 Ụlọ Nche, Nke 3 2019  Mmadụ Nwụọ, nke Ya Ọ Gaala?A naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a. Ị chọọ inye onyinye, biko gaa na donate.jw.org.Ọ gwụkwala ma è dere aha Baịbụl ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a si na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.MAGAZIN A bụỤlọ Nchena-enye Jehova Chineke, bụ Onye na-achị eluigwe na ụwa, otuto. Ozi ọma dị na ya na-akasi ndị mmadụ obi. Ozi ọma ahụ bụ na Alaeze Chineke, nke bụ ọchịchị dị neluigwe, ga-eme ka ajọ omume niile kwụsị noge na-adịghị anya, meekwa ka ụwa ghọọ paradaịs. Ọ na-agwa ndị mmadụ ka ha nwee okwukwe na Jizọs Kraịst, bụ onye nwụrụ ka anyị wee nweta ndụ ebighị ebi, onye bụkwa Eze na-achị ugbu a nAlaeze Chineke. Ndịàmà Jehova na-ebipụta magazin a kemgbe afọ 1879. Ọ naghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ihe niile ọ na-ekwu si na Baịbụl.Isiokwu Ndị Dị Nụlọ Nche AO Nweghị Onye Nwere Ike Ịgbanahụ ỌnwụWEREGODỊ ya na ị na-ele fim na-akọ gbasara otu onye egwú a ma ama ihe ya na-amasị gị. Fim ahụ bidoro igosi mgbe ọ dị obere, mgbe ọ malitere ịmụ otú e si akpọ ngwá egwú, nakwa ọtụtụ ugboro ọ nọ na-amụgharị ya. Gị ahụzie ka ọ na-aga na-akụ egwú nebe dị iche iche nụwa, ghọzie onye a ma ama. O teghị aka, ya akawa nká, mechaa nwụọ. Fim ahụ agwụ.Ihe e gosiri na fim ahụ abụghị ihe na-emeghị eme, kama, ọ bụ akụkọ banyere onye dịrị ndụ ma mechaa nwụọ. Ma onye e gosiri na fim ahụ ọ bụ onye na-akụ egwú, onye sayensị, onye na-eme egwuregwu ma ọ bụkwanụ onye ọ bụla ọzọ a ma ama, otu ihe ahụ gakwaara eme ya. Onye ahụ nwere ike ọ rụzuru ọtụtụ ihe mgbe ọ dị ndụ, ma chegodị ihe ndị ọ gaara arụzu ma a si na o meghị agadi ma nwụọ.Ọ na-agbawa obi ma anyị cheta na ọnwụ na-eche anyị niile ihu. Ekliziastis 9:5 Nagbanyeghị mbọ niile anyị na-agba, anyị anaghị agbanahụ nká na ọnwụ. Ọrịa ma ọ bụ ihe mberede nwedịrị ike ime ka anyị gbabiri nwụọ. Baịbụl kwuru na anyị dị ka alụlụụ nke na-apụta ruo nwa oge wee pụọ nanya.Jems 4:14.Ebe ọ bụ na anyị ejighị ndụ anyị naka, ụfọdụ ndị na-ebi ndụ ka anyị rie ma ṅụọ, nihi na echi ka anyị ga-anwụ. 1 Ndị Kọrịnt 15:32 Ihe mere ndị mmadụ ji ebi ụdị ndụ a bụ nihi na ha ma na ha nwere ike ịnwụ mgbe ọ bụla, nakwa na ha enweghị olileanya ọ bụla maka ọdịnihu. O nwere mgbe ọ ga-eru, karịchaa mgbe onye ahụ nọ nezigbo nsogbu, o nwere ike ịna-ajụ onwe ya, sị: Mmadụ nwụọ, nke ya ọ gaala? Olee ebe i nwere ike inweta azịza ya?Ọtụtụ ndị na-atụ anya na ndị sayensị ga-enwe ike ịza ajụjụ ahụ. Ndị sayensị na ndị dọkịta achọpụtala ihe ndị nwere ike ime ka mmadụ dịkwuo ndụ ogologo. Ụfọdụ ndị sayensị na-agbakwa mbọ ịhụ na ndị mmadụ na-adị ogologo ndụ karịa. Ma hà mezuru ya ma ọ bụ na ha emezughị ya, ajụjụ ndị mmadụ ka na-ajụ bụ: Gịnị mere anyị ji aka nká ma na-anwụ anwụ? Ànyị nwere olileanya na onye iro anyị bụ ọnwụ ga-emecha kwụsị? Isiokwu na-esonụ ga-aza ajụjụ ndị a, zaakwa ajụjụ bụ, Mmadụ nwụọ, nke ya ọ gaala?Mbọ Ndị Mmadụ Na-agba Ka Mmadụ Na-adị Ogologo NdụIHE ndị ahụ Eze Sọlọmọn maara ihe kwuru noge ochie gosiri ihe ndị mmadụ na-achọ. Ebe ọ bụ na ndụ dị mkpụmkpụ, anyị enweghịkwa ike ịgbanahụ ọnwụ, kemgbe ụwa, ndị mmadụ na-achọsi ike ịdị ogologo ndụ. Kemgbe ọtụtụ puku afọ, ndị mmadụ achọọla otú ha ga-esi adị ogologo ndụ.Dị ka ihe atụ, e nwere eze ndị Sumeria a na-akpọ Gilgamesh. E nwere ọtụtụ akụkọ ifo a kọrọ banyere ndụ ya. Otu nime ya bụ nke e dere nakwụkwọ a kpọrọ Akụkọ Gilgamesh. Akụkọ ahụ kwuru na Gilgamesh mere njem nwere ike ịta isi ya iji chọpụta ihe ọ ga-eme ka ọ ghara ịnwụ anwụ. Ma, mbọ ya kụrụ afọ nala.Ebe otu onye oge ochie na-emepụta ọgwụ nọ nebe ọ na-emepụta ọgwụIhe karịrị puku afọ abụọ gara aga, ndị na-emepụta ọgwụ na Chaịna mepụtara ọgwụ ha sịrị na o nwere ike ime ka mmadụ na-adị ogologo ndụ. Ha tinyetụrụ ya mekuri na asenik. A na-eche na ọ bụ ọgwụ a gburu ọtụtụ ndị eze Chaịna. Na Yurop oge ochie, ụfọdụ ndị na-emepụta ọgwụ gbalịrị ka ha gbarie ọlaedo ka ndị mmadụ nwee ike ịṅụ ya aṅụ. Ha chere na ebe ọ bụ na ọlaedo anaghị emebi emebi, na o nwere ike ime ka ndị mmadụ na-adị ogologo ndụ.Taa, ụfọdụ ndị sayensị na-agba mbọ ka ha chọpụta ihe mere anyị ji aka nká. Nke a gosiri na ọ ka na-agụsi ndị mmadụ agụụ ike ịchọpụta ihe ga-eme ka anyị ghara ịka nká ma nwụọ. Ma, olee ihe ha chọpụtarala?CHINEKE TINYERE MGBE EBIGHỊ EBI NOBI HA.EKLIZIASTIS 3:10, 11ỊCHỌ ỊMATA IHE MERE ANYỊ JI AKA NKÁ TAANdị sayensị na-amụ banyere mkpụrụ ndụ dị nahụ mmadụ ekwuola ihe dị iche iche karịrị narị atọ ha chere mere ndị mmadụ ji aka nká ma na-anwụ anwụ. Noge ndị na-adịbeghị anya, ha emeela ka mkpụrụ ndụ ndị dị nahụ mmadụ na anụmanụ ditekwuo ndụ aka. Ihe a ndị sayensị a mere emeela ka ụfọdụ ndị aka ji akụ na-enye ha ego ka ha nwee ike ịchọpụta ihe mere anyị ji anwụ anwụ. Gịnị ka ha merela?Ịgbalị ịgbatikwu ndụ.Ụfọdụ ndị sayensị kwuru na otu ihe na-akpata ịka nká bụ ihe dị nebe ngwụcha mkpụrụ ndụ. Ihe ahụ na-eme ka ihe dị ná mkpụrụ ndụ ghara ịgbanwe mgbe ha na-emepụta ndị ọhụrụ. Ma mgbe ọ bụla ha na-emepụta ndị ọhụrụ, ihe ahụ na-ebelata. Ka oge na-aga, mkpụrụ ndụ na-akwụsị imepụta ndị ọhụrụ, nká ebidozie.Otu nwaanyị aha ya bụ Elizabeth Blackburn nwetara nnukwu ihe nrite nafọ 2009 nihi ihe ndị ọ rụzurula na sayensị. Ya na ndị òtù ya chọpụtaraihe dị nahụ mmadụ nke na-eme ka ihe ahụ dị ná ngwụcha mkpụrụ ndụ ghara iji ike na-ebelata, meekwa ka mkpụrụ ndụ ghara ịka nká ngwa ngwa. Ma, ha kwuru na ihe ahụ na-adị ná ngwụcha mkpụrụ ndụ anaghị eme ka mmadụ dịkwuo ogologo ndụ.Ime ka mkpụrụ ndụ maliteghachi imepụta ndị ọhụrụbụ mbọ ọzọ ndị sayensị na-agba iji mee ka mmadụ ghara ịna-aka nká. Mgbe mkpụrụ ndụ anyị na-enwezighị ike imepụta ndị ọhụrụ nihi nká, ha nwere ike ịkpa mkpụrụ ndụ na-alụso ọrịa ọgụ aka ọjọọ, ya akpatara anyị ahụ ọzịza, ezigbo ahụ mgbu nakwa ọrịa ndị ọzọ. Na nso nso a, ndị sayensị nọ na Frans weere mkpụrụ ndụ nahụ ndị agadi, mee ka ha maliteghachi ịmepụta ndị ọhụrụ. Ụfọdụ nime ndị agadi a akarịala otu narị afọ. Onye isi ndị sayensị ahụ aha ya bụ Prọfesọ Jean-Marc Lemaître kwuru na ihe a ha mere gosiri na e nwere ike ime ka mkpụrụ ndụ karala nká maliteghachi imepụta ndị ọhụru.NDỊ SAYENSỊ HÀ NWERE IKE IME KA ANYỊ NA-ADỊKWU OGOLOGO NDỤ?Ọ bụghị ndị sayensị niile kwetara na ọgwụ ndị na-egbochi ịka nká ngwa ngwa ga-eme ka ndị mmadụ na-adị ogologo ndụ karịa ka ha na-adị. Neziokwu, kemgbe ihe dị ka narị afọ abụọ gara aga, ndị mmadụ na-adịkwu ogologo ndụ karịa ka ha na-adịbu. Ihe kpatara ya bụ na ndị mmadụ na-adịkwu ọcha, e nweekwala ọgwụ ndị e ji agwọ ọrịa nakwa ndị e ji egbochi ọrịa. Ụfọdụ ndị na-amụ banyere ahụ mmadụ kwuru na ụmụ mmadụ agaghị adị ndụ ogologo karịa ka ha na-adị taa.Nihe dị ka puku afọ atọ na narị ise gara aga, otu onye so dee Baịbụl, aha ya bụ Mozis, kwuru, sị: Afọ ndụ anyị na-adị afọ iri asaa; ọ bụrụkwa na anyị enwee ike pụrụ iche, ha na-adị afọ iri asatọ, ma ha jupụtara ná nsogbu na ihe ọjọọ; nihi na ha ga-agafe ngwa ngwa, anyị ewee ghara ịnọkwa. Abụ Ọma 90:10 Nagbanyeghị mbọ ndị mmadụ na-agba iji mee ka anyị na-adị ogologo ndụ, afọ ndụ anyị ka na-adị otú ahụ Mozis kwuru.Ma, e nwere ihe ndị bi ná mmiri na-anọfe narị afọ abụọ, nweekwa osisi ndị na-anọ ọtụtụ puku afọ. Ọ bụrụ na anyị ejiri afọ ole anyị na-adị ndụ tụnyere nke ihe ndị a na ihe ndị ọzọ dị ndụ, anyị nwere ike ịna-eche, sị: Ndụ a anyị na-adị afọ iri asaa ma ọ bụ iri asatọ nwụọ, ọ bụ ebe okwu biri?E Kere Anyị Ịdị Ndụ Ruo Mgbe Ebighị EbiGịnị mere ndị mmadụ jị achọ ịdị ndụ ebighị ebi? Baịbụl gwara anyị na Chineke tinyere ọchịchọ a nime anyị. Ekliziastis 3:11 Baịbụl kwukwara na Chineke bụ ịhụya. 1 Jọn 4:8 Chineke hụrụ anyị nanya, nihi ya, ọ gaghị eme ka anyị nwee ọchịchọ ịdị ndụ ebighị ebi ma ọ bụrụ na anyị agaghị adịli ndụ ebighị ebi.O nweghị onye chọrọ ịnwụ. Baịbụl kwudịrị na ọnwụ bụ onye iro anyị. 1 Ndị Kọrịnt 15:26 O nwere ndị ọ na-egbu noge, nweekwa ndị ọ na-ahapụ ruo ogologo oge. Ma, e nweghị onye ga-agbata ya nọsọ. Ọtụtụ ndị cheta na otu ụbọchị na ha ga-anwụ, obi amapụ ha, ụjọ ejidekwa ha. Ọnwụ ọ ga-emechanụ kwụsị? Ọ ga-ekweli omume?IHE MERE ANYỊ JI NWEE OLILEANYA NA NDỊ MMADỤ GA-EMECHA DỊRỊ NDỤ EBIGHỊ EBIỌ ga-eju gị anya ma ị nụ na Chineke ebughị nobi ka ndị mmadụ na-anwụ anwụ? Akwụkwọ Jenesis kwuru ihe gosiri na Chineke chọrọ ka ụmụ mmadụ dịrị ndụ ebighị ebi nụwa. Mgbe Jehova Chineke kere ụwa, o tinyere ihe niile dị ụmụ mmadụ mkpa na ihe niile ga-eme ka ha na-enwe obi ụtọ na ya. Mgbe o mechara, o kere nwoke mbụ bụ Adam ma tinye ya na paradaịs, bụ ogige dị nIden. Mgbe o kechara ihe ndị a, Chineke hụrụ ihe niile o mere, ma, lee! ha dị nnọọ mma.Jenesis 1:26,31.Mgbe Chineke kere Adam, o zuru okè. O kekwara ya noyiyi ya. Diuterọnọmi 32:4 Iv, bụ nwunyeAdam, zukwara okè. O nweghị ntụpọ ọ bụla ma nahụ ma nuche ya. Jehova gwara ha, sị: Mụọnụ ọmụmụ, baanụ ụba ma jupụta ụwa, meekwanụ ka ọ dịrị nokpuru unu, ka azụ ndị dị noké osimiri na anụ ufe nke eluigwe na ihe ọ bụla e kere eke dị ndụ nke na-agagharị nelu ala nọrọkwa nokpuru unu.Jenesis 1:28.Ọ ga-ewe Adam na Iv oge iji mụọ ụmụ, jupụta ụwa. Iv ga-amụ ụmụ, ụmụ ya amụọkwa ụmụ ruo mgbe ụmụ mmadụ jupụtara ụwa otú ahụ Chineke chọrọ. Aịzaya 45:18 Ọ bara uru ichewe na Jehova ga-asị Adam na Iv mụọ ụmụ jupụta ụwa ma ọ bụrụ na ihe o bu nobi bụ na ha ga-adị ndụ hụ naanị ụmụ ha nakwa ma eleghị anya ụmụ ụmụ ha, okwu agwụ?Cheekwa gbasara ọrụ o nyere ha ime ka ụmụ anụmanụ nọrọ nokpuru ha. Chineke gwara Adam ka ọ gụọ ụmụ anụmanụ niile aha. Nke ahụ ga-ewekwa oge. Jenesis 2:19 Ma ime ka ha nọrọ nokpuru ya pụtara na ọ ga-amụ banyere ha ma mata otú ọ ga-esi elekọta ha. Nke a ga-ewe oge karịa ịgụ ha aha.Nihi ya, ọrụ Chineke nyere Adam na Iv ịmụ ụmụ jupụta ụwa nakwa ime ka ụmụ anụmanụ nọrọ nokpuru ha gosiri na o kere Adam na Iv ịdị ogologo ndụ. Nke bụ eziokwu bụ na Adam dịrị nnọọ ogologo ndụ.CHINEKE CHỌRỌ KA ỤMỤ MMADỤ DỊRỊ NDỤ EBIGHỊ EBI NA PARADAỊS NỤWAHA DỊRỊ NNỌỌ OGOLOGO NDỤAdam dịrị ndụ afọ 930Metusela dịrị 969Noa dịrị 950Anyị na-adị afọ 70 ma ọ bụ 80Baịbụl gosiri na o nwere mgbe ụmụ mmadụ na-adị ogologo ndụ karịa otú anyị na-adị taa. Ọ sịrị: Ụbọchị niile Adam dịrị ndụ wee bụrụ narị afọ itoolu na iri atọ. Ọ kpọkwara aha mmadụ isi ndị ọzọ dịrị ndụ karịa narị afọ itoolu. Ha bụ Set, Inọsh, Ki, Jered, Metusela, na Noa. Ha niile dịrị ndụ tupu Iju Mmiri oge Noa. Noa dị narị afọ isii tupu Iju Mmiri ahụ. Jenesis 5:5-27;7:6;9:29 Olee ihe mere ha ji na-adị ogologo ndụ mgbe ahụ?A mụrụ ha obere oge Adam na Iv ghọrọ ndị na-ezughị okè. Ọ ga-abụ ya mere ha ji dịrị ogologo ndụ. Ma, olee ihe gbasara izu okè na mmadụ ịdị ogologo ndụ? Oleekwa otú a ga-esi eme ka ọnwụ kwụsị? Iji zaa ajụjụ ndị a, ka anyị buru ụzọ ghọta ihe mere anyị ji aka nká ma na-anwụ anwụ.Gịnị Mere Anyị Ji Na-aka Nká Ma Na-Anwụ Anwụ?Chineke gwara Adam, sị: Nụbọchị i riri mkpụrụ si nosisi ahụ, ị ga-anwụrịrị. Jenesis 2:17 Ọ bụrụ na Chineke kere Adam ka ọ kaa nkà ma nwụọ, ọ garaghị enye ya iwu a. Adam makwa na ọ bụrụ na ya erighị mkpụrụ osisi ahụ na ya agaghị anwụ.CHINEKE ACHỌGHỊ KA ỤMỤ MMADỤ NA-ANWỤ ANWỤAgụụ agaghị agụgbu Adam na Iv ma ọ bụrụ na ha erighị mkpụrụ si nosisi ahụ nihi na e nwere osisi ndị ọzọ na-amị mkpụrụ juru nogige ahụ. Jenesis 2:9 Ha gaara egosi na ha na-erubere Onye nyere ha ndụ isi ma a sị na ha erighị mkpụrụ osisi ahụ. Ọ gakwaara egosi na ha ma na ọ bụ Chineke kwesịrị ịna-eduzi ha.IHE MERE ADAM NA IV JI NWỤỌKa anyị nwee ike ịghọta ihe mere Adam na Iv ji nwụọ, anyị ga-atụle otu mkparịta ụka kpataara anyị nsogbu. Setan bụ Ekwensu ji agwọ ghaa otu okpookpo ụgha. Baịbụl kwuru, sị: Agwọ kasị dị akọ nime anụ ọhịa niile Jehova bụ Chineke kere. O wee malite ịgwa nwaanyị ahụ, sị: Ọ bụ eziokwu na Chineke sịrị unu erila mkpụrụ si nosisi ọ bụla dị nubi a?Jenesis 3:1.Iv zara ya, sị: Anyị nwere ike iri mkpụrụ si nosisi ndị dị nubi a. Ma, a bịa niri mkpụrụ si nosisi dị netiti ubi a, Chineke sịrị: Unu erila mkpụrụ si na ya, ee e, unu emetụla ya aka ka unu ghara ịnwụ. Agwọ ahụ gwaziri ya, sị: Unu agaghị anwụ ma ọlị. Nihi na Chineke maara na nụbọchị unu riri mkpụrụ si na ya, anya unu ga-emeghe, unu ga-adịkwa ka Chineke, mara ihe ọma na ihe ọjọọ. Ihe Setan na-ekwu bụ na Jehova bụ onye ụgha, nakwa na ọ chọghị ka Adam na Iv nweta ihe ga-abara ha uru.Jenesis 3:2-5.Iv kwetara ihe agwọ ahụ gwara ya. O lewere osisi ahụ anya, ya adị ya mma nanya, gụwakwa ya agụụ. O weere ụfọdụ nime mkpụrụ osisi ahụ, malite iri ya. Baịbụl kwuru ihe mechara mee. Ọ sịrị: E mesịa, o nyetụrụ di ya mgbe ya na ya nọ, o wee rie.Jenesis 3:6.Chineke gwara Adam, sị: Nụbọchị i riri mkpụrụ si na ya, ị ga-anwụrịrị.JENESIS 2:17O doro anya na o wutere Chineke mgbe ụmụ ya ọ hụrụ nanya kpachaara anya nupụrụ ya isi. Gịnị ka o meziri? Ọ gwara Adam, sị: Ị ga-alaghachi nala, nihi na e si na ya wepụta gị. Nihi na ájá ka ị bụ, ọ bụkwa nájá ka ị ga-alaghachi. Jenesis 3:17-19 Gịnị meziri? Baịbụl kwuru, sị: Ụbọchị niile Adam dịrị ndụ wee bụrụ narị afọ itoolu na iri atọ, o wee nwụọ. Jenesis 5:5 Mgbe Adam nwụrụ, ọ gaghị eluigwe ma ọ bụ ebe ọzọ. O nweghị ebe ọ dịbu ndụ tupu Jehova esi nájá kee ya. Nihi ya, mgbe ọ nwụrụ, ọ ghọrọ ájá. Ọ dịghịzi adị. Leenụ ihe ha mere onwe ha.IHE MERE NA ANYỊ EZUGHỊ OKÈEbe ọ bụ na Adam na Iv kpachaara anya nupụrụ Chineke isi, ha ezuzighị okè, ha enweghịzikwa olileanya ịdị ndụ ebighị ebi. Ahụ ha gbanwere, ha aghọọ ndị na-ezughị okè na ndị mmehie. Ma, ọ bụghị naanị ha ka nnupụisi ha kpataara nsogbu. Ụmụ niile ha ga-amụ agaghị ezu okè.Ndị Rom 5:12kwuru, sị: Dị nnọọ ka mmehie si naka otu mmadụ Adam bata nụwa, ọnwụ esikwa ná mmehie bata, ọnwụ wee si otú ahụ gbasaa ruo mmadụ niile nihi na ha niile mehiere.Baịbụl kwuru na mmehie na ọnwụ dị ka ihe mkpuchi nke kpuchiri ndị niile, na ákwà a kpara akpa nke kpuchiri mba niile. Aịzaya 25:7 Ihe mkpuchi a kpuchiri ụmụ mmadụ nke na ha agaghị enwe ike isi na ya pụta. Neziokwu, mmadụ niile na-anwụ nime Adam. 1 Ndị Kọrịnt 15:22 Anyị na-ajụzi ụdị ajụjụ Pọl onyeozi jụrụ. Ọ jụrụ, sị: Ònye ga-anapụta m nahụ nke na-eduga m nịnwụ ụdị ọnwụ a? È nwere onye ga-anapụtali anyị?Rom 7:24.Olee Otú A Ga-esi Emeri Onye Iro Anyị Bụ Ọnwụ?NAGBANYEGHỊ na isi ahụ nne na nna anyị mbụ nupụụrụ Chineke mere ka ụmụ mmadụ bụrụ ndị mmehie ma na-anwụ anwụ, ọ gbanweghị ihe Chineke bu nobi kee ụmụ mmadụ. Chineke kwuru ọtụtụ ebe na Baịbụl na nzube ya agbanwebeghị.Ndị ezi omume ga-enweta ụwa, ha ga-ebikwa nelu ya ruo mgbe ebighị ebi.Abụ Ọma 37:29.Ọ ga-eloda ọnwụ ruo mgbe ebighị ebi, Ọkaakaa Onyenwe anyị Jehova ga-ehichapụkwa anya mmiri nihu niile.Aịzaya 25:8.Dị ka onye iro ikpeazụ, a ga-eme ka ọnwụ ghara ịdị irè.1 Ndị Kọrịnt 15:26.Ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ.Mkpughe 21:4.Olee otú Chineke ga-esi eloda ọnwụ ma ọ bụ mee ka ọnwụ ghara ịdị irè? Dị ka anyị kwuru na mbụ, Baịbụl kwuru na ndị ezi omume ga-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi. Ma o kwukwara na e nweghị onye ezi omume nụwa nke na-eme naanị ezi ihe. Ekliziastis 7:20 Ọ pụtara na Chineke ga-ahapụ ihe o kwuru na Baịbụl, gharazie ịtụ anya ka ndị mmadụ mee ihe o nyere niwu ka o nwee ike imeri ọnwụ? Mbanụ. Chineke agaghị eme ihe dị otú ahụ nihi na Chineke apụghị ịgha ụgha. Taịtọs 1:2 Gịnịzi ka Chineke ga-eme iji mezuo ihe o bu nobi kee ụmụ mmadụ?CHINEKE GA-ELODA ỌNWỤ RUO MGBE EBIGHỊ EBI.AỊZAYA 25:8O NYERE IHE MGBAPỤTA IJI MERIE ỌNWỤJehova Chineke meere anyị ihe ọma nye anyị ihe mgbapụta iji napụta anyị naka ọnwụ. Ihe mgbapụta bụ ụgwọ a kwụrụ maka ihe e mebiri ma ọ bụ iwu a dara. Ụgwọ a na ihe e mebiri ga-aha. Ebe ọ bụ na mmadụ niile bụ ndị mmehie, bụrụkwa ndị a mara ikpe ọnwụ, Baịbụl kwuru hoo haa, sị: Ọ dịghị otu nime ha pụrụ ịnapụta nwanne ya ma ọlị, ọ dịghịkwa nke pụrụ inye Chineke ihe mgbapụta maka ya; Ihe mgbapụta a ga-akwụ maka mkpụrụ obi ha dị oké ọnụ nke na ọ dịghị adị ruo mgbe ebighị ebi.Abụ Ọma 49:7, 8.Mmadụ na-ezughị okè nwụọ, ọ na-akwụ ụgwọ mmehie nke ya naanị, ọ gaghị agbapụtali onwe ya ma ọ bụ kwụọ ụgwọ mmehie nke onye ọzọ. Ndị Rom 6:7 Nihi ya, ọ bụ onye zuru okè nke na-enweghị mmehie ga-enye ndụ ya iji gbapụta anyị ná mmehie.Ndị Hibru 10:1-4.Ihe a ka Chineke si naka Ọkpara ya bụ Jizọs meere anyị. O si neluigwe zite ya ka a mụọ ya nụwa dị ka mmadụ zuru okè na-enweghị mmehie. 1 Pita 2:22 Jizọs kwuru na ọ bịara ka o nye mkpụrụ obi ya ka ọ bụrụ ihe mgbapụta nọnọdụ ọtụtụ mmadụ. Mak 10:45 Ọ nwụrụ ka ọ kwụọ ụgwọ mmehie anyị ma gbapụta anyị naka ọnwụ.Jọn 3:16.OLEE MGBE A GA-EMERI ỌNWỤ?Anyị na-ahụ ka amụma Baịbụl buru na a ga-enwe oge dị oké egwu, nke tara akpụ na-emezu taa. Ọ na-egosi na anyị bi noge ikpeazụ nke ụwa ọjọọ a. 2 Timoti 3:1 Oge ikpeazụ a ga-agwụ nụbọchị ikpe na ụbọchị mbibi nke ndị na-adịghị asọpụrụ Chineke. 2 Pita 3:3,7 Ma, a gaghị ebibi ndị hụrụ Chineke nanya, a ga-ejikwa ndụ ebighị ebi gọzie ha.Matiu 25:46.Jizọs bịara ka o nye mkpụrụ obi ya ka ọ bụrụ ihe mgbapụta nọnọdụ ọtụtụ mmadụ.Mak 10:45Ọtụtụ nde mmadụ a ga-akpọlite nọnwụ ga-enwe ohere ịdị ndụ ebighị ebi. Jizọs kpọlitere mmadụ nọnwụ mgbe ọ gara nobodo Nen. Nebe ahụ, otu mkpụrụ nwa nke otu nwaanyị diya nwụrụ nwụnahụrụ ya. Jizọs nwere ọmịiko nebe ọ nọ ma kpọlitere ya nwa ya nọnwụ. Luk 7:11-15 Pọl onyeozi kwukwara, sị: Enwekwara m olileanya nebe Chineke nọ . . . na a gaje inwe mbilite nọnwụ nke ma ndị ezi omume ma ndị ajọ omume. Olileanya mbilite nọnwụ bụ otú Chineke si gosi anyị na ọ hụrụ anyị nanya nke ukwu.Ọrụ Ndịozi 24:15.Ọtụtụ ijeri mmadụ ga-enwe olileanya ịdị ndụ ebighị ebi. Baịbụl kwuru, sị: Ndị ezi omume ga-enweta ụwa, ha ga-ebikwa nelu ya ruo mgbe ebighị ebi. Abụ Ọma 37:29 Noge ahụ, ha ga-enwe ezigbo obi ụtọ ịhụ mgbe okwu Pọl kwuru ihe dị ka puku afọ abụọ gara aga na-emezu. Ọ sịrị: Ọnwụ, olee mmeri gị? Ọnwụ, olee ebe ihe i ji agba mmadụ dị? 1 Ndị Kọrịnt 15:55 Mgbe ahụ ka a ga-emeri ọnwụ, bụ onye iro na-echi ụmụ mmadụ ọnụ nala.Olee Otú Ị Ga-esi Enweta Ndụ Ka Mma?Ọ BỤGHỊ otú Chineke chọrọ ka ndụ dịrị ka ndụ dị ugbu a. Chineke chọrọ ka ndị mmadụ ndị chọrọ ka ọ na-achị ha jupụta ụwa, ha ana-erubere ya isi ma na-eṅomi ịhụya ya na àgwà ọma ndị ọzọ o nwere. Ọ chọkwara ka ha na-enwe obi ụtọ ka ha na-azụ ụmụ ha, na-achọpụta ihe ọhụrụ, na-emekwa ka ụwa niile ghọọ paradaịs.CHINEKE KWERE NKWA IME KA IHE DỊ NỤWA OTÚ Ọ CHỌRỌ KA Ọ DỊỌ na-eme ka agha kwụsị ruo na nsọtụ ụwa.Abụ Ọma 46:9.Oge a kara aka maka ibibi ndị na-ebibi ụwa wee bịa.Mkpughe 11:18.Ọ dịghị onye bi na ya nke ga-asị: Ana m arịa ọrịa.Aịzaya 33:24.Ndị m họọrọ ga-eji ihe aka ha rụpụtara mee ihe nuju.Aịzaya 65:22.Olee otú a ga-esi emezu amụma ndị a? Chineke ahọpụtala Ọkpara ya bụ Jizọs ka ọ bụrụ Eze nke ọchịchị kacha mma ga-esi neluigwe chịa ụwa a. Baịbụl kpọrọ ọchịchị ahụ Alaeze Chineke. Daniel 2:44 Baịbụl kwuru banyere Jizọs, sị: Chineke ga-enyekwa ya ocheeze, ọ ga-achịkwa dị ka eze.Luk 1:32, 33.Mgbe Jizọs nọ nụwa, ọ rụrụ ọtụtụ ọrụ ebube iji gosi na ihe ga-akara ụmụ mmadụ mma mgbe ọ ga-achịwa ụwa.JIZỌS GOSIRI IHE ỌMA NDỊ Ọ GA-EMERE NDỊ NA-ERUBERE CHINEKE ISIỌ gwọrọ ụdị ọrịa dị iche iche iji gosi otú ọ ga-esi akwụsị ọrịa niile na-enye ụmụ mmadụ nsogbu.Matiu 9:35.O mere ka ebili mmiri na-eme daa jụụ, si otú ahụ gosi otú ọ ga-esi echebe ụmụ mmadụ ka ọdachi ndị na-emere onwe ha ghara ibibi ha.Mak 4:36-39.O nyere ọtụtụ puku mmadụ nri, na-egosi na ọ ga-enye ụmụ mmadụ ihe niile dị ha mkpa ná ndụ.Mak 6:41-44.O mere ka mmiri ghọọ mmanya notu agbamakwụkwọ ọ gara iji gosi na ọ ga-enye anyị ihe niile ga-eme ka ndụ na-atọ anyị ụtọ.Jọn 2:7-11.Gịnị ka ị ga-eme ka i nweta ndụ ahụ Chineke kwere ndị hụrụ ya nanya ná nkwa? E nwere ụzọ i kwesịrị iso. Baịbụl kpọrọ ya okporo ụzọ nke na-eduba ná ndụ. O kwuru na ndị na-achọta ya dịkwa ole na ole.Matiu 7:14.ỊCHỌTA ỤZỌ AHỤ NA-EDUBA NÁ NDỤ KA MMAGịnị bụ ụzọ ahụ na-eduba ná ndụ?Ụzọ ahụ na-eduba ná ndụ na-anọchi anya ihe niile Chineke gwara anyị na-eme. Chineke kwuru, sị: Mụ onwe m, Jehova, bụ Chineke gị, Onye na-akụziri gị otú ị ga-esi baara onwe gị uru, Onye na-eme ka i jee ije nụzọ i kwesịrị iso. Aịzaya 48:17 Ije ije nụzọ a ga-eme ka ndụ gị ka mma.Jizọs kwuru, sị: Ọ bụ m bụ ụzọ na eziokwu na ndụ. Jọn 14:6 Ọ bụ ikwere eziokwu ndị Jizọs kụziri na iṅomi ya ga-eme ka anyị bịaruo Chineke nso, ndụ anyị akakwa mma.Olee otú ị ga-esi achọta ụzọ ahụ na-eduba ná ndụ?E nwere ọtụtụ okpukpe, ma Jizọs kwuru, sị: Ọ bụghị onye ọ bụla nke na-asị m, Onyenwe anyị, Onyenwe anyị, ga-aba nalaeze eluigwe,kama ọ bụ onye na-eme uche Nna m nke nọ neluigwe ga-aba na ya. Matiu 7:21 O kwukwara, sị: Unu ga-amata ha site ná mkpụrụ ha. Matiu 7:16 Baịbụl ga-enyere gị aka ịmata nke bụ ezi okpukpe na okpukpe ụgha.Jọn 17:17.Olee otú ị ga-esi ebido ije ije nụzọ ahụ na-eduba ná ndụ?E nwere ihe ndị i kwesịri ịmụta banyere Onye nyere anyị niile ndụ. Ònye ka ọ bụ? Gịnị bụ aha ya? Olee ụdị onye ọ bụ? Gịnị ka ọ na-emere anyị? Gịnịkwa ka ọ chọrọ ka anyị na-eme?Ihe Chineke chọrọ ka ụmụ mmadụ na-eme abụghị naanị ịrụ ọrụ, rie nri, gwuo egwu ma mụọ ụmụ. Ọ chọkwara ka anyị mata ya nihi na ọ bụ Onye Okike anyị, ma bụrụ enyi ya. Anyị ga-egosi na anyị hụrụ ya nanya ma anyị na-eme uche ya. Jizọs kwuru, sị: Iji nweta ndụ ebighị ebi, ọ dị ha mkpa ịmata gị nke ọma, onye naanị ya bụ ezi Chineke.Jọn 17:3.CHINEKE NA-ESI NA BAỊBỤL AKỤZIRI GỊ OTÚ Ị GA-ESI BAARA ONWE GỊ URU.AỊZAYA 48:17ỊMALITE IJE IJE NỤZỌ AHỤỌ bụrụ na anyị amụta ihe Chineke chọrọ ka anyị na-eme, o nwere ike ịdị mkpa ka anyị mee mgbanwe ụfọdụ ná ndụ anyị. O nwere ike iyi ihe siri ike omume. Ma nke bụ eziokwu bụ na ndụ anyị ga-aka mma ma anyị bido ije ije nụzọ nke ndụ ahụ. Ndịàmà Jehova na-amụrụ ndị mmadụ Baịbụl nanaghị ha ego noge na ebe dị ha mma iji nyere ha aka ịmata azịza ajụjụ ndị dị mkpa ndị mmadụ na-ajụ banyere Chineke. I nwere ike isi na jw.orgig gwa anyị ka anyị na gị mụwa Baịbụl.Anyị Ga-enweli Obi Ụtọ Ugbu AINWE AFỌ OJUJUBaịbụl kwuru, sị:Ka ụzọ ndụ unu bụrụ nke ịhụya ego na-adịghị na ya, ka unu nọ na-enwe afọ ojuju nihe ndị dị ugbu a.Ndị Hibru 13:5.Taa, e nwere ọtụtụ ihe ndị mmadụ na-ekwu na anyị kwesịrị inwe. Ma, Baịbụl gwara anyị na anyị ga-enweli afọ ojuju nihe ndị dị ugbu a. Olee otú anyị ga-esi enwe ya?Ahụla ego nanya.Ịhụ ego nanya na-eme ka ndị mmadụ na-eme ihe ọ bụla ha nwere ike ime iji nweta ego nagbanyeghị nsogbu o nwere ike ịkpatara ezinụlọ ha, mmekọrịta ha na ndị enyi ha, àgwà ha na ùgwù ha. 1 Timoti 6:10 Ịhụ ego nanya abaghị uru. E mechaa, ego agaghịkwa eju onye ọ bụla nke hụrụ akụ nanya afọ.Ekliziastis 5:10.Jiri ndị mmadụ kpọrọ ihe karịa ihe onwunwe.Neziokwu, ihe onwunwe bara uru taa. Ma, ha enweghị ike iji anyị kpọrọ ihe ma ọ bụ hụ anyị nanya. Ọ bụ naanị ndị mmadụ nwere ike ime ihe ndị ahụ. Inwe ezi enyi ga-eme ka anyị na-enwe afọ ojuju ná ndụ.Ilu 17:17.IME IHE BAỊBỤL KWURU GA-EME KA NDỤ ANYỊ KA MMA TAAIDI ỌRỊABaịbụl kwuru, sị:Obi nke na-aṅụrị ọṅụ bara uru dị ka ihe na-agwọ ọrịa.Ilu 17:22.Ọṅụ nwere ike inyere anyị aka idi ọrịa anyị otú ahụ ọgwụ nwere ike ịgwọ mmadụ ọrịa. Ma, olee otú anyị ga-esi na-aṅụrị ọṅụ mgbe anyị na-arịa ọrịa?Na-enwe obi ụtọ.Ọ bụrụ na anyị ana-eche naanị banyere nsogbu anyị, ụbọchị niile ga na-adị anyị njọ nanya. Ilu 15:15 Kama ịna-echekarị gbasara nsogbu anyị, Baịbụl kwuru ka anyị gosi na anyị bụ ndị nwere ekele. Ndị Kọlọsi 3:15 Na-enwe obi ụtọ maka ihe ọma ndị ị na-ahụ nagbanyeghị otú ha hà. Ile otú anyanwụ si ama mma mgbe ọ na-ada, ikuku ndụ na-ekusa gị, na ọnụ ọchị onye hụrụ gị nanya mụmụụrụ gị socha nihe ndị nwere ike ime ka obi na-atọ gị ezigbo ụtọ.Na-emere ndị ọzọ ihe.Ọ bụrụgodị na anyị na-arịa ọrịa, anyị ga-achọpụta na a na-enweta obi ụtọ ka ukwuu ninye ihe karịa ka a na-enweta nịnara ihe. Ọrụ Ndịozi 20:35 Ọ bụrụ na ndị ọzọ ekelee anyị maka ihe anyị meere ha, obi ga-adịkwu anyị ụtọ, ya emeekwa ka anyị ghara ịna-echegbu onwe anyị banyere nsogbu anyị. Anyị nwere ike ime ka ndụ anyị ka mma ma ọ bụrụ na anyị ana-enyere ndị ọzọ aka ka ndụ ha ka mma.DI NA NWUNYE ỊDỊ NEZIGBO MMABaịbụl kwuru, sị:Chọpụta ihe ndị ka mkpa.Ndị Filipaị 1:10.Di na nwunye nwere ike itisa ma ọ bụrụ na ha anaghị ewepụta nnukwu oge na-anọrị. Di na nwunye kwesịrị iwere alụmdi na nwunye ha ka otu nime ihe ndịkachamkpa ná ndụ ha.Na-emekọnụ ihe ọnụ.Kama ime ihe na-amasị gị naanị gị, unu kwesịrị ịhazi ka unu na-emekọ ihe ụfọdụ ọnụ. Baịbụl kwuru na abụọ dị mma karịa otu. Ekliziastis 4:9 Unu nwere ike isikọ nri ọnụ, soro megaa ahụ, gwukọọ egwu ma ọ bụkwanụ mekọọ ihe ndị ọzọ ọnụ.Gosi na ị hụrụ di gị ma ọ bụ nwunye gị nanya.Baịbụl gwara di na nwunye ka ha hụ ibe ha nanya ma na-asọpụrụ ibe ha. Ndị Efesọs 5:28,33 Ịmụmụrụ di ma ọ bụ nwunye gị ọnụ ọchị, ịmakụ ya ma ọ bụ inye ya obere onyinye nwere ike ime ka gị na ya dịkwuo ná mma. Di ma ọ bụ nwunye ekwesịghị ikwu ma ọ bụ mee ihe ọ bụla ga-egosi onye na-abụghị di ma ọ bụ nwunye ya na o nwere mmasị iso ya nwee mmekọahụ.Ndị Hibru 13:4.Olee Olileanya Dịịrị Ndị Nwụrụ Anwụ?Ọnwụ na-emetụta mmadụ niile. Ma mmadụ nwụọ, nke ya ọ gwụla? È chefuola ndị nwụrụ anwụ kpamkpam? È nwere olileanya dịịrị ndị nwụrụ anwụ?LEGODỊ IHE BAỊBỤL KWURU GBASARA YA:E CHEFUBEGHỊ NDỊ NWỤRỤ ANWỤNdị niile nọ nili ncheta ga-apụta.Jọn 5:28, 29.Chineke na-echeta ndị nwụrụ anwụ. Ọ ga-akpọlite ndị ọ chọrọ ịkpọlite nọnwụ.A GA-ENWE MBILITE NỌNWỤ NỤWAA gaje inwe mbilite nọnwụ nke ma ndị ezi omume ma ndị ajọ omume.Ọrụ Ndịozi 24:15.A ga-akpọlite ọtụtụ ijeri ndị nwụrụ anwụ. Ha ga-enwekwa olileanya ịdị ndụ ebighị ebi mgbe udo ga-eju ebe niile.E NWERE IHE MERE OBI JI KWESỊ ISI ANYỊ IKE NA A GA-ENWE MBILITE NỌNWỤChineke na-agụ kpakpando niile ọnụ; ọ na-akpọ ha niile aha ha.Abụ Ọma 147:4.Ebe ọ bụ na Chineke nwere ike ịkpọ kpakpando niile aha ha, ọ gaghị esiri ya ike icheta ndị ọ ga-akpọlite nọnwụ. 