 Nwaanyị ya na nwa na-arụ ọrụNdị ruru afọ 30 na-arụkarị ọrụ ma na-elekọtakwa ezinaụlọNdị rurula afọ 30 kwesịrị ịgba mbọ hụ na ha enweghi ọbara mgbali elu iji gbochie ọrịa ụbụrụ mgbe ha kawara nka, dịka nchọpụta si kwuo.Nchọpụta ahụ kọwara na oge kacha mkpa iji echekwa ahụike ụbụrụ mmadụ bụ site noge ahụ ruo mgbe mmadụ karuru mbido afọ 50.Malaria, Dengue, ọrịa ndị anwụnta na-ebute na etu ị ga-esi gbochie ọtịta yaEtu ị ga-esi jiri chocolate na-akwụkwọ nri chụọ nsogbu ụbụrụisiEnweghị ntụkwasị obi nọgwụ mgbochi bụ oke nsogbu nye ụwaNchọpụta ahụ so mmadụ 500 a mụrụ nafọ 1946, gosiputara na ọbara mgbali elu mere mmadụ na mbido etiti ndụ ya nwereike ibute ọrịa ụbụrụ.Nke a abụghị mbụ a na-eche na ọbara mgbalie elu bidoro noge nwereike ibute ọrịa ụbụrụ nke na-eme ka mmadụ na-echefukarị ihe, nke Bekee kpọrọ Dementia, mana ndị ọkammụta sayensị chọrọ ịghọtakwu mgbe nakwa etu o nwereike ime.Nime oge e mere nchọpụta a nke e biputara nọbaozi Lancet Neurology, e nyochara ndị sonyere na ya iji mata ogogo ọbara ha ma nyochakwa ụbụrụ isi ha.A chọpụtara na ọbara mgbali elu mere onye dị ebe afọ 36 ruo afọ 43 butere mpewanye mpe ụbụrụ.Iweta mmebi ọsịsọỤbụrụ onye ọbụla na-atalatu obere ka onye na-aka nka, mana ọ na-egosikarị ọfụma na nke ndị na-arịa ọrịa ndị dịka ọkpọnụbụrụ nke Bekee kpọrọ Dementia bụ ọnọdụ ichefu ihe na-abịakarị nagadị.Ebe ndị e nyochara egosighi na uche ha ezuchaghị ezu, ndị nnyocha kwuru na ọtịta ụbụrụ na-amalite tupu nke ahụ - nke bụ na ha ga-aga nihu na-etinye anya ebe ndị ha nyochara nọ nafọ ndị na-abịa, iji mara ma ọ ga-emecha mee ha.Ihe mmadụ sere gosiri etu ụbụrụ mmadụ si agba nchefuA chọpụtara na ọbara mgbali elu na-eme ndị dị afọ 43 ruo afọ 53, butere mmebi okporo ọbara na-agba nahụ maọbụ obere mkpọnwụ ahụ oge ndị mmadụ ruwere ebe afọ 70.Ọkammụta Jonathan Schott, onye ọrụ ya bụ inyocha ụbụrụ isi mmadụ na UCL Queen Square Institute of Neurology, du ndị mere nnyocha a.O kwuru sị Ọbara mgbali elu, ọbụladị oge anyị dị afọ 30, nwereike inye ụbụrụ mmadụ nsogbu mgbe afọ iri anọ gachara. Nnyocha na mgbochi e ji elekọta ahụike ụbụrụ mgbe onye kawara nka, kwesịrị ịmalite ebe etiti ndụ mmadụ.Lasa fiva: NCDC ewepụtala ọtu gbanụ gbanụỌria yelo fiva na ihe ị kwesiri ị ma maka yaPaul Leeson, onye bụ ọkammụta nihe gbasara nlekọta ọrịa obi na mahadum Oxford, kwuru: O teela anyị matara na ụfọdụ ndị nwere ọbara mgbali elu na-emecha nwee mgbanwe netu ụbụrụ ha dị.Ihe ndị dọkịta na-arụrịtaụka maka ya kemgbe bụ ma ilekọta ọbara mgbali elu nahụ ndị ntoroobịa ọ na-egbochi mgbanwe ụbụrụ ndị a.Ihe ọzọ a ga-emenwu bụ nke anyị na-emekarị ugbua, bụ ichere ruo mgbe onye kataturu obere, ibido na-enyocha ọbara mgbalie elu makana anyị ma na mgbe ahụ, mgbanwe ụbụrụ isi amalitela nike nike.Ihe nkiri a ga-amasị gị: 