 Ụlọ Nche, Nke 2 2018  Olee Otú Ihe Ga-adị nỌdịnihu?A naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a. Ị chọọ inye onyinye, biko gaa na Ọ gwụkwala ma è dere aha Baịbụl ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a si na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.MAGAZIN A bụỤlọ Nchena-enye Jehova Chineke, bụ Onye na-achị eluigwe na ụwa, otuto. Ozi ọma dị na ya na-akasi ndị mmadụ obi. Ozi ọma ahụ bụ na Alaeze Chineke, nke bụ ọchịchị dị neluigwe, ga-eme ka ajọ omume niile kwụsị noge na-adịghị anya, meekwa ka ụwa ghọọ paradaịs. Ọ na-agwa ndị mmadụ ka ha nwee okwukwe na Jizọs Kraịst, bụ onye nwụrụ ka anyị wee nweta ndụ ebighị ebi, onye bụkwa Eze na-achị ugbu a nAlaeze Chineke. Ndịàmà Jehova na-ebipụta magazin a kemgbe afọ 1879. Ọ naghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ihe niile ọ na-ekwu si na Baịbụl.Isiokwu Ndị Dị nỤlọ Nche AOkwu MmaliteOLEE OTÚ IHE GA-ADỊ NỌDỊNIHU?Ò nwetụla mgbe i chere otú ihe ga-adịrị gị na ezinụlọ gị nọdịnihu? Baịbụl kwuru, sị:Ndị ezi omume ga-enweta ụwa. Ha ga-ebikwa nelu ya ruo mgbe ebighị ebi.Abụ Ọma 37:29.Ụlọ Nchea ga-enyere gị aka ịmata ihe Chineke bu nobi kee ụwa na ụmụ mmadụ. Ọ ga-enyekwara gị aka ịmata ihe ị ga-eme ka i rite uru na ya.Ikwu Ihe Ga-eme nỌdịnihuÌ chetụla otú ihe ga-adịrị gị na ezinụlọ gị nọdịnihu? Ihe ọ ga-adịrị unu mma ka ihe ọ ga-esiri unu ike? Udo ọ ga-adị nụlọ unu ka ọ bụ na ọ gaghị adị? Ị ga-aka nká, ka ị ga-anwụchu ọnwụ? Ndị mmadụ echeela gbasara ajụjụ ndị a kemgbe ọtụtụ puku afọ.Taa, ndị ọkachamara na-amụ otú ihe si eme nụwa, jiri ya na-ekwu ihe ga-eme nọdịnihu. Ọ bụ eziokwu na ọtụtụ ihe ha kwuru na-emezu ma ụfọdụ na-akụ afọ nala. Dị ka ihe atụ, mgbe otu nwoke aha ya bụ Guglielmo Marconi mepụtara telegram nke na-enweghị waya nafọ 1912, a sị na o kwuru, sị: Mwepụta a e wepụtara ihe ndị e ji ezirịta ozi ndị na-enweghị waya ga-eme ka a gharazie ịna-alụ agha. Otu onye na-arụ notu ụlọ ọrụ a na-akpọ Decca Record Company jụrụ imepụtara ndị òtù egwú a na-akpọ the Beatles egwú ha nafọ 1962. Ihe mere o ji jụ bụ na o chere na ọ gaghịzi ara ahụ ndị na-eji ụbọ akpọ egwú akwụsị iwu ewu.Ọtụtụ ndị na-agakwuru ndị mmụọ ọjọọ iji mata ọdịnihu, ụfọdụ ana-agakwuru ndị na-agụ kpakpando. Ọtụtụ magazin na akwụkwọ akụkọ na-ekwukwa gbasara ịgụ kpakpando. Ndị ọzọ na-agakwuru ndị na-akọ ọdịnihu ma ọ bụ ndị na-eme anwansi, bụ ndị na-ekwu na ha ga-ejili enyo, nrọ ma ọ bụ akara aka mata otú ihe ga-adị nọdịnihu.Ụfọdụ ndị noge ochie na-agakwuru dibịa afa iji mata ọdịnihu, dibịa afa ahụ agwa ha ihe chi ya kwuru. Dị ka ihe atụ, e kwuru na Eze na-achị Lidia aha ya bụ Krosus zigaara arụsị dị na Delfi, nke dị na Gris, onyinye dị oké ọnụ ahịa ka o nwee ike ịgwa ya ihe ga-eme ma ọ gaa ịlụso Saịrọs bụ eze Peshia agha. Dibịa afa ahụ gwara Krosus na ọ ga-ebibi Alaeze ukwu ma ọ gaa ịlụso Saịrọs agha. Krosus ji obi ike na ya ga-emeri gawazie ịlụso ya agha. Ma, alaeze ukwu e bibiziri nagha ahụ bụ nke Krosus.E nweghị ndị ọ gaara abụ ha merie nagha ahụ, ya abụrụ na ihe o kwuru emeghị. Ma, amụma ahụ e buuru ya edoghị anya, nihi ya o nweghị uru ọ bara. Ihe niile Krosus nwere funahụrụ ya nihi ọdachi ozi a na-edoghị anya kpataara ya. Ihe ọ na-agaziri ndị na-aga ka e si nụzọ ndị a e nwere taa gwa ha ihe ga-eme nọdịnihu?Ndị Na-agụ Kpakpando na Ndị Na-akọ Ọdịnihu Hà Na-ahụ Ọdịnihu nEziokwu?ỊGỤ KPAKPANDOỊgụ kpakpando bụ otu ụzọ e si agba afa. Ndị na-eme ya kwetara na e nwere ike iji kpakpando, ọnwa na planet dị iche iche mata otú ihe ga-adịrị mmadụ nọdịnihu. Ha sịrị na ebe kpakpando, ọnwa na planet nọ mgbe a mụrụ mmadụ ga-ekpebi ụdị onye ọ ga-abụ na otú ihe ga-adịrị ya nọdịnihu. Ọ bụ eziokwu na ịgụ kpakpando malitere ọtụtụ afọ gara aga na Babịlọn, ma ndị mmadụ ka na-eme ya taa. Nafọ 2012, a jụrụ ndị mmadụ nAmerịka gbasara ịgụ kpakpando. Ọtụtụ nime ha kwuru na ịgụ kpakpando dịtụwara ka sayensị, ụfọdụ ekwuo na o doro anya na ọ bụ sayensị. Ihe a ha kwuru ọ bụ eziokwu? Mba. Lee ihe mere anyị ji sị na ọ bụghị eziokwu.Planet na kpakpando enweghị ikike ịkpa ndụ mmadụ aka otú ahụ ndị na-agụ kpakpando kwuru.Ọtụtụ mgbe, ihe ha na-ekwu nwere ike ime onye ọ bụla, nihi na ha anaghị akapị okwu ọnụ.Ihe ndị na-agụ kpakpando taa na-adabere na ya akọ ihe ga-eme bụ ihe ndị mmadụ kweere noge ochie, nke bụ na planet ndị ọzọ na-agba ụwa gburugburu. Ma, nke bụ eziokwu bụ na planet ndị ọzọ na-agba anyanwụ gburugburu.Mmadụ gakwuru ndị na-agụ kpakpando jụọ ha gbasara otu ihe, ihe ha na-aza na-adị iche iche.Ndị na-agụ kpakpando kere ndị mmadụ ụzọ iri na abụọ. Ụzọ nke ọ bụla nwere ihe e ji mara ya, nweekwa aha ìgwè kpakpando ọ na-aza. Ha na-eji mgbe a mụrụ mmadụ amata ebe ha ga-etinye onye ahụ. Ma ebe ọ bụ na ụwa anọghị otu ebe kemgbe ọtụtụ narị afọ, ọ pụtara na oge ha kenyere ìgwè kpakpando ndị ahụ adabaghịzi adaba.Ha sịrị na ihe ndị ahụ e ji mara ụzọ nke ọ bụla na-enyere ha aka ịmata otú mmadụ si akpa àgwà. Nke bụ eziokwu bụ na ndị a mụrụ notu ụbọchị nọnwa anaghị akpa otu ụdị àgwà. Ụbọchị a mụrụ mmadụ anaghị eme ka a mata otú onye ahụ si akpa àgwà. Kama ndị na-agụ kpakpando ịchọ ịmata otú mmadụ si akpa àgwà neziokwu, ha na-eji ihe mmadụ chere akọwa àgwà mmadụ. Ihe a ó nweghị ike ime ka ha kwuo na mmadụ bụ ihe ọ na-abụghị?ỊKỌ ỌDỊNIHUKemgbe oge ochie, ndị mmadụ na-agakwuru ndị na-akọ ọdịnihu. Ụfọdụ ndị na-akọ ọdịnihu na-enyocha ime ahụ anụmanụ ma ọ bụ mmadụ ma ọ bụkwanụ otú oké ọkpa si atụ nri ka ha mata ihe ga-eme nọdịnihu. Ụfọdụ na-eji otú akwụkwọ tii dị ma ọ bụ kọfị ekwu ihe ga-eme nọdịnihu. Taa, ihe ndị ha ji akọ ọdịnihu bụ ịgụ kpakpando, ịgụ akara aka, ịkọwa nrọ, enyo na ihe ndị ọzọ. Ọ bụ ndị na-akọ ọdịnihu ga-agwa anyị nke bụ eziokwu gbasara ọdịnihu? Mba. Lee ihe mere anyị ji sị mba.Ndị na-akọ ọdịnihu anaghị ekwu otu ihe. Ha jiri ihe dị iche iche ha ji akọ ọdịnihu chọọ ịma ihe ga-eme nọdịnihu, ọtụtụ mgbe, ihe ha na-ekwu na-adị iche iche. Ọ bụrụgodị na ọ bụ otu ihe ka ha ji mee ya, ihe ha na-ekwu na-adị iche iche. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na mmadụ ajụọ mmadụ abụọ na-akọ ọdịnihu otu ajụjụ, ha ejiri otu ihe chọọ ịmata ya, ha abụọ kwesịrị inwe otu olu nihe ha chọpụtara. Ma ọtụtụ mgbe, ha anaghị enwe otu olu.A na-enyozi ndị na-akọ ọdịnihu na ụzọ ndị ha si eme ya enyo. Ọtụtụ ndị na-ekwu na ihe ndị ahụ ha sị na ha ji akọ ọdịnihu bụ naanị ihe ha ji emegharị ndị mmadụ anya. Ihe ha na-eme bụ ha lee mmadụ anya, ha amata ihe ha ga-akọ. Dị ka ihe atụ, ndị sị na ha bụ e jewe a kpọtụrụ nihe banyere ịkọ ọdịnihu na-ebu ụzọ jụọ onye ha na-akọrọ ọdịnihu ihe ụfọdụ, ma lewe ihe ọ ga-aza ma ọ bụ ihe ọ ga-eme nke nwere ike inyere ha aka ịmata gbasara onye ahụ. Ihe a na-eme ka ọ dịzie onye ahụ ka onye na-akọ ọdịnihu ọ ma ihe gbasara ya namaghị na ọ bụ yanwa gwara ya ihe ndị ahụ. Ụfọdụ ndị na-akọ ọdịnihu esila otú a gwuo ọtụtụ ndị wayo.IHE BAỊBỤL NA-AKỤZIRI ANYỊIhe ịgụ kpakpando na ịkọ ọdịnihu na-egosi bụ na e bula ụzọ kpebie otú ọdịnihu onye ọ bụla ga-adị. Mana, ọ bụ eziokwu? Baịbụl gwara anyị na anyị nwere ike ịhọrọ ihe anyị ga-ekwere ma ọ bụ ihe anyị ga-achọ ime, nakwa na ihe anyị họọrọ ga-ekpebi otú ọdịnihu anyị ga-adị.Jọshụa 24:15.Ihe ọzọ mere ndị na-efe Chineke ekwesịghị itinye aka nịgụ kpakpando na ịkọ ọdịnihu bụ na Chineke kpọrọ ụdị ịgba afa ọ bụla asị. Baịbụl kwuru, sị: A gaghị ahụ netiti unu onye ọ bụla . . . nke na-agba afa, onye na-eme anwansi ma ọ bụ onye ọ bụla nke na-achọ ihe mgbaàmà ọdịnihu ma ọ bụ dibịa anwansi, ma ọ bụ onye na-akọ ndị ọzọ ọgwụ ma ọ bụ onye ọ bụla nke na-ajụ onye na-agba afa ase ma ọ bụ onye ọrụ ya bụ ịkọ ọdịnihu ma ọ bụ onye ọ bụla nke na-ajụ ndị nwụrụ anwụ ase. Nihi na onye ọ bụla nke na-eme ihe ndị a bụ ihe arụ nanya Jehova.Diuterọnọmi 18:10-12.Amụma Ndị MezurulanụNisiokwu nke mbụ nỤlọ Nchea, anyị kọrọ gbasara otú dibịa afa dị na Delfi si ghọgbuo Krosus, eze Peshia emerie ya. Ma na Baịbụl, e nwere otu amụma e buru gbasara eze Peshia. Ihe niile e buru namụma ahụ mezuru kpọmkwem otú e si buo ya.Nihe dị ka narị afọ abụọ tupu a mụọ Saịrọs, otu onye amụma, bụ onye Hibru, aha ya bụ Aịzaya kwuru na ọ bụ Saịrọs ga-emeri obodo ukwu bụ Babịlọn. O kwukwara otú ọ ga-esi merie ya.Aịzaya 44:24,27, 28:Nke a bụ ihe Jehova kwuru, . . . onye na-asị ogbu mmiri, Takọọ; m ga-eme ka osimiri gị niile taa; Onye na-ekwu banyere Saịrọs, sị, Ọ bụ onye ọzụzụ atụrụ m, ọ ga-eme ihe niile na-atọ m ụtọ; ọ ga-eme ọbụna ihe m kwuru banyere Jeruselem, sị, A ga-ewughachi ya, na ihe m kwuru banyere ụlọ nsọ ya, sị, A ga-atọ ntọala gị.Otu ọkọ akụkọ ihe mere eme, bụ onye Grik, aha ya bụ Hirọdọtọs kwuru na Saịrọs ji nkà chee Osimiri Yufretis na-asọfe nobodo Babịlọn ihu nebe ọzọ. Ihe a mere ka ndị agha Saịrọs nwee ike ịbanye Babịlọn. Mgbe Saịrọs merichara obodo ahụ, ọ hapụrụ ndị Juu a dọọrọ nagha laa Babịlọn ka ha laghachi Jeruselem, e bibiri kemgbe afọ iri asaa, ma wughachi ya.Aịzaya 45:1:Nke a bụ ihe Jehova gwara onye o tere mmanụ, bụ Saịrọs, onye m seere naka nri ya, ka m wee zọda mba dị iche iche nihu ya, ka m wee tọpụ ndị eze ihe ha kere núkwù; ka m wee megheere ya ọnụ ụzọ nwere ibo abụọ, ka a ghara imechi ọbụna ọnụ ụzọ ámá ya emechi.Ndị Peshia si na nnukwu ọnụ ụzọ nwere ibo abụọ nke dị ná mgbidi Babịlọn banye na ya. Ndị Babịlọn ghewere ya oghe namaghị ama. Á sị na ndị Babịlọn ma na Saịrọs na-eme atụmatụ ibuso ha agha, ha gaara emechi ọnụ ụzọ ámá niile chere ihu nosimiri ahụ. Mana nụbọchị ahụ, ha ghewere ha oghe.Amụma a dị ịtụya bụ otu nime ọtụtụ amụma ndị mezuru nnọọ otú ahụ e si buo ha na Baịbụl.Amụma ndị dị na Baịbụl adịghị ka ihe ndị na-akọ ọdịnihu na-akọ. Ha sịrị na ọ bụ chi ụgha ha na-agwa ha ihe ha na-ekwu. Ma, amụma niile dị na Baịbụl si naka onye kwuru, sị: M na-anọ ná mmalite kwuo ihe ga-emenikpeazụ, m na-anọkwa noge dị anya gara aga kwuo ihe a na-emebeghị eme.Aịzaya 46:10.Ọ bụ naanị ezi Chineke, onye aha ya bụ Jehova, ga-ekwuli ihe a. Aha ahụ pụtara Ọ Na-eme Ka Ọ Bụrụ. Ọ na-egosi na o nwere ikike ịma ihe ga-eme nọdịnihu, nweekwa ike ịhazi ya iji mezuo uche ya. Nke a na-eme ka obi sie anyị ike na ọ ga-emezu ihe niile o kwere ná nkwa.AMỤMA NDỊ NA-EMEZU TAAỊ ga-achọ ịma amụma ndị e buru na Baịbụl gbasara oge anyị a? Ihe dị ka puku afọ abụọ gara aga, Baịbụl buru amụma na noge ikpeazụ a ga-enwe oge dị oké egwu, nke tara akpụ. Oge ikpeazụ nke gịnị? Ọ bụghị oge ikpeazụ nke ụwa anyị bi nime ya ma ọ bụ ụmụ mmadụ. Kama, ọ bụ oge ikpeazụ nke ọgba aghara, mmegbu na nhụjuanya na-echi ụmụ mmadụ ọnụ nala kemgbe ọtụtụ afọ. Ka anyị leba anya nụfọdụ nime amụma ndị ahụ kwuru ihe ga-eme noge ikpeazụ.2 Timoti 3:1-5:Noge ikpeazụ . . . , ndị mmadụ ga-abụ ndị hụrụ naanị onwe ha nanya, ndị hụrụ ego nanya, ndị na-anya isi, ndị mpako, ndị nkwulu, ndị na-enupụrụ ndị mụrụ ha isi, ndị na-enweghị ekele, ndị na-adịghị eguzosi ike nihe, ndị na-enweghị obi mmadụ, ndị na-adịghị achọ inwe nkwekọrịta ọ bụla, ndị nkwutọ, ndị na-adịghị ejide onwe ha, ndị na-eme ihe ike, ndị na-adịghị ahụ ezi ihe nanya, ndị na-arara mmadụ nye, ndị isi ike, ndị nganga fụliri elu, ndị hụrụ ihe ụtọ nanya kama ịbụ ndị hụrụ Chineke nanya, ndị na-eme ka hà nwere nsọpụrụ Chineke ma na-agọnahụ ike ya.Ọ bụ na i kwetaghị na ọtụtụ ndị taa na-akpa àgwà ndị a? Ị chọpụtala na ndị gbara anyị gburugburu hụrụ onwe ha nanya karịa ndị ọzọ, hụ ego nanya, dịkwa mpako? Ị chọpụtabeghị na ndị mmadụ na-achọzi naanị ihe ga-abara onwe ha uru, ọtụtụ ndị bụkwa ekwe ekwe? O doro anya na ị hụla na ọtụtụ ndị anaghị erubere ndị mụrụ ha isi, nakwa na ndị mmadụ hụrụ ihe ụtọ nanya karịa Chineke. Ihe na-akakwukwa njọ ka chi na-abọ.Matiu 24:6, 7:Unu ga-anụ mkpọtụ agha na akụkọ agha. . . . mba ga-ebuso mba ọzọ agha, alaeze ga-ebusokwa alaeze ọzọ agha.Ụfọdụ nchọpụta e mere gosiri na agha ataala isi ihe karịrị otu narị nde mmadụ nụwa kemgbe afọ 1914. E nwere ọtụtụ mba ọnụ ọgụgụ a karịrị ọnụ ọgụgụ ndị bi na ya. Chegodị mmadụ ole ihe a kpataara anya mmiri, mwute na ahụhụ. Ihe a ò meelanụ ka ọtụtụ obodo kwụsị ịlụ agha?Matiu 24:7:A ga-enwekwa ụkọ nri.Òtù Na-ahụ Maka Ihe Oriri Ụwa kwuru, sị: Nagbanyeghị na a na-akọpụta nri ga-ezuru mmadụ niile, narị nde mmadụ asatọ na nde iri na ise, ya bụ, otu onye nime mmadụ itoolu ọ bụla, na-ebu ọnụ alaba ụra kwa abalị. Otu onye nime ụmụaka atọ ọ bụla, na-arịa ọrịa ndị erighị nri na-edozi ahụ na-akpata. A chọpụtakwala na agụụ na-agụgbu ihe dị ka nde ụmụaka atọ kwa afọ.Luk 21:11:A ga-enwekwa oké ala ọma jijiji.Kwa afọ, ihe dị ka puku ala ọma jijiji iri ise na-akpa ndị mmadụ aka ọjọọ. Ihe dị ka otu narị nime ha na-emebi ụlọ ndị mmadụ, otu nke kpụ ọkụ nọnụ na-eme kwa afọ. Otu nchọpụta e mere gosiri na ala ọma jijiji e nwere nagbata afọ 1975 na afọ 2000 gburu narị puku mmadụ anọ na puku iri asaa na otu.Matiu 24:14:A ga-ekwusakwa ozi ọma nke a nke alaeze nelu ụwa dum mmadụ bi ka ọ bụrụ àmà nye mba niile; mgbe ahụkwa ka ọgwụgwụ ga-abịa.Ndịàmà Jehova karịrị nde asatọ na-ekwusa ozi ọma Alaeze Chineke nụwa niile nihe dị ka narị obodo abụọ na iri anọ. Ha na-ekwusa ozi ọma nime obodo, nime oké ọhịa, nakwa nelu ugwu dị iche iche. Amụma ahụ kwuru na e kwusachaa ozi ọma a otú dị Chineke mma, ọgwụgwụ ga-abịa. Gịnị ga-emezi ma ọgwụgwụ bịa? Ọchịchị ụmụ mmadụ ga-akwụsị, Alaeze Chineke amalite ịchị. Olee nkwa ndị a ga-emezu nAlaeze Chineke? Gụrụ na-aga ka ị mata.Ihe Na-egosi na Amụma Baịbụl Bụ EziokwuOgidi Taịtọs nwere ihe abụọ buru ibu a kpụrụ na ya na-egosi otu ihe wuru ewu mere noge ochie. Ma, ọtụtụ ndị amaghị na o nwere ihe jikọrọ ogidi a na amụma e buru na Baịbụl. Ogidi Taịtọs na-egosi na amụma ndị e buru na Baịbụl na-emezu otú ahụ e si buo ha.OBODO A MARA IKPENoge Jizọs, malite na Briten na ebe a na-akpọ Frans ugbu a ruo nIjipt socha nebe ndị Rom na-achị. Ihe nọkwa na-aga nke ọma nobodo ndị ahụ otú ọ na-agatụbeghị na mbụ. Ma, e nwere otu obodo na-emere ndị Rom isi ike. Obodo ahụ bụ Judia.Akwụkwọ bụEncyclopedia of Ancient Romekwuru, sị: Nime obodo niile ndị Rom na-achị, o nweghị nke ha kpọrọ ụdị asị ha kpọrọ Judia, o nweghịkwa nke kpọrọ ha ụdị asị Judia kpọrọ ha. Ndị Juu kpọrọ ndị Rom asị nihi na e nweghị ihe ha ji omenala ndị Juu kpọrọ, ndị Rom ana-emekpọ ndị Juu ọnụ nihi na ndị Juu na-akpọ ekwe nkụ. Ọtụtụ ndị Juu nọ na-atụ anya ka e nwee onye ọchịchị ga-abịa napụta ha naka ndị Rom ma mee ka Izrel dịghachi otú ọ dị na mbụ. Ma nafọ 33, Jizọs Kraịst kwuru na ọdachi ga-adakwasị Jeruselem.Jizọs kwuru, sị:Ụbọchị ga-abịakwasị gị mgbe ndị iro gị ga-eji osisi pịrị ọnụ wuo ogige gburugburu gị, ha ga-agbakwa gị gburugburu ma si nakụkụ niile na-enye gị nsogbu. Ha ga-akụtu gị na ụmụ gị bụ ndị nọ nime gị nala, ha agaghịkwa ahapụ otu nkume nelu nkume ibe ya nime gị.Luk 19:43, 44.Ọ ga-abụ na ihe a Jizọs kwuru juru ndị na-eso ụzọ ya anya. Mgbe abalị abụọ gachara, ha hụrụ ụlọ nsọ dị na Jeruselem otu onye nime ha ekwuo, sị: Onye Ozizi, ị hụkwara ụdị nkume ndị a na ụdị ụlọ ndị a? E kwuru na ụfọdụ nkume e ji rụọ ụlọ nsọ ahụ karịrị amaụkwụ iri atọ na ise nogologo, amaụkwụ iri na ise nịdị mbara, nakwa amaụkwụ iri nịdị elu. Ma, Jizọs zara ha, sị:Ihe ndị a unu na-ahụ, ụbọchị ga-abịa mgbe a na-agaghị ahapụ otu nkume nelu nkume ibe ya nebe a nakwatughị ya.Mak 13:1;Luk 21:6.Jizọs gwakwara ha, sị:Mgbe unu hụkwara Jeruselem ka ụsụụ ndị agha ndị mara ụlọikwuu gbara ya gburugburu, mgbe ahụ maranụ na ime ka ọ tọgbọrọ nefu adịwo nso. Mgbe ahụ, ka ndị nọ na Judia malite ịgbaga nugwu, ka ndị nọkwa nime ya si na ya pụọ, ka ndị nọkwa nobodo nta dị iche iche ghara ịbanye nime ya.Luk 21:20, 21 Ihe a Jizọs kwuru ò mezuru?MBIBI JERUSELEMAfọ iri atọ na atọ agaala, ma obi adịghị ndị Judia mma na ha ka nọ nokpuru ọchịchị ndị Rom. Ma nafọ 66, onye Rom na-achị Judia aha ya bụ Geshịọs Flọrus wekọọrọ ego dị nigbe dị nụlọ nsọ. Ihe a mere ka ezigbo iwe wee ndị Judia nke na ha enweghịzi ike idi ya. O gbughị oge, ndị Juu nuuru bata na Jeruselem, gbuo ndị agha Rom na-eche ncheebe ahụ ma kwuo na ha enwerela onwe ha.Ọnwa atọ ihe a mechara, ọchịagha ndị Rom aha ya bụ Sestiọs Galọs duuru ndị agha karịrị puku iri atọ bịa ibibi Jeruselem. Ha batara Jeruselem ozugbo kwatuo mgbidi ụlọ nsọ. Ma, ha lawara nenweghị ezigbo ihe kpatara ya. Obi tọrọ ndị Juu ahụ ezigbo ụtọ, ha amalite chụwa ha ozugbo. Ka ndị Juu ahụ chụụrụ ndị agha Rom gawa, Ndị Kraịst si na Jeruselem pụọ ma gbaga nugwu dị ma a gafee Osimiri Jọdan, otú Jizọs gwara ha mee.Matiu 24:15, 16.Nafọ ọzọ ya, ọchịagha ndị Rom aha ya bụ Vespeshian na nwa ya aha ya bụ Taịtọs duuru ndị agha Rom, ha amalitekwa ibuso Judia agha. Ma, obere oge Eze Ukwu Niro nwụrụ nafọ 68, Vespeshian hapụrụ nwa ya bụ Taịtọs na ndị agha dị puku iri isii na Judia lọghachi Rom ka ọ bụrụ eze.Nọnwa Jun afọ 70, Taịtọs gwara ndị agha ya ka ha gbutuo osisi ndị dị na Judia. Ha pịrị osisi ndị ahụ ọnụ, jiri ha rụọ mgbidi dị kilomita asaa nogologo gburugburu Jeruselem. Ka ọ na-erula nọnwa Septemba, ndị Rom ebukọrọla ihe niile dị nobodo ahụ ma gbaa ma obodo ahụ ma ụlọ nsọ ya ọkụ. Okwute e ji rụọ ha dakasịkwara otú ahụ Jizọs kwuru. Luk 19:43, 44 E kwuru na ọ fọrọ obere ka ndị nwụrụ na Jeruselem na nebe ndị ọzọ na Judia ruo narị puku ise.EMEMME MAKA OKÉ MMERINafọ 71, Taịtọs lọghachiri Ịtali, ụmụ amaala Rom ejiri ezigbo obi ụtọ nabata ya. Obodo ahụ niile mere ememme maka mmeri a. Ememme ahụ bụ otu nime ememme kachanụ e metụrụla nisi obodo Rom bụ Ịtali maka mmeri ndị ha nwetara.O nyeghị ndị mmadụ ọnụ okwu mgbe ha hụrụ ihe ndị e bu na-agagharị nobodo Rom. Obi dị ha ụtọ ka ha nọ na-ele ụgbọ mmiri ndị a kwatara nagha, ihe ndị a kpụrụ akpụ na ihe ndị e sere ese na-egosi otú e si lụọ agha ahụ, na ihe ndị ha kwatara nụlọ nsọ dị na Jeruselem.Nafọ 79, Taịtọs nọchiri nna ya bụ Vespeshian. Ma, mgbe afọ abụọ gachara, Taịtọs nwụrụ na mberede. Mgbe ọ nwụrụ, nwanne ya nwoke aha ya bụ Dọmịshian nọchiri ya ma wuo ogidi ozugbo iji kwanyere Taịtọs ùgwù maka mmeri ya.OGIDI AHỤ TAAOtú Ogidi Taịtọs dị na Rom taaTaa, ọtụtụ ndị na-aga ilegharị anya na Rom na-enwe mmasị ịhụ Ogidi Taịtọs. Ụfọdụ na-ele ya anya ka naanị ihe a kpụrụ akpụ mara ezigbo mma, ndị ọzọ ana-ele ya anya ka ihe e ji echeta ọchịchị ndị Rom. E nwekwara ndị weere ya ka ihe e ji echeta mbibi e bibiri Jeruselem na ụlọ nsọ ya.Ma, ndị na-amụ Baịbụl nke ọma ma na e nwere ihe dị ezigbo mkpa Ogidi Taịtọs ahụ na-egosi. Ọ na-egosi na amụma ndị dị na Baịbụl bụ eziokwu, nakwa na e kwesịrị ịtụkwasị ha obi. O na-egosikwa na amụma ndị ahụ dị na Baịbụl si naka Chineke.2 Pita 1:19-21.Nkwa Ndị Ga-emezu nỌdịnihuA na-ekwusa ozi ọma Alaeze Chineke nụwa niile, otú ahụ Jizọs buru namụma. Matiu 24:14 Akwụkwọ Daniel gwara anyị na Alaeze a bụ ọchịchị Chineke. Nisi ya nke abụọ, e buru amụma gbasara mba ndị ga-achị ụwa malite nọchịchị Babịlọn ruo noge anyị a.Amaokwu nke iri anọ na anọkwuru ihe ga-emecha mee. Ọ sịrị:Chineke nke eluigwe ga-eme ka otu alaeze nke a na-agaghị ebibi ebibi malite ịchị. A gaghịkwa enyefe ndị ọ bụla ọzọ alaeze ahụ. Ọ ga-egwepịa alaeze ndị a niile, mee ka ha ghara ịdịkwa, ma ya onwe ya ga-adịru mgbe ebighị ebi.Amụma a na amụma ndị ọzọ dị na Baịbụl kwuru na Alaeze Chineke ga-anọchi ọchịchị ụmụ mmadụ ma mee ka ndị bi nụwa nwee udo na ahụ iru ala. Olee otú ihe ga-adị ma Alaeze Chineke chịwa? Lee nkwa ụfọdụ mara ezigbo mma ga-emezu noge na-adịghị anya.AGHA AGAGHỊZI ADỊAbụ Ọma 46:9:Chineke na-eme ka agha kwụsị ruo na nsọtụ ụwa. Ọ na-agbaji ụta, na-egbujisịkwa ube; Ọ na-agbakwa ụgbọ agha ọkụ.Chegodị otú ụwa ga-adị ma ọ bụrụ na e jiri ego na nkà niile a na-etinye nịkpụpụta ngwá agha na-eme ihe ndị ga-abara ndị mmadụ uru kama iji ha na-eme ihe ndị ga-egbu ha. A ga-emezu nkwa a ma Alaeze Chineke chịwa.ỌRỊA AGAGHỊZI ADỊAịzaya 33:24:Ọ dịghị onye bi na ya nke ga-asị: Ana m arịa ọrịa.Chegodị otú ụwa ga-adị ma ọ bụrụ na e nweghịzi onye na-arịa ọrịa obi, ọrịa kansa, ịba ma ọ bụ ọrịa ọ bụla ọzọ. Ụlọ ọgwụ na ọgwụ agaghịzi adị mkpa. Ahụ ga-esi ndị niile bi nụwa noge ahụ ike.ỤKỌ NRI AGAGHỊZI ADỊAbụ Ọma 72:16:Ọka ga-ejupụta nelu ụwa; Ọ ga-ejubiga ókè nelu ugwu dị iche iche.Ala ga na-emepụta nri ga-ezuru onye ọ bụla. Nri ga na-erukwa onye ọ bụla aka. Agụụ na erighị nri na-edozi ahụ agaghịzi adị.IHE MGBU, IRU UJU NA ỌNWỤ AGAGHỊZI ADỊMkpughe 21:4:Chineke ga-ehichapụkwa anya mmiri niile nanya ha, ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ. Ihe mbụ niile agabigawo.Ihe ọ pụtara bụ na mmadụ ga-ezu okè, dịkwa ndụ ebighị ebi nụwa ọhụrụ. Ọ bụ ihe Jehova Chineke, onye hụrụ anyị nanya, kwere ná nkwa.Ọ GA-EMEZUKWAIhe a niile hà yiri ihe na-agaghị ekwe omume? Ọ bụ eziokwu na ọtụtụ ndị kwetara na ndụ ga-adị ezigbo ụtọ mgbe nkwa ndị a ga-emezu, ma ọ na-esiri ọtụtụ ndị ike ikweta na mmadụ ga-adị ndụ ebighị. O kwesịghị iju anyị anya nihi na o nwebeghị mmadụ dịtụrụla ndụ ebighị ebi ga-agwa anyị otú ịdị ndụ ebighị ebi na-adị.Kemgbe ọtụtụ afọ, ihe mgbu, mmehie na ọnwụ emenyụọla ndị mmadụ anya. Ọtụtụ ndị ataala ahụhụ ọtụtụ afọ, ya emee ka ọ dịzie ha ka o nweghị ihe ọ bụ. Ma, ihe ndị a abụtụdịghị ihe Jehova Chineke, onye kere anyị, bu nobi kee anyị.Iji mee ka anyị mata na ihe niile Chineke kwere ná nkwa ga-emezu, Chineke kwuru hoo haa, sị: Ọ gaghị agba aka lọghachikwute m, kama ọ ga-eme ihe na-atọ m ụtọ, ọ ga-emezukwa ihe m zigara ya ka o mee.Aịzaya 55:11.Na Baịbụl, a kpọrọ Jehova Chineke onye na-apụghị ịgha ụgha. Taịtọs 1:2 Ebe ọ bụ na o kwere anyị nkwa ndị a mara ezigbo mma nọdịnihu, ọ ga-adị mma ka anyị jụọ onwe anyị, sị: Mmadụ ọ ga-adịli ndụ ebighị ebi nụwa mgbe ọ ga-aghọ Paradaịs? Olee ihe anyị ga-eme ka anyị nwee ike irite uru ná nkwa ndị Chineke kwere anyị? Ị ga-ahụ azịza ajụjụ ndị a nisiokwu ndị na-esonụ.Ị Ga-adịli Ndụ Ebighị Ebi nỤwaOLILEANYA MARA EZIGBO MMA.Onye kere anyị kwere nkwa inye anyị ndụ ebighị ebinụwa ebe a.Mana, ọ na-esiri ọtụtụ ndị ike ikweta ihe a. Ha na-ekwu na onye ọ bụla ga-anwụ anwụ, nakwa na e kere mmadụ, ọ dịtụ ndụ, ya anwụọ. Ndị ọzọ kwetara na mmadụ ga-adịli ndụ ebighị ebi, mana na ọ bụghị nụwa a. Ha sịrị na mmadụ ga-adị ndụ ebighị ebi naanị ma ọ nwụọ gaa eluigwe. Gịnị ka gịnwa chere?Tupu gị azaa ajụjụ a, legodị ihe Baịbụl zara najụjụ atọ ndị a: Gịnị ka otú e si kee mmadụ na-egosi gbasara afọ ole Chineke chọrọ ka ọ dịruo ndụ? Gịnị ka Chineke bu nobi kee ụwa na mmadụ? Olee otú ọnwụ si bata nụwa?OTÚ E SI KEE MMADỤỤmụ mmadụ pụrụ nnọọ iche nihe niile Chineke kere nụwa. Olee otú ha si pụọ iche? Baịbụl gosiri na ọ bụ naanị mmadụ ka e kere nonyinyo Chineke, nakwa noyiyi ya. Jenesis 1:26, 27 Gịnị ka nke a pụtara? Ọ pụtara na e kere ụmụ mmadụ, ha enwee àgwà ndị Chineke nwere. Àgwà ndị dị ka ịhụya na ikpe ziri ezi.Ihe ọzọ bụ na e kere ụmụ mmadụ, ha enwee ikike iche echiche na ịma ihe ọma na ihe ọjọọ. Ha na-achọkwa ịmata Chineke, nakwa ka ha na ya dị ná mma. Ọ bụ ya mere obi ji adị anyị ụtọ ma anyị hụ ihe ndị Chineke kere na otú ha si maa mma. Ọ bụkwa ya mere egwú, abụ, na ihe e sere ese ji eme anyị obi ụtọ. Nke ka nke bụ na ọ bụ naanị ụmụ mmadụ nwere ike ife Chineke. Ihe ndị a niile mere ka ụmụ mmadụ dị ezigbo iche nihe ndị ọzọ niile e kere eke dị ndụ nụwa.Chegodị ihe a: Chineke ọ ga-eke ụmụ mmadụ nụzọ pụrụ iche otú a, keekwa ha otú ha ga-enwe ike ịna-emekwu nke ọma ma ọ bụrụ na ọ chọrọ ka ha dị ndụ naanị afọ ole na ole nụwa? Nke bụ eziokwu bụ na ihe mere Chineke ji kee ụmụ mmadụ otú a bụ ka ha biri nụwa ma na-enwe obi ụtọ ruo mgbe ebighị ebi.IHE CHINEKE BU NOBI KEE ỤWA NA ỤMỤ MMADỤỤfọdụ na-ekwu na e nweghị mgbe Chineke kere mmadụ ka ọ dịrị ndụ ebighị ebi nụwa. Ha na-ekwu na ihe mere e ji kee ụwa bụ ka a nọrọ na ya nwalee ndị mmadụ iji mata onye ruru eru ịga eluigwe ka ya na Chineke biri ruo ebighị ebi. Ma, ọ bụrụ na ihe a ha na-ekwu bụ eziokwu, ihe ọ pụtara ọ bụghị na ọ bụ Chineke na-akpata ihe ọjọọ niile juru nụwa? Ma, ọ bụghị otú a kaChineke dị. Baịbụl kwuru gbasara Chineke, sị: Nihi na ụzọ ya niile bụ ikpe ziri ezi. Chineke nke kwesịrị ntụkwasị obi, onye ikpe na-ezighị ezi na-adịghị nebe ọ nọ; Onye ezi omume na onye ziri ezi ka ọ bụ.Diuterọnọmi 32:4.Baịbụl mere ka ihe Chineke bu nobi kee ụwa doo anya. Ọ sịrị: Eluigwe bụ eluigwe Jehova, ma ụwa ka o nyere ụmụ mmadụ. Abụ Ọma 115:16 Neziokwu, Chineke kere ụwa a mara mma ka ụmụ mmadụ biri na ya ruo mgbe ebighị ebi. O kere ihe niile ga-eme ka anyị nwee obi ụtọ ma dị ndụ ebighị ebi na ya.Jenesis 2:8, 9.Eluigwe bụ eluigwe Jehova, ma ụwa ka o nyere ụmụ mmadụ.Abụ Ọma 115:16Baịbụl mekwara ka ihe Chineke bu nobi kee ụmụ mmadụ doo anya. Ọ gwara di na nwunye mbụ, sị: Jupụtanụ ụwa, meekwanụ ka ọ dịrị nokpuru unu, ka . . . ihe ọ bụla e kere eke dị ndụ nke na-agagharị nelu ala nọrọkwa nokpuru unu. Jenesis 1:28 Ọ bụ ezigbo ihe ọma ka e meere ha nye ha ọrụ ilekọta ụwa na ime ka ụwa niile ghọọ Paradaịs. Neziokwu, ihe Chineke bu nobi kee Adam na Iv bụ ka ha na ụmụ ha ga-amụta dịrị ndụ ebighị ebi nụwa, ọ bụghị neluigwe.GỊNỊ MERE ANYỊ JI ANWỤ ANWỤ?Gịnịzi mere anyị ji anwụ anwụ? Baịbụl gosiri na otu mmụọ ozi, e mechara kpọwa Setan, gbara mbọ imebi ihe Chineke haziri nogige Iden. Olee otú o si mee ya?Setan mere ka nne na nna anyị mbụ bụ Adam na Iv soro ya nupụrụ Chineke isi. Ọ gwara ha na e nwere ihe ọma Chineke na-achọghị ka ha nweta, ya bụ, iji aka ha na-ekpebiri onwe ha ihe ọma na ihe ọjọọ. Ha kwetara ihe o kwuru ma soro ya nupụrụ Chineke isi. Gịnị ka ihe a ha mere kpataara ha? Ka oge na-aga, ha nwụrụ, otú ahụ Chineke gwara ha. Ha enweghịzi olileanya ịdị ndụ ebighị ebi na Paradaịs.Jenesis 2:17;3:1-6;5:5.Nnupụ isi Adam na Iv kpataara mmadụ niile nsogbu ha nọ na ya ruo taa. Baịbụl kwuru, sị: Mmehie si naka otu mmadụ ya bụ, Adam bata nụwa, ọnwụ esikwa ná mmehie bata, ọnwụ wee si otú ahụ gbasaa ruo mmadụ niile. Ndị Rom 5:12 Ihe mere anyị ji anwụ anwụ bụ na anyị ketara mmehie naka nne na nna anyị mbụ, ọ bụghị nihi na ọ bụ nzube Chineke, nke ụfọdụ ndị na-ekwu na ọ bụ ihe omimi.Ị GA-ADỊLI NDỤ EBIGHỊ EBI NỤWAIsi ahụ e nupụụrụ Chineke nIden emeghị ka ihe o bu nobi kee ụwa na ụmụ mmadụ gbanwee. Chineke nyere anyị ihe ga-eme ka anyị nwere onwe anyị naka mmehie na ọnwụ nihi na ọ hụrụ anyị nanya, na-ekpekwa ikpe ziri ezi. Pọl onyeozi kwuru, sị: Ụgwọ ọrụ nke mmehie na-akwụ bụ ọnwụ, ma onyinye nke Chineke na-enye bụ ndụ ebighị ebi site naka Kraịst Jizọs Onyenwe anyị. Ndị Rom 6:23 Nihi na Chineke hụrụ anyị nanya, o nyere Ọkpara ọ mụrụ naanị ya ya bụ, Jizọs Kraịst, ka e wee ghara ibibi onye ọ bụla nke nwere okwukwe na ya, kama ka o nwee ndụ ebighị ebi. Jọn 3:16 Jizọs ji obi ya niile chụọ ndụ ya nàjà iji gbapụta ụmụ mmadụ, si otú a weghachi ihe niile Adam tụfuru.Noge na-adịghị anya, ụwa ga-aghọ paradaịs otú Chineke kwere ná nkwa. Ị ga-eso na ndị ga-ebi na paradaịs ma ọ bụrụ na i mee ihe Jizọs kwuru. Ọ sịrị: Sinụ nọnụ ụzọ ámá dị warara banye; nihi na okporo ụzọ nke na-eduba ná mbibi sara mbara ma dị obosara, ndị na-esikwa na ya abanye dị ọtụtụ; ma ọnụ ụzọ ámá nke na-eduba ná ndụ dị warara, okporo ụzọ ya dịkwa mkpagide, ndị na-achọta ya dịkwa ole na ole. Matiu 7:13, 14 Neziokwu, ihe ị họọrọ ime ugbu a ga-ekpebi ma ị ga-adị ndụ nọdịnihu. Olee ihe ị ga-eme?Ọdịnihu Gị Dị Gị nAkaỊ GA-EJILI AKA GỊ KPEBIE OTÚ ỌDỊNIHU GỊ GA-ADỊ?Ụfọdụ ndị kwetara na mmadụ agaghị ekwuli otú ọdịnihu ya ga-adị, kama na ọ dabeere nakara aka onye ahụ. Ọ bụrụ na e nwee ihe ụfọdụ ha chọrọ ime ná ndụ, ma ó kweghị ha, ha asị na ebe ọ bụ na e nweghị ihe ha ga-emeli maka ya na ọ bụghị akara aka ha.Ndị ọzọ na-abụ ha gbagide mbọ nụwa a mmegbu na ikpe na-ezighị ezi juru, ma ó nweghị isi, ike ụwa agwụ ha. O nwere ike ịbụ na ha agbaala mbọ ka ihe dịtụrụ ha mma. Mana, agha, mpụ, ọdachi ndị na-emere onwe ha, na ọrịa emeela ka mbọ ha ghara inwe isi ọtụtụ ugboro. Ihe a na-eme ka ha na-ajụzi onwe ha ma ọ ka bara uru ịna-enye onwe ha nsogbu.Ihe ụfọdụ nwere ike ịkpa atụmatụ mmadụ aka ọjọọ. Ekliziastis 9:11 Ma, a bịa nihe banyere ịdị ndụ ebighị ebi nọdịnihu, ị ga-eji aka gị họrọ ma ị chọrọ ya. Baịbụl gosiri na ihe ga-ekpebi ma ị ga-adị ndụ nọdịnihu bụ ihe ndị i kpebiri ime. Legodị ihe o kwuru.Mgbe mba Izrel chọrọ ịbanye nAla Nkwa ahụ, Mozis, onye Jehova si naka ya duo mba ahụ, gwara ha, sị: Edebewo m ndụ na ọnwụ nihu unu, ngọzi na nkọcha; ị ga-ahọrọkwa ndụ ka i wee dịrị ndụ, gị na ụmụ gị, site nịhụ Jehova bụ Chineke gị nanya, site nige ntị nolu ya na site nịrapara ya nahụ.Diuterọnọmi 30:15,19, 20.Edebewo m ndụ na ọnwụ nihu unu, ngọzi na nkọcha; ị ga-ahọrọkwa ndụ.Diuterọnọmi 30:19Chineke napụtara mba Izrel nohu ha na-agba nIjipt ma kwe ha nkwa ime ka ha baa nAla Nkwa ahụ. Nebe ahụ, ha agaghịzi abụ ohu, ha ga na-enwekwa obi ụtọ. Ma, ngọzi ọma ndị a, agaghị anọkata bịara ha. Iji nweta ha, ha ga-ahọrọ ndụ. Olee otú ha ga-esi eme ya? Ọ bụ site nịhụ Chineke nanya, site nige ntị nolu ya na site nịrapara ya nahụ.Taa ị ga-ekpebikwa nke ị ga-ahọrọ. Ihe ị họọrọ ime ga-ekpebi otú ọdịnihu gị ga-adị. Ọ bụrụ na ị họrọ ịhụ Chineke nanya, ige ntị nihe ọ na-ekwu, na ịrapara ya nahụ, ọ pụtara na ị na-ahọrọ ịdị ndụ ebighị ebi na paradaịs. Ma, gịnị ka ịhụ Chineke nanya, ige ntị nolu ya na ịrapara ya nahụ pụtara?HỤ CHINEKE NANYAỊhụya bụ àgwà kachanụ Chineke nwere. Jọn onyeozi si nike mmụọ nsọ dee, sị: Chineke bụ ịhụya. 1 Jọn 4:8 Ọ bụ ya mere na mgbe a jụrụ Jizọs iwu kacha iwu niile, ọ zara, sị: Jiri obi gị dum na mkpụrụ obi gị dum na uche gị dum hụ Jehova bụ Chineke gị nanya. Matiu 22:37 Ihe mmadụ kwesịrị ime ka ya na Jehova Chineke dị ná mma bụ ịna-erubere ya isi nihi na ọ hụrụ Chineke nanya, ọ bụghị nihi ụjọ. Oleekwanụ ihe mere anyị ji kwesị ịhụ ya nanya?E nwere ike iji otú Jehova si hụ ụmụ mmadụ nanya tụnyere otú nne na nna si hụ ụmụ ha nanya. Ọ bụ eziokwu na nne na nna ezughị okè, ma ha na-akụziri ụmụ ha ihe, na-agba ha ume, na-akwado ha, na-adọkwa ha aka ná ntị. Ihe mere ha ji eme ihe a niile bụ na ha chọrọ ka ihe gaziere ụmụ ha, chọọkwa ka ha na-enwe obi ụtọ. Ma, gịnị ka ha ga-achọ ka ụmụ ha mee? Ha ga-achọ ka ụmụ ha hụkwa ha nanya ma mee ihe ndị ahụ ga-abara ha uru, ha kụziiri ha. Ọ bụ na Nna anyị nke eluigwe ekwesịghị ịtụanya ka anyị hụ ya nanya iji gosi na obi dị anyị ụtọ maka ihe niile o meere anyị?GEE NTỊ NOLU YANasụsụ mbụ e ji dee Baịbụl, okwu ahụ bụ ige ntị pụtakwara irube isi. Ọ bụrụ na anyị asị nwatakịrị gee nne na nna gị ntị, ihe anyị na-agwa ya bụ ka o rubere ha isi, ọ bụghị ya? Nihi ya, ige ntị nolu Chineke pụtara ịmata ihe ọ na-ekwu na irubere ya isi. Ebe ọ bụ na anyị anaghị anụ olu Chineke taa, otú anyị si ege ntị nolu ya bụ ịgụ Okwu ya bụ Baịbụl na ime ihe ndị anyị mụtara na ya.1 Jọn 5:3.E nwere ihe Jizọs kwuru gosiri uru ige ntị nolu Chineke bara. Ọ sịrị: Ọ bụghị naanị achịcha ga-eme ka mmadụ dị ndụ, kama ọ bụ okwu niile nke na-esi nọnụ Jehova pụta. Matiu 4:4 Iri nri dị anyị ezigbo mkpa. Ma, nke bụ eziokwu bụ na ịmụ banyere Chineke dị mkpa karịa nri. Nihi gịnị? Eze Sọlọmọn kwuru, sị: Amamihe bụ ihe nchebe, dịkwa ka ego bụ ihe nchebe; ma ihe ihe ọmụma ji ka mma bụ na amamihe na-echebe ndị nwe ya ndụ. Ekliziastis 7:12 Amamihe si naka Chineke nwere ike ichebe anyị taa ma nyere anyị aka ime mkpebi ndị ga-eme ka anyị nweta ndụ ebighị ebi nọdịnihu.RAPARA YA NAHỤỌ kwa i chetara ihe atụ ahụ Jizọs mere e kwuru banyere ya nisiokwu bu nke a ụzọ? Ọ sịrị: Ọnụ ụzọ ámá nke na-eduba ná ndụ dị warara, okporo ụzọ ya dịkwa mkpagide, ndị na-achọta ya dịkwa ole na ole. Matiu 7:13, 14 Ọ bụrụ na anyị chọrọ ịga ije nokporo ụzọ ahụ, rutekwa ebe anyị na-aga, ya bụ, ndụ ebighị ebi, ọ ga-adị mma ka anyị na-esochi onye ma ụzọ ahụ anya. Ọ bụ ihe a mere anyị ji kwesị ịnọ Chineke nso. Abụ Ọma 16:8 Oleekwanụ otú anyị ga-esi eme ya?Kwa ụbọchị, e nwere ọtụtụ ihe anyị ga-emerịrị, nweekwa ọtụtụ ihe anyị ga-achọ ime. Ihe ndị ahụ nwere ike ime ka anyị ghara inwe oge chebara ihe ndị Chineke chọrọ ka anyị mee echiche. Ọ bụ ya mere Baịbụl ji gwa anyị, sị: Na-echesinụ nche ike ka otú unu si na-eje ije ghara ịdị ka ndị na-amaghị ihe kama dị ka ndị maara ihe, na-azụtara onwe unu oge kwesịrị ekwesị, nihi na ụbọchị ndị a jọrọ njọ. Ndị Efesọs 5:15, 16 Otú anyị si anọ Chineke nso bụ ime ka adịm ná mma anyị na ya bụrụ ihe kacha anyị mkpa ná ndụ.Matiu 6:33.Ọ DỊ GỊ NAKA IKPEBI IHE Ị GA-EMEỌ bụ eziokwu na e nweghị ihe ị ga-emeli iji gbanwee ihe ndị merela eme, ma e nwere ihe ndị i nwere ike ime ka ọdịnihu gị na nke ndị ị hụrụ nanya dị mma. Baịbụl gosiri na Jehova Chineke, Nna anyị nke eluigwe, hụrụ anyị nanya nakwa na ọ na-eme ka anyị mata ihe ndị ọ chọrọ ka anyị na-eme. Legodị ihe Maịka onye amụma kwuru.Ọ sịrị: Gị mmadụ, ọ gwawo gị ihe dị mma. Gịnị ka Jehova na-achọ naka gị ma ọ bụghị ime ihe nikpe ziri ezi na ịhụ obiọma nanya nakwa iji obi umeala soro Chineke gị na-eje ije?Maịka 6:8.Ị ga-eso Jehova na-eje ije otú ahụ ọ gwara anyị mee ma nweta ngọzi ebighị ebi o kwere ndị mere otú a ná nkwa? Ọ dị gị naka ikpebi ihe ị ga-eme.Ndị Dị Umeala nObi Ga-enweta ỤwaỌtụtụ nime anyị ahụtụla ka a na-agbagọ ikpe nakwa ka ndị ọjọọ na-emegbu ndị aka ha dị ọcha. È nwere mgbe ikpe na-ezighị ezi na mmegbu na-agaghịzi adị?Abụ Ọma 37zara ajụjụ a. O kwukwara ihe ndị ga-enyere anyị aka taa. Legodị otú o si zaa ajụjụ ndị a.Olee otú anyị kwesịrị isi mesoo ndị na-emegbu anyị?Amaokwu nke mbụ na nke abụọ.Gịnị ga-eme ndị ọjọọ?Amaokwu nke iri.Gịnị ga-eme ndị ezi omume nọdịnihu?Amaokwu nke iri na otunanke iri abụọ na itoolu.Gịnị ka anyị kwesịrị ime ugbu a?Amaokwu nke iri atọ na anọ.Abụ Ọma nke 37mere ka o doo anya na ihe ga-adịrị ndị nwere olileanya nebe Jehova nọ ma na-edebe ụzọ ya mma nọdịnihu. Obi ga-adị Ndịàmà Jehova ụtọ ka gị na ha mụwa Baịbụl. Ọ ga-enyere gị aka ịmụta otú gị na ndị ezinụlọ gị ga-esi soro ná ndị ga-enweta ndụ nọdịnihu. 