 Ụlọ Nche Jun 1, 2014  Mmadụ Ịṅụ Sịga Ọ Dị Chineke Mma?Isiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AỊṅụ Sịga Bụ Nsogbu Zuru Ụwa ỌnụNdị ọkachamara ekwuola na ọ bụrụ na ndị mmadụ ejiri aka a ha ji na-aṅụ sịga, mgbe ọ na-erula afọ 2030, ndị sịga ga na-egbu kwa afọ ga-eru nde mmadụ asatọ. Ha kwukwara na mgbe ọ na-erula afọ 2100, ndị sịga ga-egbula ga-eru otu ijeri mmadụ.Ọ bụghị naanị ndị na-aṅụ sịga ka sịga na-emenyụ anya. Ọ bụrụ na sịga egbuo mmadụ, obi na-agbawa ndị ezinụlọ ya, ego na-akọkwa ha. Ihe ọzọ bụ na ihe dị ka narị puku mmadụ isii na-anwụ kwa afọ maka na ha na-ekuru anwụrụ ọkụ sịga ndị ọzọ na-aṅụ. O nweghị onye nsogbu a na-agbasaghị nihi na ọrịa sịga na-akpatara ndị mmadụ so nihe mere ego ndị mmadụ na-akwụ nụlọ ọgwụ ji arị elu.Nsogbu ịṅụ sịga na-akpatara ndị mmadụ adịghị ka ọrịa a na-amaghị otú e si agwọ ya. Onye ukwu na onye nta ma ihe a ga-eme ka sịga kwụsị ịkpa ndị mmadụ ezé. Otu dọkịta aha ya bụ Margaret Chan, bụ nnukwu onyeisi Ngalaba Òtù Mba Ụwa nke Na-ahụ Maka Ahụ Ike, sịrị: Nsogbu sịga na-akpatara ndị mmadụ si ndị mmadụ naka. Ọ bụrụ na ndị ọchịchị na ụmụ amaala agbasie mbọ ike, ha nwere ike ịkwụsị nsogbu ahụ.Mbọ mba dị iche iche na-agba ka nsogbu sịga na-akpatara ndị mmadụ kwụsị enweghị atụ. Nọnwa Ọgọst afọ 2012, ihe dị ka otu narị mba na iri asaa na ise kwekọrịtara na ha ga-agbalị ka ndị mmadụ kwụsịlata ịṅụ sịga.Ma, e nwere ihe ndị mere ọ ka ji esiri ndị mmadụ ike ịkwụsị ịṅụ sịga. Kwa afọ, ụlọ ọrụ na-emepụta sịga na-emefu ọtụtụ ijeri dọla nịkpọsa ngwá ahịa ha ka ha nweta ndị ọhụrụ ga na-aṅụ sịga, karịchaa, ụmụ nwaanyị na ụmụ okoro na agbọghọ bi ná mba ndị ka na-emepe emepe. Ihe ọzọ bụ na ịṅụ sịga na-eri ndị mmadụ ahụ. Nihi ya, ndị ọ ka ga-egbu nime otu ijeri mmadụ o ririla ahụ ka buru ibu. Ọ bụrụ na ndị na-aṅụ sịga ugbu a akwụsịghị ya, ndị sịga ga-egbu nime afọ iri anọ na-abịa abịa ga-akarị akarị.Ọ na-esiri ọtụtụ ndị chọrọ ịkwụsị ịṅụ sịga ike ịkwụsị ya nihi otú e si akpọsa ịṅụ sịga nakwa nihi na o riela ha ahụ. Otu nwaanyị aha ya bụ Naoko chọpụtara na ịkwụsị ịṅụ sịga adịghị mfe. O bidoro ịṅụ sịga mgbe ọ ka na-eto eto nihi na ọ chọrọ ịdị ka ndị ọ na-ahụ na tiivi bụ ndị o weere ka ndị hụrụ ụzọ. Nagbanyeghị na ọ bụ ọrịa kansa akpa ume gburu nne ya na nna ya, ọ kwụsịghị ịṅụ sịga. Noge ahụ, ọ na-azụ ụmụ ya nwaanyị abụọ. Naoko sịrị: Ụjọ nọ na-atụ m na m nwere ike rịawa ọrịa kansa akpa ume. Ihe ọzọ nọ na-echu m ụra bụ na sịga m na-aṅụ nwekwara ike ịkpatara ụmụ m ọrịa. Ma, o kweghị m nkwụsị. M chere na agaghị m akwụsịli ya.Ma, Naoko mechara kwụsị ịṅụ sịga. Ihe nyeere ya aka ịkwụsị ya bụkwa ihe nyeerela ọtụtụ nde mmadụ aka ka ha ghara ịṅụ sịga. Gịnị bụ ihe ahụ? Biko, gụrụ gawa.Mmadụ Ịṅụ Sịga Ọ Dị Chineke Mma?Naoko anyị kwuru okwu ya nisiokwu bu nke a ụzọ sịrị na ihe nyeere ya aka ịkwụsị ịṅụ sịga bụ eziokwu ọ mụtara gbasara Chineke, àgwà ya, na ihe ndị Chineke bu nobi ime. Ebe o si mụta ihe ndị ahụ bụ na Baịbụl. Ọ bụ eziokwu na a kpọghị sịga aha na Baịbụl, ihe Baịbụl kwuru na-eme ka anyị mata ma mmadụ ịṅụ sịga ọ dị Chineke mma ma ọ bụ na ọ dịghị ya mma.Ihe mere na ọtụtụ ndị anaghị aṅụ sịga bụ ihe ndị ha mụtara na Baịbụl, ọ bụkwa ya mere ọtụtụ ndị na-aṅụbu sịga ji kwụsị ịṅụ ya. 2 Timoti 3:16, 17 Ka anyị leba anya ná nsogbu atọ ịṅụ sịga na-akpatara ndị mmadụ na ihe Baịbụl kwuru gbasara nsogbu ndị ahụ.SỊGA NA-ERI MMADỤ AHỤO nwere ihe na-adị na sịga a na-akpọ nikotin. O so nihe ndị kacha eri mmadụ ahụ e nwere nụwa. Ọ na-eme ka ahụ dị mmadụ gara gara, ma ọ na-emekwa ka ahụ mmadụ ghara ịrụ ọrụ nke ọma. Ọ bụrụ na mmadụ aṅụọ sịga, nikotin na-abanye ya nụbụrụ ngwa ngwa, banyekwa ugboro ugboro. Mgbe ọ bụla ọ mịịrị sịga, nikotin na-abanye ya nụbụrụ otu ugboro. Ọ bụrụ na ọ na-aṅụcha otu mkpọ sịga nụbọchị, ihe ọ pụtara bụ na ọ na-amịrị nikotin ihe dị ka narị ugboro abụọ nụbọchị. O nweghị ụdị ọgwụ ọjọọ ọzọ nwere ike ime ka nikotin ruru otú ahụ banye mmadụ nụbụrụ. Ebe ọ bụ na nikotin hà otú ahụ na-abanye onye ahụ nahụ ugboro ugboro, ọ na-eri ya ahụ otú na-enweghị atụ. Ọ chọzie ịkwụsị ịṅụ sịga, ahụ enyewe ya nsogbu.Unu bụ ohu ihe unu na-erubere isi.Ndị Rom 6:16Ị ga-erubeliri Chineke isi ma ọ bụrụ na sịga ji gị mere ohu?Lekwa ihe Baịbụl kwuru gbasara mmadụ ikwe ka ụdị ihe a rie ya ahụ. Ọ sịrị: Ọ bụ na unu amaghị na ọ bụrụ na unu na-enyefe onwe unu naka onye ọ bụla ka unu bụrụ ndị ohu ya irubere ya isi, unu bụ ndị ohu ya nihi na unu na-erubere ya isi? Ndị Rom 6:16 Ọ bụrụ na ihe na-adị mmadụ nobi mgbe niile bụ ịṅụ sịga, mgbe onye ahụ na-amala ihe na-emenụ, ya agbawara sịga ohu. Ma Chineke, onye aha ya bụ Jehova, achọghị ka ihe ga-emebi anyị ahụ ma ọ bụ ihe ga-emebi anyị mmụọ, ya bụ, ihe ga-emebi echiche anyị, na-atụrụ anyị ụka. Abụ Ọma 83:18;2 Ndị Kọrịnt 7:1 Ọ bụrụ na mmadụ chọrọ ịkwanyere Jehova ùgwù, ọ ga-aghọta na ya kwesịrị inye Jehova ihe kacha mma o nwere ike inye ya. Ọ ga-aghọtakwa na o nweghị otú ọ ga-esi enye Jehova ihe kacha mma ma ọ bụrụ na ihe ga-eme ka ọ nwụchuo ọnwụ na-atụrụ ya ụka. Ịghọta ihe ndị a ga-eme ka ọ ghara ikwe ka ihe ga-emebi ya ahụ na-agụ ya agụụ.E nwere otu nwoke bi na Jamanị. Aha ya bụ Olaf. O bidoro ịṅụ sịga mgbe ọ dị afọ iri na abụọ. Ọ ṅụkwara ya afọ iri na isii. Olaf chere na o nweghị ihe ịṅụ sịga ga-eme ya. Ma, mgbe afọ ole na ole gachara, o riri ya ahụ nke na ma ọ ṅụghị ya, ahụ enyewe ya nsogbu. Ọ sịrị: O nwere mgbe sịga gwụnahụrụ m, agụụ ịṅụ sịga emee ka m gaa tụtụkọta isi sịga niile m ṅụcharala aṅụcha dị nefere m na-etinye ntụ sịga. M ji akwụkwọ fụkọta ha, mụnye ha ọkụ ṅụọ. Ọ na-abụ m cheta ihe m mere mgbe ahụ, ihere onwe m ana-eme m. Olee otú o sizi kwụsị ịṅụ sịga? Ọ sịrị: Ihe kacha mee kam kwụsị ya bụ na m chọrọ ime ihe dị Jehova mma. Otú Jehova si hụ ụmụ mmadụ nanya na olileanya o mere ka anyị nwee mere ka m kata obi kwụsịchaa ihe a riri m ahụ.ỊṄỤ SỊGA NA-EMEBI MMADỤ AHỤOtu akwụkwọ a na-akpọThe Tobacco Atlassịrị: Ndị ọkà mmụta sayensị achọpụtala na ịṅụ sịga na-emebi ọtụtụ ihe dị mmadụ nahụ. Ọ na-eme ka ndị mmadụ na-arịakarị ọrịa, ọ na-egbufukwa ọtụtụ ndị. O doro ewu na ọkụkọ anya na ise sịga na-akpata ọrịa ndị dị ka kansa, ọrịa obi, na ọrịa akpa ume. Ọrịa ndị a anaghị efe efe. Ma, Ngalaba Òtù Mba Ụwa nke Na-ahụ Maka Ahụ Ike kwuru na sịga so nihe kacha egbu ndị na-arịa ọrịa na-efe efe, dị ka ụkwara nta.Jiri obi gị dum na mkpụrụ obi gị dum na uche gị dum hụ Jehova bụ Chineke gị nanya.Matiu 22:37Ọ bụrụ na ị na-eme ihe ga-emebi ahụ Chineke nyere gị, ị ga-asị na ị na-akwanyere Chineke ùgwù nakwa na ị hụrụ ya nanya?Jehova Chineke si nOkwu ya, bụ Baịbụl, na-agwa anyị ihe dị mma anyị kwesịrị iji ndụ anyị, ahụ anyị, na uche anyị na-eme. Nwa ya, bụ Jizọs, kwuru ihe anyị ga-eji ha na-eme. Ọ sịrị: Jiri obi gị dum na mkpụrụ obi gị dum na uche gị dum hụ Jehova bụ Chineke gị nanya. Matiu 22:37 O doro anya na Chineke chọrọ ka anyị jiri ndụ anyị na ahụ anyị na-eme ihe dị mma, ọ chọkwara ka anyị na-akwanyere ahụ anyị ùgwù. Ọ bụrụ na anyị ana-amụtakwu banyere Jehova na nkwa ndị o kwere, anyị ga-ahụ ya nanya ma jiri ihe niile o meere anyị kpọrọ ihe. Ọ ga-eme ka anyị gbaara ihe ọ bụla ga-emebi ahụ anyị ọsọ.E nwere otu dọkịta bi nIndia a na-akpọ Jayavanth. Ọ ṅụrụ sịga afọ iri atọ na asatọ. Ọ sịrị: M gụtara nakwụkwọ dị iche iche na-ekwu gbasara ahụ ike na ịṅụ sịga adịghị mma. Ama m na ọ dịghị mma, m na-agwakwa ndị bịara ka m gwọọ ha ọrịa ka ha kwụsị ịṅụ sịga. Ma, o kweghị mụnwa nkwụsị nagbanyeghị na m gbalịrị ugboro ise ma ọ bụ isii ka m kwụsị ya. Gịnị nyeere ya aka ịkwụsị ya? Ọ sịrị: Ọ bụ ịmụ Baịbụl mere m ji kwụsị ịṅụ sịga. Ebe m chọrọ ime ihe dị Jehova mma, m kwụsịrị ya negbughị oge.ỊṄỤ SỊGA NA-EMEBI IHE NAHỤ NDỊ ỌZỌAnwụrụ ọkụ sịga mmadụ kupụrụ na nke na-apụta nisi sịga a ṅụchara aṅụcha na-emebi ihe nahụ mmadụ. Ọ bụrụ na mmadụ na-ekuru anwụrụ ọkụ ahụ, o nwere ike ịkpatara ya ọrịa kansa na ọrịa ndị ọzọ. Kwa afọ, narị puku mmadụ isii na-anwụ maka na ha na-ekuru anwụrụ ọkụ sịga ndị ọzọ na-aṅụ. Ndị kacha anwụ nime ha bụ ụmụ nwaanyị na ụmụaka.Ngalaba Òtù Mba Ụwa nke Na-ahụ Maka Ahụ Ike sịrị: Ọ bụrụgodị na anwụrụ ọkụ sịga mmadụ kuuru mgbe onye ọzọ na-aṅụ sịga ebughị ibu, ọ ga-enye ya nsogbu nahụ.Hụ onye agbata obi gị nanya dị ka onwe gị.Matiu 22:39Ị ga-asị na ị hụrụ ndị agbata obi gị na ndị ezinụlọ gị nanya ma ọ bụrụ na ị na-eme ka ha na-ekuru anwụrụ ọkụ sịga ị na-aṅụ ebe ị ma na ọ ga-akpatara ha ọrịa?Jizọs sịrị na e wezụga ihu Chineke nanya, iwu kachanụ bụ: Hụ onye agbata obi gị nanya dị ka onwe gị. Matiu 22:39 Ndị so ná ndị agbata obi anyị bụ ndị ezinụlọ anyị, ndị enyi anyị, na ndị ọzọ nọ anyị nso. Ọ bụrụ na anyị na-eme ihe ga-enye ndị anyị na ha nọ nsogbu nahụ, anyị anaghị egosi na anyị hụrụ ha nanya. Ọ bụrụ na anyị hụrụ ha nanya neziokwu, anyị ga-eme ihe Baịbụl kwuru. Baịbụl sịrị: Ka onye ọ bụla na-achọ, ọ bụghị uru nke ya, kama nke onye nke ọzọ.1 Ndị Kọrịnt 10:24.Otu nwoke bi nAminia aha ya bụ Armen kwuru, sị: Ndị ezinụlọ m rịọrọ m ka m kwụsị ịṅụ sịga nihi na ọ na-enye ha nsogbu nahụ. Ma, achọghị m ikweta na o nwere ihe ọ na-eme ha. Armen kwuziri ihe mere o ji kwụsị ịṅụ sịga. Ọ sịrị: Ihe m mụtara na Baịbụl na otú m sizi hụ Jehova nanya mere ka m kwụsị ịṅụ sịga, meekwa ka m kweta na sịga m na-aṅụ na-emebi ma ahụ nke m ma nke ndị mụ na ha nọ.SỊGA HA KWỤSỊRỊ ỊṄỤ BAARA HA URUIhe Olaf, Jayavanth, na Armen mụtara na Baịbụl nyeere ha aka ịkwụsị ịṅụ sịga. Ihe mere ha ji kwụsị ya abụghị naanị na ha ma na ịnụ sịga na-emebi ma ahụ nke ha ma nke ndị ọzọ. Ha kwụsịrị ya maka na ha hụrụ Jehova nanya, chọọkwa ime ihe ga-adị ya ụtọ. Ihe e kwuru na1 Jọn 5:3gosiri na ịhụya bara ezigbo uru. Ọ sịrị: Nke a bụ ihe ịhụ Chineke nanya pụtara, ka anyị na-edebe ihe o nyere niwu; ma ihe o nyere niwu adịghị arọ. Neziokwu, ọ bụghị mgbe niile ka mmadụ ime ihe Baịbụl kwuru na-adị mfe. Ma, ọ bụrụ na mmadụ ejiri obi ya niile hụ Chineke nanya, irubere Chineke isi agaghị abụrụ ya ibu arọ.Jehova Chineke si nozi ọma a na-ekwusa nụwa niile na-enyere ọtụtụ nde mmadụ aka ka ha ghara ịṅụ sịga, na-enyekwara ndị nke na-aṅụ ya aka ka ha kwụsị ịṅụ ya. 1 Timoti 2:3, 4 Obere oge ugbu a, Jehova ga-eji Alaeze ya nke ga-esi neluigwe na-achị wepụ azụmahịa niile ndị mmadụ ji anyaukwu na-azụ nihi na ọ bụ ya mere ịṅụ sịga ji rie ọtụtụ nde mmadụ ahụ. Jehova ga-esi naka Ọkpara ya, bụ Jizọs Kraịst, onye o nyefere Alaeze ahụ, mee ka ndị mmadụ kwụsịchaa ịṅụ sịga, meekwa ka ahụ na uche ndị mmadụ zuo okè.Aịzaya 33:24;Mkpughe 19:11,15.Ọ bụrụ na ọ na-esiri gị ike ịkwụsị ịṅụ sịga, obi adala gị mba. Ọ bụrụ na ị malite ịhụ Jehova nanya ma lewe ịṅụ sịga anya otú o si ele ya anya, ị ga-akwụsịli ịṅụ sịga. Obi ga-adị Ndịàmà Jehova ụtọ inyere gị aka ka ị mụta ihe Baịbụl kwuru, mụtakwa otú ị ga-esi na-eme ya. Buru nobi na ọ bụrụ na ị chọrọ ka Jehova nyere gị aka ka ị kwụsị ịṅụ sịga, ọ ga-enye gị ike na ume ị ga-eji kwụsị ya kpamkpam.Ndị Filipaị 4:13.Ị Tatụla Achịcha ahụ Na-enye Ndụ?E NWERE ndị gara ilegharị anya nobodo Betlehem. Ha nọ na-elegharị anya nebe dị iche iche dị kemgbe na Betlehem. Mgbe agụụ bidoro ịgụ ha, ha chọwara ebe ha ga-ahụ nri ndị obodo ahụ. Otu onye nime ha hụrụ ebe a na-ere nri. Ihe a na-ere ebe ahụ bụ nri a na-akpọ falafel. Ihe e ji eme falafel bụ àgwà e gwere egwe, tomato, yabaasị, na ihe ndị ọzọ. A na-erikọta nri a na achịcha dị mbadamba a na-akpọ achịcha pita. Nri a ha riri tọrọ ha ụtọ, meekwa ka ha nweta ume ha ga-eji gachapụ ebe ha gafọrọ.Ndị ahụ gara ilegharị anya amaghị na ọ dịla ezigbo anya e mewere achịcha ahụ na Betlehem. O nwere ike ịbụ na e mewala ya tupu e bido ime ihe ndị ọzọ ha hụrụ nụbọchị ahụ. Ihe Betlehem pụtara bụ Ụlọ Achịcha, ọ dịkwala ezigbo anya e mewere achịcha na Betlehem. Rut 1:22;2:14 Achịcha ahụ a na-akpọ achịcha pita so nachịcha a na-eme na Betlehem noge a.Ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ puku afọ anọ gara aga, nwunye Ebreham aha ya bụ Sera ji aka ya meere ndị ọbịa atọ ha na-atụghị anya na ha na-abịa achịcha ha ga-ata. Noge ahụ, Ebreham na Sera bi nebe dị nso nebe ndịda Betlehem. Jenesis 18:6 O nwere ike ịbụ ụdị ọka wit a na-akpọ ema ma ọ bụ ọka bali ka Sera gwere nke ọma, jiri ya mee achịcha ahụ. Sera kwadoro achịcha ahụ ọsọ ọsọ. Ọ ga-abụkwa nelu nkume dị ọkụ ka o dosara ya ka o ghee.1 Ndị Eze 19:6.Akụkọ a gosiri na ndị ezinụlọ Ebreham na-eji aka ha eme achịcha ha na-ata. Ebe ọ bụ na ọ na-abụ ha bitụ otu ebe, ha akwaga ebe ọzọ, ọ pụtara na ọ bụghị ụdị ekwú a na-ejikarị eme achịcha nobodo Sera, bụ Ọọ, ka Sera na ndị na-ejere ya ozi ji eme achịcha ha. Sera na-esi nọka ndị a kụrụ nobodo ọ bụla ha bi enweta ọka ọ na-egwe. Igwe ọka adịghị mfe noge ahụ nihi na ihe e ji egwe ya bụ obere nkume igwe nri ma ọ bụkwanụ ikwe na ọdụ.Mgbe narị afọ anọ gachara, Mozis nyere ụmụ Izrel iwu na ọ bụrụ na mmadụ agbazinye onye ọzọ ego, ọ gaghị eburu nkume igwe nri onye ahụ ọ gbazinyere ego ka ọ bụrụ ihe ibé nihi na nkume igwe nri bụ mkpụrụ obi onye ahụ, ya bụ, ihe o ji azọ onwe ya ndụ. Diuterọnọmi 24:6 Chineke weere nkume igwe nri ka ihe dị ezigbo mkpa nihi na e buru ya, ezinụlọ nwe ya agaghị emeli achịcha ha ga-ata nụbọchị.Gụọ igbe isiokwu ya bụ Otú E Si Egwe Ọka na Otú E Si Eme Achịcha nOge Baịbụl.ACHỊCHA NA-EME KA MMADỤ NWEE UMENa Baịbụl, e kwuru banyere achịcha ihe karịrị narị ugboro atọ na iri ise. Ndị dere Baịbụl kpọkwara ihe oriri achịcha nọtụtụ ebe na Baịbụl. Jizọs gosiri na ndị na-efe Chineke nwere ike ịrịọ Chineke ka o nye ha nri taa maka ụbọchị taa. Matiu 6:11 Mgbe Jizọs kwuru ihe a, ihe ọ kpọrọ nri a bụ achịcha. Ihe a o kwuru gosiri na anyị nwere ike ịtụkwasị Chineke obi na ọ ga-enye anyị ihe anyị ga-eri nụbọchị ọ bụla.Abụ Ọma 37:25.Ma, e nwere ihe ka achịcha ma ọ bụ nri mkpa. Jizọs sịrị: Ọ bụghị naanị achịcha ga-eme ka mmadụ dị ndụ, kama ọ bụ okwu niile nke na-esi nọnụ Jehova pụta. Matiu 4:4 Jizọs na-ekwu ihe mere noge Chineke na-enye ndị Izrel ihe niile ha na-eri. Ọ bụ mgbe ha ka si nIjipt pụta ka o bidoro nyewe ha ihe oriri. Ihe dị ka otu ọnwa ndị Izrel batara nỌzara Saịnaị, nri ha gwụwara nike nike. Ha tụwara ụjọ na agụụ nwere ike igbu ha nala ịkpa ahụ, ha ejiri iwe mee mkpesa. Ha sịrị na ha na-ataju achịcha afọ, ya bụ na ha na-eriju ihe oriri afọ nIjipt.Ọpụpụ 16:1-3.O doro anya na achịcha ndị Ijipt na-atọ ezigbo ụtọ. Noge Mozis nọ ndụ, ndị ọrụ ha bụ ime achịcha na-emere ndị Ijipt ụdị achịcha na keeki dị iche iche. Ma,o nweghị mgbe Jehova bu nobi na ya agaghị enye ndị ya achịcha ọ bụla. O kwere ha nkwa, sị: M ga-eme ka ihe oriri si neluigwe zooro unu dị ka mmiri. Nisi ụtụtụ echi ya, ihe oriri si neluigwe daara ha otú ahụ Chineke kwuru. Ihe oriri ahụ dị imurimu imurimu, o yikwara igirigi. Ụbọchị mbụ ụmụ Izrel hụrụ ya, ha nọ na-asị, Gịnị ka ọ bụ? Mozis gwara ha, sị: Ọ bụ achịcha Jehova nyere unu ka unu na-eri. Ha gụrụ ya mana,ọ bụkwa ya ka ha riri afọ iri anọ.Ọpụpụ 16:4,13-15,31.Ọ ga-abụ na obi dị ụmụ Izrel ụtọ ná mmalite na Chineke nyere ha mana. Mana na-atọ ka achịcha dị mbadamba e tinyere mmanụ aṅụ. E nwekwara nke ga-ezuru onye ọ bụla. Ọpụpụ 16:18 Ma ka oge na-aga, nri dị iche iche ha riri nIjipt bidoro gụwa ha. Ha tamuru ntamu, sị: O nweghị ihe ọ bụla ọzọ anya anyị na-ahụ ma ọ bụghị mana. Ọnụ Ọgụgụ 11:6 Ha mechara jiri iwe kwuo, sị: Mkpụrụ obi anyị akpọwo ihe oriri a na-enweghị isi asị. Ọnụ Ọgụgụ 21:5 Achịcha ahụ si neluigwe gbụrụ ha, sọwakwa ha oyi.Abụ Ọma 105:40.ACHỊCHA NKE NA-ENYE NDỤAchịcha so nọtụtụ ihe ndị mmadụ nwere ike iwere ka ihe ndị na-adịchaghị mkpa. Ma, Baịbụl kwuru na e nwere achịcha pụrụ iche nke anyị na-ekwesịghị ileda anya. Jizọs ji achịcha ahụ tụnyere mana ahụ ụmụ Izrel jụrụ. Achịcha ahụ nwere ike ịbara mmadụ uru ruo mgbe ebighị ebi.Jizọs gwara ndị na-ege ya ntị, sị: Abụ m achịcha na-enye ndụ. Nna nna unu hà riri mana nala ịkpa ma mechaa nwụọ. Nke a bụ achịcha ahụ nke si neluigwe bịa, ka onye ọ bụla wee rie ya ma ghara ịnwụ. Abụ m achịcha na-enye ndụ nke si neluigwe bịa; ọ bụrụ na onye ọ bụla erie achịcha a, ọ ga-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi; neziokwu, achịcha ahụ m ga-enye bụ anụ ahụ m nihi ndụ nke ụwa.Jọn 6:48-51.Ọtụtụ nime ndị Jizọs gwara ihe a aghọtaghị ihe achịcha na anụ ahụ ọ na-ekwu okwu ha bụ. Ọ bụghị achịcha nkịtị na anụ ahụ nkịtị ka ọ na-ekwu. Achịcha nkịtị ndị Juu na-ata mere ka ha dị ndụ otú ahụ mana ụmụ Izrel riri afọ iri anọ mgbe ha nọ nala ịkpa mere ka ha dị ndụ. Nagbanyeghị na ọ bụ Chineke nyere ụmụ Izrel mana, mana emeghị ka ndị riri ya nwee ndụ ebighị ebi. Ma, àjà Jizọs chụrụ ga-eme ka ndị nwere okwukwe na ya nwee ndụ ebighị ebi. Neziokwu, Jizọs bụ achịcha na-enye ndụ.O nwere ike ịbụ na ị na-ewere achịcha ata ma agụụ gụwa gị. O nwekwara ike ịbụ na ị na-ekele Chineke maka achịcha ma ọ bụ nri nke ụbọchị taa. Matiu 6:11,Baịbụlụ Nsọ nke International Bible Society Ọ bụ eziokwu na ihe oriri a kwọrọ aka sie na-adị anyị mma, ma anyị ekwesịghị ichefu uru achịcha ahụ na-enye ndụ, bụ Jizọs Kraịst, baara anyị.Olee ihe anyị ga-eme nke ga-egosi na anyị ji achịcha ahụ na-enye ndụ kpọrọ ihe nakwa na anyị adịghị ka ụmụ Izrel ndị dịrị ndụ noge Mozis, bụ ndị na-ejighị mana Chineke nyere ha kpọrọ ihe? Jizọs sịrị: Ọ bụrụ na unu hụrụ m nanya, unu ga-edebe ihe niile m nyere niwu. Jọn 14:15 Ọ bụrụ na anyị ana-erubere Jizọs isi, anyị ga-enwe olileanya ịdị ndụ ruo mgbe ebighị ebi mgbe anyị ga na-ata achịcha, obi ana-atọ anyị ụtọ.Diuterọnọmi 12:7.Ànyị Ga-ahụ Ndị Nna Nna Anyị Nwụrụ Anwụ Ọzọ?E NWERE otu isiokwu gbara nakwụkwọ akụkọ ndị Koria. Ọtụtụ ndị nwere mmasị ịgụ ihe e kwuru na ya. Isiokwu ahụ bụ: Shim Cheong, Ọmarịcha Nwa Agbọghọ Na-amaghị Gbasara Jizọs, Ọ Gara Ọkụ Ala Mmụọ?Isiokwu a nwere ike ịdara ndị mmadụ ọgụ nihi na Shim Cheong bụ nwaada dị ọha mma ndị Koria na-akọ nakụkọ ifo. A sịrị na o ji ndụ ya chụọ àjà ka o nyere nna ya kpụrụ ìsì aka. Kemgbe ọtụtụ afọ, ndị mmadụ na-aja ya mma. Na Koria, e weere Shim Cheong ka onye nwa agbọghọ ọ bụla kwesịrị iṅomi.Ọtụtụ ndị chere na ịta onye dị otú ahụ ahụhụ nọkụ ala mmụọ maka na ọ bụghị Onye Kraịst e mere baptizim adịghị mma. Ha chere na mmadụ ekwesịghị ikwu ụdị ihe a nihi na a sịrị na akụkọ Shim Cheong mere ọtụtụ afọ tupu ndị obodo ya ebido ịnụ gbasara Kraịst.Akwụkwọ akụkọ ahụ kọkwara ihe otu ụkọchukwu kwuru mgbe a gbara ya ajụjụ ọnụ. A jụrụ ụkọchukwu ahụ ma ndị ọ na-adabaraghị ịmụta gbasara Jizọs tupu ha anwụọ hà ga-aga ọkụ ala mmụọ. Olee ihe ọ zara? Ọ sịrị: Anyị amaghị. Ma anyị chere na e nwere ihe Chineke ga-emere ha.Ọ BỤ IWU NA A GA-EME MMADỤ BAPTIZIM TUPU A ZỌPỤTA YA?Akwụkwọ bụThe New Catholic Encyclopediakwuru, sị: A ga-emerịrị mmadụ baptizim tupu a zọpụta ya. Kraịst ji ọnụ ya kwuo na ọ bụrụ na e jighị mmiri na Mmụọ Nsọ mụgharịa mmadụ ọzọ, ọ pụghị ịba nAlaeze Chineke Jn 3.5. Ihe a Kraịst kwuru emeela ka ụfọdụ ndị chee na ndị a na-emeghị baptizim na-aga ọkụ ala mmụọ ma ha nwụọ ma ọ bụkwanụ na e nwere otú ọzọ e si ata ha ahụhụ.Ma, e nwere ọtụtụ ndị na-ekweghị na ihe a ha chere bụ eziokwu. Ọtụtụ nde mmadụ anwụọla namaghị ihe ọ bụla gbasara Baịbụl. È kwesịrị ịta ha ahụhụ ruo mgbe ebighị ebi? Gịnị ka Baịbụl kwuru nokwu a?NKWA BAỊBỤL KWEREBaịbụl mere ka anyị mata na Chineke anaghị ata ndị mmadụ ahụhụ maka na ọ dabaraghị ha ịmata Onye ọ bụ tupu ha anwụọ.Ọrụ Ndịozi 17:30gwara anyị, sị: Chineke elefuruwo oge amaghị ihe dị otú ahụ anya. Oleezi ihe Baịbụl kwuru banyere ndị ọ na-adabaraghị ịmụta banyere Chineke tupu ha anwụọ?Jizọs kwuru, sị: Mụ na gị ga-anọ na Paradaịs. Gịnị ka nkwa a o kwere pụtara?Anyị ga-amata azịza ya nihe Jizọs gwara otu nime ndị omekome a kpọgidere ha na ya nosisi. Onye omekome ahụ sịrị Jizọs: Cheta m mgbe ị banyere nalaeze gị. Gịnị ka Jizọs gwara ya? Ọ gwara ya, sị: Nezie, ana m asị gị taa, Mụ na gị ga-anọ na Paradaịs.Luk 23:39-43.Ihe a Jizọs kwuru ọ pụtara na onye omekome ahụ ga-aga eluigwe? Mba. E jighị mmiri na mmụọ nsọ mụọ ya ọzọ. Tupu mmadụ abanye nAlaeze eluigwe, a ga-amụrịrị ya ọzọ. Jọn 3:3-6 Ihe Jizọs na-ekwu bụ na ya ga-akpọlite onye omekome ahụ nọnwụ ka ọ dịrịzie ndụ na Paradaịs. Ebe ọ bụ na onye omekome ahụ bụ onye Juu, ọ ga-abụ na ọ maara gbasara paradaịs ahụ e nwere nụwa, ya bụ, ogige Iden. E kwuru gbasara ya nakwụkwọ mbụ e nwere na Baịbụl. Jenesis 2:8 Nkwa Jizọs kwere onye omekome ahụ mere ka obi sie ya ike na a ga-akpọlite ya nọnwụ mgbe a ga-eme ka ụwa bụrụghachi paradaịs.Neziokwu, Baịbụl kwere nkwa na a gaje inwe mbilite nọnwụ nke ma ndị ezi omume ma ndị ajọ omume. Ọrụ Ndịozi 24:15 Ndị ajọ omume e kwuru okwu ha ebe a bụ ndị na-emeghị ihe Chineke chọrọ maka na ha amaghị uche Chineke. Jizọs ga-akpọlite onye omekome ahụ ya na ya kwurịtara okwu nọnwụ nakwa ọtụtụ nde ndị ajọ omume nwụrụ anwụ ma ọ bụdị ọtụtụ ijeri ndị ajọ omume, bụ ndị na-amaghị uche Chineke tupu ha anwụọ. A ga-akụziri ha iwu Chineke na paradaịs. Ha mụtachaa iwu Chineke, a ga-ahapụ ha ka ha gosi ma hà hụrụ Chineke nanya. Otú ha ga-esi egosi na ha hụrụ ya nanya bụ irubere ya isi.MGBE A GA-AKPỌLITE NDỊ AJỌ OMUME NỌNWỤA kpọlite ndị ajọ omume nọnwụ, à ga-ekpe ha ikpe nihi ihe ha mere tupu ha anwụọ? Mba.Ndị Rom 6:7kwuru na a tọhapụwo onye nwụrụ anwụ ná mmehie ya. Mgbe ndị ajọ omume nwụrụ, ha akwụọla ụgwọ mmehie ha. Nihi ya, ọ bụ ihe ha mere mgbe a kpọlitechara ha nọnwụ ka a ga-eji kpee ha ikpe, ọ bụghị ihe ha mere namaghị ama tupu ha anwụọ. Olee uru ihe a Chineke buuru ha nobi ga-abara ha?A kpọlitechaa ndị ajọ omume nọnwụ, ha ga-enwe ohere ha ga-eji mụta iwu Chineke. A ga-esi nakwụkwọ mpịakọta ihe atụ nke a ga-emeghe mgbe ahụ mee ka ndị mmadụ mara iwu Chineke. A ga-ekpezi ha ikpe dị ka omume ha si dị. Ihe ọ pụtara bụ na ihe ga-ekpebi ikpe a ga-ekpe ha bụ ma hà rubeere Chineke isi ma ọ bụ na ha erubereghị ya isi. Mkpughe 20:12, 13 Ọtụtụ nime ndị ajọ omume a ga-akpọlite nọnwụ enwetụbeghị ohere mụọ gbasara Chineke. Ihe a ga-abụrụ ọtụtụ ndị ajọ omume a ga-akpọlite nọnwụ ohere mbụ ha ga-eji mụta uche Chineke, mee ya emee ma dịrị ndụ nụwa ruo mgbe ebighị ebi.Ihe a Baịbụl kwuru emeela ka ọtụtụ ndị kwụsịrị inwe okwukwe na Chineke bidokwa inwe okwukwe. Dị ka ihe atụ, e nwere otu nwaanyị aha ya bụ Yeong Sug. Mgbe ọ na-eto, ọ bụ ezigbo onye Katọlik. Ọtụtụ ndị ezinụlọ ya bụ ndị ụkọchukwu. Yanwa chọrọ ka e chie ya sista. Nihi ya, ọ gara biri nebe ndị sista na-ebi. Ma, o mechara pụta nihi na ihe a na-eme nebe ahụ gwụrụ ya ike. Ihe ọzọkwa bụ na o kwetaghị na Chineke ga-ata ndị mmadụ ahụhụ nọkụ ala mmụọ nihi na o chere na ọ bụ naanị onye obi fere azụ ga-eme mmadụ ụdị ihe a. O chekwara na ịta ụmụ mmadụ ahụhụ nọkụ ala mmụọ bụ ikpe mkpegbu.Otu ụbọchị, Onyeàmà Jehova gosiri Yeong Sug ihe a Baịbụl kwuru: Ndị dị ndụ maara na ha ga-anwụ; ma ndị nwụrụ anwụ amaghị ihe ọ bụla ma ọlị, ọ dịghịkwa ụgwọ ọrụ ha nwere ọzọ. Ekliziastis 9:5 Onyeàmà Jehova ahụ mere ka ọ ghọta na ndị nna nna ya nwụrụ anwụ anọghị nọkụ ala mmụọ na-ata ahụhụ. Kama, ha na-ehi ụra nili, na-eche mgbe a ga-akpọlite ha nọnwụ.Mgbe Yeong Sug matara na ọtụtụ ndị anụbeghị eziokwu dị na Baịbụl, o chebaara ihe Jizọs kwuru naMatiu 24:14echiche. Jizọs sịrị na a ga-ekwusa ozi ọma nke a nke alaeze nelu ụwa dum mmadụ bi ka ọ bụrụ àmà nye mba niile; mgbe ahụkwa ka ọgwụgwụ ga-abịa. Ugbu a, Yeong Sug so ná ndị na-ekwusa ozi ọma ma na-akọrọ ndị ọzọ ihe ọma a ọ mụtara na Baịbụl.CHINEKE ADỊGHỊ ELE MMADỤ ANYA NIHUBaịbụl kwuru na Chineke adịghị ele mmadụ anya nihu, kama ná mba ọ bụla, onye na-atụ egwu ya ma na-eme ezi omume bụ onye ọ na-anabata nke ọma. Ọrụ Ndịozi 10:34, 35 Anyị niile kwesịrị ịtụ anya na o nweghị onye Chineke ga-ele anya nihu ebe ọ bụ na ọ hụrụ ezi omume na ikpe ziri ezi nanya.Abụ Ọma 33:5.Gịnị Ka Mmadụ Atọ Chọrọ Ịmụta Eziokwu nOge Gboo Chọpụtara?MGBE Pọntiọs Paịlet, bụ gọvanọ Judia, na-ekpe Jizọs ikpe, ọ jụrụ Jizọs, sị: Gịnị bụ eziokwu? Jọn 18:38 Ma, ihe bụ mkpa Paịlet abụghị ka ọ mata eziokwu. Ajụjụ a ọ jụrụ gosiri na obi esighị ya ike na e nwere ihe bụ eziokwu ma ọ bụkwanụ na o kwetaghị na e nwere ihe bụ eziokwu. O nwere ike ịbụ na Paịlet chere na ihe bụ eziokwu bụ ihe ọ bụla mmadụ weere na ọ bụ eziokwu ma ọ bụkwanụ ihe ọ bụla a kụziiri onye ahụ, ya ekweta. Paịlet chere na e nweghị otú mmadụ ga-esi amata ihe bụ eziokwu. Ihe a o chere bụkwa ihe ọtụtụ ndị chere taa.Nihe dị ka narị afọ ise gara aga, ndị na-aga chọọchị na Yurop amaghị ihe ha ga-ekwere ekwere. Ebe ọ bụ na a kụziiri ha na poopu bụ o kwuchaa o bie nakwa na mmadụ ekwesịghị ịgba ihe chọọchị kwuru ụkwụ, ha amaghị nke ha ga-eso eso mgbe ndị chọrọ ka chọọchị Katọlik gbanwee nkụzi ha bidoro ịkụzi ihe dị iche nihe chọọchị Katọlik na-akụzi. Olee otú ndị ahụ na-aga chọọchị ga-esi amata nke bụ eziokwu?Ọ dịkarịa ala, e nwere ụmụ nwoke atọ noge ahụ kpebisiri ike na ha ga-amata nke bụ eziokwu.Gịnị ka ha mere ka ha chọpụta nke bụ eziokwu na nke bụ ụgha? Oleekwa ihe ha chọpụtara? Ka anyị leba ajụjụ ndị a anya.BAỊBỤL KWESỊRỊ ỊBỤ O KWUCHAA O BIEE nwere otu nwa okorobịa aha ya bụ Vọlfgang Kapito. O jighị ịga chọọchị egwu egwu. Ọ gụrụ otú e si agwọ ọrịa nụlọ akwụkwọ, mụọkwa gbasara iwu na okpukpere chi. Nafọ 1512, ọ ghọrọ ụkọchukwu. Achịbishọp chọọchị dị na Maịnts mechara họpụta ya ka ọ kụziwe ihe na chọọchị ya.Ná mmalite, Kapito gbalịrị ka o mee ka ndị na-akụzi ihe dị iche nihe chọọchị Katọlik na-akụzi selata aka notú ha si agba chọọchị Katọlik ụkwụ. Ma mgbe obere oge gachara, Kapito sooro ha kwuwe ka chọọchị Katọlik gbanwee ihe ha na-akụzi. Olee ihe Kapito mere? Otu ọkọ akụkọ ihe mere eme aha ya bụ James M. Kittelson kwuru na mgbe a jụrụ Kapito ajụjụ gbasara ihe dị iche iche a na-akụzi na chọọchị, Kapito kwuru na ya kweere na ọ bụ Baịbụl bụ ihe kacha mma a ga-eji amata ma ihe a na-akụzi ọ bụ eziokwu nihi na ọ bụ sọọsọ Baịbụl na-ekwu eziokwu. Kapito kwuziri na nkụzi chọọchị Katọlik, nke bụ na achịcha na mmanya e ji edo mas na-aghọ anụ ahụ na ọbara Jizọs, esighị na Baịbụl. O kwukwara na ịkpọrọ ndị sent isi ala, esighịna Baịbụl. Gụọ igbe isiokwu ya bụ Iji Mara Ma Ihe Ndị A Kụziiri Ha Hà Dị Otú Ahụ. Nafọ 1523, Kapito hapụrụ ọrụ ahụ achịbishọp nyere ya gaa biri nobodo Strasbọg. Noge ahụ, ndị chọrọ ka chọọchị Katọlik gbanwee nkụzi ha na ihe ha na-eme juru eju na Strasbọg.Ọ bụ nụlọ Kapito dị na Strasbọg ka ndị na-agba nkụzi chọọchị Katọlik ụkwụ na-ezukọ ekwurịta gbasara okpukpe na Baịbụl. Ọ bụ eziokwu na ụfọdụ nime ha ka na-akụzi Atọ nIme Otu, otu akwụkwọ sịrị na akwụkwọ ndị Kapito dere gosiri na Kapito ekwughị ihe ọ bụla gbasara Atọ nIme Otu. Gịnị mere na o kwughị ihe ọ bụla gbasara ya? Ọ bụ maka na otú otu onye Spen, bụ ọkà mmụta nihe gbasara okpukpere chi, si jiri Baịbụl gosi na nkụzi Atọ nIme Otu abụghị eziokwu masịrị ya. Aha ọkà mmụta ahụ bụ Maịkel Sevitọs.Ọ bụrụ na ndị mmadụ anụ na e nwere onye na-ekwu na nkụzi Atọ nIme Otu bụ nkụzi ụgha, e nwere ike igbu onye ahụ. Ọ bụ ya mere na Kapito ekweghị ekwu ihe o chere gbasara nkụzi Atọ nIme Otu. Akwụkwọ ndị Kapito dere gosiri na ọ malitela inwe obi abụọ gbasara nkụzi Atọ nIme Otu tupu ya na Sevitọs amata. Otu ụkọchukwu Katọlik mechara dee na Kapito na ndị òtù ya na-anọ ná nzuzo ekwurịta ihe ndị kacha omimi gbasara okpukpe; ha kwetakwara na nkụzi Atọ nIme Otu dị asọ abụghị eziokwu. Mgbe otu narị afọ gachara, e denyere aha Kapito nebe e depụtara aha ndị a ma ama dere nakwụkwọ ha na nkụzi Atọ nIme Otu abụghị eziokwu. Aha ya bụ aha mbụ e depụtara.Vọlfgang Kapito kweere na ihe kacha mee ka chọọchị kụọ afọ nala bụ na ha leghaara Akwụkwọ Nsọ anyaKapito kweere na ọ bụ na Baịbụl ka mmadụ ga-esi amata nke bụ eziokwu. O kwuru, sị: Ọ bụ Baịbụl na iwu Kraịst kwesịrị ịbụ o kwuchaa o bie mgbe niile nihe gbasara okpukpere chi. Kittelson kwuru na Kapito kwetasiri ike na ihe kacha mee ka ndị ọkà mmụta nihe gbasara okpukpere chi kụọ afọ nala bụ na ha leghaara Akwụkwọ Nsọ anya.E nwekwara nwa okorobịa ọzọ chọrọ ịmụta eziokwu dị nOkwu Chineke. Aha ya bụ Matịn Selariọs, ihe ọzọ a na-akpọ ya bụ Matịn Bọhọs. O bi nụlọ Kapito nafọ 1526.ỊMỤTA EZIOKWU GBASARA EZI CHINEKEIhu akwụkwọ aha ya bụOn the Works of God.Ọ bụ Matịn Selariọs dere ya. Nakwụkwọ a, o gosiri ihe dị iche nihe chọọchị na-akụzi na ihe Baịbụl na-akụziA mụrụ Selariọs nafọ 1499. Ọ mụrụ gbasara okpukpere chi na nkà ihe ọmụma nụlọ akwụkwọ. O mechakwara kụziwe ihe nobodo Witinbeg, nke dị na Jamanị. Ọ bụ nobodo a ka ndị mmadụ malitere ịgba nkụzi chọọchị Katọlik ụkwụ. Obere oge, Selariọs matara Matịn Luta na ndị ọzọ chọrọ ka chọọchị Katọlik gbanwee ihe ha na-akụzi. Ma, olee otú Selariọs ga-esi amata nkụzi nke si nAkwụkwọ Nsọ na nke ụmụ mmadụ chepụtara?Otu akwụkwọ kwuru na Selariọs kwetara na otú mmadụ ga-esi aghọta nke bụ eziokwu bụ ịgụsi Akwụkwọ Nsọ ike, iji ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru notu ebe tụnyere ihe o kwuru nebe ọzọ, ikpe ekpere, nakwa ichegharị. Gịnị ka Selariọs chọpụtara mgbe o lebachara anya na Baịbụl?Nọnwa Julaị afọ 1527, Selariọs bipụtara ihe ndị ọ chọpụtara nakwụkwọ a kpọrọOn the Works of God.O kwuru na sakramentị nwere ihe ndị ha nọchiri anya ha. Dị ka ihe atụ, ọ sịrị na achịcha na mmanya e ji eme oriri nsọ anaghị aghọ anụ ahụ na ọbara Kraịst. Otu ọkachamara aha ya bụ Robin Barnes kwuru na nakwụkwọ Selariọs dere, ọ kọwara amụma dị iche iche dị nAkwụkwọ Nsọ bụ ndị kwuru na oge na-abịa mgbe a ga-enwe ọdachi na ahụhụ nebe niile, e mechazie, e dozigharịa ihe niile dị neluigwe na nụwa, ihe niile adị mma.2 Pita 3:10-13.Otu ihe e kwesịrị ilebara anya bụ obere ihe Selariọs dere gbasara onye Jizọs Kraịst bụ. Ọ bụ eziokwu na o kwughị hoo haa na nkụzi Atọ nIme Otu abụghị eziokwu, ma o gosiri na e nwere ihe dị iche na Nna Anyị nke Eluigwe na Ọkpara ya bụ Jizọs Kraịst. O dekwara na Jizọs bụ otu nime ọtụtụ chi e nwere, bụrụkwa otu nime ọtụtụ ụmụ Chineke onye pụrụ ime ihe niile.Jọn 10:34, 35.Otu nwoke aha ya bụ Rọbọt Wọles kwuru nakwụkwọ o dere nafọ 1850, na ihe Selariọs dere nakwụkwọ ya dị iche nihe ndị kweere nAtọ nIme Otu dere nihe dị ka narị afọ ise gara aga.Ọ bụ ya mere ọtụtụ ndị ọkà mmụta ji kwuo na ọ ga-abụ na Selariọs ekweghị na nkụzi Atọ nIme Otu bụ eziokwu. E kwuola na Selariọs so ná ndị Chineke ji mee ka ndị mmadụ mata ezi Chineke na Kraịst.Ọ TỤRỤ ANYA NA CHỌỌCHỊ KATỌLIK GA-EMECHA KỤZIWE EZIOKWUNihe dị ka afọ 1527, otu ọkà mmụta nihe gbasara okpukpere chi kwafetara nobodo Witinbeg. Aha ya bụ Johanes Kampanọs. Nwoke a so ná ndị e weere ka ndị ọkà mmụta a kacha mara amara noge ahụ. Nagbanyeghị na Kampanọs bizi nebe ọtụtụ ndị chọrọ ka chọọchị Katọlik gbanwee ihe ha na-akụzi bi, ihe Matin Luta nọ na-akụzi adịghị ya mma. Gịnị mere na ọ dịghị ya mma?Kampanọs ekwetaghị na achịcha na mmanya na-agbanwe ghọọ anụ ahụ na ọbara Kraịst noge a na-edo Mas. O kwetaghịkwa ihe Luta na-akụzi nke bụ na anụ ahụ na ọbara Kraịst na-abanye nachịcha na mmanya ahụ. Otu onye na-ede akwụkwọ aha ya bụ André Séguenny kwuru na Kampanọs kweere na o nweghị ihe achịcha ahụ na-aghọ, kama, ebe ọ bụ sakramentị, ọ nọchiri anya ahụ Kraịst. Ná nnọkọ e nwere na Mabọg nafọ 1529 ka e kwuo ihe na-eme achịcha na mmanya mgbe a na-edo mas, e kweghị Kampanọs kwuo ihe ọ mụtara nAkwụkwọ Nsọ. Ndị ha na ya so agba nkụzi chọọchị Katọlik ụkwụ na Witinbeg mechara gbaa ya mkpe.Johanes Kampanọs gbara nkụzi Atọ nIme Otu ụkwụ nakwụkwọ a o dere nke aha ya bụRestitutionIhe kacha wute ndị ahụ gbara Kampanọs mkpe bụ ihe Kampanọs kweere banyere Nna, Ọkpara, na mmụọ nsọ. Nakwụkwọ Kampanọs dere nafọ 1532, o kwuru na Jizọs dị iche, Nna ya adịrị iche. Ọ kọwara na otú Nna ahụ na Ọkpara ya si bụrụ otu bụ otú di na nwunye si bụrụ otu anụ ahụ, ya bụ, ha abụọ na-emekọ ihe. Ma, otu onye dị iche nibe ya. Jọn 10:30;Matiu 19:5 Kampanọs sịrị na e kwukwara ụdị ihe a nAkwụkwọ Nsọ mgbe a chọrọ igosi anyị na Nna ahụ karịrị Ọkpara ya. Baịbụl sịrị: Nwoke bụ isi nke nwaanyị; Chineke bụkwa isi nke Kraịst.1 Ndị Kọrịnt 11:3.Oleekwanụ ihe Kampanọs kwuru gbasara mmụọ nsọ? Na nke a, o sokwaara ihe Baịbụl kwuru. Ọ sịrị: O nweghị ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru nke gosiri na Mmụọ Nsọ bụ onye nke atọ . . . E kwesịrị ịghọta mmụọ Chineke ka ihe o ji arụ ọrụ, ya bụ na Chineke ji ike ya a na-anaghị ahụ anya akwadebe ihe niile ọ chọrọ ịkwadebe, jirikwa ya na-arụ ihe niile ọ chọrọ ịrụ.Jenesis 1:2.Luta kpọrọ Kampanọs onye na-ekwulu Chineke na onye iro Ọkpara Chineke. Otu onye ọzọ so ná ndị ahụ gbara Kampanọs mkpe gwara ndị ibe ya ka ha gbuo Kampanọs. Ma, ihe ndị a emeghị ka ike gwụ Kampanọs. Otu akwụkwọ kwuru, sị: Kampanọs kwetasiri ike na ihe mere chọọchị Katọlik ji kụọ afọ nala bụ na ha hapụrụ ihe a si na Baịbụl ndịozi ghọtara gbasara Chineke na mmadụ gaa kụziwe ihe ọzọ.Ma, Kampanọs achọghị imepe chọọchị nke ya. Ọ sịrị na mbọ niile ya gbara ka ya chọta ebe a na-akụzi eziokwu netiti òtù dị iche iche na ndị hapụrụ chọọchị Katọlik enweghị isi. Nihi ya, o chere na chọọchị Katọlik ga-emecha kụziwe ihe ezigbo Ndị Kraịst kwesịrịịna-akụzi. Ma, ndị isi chọọchị Katọlik mechara nwụchie Kampanọs. O nwekwara ike ịbụ na ọ nọruru afọ iri abụọ nụlọ mkpọrọ. Ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme chere na Kampanọs nwụrụ nihe dị ka afọ 1575.NA-ACHỌPỤTANỤ IHE NIILEKapito, Selariọs, Kampanọs na ndị ọzọ mụsiri Baịbụl ike ka ha mata ihe dị iche neziokwu na ụgha. Nagbanyeghị na Baịbụl akwadochaghị ihe niile ha kweere, ha wedara onwe ha ala ma nyochaa Akwụkwọ Nsọ, jirikwa eziokwu ha mụtara kpọrọ ihe.Pọl onyeozi gwara Ndị Kraịst ibe ya, sị: Na-achọpụtanụ ihe niile; jisiekwanụ ihe dị mma aka ike. 1 Ndị Tesalonaịka 5:21 Ndịàmà Jehova chọrọ inyere gị aka ka ị mụta eziokwu. Ọ bụ ya mere ha ji bipụta akwụkwọ aha ya bụGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?Ajụjụ Ndị Baịbụl ZaraÈ nwere ihe mere e ji kee ụwa anyị a?E kere ụwa ka ọ bụrụ ebe ndị mmadụ ga-ebi na-enwe obi ụtọE keziri ụwa anyị a ekezi ka ihe ndị dị ndụ nwee ike ịnọli na ya. E nwere mmiri buru ibu nụwa. Mmiri niile a e nwere na-eme ka ihe ndị dị ndụ nụwa ghara ịnwụ. Otú ụwa si nọrọ, otú o si atụgharị nakwa otú o si agba anyanwụ gburugburu bara ezigbo uru nihi na ọ bụ ya mere ka oké osimiri ghara ịkpụkọ ọnụ ma ọ bụkwanụ ka ọ ghara ịdị ezigbo ọkụ ka mmiri e sinyere nọkụ. E nwekwara ikuku ndị dị na mbara ígwé na ihe ndị dị nime ala na-eme ka a ghara inwe oké okpomọkụ nụwa. Otú e si kee ahịhịa na ụmụ anụmanụ na mmadụ ka ha si naka ibe ha na-enweta ihe ha ga na-eri dị ịtụya. Mgbe ọtụtụ ndị lechara otú ihe a niile si dịrị nụwa, ha kwuru na e nwere ezigbo ihe mere e ji kee ụwa.GụọAịzaya 45:18.Ma i nwere ike ịjụ, sị: Ahụhụ ndị mmadụ na-ata na mmegbu ndị mmadụ na-emegbu ibe ha hà so nihe mere e ji kee ya?GụọDiuterọnọmi 32:4, 5.Chineke ọ ga-emezuli ihe o bu nobi kee ụwa?E kere ụwa ka ọ bụrụ ebe ndị mmadụ ga-ebi na-enwe obi ụtọ, na-akwanyere ibe ha ùgwù ma hụ Onye kere ha nanya. Nihi ya, ihe Chineke bu nobi kee mmadụ karịrị ihe o bu nobi kee ahịhịa na ụmụ anụmanụ. Anyị nwere ike ịmata onye Onye kere anyị bụ. Anyị nwekwara ike ịmụta ịhụ ndị ọzọ nanya na imeso ha otú Chineke na-eme.GụọEkliziastis 12:13;Maịka 6:8.Onye kere anyị ga-emeli ihe niile o bu nobi ime. Nihi ya, obi kwesịrị isi anyị ike na ọ ga-eme ka ahụhụ ndị mmadụ na-ata na mmegbu ndị mmadụ na-emegbu ibe ha kwụsị, meekwa ka ụwa anyị a bụrụ ebe ndị mmadụ ga-ebi na-enwe ezigbo obi ụtọ.GụọAbụ Ọma 37:11,29;Aịzaya 55:11. 