 Akwụkwọ mgbaafọ nke 2016 yb16-IB  Akwụkwọ Mgbaafọ Ndịàmà Jehova nke 2016Peeji Mbụ na nke Ndị Bipụtara Akwụkwọ A 2016WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF PENNSYLVANIANdị Bipụtara YaWATCHTOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF NEW YORK, INC. Wallkill, NY, U.S.A.E Bipụtara Ya nỌnwa Jenụwarị 2016A naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a.Isiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AIsiokwu Afọ 2016Jizọs sịrị na ọtụtụ ndị ga-akpọ ibe ha asị, nakwa na ịhụya nke ndị ka nọnụ ọgụgụ ga-ajụkwa oyi. Mat. 24:10,12 Ihe ndị a Jizọs kwuru gosiri na ihe a ga-eji mara ndị mmadụ noge a ga-ebibi Jeruselem nafọ 70 bụ na ha agaghị na-ahụ ibe ha nanya. Ma, ndị na-eso ụzọ Kraịst ga-adịiche. Ihe a ga-eji mara ha bụ na ha hụrụ ibe ha nanya. Jọn 13:35 Ọ ga-abụ na obi tọrọ ndị Hibru bụ Ndị Kraịst ụtọ mgbe ha gụrụ akwụkwọ ozi Pọl detaara ha nke gosiri na o kwetara na ha hụrụ ụmụnna ha nanya, na-agbakwa ha ume ka ha nọgide na-ahụ ụmụnna ha nanya.Ọ fọla obere ugbu a ka ebibie ụwa Setan. Ndị anyị na ha bi noge a bụ ndị hụrụ ego nanya, ndị hụrụ ihe ụtọ nanya, na ndị hụrụ onwe ha nanya ma ha ahụchaghị Chineke na ndị agbata obi ha nanya. E nwekwara ụdị ndị a noge ndịozi Jizọs. 2 Tim. 3:1-4 Nagbanyeghị na anyị na ndị dị otú a bi, anyị bụ Ndịàmà Jehova hụrụ ibe anyị nanya nụwa niile. Ka anyị nọgide na-ahụ ụmụnna anyị nanya, si otú ahụ na-eto Jehova bụ Chineke nke ịhụya.Akwụkwọ Ozi Si nAka Òtù Na-achị IsiEzi Ụmụnna Anyị:Aịzaya onye amụma kwetara na ọganihu ọ bụla Alaeze Juda nwere si naka Jehova. O kwurunAịzaya 26:12, sị: Jehova, . . . ị rụworo anyị ọbụna ọrụ anyị niile. Mgbe anyị chebachaara ihe niile anyị rụrụ nafọ gara aga echiche, anyị kwetakwara na ọ bụ Jehova ka ha si naka. O doro anya na Jehova na-arụ ihe ndị dị ebube a na-arụtụbeghị. Ọpụ. 34:10 Chebagodịrị ụzọ ụfọdụ o sirila gọzie anyị echiche.Anyị ejirila ebe anyị na-edebe ihe nỊntanet bụ jw.org nyere ọtụtụ ndị aka. E nwere ya ugbu a nihe karịrị narị asụsụ isii. Mmadụ nwekwara ike ịnọ na ya gụọ ma ọ bụ danloduo akwụkwọ anyị nihe karịrị narị asụsụ asaa na iri ise. Olee otú anyị sirila jiri ya nyere ọtụtụ ndị chọrọ ịmụta eziokwu dị na Baịbụl aka? Tụlee ihe atụ a: E nwere otu di na nwunye ike ịga chọọchị gwụrụ nihi soro okwu ọnụ m esola omume m ọ hụrụ ndị chọọchị na-eme. Mgbe ha na-achọgharị otú ha ga-esi mata onye Chineke bụ, ha hụrụ jw.org ma gaa na ya. Ha na-agazi na ya agụ akwụkwọ anyị ma na-ele vidio anyị. Ha danlodukwaraInyocha Akwụkwọ Nsọ Kwa Ụbọchị,ha na ụmụ ha abụọ na-ejikwa ya agụ ihe mmụta dịịrị ụbọchị. Ọ bụ ihe ha na-agụ notu ụtụtụ Ndịàmà Jehova bịara kụọ aka nọnụ ụzọ ụlọ ha. Ndịàmà Jehova ahụ chọpụtara natupu ha abịa nezinụlọ a, ha agbanweela ọtụtụ ihe ná ndụ ha nihi ihe ha gụtara na jw.org. Ha ewepụla egbugbu ndị ha gburu nahụ, tụfuokwa ọla ndị ha gbanyegasịrị nahụ, na ihe oyiyi okpukpe ndị ha nwere. Ha akwụsịkwala ime ememme ndị ụwa na ile fim ndị na-adịghị mma. Noge a na-ede akwụkwọ a, di na nwunye a na otu nime ụmụ ha aghọọla ndị nkwusa. Di na nwunye a chọkwara ime baptizim noge na-adịghị anya.Ọtụtụ ndị edetakwarala anyị akwụkwọ ozi kelee anyị maka ihe omume tiivi anyị na-eme kwa ọnwa. Ka ọ dị ugbu a, a na-eme ihe omume tiivi a nihe karịrị asụsụ iri asaa. A ga na-emekwa ya nasụsụ ndị ọzọ ka oge na-aga. Ọtụtụ ezinụlọ na-eji ya enwe ofufe ezinụlọ. Otu nwanna kwuru, sị: Nzukọ Jehova ebukwuola ibu ugbu a. Nagbanyeghị nke ahụ, anyị amatakwuola otú ihe si aga nisi ụlọ ọrụ anyị.Mgbakọ ukwu na-atọgbu ụmụnna anyị atọgbu. Ọ bụkwa otú mgbakọ ukwu nke afọ ije ozi 2015 dị ha. Ná mgbakọ a, e gosiri vidio na ihe osise iri anọ na abụọ, kpọọkwa egwú tọrọ ezigbo ụtọ tupu ihe omume ụtụtụ na nke ehihie amalite nụbọchị ọ bụla. Otu nwanna nọterela aka nọgbakọ kwuru banyere ihe omume mgbakọ a, sị, O yiri ka o nweghị onye bịara mgbakọ a chọrọ isi noche ya pụọ nihi na o nweghị onye chọrọ ka a kọọrọ ya ihe ọ bụla akọọrọ. Otu onye ozi ala ọzọ kwuru banyere mgbakọ afọ gara aga, sị, Vidio ndị e gosiri ná mgbakọ ahụ mere ka m kwetasie ike na Alaeze Chineke bụ ọchịchị dị adị, meekwa ka eziokwu dokwuo m anya.Jehova ji abụ Alaeze ndị ọhụrụ gọzie anyị nafọ gara aga. Otu di na nwunye detara akwụkwọ ozi, sị: Abụ ọhụrụ ndị a dị ka ebe Jehova bịara makụọ anyị. Noge dị iche iche obi na-adịghị anyị mma, ha mere ka obi dị anyị mma. Mgbakọ ukwu anyị na-echetara anyị mbọ ụmụnna na-ahaziri anyị abụ ndị a na-agba nihi anyị. Ha na-eme ihe a niile ka a na-etokwu Jehova.Anyị na-agba unu niile ume ka unu jiri obi unu niile nabata ndị lọghachiterenụ, otú ahụ Jehova na-emeỌgbakọ unu ọ na-eji tebụl ma ọ bụ ihe a na-akwagharị akwagharị edosa akwụkwọ anyị nebe na-ekwo ekwo? Isi otú a ekwusa ozi ọma abaala ezigbo uru. Ọtụtụ ndị bí nebe a na-anaghị ekwecha ndị mmadụ bata esila nụzọ dị otú a nụ ozi ọma na nke mbụ ya. E sikwala nụzọ dị otú a nyere ọtụtụ ndị aka, nyekwara ụmụnna anyị kwụsịrịla ịga ozi ọma na ọmụmụ ihe aka. Nọnwa Jenụwarị afọ 2015, otu nwoke nọ na Saụt Koria bịara notu nime ebe ndị e dosara akwụkwọ anyị. O kwuru na ya ebidola iche echiche gbasara Chineke na nso nso a. A malitere ịmụrụ ya Baịbụl. Ọ bịara ọmụmụ ihe mbụ ya nọnwa Febụwarị, kwụsị ịṅụ sịga nọnwa Mach. Nọnwa Eprel, ọ gara leta alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Saụt Koria, ọ na-emekwa nke ọma nọgbakọ. Ihe ole na ole a anyị kọrọ so nakụkọ ndị anyị natara nisi ụlọ ọrụ anyị gbasara uru idosa akwụkwọ anyị nebe na-ekwo ekwo bara.Ekpere anyị bụ ka ihe ndị e kwuru ná mgbakọ ukwu afọ gara aga mee ka ọtụtụ ụmụnna anyị kwụsịrịla ịbịa ọmụmụ ihe lọghachikwute Jehova ugbu a oge ka dị. Anyị na-agbakwa unu niile ume ka unu jiri obi unu niile nabata ndị lọghachiterenụ, otú ahụ Jehova na-eme.Ezik. 34:16.Neziokwu, Jehova gọziri ndị ya nafọ ije ozi gara aga. Olee ihe ndị ọzọ anyị na-atụ anya ha? Anyị ga-enwe ndidi chere ka anyị hụ. Ka ọ dịgodị, maranụ na anyị hụrụ unu niile nanya, anyị na-etinyekwa unu nekpere.Anyị chọrọ ka ihe gaziere unu,Anyị bụ ụmụnna unu,Òtù Na-achị Isi nke Ndịàmà JehovaIhe Ndị E Mere nAfọ Gara AgaMGBE Aịzaya na-akọwa ihe Chineke ga-eji Alaeze ya mezuo, o kwurunAịzaya 9:7, sị: Ekworo Jehova nke ụsụụ ndị agha ga-emezu ihe a. Jizọs Kraịst, bụ Eze nke Alaeze ahụ, kwokwara ekworo maka ofufe Chineke noge niile o jere ozi nụwa. Nke a pụtara na o ji ịnụ ọkụ nobi jeere Jehova ozi. Jọn 2:17 Ihe ndị anyị na-aga ịkọ ugbu a na-egosi otú Ndịàmà Jehova nụwa niile si anụ ọkụ nobi ka Jehova na Jizọs. Otú ha si eme ya bụ inyere ndị mmadụ aka ka ha mara na Nna ha nke eluigwe hụrụ ha nanya.Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova Na-atọgbu Anyị AtọgbuNABALỊ isii nọnwa Ọktoba afọ 2014, a malitere Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova nasụsụ Bekee.Kemgbe ọnwa Ọgọst afọ 2015, a sụgharịala ihe omume a nke na-eme ka okwukwe anyị sie ike nihe karịrị asụsụ iri asaa ka o nwee ike ịbara ọtụtụ ụmụnna anyị uru. Ọtụtụ ndị lerela ya ezitela ozi ekele maka ya. Ma, olee ihe ndị e megasịrị tupu Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova enwee isi?E kwesịrị ịchọta ebe dị mma a ga na-anọ eme ya. A chọtara ebe dị mma nisi ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova dị na 30 Columbia Heights, Bruklin, Niu Yọk. Naanị nime otuizu, a kwapụrụ ihe ndị dị nebe ahụ a chọtara. Ngalaba Na-ahụ Maka Ịrụzi Ihe malitere idozi ebe ahụ ka e nwee ike ịnọ na ya na-eme ihe omume tiivi anyị. Ndị na-etinye ihe ndị a ga-eji na-ese vidio malitere tinyewe ihe ọgbara ọhụrụ a ga-eji na-ese vidio, tinyekwa ha otú ga-adị mma nanya. Ọtụtụ ụmụnna anyị ndị si nebe dị iche iche nAmerịka rụrụ ọrụ si nụtụtụ ruo nabalị ebe ha na-ese ma na-ahazi otú a ga-esi dozie ebe ahụ ọsọ ọsọ. E ji ụbọchị ole na ole mee nchọpụta na-ewe ọtụtụ ọnwa ime. Ngalaba Ịzụta Ihe bidokwara tụwa ọda ọtụtụ ihe a ga-eji arụ ọrụ ebe ahụ.Waya niile e ji rụọ ọrụ ebe ahụ ruru ọtụtụ kilomita nogologo. Ndị tinyere ha hụkwara na ihe niile na-arụ ọrụ nke ọma. Noge ha na-etinye waya ndị ahụ, ụmụnna anyị, bụ ndị na-esi ná mba dị iche iche abịa abụrụ anyị abụ, nọ nebe anyị na-emepụta vidio na ihe ndị a na-egere egere na Patasịn, na-etinye abụ a ga na-akpọ nihe omume tiivi anyị nígwè. A maliteziri ịkwado ihe a ga-eme nihe omume tiivi anyị mbụ. E dere ihe ndị ahụ, ndị ga-eme ha amụgharịakwa ha. Ụmụnna na-arụ ọrụ na ngalaba na-ahụ maka vidio na ihe ndị a na-egere egere na Bruklin, Patasịn, Wọlkil, nakwa ná mba ndị ọzọ rụsiri ọrụ ike ịhụ na e tinyere ihe ndị ahụ nígwè. Mgbe e dozichara ebe a ga-anọ na-eme ihe omume tiivi anyị, tinyekwa ya ihe ndị e kwesịrị itinye na ya, a malitere ịkwadebe ihe ndị a ga-eme nime ọnwa ole na ole.Ihe a bụ ụlọ ọrụ Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova. Ọ dị na Bruklin Niu YọkMgbe a jụrụ onye bụ aka ochie nimepụta vidio oge ọ ga-ewe iji dozie ebe hà ka ebe ahụ anyị ga na-anọ eme ihe omume tiivi anyị, ọ sịrị na ọ ga-ewe otu afọ na ọnwa isii. Ma o were ụmụnna anyị naanị ọnwa abụọ nihi na ha rụsiri ọrụ ike.Uru ihe omume tiivi anyị a barala abụghị ihe e ji ọnụ ekwu. A na-etinyekarị ihe omume tiivi nke ọnwa ọ bụla na Mọnde mbụ nọnwa. Ugboro ole a na-ele ihe omume tiivi nke ọnwa ọ bụla nọnwa ahụ e tinyere ya karịrị nde abụọ.A gụkọta ugboro ole a na-ele ihe omume tiivi anyị nke ọnwa ọ bụla na vidio ndị ọzọ nọnwa, ọ karịrị nde iri.Ikiri Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova mere ka m nọrọkwuo nzukọ Jehova na Òtù Na-achị Isi nso. M ma na nzukọ a m nọ bụ nzukọ ndị nọ na ya hụrụ ibe ha nanya nke ukwuu.KenyaOlee otú obi dị ụmụnna anyị maka ihe a e ji akụziri ha gbasara Chineke? Ihe ị na-aga ịgụ ugbu a bụ naanị ihe ole na ole nime ọtụtụ ihe ụmụnna anyị kwurula banyere ihe omume tiivi a:Abalị taa bụ otu nime abalị ndị m kacha nwee obi ụtọ ná ndụ m. Mgbe mụ na nwunye m lechara ihe omume tiivi anyị nke ọnwa Mee afọ 2015, obi ụtọ m nwere abụghị ihe e ji ọnụ ekwu. Ihe a bụ otu nime onyinye kachanụ Jehova nyetụrụla m. Anyị na-ekele Òtù Na-achị Isi na ụmụnna anyị niile gbasiri mbọ ike iji hụ na ihe omume a magburu onwe ya, nke na-eme ka okwukwe anyị sikwuo ike, ruru anyị aka.Indoneshia.Ọ bụ na nso nso a ka ọtụtụ ụmụnna anyị na-anụ okwu onye so nÒtù Na-achị Isi kwuru. Ugbu a, ọ bụghị naanị na anyị nwere ike ịnụ okwu ha, anyị nwekwara ike ịhụ ha. Ihe omume tiivi a emeela ka anyị na Òtù Na-achị Isi na ụmụnna anyị nọ nụwa niile dịrịkwuo notu.Kenya.Ọ na-esiri mụ na ụmụ m abụọ na-eto eto ike ịna-enwe ofufe ezinụlọ nihi na di m abụghị Onyeàmà Jehova. Ọ bụ ya mere ihe omume tiivi anyị ji baara m ezigbo uru. Ha na-eme ka m mara na m so na nzukọ Jehova, ha na-agbakwa mụ na ụmụ m ezigbo ume. Nke a bụ ngọzi si naka Jehova.Briten.Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova na-atọgbu anyị atọgbu. Jehova zara anyị ekpere mgbe e bidoro ịna-asụgharị ya nasụsụ ndị ọzọ. Ihe kacha agba anyị ume bụ otú unu si eji obi ụtọ eme ihe gbasara ofufe Jehova. Kemgbe e bidoro ime ihe omume tiivi anyị, anyị anọrọkwuola nzukọ Jehova magburu onwe ya nso.Chek Ripọblik.Ịnụ ka ndị so nÒtù Na-achị Isi na-ekwu okwu nasụsụ m emeela ka mụ na Jehova dịrịkwuo ná mma.Brazil.Ihe a bụ afọ iri na isii m fewere Jehova, ma obi ụtọ m nwere taa pụrụ nnọọ iche. Ọ dị ka obi ụtọ m nwere mgbe e mere m baptizim. Unu emeela ụmụnna m ndị m hụrụ nanya maka Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova.Brazil.Obi siri anyị ike na site nenyemaka Jehova, Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova ga-anọgide na-enyere ụmụnna anyị nụwa niile aka ịnọgide na-efe Jehova, meekwa ka a na-etokwu ya.Otú A Ga-esi Na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze Ngwa NgwaOBI dị anyị ụtọ maka otú Jehova si na-eme ka ọtụtụ ndị na-abata ná nzukọ ya nike nike nụwa niile. Aịza. 60:22 Ọ bụ ya mere e ji na-achọkwu ọtụtụ Ụlọ Nzukọ Alaeze. Nụwa niile, Ụlọ Nzukọ Alaeze ndị a ka ga-arụ arụ na ndị a ga-arụzigharị arụzigharị karịrị puku iri na atọ.Ka e nwee ike ịna-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ndị a ngwa ngwa otú na-agaghị efu oké ego, Òtù Na-achị Isi na-agbanwe ọtụtụ ihe na ngalaba dị iche iche na-ahụ maka ịrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze. Otu ngalaba e hiwere ọhụrụ nisi ụlọ ọrụ anyị dị na Bruklin, dị na Niu Yọk na-arụsi ọrụ ike na-ahazi otú a ga-esi na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze nụwa niile, na-ekpebikwa ndị a ga-ebu ụzọ rụọ ma ọ bụ rụzigharịa nakwa otú a ga-esi rụọ ha ngwa ngwa. Ihe a na-akpọ ngalaba a bụNgalabaNa-ahụ Maka Iwu Ụlọ Nzukọ Alaeze nỤwa Niile.Ma,Ngalaba Na-ahụ Maka Iwu Ụlọ Nzukọ Alaeze ná Mpaghara Dị Iche Iche nỤwa,bụ ndị e nwere nalaka ụlọ ọrụ anyị dị na Sentral Yurop, Saụt Afrịka, nakwa nAmerịka na Ọstreleshia, na-ahụ maka Ụlọ Nzukọ Alaeze ndị a na-arụ ná mba ndị ha na-elekọta. Ihe ha na-elekwasị anya bụ ịhụ na a rụrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ngwa ngwa nakwa otú ọ na-agaghị efu nnukwu ego. Ha na-akụziri ụmụnna ndị nọ ná mba ebe ha na-elekọta otú ha ga-esi na-arụzi ụlọ ndị nzukọ Jehova nwe nógbè ha. Nalaka ụlọ ọrụ ọ bụla, e nwereNgalaba Na-ahụ Maka Iwu Ụlọ Nzukọ Alaeze.Ọ bụ ha na-ahụ maka ịrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze na Ụlọ Mgbakọ, na-ahụkwa maka ịrụzi ihe ndị mebiri na ha.Nọnwa Jenụwarị afọ 2015, ndị okenye niile nọ nAmerịka ji vidio ha ji na-ahụ onye ọ bụla chọrọ ikwu okwu nwee nnọkọ. Ná nnọkọ ahụ, a kọwaara ha ụzọ ọhụrụ a ga-esizi na-ahazi maka ịrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze, otú a ga-esi na-arụ ya, na-elekọta ya, ma na-arụzi ihe ndị mebiri na ya. Lee ihe ndị a kọwaara ha:Ịrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze:Otú a ga-esi arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ga-abụ otú e si arụ ụlọ nobodo a chọrọ ịrụ ya. Ọ ga-abụkwa ihe ndị obodo ahụ na-eji arụ ụlọ ka a ga-eji rụọ ya. A rụwa ya, a ga-eji ntụziaka Kọmitii Mbipụta nke Òtù Na-achị Isi nyere, rụọ ya. A ga-arụ ya otú ọ na-agaghị efu oké ego ilekọta. A ga-arụkwa ya ka o sie ike, maa mma, gharakwa ifu oké ego.Ilekọta Ụlọ Nzukọ Alaeze na Ịrụzi Ya:A bịa nọgbakọ ọ bụla, a ga-akụziri ụmụnna anyị ndị wepụtara onwe ha inye aka otú ha ga-esi na-elekọta Ụlọ Nzukọ Alaeze ha ka ọ ghara imebi ngwa ngwa.Neziokwu, Ụlọ Nzukọ Alaeze na Ụlọ Mgbakọ ndị a ga-arụ arụ na ndị a ga-arụzigharị arụzigharị dị ọtụtụ. Ọrụ dị na ha abụghịkwa obere ihe. Ma ọ bụrụ na ụmụnna agbakọọ aka nịrụ ọrụ a, ọ ga-eme ka a rụọ ha ngwa ngwa, ya agharakwa ifu oké ego.Olee Otú Ọrụ Si Na-aga na Wọwik?OTÚ ọrụ si na-aga ngwa ngwa nebe a na-arụ isi ụlọ ọrụ ọhụrụ anyị na Wọwik, dị na Niu Yọk, gosiri neziokwu na Jehova na-akwado anyị.Nwanna Anthony Morris, bụ onye so nÒtù Na-achị Isi, kwuru na a rụchaa ya, a ga na-anabata ụmụnna anyị sí nebe dị iche iche nụwa ka ha bịa legharịa anya.Izi Ndị Ọ Na-esi Ike Inweta nỤlọ Ozi ỌmaỌ BỤ eziokwu na ozi ọma ụlọ nụlọ ka bụ ụzọ bụ isi Ndịàmà Jehova si ezi ndị mmadụ ozi ọma Alaeze Chineke, ha na-ejikwa tebụl na ihe a na-akwagharị akwagharị mara mma eme otú ahụ. Nke a abaala ezigbo uru. Mat. 24:14 Ha esila nụzọ ndị a mee ka ọtụtụ ndị nụ ozi ọma nebe na-ekwo ekwo. E bunyekwala ọgbakọ dị iche iche nụwa niile ihe a na-akwagharị akwagharị dị ihe dị ka narị puku abụọ na puku iri ise. Olee uru ha barala?Nobodo a na-akpọ Dar es Salaam, nke dị naTanzania,ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ narị mmadụ asaa ekwuola ka a bịa na-amụrụ ha Baịbụl kemgbe a malitere idosa akwụkwọ anyị nebe na-ekwo ekwo nafọ 2014. Ọtụtụ ndịnwere mmasị amalitela ịbịa ọmụmụ ihe, ha na Chineke ana-adịkwu ná mma. Naanị notu afọ, ndị mmadụ weere akwụkwọ karịrị narị puku abụọ na puku iri ise nebe dị iche iche anyị na-edosa akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị ná mba ndị dị nAfrịka nakwa ná mba ndị ọzọ.NAgwaetiti Sọlọmọn,e nwere ihe na-erughị puku ndị nkwusa abụọ na-ekwusa ozi ọma nagwaetiti karịrị narị atọ ndị mmadụ bi. Iji ihe a na-akwagharị akwagharị e dosara akwụkwọ anyị ezi ozi ọma nebe na-ekwo ekwo aghọọla ụzọ magburu onwe ya ndị mmadụ si anụ ozi ọma nagwaetiti a. Na Honiara, bụ isi obodo agwaetiti a, ụmụnna anyị nyefere magazin karịrị otu narị puku na puku anọ, nyefeekwa broshọ karịrị puku iri abụọ na atọ na narị isii. Ọtụtụ ndị e nyefere akwụkwọ ndị a si nime ime obodo nakwa nagwaetiti ndị a na-enweghị Ndịàmà Jehova na ha. Naanị notu ehihie, ha nyefere akwụkwọGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?dị narị anọ, mmadụ iri isii kwukwara ka a bịa mụwara ha Baịbụl.Notu isi ụtụtụ, mgbe otu di na nwunye bụ ndị ọsụ ụzọ oge niile aha ha bụ Michael na Linda nọ na-edosa akwụkwọ anyị nụsọ mmiri dị nAgwaetiti Margarita, dị naVenezuela,otu nwoke aha ya bụ Aníbal bịara ebe ahụ were akwụkwọBible Na-akụzi. Ọ gwara ha na nna ya nọ ebe ahụ nwụọ afọ asaa gara aga. Kemgbe ahụ kwa, nne ya dara mbà nobi. Nizu na-eso ya, Aníbal laghachiri gwa Nwanna Michael na nwunye ya na ọ bụ ụbọchị ahụ ka nna ya nwụrụ afọ asaa gara aga. O wepụtara ekwentị ya kpọọ nne ya ma gwa Nwanna Michael ka ọ gwa nne ya okwu na-agba ume. Nwanna Michael mekwara otú ahụ. Kemgbe ahụ, nne ya akpọọla Nwanna Michael nanwunye ya nekwentị. Ha agụọkwarala ya ebe ndị gbara ya ume na Baịbụl. Notu nime ozi nne Aníbal ziteere ha nekwentị, ọ gwara ha, sị, Obi adịkwuola m mma taa nihi na unu akasiela m obi, meekwa ka okwukwe m sikwuo ike.NAmerịka,e nwere ebe otu narị na iri abụọ na asaa ụmụnna anyị na-edosa akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị nobodo iri na anọ. Malite nọnwa Septemba afọ 2014 ruo nọnwa Mach afọ 2015, a malitere ịmụrụ puku mmadụ asatọ, narị anọ na iri anọ na ise Baịbụl. Isi otú a ezi ozi ọma enyekwarala ọtụtụ ndị na-abịabu ọmụmụ ihe anyị aka ka ha maliteghachi ịbịa ọmụmụ ihe. Dị ka ihe atụ, na Lọs Anjelis dị na Kalịfọnịa, otu nwoke aha ya bụ Terry bịara ebe anyị dosara akwụkwọ. Di na nwunye bụ Ndịàmà Jehova dosara akwụkwọ ndị ahụ jụrụ ya ma ọ gụtụla akwụkwọ anyị. Ọ gwara ha na ya bụ Onyeàmà Jehova, mana ya anaghịzi aga ọmụmụ ihe kemgbe ihe dị ka afọ anọ. Ha gụụrụ yaEzikiel 34:11, ha na ya ekwurịta gbasara ya. Jehova kwuru nebe ahụ, sị: Mụ onwe m ga-achọta atụrụ m wee lekọta ha. Ha gwakwara ya gbasara Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova. Nụtụtụ echi ya, Terry zigaara nwanna nwoke ahụ ozi iimel gwa ya na obere oge tupu ya ahụ tebụl ahụ ha dowere akwụkwọ, o kpere ekpere rịọ Chineke ka ọ gbaghara ya maka ịkwụsị ịga ọmụmụ ihe. Ọ rịọkwara ya ka o nyere ya aka ka ya na ya dịghachi ná mma. Terry kwuru na ọ bụ mgbe o kpechara ekpere ahụ ka ha ji ihu ọchị kelee ya, gụọrọ ya amaokwu Baịbụl ahụ gbara ya ume, gwakwa ya ihe ndị ọ ga-eme ka o nwee ike lọghachi ná nzukọ Jehova. Ọ sịrị na ọ bụ otú ahụ ka Jehova si za ya ekpere.E nwere ebe anọ na-ekwo ekwo a na-edosa akwụkwọ anyị nAdis Ababa dị nItiopia.Nime ọnwa atọ, ụmụnna anyị nyefere akwụkwọ dị puku iri atọ na asaa, narị abụọna iri asaa na ise. Narị mmadụ isii na iri abụọ na itoolu kwukwara ka anyị na-abịa amụrụ ha ihe. Otu agadi so ná ndị natara akwụkwọBible Na-akụzi.Ọ malitekwara ịgụ ya ozugbo. Noge gara aga, ọ gara ụlọ akwụkwọ seminarị. O nwekwara ajụjụ ndị ọ chọrọ ịjụ gbasara Jizọs na Alaeze Chineke. Nechi ya, ọ gaghachiri nebe ahụ ụmụnnaanyị na-edosa akwụkwọ ka ha zaa ya ajụjụ ndị ahụ. Nụbọchị na-eso ya, o kwetara ka a mụwara ya Baịbụl, ná ngwụsị izu ahụ kwa, ọ gara ọmụmụ ihe mbụ ya. Ugbu a, ọ na-abịachi ọmụmụ ihe anya, na-emekwa nke ọma nọgbakọ.Itiopia: Ihe a bụ ebe e dosara akwụkwọ anyị e dere nasụsụ Amharik nAdis AbabaNaMeksiko,otu onye Juu bịara nebe ụmụnna anyị nwoke abụọ dosara akwụkwọ anyị ma jụọ ha ma hà nwere akwụkwọ kwuru gbasara ọnwụ. Ha gwara ya na akwụkwọ ha nwere kwuru gbasara ọnwụ agwụla. Ma, ha nyere ya nke kwuru gbasara ọdịnihu. Nwoke ahụ jidere otu nime ha aka, sị ya: Achọghị m ihe ọ bụla gbasara ọdịnihu. M chọrọ igbu onwe m. O bidoziri bewe ákwá. Ụmụnna anyị jụrụ ya ihe mere o ji chọọ igbu onwe ya, ya asị ha na nwa ya nwoke nwụrụ noge na-adịbeghị anya. Nihi ya, ha gosiri ya ihe e kwuru nisi nke asaa nakwụkwọBible Na-akụzi.Ha gụụrụ ya paragraf abụọ mbụ dị nokpuru isiokwu bụ Mgbe Onye Ị Hụrụ nAnya Nwụrụ, gụọkwara ya ihe e dere ná ngwụcha isi nke asaa ahụ, bụ ebe e kwuru gbasara olileanya anyị nwere maka ndị nwụrụ anwụ. Ihe a ha gụụrụ ya metụrụ ya nobi, ya ejide nwanna ahụ aka ọzọ jụọ ya ma ọ ga-eme eme. Ụmụnna abụọ ahụ gwara ya na Jehova ga-emezurịrị nkwa ahụ. Nwoke ahụ jụrụ ha ihe ọ ga-eme ka ọ hụ nwa ya ọzọ. Ha gwara ya na ha ga-abịa nụlọ ya. Mgbe ha bịara, ha hụrụ na nwoke ahụ na-eche ha eche ka ha bịa mụwara ya Baịbụl.Otu onye nlekọta sekit nke nyere aka hụ na a malitere idosa akwụkwọ anyị nebe na-ekwo ekwo na Niu Yọk kwuru, sị, Jehova agọziela ihe a anyị na-eme. O meela ka anyị zie ọtụtụ puku mmadụ ozi ọma, meekwa ka anyị na-enyere ọtụtụ ndị na-anaghị abịakwa ọmụmụ ihe na ndị a chụrụ nọgbakọ aka ka ha lọghachiwa nọgbakọ nihi na ha yiri atụrụ furu efu.Ezikiel 34:15, 16.Ìhè Na-enwusikwu IkeNDỊ na-efe Jehova kwetara na ọ bụ Jehova na-eme ka ha ghọta eziokwu dị na Baịbụl. Nihi ya, ha na-ekpesi ekpere ike ka Chineke mee ka ìhè ya nakwa eziokwu ya na-edu ha. Ọma 43:3 Ọ bụ eziokwu na ụwa nọ nọchịchịrị nihi amaghị Okwu Chineke, Chineke ka na akụziri ndị ya ihe. Nke a emeela ka okporo ụzọ ha yie ìhè nke na-enwupụ enwupụ ka chi na-abọwanye. Ilu 4:18 Ihe Jehova na-akụziri anyị na-eme ka ihe na-aga otú o kwesịrị nọgbakọ, na-eme ka anyị kwere ihe ndị bụ eziokwu, na-emekwa ka anyị na-akpa ezigbo àgwà. Olee ihe ụfọdụ e mere ka o dokwuo anyị anya nime afọ ole na ole gara aga?Alaka Ụlọ Ọrụ Ndị E Nyefere JehovaNOGE a na-enyefe Jehova alaka ụlọ ọrụ anyị dị naMadagaska,na Satọdee abalị iri abụọ na anọ nọnwa Jenụwarị afọ 2015, otu nwanna nwaanyị kwuru, sị: Obi bụ m sọ aṅụrị. Obi tọrọ nwanna nwaanyị a na narị mmadụ ise na iri asatọ na atọ ọzọ bịaranụ ụtọ ịhụ ụlọ obibi ọhụrụ nwere ọnụ ụlọ iri na itoolu na ebe a na-anọ eri nri a rụrụ ka o bukwuo ibu na ebe a na-esi nri a rụgharịrị arụgharị. E nyekwuru Ngalaba Ije Ozi, Ngalaba Na-ahụ Maka Ego nakwa Ngalaba Na-ahụ Maka Iwu Ụlọ Nzukọ Alaeze ebe ndị ha ga-anọ na-arụ ọrụ. E nyekwara Ngalaba Na-ahụ Maka Vidio na Ihe Ndị A Na-egere Egere na Ngalaba Asụsụ Ndị Ogbi ebe ọhụrụ ha ga-anọ na-arụ ọrụ, hiwekwa Ngalaba Na-ahụ Maka Asụsụ Ndị Ìsì. Mgbe e kwuchara otú anyị si malite izi ozi ọma na Madagaska, Nwanna Mark Sanderson, bụ onye so nÒtù Na-achị Isi, kwuru okwu e ji nyefee Jehova alaka ụlọ ọrụ a.Ihe a bụ ụlọ ọhụrụ a rụrụ nalaka ụlọ ọrụ anyị dị na Madagaska. O nwere ọnụ ụlọ iri na itooluObi ruru Ndịàmà Jehova nọ na Jakata, dị nIndoneshia,ala mgbe mmiri tojuru nebe niile tara tupu e nyefee Jehova alaka ụlọ ọrụ anyị nabalị iri na anọ nọnwa Febụwarị afọ 2015. Alaka ụlọ ọrụ anyị dịzi notu okpukpu nke ụlọ elu nwere okpukpu iri anọ na abụọ, dịrịkwa nokpukpu nke mbụ ruo na nke iri na abụọ nke ụlọ elu ọzọ dị nso. Ngalaba dị iche iche e nwere nalaka ụlọ ọrụ a dị nobere ụlọ ndị ọzọ dị na gburugburu ebe ahụ. Nwanna Anthony Morris, bụ onye so nÒtù Na-achị Isi, kwuru okwu e ji nyefee ya Jehova. Nechi ya, puku mmadụ iri na ise na narị mmadụ abụọ na iri ise na asaa bịara notu ámá egwuregwu gere okwu ya isiokwu ya bụ Ike Agwụla Unu nỊrụ Ọrụ Ọma. E gosikwara ihe omume a nebe dị iche iche dị iri anọ na otu. Puku mmadụ iri na otu na narị mmadụ na iri asatọ na itoolu nọ nebe ndị ahụ gekwara ya. Nke a bụ nnọkọ kachanụ Ndịàmà Jehova nwetụrụla nIndoneshia. Nwanna Ronald Jacka, bụ otu nime ndị ozi ala ọzọ mbụ e zigara nIndoneshia kwuru, sị: Mgbe m rutere nobodo a nafọ 1951, e nwere naanị ndị nkwusa iri abụọ na isii. Ma taa, ihe karịrị puku mmadụ iri abụọ na isii bịara nnọkọ a pụrụ iche. Neziokwu, Jehova agọziela ndị ya nIndoneshia.Asụsụ Ndị Ọhụrụ E Nwere Nsụgharị Ụwa ỌhụrụNIHE dị ka Ọgọst 31, afọ 2015, a sụgharịalaNsụgharị Ụwa Ọhụrụnotu narị asụsụ na iri abụọ na itoolu. Ụfọdụ nime ha nwere ma Akwụkwọ Nsọ Hibru ma Akwụkwọ Nsọ Grik, ebe ndị ọzọ nwere naanị Akwụkwọ Nsọ Grik. E nwekwara ya notu narị asụsụ na iri abụọ na itoolu na jw.org. Asaa nime ha dị nasụsụ ndị ogbi. Ndị a bụ ndị e wepụtara nafọ ije ozi 2015:Ikpe Gbasara Ndịàmà JehovaIdebanye Aha Anyị nAkwụkwọỌ bụghị iwu na ndị ọchịchị ga-edebanye aha Ndịàmà Jehova nakwụkwọ tupu ha amalite ikwusa ozi ọma. Ma idebanye aha anyị nakwụkwọ ga-eme ka anyị nwee ụlọ ebe anyị ga na-anọ amụ ihe ma ọ bụkwanụ mee ka anyị chọta ebe anyị ga na-anọ amụ ihe ma na-akwụ ụgwọ ya. Ọ ga-emekwa ka anyị nwee ike ịna-ebubata akwụkwọ anyị.Nafọ 2004, ụlọikpe ndị e nwere naRọshịawepụrụ aha ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova ji arụ ọrụ na Mọsko nakwụkwọ. Nke a mere ka ndị mmadụ nyewe ụmụnna anyị nsogbu. Ndị uwe ojii nwụchiri ụfọdụ nime ha. Ndị mmadụ tikwara ụfọdụ nime ha ihe mgbe ha na-ezi ozi ọma. Ndị nwe ụlọ ebe ha na-anọ amụ ihe chụpụrụ ha, mezie ka ha ghara inwe ebe ha na-anọ amụ ihe. Ikpe Ụlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ndị Ruuru Mmadụ naYurop kpere nafọ 2010 kwuru na aha ụlọ ọrụ anyị dị na Mọsko mbaRọshịawepụrụ nakwụkwọ ezighị ezi, nihi ya, ha nyere mba Rọshịa iwu ka ha debanyeghachi aha ụlọ ọrụ anyị nakwụkwọ. Obi dị anyị ụtọ ịgwa unu na Ministri Na-ahụ Maka Ikpe Ziri Ezi na Rọshịa edebanyela aha ụlọ ọrụ ọhụrụ Ndịàmà Jehova ji arụ ọrụ na Mọsko nakwụkwọ nabalị iri abụọ na asaa nọnwa Mee, afọ 2015.Ụtụ IsiNọtụtụ mba, gọọmenti anaghị ana ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova ji arụ ọrụ ụtụ isi otú ahụ ha na-anaghị ana ọtụtụ okpukpe na ụlọ ọrụ ebere. Ma gọọmenti mba ụfọdụ na-ekwu ka anyị tụọ ụtụ isi.NaSwidin,ndị ọchịchị kwuru na Ndịàmà Jehova na-achụ nta ego nalaka ụlọ ọrụ ha nakwa na ndị na-eje ozi nalaka ụlọ ọrụ bụ ndị ha were nọrụ, na ha esoghị ná ndị ozi oge niile pụrụ iche. Ndị ọchịchị kwuru ego ole alaka ụlọ ọrụ anyị na ndị na-eje ozi na ya ga na-akwụ nụtụ isi. Iji mee ka okwu a bie, Ndịàmà Jehova nọ na Swidin gbara gọọmenti akwụkwọ nụlọikpe dị iche iche e nwere nobodo ha, gbaakwa ha akwụkwọ ụzọ isii nỤlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ na Yurop.Ịjụ Ịba Amị nIhi AkọnucheNdịàmà Jehova na-erube isi niwu Baịbụl bụ ka ha kpụgharịa mma agha ha ka ha bụrụ mma ogè nakwa ka ha ghara ịmụ otú e si alụ agha. Ha ejighị iwu a egwu egwu. Aịza. 2:4 Ha anaghị aba amị nagbanyeghị na gọọmenti ụfọdụ enweghị ọrụ nkịtị ha na-enye ndị jụrụ ịba amị.Ka ọ dị ugbu a naSaụt Koria,gọọmenti enyeghị ụmụ amaala ya ikike ịjụ ịba amị nihi akọnuche ha. Nke a mere na kemgbe ihe karịrị afọ iri isii, a tụọla ihe karịrị Ndịàmà Jehova dị puku iri na asatọ mkpọrọ nihi na ha ekweghị aba amị. Ọ fọrọ obere ka ọ bụrụ na Onyeàmà Jehova ọ bụla nọ na Saụt Koria enweela enyi ya ma ọ bụ onye ezinụlọ ya a tụrụla mkpọrọ. Nafọ 2004 nakwa nafọ 2011, Ụlọikpe Na-elebaAnya nIhe Gbasara Iwu Obodo na Saụt Koria kwuru na iwu kwadoro mkpọrọ ahụ a na-atụ ndị jụrụ ịba amị. Nọnwa Julaị afọ 2015, ha gwara ọhaneze ka ha kwuo obi ha gbasara ya ka ha nwee ike lebagharịa ya anya. Ndịàmà Jehova nụwa niile na-ekpe ekpere ka gọọmenti Saụt Koria mee iwu ga-eme ka a kwụsị mkpọrọ a a na-atụ ụmụnna anyị kemgbe nihi ihe ha kweere.Afọ a mere ya afọ nke iri abụọ na abụọ a tụrụ ụmụnna anyị atọ mkpọrọ nEritrianihi na ha jụrụ ịba amị nihi akọnuche ha. Aha ha bụ Paulos Eyassu, Negede Teklemariam, na Isaac Mogos. O nwetụbeghị mgbe a kpọpụrụ ha nụlọikpe ka ha zara ọnụ ha. Ụmụnna atọ a na ihe karịrị ụmụnna iri ise ndị ọzọ ka kwụ ebe ha kwụ nagbanyeghị ọnụ a na-emekpọ ha nakwa ọnọdụ ọjọọ ha nọ na ya nụlọ mkpọrọ. Obi siri anyị ike na Jehova na-anụ ude ụmụnna anyị ndị a a tụrụ mkpọrọ nihi okwukwe ha na-asụ, ọ ga-enyekwara ha aka.Ọma 79:11.NaYukren,a kpọrọ Nwanna Vitaliy Shalaiko nọnwa Ọgọst afọ 2014 ka ọ bịa baa amị. Ebe ọ bụ na akọnuche ya ekweghị ya, ọ jụrụ. Ma, o kwuru ka e nye ya ọrụ ọzọ. Ọkàiwu na-agba ndị mmadụ akwụkwọ nụlọikpe gbara Nwanna Shalaiko akwụkwọ na ọ jụrụ ịba amị. Ma ụlọikpe nkịtị ma ụlọikpe mkpegharịikpe kwuru na ikpe amaghị Nwanna Shalaiko. Ụlọikpe mkpegharị ikpe kwuru na a gaghị eji maka na a chọrọ ichebe obodo napụ mmadụ ikike iwu nyere ya ma ọ bụ kworo maka ya napụ mmadụ ikike o nwere ịjụ ịba amị nihi akọnuche ya. Ọkàiwu ahụ gbakwara akwụkwọ ọzọ ka e kpegharịa ikpe a. Nabalị iri abụọ na atọ nọnwa Jun afọ 2015, ụlọikpe na-ahụ maka ikpe ndị gbasara mpụ na ndị na-agbasaghị mpụ na Yukren kwadoro ihe ụlọikpe ndị mbụ kpere ikpe ahụ kpebiri. Nke a gosiri na mmadụ nwere ikike ịjụ ịba amị nihi akọnuche ya ma rụọ ọrụ nkịtị ma mgbe e nwere ọgba aghara nobodo ma mgbe a na-enweghị.Yukren: Ihe a bụ ebe Nwanna Vitaliy Shalaiko na-ezi mmadụ ozi ọmaNwanna Shalaiko kwuru uru ihe ahụ ụlọikpe ahụ kpebiri bara. Ọ sịrị: Ihe e kwuru naJeremaya 1:19gbara m ume. M jikeere maka ihe ọ bụla nwere ike ịdapụta. Ihe kacha m mkpa bụ irubere Jehova isi. Obi siri m ike na ọ gaghị ahapụ m nakwa na ọ ga-enye m ikike m ga-eji na-erubere ya isi. Ma, atụghị m anya na ụlọikpe atọ ndị a ga-ekpelachara m ikpe. Ụmụnna m kwụ m nazụ noge niile m na-azara ọnụ m nụlọikpe ndị ahụ. Ha ahapụghị m.Ikele Ọkọlọtọ na Ikwe Ukwe E Ji Eto MbaIhe ọzọ e ji na-enye Ndịàmà Jehova nsogbu bụ ikele ọkọlọtọ na ikwe ukwe ndị e ji eto mba. E nwere ike ịmanye ụmụ anyị karịchaa ka ha nupụrụ Jehova isi. Ndị isi ụlọ akwụkwọ nwekwara ike ịmanye ha ka ha kwee ukwe e ji eto mba ma ọ bụ kelee ọkọlọtọ.Nobodo Karongi, dị naRụwanda,ndị isi ụlọ akwụkwọ boro ọtụtụ ụmụ Ndịàmà Jehova ebubo na ha anaghị asọpụrụ mba ha nihi na ha anaghị ekwe ukwe e ji eto mba. A chụrụ ha nụlọ akwụkwọ ma tụọ ha mkpọrọ. Nabalị iri abụọ na asatọ nọnwa Nọvemba, afọ 2014, otu ụlọikpe dị na Karongi tọhapụrụ ụmụ Ndịàmà Jehova ndị ahụ ma kwuo na ọjụjụ ha jụrụ ikwe ukwe e ji eto mba egosighị na ha anaghị asọpụrụ mba ha. NobodoKameruun, Kongo Kinshasa, Ekwitorịal Gini,naMalawi,a chụọkwala ụmụ Ndịàmà Jehova nụlọ akwụkwọ nihi na ha jụrụ ikwe ukwe e ji eto mba. Ụmụnna anyị ndị nọ ná mba ndị a na-agbasi mbọ ike ka ha mee ka ndị ọchịchị na ndị isi ụlọ akwụkwọ mata ihe mere na anyị anaghị ekele ọkọlọtọ ma ọ bụ kwee ukwe e ji eto mba.Họnduras: Ihe a bụ ebe Nwanna Nwaanyị Mirna Paz na Bessy Serrano ji asambodo haNọnwa Disemba afọ 2013, otu ụlọ akwụkwọ sekọndrị e nwere na Lepaera, dị naHọnduras,jụrụ inye ụmụ Ndịàmà Jehova abụọ asambodo nihi na ha jụrụ ikwe ukwe e ji eto mba na ikele ọkọlọtọ. Ka e nwee ike ịkwụsị nsogbu a, Ndịàmà Jehova abụọ bụ ndị ọkàiwu gakwuuru onye na-anọchi anya ministri na-ahụ maka mmụta na Họnduras. Ha kọọrọ ya ihe ụfọdụ ụlọikpe ndị dị ná mba ọzọ kpebiri nikpe ndị ha kpelaara ụmụ Ndịàmà Jehova nọ nụlọ akwụkwọ, bụ ndị jụrụ ikwe ukwe e ji eto mba ma ọ bụ ikele ọkọlọtọ. Onyeisi ahụ dị obiọma. O kwetara ka ụmụ akwụkwọ abụọ ahụ na ndị mụrụ ha degara onyeisi na-ahụ maka mmụta na Họnduras akwụkwọ. Mgbe onyeisi ahụ lebachara anya nakwụkwọ ahụ, o kwuru nabalị iri abụọ na itoolu nọnwa Julaị, afọ 2014, sị: E kwesịghị igbochi onye ọ bụla ịga akwụkwọ. Ọ gwara ndị isi ụlọ akwụkwọ ahụ ka ha nye ụmụ Ndịàmà Jehova abụọ ahụ asambodo ha.Otú Ndị Ọchịchị Si Akpa ÓkèNá mba ọ bụla, anyị na-erube isi niwu Jizọs nyere anyị ka anyị na-ezi ndị agbata obi anyị ozi ọma Alaeze Chineke, na-abịachi ọmụmụ ihe anya ma na-amụchi Okwu Chineke anya. Anyị na-erubekwa isi niwu Baịbụl nyere anyị, nke bụ ka anyị na-akụnye Okwu Chineke nime ụmụ anyị ma zere ọbara. Anyị jikwa iwu ndị a kpọrọ ihe. Ọrụ. 15:20;Diut. 6:5-7 Mgbe ụfọdụ, irube isi niwu ndị a na-eme ka ndị ọchịchị nyewe anyị nsogbu nihi na ha aghọtaghị ihe mere anyị ji eme otú ahụ.Nobodo Flọrịda, dị nAmerịka,otu ọkàikpe nyere otu nne na-abụghị Onyeàmà Jehova ikike ka naanị ya na-akụziri ụmụ ya atọ ihe okpukpe ya na-akụzi. A gwara nna ha bụ Onyeàmà Jehova ka ọ ghara ịkụziri ụmụ ya ihe ọ bụla megidere ihe ndị Katọlik kweere. Nwanna a wepụrụ okwu a nụlọikpe mkpegharị ikpe. Nabalị iri na asatọ nọnwa Ọgọst, afọ 2014, ụlọikpe mkpegharị ikpe ahụ kagburu ihe ụlọikpe mbụ ahụ kpebiri. Ụlọikpe mkpegharị ikpe ahụ si nikpe ndị e kpere noge gara aga kpebie ikpe a. Ha sịrị: Ọtụtụ mgbe, a kagbuola iwu a machibidoro nne ma ọ bụ nna nke ya na ụmụ ya na-ebighị ịkụziri ụmụ ya ihe gbasara okpukpe ya mgbe a na-enweghị ihe a ga-eji gosi na nne ma ọ bụ nna ahụ ịkụziri nwa ha ihe ndị o kweere ga-eme ka nwa ahụ ghara ịba uru.Ihe a ụlọikpe ahụ kpebiri emeela ka a na-akụziri ụmụaka ndị ahụ ihe ndị ga-abara ha uru Jehova Chineke chọrọ ka a na-akụziri ụmụaka. Ha na-abịakwa ọmụmụ ihe, na-emekwa nke ọma nọgbakọ. Nna ha kwuru, sị: Idi ọnọdụ a m hụrụ onwe m emeela ka m mụtakwuo ihe. O nweela ọnwụnwa ndị bịaara m noge ndị na-adịbeghị anya, ma Jehova nyeere m aka ịkwụrụ chịm. Ama m na ọnwụnwa so nihe ga na-abịara anyị mgbe anyị kpebiri ijere Jehova ozi.Namibia: Onye a bụ Nwanna Nwaanyị Efigenia Semente na ụmụ ya atọỌnwụnwa kpụ ọkụ nọnụ bịaara otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Efigenia Semente naNamibia.O ji ụmụ atọ. Mgbe ọ na-amụ nwa nke atọ ya nụlọ ọgwụ, ọ malitere inwe nsogbu, ụfọdụ ndị na-arụ ọrụ nụlọ ọgwụ nakwa ndị ezinụlọ ya na-abụghịNdịàmà Jehova gara nụlọikpe nata ikike ka a mịnye ya ọbara. Ebe ọ bụ na ọ chọghị ka a mịnye ya ọbara, ọ gbara ha akwụkwọ iji gosi na o nweere onwe ya ikpebi otú ọ chọrọ ka e si gwọọ ya. Nabalị iri abụọ na anọ nọnwa Jun, afọ 2015, Ụlọikpe Kasị Elu na Namibia kpelaara Nwanna Nwaanyị Semente ikpe. Ha kwuru na mmadụ ọ bụla nweere onwe ya ikpebi ihe ọ chọrọ ka e mee nahụ ya na ihe ọ na-achọghị, ma onye ahụ ọ bụ nne ma ọ bụ nna, ma ọ bụkwanụ na ọ bụghị. Nwanna Nwaanyị Semente kwuru, sị: Anyị hụrụ ihe ndị gosikwuru na Jehova nọnyeere anyị. O nweghị ihe a ga-eji tụnyere mmadụ ịnọ nọgbakọ Jehova. Jehova hụrụ anyị nnọọ nanya.Ọ bụghị taa ka Ndịàmà Jehova nọ naSwizalandbidoro idowe akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị nebe na-ekwo ekwo. Ma nobodo Jeneva, ndị ọchịchị obodo tiri iwu ka mmadụ ghara idowe ihe a na-akwagharị akwagharị e tinyere ihe ọ bụla na-ekwu gbasara okpukpe nebe ọhaneze na-anọ. Ndịàmà Jehova gbara ndị ọchịchị ahụ akwụkwọ ma kwuo na iwu a ga-akpa ikike anyị nwere ikpe okpukpe anyị otú masịrị anyị na ikwu obi anyị aka ọjọọ. Ụlọikpe kpelaara Ndịàmà Jehova ikpe. Kemgbe ahụ kwa, Ndịàmà Jehova na ndị ọchịchịJeneva gbakọziri aka na-achọta ebe dị mma ha ga na-edowe ihe a na-akwagharị akwagharị nakwa oge ha ga na-edowe ya.Ndị ọchịchịAzebaịjanna-agbasikwu mbọ ike ka ha kwụsị Ndịàmà Jehova izi ndị mmadụ ozi ọma. Ndị isi na-arụ na Ministri Na-ahụ Maka Nchebe Obodo na-akpọkarị Ndịàmà Jehova otu otu nọfis ha ma gbaa ha ajụjụ. Ha na-agakwa nụlọ Ndịàmà Jehova achọ akwụkwọ anyị ndị ọchịchị obodo ha na-akwadoghị ka anyị bubata. Nọnwa Febụwarị afọ 2015, ha kpọchiri ụmụnna nwaanyị abụọ aha ha bụ Irina Zakharchenko na Valida Jabrayilova maka na ha na-akụziri ndị mmadụ Baịbụl. Ihe a ndị isi a mere wutere ndị nọ ná mba dị iche iche. Ọ bụ eziokwu na ihe a wutere anyị, ma obi dị anyị ụtọ na ụmụnna anyị nọ nAzebaịjan ka ji ịnụ ọkụ nobi na-ezi ndị mmadụ ozi ọma alaeze Chineke.Mat. 24:14.Ndị ọchịchịRọshịaakwụsịbeghị inye Ndịàmà Jehova nsogbu nihi ozi ọma ha na-ezi. Taa, e nwere akwụkwọ anyị iri asatọ ha machiri iwu. Nke a pụtara na onye ọ bụla a hụrụ nke ọ bụla naka ma ọ bụ nyere ya mmadụ adaala iwu. Otu nime akwụkwọ ndị ahụ bụAkwụkwọ M nke Akụkọ Bible. Ha machikwara jw.org iwu nọnwa Disemba afọ 2014. Ndị na-enye mmadụ ikike ịga nỊntanet anaghịzi ekwe ka mmadụ gaa na jw.org, onye ọ bụla gwara mmadụ ka ọ gaa na ya adaala iwu. Kemgbe ọnwa Mach, afọ 2015, ndị kọstọm ekwebeghị ka Ndịàmà Jehova bubata akwụkwọ ha ọ bụla, ma Baịbụl ma akwụkwọ anyị ndị ụlọikpe ndị dị na Rọshịa nyocharala noge gara aga ma kwuo na ọ dịghị ihe ọjọọ dị na ha.A ka na-ekpe ụmụnna anyị iri na isii ikpe na Taganrog nihi na ndị ọchịchị gbara ha akwụkwọ na ha dara iwu maka na ha haziri ọmụmụ ihe, na-agakwa ya. Ụlọikpe nyere ndị ọchịchị Samara ikike iwepụ aha ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova nakwụkwọ. Nagbanyeghị ihe ndị a niile, ụmụnna anyị nọ na Rọshịa kpebisiri ike ịna-akwụ Chineke ihe Chineke.Mat. 22:21.Ihe Ndị Mere nEbe Dị Iche Iche nỤwaIzi Ndị Kanada Niile Ozi ỌmaA sụgharịala vidio anyị bụOlee Uru Ịmụ Baịbụl Ga-abara Gị?nasụsụ asatọ nime asụsụ ndị a na-asụ nebe alaka ụlọ ọrụ anyị dị naKanadana-elekọta. Nọnwa Ọktoba afọ 2014, ụfọdụ ụmụnna anyị gara kwusaa ozi ọma abalị iri na Nunavik. Ha gosiri ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ ezinụlọ niile dị nebe iri na anọ ha gara kwusaa ozi ọma vidio anyị ahụ. Ndị bi nebe ndị ahụ karịrị puku mmadụ iri na abụọ.Àgwà Ha Masịrị Onyeisi Ámá EgwuregwuNọnwa Septemba afọ 2014, e nwere mgbakọ mba niile námá egwuregwu Sangam dị naSaụt Koria.A nọ námáegwuregwu a zọọ iko mba ụwa. Ihe karịrị puku mmadụ iri ise na isii bịara mgbakọ a. Onyeisi ámá egwuregwu ahụ kwuru na obi dị ya ụtọ maka otú ụmụnna anyị si kpaa àgwà ọma ma mee ihe ndị a sịrị ha mee. Ọ sịrị: Ndị niile bịaranụ kpara àgwà ka ndị a zụrụ azụ. Ọ tụrụ m nanya ịhụ ka ha na-ehicha ámá egwuregwu a otú dị mma karịa otú ndị bụ aka ochie anyị na-akwụ ụgwọ si ehichara anyị ya. Ọ dị m ka ya bụrụ na ndị na-arụrụ anyị ọrụ si otú a arụrụ anyị ya. Ọ bụrụ na a sị ka ndị mmadụ kpewe okpukpe otú e kwesịrị isi na-ekpe ya, anyị niile kwesịrị ịbụ Ndịàmà Jehova.Saụt Koria: Mgbakọ mba niile e mere na Sol nafọ 2014Jehova Kụziiri Anyị Ihe Anyị Ga-azaNọnwa Mee afọ 2012, gọọmentiSwidinjụrụ ịnabata akwụkwọ Ndịàmà Jehova degaara ha na-arịọ ha ka hana-enye ha ihe ndị ha na-enye ndị okpukpe ọzọ. Ebe ọ bụ na ha jụrụ, Òtù Na-achị Isi nyere ikike ka e wepụ okwu ahụ nỤlọikpe Kasị Elu na Swidin.Ụlọikpe ahụ kpebiri ka Ndịàmà Jehova bịa zara ọnụ ha tupu ha ekpebie okwu ahụ. Ọtụtụ ụmụnna anyị si mba dị iche iche bịa ka ha tụlee ajụjụ ndị ụlọikpe ahụ nwere ike ịjụ anyị nakwa otú anyị ga-esi aza ha. Ha zukọtara nỤlọ Nzukọ Alaeze dị na Stọkhọlm ka ha mụgharịa otú ha ga-esi aza ajụjụ ndị ahụ.Mgbe ha na-amụgharị ha, mgbịrịgba ọnụ ụzọ Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ kụrụ. Otu nwanna nwoke bịara meghee ụzọ ma hụ ụmụntakịrị nwaanyị abụọ dị afọ iri na atọ na afọ iri na anọ. Ha kọwaara nwanna nwoke ahụ ndị ha bụ, gwa ya na ha chọrọ ịmata ihe ụfọdụ gbasara Ndịàmà Jehova. Nwanna nwoke ahụ mechara kwuo, sị, M chọrọ ịgwa ha ka ha bịaghachi oge ọzọ nihi na anyị enweghị ohere.Ma, nwanna nwoke ahụ gere ha ntị. Ụmụaka ahụ jụrụ ya ọtụtụ ajụjụ, ụfọdụ nime ha bụ maka ihe ndị gbasara ọhaneze nakwa ịtụ vootu. Mgbe ọ zachara ha ajụjụ, ọ banyeghachiri nỤlọ Nzukọ Alaeze ahụ gwa ndị ọzọ ajụjụ ndị ha jụrụ ya na ihe ndị ọ zara.Nechi ya, ọ tụrụ ụmụnna anyị nanya na ọtụtụ ajụjụ ndị ụlọikpe ahụ jụrụ ha bụkwa ajụjụ ụmụaka ndị ahụ jụrụ. Nwanna na-anọchite anya nzukọ anyị kwuru, sị: Ahụ ruru m nnọọ ala mgbe ụlọikpe ahụ na-ajụ m ajụjụ, ọ bụ eziokwu na ụjọ gaara ejide m nihi na ndị na-ajụ m ajụjụ ndị ahụ bụ ndị ọkàiwu a ma ama nobodo anyị. Anyị weere ya na Jehova nyere anyị ọzụzụ anyị chọrọ tupu ụbọchị ahụ, si otú ahụ gosi na ọ kwụ anyị nazụ.Ụlọikpe ahụ kpelaara anyị ikpe, gwakwa gọọmenti ka ha meere anyị ihe anyị rịọrọ ha.Akpa Osikapa KenNaHeiti,e nwere otu nwata nwoke dị afọ isii aha ya bụ Ken. Obi tọrọ ya ụtọ mgbe ọ nụrụ na a na-aga ịrụrụ ọgbakọ ha Ụlọ Nzukọ Alaeze. Ọ rụrụ igbe ọ ga na-etinye ego ma zoo ya nụlọ ya. Ọ na-etinye ya ego nne na nna ya nyere ya zụrụ ihe nụlọ akwụkwọ. Ọ bụ ihe a ka o megidere ruo mgbe ndị bịara ịrụrụ ha Ụlọ Nzukọ Alaeze malitere ịrụ ya. O bunyeziri ha igbe ahụ. Ego dị na ya zuru ịzụta otu akpa osikapa, nihi ya, ha ji ya zụta ya. Ọ bụ osikapa ahụ ka ndị bịara ọrụ nỤlọ Nzukọ Alaeze na-eri nehihie ruo ọtụtụ ụbọchị.Onyeisi Ndị Amị Ekweta Ka E Nye Anyị IkikeNoge ọrịa Ebola na-akpa ike ọjọọ naSiera Lion,anaghị ekwe ka ndị mmadụ gaa nebe ndị a machiri ndị mmadụ ịga nanataghị ikike. Dị ka ihe atụ, ndị nlekọta sekit chọọ ịga ebe ndị ahụ, ha na-anata baajị na ikike ha ga-eji nyara ụgbọala ha banye ebe ndị ahụ. Ndị na-ebuga akwụkwọ anyị na akwụkwọ ozi anyị nebe ndị ahụ na-anatakwa ikike. Mgbe ọ bụla Kọmitii Na-ahụ Maka Ịgbatara Ndị Ọdachi Dakwasịrị Ọsọ Enyemaka chọrọ ibuga ihe e ji ele ahụ, blich, na ihe oriri nebe ndị ahụ, ha na-enwetakarị akwụkwọ ikike.O nwere ihe mere otu ụbọchị nke na-eme ka okwukwe anyị sie ike. Ụmụnna anyị degaara ndị ọchịchị akwụkwọ na-arịọ ka e nye ha baajị iri atọ na anọ na akwụkwọ ikike ha ga-eji nyara ụgbọala iri na otu gaa ebe ndị ahụ. Tupu e nye ha ya, ha ga-ebu ụzọ hụ onyeisi ndị amị. Ụmụnna abụọ sí nalaka ụlọ ọrụ gara hụ onyeisi ndị amị a nụbọchị ha chọrọ ka e nye ha ya. Ndị nọ ebe ahụ chọgidere akwụkwọ ozi ahụ ụmụnna anyị detara mana ha ahụghị ya. Ha gwaziri ụmụnna abụọ ahụ ka ha jiri aka ha chọọ ya nime akwụkwọ ozi ndị ọzọ dị ebe ahụ. Mana ha ahụghịkwa ya. Ọ bụ mgbe ahụ ka onyeisi ndị amị ahụgwara odeakwụkwọ ya na ya emechiwela ọfis ya nakwa na e nweghị akwụkwọ ozi ọzọ ha ga-eleba anya ruo izu abụọ. Ụmụnna ahụ kpere ekpere nobi ha rịọ Jehova ka o nyere ha aka nokwu a. Onyeisi ndị amị ahụ lere ha anya jụọ ha, sị, Baajị ole na akwụkwọ ikike ole ka unu chọrọ? Mgbe ha gwara ya ole ha chọrọ, o biliri noche ya tie mkpu, sị, O buka!Ụmụnna anyị kọwaara ya ọrụ anyị na-arụ nakwa otú ihe anyị na-ebuga nebe ndị ahụ ọrịa Ebola na-akpa ike si na-enyere ndị mmadụ aka. Onyeisi ndị amị ahụ kwụsịtụrụ, lee odeakwụkwọ ya anya ma sị ya, Nye ha ihe niile ha chọrọ.Ikwusa Ozi Ọma na Ịkụzi Ihe nỤwa NiileỤWA NIILEMBA  240NDỊ NKWUSA  8,220,105AWA OLE E JI KWUSAA OZI ỌMA  1,933,473,727NDỊ A MỤỤRỤ BAỊBỤL  9,708,968AfrịkaIji Ọkada Ezi Ozi ỌmaBene Rịpọblik: Onye a bụ Nwanna Désiré. Ọ na-akpọnye akwụkwọ anyị e tinyere na teepụ na ihe nkiri ndị a na-egere egere nọkada ya ma jiri ya na-ezi ndị o bu ozi ọmaIhe ndị mmadụ na-ejikarị eme njem nebe ndịdaBene Rịpọblikbụ ọkada. Ihe ha na-akpọ ya bụ zem. E nwere otu nwanna na-asụ ụzọ inyeaka nebe ahụ. Aha ya bụ Désiré. O tinyere ihe e ji akpọ egwú na ọkada ya, tinyekwa ígwè okwu abụọ nakụkụ ebe onye ọ ga-ebu nọkada ga-anọ ọdụ. Ihe ọ na-akpọ mgbe niile bụ akwụkwọ anyị na ihe nkiri ndị a na-egere egere. Ọ na-abụ o buru mmadụ, ya akpọnye ya, onye ahụamalite ige ya. Ihe ahụ ọ kpọnyere na-atọ ọtụtụ ndị o bu ụtọ nke na mgbe ha ruru ebe ha ga-apụ, ya esiere ha ike ịrịtu ma ọ bụkwanụ ha ajụ ịrịtu ruo mgbe ihe ahụ kpọchara. Nwanna Désiré kwuru, sị: M na-achọ ka ha rịtuo kwụọ m ụgwọ gawa ka m nwee ike iburu onye ọzọ. Ma ama m na ozi ọma ha nụrụ karịrị ego. Ihe a m na-eme emeekwala ka m nyefee ndị mmadụ ọtụtụ akwụkwọ anyị.Otú Otu Nwatakịrị Si Gbaa Ezigbo MbọNaBurundi,e nwere otu nwata nwaanyị ya na ndị mụrụ ya bi. Aha ya bụ Nolla. Ọ dị afọ isii. Otu ụbọchị ha na-esi nri nekwu, ụmụ nwoke abụọ na-arụ ọrụ nakụkụ ụlọ ha bịara gwa ya gụnyetụ ha icheku ọkụ ka ha jiri ya tinye ọkụ. Nolla ebidobeghị ịga akwụkwọ. Ọ nọ na-akwanye ọkụ nekwu ahụ mgbe ha bịara. Ọ hapụrụ ha ka ha gụrụtụ icheku ọkụ. Obere oge ha pụrụ, Nolla chọpụtara na ha ji icheku ọkụ ahụ mụnye sịga na-aṅụ. Ihe a ọ hụrụ wutere ya nke ukwuu, ya asị ha, Ọ bụrụ na m ma na unu ga-eji ya mụnye sịga, agaraghị m ekwe ka unu gụrụ ya. Nolla chetara otuỤlọ Nchekwuru gbasara ịṅụ sịga ọ hụrụ nỤlọ Nzukọ Alaeze.Ụlọ Ncheahụ bụỤlọ NcheJun 1, 2014. E sere sịga nihu ya. Nolla gbaara gaa nỤlọ Nzukọ Alaeze, weta abụọ, nye ha ya ma gwa ha gụọ ya mgbe ahụ. Mgbe ọzọ ọ hụrụ ha, ọ gwara ha bịa mgbakọ ukwu ha ga-enwe. Ihe a Nolla mere tụrụ ha nanya, ha abịa mgbakọ ahụ abalị abụọ. Mgbe a gbasara nnọkọ nke ụtụtụ, Nolla hụrụ ha ma gwa ha bịa soro ha rie nri. Ihe ha hụrụ na ihe ha nụrụ ná mgbakọ ahụ masịrị ha, ya emee ka ha na Ndịàmà Jehova malite ịmụ Baịbụl.Izi Ndị Mkpọrọ Ozi ỌmaNdị okenye nọ naLaịberịana-aga nụlọ mkpọrọ dị iche iche ezi ndị mkpọrọ ozi ọma. Otu onye ọsụ ụzọ pụrụ iche aha ya bụ Yves, nke na-eje ozi na Monrovia kwuru, sị: Nọnwa Mach, ndị mkpọrọ atọ ghọrọ ndị nkwusa a na-emebeghị baptizim. Nke a mere ka ndị nkwusa e nwere nỤlọ Mkpọrọ Monrovia Sentral ruo mmadụ isii. Olee otú ndị nkwusa ndị a na-esi aga ozi ọma? Nwanna Yves kwukwara, sị: Ha na-enwe nzukọ ozi ubi na Wenezdee na Satọdee ọ bụla. E nwechaa nzukọ ahụ, ha ebido ịga nọnụ ụlọ mkpọrọ ọ bụla na-ezi ndị mkpọrọ ibe ha ozi ọma. Ọtụtụ ndị mkpọrọ na-amụ Baịbụl nonwe ha, na-abịakwa ọmụmụ ihe anyị a na-enwe nụlọ mkpọrọ. Otu onye nnọchiteanya alaka ụlọ ọrụ anyị bịara nụlọ mkpọrọ a kwuo okwu ihu ọha. Mmadụ iri asaa na itoolu bịara nụrụ okwu ahụ. E nwekwara ụlọ mkpọrọ isii ndị ọzọ ndị mkpọrọ na-ezukọta amụ Baịbụl. Nke a emeela ka ọtụtụ nime ha kpawa àgwà ọma.Anyị Chọsiri Ike Ka A Bịa Nyere Anyị AkaỤmụnna anyị gbara ezigbo mbọ nyere ndị nwere mmasị nọ nime ime obodo aka ịbịa Ncheta Ọnwụ Jizọs. Otu nime ndị ha nyeere aka bụ ndị a na-akpọ ndị San ma ọ bụ Ndị Ime Ọhịa. Ọ bụ ha nwe ebe ndịda Afrịka. Ha anaghị ebi otu ebe. Ọrụ ha bụ ịchụ nta na ịtụtụ mkpụrụ osisi na ihe ndị ọzọ ha ga-eri. Nafọ 2015, onye ọsụ ụzọ pụrụ iche nke na-eje ozi nebe ugwuNamibiaaha ya bụ Glenn haziri ka a nọrọ nime ime obodo San cheta ọnwụ Jizọs. Obodo a dị nebe ọwụwa anyanwụ Rundu. Isi na Rundu gaa ya dị narị kilomitaabụọ na iri asaa. Ihe a bụ nke ugboro abụọ a na-eme Ncheta Ọnwụ Jizọs nobodo a. Ma na nke mbụ ma na nke abụọ, ndị isi obodo ahụ nyere Ndịàmà Jehova ikike ka ha nọrọ nụlọikpe e nwere ebe ahụ cheta ọnwụ Jizọs nakwụghị ụgwọ. Narị mmadụ abụọ na iri atọ na abụọ bịara ya nagbanyeghị na ezigbo mmiri zoro tupu amalite ime ya na mgbe a na-eme ya. Ndị obodo a na-asụ asụsụ Khwe. Onye na-ekwu okwu Ncheta Ọnwụ Jizọs kwuo na Bekee, a sụgharịara ha ya na Khwe. Ebe ọ bụ na e nweghị Baịbụl nasụsụ Khwe, e ji slaịd gosi ha iheAịzaya 35:5, 6kwuru. Nwanna Glenn na-amụrụ ọtụtụ ndị obodo a Baịbụl. O kwuru, sị: Kemgbe afọ abụọ, m na-abịa ebe a amụrụ ndị mmadụ ihe otu ugboro nọnwa. M bịa, m na-anọ abalị ole na ole. Ma, ha anaghị emecha nke ọma. Ihe kpatara ya bụ asụsụ, ọzọ abụrụ na mụ anaghị abịa mgbe niile nihi na ụzọ dị anya. Anyị chọsiri ike ka a bịa nyere anyị aka. Mgbe m gakwuuru ndị isi obodo ahụ ka ha nye anyị ebe anyị ga-anọ eme Ncheta Ọnwụ Jizọs, otu nime ha gwara m ka anyị rụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze nobodo ha. Ọ sịrị na ha ga-enye anyị ala, jirikwa ego ha rụọrọ anyị ya. Naanị ihe ha chọrọ ka anyị meere ha bụ ka anyị kpọnye ha pastọ ma ọ bụ zụpụta otu nime ha ka ọ bụrụ pastọ.Amerịka na Mba Ndị Gbara Ya GburugburuỌmụmụ Baịbụl E Ji Kandụl AmụNaBrazil,e nwere otu di na nwunye bụ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche na-eje ozi nime ime obodo. Mgbe ha nụrụ gbasara otu nwa agbọghọ aha ya bụ Valdira, ha chọọrọ ya gawa. A mụọrọla Valdira Baịbụl afọ iri na atọ gara aga tupu mgbe ahụ. Tupu di na nwunye a ahụ ya, ha gara ogologo ije nokporo ụzọ bụ uzuzu uzuzu,gafeekwa ọtụtụ mmiri na-asọsi ike. Mgbe ha hụrụ ya, ọ chọsiri ike ka a maliteghachi ịmụrụ ya Baịbụl. Ebe ọ bụ na o bi nime ime obodo, a haziri otú a ga-esi na-amụrụ ya ihe. Valdira nwere ekwentị, ma naanị ebe ọ ga-anọ mmadụ akpọọ ya nweta ya bụ nọhịa dị anya nụlọ ha. Ihe ọzọ bụ na naanị mgbe ọ na-enwe ohere ịmụ ihe bụ ma ọ kụchaa elekere anya itoolu nabalị. Weregodị ya na ị na-ahụ ka nwa agbọghọ ji ekwentị nọrọ naanị ya nọhịa nabalị, mụnye kandụl na-amụ Baịbụl.Valdira na-eji ekwentị ya ege ihe a na-amụ nọmụmụ ihe nụbọchị Sọnde. Ọ na-eji Baịbụl,Ụlọ Nche,na abụ aga nọhịa ahụ ma na-ege ihe a na-amụ nọmụmụ ihe. Ọ bụrụ mgbe mmiri na-ezo, ọ na-eji nche anwụ ya aga.Nọnwa Mach, Valdira gara ihe dị ka kilomita iri itoolu na asaa iji ruo nỤlọ Nzukọ Alaeze noge e nwere nnọkọ pụrụ iche. Ọ bụ ná nnọkọ ahụ ka e wepụtaraNsụgharị Ụwa Ọhụrụe dezigharịrị edezigharị nasụsụ Pọchugiiz. Obi dị ya ezigbo ụtọ na e nyere ya Baịbụl ọhụrụ a. Mgbe e kelere ya maka mbọ niile ọ na-agba ịmụ Baịbụl, ọ sịrị, O nweghị oké ihe dị na ya.M Ma na Otu Ụbọchị, Unu Ga-abịaE nwere ndị Amerịka bi naKolombiaa na-akpọ ndị Yukpa. Tupu otu onye ọsụ ụzọ pụrụ iche aha ya bụ Frank agaa izi ozi ọma notu nime obodo ndị dị ebe ahụ, a gwara ya kpachara anya maka chiifu obodo ahụ aha ya bụ John Jairo. Nwoke a achụọla ọtụtụ ndị chọọchị bịara ebe ahụ izi ozi ọma. Otu oge, mgbe John chọpụtara na pastọ ha na-ana ndị mmadụ otu ụzọ nụzọ iri, ọ gbaliri égbè elu, si otú ahụ chụọ ya ụkwụ eru ala.Kolombia: Ebe Nwanna Frank na-amụrụ ụfọdụ ndị Yukpa BaịbụlNwanna Frank kwuru, sị: Mgbe anyị ruru obodo ahụ, onye mbụ gere anyị ntị bụ otu nime ụmụ John Jairo ndị nwaanyị. Mgbe anyị gosichara ya akwụkwọ anyị bụGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?, o kwuru ozugbo, sị, Ihe a bụ chọọchị m chọrọ ịna-aga. Ọ gbaara gaa gwa papa ya banyere anyị. Papa ya kpọrọ anyị ozugbo. Anyị ji ụjọ gaa za ya. Tupu anyị ekwuo ihe ọ bụla, ọ sịrị: Ama m na chọọchị unu bụ ezigbo chọọchị. Afọ asatọ gara aga, ahụrụ m akwụkwọ unu yiri nke a unu nyere nwa m nwaanyị nebe a na-ekpofu ahịhịa na Beseril. M gụrụ ya, kemgbe ahụ, m nọ na-ele anya unu. M ma na otu ụbọchị, unu ga-abịa. M chọrọ ka unu kụziere mụ na ndị ezinụlọ m na ndị obodo a Baịbụl. Anyị na-eche unu eche.Ihe a o kwuru mere ka anya mmiri rujuo anyị nanya. Ndị obodo ahụ niile gbakọtara ka ha nụ ozi ọma anyị bịara izi ha. John Jairo jikwa asụsụ ha na-agwa ha ihe anyị na-ekwu. Mgbe anyị na-ala, ọ kpụnyere anyị obere ịnyịnya ibu ka o bupụrụ anyị ihe anyị. Ugbu a, ndị Yukpa anyị na-amụrụ ihe dị otu narị na iri abụọ, ma mmadụ iri anọ na asaa nime ha bụ ndị anyị na-agụrụ ka ọmụmụ Baịbụl. John Jairo na nwa ya nwaanyị so na ha.Onye Na-emegide Anyị AgbanweeE nwere otu nwoke bubu chọọchị Katọlik nisi nEkwedọ.Aha ya bụ José. O dere, sị: Anaghị m achọ iji anya ahụ Ndịàmà Jehova. M mesiri ha ike ruo afọ iri. M na-akpọrọ ha ndị ga-emesi ha ike. M na-akụ ha ezigbo ihe, ma boo haebubo na ha bụ ndị ohi. Ndị uwe ojii tụba ha nụlọ nga, m na-aga ebe ahụ jiri ugodi kpọchie ya nonwe m. O nwedịrị mgbe anyị kụkasịrị ụgbọala otu Onyeàmà Jehova. Noge ọzọ, anyị tụbara ọgba tum tum ha nolulu.Nafọ 2010, oyi bara m ahụ. Dọkịta m gwara m kwapụ nugwu Andis m bi kwaga nebe na-ekpotụ ọkụ ka m nọrọ ebe ahụ gbakee. M gara biri notu obere ugbo onye ikwu m ma mechaa lekọtawara ya ugbo ahụ. Ọ bụ naanị m na-anọ. Nihi ya, m chọsiri ike inweta onye mụ na ya ga na-ekwurịta okwu. Ị ma ndị bịaranụ? Ọ bụ Ndịàmà Jehova. Ebe ọ na-enweghị onye ọzọ mụ na ya na-ekwurịta okwu, m nabatara ha. Otú ha si gụọ Baịbụl ma kọwaa ya tụrụ m nanya. M kwetara ka mụ na ha na-amụ Baịbụl. Mgbe mụ na ha mụrụ Baịbụl ruo ọnwa isii, m gara ọmụmụ ihe ha nke mbụ m. Otú ha si nabata m ma mesoo m ihe tọrọ m ụtọ nke na m jụrụ onwe m, sị, Ọ ga-abụ na ndị a bụ ezigbo ndị ohu Chineke? M mụgidere ihe ma mechaa mee baptizim nọnwa Eprel afọ 2014.Ihe ọjọọ niile m mere Ndịàmà Jehova na-ewute m. Ma, Jehova kwere ka m mezitụ ihe ụfọdụ m mejọrọ. Ná mgbakọ sekit anyị gara nabalị anọ nọnwa Ọktoba afọ 2014, a gbara m ajụjụ ọnụ gbasara otú m si mesie Ndịàmà Jehova ike noge gara aga. Nwanna gbara m ajụjụ ọnụ jụrụ m, sị: A sị gị rịọ otu nime ndị ahụ i mesiri ike mgbaghara, ònye ka ị ga-arịọ? M kwuru ozugbo na ọ bụ otu nwanna aha ya bụ Edmundo, ma amaghị m otú mụ na ya ga-esi ahụ. Amaghị m na onye nlekọta sekit anyị zoro ya nazụ ikpo okwu. Ozugbo m kwuru na amaghị m otú mụ na ya ga-esi ahụ, o si ebe ahụ pụta, mụ na ya amakụọ ma bee ákwá. Ụmụnna anyị bekwara ákwá.Biko Jehova, Mee Ka Mụ na Ndịàmà Gị HụParagụwaị: Ebe otu nwa agbọghọ na-ajụ ụmụnna anyị nwaanyị ma hà bụ Ndịàmà JehovaNotu ehihie anwụ na-achasi ike, otu ìgwè ozi ubi e nwere na Asunsiọn dị naParagụwaịrụchara ebee kenyere ha izi ozi ọma nụbọchị ahụ. Mgbe ha rụchara ya, ha gara ka ha zie ozi ọma nụlọ ole na ole dị ha nso. Otu nwanna kwuru, sị, O nwere ike inwe onye na-ekpe ekpere ka a bịa nyere ya aka. Nụlọ dị nakụkụ ebe ọ nọ, otu nwa agbọghọ hụrụ ụmụnna anyị ndị nwaanyị ma jiri ihu ọchị kelee ha, jụọ ha ma hà bụ Ndịàmà Jehova. Ọ gwara ha na ya si Bolivia kwata na Paragụwaị nihi ọrụ ya. A na-amụburu ya Baịbụl na Bolivia. O nweghị onye agbata obi ya ọ bụla ma otú ya ga-esi ahụ Ndịàmà Jehova. Nihi ya, o kpere ekpere, sị, Biko Jehova, mee ka mụ na Ndịàmà gị hụ. Ọ bụ nụbọchị o kpere ekpere ahụ ka ụmụnna nwaanyị ahụ bịara na nke ya, ha na ya amalite ịmụ Baịbụl.EshiaOtu Narị Awa Maka Otu Narị AfọNotumba dị nEshia,otu nwaanyị a ma ama na-eme fim, bụ onye a na-ejikwa egosi uwe kweere ka a mụwara ya Baịbụl. O bidoro ime ihe a na-akụziri ya ozugbo, tụfuokwa akwụkwọ mgbaasị ya na ihe oyiyi dị iche iche ọ na-eji ekpe okpukpe Buda.Otu nime ndị enyi ya nwaanyị rịọrọ ya, sị: Kwụsị ịmụ Baịbụl ruo afọ atọ ma lekwasị anya nọrụ gị. Afọ atọ ahụ gachaa, gị amụwakwa Baịbụl.Nwaanyị ahụ sịrị ya: Kemgbe afọ iri abụọ na anọ, m nọ na-achọ ịmụ banyere Jehova. Ugbu a m mụwara banyere ya, gịnị mere m ga-eji kwụsị ruo afọ atọ ọzọ?Nizu ọ ga-eme ihe omume mbụ ya nỤlọ Akwụkwọ Ije Ozi Ọchịchị Chineke, otu ụlọ ọrụ na-eme fim kpọtụụrụ ya. Ha gwara ya ka ọ rụwara ha ọrụ ruo afọ anọ. Ha ga-akwụkwa ya ezigbo ụgwọ. Ọrụ ahụ bụ ịna-eme ihe ọ bụla ha chọrọ ka o mee na fim ọ bụla ha chọrọ iwepụta. O kweghị anara ọrụ ahụ. Nọnwa Mee afọ 2014, ọ ghọrọ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim. Mgbe ọnwa Ọgọst ruwere, o kpebiri na ya ga-arụta otu narị awa nọnwa Ọgọst. Mgbe a jụrụ ya ihe mere o ji mee mkpebi ahụ, ọ sịrị: Achọrọ m ịrụta otu narị awa nozi ọma iji cheta otu narị afọ Jizọs chịrịla. Otu awa bụ maka otu afọ. O mere ihe a o kwuru. Nọnwa Jenụwarị afọ 2015, e mere ya baptizim, ọ bụkwa ọsụ ụzọ inyeaka ugbu a.Ha Ji Abalị Ha Nọrọ nỤlọ Nga Mee Ihe Bara UruNaSiri Lanka,ụmụnna nwaanyị anọ banyere bọs gaa izi ozi ọma nebe a na-enweghị onye na-ezi ozi ọma. Ọtụtụ ndị bí ebe ahụ na-ekpe okpukpe Buda. Nụbọchị nke abụọ ha kwusara ozi ọma ebe ahụ, otu onye mọnk na onye tagzi kwụsịrị ha kparịwa ha. Tupu a mara ihe na-emenụ, ihe dị ka mmadụ iri atọ iwe ji agbaala ha gburugburu. Ndị uwe ojii bịara ebe ahụ nwụrụ ụmụnna nwaanyị ahụ gaa nụlọ ọrụ ha. Ha kpọchiri ha ebe ahụ chi abọọ nagbanyeghị na e nweghị ihe e kwuru na ha mere. Ha kpọchiri ha nebe ha kpọchiri ndị omekome. Ndị omekome ahụ jikwa okwu ọjọọ na okwu rụrụ arụ saa ha ahụ. Nagbanyeghị nke ahụ, ha ji ohere ahụ ha nọ nụlọ mkpọrọ zie ha ozi ọma. Otu nime ha sịrị:A kpọchiri mụ na ndị gburu mmadụ, ma m ziri ha ozi ọma. O juru ha anya na a kpọtara m ebe ahụ. Ha jụkwara m ọtụtụ ajụjụ gbasara ihe ndị m kweere. Otu nime ha jụdịrị m, sị, Gịnị mere obi ji bụrụ gị sọ aṅụrị?Siri Lanka: Ụmụnna nwaanyị anọ ndị a ji bọs gaa izi ozi ọma nebe a na-enweghị onye na-ezi ozi ọmaỤlọikpe Kacha Elu na Siri Lanka ekwetala ileba anya nakwụkwọ anyị gbara ndị uwe ojii maka ịkpọchi ụmụnna anyị nenweghị ihe ha kwuru ha mere. Ma, ha elebabeghị okwu ahụ anya.Otú E Si Nyere Otu Nwaanyị Na-anaghị Ebili Ọtọ AkaNaJapan,otu nwanna nwaanyị bụ ọsụ ụzọ oge niile aha ya bụ Michiko na-eji asụsụ ndị ogbi amụrụ otu nwaanyị mere agadi nọ nụlọ ọgwụ ihe. Nwanna nwaanyị a jụrụ otu nime ndị na-arụ ọrụ nụlọ ọgwụ ahụ ma ò nwere ndị ọrịa ọzọ o nwere ike ịmụrụ ihe. Michiko gakwuziiri Kazumi zie ya ozi ọma. Kazumi anaghị ekwu okwu, ma ọ na-anụ ihe. Kemgbe o nwere ihe mberede ụgbọala noge ọ dị afọ iri abụọ na atọ, ọ naghịzi ebili ọtọ. Ọ naghịkwa ejili ọnụ ya eri nri ma ọ bụ ṅụọ mmiri. Ọ jụrụ Michiko ọtụtụ ajụjụ, kwetakwa ka ya na ya na-amụ Baịbụl.Japan: Ebe Kazumi na-ede akwụkwọ ozi o ji na-agba ndị mmadụ umeOtú ha si amụ ihe bụ, Michiko jụọ Kazumi ajụjụ, Kazumi atụọrọ ya azịza ya aka, ma ọ bụkwanụ ya edepụta ya edepụta. Mgbe Kazumi nwetara ekwentị, ya na Michiko malitere iji ya na-agụ ihe mmụta dịịrị ụbọchị nụtụtụ ọ bụla. Nagbanyeghị na ọ naghị ebili ọtọ, ọmụmụ ihe ya nọgidere na-aga nihu nke na o kwuru na ya chọrọ ịbụ Onyeàmà Jehova. Mgbe Kazumi gbara afọ iri isii na otu, ọ ghọrọ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim. Noge ahụ, ọ mụọla ihe afọ iri na atọ.Ebe ọ bụ na Kazumi anaghị ebili ọtọ, ọgbakọ haziri ka ọ na-esi nekwentị ege ihe a na-amụ nọmụmụ ihe na ihe a na-ekwu ná mgbakọ. A bịa ọmụmụ ihe, ụmụnna nwaanyị dị iche iche na-agụpụta azịza nke ajụjụ ndị Kazumi chọrọ ịza.Kazumi na-edegara onye ọ bụla a na-amụrụ Baịbụl na-abịa ọmụmụ ihe akwụkwọ ozi ga-agba ya ume. Ọ na-ezikwa ndị na-arụ ọrụ nụlọ ọgwụ na ndị bịara ileta ya ozi ọma. Kazumi na-agwa ha, sị, Unu mụọ Baịbụl, unu ga-enwe obi ụtọ.Onye Mọnk Abịawa Ọmụmụ IheNotu mba dị nebendịda ọwụwa anyanwụ Eshia,otu nwanna nwaanyị hụrụ onye mọnk mgbe ọ gara ịhụ dọkịta anya nụlọ ọgwụ. Nwanna nwaanyị a jụrụ ya, sị, Ị ga-achọ ibi nebe mara mma ruo mgbe ebighị ebinarịaghị ọrịa? Ha kwurịtara okwu nke ọma. Nwanna nwaanyị a nyekwara ya broshọ bụGee Chineke Ntị,onye mọnk ahụ enye ya nọmba ekwentị ya. Nwanna nwaanyị a nyere otu nwanna nwoke nọ nọgbakọ ha nọmba ahụ. Obere oge, nwanna nwoke ahụ kpọrọ onye mọnk ahụ nekwentị ma gwa ya ka ọ bịa gere okwu pụrụ iche a ga-ekwu nọmụmụ ihe. Mgbe ọ bịara, ihe ọ nụrụ tọrọ ya ụtọ, nke ka nke, abụ anyị. Obi tọkwara ya ụtọ otú onye ọ bụla si kelee ya.Mgbe onye mọnk ahụ jụrụ otu nwanna nwoke ma ànyị nwere mahadum ma ọ bụ seminarị nke anyị, nwanna ahụ gwara ya na anyị na-amụrụ ndị mmadụ Baịbụl. Ọ gwakwara ya ka ha mụwa Baịbụl. Tupu nwanna ahụ abịa nizu ọzọ, onye mọnk ahụ akwadochaala isi nke mbụ nakwụkwọGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?Ọmụmụ ihe ya na-aga nihu, o bidokwara ịbịa ọmụmụ ihe, na-azakwa ajụjụ nỌmụmụ IheỤlọ Nche.Mgbe onye mọnk ahụ gara mgbakọ sekit anyị, onye na-anọchite anya alaka ụlọ ọrụ anyị gwara ya ka ọ bịa legharịa anya na Betel. Nizu ọzọ, onye mọnk ahụ gbara nụzọ awa iri tupu ya eruo Betel. Mgbe o rutere, a nabatara ya nke ọma. Ná ngwụcha ọnwa Febụwarị afọ 2015, ọ kwụsịrị ịbụ onye mọnk. Ọ ka na-amụ Baịbụl, na-azakwa ajụjụ nọmụmụ ihe.O Furu, Mana A Chọtara YaNoge na-adịbeghị anya, e zigara ndị ọsụ ụzọ nebe ugwuIndiaka ha gaa kwusaa ozi ọma. E kwusabeghị ozi ọma ebe ahụ kemgbe ọtụtụ afọ. Ọtụtụ ndị nwere mmasị nozi ọma ha ziri ha. Nke a mere ka ha chọwa ebe dị mma ha ga-anọ na-enwe ọmụmụ ihe. Mgbe ha na-aga ịmụrụ mmadụ ihe, ha hụrụ ụlọ a ka na-arụ arụ, ya agbata ha nobi ka ha gaa okwu ya. Ha laghachiri banye ebe ahụ. Mgbe ha ruru nazụ ụlọ ahụ, ha hụrụ otu agadinwaanyị ma gwa ya na ha bụ Ndịàmà Jehova. Ọ mụmụrụ ọnụ ọchị ma gwa ha na ya bụkwa Onyeàmà Jehova. Ọ nabatakwara ha nke ọma nụlọ ya ma gosi ha akwụkwọ anyị ndị o nwetara kemgbe ihe dị ka afọ 1971 ruo afọ 1989. Ya na ndị ọsụ ụzọ amụọla ihe afọ iri atọ gara aga tupu ụmụnna ndị a abịa. Ọ gaakwala ọmụmụ ihe anyị ụfọdụ nagbanyeghị na di ya ekweghị ya gaa. Obi siri ya ike na ya ahụla ndị na-akụzi eziokwu. Ma, mgbe ndị ọsụ ụzọ ahụ lara, ọ kwụsịrị ịga ọmụmụ ihe. Ụmụ ya niile bara chọọchị dị iche iche, ma, ọ jụrụ ịba chọọchị ọ bụla.India: Ebe otu nwaanyị nwere mmasị na-egosi ụmụnna anyị akwụkwọ ndị o nwetara nihe dị ka afọ 1971 na afọ 1989Noge na-adịbeghị anya, ụmụ ya bidoro inye ya nsogbu ka o debanye aha ya na chọọchị Katọlik ka ha nwee ike ili ya ma ọ nwụọ. Nwanne ya nwaanyị sidịrị ọnwụ kwọrọ ya nụgbọala gawa idebanye aha ya na chọọchị Katọlik. Mgbe ha na-aga, ụzọ kpọchiri, ha alaghachi. Nwanne ya nwaanyị ahụ gwara ya na ha ga-agaghachi ọzọ echi ya. Nechi ya, nwaanyị a adaa ọrịa. Ọ bụ nehihie ụbọchị ahụ ka ya na ndị ọsụ ụzọ ahụ hụrụ. Ọ mụwala Baịbụl ọzọ, na-aga ọmụmụ ihe ma na-agwa ụmụ ya na ụmụ ụmụ ya ka ha na Ndịàmà Jehova na-amụ Baịbụl.YuropE Mechara Mụwara Onye E Chere Bụ Nwanna Nwaanyị BaịbụlMgbakọ mba niile e nwere na Lọndọn, dị nỊngland,tọrọ ụmụnna nọ nỊngland ụtọ, tọọkwa ụmụnna ndị si mba ọzọ bịa ụtọ. Ụmụnna anyị aha ha bụ Andrew na Elizabeth gara notu họtel dị na Lọndọn ka ha kelee ụmụnna anyị ndị si mba ọzọ. Mgbe ha ruru, ha hụrụ otu nwaanyị jikeere nke ọma nebe a na-anabata ndị ọbịa ma chee na ọ bụ otu nimeụmụnna anyị ndị si mba ọzọ bịa. Elizabeth gara makụọ ya nke ọma. Ihe a Elizabeth mere juru nwaanyị ahụ anya. Nihi ya, Elizabeth sịrị ya ewela iwe na ya chere na ọ bụ otu nime ndị si mba ọzọ bịa mgbakọ a.Nwaanyị ahụ jụrụ ya, sị, Mgbakọ gịnị?Elizabeth tụụrụ ya aka nebe e dere ihe nebe ahụ e ji anabata Ndịàmà Jehova bịara mgbakọ ahụ. Ihe nwaanyị ahụ kwuziri tọrọ Elizabeth ụtọ. Ọ sịrị: Nke ahụ amaka. M dị ka onye bịara mgbakọ a?Mgbe nwaanyị ahụ na Elizabeth na-akparịta ụka, Elizabeth chọpụtara na aha ya bụ Vivien, na ọ bụ onye Naịjirịa, nakwa na ọ bụ onye agbata obi ya. Mgbe ọ gwara Vivien ka ha na-amụ Baịbụl, o kwetara. Vivien chọkwara ka ụmụ ya soro ha na-amụ Baịbụl. Mgbe Andrew na Elizabeth mechara gaa nụlọ ya, ọ makụrụ ha nke ọma. Otú ha si mata onwe ha na họtel ahụ tọrọ Vivien ụtọ. Mgbe Andrew na Elizabeth gosiri ya akwụkwọBible Na-akụzi,ọ gwara ha na ya nwere ya nakwa na ya na ụmụ ya anọ na-amụ ya. Mgbe ha gwara ya na a na-ejikwa akwụkwọ a amụrụ ndị mmadụ Baịbụl nanaghị ha ego, obi tọrọ ya ụtọ, ya asị ka ha malite ozugbo.Akwụkwọ Ozi Otu Nwanna Onye Roma DereNọnwa Nọvemba afọ 2014, e hiwere ọgbakọ mbụ na-eji asụsụ Romany amụ ihe naSlovakịa.Ná mgbakọ sekit e nwere noge na-adịbeghị anya, e mere ndị nkwusa iri abụọ na otu bụ ndị Roma baptizim. Ha niile si notu obodo. Mgbe e mere Ncheta Ọnwụ Jizọs, ndị bịara ya nọgbakọ Roma dị narị mmadụ anọ na iri itoolu na ise. Otu nwanna nwoke e mere baptizim noge na-adịbeghị anya dere, sị:Slovakịa: Ebe ụmụnna abụọ ji obi ụtọ na-ezi nwaanyị onye Roma ozi ọmaAbụ m onye Roma. M bi na Zera dị na Slovakịa. Nebe m bi, ndị ọcha na-ele anyị anya ka ndị na-anaghị ebi otu ebe. Ha na-eche na anyị na-eru unyi, na-agha ụgha, ma na-ezu ohi. Mgbe m gara chọọchị, onye na-elekọta chọọchị ahụ gwara m laa na mụ ekwesịghị ịbịa ebe ahụ. Ụdị ihe a mere ka m na-ele ndị ọcha anya ọjọọ. Mgbe e mechara, Ndịàmà Jehova gwara m bịa ọmụmụ ihe nỤlọ Nzukọ Alaeze. M gara, ọ bụ eziokwu na m tụrụ anya na ha ga-asịkwa m laa. Ma tupu mụ abanye nỤlọ Nzukọ Alaeze ahụ, onye ọcha bịara kwee m naka ma nabata m nke ọma. Ihe a o mere tụrụ m nanya. Mgbe a na-ekwu okwu ihu ọha, uche m adịghị nihe a na-ekwu. Ihe m nọ na-eche bụ ihe mere onye ọ bụla ji nabata m nke ọma.Nabalị ahụ, ụra agaghị m nanya nihi na m nọ na-eche gbasara ihe mere nọmụmụ ihe ahụ m gara. Nihi ya, m kpebiri na m ga-aga ọmụmụ ihe ahụ ọzọ ka m mara ma ò mere ná ndaba. Mgbe m gara, ndị m hụrụ ebe ahụ nabatara m nke ọma karịa noge mbụ. Ha mere nnọọ ka à ga-asị na ọ dịla anya mụ na ha matara. Kemgbe ahụ, akwụsịbeghị m ịga ọmụmụ ihe, e mechakwara mee m baptizim. Mgbe e mechara m baptizim, otú ụmụnna si emeso m agbanwebeghị. Ha ka na-egosi na ha hụrụ m nanya. Mgbe ụfọdụ, ha na-enye m nri ka nke hanwa na-eri mma. Achọghị m ịhapụ ọgbakọ a. Ọ bụkwa Jehova bụ Chineke ka m chọrọ ife ruo mgbe ebighị ebi.A Zara Ekpere O Kpere Ka O Zie Mmadụ Ozi ỌmaNAzebaịjan,e nwere otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Aysel. Ọ banyere bọs sí nobodo Ganja na-aga Baku. Aysel kpegaara Jehova ekpere ka o mee ka ya zie mmadụ ozi ọma na bọs ahụ. Nagbanyeghị na e nyela ya oche ọ ga-anọ, otu nwaanyị siri ọnwụ ka ọ bịa soro ya nọrọ.Aysel na nwaanyị ahụ malitere ịkparịta ụka. O jikwa nwayọọ gwawazie ya ihe Baịbụl kwuru gbasara ihe ha na-ekwurịta. Nwaanyị ahụ kwuru na ya hụrụ Jizọs nanya, chọọkwa ịmatakwu banyere ya. Aysel nyere ya nọmba ekwentị ya, ya enyekwa Aysel nke ya. Ha yikwara agba mgbe ha ga-ahụ ọzọ. Ọ gwara Aysel ka o wetara ya Baịbụl ma ọ bụrụ na ọ ga-ekwe omume.Mgbe Aysel laghachiri Ganja, ọ gara nebe nwaanyị ahụ na-arụ ọrụ. Nwaanyị ahụ gwara ya na ya nwere akwụkwọ ekpere ya na-agụ kwa ụbọchị. O juru Aysel anya mgbe ọ chọpụtara na akwụkwọ ekpere ahụ bụ akwụkwọInyocha Akwụkwọ Nsọ Kwa Ụbọchịnke afọ 2013. Aysel na nwaanyị ahụ malitere ịmụ Baịbụl. Obi tọrọ ya ụtọ na Jehova nyeere ya aka ịkata obi zie mmadụ ozi ọma na bọs.Akwụkwọ Ozi Ekele Onye Mkpọrọ DetaraOtu onye síSpendere akwụkwọ ozi a. Ọ sịrị:M chọrọ ibu ụzọ kelee unu maka mbọ unu na-agba iji Baịbụl zie ụdị mmadụ dị iche iche ozi ọma.Mgbe mbụ Ndịàmà Jehova ziri m ozi ọma bụ afọ iri na ise gara aga mgbe m nọ na Tirani, dị nAlbenia. O juru m anya na Onyeàmà Jehova katara obi bịakwute mụ na ndị òtù m dị mmadụ iri. O nweghị onye na-anwa anwa agwa anyị okwu. Ma nwanna ahụ mere otú ahụ nagbanyeghị na anyị ji ngwá ọgụ. Ọ gwara anyị ihe Baịbụl kwuru. Otú o si kata obi gwa anyị okwu masịrị m.Nafọ anọ gara aga na Spen a, otu Onyeàmà Jehova bịara zie m ozi ọma nụlọ mkpọrọ ma gwa m ka anyị mụwa Baịbụl. M kwetara. Kemgbe ahụkwa, àgwà m akala mma. Akwụsịla m ime ihe ike na ime ara ara. Kemgbe ọtụtụ afọ ugbu a, abanyebeghị m ná nsogbu. Amarala m onye Jehova bụ, nke a emeekwala ka ndụ mnwee isi. M na-agbalịsi ike ka mụ na ndị mmadụ dịrị nudo. Ọ karịakwala otu afọ m ghọrọ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim.Anọọla m afọ iri na abụọ ugbu a nụlọ mkpọrọ, ma kemgbe afọ anọ gara aga, obi eruola m ala otú ọ na-erutụbeghị m. M na-ekele Jehova kwa ụbọchị maka ya.Nizu ole na ole gara aga, elere m vidio ụfọdụ dị na jw.org. Mgbe m lere nke kwuru gbasara otu nwanna nwoke a tụburu mkpọrọ nAmerịka, o ruru m nahụ. Ọ na-esi ike anya mmiri ịgba m ma ihe mee, ma mgbe m hụrụ mgbanwe ndị o mere ná ndụ ya, anya mmiri gbara m.Ka Jehova na-agọzi mbọ unu na-agba iji asụsụ dị iche iche na-ezi ndị mmadụ ozi ọma nakwa ileta anyịnwa nọ nụlọ mkpọrọ.Unu emeela nke ukwuu.Ugbu A, Obi Eruola M AlaE nwere ihe otu nwaanyị bi naSwidinkwuru. Aha ya bụ Felicity, ọ dịkwa afọ iri isii na asatọ. Ọ sịrị: Kemgbeụwa, ọ na-adị m ka ndụ m abaghị uru. M nọkwa na-achọ ka obi ruo m ala, ma o nweghị isi. Ihe a na-akụziri ya na chọọchị Katọlik emeghịkwa ka obi ruo ya ala. Nihi ya, o bidoro ịmụ gbasara ihe okpukpe ndị ọzọ na-akụzi. O mechakwara tinye aka nime mgbaasị.Ebe ọ na-amaghị isi ndụ ọ dị, ndụ ya gbụrụ ya nke na ọ chọrọ igbu onwe ya. Ọ sịrị: Eji m anya mmiri kpegara Chineke ekpere nolu dara ụda, na-arịọ ya ka ọ gwa m ihe ọ chọrọ ka m mee. Mgbe izu abụọ gachara, otu nwa okorobịa kụrụ aka nụzọ m. Ọ mụmụụrụ m ọnụ ọchị ma jụọ m ma m chọrọ ịnụ Okwu Chineke. M kwuru nime obi m, sị, Chineke mbanụ, ọ bụghị Ndịàmà Jehova ka m sịrị gị zitere m.Ọ bụ eziokwu na ihe gbatara Felicity nobi ozugbo bụ imechi ụzọ, o gere ya ntị ma kweta ka ya na ya jiri akwụkwọBible Na-akụzina-amụ ihe. Felicity sịrị: Akwụkwọ ahụ mere ka m ghọtakwuo Baịbụl. E mere ya baptizim ná mgbakọ ukwu e nwere na Swidin nafọ 2014. O kwuru, sị: Kemgbe ụwa, m nọ na-achọ otú obi ga-esi ruo m ala, ma ugbu a, obi eruola m ala.Mba Ndị Dị nOké Osimiri PasifikỌ Katara Obi Kọọrọ Ndị Ọzọ Gbasara JW.ORGE nwere nwatakịrị nwaanyị dị afọ iri na abụọ nỌstreliaaha ya bụ Emily. Otu ụbọchị onye nkụzi ya kụziiri klas ha uru mmadụ imeta ezigbo ndị enyi bara. Nke a mere ka Emily gosi ya vidio anyị isiokwu ya bụOlee Otú E Si Amata Ezigbo Enyi?Mgbe onye nkụzi ha mechara gosi ụmụ klas ya vidio a, ha gere ntị nke ọma. Mgbe ha lechara ya,ha ji otu awa kwurịta gbasara ya. Onye nkụzi ha gosikwara klas ndị ọzọ vidio a. Emily gwaziri onye nkụzi ha na ụmụ klas ya gbasara jw.org. O kwuru, sị, Jehova mere ka m kata obi gwa ọtụtụ narị ụmụ akwụkwọ ibe m gbasara jw.org. O nyeere m ezigbo aka.Ihe Ndị Mere nEbe E Gosiri Ngwá Ahịa nIme Ime ObodoO were ndị nkwusa ise awa itoolu tupu ha eruo nebe a na-egosi ngwá ahịa nobodo Sụaị dị naTimọ-Lestnihi na okporo ụzọ ya bụ ugwu ugwu. Ha dowere akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị. Ọ tụrụ ndị bịara ebe ahụ ha dowere akwụkwọ anyị nanya ịhụ akwụkwọ anyị nasụsụ Timọ-Lest iri na abụọ. Ihe kpatara ya bụ na e nweghị akwụkwọ ọ bụla nụfọdụ nime asụsụ ndị ahụ, ụfọdụ abụrụ naanị akwụkwọ ole na ole ka e nwere na ha. Mkpu pụrụ otu nwaanyị nọnụ mgbe ọ hụrụ isiokwu otu broshọ anyị. Ọ sịrị, Ihe a bụ asụsụ m! Ihe a bụ nke mbụ ọ na-ahụ akwụkwọ e dere nasụsụ ya bụ Bunak. Naanị abalị anọ ndị nkwusa ahụ nọrọ ebe ahụ, ha nyefere akwụkwọ dị puku anọ, narị ise na iri asaa na otu. Ọtụtụ ndị gwakwara ha ka ha na-abịa amụrụ ha Baịbụl nụlọ ha. Ọtụtụ nime ha ahụtụbeghị Ndịàmà Jehova. Ụmụaka nọ ọdụ ọtụtụ awa lee fimBụrụ Enyi Jehovanasụsụ Tetun Dili. Ụfọdụ ụmụaka butedịrị abụ anyị ụfọdụ a bụrụ na ya nisi ma jiri obi ụtọ na-abụ ha.Timọ-Lest: Ebe ụmụaka na-ele vidio anyị ndị sí naBụrụ Enyi JehovaAkwụkwọ Ndị A Bụ Nnọọ Ihe Ụmụ Akwụkwọ Anyị ChọrọNwanna Brian na nwunye ya Roxanne, bụ ndị ozi ala ọzọ rịọrọ ka e nye ha ikike ịna-edowe akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị notu ụlọ akwụkwọ kọleji dị nagwaetitiPalawụ.Ha gakwuuru onyeisi kọleji ahụ ma gosi ya otu vidio anyị dị na jw.org nke kwuru gbasara idowe akwụkwọ anyị nebe na-ekwo ekwo. Ha nyekwara ya akwụkwọ anyị ụfọdụ ha chọrọ idowe nihe ahụ a na-akwagharịakwagharị. Onyeisi ahụ gwara ha na o nwere onyeisi ọzọ ha ga-ahụ tupu e nye ha ikike. Mgbe ha hụchara onyeisi ahụ, ọ gwara ha bịaghachi ka ha na onyeisi nke atọ hụ.Nwanna Brian kwuru otú nnọkọ ha na onyeisi nke atọ ahụ si gaa. Ọ sịrị, Mkparịta ụka anyị gara siriri werere. Ma ọ gwara anyị gaghachi na nke onyeisi mbụ ahụ anyị na ya hụrụ. Mgbe anyị gaghachiri, a gwara anyị dee akwụkwọ ozi anyị ji na-arịọ ka e nye anyị ikike idowe akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị nụlọ akwụkwọ ahụ. Ime otú ahụ bịara gwụwa anyị ike nihi na ọ dị anyị ka hà ji anyị egwu egwuregwu. Ma, anyị mechara dee akwụkwọ ozi ahụ.Palawụ: Nwanna Nwaanyị Roxanne na di ya Brian na ọtụtụ ụmụ akwụkwọ kwurịtara okwu nke ọma mgbe ha dowere ihe a na-akwagharị akwagharị e tinyere akwụkwọ anyị nebe dị nso notu ụlọ akwụkwọ kọlejiMgbe e mechara, Nwanna Brian na nwunye ya gaghachiri na nke onyeisi nke atọ ahụ. Ha bu nobi na ọ gaghị enye ha ikike ahụ ha rịọrọ ka e nye ha. Nwanna Brian kwuru, sị: Ọ tụrụ anyị nanya mgbe onyeisi ahụ gwara anyị na ọ gụọla akwụkwọ ndị ahụ anyị wetara ma chọpụta na ha dị ezigbo mma. Ọ sịrị na akwụkwọ ndị ahụ bụ nnọọ ihe ụmụ akwụkwọ ha chọrọ. Ha nyeziri Nwanna Brian na nwunye ya ikike ịna-edowe akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị nụlọ akwụkwọ ha.Nwanna Brian kwukwara, sị: Onyeisi nke abụọ ahụ gwara anyị na ha ga na-ebu ụmụ akwụkwọ ndị nke bi nụlọ akwụkwọ aga chọọchị ọ bụla ha chọrọ na Sọnde. O kwukwara na ọ bụrụ na ụmụ akwụkwọ ahụ chọrọ ịbịa ọmụmụ ihe anyị, ha ga-ebute ha. Ihe a o kwuru riri mụ na nwunye m ọnụ. Ọ bụghị naanị na ha meere anyị ihe anyị rịọrọ ha, ha gwakwara anyị na ha ga-eburu ụmụ akwụkwọ ha bịa ọmụmụ ihe anyị nỤlọ Nzukọ Alaeze.Ụbọchị mbụ Nwanna Brian na nwunye ya dowere akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị, ha nyefere akwụkwọ iri isii na ise, magazin asatọ, na broshọ iri na otu. Ha na ọtụtụ ụmụ akwụkwọ kparịtakwara ụka. Ma onyeisi nke abụọ ma onye nke atọ gwara Nwanna Brian na nwunye ya ka ha bịaghachi.Ndị Bịara Ịzụ Ahịa Ekirie Vidio AnyịE nwere otu nwanna nwoke aha ya bụ Lipson na-eje ozi nalaka ụlọ ọrụ anyị dị nAgwaetiti Sọlọmọn.Otu ụbọchị o si ozi ọma na-alọta, ọ nụrụ abụ anyị nebe a na-ere ihe. Ọ chọrọ ịmata onye na-akpọ ya, nihi ya, ọ banyere nebe ahụ ma hụ ka ụmụaka na ndị okenye na-egere abụ nke 55 dị na vidio. Isiokwu ya bụ Lee Ndụ Ebighị Ebi! O so na vidio ndị e nwere naBụrụ Enyi Jehova.Mgbe abụ ahụ kpọchara, onye nwe ụlọ ahịa ahụ sịrị ha na o nwere vidio ọzọ ọ chọrọ ka ha lee. O tinyeere ha vidio isiokwu ya bụIzu Ohi Adịghị Mma.Mgbe ha lechara ya, ọ gwara ha niile ezukwala ihe ọ bụla nụlọ ahịa ya.Mgbe ndị mmadụ na-ele vidio ahụ, ọtụtụ ndị batakwuru. Nihi ya, onye nwe ụlọ ahịa ahụ gwara ha na ọ chọrọ itinyere ha abụ kacha atọ ya ụtọ. Ọ kpọghachiri abụ nke 55 ahụ. Mgbe abụ ahụ gwụrụ, o gosiri ha vidio anyị abụọ nasụsụ brokin nke Agwaetiti Sọlọmọn. Vidio ndị ahụ bụOlee Uru Ịmụ Baịbụl Ga-abara Gị?naOlee Otú Anyị na Ndị Mmadụ Si Amụ Baịbụl?Agwaetiti Sọlọmọn: Ebe otu nwoke na-egosi ndị bịara ịzụ ya ahịa vidio anyị ndị dị na jw.orgỌ na-esiri ọtụtụ ụmụ amaala Agwaetiti Sọlọmọn ike ịga nỊntanet nihi na ọ na-efu oké ego nakwa na ọ dịghị ebe niile. Ma onye nwe ụlọ ahịa ahụ, ọ bụ eziokwu na ọ bụghị Onyeàmà Jehova, na-egosi ndị bịara ịzụ ya ihe vidio anyị, sí otú ahụ na-eme ka ha nụ eziokwu.Ọ Hụrụ Aha Chineke nOtu AkwụkwọNụbọchị Mọnde ọ bụla, otu di na nwunye na-edosa akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị nobodo Numea, nke bụ isi obodoNiu Kaledonia.Otu ụbọchị, otunwaanyị ji ihere bịa nebe ahụ were akwụkwọGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?nekwughị okwu ọ bụla. Mgbe ihe dị ka nkeji iri atọ gachara, o ji akwụkwọ ahụ bịaghachi ebe ahụ. O mepere akwụkwọ ahụ tụọ ebe e dere Jehova aka ma jụọ di na nwunye ahụ, sị, Ùnu hụrụ ihe a, ọ bụ ya bụ aha Chineke? Kemgbe ọtụtụ izu, m na-eme nchọnchọ nọbá akwụkwọ ka m mata nke bụ eziokwu gbasara Chineke. Ma ozugbo m weere akwụkwọ unu baa nụgbọala m mepee ya, ihe mbụ m hụrụ bụ aha Chineke, bụ Jehova. Ọ bụ ya mere m ji bịaghachi ka m kelee unu. Ya na di na nwunye ahụ kparịtara ụka nke ọma, ha agwa ya gaa nihe odide ntụkwasị gụọ isiokwu bụ Aha ChinekeOtú E Si Eji Ya Eme Ihe na Ihe Ọ Pụtara. Nwaanyị ahụ kwuru na ya chọrọ ibu ụzọ mee nchọnchọ nọbá akwụkwọ. Ma ya amarala ebe ihe ahụ a na-akwagharị akwagharị na-adị nụbọchị Mọnde ọ bụla.IndoneshiaIHE anyị na-aga ịkọ ugbu a bụ otú Ndị Kraịst ma ndị nwoke ma ndị nwaanyị si die ọgba aghara ndọrọ ndọrọ ọchịchị na esemokwu okpukpe kpatara nakwa otú ha si die iwu a machibidoro ha ruo afọ iri abụọ na ise. Akụkọ a ga-atọ gị ezigbo ụtọ. Gụọ gbasara otu nwanna nwoke ndị ọchịchị Kọmunist dere aha ya nakwụkwọ ndị ha chọrọ igbu egbu nakwa otú otu onyeisi ndị omempụ si ghọọ ezigbo Onye Kraịst. Gụọkwa akụkọ na-emetụ nahụ gbasara ụmụ agbọghọ abụọ bụ ndị ogbi bịara ghọọ ezigbo enyi ma mechaa chọpụta na ha bụ ụmụnne. Chọpụtakwa otú ozi ọma Ndịàmà Jehova na-ezi si na-aga nke ọma nobodo a a kacha nwee ndị Alakụba na ya nụwa niile.Ihe Ndị Ị Ga-eburu nUche Gbasara IndoneshiaOtú Ala Ya DịIndoneshia dị nagbata Ọstrelia na kọntinent a na-akpọ Eshia. Ọ bụ obodo kacha nwee agwaetiti nụwa niile. E nwere ihe karịrị puku agwaetiti iri na asaa na narị ise na ya. Ọtụtụ nime ha nwere ugwu ndị elu ha na-adịghị larịị na oké ọhịa. Indoneshia bụkwa obodo kacha nwee ugwu na-agbọpụ ọkụ nụwa. E nwere ihe karịrị otu narị ugwu na-agbọpụ ọkụ na ya.Ndị Bi na YaIndoneshia bụ obodo nke anọ ndị mmadụ kacha biri nụwa. Atọ ndị mbụ bụ Chaịna, India, na Amerịka. E nwere ihe karịrị narị agbụrụ atọ nIndoneshia. E kee ndị bi na ya ụzọ iri, ihe dị ka ụzọ isii bụ ndị Javan na ndị Sudan.Okpukpe HaIhe dị ka mmadụ itoolu nime ndị Indoneshia iri ọ bụla bụ ndị Alakụba. Ndị ọzọ bụ ndị Hindu, ndị Buda, na ndị sịrị na ha bụ Ndị Kraịst. Ọtụtụ na-ekpe okpukpe ọdịnala.Asụsụ HaE nwere ihe karịrị narị asụsụ asaa a na-asụ nIndoneshia. Ma, ọ bụ Indoneshian ka a kacha asụ. Ebe e si nweta ya bụ nasụsụ Malei. Ọtụtụ na-asụkwa asụsụ obodo ha nụlọ ha.Ihe Ha Na-arụỌtụtụ na-arụ ọrụ ugbo ma ọ bụ na-azụ ahịa. Ha nwekwara osisi na mmanụ nakwa akụ ndị ọzọ dị nime ala. Indoneshia so nobodo ndị kacha nwee rọba na mmanụ nri.Nri Ha Na-eriNri ndị Indoneshia na-erikarị bụ osikapa. Nri ndị ọzọ bụ osikapa e ji àkwá na akwụkwọ nri sie, anụ a mịrị amị, na salad a na-etinye ahụekere a kwọrọ akwọ.Otú Ebe ahụ Na-adịỌ na-ekpokarị ọkụ. Ifufe a na-akpọ Monsoon, nke na-esi noké osimiri, na-eme ka e nwee udu mmiri na ọkọchị. Égbè eluigwe na-agbakarịkwa nIndoneshia.Ịzụ na Ire Ihe Ndị Na-eme Ka Nri Tọọ ỤtọNIHE dị ka narị afọ ise gara aga, ihe na-eme ka nri tọọ ụtọ a na-azụ ma na-ere nebe dị iche iche nụwa mere ka ọtụtụ mba nwee ego otú ahụ mmanụ ụgbọala na-eme taa. Ụfọdụ nime ihe ndị ahụ na-eme ka nri tọọ ụtọ bụ nọtmeg na klovs. Ebe e si enweta ha noge ahụ bụ nagwaetiti ndị a na-akpọ Agwaetiti Spaịz. Ihe a na-akpọ ha ugbu a bụ Maluku na Ebe Ugwu Maluku nIndoneshia. Noge ahụ, a na-ereta ihe ndị a na-eme ka nri tọọ ụtọ ezigbo ego na Yurop.Ndị na-eme nchọpụta aha ha bụ Christopher Columbus, Vasco da Gama, Ferdid Magellan, Samuel de Champlain, na Henry Hudson chọchara ụzọ ndị ha ga-esi gaa nAgwaetiti Spaịz. Ọ bụ ebe ndị mmadụ na-achọ ihe ndị e ji eme ka nri tọọ ụtọ sí Indoneshia ka ha nọ mata otú ụwa a dị.Ọ Bụ Ebe A Ka M Chọrọ IbidoE nwere otu ụbọchị ohu alaka ụlọ ọrụ anyị dị nỌstrelia aha ya bụ Alexander MacGillivray nọ na-agagharị nọfis ya na-eche ihe ọ ga-eme. O nwere nsogbu ya na ya na-alụ kemgbe ọtụtụ ụbọchị. Ma, o chetala ihe ọ ga-eme. Ugbu a, ọ chọrọ ka ya na Nwanna Frank Rice kwurịta okwu.Nwanna Frank dị afọ iri abụọ na asatọ noge ahụ. Ọ bụkwa kọpọtụa ma ọ bụ ọsụ ụzọ oge niile ahụ gbasiri ike. Ọ ka bụ izu ole na ole ka ọ nọrọ nalaka ụlọ ọrụ. Ọ ghọrọ Onyeàmà Jehova mgbe ọ ka na-eto eto, bidokwa ịsụ ụzọ ozugbo ahụ. O kwusara ozi ọma ihe karịrị afọ iri nọtụtụ ebe nỌstrelia. Ọ na-eji ịnyịnya, ígwè, ọgba tum tum, na ụlọ ụgbọala na-adọkpu aga ekwusa ozi ọma. Mgbe ọ nọchara izu ole na ole na Betel, o jikeere ịgawa ebe ọhụrụ a chọrọ ka ọ gaa kwusaa ozi ọma.Nwanna MacGillivray kpọrọ Frank ka ọ bịa nọfis ya. Mgbe ọ bịara, ọ tụụrụ ya aka na map ma gosi ya agwaetiti ndị dị nso nebe ugwu Ọstrelia. Ọ jụrụ Frank, sị: Olee ebe ị chọrọ ibido kwusawa ozi ọma nagwaetiti ndị a? E nweghị nwanna ọ bụla nọ na ha.Anya Frank gara nọtụtụ agwaetiti mara mma dị nOké Osimiri India. A na-akpọ agwaetiti ndị ahụ Nedalandz Ist Indis. Ihe a na-akpọ Nedalandz Ist Indis ugbu a bụ Indoneshia.Ọtụtụ nde mmadụ bí nagwaetiti ndị ahụ anụtụbeghị ozi ọma Alaeze Chineke. Frank tụrụ aka na Batavia, bụ isi obodo agwaetiti ndị ahụ ma kwuo, sị, Ọ bụ ebe a ka m chọrọ ibido. Ihe a na-akpọ Batavịa ugbu a bụ Jakata.Ikwusa Ozi Ọma na JavaNafọ 1931, Nwanna Frank Rice wụchara na Jakata. Jakata bụ nnukwu obodo na-ekwo ekwo nagwaetiti Java. Ọ chọtara otu ọnụ ụlọ nebe dị nso netiti obodo Jakata ma bujuo ya katọn ndị akwụkwọ anyị dị na ha.Ndị a bụ Nwanna Frank Rice na Nwanna Clem Deschamp mgbe ha nọ na JakataNwanna Frank kwuru, sị: Ná mmalite, amaghị m ihe m ga-eme eme, agụụ ịlaghachi ebe m si bịa gụwakwara m. Ndị mmadụ na-akpọ kootu ọcha, kpuru okpu nisi na-akpagharị, ebe mụnwa na-anwụ nọsụsọ nihi uwe ndị Ọstrelia na-anyị arọ m na-eyi. Amatụdịghị m otú e si asụ Dọch ma ọ bụ Indoneshian. Mgbe m kpegachaara Jehova ekpere ka o duzie m, m kwuru na a ga-enwerịrị ndị ma asụ Bekee nebendị mmadụ na-azụ ahịa nobodo ahụ. Ọ bụ ebe ahụ ka m malitere izi ndị mmadụ ozi ọma. Ọtụtụ ndị gekwara m ntị.Nwanna Frank gbasiri mbọ ike mụtatụ otú e si asụ Dọch nihi na ọ bụ ya ka ọtụtụ ndị bi na Jakata na-asụ. Ozugbo ọ mụtatụrụ Dọch, ọ malitere ịga nụlọ nụlọ na-ezi ozi ọma. O jikwa nwayọọ nwayọọ mụọ otú e si asụ Indoneshian. O kwuru, sị: Nsogbu m bụ na enweghị m akwụkwọ Indoneshian ọ bụla. Ma, Jehova mere ka m hụ otu onye nkụzi bụ onye Indoneshia. O nwere mmasị neziokwu Baịbụl na-akụzi. Nihi ya, o kwetara ịsụgharị akwụkwọ anyị bụWhere Are the Dead?Ebee Ka Ndị Nwụrụ Anwụ Nọ? Ọ sụgharịkwara ụfọdụ akwụkwọ anyị ndị ọzọ. Tupu a mara ihe na-emenụ, ọtụtụ ndị Indoneshia enweela mmasị ịmụ Baịbụl.Na Nọvemba afọ 1931, e si nỌstrelia zite ndị ọsụ ụzọ abụọ ọzọ na Jakata. Otu nime ha bụ Clem Deschamp. Ọ dị afọ iri abụọ na ise. Onye nke ọzọ bụ Bill Hunter. Ọ dị afọ iri na itoolu. Clem na Bill bu ụgbọala e ji mere ụlọ bịa. Ụdị ụgbọala a so ná ndị mbụ e bubatara nIndoneshia. Mgbe ha mụtara okwu ole na ole nasụsụ Dọch, ha malitere ikwusa ozi ọma nobodo ndị mepere emepe na Java.Ebe Nwanna Charles Harris ji ígwè na ụgbọala e ji mere ụlọ na-ezi ozi ọmaOnye ọzọ bịaranụ mgbe Nwanna Clem na Bill bịachara bụ otu ọsụ ụzọ ahụ gbasiri ike aha ya bụ Charles Harris. O si Ọstrelia. Malite nafọ 1935, Charles ji ụgbọala o ji mere ụlọ na ígwè gaa kwusaa ozi ọma nọtụtụ ebe na Java. O nyefekwara ndị mmadụ akwụkwọ anyị nasụsụ ise. Asụsụ ndị ahụ bụ: Arabik, Bekee, Chaịniiz, Dọch, na Indoneshian. O nwere afọ ndị akwụkwọ anyị o nyefere ndị mmadụ ruru puku iri na asaa.Ọtụtụ akwụkwọ anyị Nwanna Charles nyefere ndị mmadụ mere ka ọtụtụ ndị gewe ntị nozi ọma. Otu onye ọrụ gọọmenti na Jakata jụrụ Nwanna Clem Deschamp, sị, Mmadụ ole ka i nwere na-arụrụ gị ọrụ nEbe Ọwụwa Anyanwụ Java?Nwanna Deschamp zara ya na ọ bụ otu onye.Onye ọrụ gọọmenti ahụ ji olu ike jụọ ya, sị: Ị chọrọ ka m kwere nihe a i kwuru? Ọ ga-abụrịrị na e nwere ọtụtụ ndị na-arụrụ gị ọrụ nihi otú e sirila kesaa akwụkwọ unu nebe niile!Ndị ọsụ ụzọ mbụ a akwụsịghị otu ebe birizie na-ezi ozi ọma. Ihe kpatara ya bụ na ha chọrọ izi ọtụtụ ndị ozi ọma. Nwanna Bill Hunter kwuru, sị: Anyị na-esi na mbido otu agwaetiti ziri ozi ọma ruo ná ngwụcha ya. O siri ike ịhụ onye anyị ziri ozi ọma ugboro abụọ. Ka ha na-aga nụzọ, ha ziri ọtụtụ ndị ozi ọma, nyefeekwa ha akwụkwọ anyị. Ọtụtụ nime ndị ahụ ha ziri ozi ọma mechara fewe Jehova.Ekli. 11:6;1 Kọr. 3:6.Ndị Bi na Sumatra Anụ Ozi ỌmaNihe dị ka afọ 1936, ndị ọsụ ụzọ e nwere na Java kwurịtara otú ha ga-esi gaa zie ozi ọma na Sumatra. Sumatra bụ agwaetiti nke isii kacha buo ibu nagwaetiti ndị e nwere nụwa, ala ya adịghịkwa larịị. E nwere ọtụtụ nnukwu obodo, ubi, ala bụ mmiri mmiri, na oké ọhịa na ya.Ndị ọsụ ụzọ ahụ kwekọrịtara iziga Nwanna Frank Rice na Sumatra. Ha tụkọtakwara obere ego ha nwere kwụọrọ ya ụgwọ ụgbọ. Obere oge, Nwanna Frank bu akpa ozi ọma ya abụọ na katọn akwụkwọ anyị iri anọ rute Medan, dị nEbe Ugwu Sumatra. Ọ bụkwa naanị obere ego fọrọ ya nakpa. Nwanna Frank nwere okwukwe siri ike. Ozugbo o rutere, ọ malitere izi ndị mmadụ ozi ọma. Obi siri ya ike na Jehova ga-egboro ya mkpa ya ka o nwee ike ịrụ ọrụ ya nke ọma.Mat. 6:33.Nizu ikpeazụ Nwanna Frank kwusara ozi ọma na Medan, ọ hụrụ otu onye Nedalandz dị obiọma nke kpọrọ ya ka ọ bịa ṅụọ kọfị. Ọ gwara nwoke ahụ na ya chọrọ ụgbọala ọ ga-eji na-ekwusa ozi ọma nagwaetiti ahụ niile. Nwoke ahụ tụụrụ ya aka nụgbọala ya mebiri emebi dị nubi ya, ma sị ya, Ọ bụrụ na ị ga-emezili ya, i nwere ike ịkwụ m otu narị guilder buru ya.Nwanna Frank gwara nwoke ahụ na ya enweghị ụdị ego ahụ.Nwoke ahụ legidere Nwanna Frank anya ma jụọ ya, sị: Ị chọrọ neziokwu ikwusa ozi ọma nebe niile na Sumatra?Nwanna Frank zara ya Ee.Nwoke ahụ agwa ya, sị: Ebe ọ dị otú ahụ, buru ya ma ọ bụrụ na ị ga-emezili ya. I mechaa nweta ego ahụ, gị akwụọ m ya.Frank rụziri ụgbọala ahụ. O mechara dee, sị, M kwajuru akwụkwọ na ya, gbajuo ya mmanụ ụgbọala, ma buru ya gawa izi ndị bi na Sumatra ozi ọma, ma nwee okwukwe na Jehova ga-enyere m aka.Ihe a bụ mgbe Nwanna Henry Cockman na Nwanna Nwaanyị Jean na di ya Clem Deschamp nọ na Sumatra nafọ 1940Mgbe Frank kwusachara ozi ọma otu afọ nebe niile na Sumatra, ọ laghachiri Jakata. O rere ụgbọala ahụ ego ole ahụ nwoke Nedalandz ahụ sịrị ya kwụọ ma zigara ya ego ahụ na Medan.Izu ole na ole nke a mechara, Nwanna Frank natara akwụkwọ ozi si Ọstrelia e ji gwa ya ebe ọzọ ọ ga-aga kwusaa ozi ọma. Ọ kwakọtara ihe ya ozugbo ma tinye isi nIndochaịna izi ndị mmadụ ozi ọma. Ọ bụ ya bụ onye mbụ ga-ezi ozi ọma nIndochaịna. Ihe a na-akpọzi ebe ndị bụbu Indochaịna bụ Kambodia, Laụs, na Vietnam.Ụzọ Ndị E Si Kwusaa Ozi Ọma nOge MbụRedioNAFỌ 1933, ụmụnna anyị haziri ka a na-esi nụlọ ọrụ redio dị na Jakata na-akpọ okwu Nwanna Rutherford kwuru na redio nasụsụ Bekee. Otu nwoke nwere mmasị neziokwu Baịbụl na-akụzi ji asụsụ Dọch gụpụta okwu ụfọdụ Nwanna Rutherford kwuru. Okwu ndị ahụ a kpọrọ na redio mere ka ọtụtụ ndị nwee mmasị ịmụ Baịbụl, meekwa ka ọtụtụ ndị nara akwụkwọ anyị ndị e ji amụ Baịbụl.Obi gbawara ndị ụkọchukwu Katọlik mgbe Nwanna De Schumaker nyere ụlọ ọrụ redio ahụ dị na Jakata otu okwu Nwanna Rutherford kwuru, ha akpọọ. Isiokwu okwu ahụ bụ, Otú Afọ Nsọ Ahụ Si Metụta Udo na Ọganihu.Ndị ụkọchukwu ahụ si naka ndị chọọchị ha gbaa Nwanna De Schumaker akwụkwọ nụlọikpe ma boo ya ebubo na ọ katọrọ ha, mee ha akaja, ma kpọọ ha asị. Nwanna De Schumaker zaara ọnụ ya nụlọikpe ahụ. Nagbanyeghị nke ahụ, ụlọikpe ahụ sịrị ya kwụọ ndị Katọlik guilder iri abụọ na isenakwa ego ndị ha mefuru nikpe ahụ. Ikpe ahụ gbara nakwụkwọ akụkọ atọ a ma ama nIndoneshia. O mekwara ka ọtụtụ ndị nụ ozi ọma.Ụgbọ Mmiri A Na-akpọLightbearerNabalị iri na ise nọnwa Julaị afọ 1935, ụgbọ mmiri Watch Tower Society dị mita iri na isii a na-akpọLightbearerrutere na Jakata. O were ụgbọ mmiri a ọnwa isii isi nobodo Sidni dị nỌstrelia rute Jakata. Ndị nọ na ya bụ ndị ọsụ ụzọ asaa ji ozi ha kpọrọ ihe. Ha kpebisiri ike izi ozi ọma nebe niile nIndoneshia, Sịngapọ, nakwa na Maleshia.Ruo ihe karịrị afọ abụọ, ndị ọsụ ụzọ ji ụgbọ mmiri a gaa nobere ọdụ ụgbọ mmiri nakwa ná nnukwu ọdụ ụgbọ mmiri e nwere nIndoneshia kesaara ndị mmadụ ọtụtụ akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl. Nwanna Nwaanyị Jean Deschamp kwuru ihe ha na-eme nobere ọdụ ụgbọ mmiri ọ bụla ha rutere. Ọ sịrị, Anyị na-akpọnye otu nime okwu ndị Nwanna J. F. Rutherford kwuru. Ọ bụ ya bụ onyeisi oche Watch Tower Society noge ahụ. Nwanna Nwaanyị Deschamp kwukwara, sị: Ọ na-eju ndị bi nime ime obodo Malei anya ịhụ nnukwu ụgbọ mmiri na-akwụsị nọdụ ụgbọ mmiri ha, na ịnụ okwu ndị a kpọnyere akpọnye si na ya na-adasi ụda ike. O siri ike ịhụ ihe ọzọ ga-eme ka ha nwee mmasị ịnụ ozi ọma karịa ya.Ezigbo iwe were ndị ụkọchukwu maka otú ụmụnna anyị si jiri obi ike na-ekwusa ozi ọma. Nihi ya, ha kwanyere ndị ọchịchị ọkụ nikè ha akwụsị ụgbọ mmiri ahụ ịbata nọtụtụ ọdụ ụgbọ mmiri e nwere nIndoneshia. Na Disemba afọ 1937, ụgbọ mmiriLightbearerlaghachiri Ọstrelia. A gaghị echefu ozi ndị ozi ala ọzọ ji ya jee nIndoneshia.Ndị BibelkringNIHE dị ka afọ 1937, e nwere òtù okpukpe pụtara ọhụrụ nakụkụ Ọdọ Mmiri Toba, dị nEbe Ugwu Sumatra. A na-akpọ òtù okpukpe a Bibelkring. Bibelkring bụ okwu Dọch nke pụtara ìgwè ndị mmụta Baịbụl. Ndị malitere òtù okpukpe a bụ ọtụtụ ndị nkụzi natara onye ọsụ ụzọ bịara ebe ahụ kwusaa ozi ọma nafọ 1936 akwụkwọ anyị. O nwere ike ịbụ Nwanna Eric Ewins bụ ọsụ ụzọ ahụ. Ihe ndị nkụzi ahụ gụtara nakwụkwọ anyị ahụ mere ka ha hapụ chọọchị Batak Protestant ma hiwe ìgwè dị iche iche na-ezukọ nụlọ ndị mmadụ amụ Baịbụl. Ìgwè ndị a mechara dị ọtụtụ nke na ndị òtù ha bịara ruo ọtụtụ narị.Onye a bụ Nwanna Nwaanyị Dame Simbolon. Ọ bụbu onye BibelkringNdị mbụ nọ nòtù Bibelkring si nakwụkwọ ọsụ ụzọ ahụ nyere ha mụta ọtụtụ eziokwu dị na Baịbụl. Dame Simbolon, bụ onye nọbu nòtù a ma mechaa ghọọ Onyeàmà Jehova nafọ 1972 kwuru, sị: Ha kwụsịrị ikele ọkọlọtọ, ịgba Krismas, na ime ememme ncheta ọmụmụ. Ụfọdụ nime ha gadịrị nụlọ nụlọ kwusaa ozi ọma. Ma ebe ọ na-abụghị nzukọ Chineke na-eduzi ha, ha mechara daa nihi na ọ bụ amamihe mmadụ ka ha ji na-eduzi nzukọ ha. Otu nwaanyị aha ya bụ Limeria Nadapdap nọbu nòtù a ma mechaa ghọọ Onyeàmà Jehova kwuru, sị: Ha anaghị ekwe ka ụmụ nwaanyị ha tee ihe ntecha, kwụrụ ọla ntị, yiri efe ndị oge a, ma ọ bụkwanụ yiri akpụkpọ ụkwụ. Ha machibidokwara ndị òtù ha inwe kaadị e ji amata nwa amaala. Nke a mere ka ndị ọchịchị wesa ha iwe.Ndị Bibelkring mechara kewaa ma jiri nwayọọ nwayọọ daa. Mgbe ndị ọsụ mechara gaghachị nakụkụ Ọdọ Mmiri Toba izi ozi ọma, ọtụtụ ndị nọbu nòtù a ghọrọ Ndịàmà Jehova.O Ji Ofufe Chineke Kpọrọ IheNỌNWA Mee afọ 1963, ndị na-achọghị iji anya ahụ ndị Chaịna kpatara ọgba aghara nEbe Ọdịda Anyanwụ Java. Ebe ọgba aghara a kacha kpụrụ ọkụ nọnụ bụ nobodo Sukabumi, bụ ebe ezinụlọ anyị nwere gwongworo ndị na-agbara anyị nụzọ. Ọtụtụ narị mmadụ, bụ ndị na-eme ara ara nakwa ụfọdụ ndị agbata obi anyị kụkara ụlọ anyị bata, mebisie ihe anyị, ma zuru ngwongwo anyị. Ezigbo ụjọ ji anyị, anyị niile agbakọta otu ebe na-ele ihe na-emenụ.Mgbe ndị ahụ lara, ụfọdụ ndị agbata obi anyị bịara ka ha kasie anyị obi. Ha na papa m nọ nala na palọ kparịta ụka. Papa m hụrụ Baịbụl ya e dere nasụsụ Sudaniiz ná ngwongwo anyị ndị a tụsasịrị nụlọ anyị. O mepere ya gwa ndị agbata obi anyị na Baịbụl kwuru na ụdị ihe a merenụ ga-eme. Ọ kọwaara ha banyere Alaeze Chineke anyị na-atụ anya ya, bụ nke na-eme anyị obi ụtọ.Mkpa papa m abụghị ịkpakọbara onwe ya akụ nụwa ebe a. Ọ na-agwakarị anyị, sị: Ihe gbasara ofufe Chineke kwesịrị ịbụ ihe mbụ ná ndụ anyị. Ofufe Chineke o ji kpọrọ ihe mere ka ụmụ ya isii, papa ya dị afọ iri itoolu, mama anyị, ọtụtụ ndị ikwu anyị, nakwa ọtụtụ ndị agbata obi anyị bata nọgbakọ.Ọtụtụ Ndị Abata nỌgbakọ nEbe Ọdịda Anyanwụ JavaNafọ 1933, Nwanna Frank Rice gwara Theodorus Theo Ratu, bụ onye Ebe Ugwu Sulawesi, ka ọ na-abịa enyere ya aka elekọta ebe anyị na-ebusa akwụkwọ na Jakata. Nwanna Theo sịrị: M bịara nwekwuo mmasị nikwusa ozi ọma Alaeze Chineke. M malitekwara iso Nwanna Rice na-ekwusa ya. M mechara soro Nwanna Bill Hunter kwusaa ozi ọma nebe niile na Java, sorokwa ná ndị ji ụgbọ mmiriLightbearergaa kwusaa ozi ọma na Sumatra. Theo bụ onye Indoneshia mbụ ghọrọ Onyeàmà Jehova. Ọ sụkwara ụzọ ọtụtụ iri afọ na Java, Ebe Ugwu Sulawesi, nakwa na Sumatra.Nafọ na-eso ya, Nwanna Hunter nyere Felix Tan, bụ nwa akwụkwọ bi na Jakata, akwụkwọ anyị bụWhere Are the Dead?Ebee Ka Ndị Nwụrụ Anwụ Nọ? Felix ji akwụkwọ ahụ laghachi nụlọ ha na Bandọng, nke dị nEbe Ọdịda Anyanwụ Java, ma gosi ya nwanne ya nwoke ọ tọrọ aha ya bụ Dodo. Ọ tụrụ ha abụọ nanya mgbe ha gụrụ akwụkwọ ahụ chọpụta na nwoke mbụ bụ Adamenweghịmkpụrụ obi na-anaghị anwụ anwụ, kama, ọbụmkpụrụ obi nonwe ya. Jen. 2:7 Ihe a ha mụtara mere ka ha nwekwuo mmasị ịmụ Baịbụl. Nihi ya, ha gara nebe a na-ere akwụkwọ ochie na Bandọngiji hụ ma hà ga-enwetakwu akwụkwọ Ndịàmà Jehova bipụtara. Ha kụzikwaara ndị ezinụlọ ha ihe ndị ha mụtara. Mgbe ha gụchara akwụkwọ anyị ndị ha hụrụ, ha degaara onye na-elekọta ebe a na-ebusa akwụkwọ anyị na Jakata akwụkwọ ozi. Ọ tụrụ ha nanya mgbe Nwanna Rice bịara na nke ha wetara ha akwụkwọ anyị ndị ọhụrụ ma gbaa ha ume.Ndị a bụ ndị ezinụlọ TanObere oge Nwanna Rice laghachiri Jakata, Nwanna Deschamp na nwunye ya ọ lụrụ ọhụrụ aha ya bụ Jean bịara Bandọng nọọ abalị iri na ise. Nwanna Felix kwuru, sị: Nwanna Deschamp jụrụ ndị ezinụlọ anyị ma hà ga-achọ ka e mee ha baptizim. Mmadụ anọ nime anyị, ya bụ, Dodo, nwanne m nwaanyị m tọtara aha ya bụ Josephine Pin Nio, mama m bụ Kang Nio, na mụnwa mere baptizim iji gosi na anyị enyefeela Jehova onwe anyị.Mgbe e mechara Tanna ndị ezinụlọ ya baptizim, ha sonyeere Nwanna Deschamp na nwunye ya gaa kwusaa ozi ọma ụbọchị itoolu. Nwanna Deschamp kụziiri ha otú ha ga-esi eji kaadị anyị e dere ihe ole na ole si na Baịbụl zie ozi ọma. E dere ihe ole na ole ahụ nasụsụ atọ. Obere oge, mmadụ ole na ole ahụ na-enwe ọmụmụ ihe na Bandọng ghọrọ ọgbakọ. Ọgbakọ ha bụ nke abụọ e nwere nIndoneshia.Okpu PoopuKa ozi ọma ụmụnna anyị ndị a na-ekwusa biiri ọkụ, ndị ụkọchukwu Krisendọm malitere lebawara ha anya. Ma ha ma ndị òtù ha malitere ide ihe ụfọdụ nakwụkwọ akụkọ iji katọọ ihe Ndịàmà Jehova na-akụzi na ozi ọma ha na-ekwusa. Ihe ndị ahụ ha dere mere ka ndị isi Ngalaba Na-ahụ Maka Okpukpe kpọọ Nwanna Rice òkù ma gbaa ya ajụjụ. Ihe ọ zara ha juru ha afọ, ya emee ka ha gharazie ịna-enye ụmụnna anyị nsogbu maka ozi ọma ha na-ekwusa.Nagbata afọ 1931 na afọ 1934, ọtụtụ ndị Nedalandz na-achị Indoneshia gbara ụmụnna anyị nkịtị ka ha na-ezi ozi ọma. Ma mgbe ndị ọchịchị Nazi nke Jamanị malitere ịkpa ike na Yurop, ụfọdụ ndị nọ nọchịchị, nke ka nke ndị bú chọọchị Katọlik nisi, malitere imegide Ndịàmà Jehova. Nwanna Deschamp kwuru, sị: Otu onye kọstọm na-ekpe Katọlik jichiri akwụkwọ anyị e bubatara nIndoneshia maka na ọ sịrị na akwụkwọ ndị ahụ kwuru okwu ọjọọ gbasara ọchịchị ndị Nazi. Mgbe m gara nụlọ ọrụ ha maka ya, onye kọstọm ahụ gara ezumike. Onye nọchiri ya na-abụghị onye Katọlik gosiri m akwụkwọ ndị ahụ ozugbo ma gwa m, sị, Buru ole ọ bụla i nwere ike iburu ugbu a onye ọ dị naka na-anọghị.Nwanna Nwaanyị Deschamp kwuru, sị, O nwere mgbe ndị kọstọm siri ọnwụ na anyị ga-ehicharịrị ihe osise abụọ dị nakwụkwọ anyị a na-akpọEnemies.Ihe osise abụọ ahụ hana-achọghị iji anya ahụ bụ agwọ hịkọrọ ahịkọ ya bụ, Setan na nwaanyị akwụna mmanya na-egbu ya bụ, okpukpe ụgha. Ma agwọ ahụ ma nwaanyị akwụna ahụ kpucha okpu poopu.Anyị kpebisiri ike ikesa akwụkwọ ahụ. Nihi ya, anyị atọ nọ nanwụ nọdụ ụgbọ mmiri jiri ihe techie okpu poopu ahụ e sere nọtụtụ puku akwụkwọ anyị e bubatara.Ihe osise abụọ ahụ ndị ọchịchị na-achọghị iji anya ahụ dị nakwụkwọ anyị a na-akpọEnemiesKa agha na-achọ ibido na Yurop, akwụkwọ anyị nọgidere na-agba omume ihu abụọ ndị Krisendọm na-eme nakwa aka ha na-etinye na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nanwụ. Ndị ụkọchukwu bidoro ịkwanyekwu ndị ọchịchị ọkụ nikè ka ha kwụsị anyị izi ozi ọma. A machibidokwara ọtụtụ akwụkwọ anyị iwu.Ma ụmụnna anyị kpebisiri ike ịna-ezi ozi ọma. Ha ji ígwè e ji ebi akwụkwọ e si nỌstrelia butere ha na-ebi akwụkwọ. Ọrụ Ndịozi 4:20 Nwanna Nwaanyị Deschamp kwuru otu nime ihe ndị ha na-eme noge ahụ. Ọ sịrị: Anyị bipụtaakwụkwọ ma ọ bụ magazin ọhụrụ, anyị na-ewegara ndị ọchịchị otu ka ha gụọ ya ma nye anyị ikike ikesa ya. Anyị na-ebipụta akwụkwọ ahụ ná mmalite izu ma kesaa ya. O ruo ná ngwụcha izu, anyị na-ewegara ọkàikpe ukwu nke Indoneshia otu nọfis ya. Ọ bụrụ na ọ kwadoghị ka anyị kesaa ya, anyị na-efufe isi ma jiri ọsọ na ije gaa ibipụta ọzọ.Ụmụnna anyị ndị nwoke na ndị nwaanyị, bụ ndị na-ekesa akwụkwọ anyị ndị a machibidoro iwu, na-eji amamihe eso ndị uwe ojii ka ha ghara ijide ha. Dị ka ihe atụ, mgbe Charles Harris na-ekwusa ozi ọma na Kediri, nke dị nEbe Ọwụwa Anyanwụ Java, ọ gara na nke onye uwe ojii namaghị ama.Onye uwe ojii ahụ sịrị ya: O teela m chọwara gị. Chere ka m weta akwụkwọ e depụtasịrị akwụkwọ unu ndị a machibidoro iwu.Nwanna Harris kwuru, sị: Mgbe onye uwe ojii ahụ na-achọgharị akwụkwọ ahụ nime ụlọ ya, m weere akwụkwọ ndị ahụ a machibidoro iwu tinye nime akpa kootu m. Mgbe ọ pụtara, m nyere ya akwụkwọ anyị iri na ise a na-amachibidoghị iwu. O jisiri ike nye m ego ha. Mgbe m gatukwuru, m nyefere ndị mmadụ akwụkwọ anyị ndị ahụ a machibidoro iwu.Ibi Akwụkwọ nOge NsogbuMgbe Agha Ụwa nke Abụọ bịara biri ọkụ na Yurop, a naghịzi esi na Nedalandz ebubatara anyị akwụkwọ ndị anyị ji amụ Baịbụl. Ụmụnna anyị ma na ọ bụ ihe na-aga ime, nihi ya, ha haziri ka ụlọ ọrụ na-ebipụta akwụkwọ na-ebipụtara anyị magazin anyị na Jakata.Consolationma ọ bụTeta!mbụ e bipụtara nasụsụ Indoneshian bụ nke January 1939. Obere oge e bipụtacharaTeta!, e bidoro ibipụtaỤlọ Nche.Ụmụnna anyị zụtaziri obere ígwè e ji ebi akwụkwọ ma jiri aka ha na-ebipụtaỤlọ NchenaTeta!Nafọ 1940, e si nỌstrelia butere ha nnukwu ígwè na-ebi akwụkwọ, bụ nke ha ji ebipụta akwụkwọ anyị nasụsụ Indoneshian na Dọch. Ọ bụkwa ego akpa ha ka ha ji na-ebi ya.Mgbe a na-ebubata ígwè mbụ anyị ji bie akwụkwọ nebe anyị na-ebusa akwụkwọ anyị na JakataNikpeazụ, nabalị iri abụọ na asatọ nọnwa Julaị afọ 1941, ndị ọchịchị machibidoro akwụkwọ anyị niile iwu. Nwanna Nwaanyị Deschamp kwuru ihe mere noge ahụ, sị: Mgbe m nọ nọfis m notu ụtụtụ jiri taịpraịta na-ede ihe, ụzọ ọfis m mepere nike. Ndị uwe ojii atọ na onye Nedalandz ọnụ na-eru nokwu nọchịchị nke jiri ejiji ndị uwe ojii pụrụ iche batara. Ọ nya ọla nolu, kpuru glov naka, jiri mma agha, ma kpuru okpu e tinyere abụba nnụnụ nisi. Ọbịbịa ha ejughị anyị anya. Ụbọchị atọ tupu mgbe ahụ, anyị nụrụ na a ga-amachibido akwụkwọ anyị iwu noge na-adịghị anya. Onye ahụ ọnụ na-eru nokwu onwe ya na-ebu isi gụpụtaara anyị ihe e dere nakwụkwọ e ji machibido akwụkwọ anyị niile iwu ma gwazie anyị kpọrọ ha gaa nebe anyị na-ebi akwụkwọ ka ha gbachie ya. Ma di m gwara ha na ha abịaghị ngwa ngwa, na e rere ígwè anyị na-eji ebi akwụkwọ nụbọchị bọtara ụbọchị ahụ.Ma, a machibidoghị Baịbụl iwu. Nihi ya, ụmụnna anyị na-ejizi naanị ya aga ezi ndị mmadụ ozi ọma nụlọ nụlọ. Ha mụkwaara ọtụtụ ndị Baịbụl. Ma ebe ọ bụ na agha nwere ike ịda nEshia, a gwara ndị ọsụ ụzọ anyị si mba ọzọ ka ha laghachi Ọstrelia.Mgbe Ndị Agha Japan Weghaara IndoneshiaNá mmalite afọ 1942, ndị agha Japan weghaara Indoneshia ma na-echi ndị mmadụ ọnụ nala. Ha manyere ọtụtụ ụmụnna anyị ka ha na-arụ ụzọ ma ọ bụ na-agwọ gọta. Ha tụrụ ụfọdụ nime ha mkpọrọ nụlọ mkpọrọ ruru ezigbo unyi ma mekpọọ ha ọnụ nihi na ha jụrụ ịkwado agha. Ọ dịkarịa ala, ụmụnna anyị nwoke atọ nwụrụ nụlọ mkpọrọ.Nwanna Nwaanyị Johanna Harp, ụmụ ya nwaanyị abụọ, na enyi ha aha ya bụ Beth Godenze ọ bụ ya nọ netitiE nwere otu nwanna nwaanyị onye Nedalandz aha ya bụ Johanna Harp. O bi nime ime obodo dị nugwu, dị nEbe Ọwụwa Anyanwụ Java. Nafọ abụọ a malitere ịlụ agha, e jidelighị ya tụọ ya mkpọrọ. Ya na ụmụ ya ndị na-eto eto ji ohere ahụ sụgharịa akwụkwọ anyị a na-akpọSalvationNzọpụtanakwaỤlọ Nche.Ha si nasụsụ Bekee sụgharịa ha nasụsụ Dọch.Ha depụtaghachiri akwụkwọ ndị ahụ ha sụgharịrị ma zoro ezoro kesaara ha Ndịàmà Jehova nọ nebe niile na Java.Ndịàmà Jehova ole na ole a na-ejidebeghị na-adị ole na ole amụ ihe nụlọ ụmụnna. Ha na-ejikwa akọ ezi ozi ọma. Nwanna Nwaanyị Josephine Elias onye a na-akpọbu Tan kwuru, sị: M na-adị njikere iji ohere ọ bụla dapụtaranụ zie ozi ọma. M na-ebu bọọdụ e ji eti epele aga na nke ndị nwere mmasị ka ndị hụrụ m chee na m bịara ka mụ na ha tie epele. Nwanna Felix Tan na nwunye ya Bola na-eme ka hà na-ere ncha ma ha na-aga nụlọ nụlọ ezi ndị mmadụ ozi ọma. Nwanna Felix kwuru, sị: Ndị na-agbara ndị agha Japan a na-eze eze àmà na-esogharị anyị. A na-akpọ ndị agha ahụ ndịKempeitai.Ihe anyị na-eme ka ndị mmadụ ghara ịma na ọ bụ ozi ọma ka anyị na-abịa ezi bụ na anyị na-abịa na nke ndị anyị na-amụrụ Baịbụl noge ndị dịgasị iche iche. Mmadụ isii nime ha mere nnọọ nke ọma nke na e mere ha baptizim noge agha ahụ.Ụmụnna Anyị Nọ na Jakata Aghọtahie Ụmụnna HaKa ụmụnna anyị ji nwayọọ na-edi nsogbu agha kpatara, nsogbu ọzọ bịaara ha. Ndị ọchịchị Japan gwara ndị mbịarambịa niile nakwa ndị Chaịna a mụrụ nIndoneshia ka ha deba aha ha nakwụkwọ nakwa ka ha na-eji kaadị gosiri na ha ṅụrụ iyi ịna-akwado ọchịchị Japan. Ọtụtụ ụmụnna anyị nọ na-eche, sị, Ànyị kwesịrị ideba aha anyị nakwụkwọ ma bịanye aka na kaadị ahụ ka ọ bụ na anyị ekwesịghị?Nwanna Nwaanyị Josephine Elias na nwanne ya nwoke FelixNwanna Felix kwuru, sị: Ụmụnna anyị nọ na Jakata gwara anyịnwa nọ na Sukabumi ka anyị ghara ịbịanye aka na kaadị ahụ. Ma, anyị jụrụ ndị ọchịchị ma hà ga-ekwe ka anyị gbanwee ihe e dere na kaadị ahụ. Ihe e dere na ya bụ, Onye a bịanyere aka na kaadị a aṅụọla iyi na ya ga na-akwado ndị agha Japan. Ma, anyị chọrọ ka ọ bụrụ, Onye abịanyere aka na kaadị a kwetara na ya agaghị emegide ndị agha Japan. Ọ tụrụ anyị nanya na ha kwetara. Nihi ya, anyị niile bịanyere aka ma nweta kaadị ahụ. Mgbe ụmụnna anyị nọ na Jakata nụrụ ihe anyị mere, ha sịrị na anyị adapụla nọgbakọ. Ha kwụsịkwara iso anyị na-emekọ ihe.E mechara nwụchie ọtụtụ ụmụnna anyị nọ na Jakata, bụ ndị ahụ na-ekweghị enweta kaadị ahụ. Ọ dịkwa mwute na ọtụtụ nime ha kwuru na ha abụghịzi Ndịàmà Jehova. A tụrụ otu nwanna na-ekweghị agọnahụ Jehova mkpọrọ nụlọ mkpọrọ Nwanna André Elias nọ na ya. Nwanna André kwuru, sị: M gwara ya banyere ihe ahụ ụmụnna anyị nọ na Jakata mere ma nyere ya aka ile okwu ahụ anya otú kwesịrị ekwesị. O medara obi rịọ ka a gbaghara ha maka ịkpapụ anyị iche. Mụ na ya jikwa ohere ahụ mee ka okwukwe ibe anyị sikwuo ike. Ma, ọ dị mwute na ọ nwụrụ nihi otú ebe ahụ a tụrụ anyị mkpọrọ si jọgbuo onwe ya.Merdeka!Mgbe agha biri nafọ 1945, ọ na-agụsi ụmụnna anyị agụụ ike ịna-ekwusasi ozi ọma ike. Otu nwanna a tụburu mkpọrọ ma mekpọọ ọnụ degaara alaka ụlọ ọrụ anyị dị nỌstreliaakwụkwọ, sị: Ọ ka na-anụ m ọkụ nobi ikwusa ozi ọma otú ahụ ọ na-anụ m tupu afọ anọ a gara aga e mekpọrọ anyị ọnụ. M ka kwụ chịm nokwukwe m. Noge niile m nọ ná nsogbu, echefughị m ụmụnna anyị. Biko, ziterenụ m akwụkwọ anyị ụfọdụ.E ziteere ụmụnna anyị akwụkwọ ha nọ na-atụ anya ya kemgbe. E bu ụzọ zitere ha obere, mechaa zitere ha ọtụtụ. Ndị nkwusa iri e nwere na Jakata bidoghachiri ịsụgharị akwụkwọ anyị nasụsụ Indoneshian.Nabalị iri na asaa nọnwa Ọgọst afọ 1945, ndị isi òtù na-agba mbọ ka Indoneshia chịwa onwe ya mara ọkwa na Indoneshia enwerela onwe ya. Nke a kpatara tigbuo zọgbuo nIndoneshia nihi na ndị Indoneshia achọzighị ka ndị Nedalandz na-achị ha. Ọtụtụ iri puku mmadụ nwụrụ nọgba aghara a, ihe karịrị nde mmadụ asaa gbakwara ọsọ ndụ.Noge niile a e nwere ọgba aghara nIndoneshia, ụmụnna anyị akwụsịghị ikwusa ozi ọma nụlọ nụlọ. Nwanna Nwaanyị Josephine Elias kwuru, sị: Ndị bú ọgba aghara ahụ nisi gbalịrị ime ka anyị na-etiMerdeka,nke pụtara Nnwere onwe. Ma, anyị gwara ha na anyị anaghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Nafọ 1949, ndị Nedalandz nyefere ndị Indoneshia ha na-achị kemgbe ọchịchị, ha achịwazie onwe ha.Mgbe ọ na-erula afọ 1950, ụmụnna anyị nọ nIndoneshia ediela ọgba aghara ahụ ihe fọrọ obere ka o ruo afọ iri. Ma, ha ka nwere nnukwu ọrụ ha ga-arụ. Olee otú ha ga-esi zie ọtụtụ nde mmadụ bi nIndoneshia ozi ọma? E lee ya anya otú mmadụ si ele ihe anya, ọ gaghị ekwe omume. Ma, ụmụnna anyị ji okwukwe na-ekwusa ozi ọma, tụkwasị Jehova obi na ọ ga-eziga ndị ọrụ nowuwe ihe ubi ya. Mat. 9:38 Jehova mekwara otú ahụ.Onye Ọsụ Ụzọ Na-anaghị Atụ EgwuNOGE a na-alụ Agha Ụwa nke Abụọ, Nwanna Elias na nwunye ya Josephine bịara nisi ụlọ ọrụ ndị amị Japan zara ọnụ ha. A na-eze ndị amị Japan a eze. A na-akpọkwa ha ndịKempeitai.Isi ụlọ ọrụ ha dị na Sukabumi, dị nEbe Ọdịda Anyanwụ Java.Ọ bụ Nwanna André ka ha bu ụzọ gbaa ajụjụ. Ha jụkara ya ajụjụ ahụ. Ha jụrụ ya, sị: Ole ndị bụ Ndịàmà Jehova? Ùnu na-agba ọchịchị Japan ụkwụ? Ùnu bụ ndị nledo?Nwanna André zara ha, sị: Anyị bụ ndị ohu Chineke Onye Pụrụ Ime Ihe Niile. O nweghịkwa ihe anyị mere. Onyeisi ndị amị ahụ mịịrị mma agha e konyere nahụ ájá ma welie ya elu.O ji iwe jụọ Nwanna André, sị: Ị ma na m nwere ike igbu gị ugbu a? Nwanna André kpunyere ihu na tebụl ma kpee ekpere nobi ya. Mgbe onyeisi ndị amị ahụ gbachara nkịtị ruo ogologo oge, ọ dapụrụ nọchị ma sị: Ị bụ dimkpa! Mgbeahụ, ọ kpọziri nwunye ya Josephine ma gbaa ya ajụjụ. Mgbe ọ chọpụtara na ihe André na nwunye ya zara bụ otu, o ji olu ike kwuo, sị: Unu abụghị ndị nledo. Sinụ ebe a pụọ!Mgbe ọtụtụ ọnwa gachara, ụmụnna ụgha gara gwa ndị ọchịchị na Nwanna André bụ onye ọjọọ. Nihi ya, e jidere ya ma tụọ ya mkpọrọ. 2 Kọr. 11:26 Ruo ọtụtụ ọnwa, ihe ọ na-eri bụ nri ọ tụụtara na gọta dị nụlọ mkpọrọ. Ma, ndị ahụ tụrụ ya mkpọrọ emelighị ka ọ dapụ nokwukwe. Mgbe nwunye ya bịara leta ya, o si nebe ahụ a tụrụ ya mkpọrọ takwunyere ya, sị: Echegbula onwe gị. Ma hà gburu m ma hà hapụrụ m, agaghị m ahapụ Jehova. Ha nwere ike igbu m, ma ha agaghị emeli ka m gọnahụ Jehova.Mgbe Nwanna André nọchara ọnwa isii nụlọ mkpọrọ, ọ wụchara nụlọikpe dị na Jakata zara ọnụ ya. A tọhapụkwara ya.Mgbe ihe dị ka afọ iri atọ gachara, noge gọọmenti Indoneshia machibidoro Ndịàmà Jehova iwu ọzọ, ọkàiwu nọ nobodo Manado, dị nEbe Ugwu Sulawesi, gwara Nwanna André ka ọ bịa nọfis ya. Mgbe ọ bịara, ọ jụrụ ya, sị: Ị ma na a machibidola Ndịàmà Jehova iwu?Nwanna André zara ya na ya ma.Ọ jụziri Nwanna André, sị: Ì jikerela ugbu a ịgbanwe okpukpe gị?Nwanna André kụrụ aka nobi ma si ya, I nwere ike ịdọpụta obi m. Ma ị gaghị emeli ka m gbanwee okpukpe m.Ọkàiwu ahụ gwara Nwanna André lawa. O nyeghịkwa ya nsogbu ọzọ.Nwanna André nwụrụ nafọ 2000, mgbe ọ gbara afọ iri asatọ na ise. O ji obi ya niile sụọ ụzọ afọ iri isii.Ndị Ozi Ala Ọzọ Gara Ụlọ Akwụkwọ Gilied Abịa nIndoneshiaNa Julaị afọ 1951, obere ọgbakọ e nwere na Jakata zukọtara ka ha nabata Nwanna Peter Vanderhaegen. Ọ bụ ya bụ onye ozi ala ọzọ mbụ gara Ụlọ Akwụkwọ Gilied e zitere nIndoneshia. Tupu afọ ahụ agwụ, e zitekwuru ndị ozi ala ọzọ iri na atọ. Ha si Ọstrelia, Jamanị, na Nedalandz. Nke a mere ka ọ fọ obere ka ndị ozi ala ọzọ e zitere nIndoneshia jiri okpukpu abụọ karịa ndị nkwusa e nwere na ya.Otu nwanna nwaanyị bụ onye ozi ala ọzọ si Nedalandz aha ya bụ Fredrika Renskers kwuru, sị, Echere m na m rute Indoneshia, m ga na-eji mmegharị ahụ agwa ndị mmadụ okwu. Mgbe m rutere, m hụrụ na ọtụtụ ndị na-asụ Dọch, ọ bụ ha ka m kacha ezi ozi ọma noge ahụ m bịara ọhụrụ. Otu nwanna si Ọstrelia aha ya bụ Ronald Jacka kwuru, sị: Ụfọdụ nime anyị na-eji kaadị e dere ihe ole na ole nasụsụ Indoneshian ezi ozi ọma. Tupu mụ akụọ aka nọnụ ụzọ ụlọ mmadụ, m na-ebu ụzọ mụgharịa ihe e dere na kaadị ahụ ma gbalịa ikwughachi ya neleghị ya anya.Nihi otú ndị ozi ala ọzọ ahụ si jiri ozi ọma kpọrọ ihe, ndị nkwusa e nwere nIndoneshia si niri atọ na anọ ruo iri itoolu na otu naanị notu afọ. Nabalị mbụ nọnwa Septemba afọ 1951, e hiwere alaka ụlọ ọrụ anyị nụlọ Nwanna André Elias, dị nEbe Etiti Jakata. E mere Nwanna Ronald Jacka ohu alaka ahụ.A Malitere Izi Ozi Ọma nObodo Ndị ỌzọNa Nọvemba afọ 1951, e zigara Nwanna Peter Vanderhaegen ka ọ gaa na-ekwusa ozi ọma na Manado, dị nEbe Ugwu Sulawesi. Ọ bụ nobodo a ka Nwanna Theo Ratu na nwunye ya hiwere obere ìgwè. Ọtụtụ ndị obodo ahụ na-asị na ha bụ Ndị Kraịst. Ha ejighịkwa Okwu Chineke egwu egwu. Ọtụtụ nime ha na-anabata Ndịàmà Jehova ma gwa ha kọwaara ha ihendị dị na Baịbụl. Ụmụnna anyị bịa izi mmadụ ozi ọma, ihe dị ka mmadụ iri na-ezukọtakarị ịnụ ihe ha na-ekwu. Mgbe nkeji iri na ise gachara, ha na-adịzi ihe dị ka mmadụ iri ise. Tupu otu awa agaa, ha na-eru narị mmadụ abụọ. Ha na-apụtazi nèzí ka o nwee ike baa ndị bịaranụ.Ná mmalite afọ 1952, Nwanna Albert Maltby na nwunye ya Jean nwetara ụlọ ndị ozi ala ọzọ ga na-ebi na Surabaya, nke di nEbe Ọwụwa Anyanwụ Java. Ọ bụ ya bụ obodo nke abụọ kachanụ nIndoneshia. Mgbe ha nọ ebe ahụ, ụmụnna nwaanyị isii bụ ndị ozi ala ọzọ bịara sonyere ha. Aha ha bụ Gertrud Ott, Fredrika Renskers, Susie Stoove, na nwanne ya Marian, Eveline Platte, na Mimi Harp. Nwanna Nwaanyị Fredrika Renskerskwuru, sị, Ọtụtụ ndị obodo ahụ bụ ndị Alakụba na-ebughị okpukpe ha nisi. Ha na-anabatakwa mmadụ nke ọma. Ọ dị nnọọ ka à ga-asị na ọtụtụ nime ha na-eche ka ha nụ eziokwu, nihi ya, ọ dị mfe mmadụ inweta ndị ọ ga na-amụrụ Baịbụl. Nime afọ atọ, ndị nkwusa e nwere nỌgbakọ Surabaya bịara ruo iri asaa na ise.Ndị ozi ala ọzọ e nwere na JakataNoge ahụ, otu nwoke onye Alakụba degaara alaka ụlọ ọrụ anyị akwụkwọ ka e nyere ya aka ịmụ Baịbụl. Aha nwoke ahụ bụ Azis. Ọ bụ onye Padang, dị nEbe Ọdịda Anyanwụ Sumatra. Azis na ndị ọsụ ụzọ sí Ọstrelia amụbuola Baịbụl tupu afọ 1940. Ma, ya na Ndịàmà Jehova ahụghịzi noge ahụ ndị agha Japan weghara Indoneshia. Otu ụbọchị, ọ hụrụ akwụkwọ Ndịàmà Jehova. O dere, sị: Mgbe m hụrụ adres alaka ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova dị na Jakata nakwụkwọ ahụ, obi tọrọ m ụtọ na mụ na Ndịàmà Jehova ga-amalitekwa ịmụ Baịbụl. Alaka ụlọ ọrụ zipụrụ onye nlekọta sekit aha ya bụ Frans van Vliet ka ọ gaa Padang negbughị oge. Mgbe o ruru, ọ chọpụtara na Azis eziela onye agbata obi ya aha ya bụ Nazar Ris ozi ọma. Nazar bụ onye ọrụ oyibo ọ na-agụsi agụụ ike ịmata onye Chineke bụ. Azis na Nazar nakwa ndị ezinụlọ ha ghọrọ Ndịàmà Jehova. Nwanna Azis mechara bụrụ okenye ọgbakọ kwesịrị ntụkwasị obi, Nwanna Nazar Ris abụrụ ọsụ ụzọ pụrụ iche. Ọtụtụ ụmụ ya na-emekwa nke ọma nọgbakọ.Nwanna Frans van Vliet na nwanne ya nwaanyị ọ tọrọ aha ya bụ NelMgbe obere oge gachara, Nwanna Frans van Vliet gara na nke otu nwanna onye Nedalandz na-anaghị ejekwa ozi ọma. Nwanna ahụ nọ na Balịkpapan, dị nEbe Ọwụwa Anyanwụ Kalịmantan, na-arụzi ebe a na-esipụta mmanụ ụgbọala, bụ nke e mebiri mgbe a na-alụ agha. Nwanna Frans so nwanna ahụ na-anaghị ejekwa ozi gaa ozi ọma, ma gbaa ya ume ka ọ mụwara ọtụtụ ndị nwere mmasị Baịbụl. Tupu nwanna ahụ alaghachi Nedalandz, o nweela ndị ha na ya na-enwe ọmụmụ ihe na Balịkpapan.Ka oge na-aga, otu nwanna nwaanyị e mere baptizim ọhụrụ aha ya bụ Titi Koetin kwatara na Banjamasịn dị nEbe Ndịda Kalịmantan. O kwusaara ndị ikwu ya bi na Dayak ozi ọma,ọtụtụ nime ha aghọọ Ndịàmà Jehova. Ụfọdụ nime ha laghachiri nobodo ha nke dị nime ime Kalịmantan hiwe ìgwè ndị mechara ghọọ ọgbakọ.Ibipụta Akwụkwọ Anyị nAsụsụ IndoneshianKa ụmụnna anyị na-ezi ozi ọma nobodo dị iche iche nIndoneshia, ọ bịara dị mkpa ka e nwekwuo akwụkwọ anyị nasụsụ Indoneshian. Nafọ 1951, a sụgharịrị akwụkwọ anyị a na-akpọKwe Ka Chineke Buru Onye-Ezi-OkwunIndoneshian. Mgbe e bipụtachara ya, ndị ọchịchị gbanwere otú e si asụpe okwu nasụsụ Indoneshian. Nke a mere ka e degharịa akwụkwọ anyị a.Mgbe e mechara wepụta ya, o mere ka ọtụtụ ndị Indoneshia nwee mmasị ịgụ ya.Nafọ 1953, alaka ụlọ ọrụ anyị bipụtaraỤlọ Nchenarị abụọ na iri ise nasụsụ Indoneshian. Nke a bụỤlọ Nchembụ a na-ebipụta kemgbe e biri nke ikpeazụ ya afọ iri na abụọ tupu mgbe ahụ.Ụlọ Nchea dị naanị peeji iri na abụọ ná mmalite. Ọ bụkwa naanị isiokwu ndị a na-amụ amụ dị na ya. Mgbe afọ atọ gachara, ọ malitere ịdị peeji iri na isii. Anyị na-enye ya ụlọ ọrụ na-ebi akwụkwọ, ha ana-ebipụtara anyị ya puku iri kwa ọnwa.E bidoro ibipụtaTeta!anyị kwa ọnwa nasụsụ Indoneshian nafọ 1957. O teghị aka, e bipụtawa ya puku iri kwa ọnwa. Noge ahụ, akwụkwọ e ji ebipụta akwụkwọ dị ụkọ nIndoneshia. Iji nweta akwụkwọ a ga-eji na-ebiri anyị akwụkwọ, ụmụnna anyị degaara gọọmenti akwụkwọ ka e nye anyị ikike ịna-atụbata akwụkwọ e ji ebi akwụkwọ. Otu nwoke na-arụ nụlọ ọrụ gọọmenti lebara akwụkwọ ahụ anya ma kwuo, sị:Ụlọ Ncheunu bụ otu nime magazin kacha mma a na-ebipụta nIndoneshia. Obi dị m ezigbo ụtọ inyere unu aka inweta ikike unu ga-eji na-atụbata akwụkwọ unu ga-eji na-ebi magazin ọhụrụ unu.E Kwusaa Ozi Ọma Ruo nEbe Ọwụwa Anyanwụ IndoneshiaNafọ 1953, e nyere Nwanna Peter Vanderhaegen ọrụ sekit nIndoneshia. Sekit ya bụ Indoneshia niile. Isi nebe ọwụwa anyanwụ Indoneshia gaa nebe ọdịda anyanwụ dị puku kilomita ise na otu narị. Isi nebe ugwu gaa nebe ndịda dịkwa otu puku kilomita na narị asatọ. Mgbe ọ na-eje ozi nebe a e kenyere ya, o nwere ọtụtụ ihe merenụ menyere ya ụjọ nakwa ndị nke mere ya obi ụtọ.Onye a bụ Nwanna Peter VanderhaegenNafọ 1954, Nwanna Vanderhaegen gara nagwaetiti ndị dị nebe ọwụwa anyanwụ Indoneshia. E nwere ọtụtụ okpukpe na ha. A bịa nagwaetiti Bali, ọtụtụ ndị bi na ya bụ ndị Hindu. Na Lombok na Sumbawa, ọtụtụ ndị bi na ha bụ ndị Alakụba. Na Flọris, ọtụtụ ndị bi na ya bụ ndị Katọlik. Na Sumba, Alọ, na Timọ, ọtụtụ ndị bi na ha bụ ndị Protestant. Tupu Nwanna Vanderhaegen eruo isi obodo Timọ bụ Kupang, ọ na-akwụsịtụ ụgbọ mmiri ya zie ndị bi nagwaetiti ndị ọ na-agafe ozi ọma. O kwuru, sị, M ziri ozi ọma na Timọ izu abụọ. Nagbanyeghị oké mmiri ozuzo, m nyefere akwụkwọ niile m ji, nwetakwa mmadụ iri atọ na anọ kwuru ka a na-ezitara ha magazin. M malitekwara ịmụrụ ọtụtụ ndị Baịbụl. Ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche bịara mụwara ndị a nwere mmasị Baịbụl. Ha hiwekwara ọgbakọ na Kupang. E si na Kupang ziri ozi ọma gaa nagwaetiti ndị dị nso. Ha bụ Rotè, Alọ, Sumba, na Flọris.Mgbe ndị ụkọchukwu Protestant nọ na Kupang hụrụ na ndị òtù ha na-ege Ndịàmà Jehova ntị, ezigbo iwe were ha. Otu ụkọchukwu ọkwá ya dị elu gwara otu onye tinka mere agadi, nke nwere otu aka, ka ya na Ndịàmà Jehova kwụsị ịmụ Baịbụl. Aha ya bụ Thomas Tubulau. Onye ụkọchukwu ahụ gwara ya na ọ bụrụ na ọ kwụsịghị ịkọrọ ndị ọzọ ihe Ndịàmà Jehova na-akụziri ya, na a ga-egburu ya mmadụ. Thomas gwara ya hoo haa, sị: O nweghị Onye Kraịst ga-ekwu ihe a i kwuru ugbu a. Ụkwụ m agaghị akpa na chọọchị gị ọzọ. Thomas ghọrọ onye nkwusa na-anụ ọkụ nobi. Nwa ya nwaanyị mechakwara ghọọ ọsụ ụzọ pụrụ iche.Nagbanyeghị nke ahụ, ndị ụkọchukwu nọ na Timọ fooro ntụtụ taa na ha ga-emela Ndịàmà Jehova nobodo ahụ. Nafọ 1961, ha mere ka Ngalaba Na-ahụ Maka Okpukpe na ndị isi amị nọ nobodo ahụ machibido Ndịàmà Jehova iwu ikwusa ozi ọma nụlọ nụlọ. Nihi ya, ụmụnna anyị gbanwere ụzọ ndị ha si ezi ozi ọma. Ha na-ezi ndị mmadụ ozi ọma nahịa, nolulu mmiri, na-ezikwa ndị ọkụ azụ ozi ọma nebeha na-ewepụta azụ ndị ha gbutere. Ndị ọzọ ha na-ezi ozi ọma bụ ndị bịara imezi ili onye ezinụlọ ha nwụrụ anwụ. Mgbe otu ọnwa gachara, ndị amị ahụ wepụrụ iwu ahụ ha machibidoro anyị ma maa ọkwa na redio na onye ọ bụla nọ na Timọ nweere onwe ya ikpe okpukpe ọ bụla masịrị ya. Mgbe ngalaba ahụ na-ahụ maka okpukpe siri ọnwụ na e wepụbeghị iwu ahụ a machibidoro anyị, ụmụnna anyị gwara ha dee ya edee. Ha jụrụ. Mgbe ha na-ekweghị, ụmụnna anyị malitekwara ikwusa ozi ọma nụlọ nụlọ nenweghị onye na-enye ha nsogbu.Mgbe ndị ozi ala ọzọ aha ha bụ Piet de Jager na nwunye ya Nell nakwa Hans van Vuure na nwunye ya Susie rutere na Papụa nafọ 1962, ndị ụkọchukwu nyekwara ha nsogbu. Mmadụ atọ nime ha ọkwá ha gbagotere agbagote bịakwutere ha ma gwa ha gaa ebe ọzọ kwusawa ozi ọma. Ha na-agwa ndị mmadụ okwu nọlta, nakwụkwọ akụkọ, nakwa na redio na Ndịàmà Jehova na-akpatara ndị ọchịchị nsogbu. Ha hụ onye òtù ha ya na ndị ozi ala ọzọ malitere ịmụ Baịbụl, ha eyie ya egwu, ma ọ bụ nye ya aka azụ ma ọ bụkwanụ were ire ụtọ gwa ya okwu ka ọ kwụsị. Ha na-enyekwa ndị isi obodo nsogbu ka ha ghara ikwe ka Ndịàmà Jehova na-ezi ozi ọma.Ma, mbọ ha gbara kụrụ afọ nala mgbe otu onyeisi obodo kpọrọ ndị ozi ala ọzọ ahụ ka ha bịa gwa ndị obodo ya okwu. Nwanna Hans kwuru, sị: Mgbe onyeisi obodo ahụ kpọkọtachara ndị obodo ya, mụ na Nwanna Piet kwuru okwu dị nkenke anyị ji kọwaa ozi anyị. Mgbe ahụ, ndị nwunye anyị gosiri ha otú anyị ga-esi akụ aka nọnụ ụzọ ha, bata ma ha sị anyị bata, ma gwa ha ihe ole na ole si na Baịbụl. Ihe anyị mere tọrọ onyeisi obodo a na ndị obodo ya ụtọ. Ha kwetakwara ka anyị na-ezi ozi ọma nebe niile nobodo ha.Ụdị ihe a mekwara nebe ndị ọzọ. O siri ike ịhụ ebe ndị Alakụba nyere anyị nsogbu ka anyị ghara ikwusa ozi ọma. Ọ bụ ndị ụkọchukwu na-enyekarị anyị nsogbu. Ha ka na-emekwa otú ahụ ruo ugbu a.A Ga-akpụpụta Unu nIhu Ndị Gọvanọ . . . Ka Ọ Bụrụ ÀmàJizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: A ga-akpụpụta unu nihu ndị gọvanọ na ndị eze nihi m, ka ọ bụrụ àmà nye ha na ndị mba ọzọ. Mat. 10:18 Ihe a Jizọs kwuru emeela ugboro ugboro nIndoneshia.Nafọ 1960, otu onye Nedalandz bụ ọkà mmụta okpukpe na Jakata bipụtara akwụkwọ o ji kpọọ Ndịàmà Jehova Ndị Kraịst ụgha. Akwụkwọ ahụ mere ka ọtụtụ ndị ụkọchukwu bowe anyị ebubo. Dị ka ihe atụ, otu ụkọchukwu degaara Ngalaba Na-ahụ Maka Okpukpe akwụkwọ ozi, na-ekwu na Ndịàmà Jehova na-emegharị ndị chọọchị ya anya. Mgbe ndị ọnụ na-eru nokwu na ngalaba ahụ kpọrọ ụmụnna anyịka ha bịa zara ọnụ ha, ha bịara. Ụmụnna anyị mere ka ha mata nke bụ eziokwu ma zie ha ozi ọma. Otu nime ha gwara ndị ibe ya, sị: Hapụnụ Ndịàmà Jehova aka. Ha na-akpọte ndị Protestant nọ nụra.Ebe a na-ebutu akwụkwọ anyị a na-akpọParadisee bubatara nafọ 1963Nafọ 1964, ụfọdụ ndị ụkọchukwu Protestant e nwere na Papụa degaara Kọmitii Na-ahụ Maka Okpukpe na Ọdịmma Ọhaneze nỤlọ Nzukọ Omeiwu akwụkwọ ka ha machie Ndịàmà Jehova ikwusa ozi ọma. Alaka ụlọ ọrụ anyị degaara kọmitii ahụ akwụkwọ ka ha kwe ka ha bịa zara ọnụ ha. Nwanna Tagor Hutasoit kwuru ihe mere mgbe ha gara. Ọ sịrị: Anyị ji ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ otu awa kọwaara ha ihe anyị na-akụziri ndị mmadụ na Baịbụl. Otu nime ha, bụ onye Protestant na-emegide anyị, boro anyị ebubo na anyị na-akpata ọgba aghara na Papụa. Ma, ọtụtụ ndị Alakụba nime ha, meteere anyị ebere. Ha gwara anyị, sị: Iwu obodo anyị kwuru na nwa amaala ọ bụla nweere onwe ya ikpe okpukpe masịrị ya. Nihi ya, unu nweere onwe unu ịna-ezi ozi ọma. Mgbe ha nwechara nnọkọ a, otu onye ọnụ na-eru nokwu na gọọmenti kwuru, sị: Gọọmenti ọhụrụ anyị . . . ewepụbeghị iwu kwuru na onye ọ bụla nweere onwe ya ikpe okpukpe masịrị ya ma okpukpe ndị pụtara ọhụrụ.E Zitekwuru Ndị Ozi Ala ỌzọNabalị itoolu nọnwa Julaị afọ 1964, Ngalaba Na-ahụ Maka Okwu Ikpe nIndoneshia debanyere aha ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova ji arụ ọrụ ka ọ bụrụ nke iwu kwadoro. Aha ahụ bụ Ndị Mmụta Baịbụl nke Indoneshia. Ma tupu ụmụnna anyị enwere onwe ha kpamkpam, Ngalaba Na-ahụ Maka Okpukpe ga-edebanyekwa aha ha nakwụkwọ. Ọ bụ Ngalaba Na-eduzi Okpukpe Ndị Kraịst na-agwa ngalaba a ihe ọ ga-eme. Ndị na-arụ na Ngalaba Na-eduzi Okpukpe Ndị Kraịst bụ ndị Protestant bú okpukpe ha nisi na-achọghị iji anya ahụ Ndịàmà Jehova.Otu ụbọchị, otu nwanna hụrụ otu nime ndị isi ha na Minista Na-ahụ Maka Okpukpe na-arụkọ ọrụ. Ha abụọ chọpụtara na ha si otu ebe. Nihi ya, ha ji asụsụ obodo ha kparịta ụka. Nwanna anyị a gwara ya nsogbu Ndịàmà Jehova na Ngalaba Na-eduzi Okpukpe Ndị Kraịst na-enwe. Nihi ya, ọ haziri ka ụmụnna anyị atọ gaa hụ minista na-ahụ maka okpukpe. Minista ahụ bụ onye Alakụba. O nwere ọmịiko. Nabalị iri na otu nọnwa Mee afọ 1968, minista ahụ debanyere aha Ndịàmà Jehova nakwụkwọ ka ọ bụrụ okpukpe iwu kwadoro nIndoneshia. O kwukwara na Ndịàmà Jehova nweere onwe ha ịna-ezi ozi ọma nIndoneshia.Nwoke ahụ ya na nwanna anyị si otu ebe wepụtakwara onwe ya ịna-enye aka eme ka ndị ozi ala ọzọ anyị nweta ikike ịbata nIndoneshia nakpọtụrụghị ngalaba ahụ na-eduzi okpukpe Ndị Kraịst. Nihi aka a o nyeere anyị, e zitere ndị ozi ala ọzọ iri isii na anọ nIndoneshia nime afọ ole na ole.Nihe dị ka afọ 1968, e nweela ihe dị ka narị ndị ozi ala ọzọ atọ na ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche nakwa ihe karịrị otu puku ndị nkwusa na narị abụọ na-ezi ozi ọma nebe niile nIndoneshia. Ndị ozi ala ọzọ ahụ nyere ụmụnna anyị ndị Indoneshia ezigbo ọzụzụ. Nke a mere ka ha na-emekwu nke ọma nọgbakọ. Ọzụzụ a ha nyere ha dị mma nihi na mkpagbu ji ọsọ na-abịa.A Gbaara Ndị Ụkọchukwu KrismasNafọ 1974, Ngalaba Na-eduzi Okpukpe Ndị Kraịst maliteghachiri ịgbasi mbọ ike ka a machibido Ndịàmà Jehova iwu. Ọga kpata kpata ngalaba a degaara alaka niile nke Ngalaba Na-ahụ Maka Okpukpe akwụkwọ na-ekwu na iwu akwadoghị okpukpe Ndịàmà Jehova. Ọ gwara ha mesie Ndịàmà Jehova ike ma ha nye ha nsogbu. Ihe a o kwuru bụ otú o si gwa ha kpagbuwe Ndịàmà Jehova. Ọtụtụ emeghị ihe ahụ o kwuru. Ma, ụfọdụ gbakwasịrị ụkwụ nihe a o kwuru machibido Ndịàmà Jehova iwu ịna-enwe ọmụmụ ihe na ịna-aga ozi ọma nụlọ nụlọ.E kwuru nakwụkwọ akụkọ a e bipụtara nabalị iri abụọ na anọ nọnwa Disemba afọ 1976 na a machibidola Ndịàmà Jehova iwuNoge ahụ ihe a niile na-eme, Òtù Jikọrọ Chọọchị Ndị Dị nỤwa na-eme atụmatụ inwe nzukọ na Jakata. Obi adịghị ndị Alakụba Indoneshia mma ná nzukọ a ha chọrọ inwe. Ebe ọ bụ na nzukọ ahụ achọwala ịkpata nnukwu esemokwu, òtù a kagburu ya. Noge ahụkwa, otú okpukpe dị iche iche si ezi ndị mmadụ ozi ọma esewela okwu. Ọtụtụ ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị chịkwa obi naka. Dị ka a tụrụ anya na ha ga-eme, ndị ụkọchukwu kwuru nebe niile na ọ bụ ozi ọma Ndịàmà Jehova na-ezi kpatara ya. Nke a mere ka ọtụtụ ndị isi lewekwuo Ndịàmà Jehova anya ọjọọ.Na Disemba afọ 1975, mgbe esemokwu okpukpe ka kpụ ọkụ nọnụ, Indoneshia lusoro Ist Timọ agha. Ihe a na-akpọzi ya bụ Timọ-Lest. Ọ bụkwa ndị Pọtugal na-achịbu ya. Mgbe ọnwa asaa gachara, ha weghaara ya. Nke a mere ka ịhụ mba nanya gbuwe ọtụtụ ndị ka mmanya. Ụmụnna anyị etinyeghị aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ha esoghịkwa lụọ agha ma ọ bụ kelee ọkọlọtọ. Nke a mere ka obi gbawaa ndị isi ndị agha. Mat. 4:10;Jọn 18:36 Ndị ụkọchukwu kwanyere ndị ọchịchị ọkụ nikè ka ha mesie Ndịàmà Jehova ike. Nikpeazụ, nihe dị ka abalị iri na ise nọnwa Disemba afọ 1976, gọọmenti gbaara ndị ụkọchukwu Krismas. Otú ha si mee ya bụ ịma ọkwa na a machibidola Ndịàmà Jehova iwu.Ezigbo Nwa SeraMAMA M bụ nwaanyị obiọma. O jighịkwa Baịbụl egwu egwu. Mgbe otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Gertrud Ott ziri ya ozi ọma, o kwetara ka ya na ya mụwa Baịbụl. Nwanna nwaanyị a bụ onye ozi ala ọzọ nke na-eje ozi na Manado. Manado dị nEbe Ugwu Sulawesi. Ma, papa m aha ya bụ Erwin gbalịsiri ike ime ka mama m ghara ịbụ Onyeàmà Jehova. Papa m bụ onye ukwu nụlọ akụ ọ na-arụ ọrụ, o mechakwara bụrụ onyeisi ụlọ ọrụ na-ere aka òkè na Jakata.Otu ụbọchị, papa m nyere mama m iwu kpụ ọkụ nọnụ.O ji olu ike gwa ya, sị, Okpukpe gị na mụnwa họrọ otu.Mama m azaghị ya ihe ọ bụla ozugbo, kama, o chebaara ya echiche ma jiri olu ọma gwa ya, sị: M họọrọ ma di m ma Jehova.Ihe a mama m zara papa m enyeghị ya ọnụ okwu. O mekwara ka obi ya jụrụ.Ka oge na-aga, papa m bịara kwụsịlata inye mama m nsogbu. Ihe kpatara ya bụ na ọ hụrụ mama m nanya nke ukwuu, o jighịkwa ya egwu egwu nihi na ọ bụ nwaanyị ma ihe na onye anya ruru ala.Ma, mama m chọrọ ka papa m soro ya na-efe Jehova. Mgbe o kpechara ekpere banyere ya, o chetara na papa m na-enwe mmasị ịmụ asụsụ ndị obodo ọzọ. Nihi ya, ọ na-esi na Baịbụl Bekee depụta ihe ndị dị namaokwu Baịbụl ụfọdụ ma mapawa ha nebe dị iche iche a ga na-ahụ ha anya. Ọ gwara papa m na ihe mere ya ji mee ya bụ na ya chọrọ ịmụtakwu asụsụ Bekee. Mgbe o chetakwara na papa m na-enwe mmasị ịnọ nihu ọtụtụ ndị kwuo okwu, ọ gwara ya ka o nyere ya aka mụgharịa ihe omume e kenyere ya nỤlọ Akwụkwọ Ije Ozi Ọchịchị Chineke. Papa m kwetara. Ebe ọ bụ na papa m na-anabata ndị ọbịa, mama m jụrụ ya ma ọ ga-ekwe ka onye nlekọta sekit nọrọ na nke anyị leta ọgbakọ anyị. Papa m kwetakwara. Mama m ma na papa m ejighị ezinụlọ ya egwu egwu, nihi ya, ọ rịọrọ ya ka o soro anyị gaa mgbakọ ukwu. O mekwara otú ahụ.Otú mama m si nweere papa m ndidi nakwa otú o si jiri amamihe meso ya ihe mere ka papa m jiri nwayọọ nwayọọ gbanwee obi ya. Ka oge na-aga, ezinụlọ anyị kwagara Ịngland. Ọ bụ nỊngland ka papa m malitere ịga ọmụmụ ihe, metakwa Nwanna John Barr enyi. Nwanna Barr mechara soro nÒtù Na-achị Isi nke Ndịàmà Jehova. Papa m mekwara baptizim notu afọ ahụ. Nke a tọgburu mama m atọgbu. Nafọ ndị na-eso ya, o meere mama m ọtụtụ ihe iji gosi na ọ hụrụ ya nanya.Àgwà ọma mama m, otú o si akwanyere ndị mmadụ ùgwù, na otú o si jiri ihe gbasara ofufe Chineke kpọrọ ihe baara ndị niile maara ya uruỤfọdụ ndị enyi anyị sịrị na mama m na-eme ka Lidia. Lidia bụ Onye Kraịst e nwere noge ndịozi Jizọs. Ọ na-elekwa ndị mmadụ ọbịa. Ọrụ Ndịozi 16:14, 15 Mụnwa weere mama m ka Sera. Sera ji obi ya niile doo onwe ya nokpuru di ya bụ Ebreham. 1 Pita 3:4-6 Mama m anaghị eme omume rụrụ arụ, ọ na-akwanyere ndị mmadụ ùgwù, jirikwa ofufe Chineke kpọrọ ihe. Àgwà ọma ya baara ndị niile maara ya uru. Ọ bụkwa àgwà ọma ya nyeere papa m aka ịghọ Onyeàmà Jehova. A sị m kwuo, m ga-asị na mama m bụ ezigbo nwa Sera.Mgbakọ A Na-agaghị Echefu EchefuMALITE nabalị iri na ise ruo nabalị iri na asatọ nọnwa Ọgọst afọ 1963, ọtụtụ narị ndị nkwusa sí ebe dị iche iche nIndoneshia nakwa otu narị mmadụ na iri abụọ na abụọ sí mba ndị ọzọ gbakọtara na Bandọng, dị nEbe Ọdịda Anyanwụ Java. Ha bịara mgbakọ mba niile isiokwu ya bụ Ozi Ọma Ebighị Ebi. Mgbakọ a bụ mgbakọ mba niile mbụ e nwere nIndoneshia.Tupu e nwee mgbakọ a, ụmụnna anyị gbasiri mbọ ike ka ihe ụfọdụ merenụ ghara ime ka ọ gharazie inwe isi. A kagburu ebe ụmụnna anyị chọtara a ga-anọ enwe mgbakọ a ugboro atọ nihi na ndị Indoneshia chọrọ ime ememme ha ji echeta ụbọchị ha malitere ịchị onwe ha. Mgbe ndị ọchịchị mere ka ego ụgbọ rịa elu okpukpu anọ nihi ihe isi ike e nwere mgbe ahụ nIndoneshia, ụmụnna anyị sizi ụzọ ndị ọzọ bịa mgbakọ a. Otu nwanna nwoke ji ụkwụ gaa abalị isii tupu ya eruo ebe a ga-enwe mgbakọ ahụ. Ụmụnna iri asaa ndị sí Sulawesi ji ụgbọ mmiri gbaa abalị ise tupu ha erute nagbanyeghị na ụgbọ mmiri ahụ abachaghị ha nke ọma nihi ọtụtụ ndị o bu.Ná mgbakọ ahụ, obi tọgburu ụmụnna anyị ndị Indoneshia atọgbu mgbe ha hụrụ ụmụnna anyị ndị si ebe dị iche iche, tinyere Nwanna Frederick Franz na Nwanna Grant Suiter, bụ ndị so nÒtù Na-achị Isi. Otu nime ndị si esi bịa mgbakọ a kwuru, sị: Obi na-adị ụmụnna anyị ndị obodo a ụtọ. I lee ha anya nihu, ihu na-abụ ha ọchị ọchị.Ihe karịrị narị mmadụ asaa na iri ise bịara mgbakọ a, e mekwara mmadụ iri atọ na anọ baptizim. Nwanna Ronald Jacka kwuru, sị: Mgbakọ a pụrụ iche mere ka ọtụtụ ndị nwere mmasị soro anyị fewe Jehova. O mekwara ka ụmụnna anyị ndị Indoneshia jirikwuo ikwusa ozi ọma kpọrọ ihe.Tigbuo Zọgbuo Ndị Kọmunist Kpatara Ataghị Isi MNISI ỤTỤTỤ abalị mbụ nọnwa Ọktoba afọ 1965, ndị agha na-akwado òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị kọmunist nke Indoneshia gburu ndị isi amị isii a ma ama ná mbọ ha na-agba ịkwatu ọchịchị. Ihe a ha mere mere ka gọọmenti malite ịsụ ndị kọmunist akwụ ozugbo. Ọgba aghara bịara ju ebe niile nIndoneshia. E gbukwara narị puku mmadụ ise a sịrị bụ ndị kọmunist.Mgbe mbọ ahụ a gbara ịkwatu ọchịchị Indoneshia kụchara afọ nala, izu ole na ole agaakwa, otu onyeisi ndị amị gwara m na aha m dị nebe e dere aha ndị isi okpukpe ndị kọmunist chọrọ igbu nógbè anyị. Ọ gwakwara m na m chọọ, ya agaa gosi m ebe ha gwuru ili m. Ma, m ji nwayọọ gwa ya na mụ achọghị ịga hụ ili ahụ. Nihi otú ihe si kwụrụ noge ahụ, achọghị m ka a hụ mụ na ya nihi na ọ ga-eme ka ndị mmadụ chewe na m na-etinyezi aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị.M Bụ Ọsụ Ụzọ Pụrụ Iche Afọ Iri IseNAFỌ 1964, aghọrọ m ọsụ ụzọ pụrụ iche. E zigakwara m na Manokwarị nke dị nEbe Ọdịda Anyanwụ Papụa ka m na-eje ozi. E nwere obere ọgbakọ nebe ahụ. Ndị ụkọchukwu nọ ebe ahụ na-enyekwa ụmụnna anyị nsogbu. Obere oge m kwatara na Manokwarị, onyeisi chọọchị Protestant ji iwe bịa nụlọ m, sị m:M na-aga ịkụtu ụlọ a, meekwa ka a ghara ịhụ otu mkpụrụ Onyeàmà Jehova nobodo a.Ebe m bụbu onye uwe ojii, mba ahụ ọ bara atụghị m ụjọ. Ma, m medara obi gwa ya okwu, ya ejiri nwayọọ laa.1 Pita 3:15.Noge ahụ, e nwere naanị ndị nkwusa asatọ na Manokwarị. Ugbu a ihe dị ka afọ iri ise gacharala, e nwere ọgbakọ asaa na ya. Ihe karịrị otu puku mmadụ na narị abụọ bịara mgbakọ ukwu anyị nafọ 2014. Mgbe m hụrụ otú Jehova sirila gọzie anyị nebe a bụ ime obodo, obi na-abụ m sọ aṅụrị.Abụbu M Onyeisi Ndị Omempụ, Ma Abụzi M Ezigbo Nwa AmaalaO NWERE ụbọchị otu onye ọrụ gọọmenti ọnụ na-eru nokwu kpọrọ m ka m bịa nọfis ọkàikpe ukwu nke Indoneshia.Mgbe m bịara, ọ gwara m, sị: Ị bụ onye Indoneshia. Nihi ya, gwa m eziokwu. Gịnịneziokwuka Ndịàmà Jehova na-eme nobodo a?Nwanna Sormin gwara ya, sị: Ka m kọọrọ gị banyere onwe m. M bụbu onyeisi ndị omempụ. Ma ugbu a, m na-akụziri ndị mmadụ Baịbụl. Ọ bụ ya ka Ndịàmà Jehova na-eme nobodo anyị a. Ha na-enyere ndị ọjọọ dị ka mụ aka ka ha ghọọ ezigbo ụmụ amaala.Onye ọrụ gọọmenti ahụ mechara kwuo, sị: M nụla ọtụtụ mkpesa banyere Ndịàmà Jehova. Ma, ama m na ọ bụ ezigbo chọọchị nihi na o nyeere Maazi Sormin aka ịgbanwe.Ụmụnna Anyị Kpebisiri Ike Ịna-ekwusa Ozi ỌmaMgbe ụmụnna anyị nụrụ na a machibidola anyị iwu, ha mere ihe. Nwanna Ronald Jacka kwuru ihe ha mere. Ọ sịrị: Anyị zoro akwụkwọ alaka ụlọ ọrụ dere ihe ndị dị mkpa na ha nebe dị iche iche na Jakata. Anyị zokwara akwụkwọ anyị ndị e ji amụ Baịbụl nakwa ego alaka ụlọ ọrụ. Anyị kwapụziri nalaka ụlọ ọrụ ahụ kwaga ebe ndị ọzọ na-amaghị. Anyị rekwara alaka ụlọ ọrụ anyị na nzuzo.Ọtụtụ ụmụnna anyị ndị Indoneshia nọgidere na-ekwusa ozi ọma natụghị ụjọ. Ha ediela ọtụtụ nsogbu bịaara ha tupu a machibido anyị iwu. Ha akwụsịghịkwa ịtụkwasị Jehova obi. Ma, e nwere ụfọdụ ụmụnna anyị iwu ahụ a machibidoro anyị kpara aka ọjọọ. Dị ka ihe atụ, ụfọdụ ndị okenye tụrụ ụjọ ma bịanye aka nakwụkwọ ha ji kweta ịkwụsị ikwusa ozi ọma. Ndị ọzọ gwara ndị ọchịchị aha ụmụnna ha na ha nọ nọgbakọ. Alaka ụlọ ọrụ zigara ụmụnna anyị ụfọdụ ka ha gaa nọgbakọ dị iche iche mee ka okwukwe ụmụnna anyị sikwuo ike, nyekwara ndị nke kwuru na ha agakwaghị na-ekwusa ozi ọma aka. Nwanna John Booth, bụ onye so nÒtù Na-achị Isi, bịakwara nIndoneshia gbaa ụmụnna anyị ume otú nna si agba ụmụ ya ume.O doro anya na Jehova, bụ Onye Ọzụzụ Atụrụ Ukwu anyị, na-akasi ndị na-efe ya obi, na-emekwa ka okwukwe ha sikwuo ike. Ezik. 34:15 Ndị okenye malitere inyekwuru ụmụnna anyị aka. Ndị nkwusa chọpụtakwara ụzọ ọhụrụ ha ga-esi na-ezi ozi ọma na nzuzo. Mat. 10:16 Ọtụtụ ụmụnna anyị gara nụlọ ọrụ na-ebipụta Baịbụl nIndoneshia zụrụ Baịbụl na-adịghị oké ọnụ ma nye ha ndị ha gara na nke ha. Ha na-ejikwa akọ ezi ha ozi ọma Alaeze Chineke mgbe ọ bụla o kwere ha mee. Ndị ọzọ na-ewere akwụkwọ anyị dọkapụ peeji e dere aha ndị bipụtara ya ma nye ha ndị nwere mmasị.Ọtụtụ ndị ọsụ ụzọ nọgidere na-aga nụlọ ndị mmadụ ezi ha ozi ọma. Otú ha si eme ya bụ na ha bịa nụlọ mmadụ, ha emee ka hà chọrọ iresị onye ahụ ihe ma si otú ahụ zie ya ozi ọma. Ọ bụkwa ihe a ka ụmụnna anyị mere noge ahụ ndị agha Japan weghaara Indoneshia.Nwanna Nwaanyị Margarete na di ya Norbert HäuslerNafọ 1977, Ngalaba Na-ahụ Maka Okpukpe mekwara ihe ọzọ iji mesie Ndịàmà Jehova ike. Ha jụrụ ịgbatịkwu oge e nyere ndị ozi ala ọzọ anyị ịnọ nIndoneshia. Nke a mere ka e si nIndoneshia zipụ ọtụtụ ndị ozi ala ọzọ ná mba ndị ọzọ.Nwanna Norbert Häusler, bụ onye ya na nwunye ya Margarete, jere ozi ala ọzọ na Mando, nke dị nEbe Ugwu Sulawesi,kwuru ihe merenụ. Ọ sịrị: Ọtụtụ narị ụmụnna anyị ndị nwoke na ndị nwaanyị bịara nọdụ ụgbọelu iji sị anyị gaa nke ọma. Mgbe anyị rutere na steepụ ụgbọelu ahụ lee anya nazụ, anyị hụrụ ka ọtụtụ ìgwè mmadụ na-efere anyị aka ma jiri olu ákwá na-asị anyị, Unu emeela. Unu emeela bịa nobodo anyị. Anyị banyere ụgbọelu ahụ ma bee ezigbo ákwá.Ọgba Aghara E Nwere na SumbaMgbe ozi bịara ruo ebe niile na a machibidola Ndịàmà Jehova iwu, Òtù Chọọchị Niile E Nwere nIndoneshia gwara ndị òtù ha na ha hụ ebe Onyeàmà Jehova na-ezi mmadụ ozi ọma, ha mee ka ndị ọchịchị mara. Nke a mere ka a nwụchiwe ụmụnna anyị aghara aghara nọtụtụ agwaetiti ma na-agba ha ajụjụ.Na Waịngapu, bụ nke dị nagwaetiti Sumba, onyeisi ndị amị kpọrọ ụmụnna iri abụọ na atọ ka ha wụchaa nogige ndị amị. Mgbe ha bịara, ọ gwara ha bịanye aka nakwụkwọ ha ga-eji ekweta na ha abụkwaghị Ndịàmà Jehova. Mgbe ha jụrụ ịbịanye aka, ọ gwara ha lawa ma bịaghachi echi ya nagbanyeghị na ha ga-eji ụkwụ gaa kilomita iri na anọ uje na ụla.Mgbe ụmụnna anyị laghachiri nisi ụtụtụ echi ya, a kpọrọ ha otu otu ma gwa ha bịanye aka nakwụkwọ ahụ. Ọ bụrụ na nwanna a kpọrọ ajụ, ndị amị na-eji osisi bụ ogwu ogwu kụọ ya. Ndị amị ahụ kụrụ ụmụnna anyị ezigbo ihe, kụọkwa ụfọdụ nime ha ihe, ha atụbọọ. A kụwa otu onye ihe, ụmụnna anyị ndị ọzọ na-anọ chere ka a kpọọ ha bịa bịanye aka nakwụkwọ. Nikpeazụ, otu nwanna nwoke na-eto eto aha ya bụ Mone Kele pụtara dee ihe nakwụkwọ ahụ. Obi wụnyere ụmụnna anyị nafọ mgbe ọ na-ede ihe ahụ. Mgbe o dechara, obi gbawara onyeisi ndị amị ahụ nihi na o dere na ya chọrọ ịbụ Onyeàmà Jehova ruo mgbe ebighị ebi. A kụrụ Mone ihe, merụọkwa ya ahụ nke na e bu ya ebu gaa ụlọ ọgwụ. Nagbanyeghị ihe a e mere ya, ọ kwụsịghị ịbụ Onyeàmà Jehova.Onyeisi ndị amị ahụ mere ihe niile o nwere ike ime ruo abalị iri na otu ka ụmụnna anyị kwuo na ha abụkwaghị Ndịàmà Jehova. Ọ gwara ha guzoro noké anwụ si nụtụtụ ruo ná mgbede. Ọ manyere ha ka ha gbere igbe gaa ọtụtụ kilomita. Ọ gwakwara ha buru ihe na-anyị arọ nisi gbaa ọsọ. Ọ mịpụtara mma tụgide ha ya nakpịrị ma gwa ha kelee ọkọlọtọ. Ma, ụmụnna anyị ekweghị. Nihi ya, ọ gwara ndị amị ya ka ha kụkwuo ha ihe.Nụtụtụ ọ bụla, nagbanyeghị na ike gwụchara ụmụnna anyị, ha na-aga nogige ndị amị ahụ. Mgbe ha na-aga, ha na-eche ihe e nwere ike ime ha nụbọchị ahụ. Ha na-ekpekwa ekpere nụzọ ma gbaa ibe ha ume ka ha nọsie ike nokwukwe. Kwa abalị ha na-ala, ahụ na-abụ ha ọbara ọbara. Ma, obi na-atọ ha ụtọ nihi na ha ahapụghị Jehova.Mgbe ụmụnna anyị nọ nalaka ụlọ ọrụ anyị nụrụ na onyeisi ndị amị ahụ na-emekpọ ụmụnna anyị ọnụ, ha zigaara onyeisi ndị amị nọ na Waịngapu ozi, zigakwara onye nke nọ na Timọ na onye nke nọ na Bali. Ha zigakwaara onyeisi ha kachanụ nọ na Jakata na ndị ọzọ ọnụ na-eru nokwu na gọọmenti ozi. Mgbe onyeisi ndị amị ahụ matara na akụkọ ihe ọ na-eme agazuola ebe niile nIndoneshia, ọ kwụsịrị imekpọ ụmụnna anyị ọnụ.Ndịàmà Jehova Dị Ka NtuNafọ ndị na-esonụ, a nwụchiri ọtụtụ ụmụnna anyị nebe niile nIndoneshia, gbaa ha ajụjụ, ma kụọ ha ihe. Onye ozi ala ọzọ aha ya bụ Bill Perrie kwuru, sị: Notu obodo, a kụpụrụ ọtụtụ ụmụnna anyị ezé ihu. Mgbe ụmụnna anyị hụrụ nwanna ka nwere ezé ihu, ha na-ajụ ya, sị, Ị bụ onye ọhụrụ ka ị na-ekweta na ị bụkwaghị OnyeàmàJehova? Nagbanyeghị ihe ndị a na-eme ụmụnna anyị, ha ka na-enwe obi ụtọ, jirikwa obi ha niile na-ejere Jehova ozi.Mkpọrọ m nọrọ akụzierela m ịtụkwasikwu Jehova obi. O meekwala ka okwukwe m sikwuo ikeA gụkọta ụmụnna anyị ndị a tụrụ mkpọrọ nime afọ iri na atọ, ha dị iri itoolu na atọ. Ụfọdụ nọrọ ọnwa abụọ, ụfọdụ anọọ karịa, nweekwa ndị nọrọ afọ anọ. Ihe ndị e mere ha mere ka ha kpebisikwuo ike na ha agaghị ahapụ Jehova. Mgbe otu nwanna aha ya bụ Musa Rade nọchara mkpọrọ ọnwa asatọ, ọ gakwuuru ụmụnna ndị nọ nobodo ya gbaa ha ume ka ha nọgide na-ekwusa ozi ọma. O kwuru, sị: Mkpọrọ m nọrọ akụzierela m ịtụkwasikwu Jehova obi. O meekwala ka okwukwe m sikwuo ike. Ka a sịkwa ihe mere ndị mmadụ ji kwuo, sị: Ndịàmà Jehova dị ka ntu. Ị na-akụ ntu nihe, ntu ahụ ana-abakwu nime. Ị na-emekpọ Ndịàmà Jehova ọnụ, ha ana-esikwu ike nokwukwe.Ha Akwụsịghị Ịna-enwe Ọmụmụ IheNoge ahụ a machibidoro anyị iwu, ọtụtụ ọgbakọ na-enwe ọmụmụ ihe nụlọ ụmụnna anyị. Ọtụtụ ọgbakọ anaghị abụ abụ nọmụmụ ihe ka a ghara ịmata ihe ha na-eme. O nwere mgbe ụmụnna anyị na-enwe ọmụmụ ihe nebe ụfọdụ, ndị uwe ojii abata. Ma, nke a emeghị ka ụjọ tụọ ha.Ụmụnna anyị na-ejikarị oge ndị ezinụlọ dị iche iche bịara ịnọrị nakwa mgbe ụmụnna anyị chọrọ ịgba akwụkwọ enwe mgbakọ. Nwanna Tagor Hutasoit kwuru, sị: Ihe di na nwunye na-emekarị bụ, ha debanyechaa alụmdi na nwunye ha nakwụkwọ, ha anata ndị uwe ojii ikike ka ha nwee oriri agbamakwụkwọ buru ibu. Noge a na-enwe oriri agbamakwụkwọ ahụ, ndị ahụ lụrụnụ na-anọ nikpo okwu, ụmụnna anyị ejiri Baịbụl na-agwa ndị nọ ebe ahụ okwu, otu onye kwuchaa, onye ọzọ ekwuo.Notu mgbakọ, otu onye uwe ojii bịakwutere Nwanna Tagor jụọ ya, sị:Ọtụtụ agbamakwụkwọ na-ewe naanị awa abụọ ma ọ bụ atọ, gịnị mere nke unu ji esi nụtụtụ ruo ná mgbede?Nwanna Tagor gwara ya, sị: Ụfọdụ ndị di na nwunye nwere ọtụtụ nsogbu ma chọọ ka e were Okwu Chineke nyere ha aka.Onye uwe ojii ahụ kwere nisi, sị: Ihe i kwuru bụ eziokwu, o doola m anya ugbu a.Ụmụnna anyị ji oge ọtụtụ ụmụnna anyị gbara akwụkwọ kwuo okwu ụfọdụ e kwuru ná Mgbakọ Distrikti nke afọ 1983 námá egwuregwu dị na Jakata. Isiokwu mgbakọ ahụ bụ Ịdị nOtu Alaeze. Ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ puku mmadụ anọ bịara ya, e mekwara otu narị mmadụ na iri abụọ na ise baptizim nebe zoro ezo tupu mgbakọ a amalite. Ka oge na-aga, mgbe ndị ọchịchị kwụsịlataransogbu ha na-enye anyị, ụmụnna anyị nwere mgbakọ ndị ka nke ahụ. O nwedịrị nke puku mmadụ iri na ise bịara.Ịrụ Alaka Ụlọ Ọrụ nOge A Machibidoro Anyị IwuNagbata afọ 1981 na afọ 1999, alaka ụlọ ọrụ anyị degaara gọọmenti Indoneshia akwụkwọ ugboro ugboro ka ha wepụ iwu ahụ a machibidoro anyị. Ụmụnna anyị ndị nọ ná mba dị iche iche degakwaara gọọmenti Indoneshia na ndị na-anọchite anya ha nobodo ọzọ akwụkwọ jụọ ha ihe mere e ji machibido Ndịàmà Jehova iwu nIndoneshia. Ọtụtụ ndị ọnụ na-eru nokwu na gọọmenti chọrọ ka e wepụ iwu ahụ a machibidoro anyị. Ma, onyeisi Ngalaba Na-eduzi Okpukpe Ndị Kraịst ekweghị.Nafọ 1990, ụmụnna anyị kpebiri ịrụ alaka ụlọ ọrụ ọhụrụ nebe zoturu ezo. Nafọ ahụ, Òtù Na-achị Isi kwadoro ka a zụta otu ala dị nso nobere obodo a na-akpọ Bogọ. Obodo a dị nebe ndịda Jakata. Isi na Jakata gaa ya dị kilomita iri anọ. Ma ụmụnna anyị ndị ma otú e si arụ ụlọ nIndoneshia ebughị ibu. Nihi ya, olee otú a ga-esi arụ alaka ụlọ ọrụ ọhụrụ a?Ngalaba na-ahụ maka ịrụ ụlọ nisi ụlọ ọrụ anyị dị na Bruklin nakwa nalaka ụlọ ọrụ anyị dị nỌstrelia sere otú a ga-esi rụọ alaka ụlọ ọrụ ahụ. Ihe dị ka narị ụmụnna abụọ sí mba dị iche iche wepụtara onwe ha rụọ ọrụ afọ abụọ a rụrụ alaka ụlọ ọrụ ahụ.Ọ bụ nwanna Hosea Mansur, bụ onye Indoneshia, na-aga ahụrụ anyị ndị gọọmenti. O kwuru, sị: Mgbe ndị gọọmenti bụ ndị Alakụba hụrụ H.M. nokpu ígwè m kpu, ha chere na mkpụrụ akwụkwọ ahụ bụHpụtara Hājjī,nke bụ aha a na-etu ndị garala leta ala nsọ ndị Alakụba dị na Meka. Ihe a ha hụrụ nokpu m mere ka ha na-asọpụrụ m. O mekwara ka ọ dịrị anyị mfe ịhazi ọrụ anyị nke ọma.Ihe a bụ alaka ụlọ ọrụ a rụrụ noge a machibidoro anyị iwuE nyefere Jehova alaka ụlọ ọrụ ọhụrụ a nabalị iri na itoolu nọnwa Julaị afọ 1996. Ọ bụ Nwanna John Barr, bụ onye so nÒtù Na-achị Isi, kwuru okwu e ji nyefee ya Jehova. Ndị bịara maka inyefe ya Jehova dị narị mmadụ abụọ na iri asatọ na ise. Otu narị mmadụ na iri na asatọ nime ha bụ ma ndị si nalaka ụlọ ọrụ dị iche iche ma ndị bụbu ndị ozi ala ọzọ si mba dị iche iche, ma mmadụ iri ise na itoolu na-eje ozi na Betel dị nIndoneshia. Ụbọchị abụọ e nyefechara Jehova alaka ụlọ ọrụ ahụ, puku mmadụ asatọ na narị asaa na iri itoolu na atọ bịakwara Mgbakọ Distrikti Ndị Ozi nke Udo Chineke e nwere na Jakata.Jehova Anapụta Ndị YaNafọ 1998, onyeisi ala Indoneshia kemgbe ọtụtụ afọ aha ya bụ Soeharto Suharto gbara arụkwaghị m, si otúahụ mee ka e nwee gọọmenti ọhụrụ. Nke a mere ka ụmụnna anyị gbasikwuo mbọ ike ka e wepụ iwu ahụ a machibidoro anyị.Nafọ 2001, odeakwụkwọ ukwu Indoneshia aha ya bụ Djohan Effendi bịara legharịa anya na Betel anyị dị na Bruklin. Noge ahụ, ya na mmadụ atọ só nÒtù Na-achị Isi nwere nnọkọ. Ihe ndị ọ hụrụ masịrị ya. O kwukwara na Ndịàmà Jehova nwere aha ọma nebe niile nụwa. Maazị Effendi chọrọ ka e wepụ iwu ahụ, ma o kwuru na tupu e wepụ ya, ọkàikpe ukwu Indoneshia aha ya bụ Marzuki Darusman ga-akwadorịrị ka e mee otú ahụ.Ọkàikpe ukwu ahụ chọkwara ka e wepụ iwu ahụ, ma ndị na-achọghị iji anya ahụ anyị só ya arụ ọrụ na-adọla ya azụ nihi na ha ma na onye ọzọ ga-anọchi ya noge na-adịghị anya. Nikpeazụ, nabalị mbụ nọnwa Jun afọ 2001, ọkàikpe ukwu ahụ kpọrọ Nwanna Tagor Hutasoit ka ọ bịa nọfis ya. Nwanna Tagor kwuru, sị: Ọ bụ notu ọfis ahụ ka a nọ nye m akwụkwọ kwuru na a machibidola Ndịàmà Jehova iwu nihe dị ka afọ iri abụọ na ise gara aga. Ma nụbọchị ahụ, bụ ụbọchị ikpeazụ ọkàikpe ukwu ahụ ga-arụ ọrụ nọfis ahụ, o nyere m akwụkwọ kwuru na e wepụla iwu ahụ a machibidoro Ndịàmà Jehova.Nabalị iri abụọ na abụọ nọnwa Mach afọ 2002, Ngalaba Na-ahụ Maka Okpukpe nIndoneshia debanyere aha Ndịàmà Jehova nakwụkwọ ka ọ bụrụ okpukpe iwu kwadoro. Onyeisi ngalaba ahụ gwara onye na-anọchite anya alaka ụlọ ọrụ anyị, sị: Ọ bụghị akwụkwọ a e debanyere aha okpukpe unu na ya nyere unu ikike ikpe okpukpe unu. Ọ bụ Chineke nyere unu ikike a. Naanị ihe akwụkwọ a na-egosi bụ na gọọmenti anabatala okpukpe unu. Ugbu a, unu nwere ikike niile okpukpe ndị ọzọ nwere, gọọmenti kwụkwa unu nazụ.Ha Gbataara Ụmụnna Ha Ọsọ Enyemaka nOge ỌdachiALA ỌMA JIJIJI na ugwu na-agbọpụ ọkụ na-akpakarị Indoneshia aka ọjọọ. Ụfọdụ ala ọma jijiji ndị ahụ na-eme noké osimiri ma buru mmiri bata nime obodo. Ọdachi ndị a mee, Ndịàmà Jehova na-agbatara ndị o metụtara ọsọ enyemaka ozugbo, karịchaa ụmụnna ha. Dị ka ihe atụ, nafọ 2005, ala ọma jijiji kpara mkpamkpa na Gunungsitoli, bụ obodo kachanụ nagwaetiti Nịas, dị nEbe Ugwu Sumatra. Ozugbo ahụ, ọgbakọ ndị dị nagwaetiti dị nso a na-akpọ Sumatra nakwa alaka ụlọ ọrụ anyị butere ihe ndị a ga-eji nyere ndị mmadụ aka. Otu onye nlekọta sekit na otu nwanna na-anọchite anya alaka ụlọ ọrụ ji ụgbọelu gaa nagwaetiti ahụ ka ha gbaa ụmụnna ume ma mee ka obi sie ha ike. Otu nime ndị okenye e nwere na Nịas aha ya bụ Yuniman Harefa, sịrị, Ezigbo ụjọ ji ndị mmadụ ebe a. Ma otú nzukọ Chineke si gbatara anyị ọsọ enyemaka ozugbo mere ka anyị mara na ụmụnna anyị kwụ anyị nazụ.Anyị Ekweghị Emebi Iwu ChinekeNABALỊ iri na anọ nọnwa Eprel afọ 1989, noge m na-eduzi ọmụmụ ihe na Maụmere, dị nAgwaetiti Flọris, ndị uwe ojii batara ebe ahụ nike ma nwụchie mụ na ụmụnna atọ ọzọ.Ndị na-eche anyị nche nụlọ mkpọrọ mere ihe niile ha nwere ike ime ka anyị kelee ọkọlọtọ. Mgbe anyị jụrụ, ha kụrụ anyị ihe ma gbaa anyị ụkwụ. Ha kpọpụtakwara anyị noké anwụ ruo abalị ise. O ruo nabalị, anyị na-edina nala simenti nobere ọnụ ụlọ mkpọrọ anyị nọ na ya. Nke a mere ka ezigbo oyi na-atụ anyị. Ike na-agwụcha anyị, ahụ na-afụkwa anyị ụfụ nihi ahụ e merụsịrị anyị. Anyị bịakwara ruo unyi. Onye na-elekọta ụlọ mkpọrọ ahụ gwara anyị ugboro ugboro ka anyị mee ihe Akwụkwọ Nsọ na-akwadoghị. Ma, anyị gwara ya, sị, Ruokwa mgbe anyị ga-anwụ, anyị agaghị ekele ọkọlọtọ. Obi dị anyị ụtọ ịta ahụhụ nihi ezi omume otú ahụ ọ dị Ndị Kraịst oge mbụ.1 Pita 3:14.Anyị Mere Ihe A Gwara Anyị ma Dịrị NdụNABALỊ iri na itoolu nọnwa Jenụwarị afọ 1999, nghọtahie ndị Alakụba na Ndị Kraịst nwere bịaziri ghọọ tigbuo zọgbuo. Isi nụlọ m gaa nebe ọ malitere dị kilomita atọ. Ọ bụghịkwa obere nsogbu.Mgbe m kpọpụchara ndị ezinụlọ m, m kpọrọ ndị nkwusa ndị ọzọ nekwentị ka m mara otú ha mere. M gwara ha etinyela aka nọgba aghara ahụ nakwa ka ha ghara ịga ebe e nwere ọgba aghara. Mgbe e mechara, ndị okenye gakwuuru ụmụnna anyị gbaa ha ume ka okwukwe ha sikwuo ike, gwakwa ha ka ha na-ezukọta obere obere enwe ọmụmụ ihe.Alaka ụlọ ọrụ gwara anyị kpọpụ nwanna ọ bụla bi nebe ndị a na-enwe ọgba aghara ahụ. Anyị gwakwara ụmụnna anyị ndị bi nebe ndị ahụ ka ha kwapụ. Ma, e nwere otu nwanna na-ekweghị akwapụ. Ọgba aghara ahụ mechakwara taa isi ya. Ma, ọkọ akọghị nwanna ọ bụla mere ihe alaka ụlọ ọrụ kwuru.Ozi Ọma Ebiri ỌkụMgbe ndị isi chọọchị dị iche iche nụrụ na ndị ọchịchị ewepụla iwu ahụ a machibidoro Ndịàmà Jehova, obi jọrọ ha njọ nke ukwuu. Nihi ya, ihe karịrị narị ndị ụkọchukwu asaa na ndị isi chọọchị Protestant asaa nwere nnọkọ na Jakata. Ihe mere ha ji nwee ya bụ ka ha gwa ndị ọchịchị ka ha weghachi iwu ahụ ha machibidoro Ndịàmà Jehova. Ma, ndị ọchịchị ekweghị eme ihe ha kwuru.Mgbe ozi bịara ruo ebe niile nIndoneshia na e wepụla iwu ahụ a machibidoro Ndịàmà Jehova, ọtụtụ ndị nwere mmasị malitere idegara alaka ụlọ ọrụ anyị akwụkwọ ozi ka ha wetara ha akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl ma ọ bụ ka a bịa mụwara ha Baịbụl. Nafọ 2003, ihe karịrị puku mmadụ iri anọ na puku abụọ bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs nIndoneshia. Ọnụ ọgụgụ a ji ihe karịrị okpukpu abụọ karịa ndị nkwusa e nwere nIndoneshia. Ihe fọrọ obere ka o ruo puku mmadụ iri bịara mgbakọ e nwere na Jakata. Otu nime ndị bịaranụ bụ onye ọnụ na-eru nokwu na Ngalaba Na-ahụ Maka Okpukpe nIndoneshia. O juru nwoke a anya ịhụ ka ụmụaka na ndị okenye na-asapeta Baịbụl ha mgbe onye na-ekwu okwu kwuru ebe ọ chọrọ ịgụ. O kwere ụmụnna anyị nkwa na ya ga-eme ka ndị mmadụ mata na ebubo a na-ebo Ndịàmà Jehova abụghị eziokwu.Iwu ahụ gọọmenti wepụrụ mekwara ka ndị ozi ala ọzọ laghachi nIndoneshia. Ndị mbụ laghachịrịnụ bụ Nwanna Josef Neuhardt na nwunye ya Herawatisí Agwaetiti Sọlọmọn na Nwanna Esa Tarhonen na nwunye ya Wilhelmina sí Taịwan. Ndị ọzọ bụ Nwanna Rainer Teichmann na nwunye ya Felomena sí Taịwan, na Nwanna Bill Perrie na nwunye ya Nena sí Japan. Ndị ọzọ bịaranụ mgbe ndị a bịacharabụ ndị ka gụchara akwụkwọ nỤlọ Akwụkwọ Gilied. E zigara ụfọdụ na Kalịmantan, ziga ụfọdụ nEbe Ugwu Sumatra, nEbe Ugwu Sulawesi, nakwa nobodo ndị ọzọ dị ha nso.Obi tọrọ m ụtọ inyere ndị bịara ụlọ akwụkwọ a aka ka ha mụtakwuo otú e si ezi ihe na otú e si ekwu okwu nke ọma.Nwanna Julianus BenigNafọ 2005, alaka ụlọ ọrụ haziri ka a na-enwe klas maka Ụlọ Akwụkwọ Ọzụzụ Ndị Ozi nke a na-akpọzi Ụlọ Akwụkwọ Maka Ndị Na-ekwusa Ozi Ọma Alaeze na Ụlọ Akwụkwọ Maka Ndị Nlekọta Na-ejegharị Ejegharị.Nwanna Julianus Benig, bụ onye so kụzie ihe nỤlọ Akwụkwọ Ọzụzụ Ndị Ozi kwuru, sị: Obi tọrọ m ụtọ inyere ndị bịara ụlọ akwụkwọ a aka ka ha mụtakwuo otú e si ezi ihe na otú e si ekwu okwu nke ọma, nakwa otú ha ga-esi bakwuoro nzukọ Jehova uru. Ọtụtụ ndị gara ụlọ akwụkwọ a bụzi ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche ma ọ bụ ndị nlekọta sekit. A zụbuola ọtụtụ ndị mbụ gara Ụlọ Akwụkwọ Maka Ndị Nlekọta Na-ejegharị Ejegharị nọrụ sekit noge ahụ a machibidoro anyị iwu. Ụlọ akwụkwọ a nyeere ha aka ịrụ ọrụ ha nke ọma mgbe e wepụrụ iwu ahụ a machibidoro anyị. Nwanna Ponco Pracoyo, bụ onye garaklas nke mbụ, kwuru, sị: Ụlọ akwụkwọ a nyeere m aka ịna-emetekwuru ndị mmadụ ebere, meekwa ka m na-arụ ọrụ m nke ọma otú onye nlekọta sekit kwesịrị isi na-arụ ọrụ ya. Ụlọ akwụkwọ a amaka, ọ gbakwara m ume!Igbo Mkpa E NwereNafọ iri abụọ na ise ahụ a machibidoro anyị iwu nIndoneshia, ọtụtụ ọgbakọ na-amụ ihe nụlọ ụmụnna. Ọtụtụ ọgbakọ enweghị ego ha ga-eji rụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze nke ha. O sikwara ezigbo ike inweta ikike naka gọọmenti ka a rụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze. Ebe ọ bụ na a na-ehiwe ọgbakọ ndị ọhụrụ nike nike, alaka ụlọ ọrụ haziri ka e nwee Ngalaba Na-ahụ Maka Iwu Ụlọ Nzukọ Alaeze ka ha leba anya ná mkpa a e nwere maka Ụlọ Nzukọ Alaeze.Otu nime ebe ndị mbụ a rụrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze bụ nAgwaetiti Nịas, dị nEbe Ugwu Sumatra. Nwanna Haogoaro Gea, bụ onye nọterela aka nọgbakọ Gunungsitoli, kwuru ihe merenụ. Ọ sịrị: Obi tọgburu anyị atọgbu mgbe anyị nụrụ na a na-aga ịrụrụ anyị Ụlọ Nzukọ Alaeze. Alaka ụlọ ọrụ ziteere anyị ụmụnna asaa ga-elekọta ọrụ ahụ. A rụchara ya nafọ 2001. Nwanna Faonasökhi Laoli, bụ onye so na kọmitii na-ahụ maka ịrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze nọgbakọ a kwuru, sị: Tupu a rụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze a, anyị na-anọbu nụlọ ụmụnna enwe ọmụmụ ihe, ndị obodo anyị na-eledakwa anyị anya. Ma, ozugbo a rụchara ya, ndị na-abịa ọmụmụ ihe anyị bịara si na mmadụ iri abụọ ruo mmadụ iri anọ. Nime otu afọ a rụchara ya, ndị na-abịa ọmụmụ ihe anyị bịara karịa narị mmadụ abụọ. Ụlọ Nzukọ Alaeze a kacha ụlọ niile a rụrụ nobodo anyị mma. Ndị obodo anyị na-akwanyeziri anyị ùgwù.Ihe a bụ Ụlọ Nzukọ Alaeze anyị dị na BandọngNafọ 2006, ụmụnna anyị bí na Bandọng, dị nEbe Ọdịda Anyanwụ Java, malitere ịchọ ala a ga-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze mbụ a ga-enwe nobodo a. Nwanna Singap Panjaitan, bụ okenye so na kọmitii na-ahụ maka ịrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ kwuru, sị: O were anyị otu afọ iji chọta ebe kwesịrị ekwesịanyị ga-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze. Ma tupu ndị ọchịchị enye anyị ikike ịrụ ya, a ga-enwerịrị ma ọ dịghị ihe ọzọ mmadụ iri isii na-abụghị Ndịàmà Jehova ga-abịanye aka nakwụkwọ ka anyị rụọ ya. Ma anyị nwetara mmadụ iri asaa na isii bịanyeere anyị aka. Otu nime ha bụ otu nwaanyị a ma ama nobodo ahụ. Nwaanyị a anabughị achọ iji anya ahụ anyị. Mgbe anyị rụchara Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ, anyị kpọrọ ndị agbata obi anyị na onyeisi obodo ahụ ka ha bịa kirie ya. Onyeisi ahụ kwuru, sị: Chọọchị niile kwesịrị ime ka ụlọ chọọchị ha na-adị ọcha otú a Ụlọ Nzukọ Alaeze unu dị. E nyefere Jehova Ụlọ Nzukọ Alaeze a dị otu okpukpu nafọ 2010.Kemgbe afọ 2001, a rụọla ihe karịrị otu narị Ụlọ Nzukọ Alaeze nIndoneshia. A ka chọkwara ọtụtụ.Ịgwa Ndị Mmadụ Aha Jehova nAtụghị EgwuNoge niile ahụ a machibidoro anyị iwu, ụmụnna anyị nọ nIndoneshia mere ihe Jizọs sịrị ka anyị na-eme. Ọ sịrị: Bụrụnụ ndị dị akọ dị ka agwọ, ndị na-adịghị aghụghọ, dị ka nduru. Mat. 10:16 Ma mgbe e wepụchara iwu ahụ, ọ bịara dị mkpa ka a kụziere ọtụtụ otú e si ezi ozi ọma natụghị egwu.Ọrụ Ndịozi 4:31.Dị ka ihe atụ, ụfọdụ ụmụnna anyị anaghị aga ozi ọma ụlọ nụlọ. Naanị ihe ha na-eme bụ ịga nletaghachi na iduziri ndị mmadụ ọmụmụ Baịbụl. E nwekwara ndị na-anaghị ekwe ezi ndị Alakụba ozi ọma. Ọtụtụ gaa ozi ọma, ha agwa ndị mmadụ na ha bụ Ndị Kraịst kama ịgwa ha na ha bụ Ndịàmà Jehova. Ha na-ejikwa Baịbụl chọọchị Krisendọm bipụtara ezi ozi ọma kama ijiNsụgharị Ụwa Ọhụrụe dere nasụsụ Indoneshian.Ọ na-esikwara ndị ọzọ ike inyefe ndị mmadụ akwụkwọ anyị.Ụfọdụ nime ihe ndị a ha na-eme bụ ihe ha na-eme mgbe a machibidoro ha iwu, ndị ọzọ abụrụ nihi na ọ bụ omenala obodo ha. NIndoneshia, ndị mmadụ na-ekweta ime ihe na-abụghị obi ha ka udo chịa. Ha mewe ihe, ha na-eme ya otú ndị mmadụ na-agaghị ama na ọ bụ ihe ha na-eme. Olee otú a ga-esi gbazie ụmụnna anyị ndị a?Jehova ji ụmụnna anyị ndị tozuru okè gbazie ha. Efe. 4:11, 12 Dị ka ihe atụ, nafọ 2010, mgbe Nwanna Stephen Lett, bụ onye so nÒtù Na-achị Isi bịara nIndoneshia, ọ gbara ụmụnna ume ka ha na-ejiNsụgharị Ụwa Ọhụrụaga ozi ọma, si otú ahụ mee ka ndị mmadụ mara aha Chineke. Otu onye ozi ala ọzọ aha ya bụ Misja Beerens kwuru, sị: Okwu Nwanna Lett ruru ọtụtụ ụmụnna nobi. Ọ bịara doo ha anya na ha kwesịrị ime ka ndị mmadụ mara na ha bụ Ndịàmà Jehova, jirikwa obi ike na-akụziri ndị mmadụ Okwu Chineke.Ebe ọ bụ na ndị Alakụba nọ nIndoneshia na-echekarị na Ndịàmà Jehova na chọọchị ndị ọzọ bụ otu,Ozi Alaeze Anyịnke e bipụtaara ndị Indoneshia gbara ụmụnna ume, sị: Ọ kacha mma ka ị gwa onye ị na-ezi ozi ọmaozugbo i bidorona ị bụ Onyeàmà Jehova. . . . Ụjọ anaghị atụ anyị ikwu na anyị bụ Ndịàmà Jehova. Anyị chọkwara ka ndị bi nókèala anyị mara aha ya na ihe ndị ọ chọrọ imere anyị. Nwanna Shinsuke Kawamoto, bụ onye na-eje ozi nalaka ụlọ ọrụ anyị dị nIndoneshia kwuru, sị: Ịgwa ndị mmadụ hoo haa na anyị bụ Ndịàmà Jehova abaarala anyị ezigbo uru. O meela ka ọtụtụ ndị Alakụba chọọ ịma ndị anyị bụ. Ha chọrọ ịma otú anyị si dị iche na chọọchị ndị ọzọ. Nke a emeela ka anyị jiri ohere ahụ zie ha ozi ọma.A gbakwara ụmụnna anyị ume ka ha gbalịa na-enyekwu ndị mmadụỤlọ NchenaTeta!Nwanna Lothar Mihank, bụ onye na-ahaziri Kọmitii Alaka ọrụ, kwuru, sị: Ka ndị mmadụ nwee ike ịmata ndị anyị bụ, ha ga-agụỤlọ NchenaTeta!anyị. Ha na-eme ka ndị mmadụ lewe anyị anya otú kwesịrị ekwesị, meekwa ka ha na-ege anyị ntị. Ọ bụrụ na anyị ana-ekesa ha ebe niile, ọ ga-eme ka ọtụtụ ndị mara onye Jehova bụ.Izi Ozi Ọma nEbe Na-ekwo Ekwo Enyerela Anyị Ezigbo AkaNafọ 2013, alaka ụlọ ọrụ anyị dị nIndoneshia malitere ụzọ ọhụrụ abụọ Òtù Na-achị Isi kwadoro ka anyị si na-ezikwu ozi ọma. Ha bụ: Idosa akwụkwọ anyị nebe ndị na-ekwo ekwo alaka ụlọ ọrụ kwadoro nakwa ọgbakọ idosa akwụkwọ anyị nebe na-ekwo ekwo nókèala ha ndị okenye kwadoro. Nke a emeela ka e zie ọtụtụ ndị Indoneshia ozi ọma.Otu nime ebe mbụ alaka ụlọ ọrụ Indoneshia kwadoro ka a na-edosa akwụkwọ anyị na tebụl nebe na-ekwo ekwo bụ nEbe Ọdịda Anyanwụ Jakata. Ọgbakọ dị iche iche malitekwara ịna-eme otú ahụ nókèala ha. Nime otu afọ a malitere ime ya, e nweela ihe karịrị narị tebụl anọ na ihe a na-akwagharị akwagharị nebe dị iche iche nIndoneshia. Olee uru nke a barala?Otu okenye nọ na Jakata aha ya bụ Yusak Uniplaita kwuru, sị: Tupu anyị amalite idosa akwụkwọ anyị nebe na-ekwo ekwo, anyị kwuru ka a na-ezitere anyị otu puku magazin na narị abụọ nọnwa. Ma, mgbe ọnwa isii gachara, anyị kwuru ka a na-ezitere anyị puku magazin isii nọnwa. Ugbu a, anyị gwaziri alaka ụlọ ọrụ ka ha na-ezitere anyị puku magazin asatọ nọnwa. Anyị na-enyefekwa ọtụtụ akwụkwọ na broshọ. Na Medan, dị nEbe Ugwu Sumatra, ndị ọsụ ụzọ ole na ole dosara akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị nebe atọ na-ekwo ekwo. Nọnwa mbụ ha malitere, ha nyefere otu narị akwụkwọ na iri na ise nakwa magazin dị otu puku na narị asatọ. Mgbe ọnwa abụọ gachara, ihe dị ka ndị ọsụ ụzọ iri isii, bụ ndị dosara akwụkwọ anyị nebe asaa na-ekwo ekwo, nyefere ndị mmadụ akwụkwọ anyị dị otu puku na narị abụọ, nyefeekwa puku magazin iri na abụọ na narị anọ. Onye ozi ala ọzọ aha ya bụ Jesse Clark kwuru, sị: Ụzọ ọhụrụ ndị a anyị si ekwusa ozi ọma na-atọ ụmụnna ụtọ, ha gosikwara na ọtụtụ ndị nwere mmasị ife Chineke nIndoneshia. Izi ozi ọma nebe na-ekwo ekwo enweghị nkwụsị nobodo a.Iji Asụsụ Na-eru Mmadụ nObi Ezi Ya Ozi ỌmaIndoneshia dị nebe ndịda ọwụwa anyanwụ Eshia, nke bụ otu nime ebe ndị a kacha nwee asụsụ dị iche iche ndị mmadụ na-asụ nụwa. E nwekwara asụsụ dị iche iche ndị mmadụ na-asụ nIndoneshia.Ọ bụ eziokwu na ọtụtụ ndị Indoneshia na-asụ Indoneshian, ma ọtụtụ ndị na-asụkwa asụsụ obodo ha, nke bụ asụsụ kacha eru ha nobi.Ndị a bụ ndị nsụgharị na-asụgharị akwụkwọ anyị nasụsụ Batak-Toba nEbe Ugwu SumatraNafọ 2012, alaka ụlọ ọrụ kpebiri ịmata akwụkwọ anyị ndị a ga-ewepụta nasụsụ dị iche iche a na-asụ nIndoneshia iji zie ndị na-asụ ha ozi ọma. Nwanna Tom Van Leemputten kwuru, sị: Anyị malitere ịsụgharị akwụkwọ anyị nasụsụ iri na abụọ. Ihe dị ka otu narị nde mmadụ na nde iri abụọ na-asụ ha. Mgbe ndị nsụgharị na-asụgharị akwụkwọ anyị nasụsụ Javaniiz hụrụ traktị mbụ e wepụtara nasụsụ Javaniiz, obitọrọ ha ụtọ nke mere ka anya mmiri gbaa ha. Ha emechaala nweta akwụkwọ anyị nasụsụ ha.Ma ọtụtụ ọgbakọ ka ji asụsụ Indoneshian na-amụ ihe ma nọgbakọ ndị dị nime obodo ebe ọtụtụ ndị na-asụ asụsụ obodo ha. Nwanna Lothar Mihank kwuru, sị: Nafọ 2013, mụ na nwunye m Carmen gara mgbakọ abalị abụọ e nwere nAgwaetiti Nịas, dị nEbe Ugwu Sumatra. Na narị mmadụ anọ bịaranụ, ọtụtụ nime ha na-asụ asụsụ Nịas. Ma ihe e ji na-ekwu okwu ná mgbakọ ahụ bụ asụsụ Indoneshian. Mgbe a jụchara ụmụnna e nyere ihe omume ná mgbakọ ahụ ma hà ga-ejili asụsụ Nịas mee ihe omume ha. Ha sịrị na ha ga-ejili ya. Nihi ya, a gwara ndị bịara mgbakọ ahụ na ndị niile ga-ekwu okwu echi ga-ekwu ya nasụsụ Nịas. Nechi ya, ihe karịrị narị mmadụ isii bịara ju nụlọ mgbakọ ahụ nke na ebe ahụ abaghịzi mmadụ. Nwanna Nwaanyị Carmen kwuru, sị: O doro anya na ha gere ntị nke ọma nokwu ndị e kwuru ụbọchị ahụ karịa ka hagere ụnyaahụ ya e ji Indoneshian kwuo okwu. Obi dị ha ụtọ na ha nụrụ okwu ndị e kwuru nasụsụ ha, ghọtakwa ha nke ọma.Ebe ụmụnna anyị na-ezi onye ogbi ozi ọmaA na-ezikwa ndị ogbi e nwere nIndoneshia ozi ọma nasụsụ ha. Kemgbe afọ 2010, ụmụnna na-asụgharị akwụkwọ anyị nAsụsụ Ndị Ogbi nke Indoneshia asụgharịala broshọ asaa na traktị asatọ. Alaka ụlọ ọrụ ahaziekwala klas iri abụọ na anọ e ji kụziere ụmụnna karịrị narị asaa na iri ise asụsụ ndị ogbi. Taa, e nwere ọgbakọ iri abụọ na atọ na-amụ ihe nasụsụ ndị ogbi, nweekwa ebe dị iche iche a na-amụ ihe nasụsụ ndị ogbi ma ha abụbeghị ọgbakọ. Ha na-enyere ihe dị ka nde ndị ogbi atọ bi nIndoneshia aka ịmara onye Chineke bụ.Ka ọ dị ugbu a, e nwere asụsụ iri atọ na asaa a na-asụgharị na Ngalaba Nsụgharị nke alaka ụlọ ọrụ anyị dị nIndoneshia. E nwere ndị nsụgharị otu narị na iri na asaa nakwa mmadụ iri ise na-enyere ha aka. Ha na-arụ ọrụ nebe iri na itoolu a na-asụgharị akwụkwọ anyị nIndoneshia.Alaka Ụlọ Ọrụ Dị ná Nnukwu Ụlọ EluỌfis anyị dị nokpukpu nke iri atọ na otuNafọ 2008, ndị nkwusa e nwere nIndoneshia ruru puku iri abụọ na otu na narị isii na iri itoolu na itoolu. Alaka ụlọ ọrụ anyị anaghịzi aba mmadụ. Ọ nọghịkwa nebe mepere emepe nihi na a rụrụ ya mgbe ahụ a machibidoro anyị iwu. Neziokwu, e kwesịrị inwe alaka ụlọ ọrụ ọhụrụ ka nke ahụ nebe dị nso na Jakata.Mgbe ihe dị ka afọ abụọ gachara, ụmụnna anyị zụrụ ebe ka alaka ụlọ ọrụ ha nwere enwe mma. Ha zụrụ okpukpu nke iri atọ na otu nke ụlọ elu ọgbara ọhụrụ dị okpukpu iri anọ na abụọ. Ụlọ elu ahụ dị nso nebe etiti Jakata. Ụmụnna anyị zụkwara okpukpu nke mbụ ruo na nke iri na abụọ nụlọ elu dị nso, bụ ebe mmadụ iri asatọ ma ọ bụ karịa na-eje ozi na Betel ga-ebi. Ha zụkwara ụlọ elu dị okpukpu ise ebe ngalaba ụfọdụ ga-adị.Ndị na-eje ozi na Betel bi nokpukpu nke mbụ ruo na nke iri na abụọỤmụnna ndị si mba ọzọ bịa ịrụ ọrụ na ndị ọrụ ngo e nyefere ọrụ ahụ gbakọtara aka rụzigharịa ụlọ ahụ. Nwanna Darren Berg, bụ onye na-elekọta ọrụ ahụ kwuru, sị, Jehova nyeere anyị aka ugboro ugboro noge ndị anyị nwere nsogbu tara ezigbo akpụ. Dị ka ihe atụ, anyị chọrọ ịrụnye ígwè ọgbara ọhụrụ na-aza mmiri na-adịghị mma, ma ndị isi jụrụ inye anyị ikike ịrụ ya nihi na ha amaghị ihe ọ bụ. Mgbe ahụ, otu nwanna bụ njinia ji okwu a gakwuru onye ọrụ gọọmenti ọnụ na-eru nokwu. Onye ọrụ gọọmenti ahụ kwadoro ozugbo ka anyị rụọ ya. O kwuru na obi siri ya ike na ihe ụmụnna anyị chọrọ ime dị mma.Anyị anaghịzi ezo ezo. Ndị mmadụ ma Ndịàmà Jehova ama ugbu a. O doola ha anya na anyị enweghị ọlịla nobodo aE nyefere Jehova alaka ụlọ ọrụ ọhụrụ a nabalị iri na anọ nọnwa Febụwarị, afọ 2015. Ọ bụ Nwanna Anthony Morris III, bụ onye so nÒtù Na-achị Isi, kwuru okwu e ji nyefee ya Jehova. Nwanna Vincent Witanto Ipikkusuma, bụ onye so na Kọmitii Alaka kwuru, sị: Ebe a alaka ụlọ ọrụ anyị dịzi bụ ebe ụlọ ọrụ ụfọdụ a ma ama nIndoneshia dị. Anyị anaghịzi ezo ezo. Ndị mmadụ ma Ndịàmà Jehova ama ugbu a. O doola ha anya na anyị enweghị ọlịla nobodo a.Ndị a bụ ndị so na Kọmitii Alaka. I si naka ekpe gụwa, ha bụ: Nwanna Budi Sentosa Lim, Nwanna Vincent Witanto Ipikkusuma, Nwanna Lothar Mihank, na Nwanna Hideyuki MotoiIkwusa Ozi Ọma Ebe A Na-atọ ỤtọNafọ ole na ole gara aga, ọtụtụ Ndịàmà Jehova si nebe dị iche iche kwaga nIndoneshia. Otu nwanna aha ya bụ Lothar Mihank kwuru, sị: Ndị na-eje ozi nebe a chọkwuru ndị nkwusa na-enyere obodo ndị dị ka nke anyị aka. Ha na-eme ka ụmụnna ndị ha na ha nọ nọgbakọ mara nke a na-akọ ma jiri ofufe Chineke kpọrọ ihe. Ha na-enyekwara ha aka ịhụ ụmụnna anyị nọ nụwa niile nanya. Olee ihe mere ụmụnna anyị ndị a ji hapụ obodo ha gaa Indoneshia? Oleekwa otú ihe si dịrị ha? Lee ihe ụfọdụ nime ha kwuru.Ndị Na-eje Ozi nEbe A Chọkwuru Ndị Nkwusa1. Nwanna Nwaanyị Janine na di ya Dan Moore2. Nwanna Nwaanyị Mandy na di ya Stuart Williams3. Nwanna Nwaanyị Casey na di ya Jason Gibbs4. Nwanna Nwaanyị Mari ọ nọ naka nri nihu na di ya Takahiro Akiyama ọ nọ naka nri nazụJason Gibbs na nwunye ya Caseybụ ndị si nAmerịka kwuru, sị: Anyị chọpụtara nAkwụkwọ Mgbaafọanyị na mmadụ ole onye nkwusa nọ nIndoneshia ketara izi ozi ọma buru ezigbo ibu. Ha so ná ndị kacha nwee ndị ha ga-ezi ozi ọma nụwa. Mgbe ahụ, ụfọdụ ndị enyi anyị na-eje ozi nebe a chọkwuru ndị nkwusa gwara anyị na ọtụtụ ndị Indoneshia na-ege ntị nozi ọma. Nihi ya, anyị kpọrọ alaka ụlọ ọrụ anyị dị nIndoneshia nekwentị ka ha gwa anyị ebe anyị ga-aga na-ezi ozi ọma. Ha sịrị anyị gaa na Bali. A ka malitere inwe ọgbakọ na-eji asụsụ Bekee amụ ihe amalite. Nihi ya, anyị kpebiri na anyị ga-aga nyere ha aka. Anyịbubu nobi ịnọ otu afọ, ma anyị anọọla afọ atọ. Ọtụtụ ndị anyị ziri ozi ọma anụtụbeghị banyere Ndịàmà Jehova. Ozi ọma anyị na-ezi ebe a bara ezigbo uru.Stuart Williams na nwunye ya Mandysi Ọstrelia. Ha akatatụkwala ahụ. Ha kwuru, sị: Anyị chọrọ izi ndị agụụ eziokwu na-agụ ozi ọma. Nihi ya, anyị kwagara nIndoneshia. Anyị hụrụ ọtụtụ ụmụ akwụkwọ mahadum na-asụ Bekee nobodo Malang, dị nEbe Ọwụwa Anyanwụ Java. Ha gekwara anyị ntị nke ọma. Ihe ndị dị na jw.orgmasịkwaraha. Ozi ọma anyị na-ekwusa ebe a na-atọgbu anyị atọgbu.Takahiro Akiyama na nwunye ya Maribụ ndị ọsụ ụzọ na-eje ozi na Yogịakata, dị nagwaetiti Java. Ha kwuru, sị: Ahụ ruru anyị ala ebe a karịa ka o ruru anyị na Japan. Ndị obodo a nwere obiọma, ha na-akpakwa àgwà ka ndị a zụrụ azụ. Ọtụtụ nime ha, nke ka nke ndị na-eto eto, chọrọ ịmata banyere okpukpe ndị ọzọ. Otu ụbọchị anyị nọ na-enye ndị mmadụ akwụkwọ anyị nebe na-ekwo ekwo anyị dosara akwụkwọ na tebụl, anyị nyefere ndị mmadụ puku magazin abụọ na narị isii naanị nime awa ise.Dan Moore na nwunye ya Janinedị ihe dị ka afọ iri ise na asatọ. Ha kwuru, sị: Anyị gaa ozi ọma, ndị mmadụ na-agbakọ ege anyị ntị. Anyị mụmụọrọ ha ọnụ ọchị, ha amụmụọrọ anyị. Ha na-ebu ụzọ achọ ịmata ihe mere anyị ji bịa, ha matachaa ha agwa anyị zie ha ozi ọma. Anyị zichaa ha, obi atọwa ha ụtọ. Anyị gosi ụfọdụ nime ha ihe dị na Baịbụl, ha na-ajụ anyị, sị, M nwere ike idetu ya edetu? Ihe ndị anyị na-agụrụ ha na Baịbụl na-atụ ha nanya. Anyị anọfeela otu afọ ebe a. Ọ na-ewutekwa anyị na anyị abịaghị ngwa ngwa. Anyị na-achọ ebe ndị mmadụ na-anụtụbeghị gbasara Jehova anyị ga-aga zie ozi ọma. Ugbu a anyị achọtala ya.Misja Beerens na nwunye ya Kristinabụ ndị ozi ala ọzọ mgbe ha bịara nIndoneshia nafọ 2009. Ha nọzi nọrụsekit ugbu a. Ha kwuru, sị: Ọtụtụ ndị na-egedị anyị ntị nAgwaetiti Madura, dị nEbe Ọwụwa Anyanwụ Java, bụ ebe e nwere ọtụtụ ndị na-ekpesi Alakụba ike. Ọ na-abụ anyị na-aga ozi ọma, ndị mmadụ akwụsị ụgbọala ha sị anyị nye ha magazin. Ha na-asị: Anyị bụ ndị Alakụba, ma magazin unu na-atọ anyị ụtọ. Ha na-ajụkwa anyị ma ànyị nwere ike inye ha nke ha ga-enye ndị enyi ha. Ikwusa ozi ọma ebe a na-atọ ụtọ.Ihe A Kụrụ nUbi Achaala Maka Owuwe Ihe UbiMgbe Nwanna Frank Rice kwatara na Jakata nafọ 1931, e nwere ihe dị ka nde mmadụ iri isii bí nIndoneshia. Ugbu a, ọ fọla obere ka ha ruo narị nde mmadụ abụọ na nde iri isii. Nke a pụtara na Indoneshia bụ mba nke anọ ndị mmadụ kacha biri na ya nụwa.Ndịàmà Jehova e nwere nIndoneshia ebuokwala ibu. Nafọ 1946, ọ bụ naanị ndị nkwusa iri ka e nwere mgbe a lụchara Agha Ụwa nke Abụọ. Ma taa, ndị nkwusa e nwere akarịala puku iri abụọ na isii. Nke a gosiri na Jehova na-agọzi ozi ọma anyị na-ekwusa. Ebe ọ bụkwa na puku mmadụ iri ise na ise, narị asatọ na iri isii na anọ bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs nafọ 2015, ọ pụtara na ọtụtụ ndị ka ga-abata nọgbakọ.Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Ee, ihe ubi hiri nne, ma ndị ọrụ dị ole na ole. Ya mere, na-arịọnụ Onye nwe owuwe ihe ubi ahụ ka o ziga ndị ọrụ nowuwe ihe ubi ya. Mat. 9:37, 38 Ndịàmà Jehova nọ nIndoneshia na-arịọkwa Jehova otu arịrịọ a. Ha kpebisiri ike ịna-enye aka eme ka e doo aha Jehova nsọ nobodo a bụ agwaetiti.Aịza. 24:15.Jehova Gọziri Anyị Karịa Ka Anyị Tụrụ Anya YaNAFỌ 2013, a gwara obere ọgbakọ anyị dị na Tugala Oyo na a ga-arụrụ anyị Ụlọ Nzukọ Alaeze. Ndị ọchịchị ime obodo anyị kwadoro ka a rụọrọ anyị ya. Ndị agbata obi anyị iri isii bịanyekwara aka nakwụkwọ iji gosi na ha kwadoro ya. Otu nime ha gwara anyị, sị, Unu chọgodị ka narị mmadụ abụọ bịanyere unu aka, ha ga-abịanyere unu ya.Mmadụ abụọ na-enyere ndị na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze aka hụrụ maka ọrụrụ ya. A rụchara ya na Nọvemba afọ 2014. Anyị echetụbeghị nechiche na anyị ga-enwe ebe ọma dị otú a anyị ga na-anọ efe Jehova. Neziokwu, Jehova gọziri anyị karịa ka anyị tụrụ anya ya.Mụ na Nwanne M Mechara MataLinda:Mgbe m dị afọ iri na abụọ, mama m gwara m na e nwere nwanne m nwaanyị m tọrọ a kpọnyere ndị ọzọ ka ha jiri ya mere nwa. M nọ na-eche ma ọ dakwara ogbi ka mụnwa. Amaghịkwa m onye ọ bụ noge m na-eto.Sally:Amaghị m na ọ bụghị ndị mụ na ha bi mụrụ m. Nwaanyị mụ na ya bi m chere na ọ bụ mama m na-akụ m ezigbo ihe. Ọ na-emekwa m ka m bụ ohu. Nke a mere na obi anaghị adị m mma, owu na-amakwa m, tinyere na m dara ogbi. Ọ bụ mgbe ihe ndị a na-eme ka Ndịàmà Jehova bịara zie m ozi ọma, mụ na ha ebidokwa ịmụ Baịbụl. Mgbe nwaanyị ahụ mụ na ya bi matara, ọ pịara m belt, gbanweekwa ugodi ụzọ anyị. Nke a mere ka m tọ nime ụlọ. Mgbe m dị afọ iri abụọ, m si nụlọ gbapụ, Ndịàmà Jehova kpọbatara m nụlọ ha, mụ na ha ebiri. Ná mmalite afọ 2012, e mere m baptizim.Linda:Mgbe m dị afọ iri abụọ, mụ na Ndịàmà Jehova malitere ịmụ Baịbụl. Ka oge na-aga, m bidoro ịga mgbakọ distrikti na Jakata. A na-asụgharịrị ndị ogbi gara mgbakọ na Jakata okwu ndị a na-ekwu. Ọ bụ na mgbakọ ahụ ka m hụrụ ọtụtụ ndị ogbi ibe m, ma Sally. Sally bụ Onyeàmà Jehova bi nEbe Ugwu Sumatra. Mgbe m hụrụ ya, m chọpụtara na mụ na ya yiri, ma o nweghị ihe m ji nke ahụ kpọrọ.Sally:Mụ na Linda bịara ghọọ ezigbo enyi. Obi m nọkwa na-agwa m na mụ na ya yiri, ma m wepụrụ ya nobi m.Linda:Nọnwa Ọgọst afọ 2012, nụbọchị bọtara ụbọchị m mere baptizim, agụụ ịhụ nwanne m nwaanyị ahụ m na-achọ achọ bịara gụsiwe m ike. M rịọrọ Jehova, sị: Biko mee ka m hụ nwanne m nwaanyị nihi na m chọrọ ịgwa ya onye ị bụ. Obere oge m kpechara ekpere a, onye ma nwanne m nwaanyị ahụ ziteere mama m ozi nekwentị. Ọ bụ ihe a bụ ihe mbụ merenụ tupu mụ amata na Sally bụ nwanne m.Sally:Mgbe Linda gwara m na m bụ nwanne ya nwaanyị ọ na-achọ achọ, m banyere ụgbọelu ozugbo gaa Jakata ka mụ na ya hụ. Mgbe m pụtara nebe ndị na-eche nche nọdụ ụgbọelu nọ, m hụrụ Linda, hụ mama m na papa m, na nwanne m nwaanyị ọzọ tọrọ m ebe ha nọ na-eche m. Ahụ nọ na-ama m jijiji. Onye ọ bụla nime ha makụrụ m, susuo m ọnụ. Mama m ekweghị ahapụ m ahapụ. Anyị niile bewere ákwá. Mgbe papa m na mama m ji anya mmiri rịọ m ka m gbaghara ha maka ịkpọnye m onye ọzọ ka o were m mere nwa, anyị bekwuru ákwá ma makụọ ibe anyị ọzọ.Linda:Ebe ọ bụ na otú e si zụọ m dị iche na otú e si zụọ Sally, anyị amụtala otú anyị ga-esi na-ebi nudo nagbanyeghị na àgwà anyị na otú anyị si eme ihe abụghị otu. Ma anyị hụrụ ibe anyị nanya nke ukwuu.Sally:Mụ na Linda bi ugbu a, anyị nọkwa notu ọgbakọ na-eji asụsụ ndị ogbi amụ ihe na Jakata.Linda:E kegara mụ na Sally ruo ihe karịrị afọ iri abụọ. Ma anyị na-ekele Jehova na anyị mechara mata.Ihe Ndị Mere nOtu Narị Afọ Gara Aga, Ya Bụ, nAfọ 1916NÁ MMALITE afọ 1916, a lụọla agha e mechara kpọwa Agha Ụwa Mbụ ihe karịrị otu afọ. Ndị agha a tarala isi ha noge ahụ abụghị ihe e ji ọnụ ekwu.Ụlọ NcheBekee January 1, 1916, kwuru, sị: Agha a emeela ka ọtụtụ ndị kpewere Chineke, meekwa ka ọtụtụ ndị na-echegbu onwe ha maka ọdịnihu.Ụlọ Ncheahụ gwakwara ụmụnna anyị, sị: Ka anyị jiri ọrụ Chineke nyere anyị na ohere anyị nwere ịrụ ya kpọrọ ihe. Ka a ghara inwe onye ga-ada mbà nobi, kama, ka anyị niile na-anụrụ Chineke na ozi ya ọkụ nobi.Isiokwu afọ 1916 gbara ụmụnna anyị ume ka ha dị ike nokwukwe otú ahụNdị Rom 4:20kwuru.Ọtụtụ Ndị Mmụta Baịbụl mere ihe a a gwara ha. Jehova gọzikwara ha nke ukwuu.Ndị Pilgrim Gbara Ụmụnna UmeNdị na-anọchite anya Watch Tower Society, bụ ndị a na-akpọ ndị pilgrim, na-esi notu obodo gaa nobodo ọzọ na-agba Ndị Mmụta Baịbụl ume ma na-agwa ha ihe ndị ha ga na-eme.Nafọ 1916, ihe dị ka ndị pilgrim iri isii na itoolu agaala ihe karịrị narị puku kilomita asatọ na puku anọ ebe ha na-arụ ọrụ a.Mgbe otu onye pilgrim aha ya bụ Walter Thorn na-ekwu okwu ná mgbakọ e nwere na Nọfọlk dị na Vejinia, o ji Agha Ụwa Mbụ tụnyere agha Ndị Kraịst na-alụ. Ọ sịrị: E kwuru na ihe dị ka nde ndị amị iri abụọ ruo iri atọ na-alụ agha ugbu a. . . . Ma, ụwa amaghị na e nwere ndị agha ọzọ na-alụ agha. Ha bụ ndị agha Onyenwe anyị. Ha ejighị égbè na mma alụ agha otú ahụ Gidiọn na ndị agha ya na-ejighị ha lụọ. Ha na-alụ agha maka eziokwu na ezi omume. Ha na-alụkwa ezi ọgụ nke okwukwe.Ijere Jehova Ozi nAgbanyeghị Nsogbu Ndị Agha KpataraNa Frans, e gburu ma ọ bụ merụọ ihe karịrị otu nde mmadụ ahụ ná mgbọ a kwara otu ụbọchị. A kpọrọ ya Agha Mbụ A Lụrụ na Somme. A lụrụ ya nihe dị ka ọnwa Julaị afọ 1916. Nebe ọzọ na Frans, ụmụnna anyị bụ ndị na-arụsi ọrụ ikenyeere ọgbakọ ndị e nwere nebe ahụ aka nagbanyeghị na ọ dịghị mfe noge ahụ a na-alụ agha.Ụlọ NcheBekee January 15, 1916, bipụtara akwụkwọ ozi Onye Mmụta Baịbụl aha ya bụ Joseph Lefèvre dere. Nwanna a gbara ọsọ ndụ nobodo ya bụ Denen nke dị na Frans mgbe ndị agha Jamanị weghaara ya nafọ 1914. Ọ gbagara na Paris bụ nke dị nebe ndịda Frans ma malite iso Ndị Mmụta Baịbụl e nwere nobodo ahụ na-enwe ọmụmụ ihe. Nagbanyeghị na ahụ adịchaghị ya, o bu ya na-eduzi ọmụmụ ihe niile.Ka oge na-aga, Nwanna Theophile Lequime gakwuuru Nwanna Lefèvre. Yanwa sikwa na Denen gbaa ọsọ ndụ. Nwanna Lequime bu ụzọ gaa Ọshel dị na Frans, bụ ebe ọ nọ malite ịsụgharị isiokwu ụfọdụ gbara nỤlọ Nchema na-ekesara ha ụmụnna ndị nọ ná mpaghara Frans ndị amị na-abatabeghị. Ma, ndị isi ndị amị chụpụrụ ya nỌshel mgbe ha bidoro inyo ihe ọ na-eme enyo. Nwanna Lefèvre weere ọbịbịa a Nwanna Lequime bịara na Paris ka otú Jehova si za ya ekpere.Jehova gọziri ọrụ ụmụnna ndị a rụrụ na Paris. Nwanna Lefèvre kwuru, sị: Anyị na-adị ihe dị ka mmadụ iri abụọ na ise nọmụmụ ihe . . . Ọtụtụ amatala na ha kwesịrị inyefe Chineke onwe ha. Ha na-emekwa nke ọma nofufe Chineke. Ọ fọrọ obere ka ọ bụrụ ndị òtù anyị niile na-abịa ọmụmụ ihe kwa izu.Ha Etinyeghị Aka nAghaKa a na-alụ agha ahụ, ụmụnna anyị ekweghị eso alụ ya. Nke a kpataara ọtụtụ nime ha nsogbu. Na Briten, gọọmenti tiri iwu nke kwuru na nwoke ọ bụla dị nagbata afọ iri na asatọ na iri anọ ga-abarịrị amị. Ma, ọtụtụ Ndị Mmụta Baịbụl ekweghị aba amị.Dị ka ihe atụ,Ụlọ NcheBekee April 15, 1916, bipụtara akwụkwọ ozi nwanna si Skọtland aha ya bụ W. O. Warden dere. Ọ sịrị: Otu nime ụmụ m ndị nwoke dị afọ iri na itoolu ugbu a. O kwebeghịkwa aba amị. O si otú a na-agbara Onyenwe anyị àmà. Ọ bụrụgodị na a ga-agbagbu ya, obisiri m ike na Jehova ga-enyere ya aka iguzosi ike neziokwu na nezi omume.E kpere otu nwa okorobịa bụ onye kọpọtụa aha ya bụ James Frederick Scott ikpe nihi na ọ jụrụ ịba amị. Nwa okorobịa a bụ onye Edinbọg, nke dị na Skọtland. Mgbe ụlọikpe kpere ya ikpe nụchara ihe ndị mere na o kweghị aba amị, ha kwuru na Nwanna Scott esoghị ná ndị iwu kwuru ga-aba amị. Nihi ya, ha kpelaara ya ikpe.Ma, a gụpụghị ọtụtụ ụmụnna anyị ná ndị ga-aba amị. Mgbe ọ na-erula ọnwa Septemba afọ 1916, narị ụmụnna anyị abụọ na iri isii na anọ etinyela akwụkwọ ka a gụpụ ha ná ndị ga-aba amị. E nyere mmadụ iri abụọ na atọ nime ha ọrụ na-abụghị ọrụ ndị amị.Ụlọ NcheBekee October 15, 1916, sịrị na e nyere ndị fọrọnụ nime ha ọrụ ga-abara ọhaneze uru, dị ka ịrụ ụzọ, ịgbari okwute, na ọrụ ndị ọzọ. Ọ sịkwara na a tara ụfọdụ nime ndị e nyere ọrụ ndị ahụ ahụhụ nụzọ dị iche iche tupu e nye ha ya. Ọ bụ naanị ụmụnna ise ka a gụpụrụ ná ndị ga-aba amị.Nwanna Charles Taze Russell AnwụọNabalị iri na isii nọnwa Ọktoba afọ 1916, Nwanna Charles Russell, bụ onye na-elekọta ọrụ Ndị Mmụta Baịbụl noge ahụ gawara ikwu okwu nebe ọdịda anyanwụ Amerịka. Ọ lọtaghị ná ndụ. Ọ nwụrụ nehihie Tuzdee abalị iri atọ na otu nọnwa Ọktoba na Pampa dị na Texas nụgbọ okporo ígwè ọ nọ na ya. Ọ dị afọ iri isii na anọ mgbe ahụ.Ọtụtụ ụmụnna anyị nọ na-eche na ọ ga-esi ezigbo ike inweta onye ga-anọchi Nwanna Russell.Ụlọ NcheBekee December 1, 1916, bipụtara otú o si hazie ka e si na-arụ ọrụ a o lekọtara ọtụtụ afọ. Ma ajụjụ bụ: Ònye ga-anọchi Nwanna Russell?A zara ajụjụ a ná nnọkọ Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania na-enwe kwa afọ. E nwere ya ná mmalite afọ 1917. Ndị bịaranụ mere ntụli aka. Ha niile tụliiri otu onye aka. Ma ihe ndị merenụ nọnwa ndị na-eso ya gosiri na obi ha anọgideghị na-abụ otu. Ọnwụnwa ndị kpụ ọkụ nọnụ ka ga-abịara ụmụnna anyị.Ngụkọta Ọnụ Ọgụgụ Niile E Nwere nAfọ 2015Alaka Ụlọ Ọrụ Ndịàmà Jehova:  89Mba Ndị Nyere Akụkọ Ozi Ha:  240Ọgbakọ Niile:  118,016Ndị Bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs nỤwa Niile:  19,862,783Ndị Tara Achịcha:  15,177Ọnụ Ọgụgụ Kasị Elu nke Ndị Nkwusa:  8,220,105Nkezi Ndị Kwusara Ozi Ọma Kwa Ọnwa:  7,987,279Pasent O Ji Karịa nke 2014:  1.5Ndị E Mere Baptizim:  260,273Nkezi Ndị Ọsụ Ụzọ Inyeaka Kwa Ọnwa:  443,504Nkezi Ndị Ọsụ Ụzọ Kwa Ọnwa:  1,135,210Awa Niile Anyị Ji Kwusaa Ozi Ọma:  1,933,473,727Nkezi Ọmụmụ Baịbụl Kwa Ọnwa:  9,708,968Nafọ ije ozi 2015, Ndịàmà Jehova ji ihe karịrị ijeri naịra iri anọ na asaa, na nde naịra iri abụọ na atọ lekọta ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche, ndị ozi ala ọzọ, na ndị nlekọta sekit nebe ndị e zigara ha ka ha na-eje ozi.  Ụmụnna na-eje ozi nalaka ụlọ ọrụ anyị niile dị puku iri abụọ na isii na iri na otu. Ha niile na-eje ozi oge niile pụrụ icheE Mere Ncheta Ọnwụ Jizọs na Fraịdee, Eprel 3, 2015NA Satọdee abalị asaa nọnwa Mach afọ 2015, ọgbakọ niile nọ nụwa malitere ịkpọ ndị mmadụ òkù ka ha bịa soro anyị cheta ọnwụ Jizọs Kraịst, ka ha nụkwa okwu a ga-ekwu banyere uru ọnwụ ya baara anyị. Ọgbakọ niile ji izu anọ kpọọ ndị mmadụ òkù a. Nọtụtụ nde mmadụ a kpọrọ òkù a, e nwere ndị e nyere akwụkwọ ịkpọ òkù, nwee ndị a kpọrọ nekwentị, nweekwa ndị e zigaara ozi iimel. Ndị mmadụ hà zara òkù a a kpọrọ ha? Obi dị Ndịàmà Jehova ụtọ na nde mmadụ iri na itoolu, narị puku asatọ na iri isii na abụọ, na narị asaa na iri asatọ na atọ bịara soro ha cheta ọnwụ Jizọs na Fraịdee abalị atọ nọnwa Eprel. Ugbu a, anyị na-eme ike anyị niile iji nyere ndị niile bịaranụ aka ka ha na-abịachi ọmụmụ ihe anya, soro anyị na-efe ezi Chineke, sorokwa ná ndị ọ hụrụ nanya na ndị ọ ga-agọzi.Maị. 4:2. 