 Ụlọ Nche Ọgọst 1, 2014  Chineke Ò Nwere Mmasị nEbe Ị Nọ?Isiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AChineke Ọ Na-eche Banyere Gị?Mba niile dị ka mmiri si na bọket tapụ.AỊZAYA 40:15Devid ò kwesịrị ichewe na Jehova na-echeta ya? Chineke ọ na-eche banyeregịnwa?Ọ na-esiri ọtụtụ ndị ike ikweta na Chineke onye pụrụ ime ihe niile ji ha kpọrọ ihe. Gịnị mere o ji esiri ha ike ikweta?Otu ihe kpatara ya bụ na Chineke abụghị mmadụ, ọ kakwa ụmụ mmadụ. Ọ bụrụ na Chineke anọrọ neluigwe lee mba niile anya, ha dị ka mmiri si na bọket tapụ; ọ na-ewerekwa ha dị ka uzuzu nke dị nelu ihe ọtụtụ. Aịzaya 40:15 E nwere otu nwoke na-ede akwụkwọ noge a. O kweghị na Chineke. Ọ sịrị na ọ bụrụ na mmadụ chere na Chineke dị nakwa na Chineke ji ya kpọrọ ihe, nweekwa mmasị nihe ndị ọ na-eme, onye ahụ mụ anya na-arọ nrọ.Ma, e nwere ndị chere na Chineke anaghị eche banyere ha nihi ihe ọjọọ ha na-eme. Dị ka ihe atụ, otu nwoke aha ya bụ Jim kwuru, sị: M na-ekpe ekpere mgbe niile ka obi ruo m ala nakwa ka m na-ejide onwe m. Ma obere oge, mụ ebidokwa wewa iwe ọkụ. M bịaziri chee na ihe ọjọọ eriela m ahụ nke na Chineke enwelighị ike inyere m aka.Ebe Chineke nọ ọ dị ezigbo anya nke na ọ naghị ahụ anyị? Olee otú o si were anyị bụ ndị na-ezughị okè? A sị na Chineke emeghị ka anyị mata ụdị onye ọ bụ, o nweghị onye gaara aza ajụjụ ndị a. Ma, Okwu Chineke e dere nike mmụọ nsọ, ya bụ, Baịbụl, mere ka o doo anyị anya na Chineke anọghị ebe dị anya, ọ bụghịkwa onye ihe gbasara anyị na-anaghị emetụ nobi. Baịbụl sịrị na ọ nọghị nebe dị anya nebe onye ọ bụla nime anyị nọ. Ọrụ Ndịozi 17:27 Nisiokwu anọ na-eso nke a, anyị ga-eleba anya nihe Chineke gwara anyị gbasara otú o si nwee mmasị nebe onye ọ bụla nime anyị nọ nakwa otú o sirila gosi na ya nwere mmasị nebe ndị mmadụ ibe anyị nọ, bụ ndị dịrị ndụ otú a anyị dị ndụ ugbu a.Anya Chineke Dị nEbe Ị NọNne ma ọ bụ nna hụrụ ụmụ ya nanya na-aka elebara nwa ya nke dị obere anyaIHE MERE O JI ESIRI ỤFỌDỤ NDỊ IKE IKWETA:Otu nchọpụta e mere noge na-adịbeghị anya gosiri na ọ bụrụ na e buru ihe ruru otu narị ijeri planet ma ọ bụ ụwa tinye nime ụyọkọ kpakpando nke ụwa anyị a dị na ya, ha niile ga-abanyecha nime ya. Ebe ọ bụ na ụyọkọ kpakpando ndị Chineke kere buru ibu otú a, ọtụtụ ndị na-ajụ, sị: Olee otú Chineke onye pụrụ ime ihe niile ga-esi na-ahụ ihe ụmụ mmadụ na-eme nime obere ụwa anyị a?IHE BAỊBỤL NA-AKỤZIRI ANYỊ:Chineke enyeghị anyị Baịbụl ma chefuzie anyị. Kama ime otú ahụ, ọ gwara anyị ihe ga-eme ka obi sie anyị ike. Ọ sịrị: M ga-enye gị ndụmọdụ, anya m ga-adị nebe ị nọ.Abụ Ọma 32:8.Ka anyị leba anya nihe mere otu nwaanyị Ijipt aha ya bụ Hega. Nwaanyị a dịrị ndụ nihe dị ka puku afọ abụọ tupu a mụọ Kraịst. Mgbe Hega tụụrụ ime, o bidoro ledawa nne ya ukwu bụ Seraị anya. Nihi ya, Seraị wedara ya ala, nke mere na ọ gbagara nala ịkpa. Chineke ò chefuziri Hega maka na o mere ihe na-adịghị mma? Baịbụl sịrị: Mmụọ ozi Jehova hụrụ ya. Mmụọ ozi ahụ gwara Hega, sị: Ahụ a na-emekpa gị eruwo Jehova ntị. Hega gwaziri Jehova, sị: Ị bụ Chineke nke na-ahụ ụzọ.Jenesis 16:4-13.Chineke nke na-ahụ ụzọ na-ahụkwa gịnwa. Dị ka ihe atụ, nwaanyị hụrụ ụmụ ya nanya na-aka eleru ụmụ ya ndị nke obere anya nihi na ọ bụ ha ka e kwesịrị ilebara anya karịa ndị nke totụrụla eto. Chineke na-emekwa otú ahụ. Ọ na-aka elebara anyị anya mgbe anyị nọ ná nsogbu nakwa mgbe anyị chọrọ onye ga-enyere anyị aka. Jehova sịrị: Ọ bụ ebe dị elu na ebe dị nsọ ka m bi, mụ na onye e gburu mmụọ ya na onye mmụọ ya dị ala bikwa, iji mee ka a tụtee mmụọ nke ndị ọ na-enweghị ka ọ hà ha, meekwa ka obi nke ndị e gburu mmụọ ha nwee ume.Aịzaya 57:15.Ma, i nwere ike ịjụ, sị:Olee otúo si bụrụ na anya Chineke dị nebe m nọ? Ọ bụ otú m dị nanya ka ọ na-ahụ, ka ọ na-ahụ ihe dị m nobi ma ghọta ụdị onye m bụ?Chineke Ma Gị nke ỌmaAnya gị hụrụ m ọbụna mgbe m bụ nwa e bu nafọ.ABỤ ỌMA 139:16IHE MERE O JI ESIRI ỤFỌDỤ NDỊ IKE IKWETA:Ọtụtụ ndị chere na naanị otú Chineke si were ụmụ mmadụ bụ na ha bụ ndị mmehie, ya bụ, ndị na-adịghị ọcha na ndị ọ na-ekwesịghị ilebara anya. Dị ka ihe atụ, e nwere otu nwaanyị aha ya bụ Kendra. E nwere mgbe obi dara ya mbà, obi ana-amakwa ya ikpe maka na ọ naghị emetacha ihe Chineke chọrọ ka ụmụ mmadụ na-eme. Kendra sịrị na ihe a mere ka ya kwụsị ikpe ekpere.IHE BAỊBỤL NA-AKỤZIRI ANYỊ:Ihe Jehova na-ahụ abụghị naanị na i zughị okè, ọ na-enyochakwa obi gị, ghọta ụdị mmadụ ị bụ. Baịbụl sịrị: Ya onwe ya maara nnọọ otú e si kpụọ anyị, ọ na-echeta na anyị bụ ájá. Ihe ọzọ bụ na ọ dịghị emeso anyị dị ka mmehie anyị si dị. Ọ bụrụ na anyị echegharịa, ọ na-emere anyị ebere ma gbaghara anyị.Abụ Ọma 103:10,14.Ka anyị lebagodị anya nihe Baịbụl kwuru gbasara eze Izrel aha ya bụ Devid, bụ onye anyị kwuru okwu ya nisiokwu mbụ gbara nỤlọ Nchea. Devid kpegaara Chineke ekpere, sị: Anya gị hụrụ m ọbụna mgbe m bụ nwa e bu nafọ, e dekwara akụkụ ahụ m niile nakwụkwọ gị . . . Chineke, biko, nyochaa m, marakwa obi m. Abụ Ọma 139:16,23 Neziokwu, Devid maara na nagbanyeghị na o nwere oge ndị ya mere mmehie dị oké njọ, Jehova ga-achọpụtali na ya ji obi ya niile chegharịa.Jehova ma gị nke ọma karịa otú mmadụ ọ bụla maara gị. Baịbụl sịrị: Mmadụ na-ahụ ihe anya na-ahụ; ma Jehova na-ahụ ihe dị nobi. 1 Samuel 16:7 Chineke ma ihe ndị mere i ji akpa àgwà otú i si akpa. Ihe ndị ahụ bụ: ihe ị ṅụtara nara, otú e si zụọ gị, ebe ị nọ too, na ụdị mmadụ ị bụ. Chineke na-ahụkwa ụdị mmadụ ị na-agbalị ka ị bụrụ. O jighị mgbalị a ị na-eme egwu egwu nagbanyeghị na ị na-emejọ ihe mgbe ụfọdụ.Ma, oleezi otú Chineke si eji ihe niile a ọ ma banyere gị akasi gị obi?Chineke Nwere Ike Ịkasi Gị ObiỌkpara Chineke . . . hụrụ m nanya ma nyefee onwe ya maka m.NDỊ GALESHIA 2:20IHE MERE O JI ESIRI ỤFỌDỤ NDỊ IKE IKWETA:Nagbanyeghị na ụfọdụ ndị na-achọ onye ga-akasi ha obi, ha chere na ọ bụrụ na ha arịọ Chineke ka ọ gbatara ha ọsọ enyemaka mgbe ha nọ ná nsogbu, na ọ pụtara na ha na-achọ naanị ọdịmma onwe ha. E nwere otu nwaanyị aha ya bụ Raquel. Ọ sịrị: Ọ na-abụ m lechaa mmadụ ole nọ nụwa nakwa nsogbu ndị ha nwere, nsogbu m na-adịzi m ntakịrị nke na obi anaghị ekwe m rịọ Chineke ka o nyere m aka.IHE BAỊBỤL NA-AKỤZIRI ANYỊ:E nwere ụzọ Chineke sirila gbatara ndị mmadụ ọsọ enyemaka ma na-akasi ha obi. Onye ọ bụla dị ndụ nụwa taa ketara mmehie. Ọ bụ mmehie ahụ mere na o nweghị ka mmadụ metachaa ihe Chineke chọrọ. Ma, Chineke hụrụ anyị nanya wee zite Ọkpara ya bụ Jizọs Kraịst ka ọ bụrụ àjà ime udo maka mmehie anyị. 1 Jọn 4:10 Ọ bụ àjà Jizọs ji ndụ ya chụọ mere Chineke ji agbaghara anyị mmehie anyị, meekwa ka obi anyị ghara ịna-ama anyị ikpe. Ọ bụkwa ya mere anyị ji nwee olileanya ịdị ndụ ruo mgbe ebighị ebi nụwa ọhụrụ nke udo ga-adị na ya.Ma, àjà ahụ ọ bụ naanị maka mmadụ niile, ka Chineke ò jikwa ya egosi na ọ hụrụ gịnwa nanya?Ka anyị lebagodị anya nihe Pọl onyeozi kwuru. Otú àjà Jizọs chụrụ si metụ ya nobi mere ka o dee, sị: Ndụ nke m dị ugbu a nanụ ahụ, m dị ya site nokwukwe nke m nwere nebe Ọkpara Chineke nọ, bụ onye hụrụmnanya ma nyefee onwe ya makam.Ndị Galeshia 2:20 Jizọs nwụrụ tupu Pọl aghọọ Onye Kraịst. Nagbanyeghị ya, Pọl weere àjà ahụ ka onyinye Chineke nyereyanwa.Àjà ahụ Jizọs ji ndụ ya chụọ bụkwa onyinye Chineke nyeregịnwa.Onyinye a gosiri na Chineke ji gị kpọrọ ihe. Àjà ahụ nwere ike inye gị nkasi obi ebighị ebi, meekwa ka i nwee ezi olileanya ka i wee guzosie ike nomume ọma niile nakwa nokwu ọma niile.2 Ndị Tesalonaịka 2:16, 17.Neziokwu, Jizọs ji ndụ ya chụọ àjà ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ puku afọ abụọ gara aga. Ma, olee ihe Chineke na-emenoge anke gosiri na ọ chọrọ ka gị na ya dịrị ná mma?Chineke Chọrọ Ka Gị na Ya Dịrị ná MmaIHE MERE O JI ESIRI ỤFỌDỤ NDỊ IKE IKWETA:Ọ na-adị ọtụtụ ndị kweere na Chineke ka ha na ya enweghị ike ịdị ná mma. Dị ka ihe atụ, e nwere otu nwaanyị Ayaland aha ya bụ Christina. Ọ na-aga chọọchị kwa izu. Ma o kwuru, sị: M weere Chineke ka onye kere ihe niile. Ma, amaghị m onye ọ bụ. O nwetụbeghị mgbe ọ dị m ka mụ na ya ọ dị ná mma.IHE BAỊBỤL NA-AKỤZIRI ANYỊ:Mgbe ọ bụla ọ dị anyị ka o nweghị ihe jikọtara anyị na Chineke, Chineke anaghị elefuru anyị anya. Jizọs mere ihe atụ gosiri na Chineke na-eche banyere anyị. Ọ sịrị: Ọ bụrụ na otu nwoke nwere otu narị atụrụ ma otu nime ha akpafuo, ọ gaghị ahapụ iri itoolu na itoolu ahụ nelu ugwu wee gaa chọwa nke ahụ kpafuru akpafu? Olee ihe anyị ga-amụta nihe atụ a? Jizọs sịrị: Notu aka ahụ, ọ dịghị Nna m nke bi neluigwe mma ka otu nime ndị a dị nta laa niyi.Matiu 18:12-14.Onye ọ bụla nime ndị a dị nta  bara ezigbo uru nanya Chineke. Oleekwanụ otú Chineke si achọ nke ahụ kpafuru akpafu? Amaokwu Akwụkwọ Nsọ e dere ná mmalite isiokwu a kwuru na Jehovana-adọtandị mmadụ nebe ọ nọ.Ole ndị taa na-aga nụlọ ndị mmadụ nakwa nebe ọhaneze na-anọ agwa ha ihe Baịbụl kwuru gbasara Chineke?Ka anyị leba anya notú Chineke sirila dọta ndị ji obi ha niile chọọ ife ya. Noge ndịozi Jizọs nọ nụwa, Chineke zipụrụ onye na-eso ụzọ Kraịst aha ya bụ Filip ka ọ gakwuru otu nwoke na-arụ ọrụ nobí eze nwaanyị ndị Itiopia ma kọwaara ya amụma Baịbụl ọ nọ nụgbọ ịnyịnya ya na-agụ. Ọrụ Ndịozi 8:26-39 O nwekwara mgbe Chineke gwara Pita onyeozi ka ọ gaa nụlọ ọchịagha ndị Rom aha ya bụ Kọnịliọs. Kọnịliọs na-ekpe ekpere, na-agbalịkwa ike ya niile ka o fee Chineke. Ọrụ Ndịozi 10:1-48 Chineke mekwara ka Pọl onyeozi na ndị ha na ya so gaa ná mmiri dị nso nobodo Filipaị. Mgbe ha ruru ebe ahụ, ha hụrụ otu nwaanyị aha ya bụ Lidia, bụ onye na-efe Chineke. Jehova meghere obi nwaanyị a, ya anabata ihe Pọl nọ na-ekwu.Ọrụ Ndịozi 16:9-15.Ná nke ọ bụla nakụkọ ndị a, Jehova mere ka ndị chọrọ ịmata onye ọ bụ mata ya. Ole ndị taa na-aga nụlọ ndị mmadụ nakwa nebe ọhaneze na-anọ agwa ha ihe Baịbụl kwuru gbasara Chineke? Ọtụtụ ndị ga-asị na ọ bụ Ndịàmà Jehova. Jụọ onwe gị, sị: Ọ ga-abụ na Chineke ji ha na-eme ka mụ na ya dịrị ná mma? Anyị na-agba gị ume ka ị rịọ Chineke ka o nyere gị aka ka ị nabata mbọ ọ na-agba ka gị na ya dịrị ná mma.Anaghị M Achọ Iji Anya Ahụ Ebe Ndị Mmadụ Na-emegbu Ibe HaNDỤ M BIRI NA MBỤ:Anọ m nobodo a na-akpọ Remish too noge a na-alụ agha na Lebanọn. Obodo a dị nso nókè Izrel na Lebanọn. M ka na-echeta otú ogbunigwe ndị e liri nala si agbawa gbapụ ndị ọ na-enweghị ihe ha mere aka ma ọ bụ ụkwụ. Ihe siiri anyị ike, mpụ na ime ihe ike jukwara ebe niile.Anyị dị mmadụ iri na abụọ nezinụlọ anyị. Anyị na-aga chọọchị a na-akpọ Maronaịt. Chọọchị a so nụdị Chọọchị Katọlik e nwere ná mpaghara ọwụwa anyanwụ ụwa. Ịkpa afọ ezinụlọ anyị anaghị ekwe papa m gaa chọọchị. Ma, mama m na-ahụ na mmadụ niile ọzọ gara chọọchị. Ka oge na-aga, ọ bịara dị m ka chọọchị anyị achịtaghị ájá ọ bụla nihi na ọ naghị enyere ndị ọ na-enweghị ka ọ hà ha aka otú ọhaneze na-anaghị enyere ndị ọ na-enweghị ka ọ hà ha aka.Noge m na-eto, ịkụ ọkpọ na ịgba karat bịara masịwa m. M malitere ịmụsi ịkụ ọkpọ na ịgba karat ike. Nke a mere ka m ghọọ aka ochie nịgba karat nakwa nịkụ ọkpọ, meekwa ka m bụrụ ọkaibe niji ngwá ọgụ dị iche iche alụ ọgụ. M kwuru nobi m na agaghị m akwụsịli agha ndị mmadụ na-alụ, ma m ga-agbalị mee ka ndị mmadụ kwụsị imeso ibe ha ihe ike. M hụhaala ebe mmadụ abụọ na-alụ ọgụ, m na-egbo ha ọgụ ozugbo. M na-ewe iwe ọkụ, obere ihe na-ewekwa m iwe. Ndị niile bi nebe ndịda Lebanọn na-atụ m ụjọ ebe ọ bụ na anaghị m achọ iji anya ahụ ebe ndị mmadụ na-emegbu ibe ha ma ọ bụ na-emeso ibe ha ihe ike.Nafọ 1980, m bidoro iso òtù ndị na-agba karat ma na-akụ ọkpọ e nwere nobodo a na-akpọ Beirut. Nagbanyeghị na a na-atụ bọmbụ nobodo a kwa ụbọchị, na-akwakwa mgbọ, m na-aga amụ ịgba karat. Naanị ihe m na-eme bụ iri ihe, ihi ụra, na ibi ndụ ka Bruce Lee. Bruce Lee bụ nwoke Chaịna a mụrụ nAmerịka. Noge ọ nọ ndụ, ọ na-eme fim, ọ bụkwa azụ eru ala nịgba karat nakwa nịkụ ọkpọ. M na-akpụ isi m ka ọ dị ka nke Bruce Lee, na-aga ije ka ya, na-etikwa mkpu otú o si eti ma ọ gbawa karat. Ihu anaghịkwa atọ m ọchị.OTÚ BAỊBỤL SI GBANWEE NDỤ M:Ebu m nobi ịga Chaịna jiri ịgba karat na ịkụ ọkpọ na-akpata ego. Ma ná mgbede otuụbọchị, mgbe m nọ na-amụ ịgba karat iji kwadebe nke ọma maka ịga Chaịna, otu enyi m kụụrụ m aka nụzọ. O du Ndịàmà Jehova abụọ bịa na nke m. Ihe m yi mgbe ahụ bụ efe ojii m na-eyi ma m mụwa ịgba karat, ọsụsọ zukwara m ahụ. M gwara Ndịàmà Jehova ahụ, sị: O nweghị ihe m ma na Baịbụl. Amaghị m na malite mgbe ahụ gawa, ndụ m ga-agbanwe.Ndịàmà Jehova ahụ ji Baịbụl gosi m ihe mere na ndị mmadụ agaghị emeli ka mmegbu na ime ihe ike kwụsịchaa. Ha gwara m na ọ bụ Setan bụ Ekwensu na-akpata ihe ọjọọ ndị ahụ. Mkpughe 12:12 Otú ahụ si ruo Ndịàmà Jehova ahụ ala na otú ha si na-ekwu okwu natụghị ụjọ masịrị m. Obi dị m ụtọ mgbe ha gwara m na Chineke nwere aha. Abụ Ọma 83:18 Ha gụkwaara m ihe e dere na1 Timoti 4:8. Ebe ahụ sịrị: Ọzụzụ nke ahụ bara ntakịrị uru; ma nsọpụrụ Chineke bara uru maka ihe niile, ebe o nwere nkwa maka ndụ dị ugbu a, na ndụ nke gaje ịbịa. Ihe a Baịbụl kwuru gbanwere ndụ m.O wutere m na mụ na Ndịàmà Jehova ahụ ahụghịzi nihi na ndị ezinụlọ m gwara ha abịazila. Ma, ekpebiri m na m ga-akwụsị ịgba karat na ịkụ ọkpọ, kpebiekwa na m ga-ebido ịmụ Baịbụl. Ihe a m kpebiri ime adịghị ụmụnne m ndị nwoke mma. Ma, m fooro ntutu taa na m ga-achọtarịrị Ndịàmà Jehova ka ha kụziwere m Baịbụl.M chọgharịrị Ndịàmà Jehova, ma ahụghị m ha. Noge ahụ, papa m nwụrụ na mberede. Ọnwụ ya na nsogbu ndị ọzọ anyị nwere nezinụlọ anyị wutere m. M bidola ịrụ ọrụ mgbe ahụ notu ụlọ ọrụ na-arụ ụlọ. Otu ụbọchị, otu onye mụ na ya na-arụ ọrụ aha ya bụ Adel kwụsịrị m, jụọ m ihe mere ihu m ji gbarụọ. Mgbe m kọọrọ ya, ọ gwara m na Baịbụl kwuru na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ. Nọnwa itoolu sochirinụ, Onyeàmà Jehova ahụ dị obiọma ji ndidi kụziere m Baịbụl.Ka m na-amụtakwu ihe Baịbụl kwuru, m bidoro chọpụtawa na m kwesịrị ịgbanwe otú m si akpa àgwà. Ma, ọ dịrịghị m mfe. Obere ihe na-ewe m iwe. Ma, Baịbụl mere ka m mụta otú m ga-esi na-ejide onwe m ma a kpasuo m iwe, m mụtakwara na ọ bụghị ihe ọ bụla batara m nobi ka m kwesịrị ime. Dị ka ihe atụ, Jizọs dụrụ anyị ọdụ naMatiu 5:44, sị: Na-ahụnụ ndị iro unu nanya, na-ekpekwanụ ekpere maka ndị na-akpagbu unu.Ndị Rom 12:19kwukwara, sị: Unu abọrọla onwe unu ọbọ, . . . nihi na e dere, sị: Ọ bụ m nwe ịbọ ọbọ; m ga-akwụ ụgwọ, ka Jehova kwuru. Amaokwu Baịbụl ndị a na ndị ọzọ mere ka obi jiri nwayọọ nwayọọ dajụọ m.URU NDỊ M RITERELA:Ọ bụ eziokwu na ndị ezinụlọ m achọbughị ka mụ na Ndịàmà Jehova na-amụ Baịbụl, ha na-akwanyeziri Ndịàmà Jehova ùgwù. Otu nime ụmụnne m ndị nwoke esorola m na-efe Jehova. Mgbe mama m nọ ndụ, ọ na-abụ ọ nụ ka ndị ọzọ na-akọjọ Ndịàmà Jehova, ya agbachitere ha.Chineke ejirila ezigbo nwaanyị aha ya bụ Anita gọzie m. Mụ na ya na-eso ekwusa ozi ọma oge niile. Kemgbe afọ 2000, mụ na nwunye m bi nebe a na-akpọ Eskilstuna. Ọ dị na Swidin. Anyị na-akụziri ndị na-asụ asụsụ Arabik bi nebe ahụ Baịbụl.M ka na-emetere ndị a na-emeso ihe ike ebere. Ma, ebe m ma ihe kpatara ndị mmadụ ji emeso ibe ha ihe ike, marakwa na obere oge ugbu a Chineke ga-eme ka ime ihe ike kwụsị, ahụ eruola m ala, obi na-adịkwa m ụtọ.Abụ Ọma 37:29.Biko, Geenụ Ntị ná Nrọ AJOSEF lere anya nazụ, ya adị ya ka ọ bụ ya hapụ ndị kpọ ya rie mbọ mbọ. Ma, ha agateela aka. Ebe ya na ezinụlọ nna ya bi na Hibrọn dịzi ezigbo anya. Ọ ga-abụ na nna ya Jekọb na-ezu ike ugbu a chi jiwerela. Ọ madịghị ihe mere nwa ya nwoke a ọ kacha hụ nanya. Josef enweghị ike ịgakwuru nna ya ugbu a. Ọ ma na e nwere ike ọ gaghị ahụ nna ya ọzọ. Ka Josef na ndị ahịa ahụ kpọ ya nọ na-aga nokporo ụzọ ahụ ndị mmadụ na-esikarị aga ebe ndịda, ọ na-abụ ha gatụ, ha elee Josef anya ma duziekwa kamel ha. Ọ bụ ha nwe Josef ugbu a, ha agaghịkwa achọ ka ihe ọ bụla mee ka ha chọọ ya achọ nihi na ha weere ya ka ngwá ahịa dị oké ọnụ otú ha si were mmanụ na ihe ndị na-esi ìsì ụtọ ha bu, bụ ndị ha ga-erete ezigbo ego nIjipt.Ọ ga-abụ na Josef akarịbeghị afọ iri na asaa mgbe ahụ. Weregodị ya na ị na-ahụ ka ọ tachitụrụ anya lee anya nebe ọdịda anyanwụ, na-eche otú ụwa ya si ghasasịa. Noge ahụ, anyanwụ adawala. Ọ dịzi ka anyanwụ ò guzo nakụkụ Oké Osimiri Mediterenian. O siiri ya ike ikweta na ọ fọrọ obere ka ụmụnne ya gbuo ya, ma ha emechazie ree ya ka ọ ghọọ ohu. Ọ ga-abụkwa na o jidelighị onwe ya, ya ebewe ákwá. Ọ maghị otú ihe ga-emecha dịrị ya.Nagbanyeghị na e ji Josef eji, ọ kwụsịghị inwe okwukweOlee otú Josef si baa nụdị nsogbu a? Oleekwa ihe okwukwe nwata nwoke a ụmụnne ya megburu emegbu ma kpọọ asị na-akụziri anyị?EZINỤLỌ EBE ỤMỤ NWAANYỊ ANỌ MỤỤRỤ OTU NWOKE ỤMỤA mụrụ Josef nezinụlọ buru ibu. Ma, ha anaghị enwecha obi ụtọ, udo anaghị adịkarịkwa nụlọ ha. Ihe Baịbụl kọọrọ anyị gbasara ezinụlọ Jekọb gosiri na nwoke ịlụ ihe karịrị otu nwaanyị na-akpata nsogbu nezinụlọ. Noge ochie, ọtụtụ ndị na-alụ ụmụ nwaanyị abụọ ma ọ bụ karịa. Chineke gbara ndị na-efe ya nkịtị ka ha na-eme otú ahụ ruo mgbe Ọkpara ya mere ka o doo onye ọ bụla anya na kemgbe ụwa Chineke chọrọ ka nwoke na-alụ naanị otu nwaanyị. Matiu 19:4-6 Jekọb mụrụ ụmụ nwoke iri na abụọ na ụmụ nwaanyị abụọ, ma ọ dịkarịa ala. Ọ bụ ụmụ nwaanyị anọ mụụrụ ya ụmụ ndị ahụ. Abụọ nime ha bụ ndị nwunye ya. Onye nke mbụ bụ Lia, onye nke abụọ abụrụ Rechel, onye Lia tọrọ. Abụọ ndị nke ọzọ bụ ụmụ nwaanyị na-ejere Lia na Rechel ozi. Aha ha bụ Zilpa na Bilha. Onye Jekọb hụrụ nanya bụ ọmarịcha nwunye ya Rechel. O nweghị mgbe ọ hụrụ Lia nanya otú ọ hụrụ Rechel. Ma, e ji aghụghọ mee ka ọ lụwa Lia. O nweghị mgbe Liana Rechel na-anaghị amarịta aka. Aka ahụ ha na-amarịta mekwara ka ụmụ ha mewere ibe ha anyaụfụ.Jenesis 29:16-35;30:1,8,19, 20;37:35.Rechel nọrọ ọtụtụ afọ namụtaghị nwa. Mgbe o mechara mụta Josef noge Jekọb mere agadi, Jekọb weere Josef ka nwata pụrụ iche. Dị ka ihe atụ, mgbe Isọ nwanne Jekọb nọ nụzọ na-abịa ịhụ Jekọb na ezinụlọ ya, Jekọb chị obi naka nihi na e nwere mgbe Isọ chọrọ igbu ya. Jekọb dowere Rechel na Josef nwa ya nazụ azụ, nebe ọ ga-akacha adịrị ha mfe ịgbalaga ma Isọ chọọ igbu ha. Josef dị obere mgbe ahụ. Ma, ọ ga-abụ na o chefughị ihe ahụ nna ya mere. Chegodị otú obi dị ya nụtụtụ ụbọchị ahụ mgbe ọ nọ na-ele nna ya merela agadi anya, na-eche ihe mere o jizi ete ụkwụ nagbanyeghị na ahụ ka gbasiri ya ike. Ọ ga-abụ na ọ tụrụ ya nanya mgbe ọ matara ihe kpatara ya, ya bụ, na nna ya na otu mmụọ ozi dị ike gbara mgba nabalị ụnyaahụ ya. Gịnị mekwaranụ ya na mmụọ ozi ji gbaa mgba? Ọ bụ maka na Jekọb chọrọ ka Jehova Chineke gọzie ya. A gọziri Jekọb. Otú e si gọzie ya bụ na a gụgharịrị ya aha, ya azawazie Izrel. A ga-enwe otu mba ga na-aza aha ya. Jenesis 32:22-31 Josef mechara mata na ọ bụ ụmụ ndị nwoke Izrel mụrụ ga-amụta ebo dị iche iche a ga-enwe ná mba ahụ.Ka oge na-aga, nsogbu bịaara Josef. Onye ọ kacha hụ nanya, bụ nne ya, nwụnahụrụ ya mgbe ọ na-amụ nwanne ya nwoke nke nta aha ya bụ Benjamin. Nna ya ruru uju ọnwụ ya. Weregodị ya na ị na-ahụ Jekọb ka o ji nwayọọ na-ehicha Josef anya mmiri ákwá ma na-agwa ya ihe ga-akasi ya obi, bụkwanụ ihe kasiri nna nna yanwa aha ya bụ Ebreham obi. Ọ ga-abụrịrị na obi jụụrụ Josef mgbe ọ nụrụ na otu ụbọchị, Jehova ga-akpọlite nne ya nọnwụ. O nwere ike ịbụ na Josef bịara hụkwuo Jehova bụ Chineke nke ndị . . . dị ndụ nanya nihi ihe ọma ọ na-emere ụmụ mmadụ. Luk 20:38;Ndị Hibru 11:17-19 Mgbe Rechel nwụchara, Jekọb ejighị ụmụ nwoke abụọ ọ mụtaara ya egwu egwu.Jenesis 35:18-20;37:3;44:27-29.E nwere ụmụaka ọ ga-abụ a hụ ha nanya otú ahụ, ha adaa iberiibe. Ma, Josef mụtara àgwà ọma naka nne na nna ya. Ọ bịara nwee okwukwe siri ike na Jehova, marakwa ihe dị mma na ihe na-adịghị mma. Mgbe Josef dị afọ iri na asaa, o so ụmụnne ya ndị tọrọ ya na-azụ atụrụ. Ọ nọ na-enyere ụfọdụ nime ha aka. Noge ahụ, ọ hụrụ ihe ọjọọ ha mere. Ọ dị Josef ka ya mechie ọnụ ka ha kpọọ ya ezigbo mmadụ? Otú ọ bụla ọ dị ya, ihe anyị ma bụ na o mere ihe ziri ezi. Ọ kọọrọ nna ya ihe ọjọọ ahụ ha mere. Jenesis 37:2 O nwere ike ịbụ na ihe a Josef katara obi mee mere ka obi sikwuo Jekọb ike na nwata a ọ hụrụ nanya bụ ezigbo nwa. Ndị Kraịst na-eto eto kwesịrị ịmụta ihe nihe a Josef mere. Ọ bụrụ na e nwee mgbe ọ dị ha ka hà kpuchie mmehie dị oké njọ onye ọzọ mere, ha kwesịrị ime ka Josef, ọ bụrụgodị na ọ bụ nwanne ha ma ọ bụ enyi ha mere mmehie ahụ. Ha kwesịrị ịhụ na e mere ka ndị ga-enyere onye ahụ mehierenụ aka mara gbasara mmehie ahụ.Levitikọs 5:1.Ihe mere nezinụlọ Jekọb na-akụziri anyị ihe. Ọ bụ eziokwu na nwoke ọ bụla bụ Onye Kraịst taa na-alụ naanị otu nwaanyị, ma nụfọdụ ezinụlọ Ndị Kraịst, ọ bụghị di na nwunye nwe ụlọ mụrụ ụmụ niile ha na ha bi. E nwere ụmụaka ọ bụ naanị nwoke nwe ụlọ ma ọ bụ nwunye ya mụrụ tupu ha alụọ. Ihe anyị niile nwere ike ịmụta bụ na nne ma ọ bụ nna ịna-emelara otu nime ụmụ ya ihe mgbe niile na-eme ka udo ghara ịdị nezinụlọ. Ndị nne na nna ma ihe na-eme ihe niile ha nwere ike ime ka o doo ụmụ nke ha nakwa ndị nke ọ na-abụghị ha mụrụ anya na ha hụrụ onye nke ọ bụla nime ha nanya. Ha na-emekwa ka nwata nke ọ bụla mara na Chineke nyere ya onyinye pụrụ iche nakwa na o nwere ike iso mee ka ezinụlọ ha na-enwe obi ụtọ.Ndị Rom 2:11.ANYAỤFỤ KPATARA NSOGBU NEZINỤLỌ JEKỌBJekọb hụrụ Josef nanya nihi na ọ na-eme ezi omume, bụrụkwa onye e kwesịrị ịtụkwasị obiJekọb kwaara Josef uwe mwụda pụrụ iche. O nwere ike ịbụ na ihe mere o ji kwaa ya bụ na Josef katara obi na-eme ihe dị mma. Jenesis 37:3 Ọ ga-abụ na uwe ahụ bụ uwe mara ezigbo mma nke nwere aka ogologo ma gbadaa Josef agbada. O nwere ike ịbụ ụdị uwe ndị ukwu ma ọ bụ ụmụ ndị eze na-eyi.O nweghị ihe ọjọọ Jekọb bu nobi kwaara Josef uwe ahụ. Ọ ga-abụkwa na ihe a o meere Josef maka na ọ hụrụ Josef nanya ma jiri ya kpọrọ ihe dị Josef mma. Ma, uwe ahụ ga-akpatara Josef ezigbo nsogbu. Cheta na Josef na-azụ atụrụ. Ọrụ ịzụ atụrụ adịghị mfe. Weregodị ya na ị na-ahụ Josef ka o yi uwe ahụ yiri nke ụmụ ndị eze na-aga nebe e nwere ahịhịa ndị toro eto, na-arị ugwu ma ọ bụ na-agbalị ka o kupụta nwa atụrụ furu efu nke osisi ogwu kogidere. Nke ka njọ bụ otú ụmụnne ya ndị nwoke ga-esizi na-emeso ya.Baịbụl sịrị: Mgbe ụmụnne ya hụrụ na nna ha hụrụ ya nanya karịa ụmụnne ya niile, ha malitere ịkpọ ya asị, ha enweghịkwa ike iji obiọma na-agwa ya okwu.Jenesis 37:4 Neziokwu, ụdị ihe a nwere ike ime ka mmadụ mewere ibe ya anyaụfụ, ma ụmụnne Josef kpaziri àgwà ka ndị na-amaghị ihe nihi na ha hapụrụ ka ekworo gbaa mgbọrọgwụ nobi ha. Ilu 14:30;27:4 Ò nwetụla mgbe ọsụkọsụ sụrụ gị maka na a na-akwanyere onye ọzọ ùgwù ị chọrọ ka a na-akwanyere gị? Cheta ụmụnne Josef. Anyaụfụ mere ka ha mee ihe ha ga-emecha kwaara mmakwaara. Ihe ha mere na-akụziri Ndị Kraịst na ọ ka mma iso ndị na-aṅụrị ọṅụ ṅụrịa ọṅụ.Ndị Rom 12:15.Ọ ga-abụrịrị na Josef ghọtara na ụmụnne ya na-ewere ya iwe. Ma nke a ò mere ka ọ ghara iyi uwe ọma ahụ mgbe ya na ụmụnne ya nọ? O nwere ike ịbụ na ọ na-adị ya ka ya mee otú ahụ. Ma, cheta na ihe mere Jekọb ji kwaara ya uwe ahụ bụ ka o gosi na ya hụrụ Josef nanya. Josef chọrọ ime nna ya obi ụtọ, nihi ya, ọ kwụsịghị iyi uwe ahụ. Ihe a Josef mere baara anyị uru. Ọ bụ eziokwu na Nna anyị nke eluigwe anaghị akpa ókè, ma mgbe ụfọdụ, ọ na-emere ndị ohu ya ihe pụrụ iche. Ọ chọkwara ka àgwà ndịna-efe ya na-akpa dịrị iche nàgwà ọjọọ ndị mmadụ na-akpa taa. Otú ahụ uwe Josef si pụọ iche bụkwa otú àgwà ezigbo Ndị Kraịst si dị iche na nke ndị ọzọ. Nke a na-eme mgbe ụfọdụ ka ndị mmadụ mewere ha anyaụfụ ma tụọ ha iro. 1 Pita 4:4 Ma, Onye Kraịst ò kwesịrị ime ka ndị mmadụ ghara ịma na ọ na-efe Chineke? Mba. Onye Kraịst ekwesịghị ime otú ahụ ebe ọ bụ na Josef ezoghị uwe ya ka ụmụnne ya ghara ịhụ ya.Luk 11:33.NRỌ ABỤỌ JOSEF RỌRỌMgbe obere oge gachara, Josef rọrọ nrọ abụọ pụrụ iche. Ná nrọ nke mbụ, Josef hụrụ ebe ya na ụmụnne ya nọ na-eke okporo ọka nùkwù nùkwù. Ma, ka ùkwù ọka ya guzo kwem, ùkwù ọka ụmụnne ya gbara ya gburugburu ma kpọọrọ ya isiala. Ná nrọ nke abụọ Josef rọrọ, ọ hụrụ ebe anyanwụ na ọnwa na kpakpando iri na otu nọ na-akpọrọ ya isiala. Jenesis 37:6, 7,9 Olee ihe Josef ga-eme gbasara nrọ abụọ a pụrụ iche ọ rọrọ?Ọ bụ Jehova Chineke mere ka Josef rọọ nrọ ndị ahụ. Nrọ abụọ ahụ na-egosi ihe ga-eme nọdịnihu. Chineke chọkwara ka Josef kọọrọ ndị ọzọ nrọ abụọ ahụ. E nwere ike ikwu na ihe a Josef ga-eme yiri ihe ndị amụma Chineke ga-emecha mee, ya bụ, izi ndị Chineke, bụ ndị na-enupụrụ Chineke isi, ozi o ziri ha nakwa ime ka ha mara ikpe ọ mara ha.Josef medara obi gwa ụmụnne ya, sị: Biko, geenụ ntị ná nrọ a m rọrọ. Ụmụnne ya ghọtara ihe nrọ ahụ pụtara. Ma, ọ dịtụdịghị ha mma. Ha gwara ya, sị: Ị ga-abụnụ eze anyị? ka ị ga-achịnụ anyị? Baịbụl sịrị: Ha wee hụ ihe ọhụrụ mere ha ga-eji kpọ ya asị, nihi nrọ ndị ọ rọrọ nakwa nihi ihe ndị o kwuru. Mgbe Josef kọọrọ nna ya na ụmụnne ya nrọ nke abụọ ọ rọrọ, ihe a gwara ya adịkwaghị mma. Baịbụl sịrị: Nna ya wee bawara ya mba wee sị ya: Gịnị ka nrọ a ị rọrọ pụtara? Mụ onwe m na nne gị na ụmụnne gị ànyị ga-akpọrọ gị isiala? Ma Jekọb buuru okwu ahụ nobi, na-echebara ya echiche. O nwere ike ịbụ na ọ nọ na-eche ma ọ ga-abụ na Jehova ji nrọ ahụ na-agwa Josef okwu.Jenesis 37:6,8,10, 11.Josef abụghị onye mbụ nke o ji abụ onye ikpeazụ na-efe Jehova a gwara ka o kwuo ihe ga-eme nọdịnihu nke na-agaghị adị ndị mmadụ mma ma ọ bụ nke ga-eme ka a kpagbuo ya. Ọ bụ Jizọs bụ ohu Jehova a kacha kpagbuo nke kwuru ihe ndị ga-eme nọdịnihu. Ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Ọ bụrụ na ha akpagbuwo m, ha ga-akpagbukwa unu. Jọn 15:20 E nwere ọtụtụ ihe okwukwe na obi ike Josef nwere na-akụziri Ndị Kraịst niile, ma ndị toro eto ma ụmụaka.ỊKPỌASỊ MERE KA ỤMỤNNE JOSEF MEE IHE JỌGBURU ONWE YAMgbe obere oge gachara, Jekọb dunyere Josef ka ọ gaa leta ụmụnne ya ndị nke tọrọ ya nebe ha na-azụ atụrụ nebe ugwu. Ebe ahụ dị nso na Shikem. O tebeghị aka ha nọ na Shikem kpaa arụ nke mere ka ndị mmadụ kpọọ ha asị. Ọ ga-abụ ihe ahụ mere na Shikem mere Jekọb ji chọọ ịma otú ụmụ ya mere. Nihi ya, o dunyere Josef ka ọ gaa mara otú ha mere. Olee otú i chere obi dị Josef mgbe e dunyere ya ozi a? Ọ ma na ụmụnne ya akpọkwuola ya asị. Obi ọ ga-adị ha mma ma ha hụ na ọ bụ ya ka nna ha dunyere ka ọ bịa mata otú ha mere? Nagbanyeghị nsogbu dị na ya, o rubeere nna ya isi ma gawa.Jenesis 34:25-30;37:12-14.Josef gara ije ihe dị ka ụbọchị anọ ma ọ bụ ise tupu ya eruo ebe ụmụnne ya nọ. Ihe kpatara ya bụ na Shikem dị ihe dị ka kilomita iri asatọ ma e si Hibrọn gbagowe ya. Ihe ọzọ bụ na mgbe o ruru Shikem, ọ nụrụ na ụmụnne ya agaala Dotan. Dotan dịkwanụ kilomita iri abụọ na abụọ ma e si Shikem gawa ya. Mgbe Josef rutewere Dotan, ụmụnne ya nọ ebe dị anya hụ ya. Ozugbo ha hụrụ ya, iwe juru ha obi. Baịbụl sịrị: Ha wee gwa ibe ha, sị: Lee! Ọrọ nrọ abịawala. Bịanụ ka anyị gbuo ya ma tụba ya notu olulu mmiri; anyị ga-asịkwa na ajọ anụ ọhịa eriwo ya. Ka anyị hụzie otú nrọ ya ga-esi mezuo. Ma, Ruben gwara ha ka ha ghara igbu ya, kama ka ha tụba ya nolulu. Ruben bu nobi na e mechaa, ọ ga-akpọpụta Josef nolulu ahụ.Jenesis 37:19-22.Josef amadịghị ihe na-aga. Ọ ga-abụ na ọ tụrụ anya na ha ga-anabata ya nke ọma. Ma, ụmụnne ya jidere ya, yipụ ya uwe ọma ya ahụ nike ma dọrọ ya gaa notu olulu mmiri mmiri na-adịghị ma kwaba ya nime ya. Ahụ nwụrụ Josef. Ma mgbe o nwetere onwe ya, o jisiri ike guzoro ọtọ. Ma, o nweghị otú ọ ga-esi apụta nolulu ahụ nonwe ya. Naanị ihe ọ na-ahụ bụ eluigwe. Ọ na-anụzi olu ụmụnne ya obere obere. Ọ kpọsiri ha òkù ike, na-arịọ ha,ma ha gbara ya nkịtị. Ihe ha mere Josef emetụdịghị ha nobi. Ha nọdụrụ ala nebe dị nso nolulu mmiri ahụ rie ihe oriri. Mgbe Ruben pụrụ, ha kwukwara ọzọ ka ha gbuo Josef. Ma, Juda gwara ha egbula ya, kama ka ha resị ya ndị ahịa si nebe ahụ na-agafe. Dotan dị nso nụzọ ndị ahịa si aga Ijipt. Obere oge, ndị Ishmel na ndị Midian na-eme njem gafewara. Tupu Ruben alọta, ha ereela Josef nara ego ya tinye nakpa. Ha rere ya shekel iri abụọ, ya aghọọ ohu.Jenesis 37:23-28;42:21.Josef anaghị ekwenyere ihe ọjọọ, ma ụmụnne ya kpọrọ ya asịKa anyị laghachizie nihe anyị kọrọ ná mmalite isiokwu a. Mgbe e du Josef na-agbada Ijipt, ọ dị ka à ga-asị na ihe niile efunahụla ya. A kpọpụla ya nike nezinụlọ ya. Ọ ga-anọ ọtụtụ afọ namaghị ihe ọ bụla gbasara ezinụlọ ya. Dị ka ihe atụ, ọ gaghị ama otú obi si gbawaa Ruben mgbe ọ lọghachiri hụ na ọ nọkwaghị ma ọ bụkwanụ otú Jekọb si ruo uju mgbe a ghọgburu ya, ya ekweta na Josef anwụọla. Ọ gaghịkwa ama banyere nna nna ya Aịzik, onye ka nọ ndụ mgbe ahụ ma ọ bụkwanụ banyere nwanne ya Benjamin, onye ọ ga na-agụsi ya agụụ ike ịhụ. Ma, ọ pụtara na Josef gbazi aka?Jenesis 37:29-35.Ọ ka nwere ihe Josef nwere nke ụmụnne ya na-enweghị ike ịnara ya. Ihe ahụ bụ okwukwe ya. Ọ ma Chineke ya bụ Jehova nke ọma, o nweghịkwa ihe ga-eme ka ọ gharazie inwe okwukwe na ya, ma mkpọpụ a kpọpụrụ ya nụlọ ha ma ahụhụ ọ tara nokporo ụzọ mgbe a kpọ ya na-aga Ijipt. Ọ gakwaghị ekwe ka ihere mee ka ọ kwụsị inwe okwukwe na Chineke nagbanyeghị na e rere ya, ya aghọọ ohu onye Ijipt nwere ego aha ya bụ Pọtịfa. Jenesis 37:36 Nsogbu ndị a mere ka okwukwe Josef sikwuo ike, meekwa ka o kpebisikwuo ike na ya agaghị ahapụ Chineke ya. Nisiokwu ndị ọzọ anyị ga-ebipụta gbasara Josef, anyị ga-ahụ otú okwukwe ya si mee ka Jehova jiri ya rụkwuo ọrụ, meekwa ka o nyere ụmụnne ya na nna ya aka mgbe ha nọ ná nsogbu. Neziokwu, anyị ga-egosi na anyị ma ihe ma anyị ṅomie okwukwe Josef.Ònye Kere Chineke?Weregodị ya na ị na-ahụ ebe otu nna na nwa ya nwoke dị afọ asaa na-akparịta ụka. Nna ahụ sịrị nwa ya: Ogologo oge gara aga, Chineke kere ụwa na ihe niile dị nime ya. O kekwara anyanwụ, ọnwa, na kpakpando. Nwa ahụ chebaara ihe a nna ya gwara ya echiche, jụzie ya, sị: Papa, ònye kere Chineke?Nna ya gwara ya, sị: E keghị Chineke eke. Chineke enweghị mmalite. Ihe a nna ya zara ya juru ya afọ. Ma ka nwa ahụ na-eto, ọ ga na-echebakwuru ihe ahụ nna ya zara ya echiche, chọzie ka e mee ka o dokwuo ya anya. O siiri ya ike ịghọta otú o si bụrụ na Chineke enweghị mmalite ebe ọ bụkwanụ na eluigwe na ụwa nwere mmalite. Nwa ahụ nwere ike ịjụ, sị: Olee ebe Chineke si pụta?Gịnị ka Baịbụl kwuru nokwu a? Ihe o kwuru adịghị iche nihe nna ahụ anyị ji mee ihe atụ gwara nwa ya. Mozis dere, sị: Jehova, . . . tupu a mụọ ugwu dị iche iche, ma ọ bụ, tupu ị mụpụta ụwa na elu ala, . . . ọbụnasite na mgbe ebighị ebi ruo mgbe ebighị ebi,ị bụ Chineke. Abụ Ọma 90:1, 2 Aịzaya onye amụma kwukwara ihe yiri ya. Ọ sịrị: Ị matabeghị, ka ọ bụ na ị nụbeghị? Jehova, bụ Onye kere nsọtụ niile nke ụwa,bụ Chineke ruo mgbe ebighị ebi.Aịzaya 40:28 Akwụkwọ ozi Jud dere kwukwara na ọ bụ site na mgbe niile ebighị ebi gara aga ka Chineke dị.Jud 25.Ihe ndị a Baịbụl kwuru gosiri na ihe Pọl onyeozi kwuru bụ eziokwu. Ọ sịrị na Chineke bụ Eze mgbe ebighị ebi. 1 Timoti 1:17 Ihe ọ pụtara bụ na o nweghị mgbe Chineke na-adịghị, mgbe ọ bụla ọ sọrọ anyị chee nechiche. Ọ ga-adịkwa ruo mgbe ebighị ebi. Mkpughe 1:8 A gụwa ihe ndị mere Chineke ji bụrụ Onye Pụrụ Ime Ihe Niile, otu ihe a ga-agụnyerịrị bụ na ọ na-adị site na mgbe ebighị ebi ruo mgbe ebighị ebi.Gịnị mere o ji esiri anyị ike ịghọta na Chineke enweghị mmalite, o nweghị ọgwụgwụ? Ọ bụ maka na anyị anaghị adịte ndụ aka. Nihi ya, ihe anyị ma gbasara oge dị ntakịrị. Ma ebe ọ bụ na Chineke na-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi, otu puku afọ dị ya ka otu ụbọchị. 2 Pita 3:8 Dị ka ihe atụ, ụkpara ọ ga-aghọta ihe bụ afọ iri asaa ma ọ bụ afọ iri asatọ anyị na-adịru ndụ ebe ọ bụ na o tochahaala, ọ na-anọ naanị ihe dị ka ụbọchị iri ise nwụọ? Mba! Baịbụl kwuru na anyị dị ka ụkpara nanya Onye Ukwu kere anyị, ọgụgụ isi anyị enweghịkwa ebe o ruru nke ya. Aịzaya 40:22;55:8, 9 Ọ bụ ya mere na o kwesịghị iju anyị anya na e nwere ihe ụfọdụ mmadụ na-agaghị aghọtacha gbasara Jehova.Ọ bụ eziokwu na o nwere ike isiri anyị ike ịghọta na Chineke enweghị mmalite, o nweghị ọgwụgwụ, anyị ga-ahụ na ọ bụ ihe kwesịrị ekwesị ma anyị chebara ya echiche. Ọ bụrụ na e nwere onye kere Chineke, ihe ọ pụtara bụ na ọ bụ onye ahụ kere ihe niile. Ma, Baịbụl kwuru na ọ bụ Jehova kere ihe niile. Mkpughe 4:11 Ihe ọzọkwa bụ na anyị ma na e nwere mgbe eluigwe na ụwa na-adịghị. Jenesis 1:1, 2 Oleezi otú eluigwe na ụwa si bido ịdị? Onye kere ha ga-ebugodị ụzọ dị adị tupu ya ekewe ha. Chineke adịla adị tupu ihe niile nwere ọgụgụ isi adịrị, dị ka Ọkpara ọ mụrụ naanị ya na ndị mmụọ ozi. Job 38:4,7;Ndị Kọlọsi 1:15 O doro anya na e nwere mgbe ọ bụ naanị Chineke nọ. E nweghịkwa otú a ga-esi eke Chineke nihi na e nweghị onye ma ọ bụ ihe dị adị ga-ekeli ya.Ndụ anyị dị na ihe dị iche iche dị neluigwe nakwa nụwa na-egosi na Chineke, onye na-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi, dị adị. Neziokwu, Onye mere ka ụwa anyị a na ihe ndị dị neluigwe na-aga otú ha kwesịrị ịga, meekwa ka e nwee iwu na-achị ha, enweghị mmalite. Ọ bụ naanị ya bụ onye nwere ike ime ka ihe ọ bụla ọzọ dịrị.Job 33:4.Ajụjụ Ndị Baịbụl ZaraOkpukpe niile hà na-eme ihe dị Chineke mma?O nwere ike ịbụ na ihe ndị ị na-anụ nakụkọ ụwa emeela ka ị mata na mgbe ụfọdụ, okpukpe ndị mmadụ na-ekpe na-eme ka ha kpaa arụ. Ọ bụghị okpukpe ma ọ bụ chọọchị niile na-eme ihe dị Chineke mma. Matiu 7:15 Neziokwu, okpukpe eduhiela ọtụtụ ndị.Gụọ1 Jọn 5:19.Ma, Chineke maara na e nwere ndị ihe ọma na-adị mma ji obi ha niile chọọ ife ya. Jọn 4:23 Chineke chọrọ ka ndị dị otú ahụ mụọ Okwu ya bụ Baịbụl ka ha mụta eziokwu.Gụọ1 Timoti 2:3-5.Olee otú ị ga-esi mata nke bụ ezigbo okpukpe?Jehova Chineke na-eme ka ndị si nokpukpe dị iche iche dịrị notu. Otú o si eme ya bụ na ọ na-akụziri ha eziokwu, na-akụzikwara ha ka ha hụ ibe ha nanya. Maịka 4:2, 3 Nihi ya, ihe ị ga-eji amata ndị na-ekpe ezigbo okpukpe bụ na ha hụrụ ibe ha nanya.GụọJọn 13:35.Jehova Chineke ji ezigbo okpukpe eme ka ndị dị iche iche dịrị notu.Abụ Ọma 133:1Ndị na-efe Chineke otú ọ chọrọ na-ekwere naanị ihe Baịbụl kwuru, ha na-akpakwa àgwà otú Baịbụl kwuru ka ndị na-efe Chineke na-akpa. 2 Timoti 3:16 Ha na-akwanyere aha Chineke ùgwù. Abụ Ọma 83:18 Ha na-agwakwa ndị mmadụ na ọ bụ naanị Alaeze Chineke ga-egboro ndị mmadụ mkpa ha. Daniel 2:44 Ha na-eme ka ìhè ha na-enwu otú Jizọs mere. Otú ha si eme ya bụ na ha na-emere ndị agbata obi ha ihe ọma. Matiu 5:16 Ọ bụ ya mere na ihe ọzọ ị ga-eji amata ezigbo Ndị Kraịst taa bụ na ha na-aga nụlọ ndị mmadụ ezi ha ozi ọma gbasara Alaeze Chineke.GụọMatiu 24:14;Ọrụ Ndịozi 5:42;20:20. 