:Amaokwu ọzọ anyị ga-eleba anya bụJọn 3:16. Amaokwu a dị ezigbo mkpa nke na ọ bụrụ na a sị ka e si na Baịbụl wepụta otu amaokwu gosiri ihe Jizọs bịara mee nụwa, ọ bụ amaokwu a ka a ga-ewepụta. Biko, gụọ ya.Tim:Ngwanụ. Ọ sịrị: Nihi na Chineke hụrụ ụwa nanya nke ukwuu nke na o nyere Ọkpara ọ mụrụ naanị ya, ka e wee ghara ibibi onye ọ bụla nke nwere okwukwe na ya, kama ka o nwee ndụ ebighị ebi.Anthony:I meela. Ị nụtụla ihe a amaokwu a kwuru?Tim:Ee. M nụla ya ọtụtụ ugboro na chọọchị anyị.Anthony:Ọtụtụ ndị ma ihe amaokwu a kwuru. I leruo ya anya, ị ga-ahụ na Jizọs sịrị na Chineke ga-eme ka ụmụ mmadụ nweta ndụ ebighị ebi maka na ọ hụrụ ha nanya. Ma, olee ihe o kwuru anyị ga-eme ka anyị nweta ndụ ebighị ebi?Tim:Ọ sịrị na anyị ga-enwe okwukwe.Anthony:Ihe i kwuru bụ eziokwu. Anyị ga-enwe okwukwe na Jizọs Kraịst, bụ Ọkpara Chineke mụrụ naanị ya. NỤlọ Nchea m wetaara gị, ị ga-ahụ na e kwuru na peeji ya nke abụọ na ihe ga-eme ka anyị nweta ndụ ebighị ebi bụ inwe okwukwe na Jizọs. E kwuru na otu nime ihe ndị mere e ji ebipụtaỤlọ Nchebụ na ọ na-agwa ndị mmadụ ka ha nwee okwukwe na Jizọs Kraịst, bụ onye nwụrụ ka anyị wee nweta ndụ ebighị ebi, onye bụkwa Eze na-achị ugbu a nAlaeze Chineke.Tim:Nke bụ na akwụkwọ unu kwudịrị na unu kweere na Jizọs?Anthony:Ee.Tim:Gịnịzi mere ndị mmadụ ji ekwu na unu ekweghị na Jizọs?Anthony:Ọ ga-abụ na e nwere ọtụtụ ihe mere ha ji ekwu ya. Ụfọdụ nwere ike ịna-ekwu ya maka na ha nụrụ mgbe ndị ọzọ kwuru ya, ma ọ bụkwanụ ya abụrụ pastọ ha ma ọ bụ ụkọchukwu ha gwara ha ya.Tim:Ihe gbatara m nuche ugbu a bụ na ụfọdụ nwere ike ịna-ekwu ya maka na unu na-aza Ndịàmà Jehova kama ịza NdịàmàJizọs.Anthony:O nwere ike iso nihe mere ha ji ekwu ya.Tim:Ma, gịnị mere unu ji ekwukarị banyere Jehova?EMEWO M KA HA MARA AHA GỊAnthony:Otu ihe kpatara ya bụ na anyị kweere na ọ dị mkpa ka anyị na-akpọ Chineke aha ya otú Ọkpara ya, bụ Jizọs, mere. Lee ihe Jizọs gwara Chineke nekpere. E dere ya naJọn 17:26. Biko, gụọ ebe ahụ.Tim:Oo. Ọ sịrị: Emewokwa m ka ha mara aha gị, m ga-emekwa ka a mara ya, ka ịhụya i nwere nebe m nọ wee dịrị nime ha, mụ na ha adịkwa notu.Anthony:I meela. Ị hụrụ na Jizọs sịrị na ya mere ka a mara aha Chineke. Olee ihe i chere mere o ji mee otú ahụ?Tim:Eeem, amaghị m.Mmadụ ga-enwerịrị okwukwe na Jizọs tupu a zọpụta yaAnthony:Ka anyị gụọ ebe ọzọ ga-eme ka ihe a anyị na-ekwu dokwuo gị anya. Ebe m bu nobi bụJoel 2:32. Mbido ya sịrị: Onye ọ bụla nke ga-akpọku aha Jehova ga-alanahụ. Ama m na i kwetara na ọ bụrụ na ịkpọ aha Jehova ga-eme ka mmadụ lanahụ mbibi ma ọ bụ ka a zọpụta onye ahụ, Jizọs ga-amarịrị gbasara ya?Tim:Ee.Anthony:Ihe ọ pụtara bụ na otu ihe mere Jizọs ji chọọ ka ndị na-eso ụzọ ya mara aha Chineke ma na-akpọ ya aha ahụ bụ ka a zọpụta ha. O sokwa nihe ndị mere anyị ji ekwukarị gbasara Jehova. Anyị ma na ọ dị mkpa ka anyị mee ka ndị mmadụ mara aha Chineke, anyị chọkwara inyere ha aka ka ha na-akpọ aha ahụ.Tim:Ọ bụrụgodị na ndị mmadụ amaghị aha Chineke ma ọ bụkwanụ na ha anaghị akpọ ya aha ya, mgbe ọ bụla e kwuru banyere Chineke, ha na-ama onye a na-ekwu.Anthony:Ha nwere ike ịma onye a na-ekwu. Ma, ihe mere Chineke ji gwa anyị aha ya bụ na ọ chọrọ ka ọ dịrị anyị mfe ịkpa ya nso.Tim:Aghọtachaghị m ihe ị na-ekwu.Anthony:Ka m meere gị otu ihe atụ. Ò nwere ihe gaara emebi ma ọ bụrụ na anyị amaghị aha Mozis?Tim:Mba, o nweghị.Anthony:Naanị ihe anyị gaara ama bụ nae nwere otu nwoke mere ka Osimiri Uhie kewaa ma ọ bụ na e nwere otu nwoke e nyere Iwu Iri ahụ. Anyị agakwaraghị ama aha Noa. Naanị ihe anyị ga-anụ bụ na e nwere otu nwoke wuru ụgbọ e ji zọpụta ya na ezinụlọ ya na ụmụ anụmanụ. Ihe ọ pụtakwara bụ na ihe anyị gaara ama gbasara Jizọs Kraịst bụ na e nwere onye si neluigwe bịa nwụọ nihi mmehie anyị. Ọ bụghị ya?Tim:Ọọ ya.Anthony:Ma Chineke mere ka anyị mara aha ha. Aha ha anyị ma mere ka o dokwuo anyị anya na ihe ndị Baịbụl kọrọ gbasara ha mere eme. Ọ bụ eziokwu na anyị ahụtụbeghị Mozis, Noa, na Jizọs, ma aha ha anyị ma mere ka anyị ghọtakwuo na ha dịrị ndụ neziokwu.Tim:Ihe a i kwuru bụ eziokwu, ma ọ gbatatụbeghị m nobi.Anthony:O so nihe mere Ndịàmà Jehova ji akpọkarị Chineke aha ya. Anyị chọrọ ka ndị mmadụ nwee okwukwe na Jehova Chineke dị adị nakwa na ha na ya nwere ike ịdị ná mma. Ma, anyị ejighị Jizọs egwu egwu. Anyị na-eme ka ndị mmadụ mara ọrụ Jizọs rụrụ nke mere a ga-eji zọpụta anyị. Ị ga-achọ ka anyị gụọ otu ebe ọzọ ga-eme ka ị ghọta ihe m na-ekwu?Tim:Nsogbu adịghị.Anthony:Anyị agụbuolaJọn 14:6. Ị ga-echeta na Jizọs kwuru nebe ahụ na ya bụ ụzọ na eziokwu na ndụ. Ka anyị gụzie ihe Jizọs kwuru naJọn 14:1. Biko, gụọ ihe o kwuru ná ngwụcha amaokwu ahụ.Tim:Ọ dị mma. Ọ sịrị: Nweenụ okwukwe nebe Chineke nọ, nweekwanụ okwukwe nebe mụ onwe m nọ.Anthony:I meela. Ị ga-asị ugbu a na ọ bụrụ na mmadụ nwere okwukwe naanị na Jizọs ma ọ bụ naanị na Jehova, na onye ahụ nwere ezigbo okwukwe?Tim:Mba. Jizọs sịrị na anyị ga-enwe okwukwe na Chineke, nweekwa na yanwa.Anthony:Ọọ eziokwu. Ama m na ị ga-ekweta na mmadụikwu nọnụna ya nwere okwukwe na Chineke nakwa na Jizọs abụghị ebe okwu biri. Àgwà anyị kwesịrị igosi na anyị nwere okwukwe.Tim:Ọọ ya.Anthony:Ma, olee otú mmadụ ga-esi egosi na ya nwere okwukwe na Chineke nakwa na Jizọs? M ga-achọ ka anyị leba ajụjụ a anya ma m bịa ụbọchị ọzọ.Tim:Ọ dị mma otú ahụ.Ị Maara?Gịnị mere e ji akụjisi ndị omekome ụkwụ ma a kpọgide ha nosisi?E nwere ihe Oziọma Jọn kwuru banyere Jizọs na ndị omekome abụọ a kpọgidere ha na ya nosisi. Ọ sịrị: Ndị Juu rịọrọ Paịlet ka o mee ka a kụjisie ha ụkwụ, ka e bupụkwa ozu ha.Jọn 19:31.E kwuru niwu ndị Juu na ọ bụrụ na e gbuo onye omekome ma kwụwa ozu ya nosisi, a gaghị ahapụ ozu ya nelu osisi abalị dum. Diuterọnọmi 21:22, 23 Ọ ga-abụkwa na ndị Juu na-eme ihe a e kwuru niwu ha ma ndị Rom kpọgbuo ndị Juu nosisi. Ihe mere ndị Juu ji rịọ Paịlet ka a kụjisie Jizọs na ndị omekome abụọ ahụ ụkwụ bụ na ha chọrọ ka ha nwụọ ngwa ngwa ka e nwee ike ili ha tupu Ụbọchị Izu Ike amalite ná mgbede.Otú ndị Rom na-esikarị akpọgbu ndị omekome bụ na ha na-eji ntu akụgide aka onye omekome na ụkwụ ya nosisi. E bulie osisi ahụ elu, ụfụ ga na-afụ ya abụghị ihe e ji ọnụ ekwu nihi na ihe ji ahụ ya niile bụ ntu ahụ a kụgidere ya nụkwụ na naka. Ọ bụrụ na onye ahụ achọọ ikuru ume, ọ ga-agbagidesi ụkwụ ike ná ntu a kụrụ ya nụkwụ ka o nwee ike ibuli onwe ya elu kuru ume. Ma, ọ gaghị emeli ya ma a kụjisie ya ụkwụ. Ọ ga-anwụ negbughị oge maka na ọ naghịzi eku ume nke ọma ma ọ bụkwanụ ya anwụọ maka na ọbara anaghịzi agazu ya ahụ.Olee otú e si eji èbè alụ agha noge ochie?Ọ bụ èbè ka Devid ji gbuo otu nwoke gbara ajọ dimkpa aha ya bụ Golayat. Ọ ga-abụ na Devid mụtara otú e si agba èbè noge ọ na-azụ atụrụ mgbe ọ bụ nwata.1 Samuel 17:40-50.Ihe a kpụrụ nahụ ájá nke gosiri ebe ndị Asiria ji èbè na-alụso obodo ndị juu aghaE nwere ọtụtụ ihe ndị Ijipt na ndị Asiria kpụrụ nahụ ájá noge Baịbụl. Èbè so na ha. Èbè bụ obere akpụkpọ anụ ma ọ bụ obere ákwà nwere oghere e kegidere eriri nisi ya abụọ. Onye na-agba èbè na-etinye nkume kwọrọ mụrụmụrụ ma ọ bụ dị okirikiri netiti obere akpụkpọ anụ ahụ ma ọ bụ obere ákwà ahụ. Nkume ahụ nwere ike ịha ka obere oroma. Ọ na-efegharị èbè ahụ nelu isi ya ma hapụ otu nime eriri abụọ ahụ ka nkume ahụ gbapụ. Ọ bụrụ na ọ gbapụ, ọ na-efere gaa kụọ nihe a chọrọ ka ọ kụọ.A hụla ọtụtụ nkume ndị na-agba èbè ji lụọ agha noge ochie. A hụrụ ha nihe ndị na-amụ banyere ihe ndị mgbe ochie gwupụtara nIzrel nakwa ná mba ndị gbara ya gburugburu. Ndị bụ aka ochie nịlụ agha nwere ike iji èbè ha gbapụ nkume otú ọ ga-eji oké ọsọ gaa kụọ nihe a chọrọ ka ọ kụọ. Ọsọ ọ ga-eji nwere ike ịkarị nke ụgbọala na-efe ọsọ. Ụfọdụ ndị ọkà mmụta ekwuola na ọ bụrụ na e jiri èbè gbapụ nkume, o nwere ike iru ebe akụ a gbapụrụ agbapụ ga-eru. Ma, otu ihe doro anya bụ na otú ahụ e nwere ike iji ụta gbaa mmadụ akụ, onye ahụ anwụọ, ọ bụkwa otú ahụ ka e nwere ike iji èbè gbaa mmadụ nkume, onye ahụ anwụọ.Ndị Ikpe 20:16.O Diri Ọnwụ Nwa YaMERI gbusara ikpere nala na-ebe ákwá. Otú obi si jọọ ya njọ abụghị ihe e ji ọnụ ekwu. Nwa ya tara ahụhụ ọtụtụ awa nelu osisi tupu ya ekubie ume. Ọ dịkwa ya ka ọ ka na-anụ mkpu ikpeazụ nwa ya tiri. Ọchịchịrị gbara nobodo ahụ nelekere iri na abụọ nke ehihie. Ugbu a, ala amaakwala jijiji. Matiu 27:45,51 O nwere ike ịdị Meri ka Jehova ò ji ọchịchịrị ahụ gbaranụ na ala ọma jijiji ahụ merenụ na-egosi ndị mmadụ na ọnwụ Jizọs Kraịst wutere ya karịa otú o wutere onye ọ bụla ọzọ.Meri nọ ebe ahụ a na-akpọ Gọlgọta ma ọ bụ Ebe Okpokoro Isi na-eruru nwa ya uju. Anwụ na-acha nehihie ahụ. Anwụ ahụ jikwa nke nta nke nta mee ka ebe niile gbachapụ. Jọn 19:17,25 Ọ ga-abụ na e nwere ọtụtụ ihe Meri chetara. Otu nime ha nwere ike ịbụ ihe mere nafọ iri atọ na atọ tupu mgbe ahụ. Ya na Josef ku ọmarịcha nwa ha bịa nihu Chineke nụlọ nsọ dị na Jeruselem. Ka ha nọ nebe ahụ, otu agadi nwoke aha ya bụ Simiọn si nike mmụọ nsọ buo amụma. O kwuru ihe ndị dị ebube Jizọs ga-eme, kwuokwa na otu ụbọchị, ọ ga-adị Meri ka à manyere ya ogologo mma agha nobi. Luk 2:25-35 Ọ bụzi ugbu a nwa ya nwụrụ ka ọ ghọtara ihe ahụ Simiọn gwara ya.Ọnwụ Jizọs wutere Meri. Ọ dị ya ka è ji mma agha maa ya nobiNdị mmadụ ekwuola na o nweghị ihe na-agbawa obi ka nwa mmadụ ịnwụ. Ọnwụ bụ onye iro kacha njọ anyị nwere, o nweghịkwa onye ga-asị na e nwetụbeghị onye ọ hụrụ nanya nwụrụnụ. Ndị Rom 5:12;1 Ndị Kọrịnt 15:26 Ọ bụrụ na onye mmadụ hụrụ nanya anwụọ, ọ ga-edili ya? Anyị ga-eleba anya nihe mere ná ndụ Meri malite mgbe Jizọs bidoro ikwusa ozi ọma ruo mgbe ọ nwụrụ, a kpọlite ya nọnwụ. Anyị ga-esi na ya mụta ọtụtụ ihe banyere okwukwe Meri nihi na ọ bụ okwukwe ya nyeere ya aka idi ọnwụ nwa ya.IHE Ọ BỤLA Ọ GWARA UNU, MEENỤ YAKa anyị burugodị ụzọ leba anya nihe mere afọ atọ na ọnwa isii tupu mgbe ahụ. Meri chọpụtara na ihe na-aga ịgbanwe nala Izrel. Nobere obodo ha bụ Nazaret, ndị mmadụ na-ekwu banyere Jọn onye na-eme baptizim na ozi ọ na-ezisa. Ọ nọ na-agwa ndị mmadụ ka ha chegharịa. Meri chọpụtara na ọkpara ya weere ozi ahụ Jọn na-ezisa ka ihe na-egosi na oge ọ ga-eji ebido ozi nke ya eruola. Matiu 3:1,13 Ma, ọ bụrụ na Jizọs ahapụ Meri na ụmụ ya bido ozi ya, ọ ga-enyetụ Meri na ụmụ ya nsogbu. Gịnị mere anyị ji kwuo otú ahụ?Ọ ga-abụ na Josef, bụ di Meri, anwụọla mgbe ahụ. Ọ bụrụ na ọ nwụọla, ihe ọ pụtara bụ na Meri amarala otú imi na anya na-adị onye mmadụ nwụnahụrụ.Ihe a na-akpọ Jizọs noge ahụ abụghị naanị nwa ọkwá nkà, a na-akpọkwa ya ọkwá nkà. Ihe a a na-akpọ Jizọs gosiri na ọ rụwaziri ọrụ Josef na-arụbu ma na-akpa afọ ezinụlọ ha. Ma ó nweghị ihe ọzọ, ọ na-akpa afọ ụmụnne ya isii ọ tọrọ. Matiu 13:55, 56;Mak 6:3 Ọ bụrụgodị na Jizọs akụzierela Jems ọrụ ịkwa nkà mgbe ahụ, maka na o nwere ike ịbụ ya na-esote Jizọs, ihe agaghị adịchara ndị ezinụlọ ya mfe ma ọ hapụ ha. Ọrụ Meri na-arụ nụlọ karịrị akarị. Ọ ga-abụ na ụjọ na-atụ ya na Jizọs ga-ahapụ ha? Anyị amaghị. Ma ajụjụ ka mkpa bụ: Olee ihe Meri ga-eme ma Jizọs onyeNazaret ghọọ Jizọs Kraịst, ya bụ, Mesaya ahụ e kwere ná nkwa? Otu akụkọ a kọrọ na Baịbụl ga-aza anyị ajụjụ a.Jọn 2:1-12.Jizọs gakwuuru Jọn ka o mee ya baptizim. Mgbe e mechara ya baptizim, ọ ghọrọ Onye Chineke Tere Mmanụ ma ọ bụ Mesaya. Luk 3:21, 22 Ọ bụ mgbe ahụ ka ọ malitere ịhọrọ ndị ga-abụ ndị na-eso ụzọ ya. Nagbanyeghị na ọrụ ya dị ezigbo mkpa, o wepụtara ohere ka ya na ndị ezinụlọ ya na ndị enyi ya kporie ndụ. Ya na nne ya na ndị na-eso ụzọ ya na ụmụnne ya so gaa oriri agbamakwụkwọ e nwere na Kena. Kena dị ihe dị ka kilomita iri na atọ ma e si Nazaret gawa ya. O nwere ike ịbụ na Kena dị nelu ugwu. Mgbe a na-eri oriri agbamakwụkwọ ahụ, Meri chọpụtara na e nwere nsogbu. O nwere ike ịbụ na ọ hụrụ na ahụ erughịzi ụfọdụ ndị ezinụlọ di na nwunye ahụ ala nihi otú ha si na-elerịta ibe ha anya ma na-atakwunyere ibe ha okwu ná ntị. Nsogbu ha bụ na mmanya ha agwụla. Nala Izrel, ọ bụrụ na ụdị ihe a emee, ihere na-ejide ezinụlọ kpọrọ ndị mmadụ oriri nihi na a na-ewere ya na ha eleghị ndị ha kpọrọ oriri ọbịa nke ọma. Oriri ahụ agaghịzi adị ndị bịara ya ụtọ. Ihe a Meri chọpụtara metụrụ ya nobi, ya agakwuru Jizọs.Ọ gwara Jizọs na ha enweghị mmanya. Olee ihe ọ chọrọ ka Jizọs mee? Anyị amaghị. Ma, otu ihe doro ya anya bụ na nwa ya ga-arụ ọrụ ndị dị egwu. O nwere ike ịbụ na Meri tụrụ anya na Jizọs ga-amalite ịrụ ọrụ ndị ahụ noge ahụ. Ihe ọ na-agwa Jizọs bụ, Nwa m, biko nyere ndị a aka. O doro anya na ihe Jizọs gwaziri ya juru ya anya. Jizọs sịrị ya: Nwaanyị, gịnị jikọrọ mụ na gị? Ụfọdụ na-asị na ihe a Jizọs gwara nne ya bụ mkparị. Ma, ọ bụghị mkparị. Ihe o mere bụ ịbatụrụ ya mba. Jizọs na-agwa Meri na ọ bụghị ya ga-agwa ya otú ọ ga-esi na-eje ozi ya. Ọ bụ naanị Nna ya, bụ Jehova, kwesịrị ime otú ahụ.Meri nabatara ihe ahụ nwa ya gwara ya nihi na ọ dị umeala nobi, ọ na-aghọtakwa ihe ngwa ngwa. Ọ gwaziri ndị na-eje ozi, sị: Ihe ọ bụla ọ gwara unu, meenụ ya. Meri chọpụtara na ọ bụghịzi ya ga na-agwa nwa ya ihe ọ ga-eme, kama ọ bụ nwa ya ga na-agwa ma yanwa ma ndị ọzọ ihe ha ga-eme. Ma, ihe ahụ nne ya gwara ya metụrụ ya nobi otú o metụrụ nne ya. Nihi ya, o mere ka mmiri ghọọ mmanya. Ihe a bụ ọrụ ebube mbụ Jizọs rụrụ. Gịnịzi mere mgbe ọ rụchara ọrụ ebube a? Baịbụl sịrị na ndị na-eso ụzọ ya nwere okwukwe nebe ọ nọ. Meri nwekwara okwukwe na Jizọs. O weere Jizọs ka Onyenwe ya na Onye Nzọpụta ya, ọ bụghị naanị ka nwa ya.Ndị nne na nna nwere ọtụtụ ihe ha ga-amụta naka Meri. Neziokwu, o nweghị nne ma ọ bụ nna zụtụrụla nwatakịrị dị ka Jizọs. Ma, mgbe nwatakịrị ghọrọ dimkpa, o nwere ike isitụrụ ndị mụrụ ya ike ịghọta na ọ bụkwaghị nwata. Nne na nna nwere ike ịna-eme nwa ha torola eto ka ọ ka bụ nwata. Ma, ime otú ahụ adịghị mma. 1 Ndị Kọrịnt 13:11 Olee otú nne ma ọ bụ nna nwere ike isi nyere nwa ya torola eto aka? Otu ụzọ ọ ga-esi eme ya bụ ime ka nwa ya mara na obi siri yanwa bụ nne ya ma ọ bụ nna ya ike na ọ ga na-eme ihe Baịbụl kwuru nakwa na Jehova ga-agọzi ya ma ọ na-eme otú ahụ. Ọ bụrụ na nne na nna ana-eme otú ahụ, ọ ga-abara ụmụ ha ezigbo uru. O doro anya na otú Meri si nyere Jizọs aka nafọ ndị sochirinụ mere ka obi tọọ Jizọs ụtọ.ỤMỤNNE YA NDỊ IKOM ENWEGHỊ OKWUKWE NEBE Ọ NỌMatiu, Mak, Luk, na Jọn kọrọ ọtụtụ ihe mere nime afọ atọ na ọnwa isii Jizọs kwusara ozi ọma. Ma, o nweghị oké ihe ha kọrọ banyere Meri. Ọ gaghị adịrị ya mfe iso Jizọs na-aga ezi ndị mmadụ ozi ọma nebe niile nala Izrel nihi na o nwere ike ịbụ na ụfọdụ ụmụnne Jizọs ka dị obere mgbe ahụ. O nwekwara ike ịbụ naanị Meri na-elekọta ha nihi na ọ ga-abụna di ya anwụọla. 1 Timoti 5:8 Ma, Meri ka na-echebara ihe ndị ọ mụtara gbasara Mesaya echiche. Ọ na-agakwa nụlọ nzukọ ndị Juu dị na Nazaret anụrụ okwu Chineke otú ndị ezinụlọ ya na-eme kemgbe.Luk 2:19,51;4:16.Ọ ga-abụ na Meri so ná ndị gere Jizọs ntị mgbe o ziri ndị mmadụ ihe nụlọ nzukọ dị na Nazaret. Jizọs gwara ha banyere amụma e buru ọtụtụ narị afọ tupu mgbe ahụ gbasara Mesaya, gwakwa ha na amụma ahụ mezuru nisi ya nụbọchị ahụ. O doro anya na obi tọrọ Meri ezigbo ụtọ mgbe ọ nụrụ ihe a nwa ya kwuru. Ma, ọ ga-ewute Meri mgbe ọ hụrụ na ndị Nazaret ibe ya ekwetaghị na Jizọs bụ Mesaya. Ha nwadịrị ka ha gbuo nwa ya.Luk 4:17-30.Ihe ọzọ wutere Meri bụ na ụmụnne Jizọs ndị nwoke ekweghị na Jizọs. AkwụkwọJọn 7:5gosiri na ụmụnne ya ndị nwoke anọ enweghị okwukwe ka Meri. Ebe ahụ sịrị: Ụmụnne ya ndị ikom enweghị okwukwe nebe ọ nọ. Ọ dịkarịa ala, Jizọs nwere ụmụnne nwaanyị abụọ. Ma, Baịbụl agwaghị anyị ma hà nwere okwukwe na Jizọs.Ma hà nwere ma ọ bụ na ha enweghị, Meri hụrụ otú obi na-adị onye na-efe Chineke ma ọ bụrụ na ndị ezinụlọ ya esoghị ya efe Chineke. Ihe ọ pụtara bụ na Meri ga-agbarịrị mbọ ka ọ nọsie ike na-efe Chineke, na-agbalịkwa ka ndị ezinụlọ ya soro ya fewe Chineke. Ọ ga na-eme ya otú ọ na-agaghị adị ka ọ na-amanye ha amanye ka ha soro ya ma ọ bụ otú na-agaghị esere ha na ya okwu.O nwere mgbe ndị ikwu Jizọs gara ka ha jide Jizọs. Ọ ga-abụ na ụmụnne ya ndị nwoke so ha gaa. Ha nọ na-asị na isi emebiela Jizọs. Mak 3:21,31 Meri ma na isi emebighị Jizọs. Ma, ihe mere o ji soro ha gaa bụ na o nwere olileanya na ụmụ ya ga-amụta ihe ga-enyere ha aka ka ha nwee okwukwe na Jizọs. Hà mụtaranụ ya? Nagbanyeghị na Jizọs nọ na-arụ ọrụ ebube, na-akụzikwara ndị mmadụ ọtụtụ ihe banyere Chineke, ụmụnne ya ekweghị na ya. Meri ò were iwe ma na-ajụ onwe ya ma ò nwekwara ihe a ga-eme meta ha?È nwere ndị ezinụlọ gị na-anaghị efe Jehova? E nwere ọtụtụ ihe ị ga-amụta naka Meri. Meri echeghị na ndị ezinụlọ ya emekataghị fewe Chineke. Kama, o mere ka ha hụ na okwukwe yanwa nwere mere ka ahụ ruo ya ala, meekwa ka obi na-adị ya ụtọ. Ma, ọ nọkwa na-enyere Jizọs aka. Ọ na-agụ ya agụụ ịhụ Jizọs? Ò nwere mgbe ọ na-adị ya ka ya bụrụ na Jizọs ka so ha biri nụlọ? Ọ bụrụ otú ahụ, o jidere obi ya aka. Ọ ma na e nweghị ihe a ga-eji tụnyere aka ọ na-enyere Jizọs na ume ọ na-agba ya. Ọ dịkwa mma ka ị na-enyere ụmụ gị aka ka ha were ofufe Chineke ka ihe kacha mkpa ná ndụ ha.A GA-AMANYE OGOLOGO MMA AGHA NIME MKPỤRỤ OBI GỊOkwukwe Meri nwere na Jizọs ọ baara ya uru? Jehova na-agọzi ndị nwere okwukwe. Ọ gọzikwara Meri. Ndị Hibru 11:6 Chegodị echiche otú obi dị ya mgbe ọ nọ na-anụ ihe nwa ya Jizọs na-akụzi nakwa ihe ndị Jizọs kụziiri ihe na-ekwu.Ọtụtụ ihe atụ Jizọs mere mgbe ọ na-akụzi ihe gosiri ihe ndị mere mgbe Josef na Meri na-azụ yaIhe atụ ndị Jizọs mere hà chetaara Meri ihe ndị mere mgbe Jizọs na-eto na Nazaret? Mgbe Jizọs kọrọ gbasara otu nwaanyị zara ụlọ ya nke ọma ka o nwee ike hụ mkpụrụ ego ya furu efu na ụmụ nwaanyị na-egwe nri nakwa oriọna a mụnyere ma dosa ya nebe a na-edosa oriọna, Meri ò chetara mgbe Jizọs na-ahụ ya ka ọ na-eme ihe ndị ahụ noge Jizọs dị obere? Luk 11:33;15:8, 9;17:35 Mgbe Jizọs kwuru na yok ya adịghị egbu mgbu nakwa na ibu ya dị mfe, ọ ga-abụ na Meri chetara mgbe Josef na-akụziri Jizọs otú e si arụ yok ma kpụchaa ya nke ọma otú ọ na-agaghị egbu anụmanụ mgbu? Matiu 11:30 Neziokwu, obi ga na-atọ Meri ụtọ mgbe ọ bụla o chetara ihe ọma Jehova meere ya, nke bụ ikwe ka ọ zụọ nwata nwoke ga-emechaghọọ Mesaya. O doro anya na obi na-atọ ya ụtọ mgbe ọ bụla ọ na-ege ntị nihe Jizọs na-akụzi nihi na Jizọs bụ ọkaibe nịkụzi ihe. Jizọs na-ejikwa ihe dị iche iche ndị mmadụ na-ahụ kwa ụbọchị na ihe ndị ha na-eme akụziri ndị mmadụ ihe otú ga-eru ha nobi.Ma, Meri ekweghị ka ihe ọma niile a Jehova meere ya buwe ya isi. O nweghịkwa mgbe Jizọs mere ka ndị mmadụ nyewe nne ya otuto, ma ya fọdụzie ịkpọrọ ya isiala. Noge Jizọs na-akụziri ìgwè mmadụ ihe, otu nwaanyị so na-ege ya ntị kwuru na obi ụtọ na-adịrị nwaanyị mụrụ Jizọs. Ma, Jizọs sịrị: Ee e, kama nke ahụ, obi ụtọ na-adịrị ndị na-anụ okwu Chineke ma na-edebe ya! Luk 11:27, 28 E nwekwara mgbe ndị Jizọs na-akụziri ihe gwara ya na nne ya na ụmụnne ya ndị nwoke na-achọ ya. Ma, ọ gwara ha na ndị bụ nne ya na ụmụnne ya ndị nwoke bụ ndị na-eme uche Chineke. Meri ewesaghị Jizọs iwe maka ihe ndị a o kwuru. Ọ ghọtara na ihe ka mkpa abụghị na mmadụ na ibe ya si notu ezinụlọ, kama na ha na-efe Chineke.Mak 3:32-35.Ma, otú obi si jọọ Meri njọ mgbe ọ hụrụ ka nwa ya nwụrụ ọnwụ ike nelu osisi abụghị ihe e ji ọnụ ekwu. Jọn onyeozi hụrụ mgbe ihe ahụ mere. O mechakwara dee na Meri guzo nakụkụ osisi ịta ahụhụ Jizọs noge ahụ. Nwaanyị a nke hụrụ nwa ya nanya ekweghị ka ihe ọ bụla mee ka ọ ghara iguzo nakụkụ nwa ya ruo mgbe nwa ya kubiri ume. Mgbe Jizọs hụrụ Meri, ọ gwara ya okwu nagbanyeghị na iku ume na ikwu okwu na-esiri ya ezigbo ike. Ọ gwara onyeozi ya ọ hụrụ nanya, bụ Jọn, ka o lekọtawa nne ya. Ihe mere o ji gwa Jọn ka o lekọtawa nne ya bụ na ụmụnne ya ndị nwoke enwebeghị okwukwe na ya. Ihe a Jizọs mere gosiri na ọ dị ezigbo mkpa ka onye nwere okwukwe na Jehova na-elekọta ndị ezinụlọ ya, karịchaa, ka ọ na-akụziri ha okwu Chineke.Jọn 19:25-27.Mgbe Jizọs mechara nwụọ, ihe ahụ a gwara Meri mgbe ya na Josef ku Jizọs gaa Jeruselem mezuru. Otú ọnwụ Jizọs si wute Meri mere ka ọ dị ya ka à manyere ya ogologo mma agha nobi. Ọ bụrụ na o siiri anyị ike ịghọtacha otú obi dị Meri mgbe ahụ ọ na-eru uju, ọ ga-esikwara anyị ike ịghọtacha otú obi tọruru ya ụtọ mgbe Chineke mechara kpọlite Jizọs nọnwụ nụbọchị nke atọ. Ọrụ ebube a Meri hụrụ bụ ọrụ ebube kachanụ a rụtụrụla. Ihe ọzọ mere ka obi tọọ Meri ụtọ bụ na Jizọs mechara pụta nihu Jems nwanne ya. Ọ ga-abụ na Jems nọ naanị ya mgbe ahụ. 1 Ndị Kọrịnt 15:7 Otú ahụ Jizọs si pụta nihu Jems metụrụ ma Jems ma ụmụnne ya ndị nwoke nobi. Baịbụl gosiri na ha mechara kwere na Jizọs bụ Kraịst. Mgbe obere oge gachara, ha sooro nne ha gaa nebe Ndị Kraịst zukọrọ ma nọgide na-ekpe ekpere. Ọrụ Ndịozi 1:14 Mmadụ abụọ nime ha, ya bụ, Jems na Jud, mechara soro dee Baịbụl.Obi tọrọ Meri ezigbo ụtọ na ụmụ ya ndị nwoke ghọrọ Ndị KraịstIhe ikpeazụ Baịbụl gwara anyị banyere Meri bụ na ya na ụmụ ya ndị nwoke so ná Ndị Kraịst zukọrọnụ na-ekpe ekpere. Otú a Baịbụl si pịachie akụkọ Meri magburu onwe ya. Anyị kwesịrị iṅomi ihe ahụ o mere. Okwukwe ya mere ka o die ọnwụ nwa ya, meekwa ka Chineke gọzie ya. Ọ bụrụ na anyị enwee ụdị okwukwe Meri nwere, anyị ga-edi nsogbu ọ bụla nwere ike ịbịara anyị nụwa ọjọọ a otú ahụ Meri diri nke ya. Chineke ga-agọzikwa anyị karịa otú anyị tụrụ anya ya.Ajụjụ Ndị Baịbụl ZaraÒnyedị na-achị ụwa a?Ọ bụrụ na ọ bụ Chineke na-achị ụwa a, ndị mmadụ agaraghị na-atagbu onwe ha nahụhụỌtụtụ ndị chere na ọ bụ Chineke na-achị ụwa a. Ma, ọ bụrụ ya na-achị ụwa a, ndị mmadụ agaraghị na-atagbu onwe ha nahụhụ. Diuterọnọmi 32:4, 5 Baịbụl gosiri na e nwere onye ọjọọ na-achị ụwa a.Gụọ1 Jọn 5:19.Oleekwanụ otú onye ọjọọ ahụ si chịwazie ụmụ mmadụ? Mgbe Chineke kechara Adam na Iv, otu mmụọ ozi nupụụrụ Chineke isi ma gwa Adam na Iv ka ha nupụkwara Chineke isi. Jenesis 3:1-6 Di na nwunye ahụ rubeere ajọ mmụọ ozi ahụ bụ Setan isi. Ebe ọ bụ na ha mere ihe Setan kwuru, Setan bidoro chịwa ha. Ọ bụ naanị Chineke kwesịrị ịchị ụmụ mmadụ. Ma, ọ chọrọ ka ndị mmadụ jiri aka ha họrọ ka ọ chịwa ha maka na ha hụrụ ya nanya. Diuterọnọmi 6:6;30:16,19 Ọ dị mwute na e duhiela ọtụtụ ndị taa, ha ahọrọzie ka Setan chịwa ha otú ahụ Adam na Iv mere.GụọMkpughe 12:9.Ònye ga-eme ka nsogbu ndị mmadụ nwere bie?Chineke ọ ga-ekwe ka Setan nọgide na-achị ụwa a? Mbanụ! Chineke ga-esi naka Jizọs wepụ ihe ọjọọ niile Setan kpataara ụmụ mmadụ.Gụọ1 Jọn 3:8.Jizọs ga-eji ike Chineke nyere ya memilaa Setan. Ndị Rom 16:20 Ọ bụ mgbe ahụ ka Chineke ga-achịwa ndị mmadụ ma mee ka ha na-enwe obi ụtọ ma biri nudo otú o bu nobi mgbe o kere mmadụ.GụọMkpughe 21:3-5. 