 Agụmakwụkwọ ed-IB  Ndịàmà Jehova na AgụmakwụkwọPeeji Mbụ na nke Ndị Bipụtara Akwụkwọ AA naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a.Ị chọọ inye onyinye, biko gaa na donate.jw.org.Ọ gwụlakwa ma e gosiri nsụgharị ọzọ, nhota Akwụkwọ Nsọ nile e mere na broshuọ a sitere naBible Nsọ nke Union Version,na-asụpe okwu nile nụdị e ji eme ihe noge a. Nebe e dereNWka ọ na-eso nhota okwu, ọ na-egosi na nsụgharị ahụ sitere naNew World Translation of the Holy ScripturesWith Referencesnke dị nasụsụ Bekee.Igbo ed-IB 1995, 2002 Watch Tower Bible and Tract Society of PennsylvaniaIhe Ndị Dị nIme YaNzube nke Broshuọ AỌKÀ ihe ọmụma ụwa bụ onye Netherlands bụ Spinoza dere, sị: Agbalịwo m ịhapụ ịchị ihe ụmụ mmadụ na-eme ọchị, ịhapụ iruru ha újú, ma ọ bụ ịkpọ ha asị, kama nke ahụ ịghọta ha. Dị ka onye nkụzi, ị na-eche ihe ịma aka nke ịgbalị ịghọta echiche, nzụlite, na nkwenkwe nke ụmụ akwụkwọ ị na-elekọta, gụnyere ụmụ akwụkwọ bụ ụmụ Ndịàmà Jehova. Noge ụfọdụ, ụmụ akwụkwọ dị otú ahụ pụrụ iyi ka ha gbara iche nokwu ụfọdụ. Ma mgbe o doro anya na omume ndị dị otú ahụ sitere ná nkwenkwe okpukpe na omume nke nwa akwụkwọ, ha kwesịrị ka i lebara ha anya. Watch Tower Bible and Tract Society òtù ọrụ na-ebipụta akwụkwọ nke Ndịàmà Jehova wepụtara broshuọ nke a, a hazikwara ya inyere gị aka ịghọta ụmụ akwụkwọ bụ Ndịàmà karị. Anyị nwere olileanya na ị ga-ewepụta oge dị mkpa iji jiri nlezianya gụọ ya.Ịghọta nkwenkwe okpukpe nke onye ọzọ achọghị na ị ga-anakwere ma ọ bụ gbasoo ha, inye mmadụ ihe ọmụma abụghịkwa ime ndị na-eso ụzọ. Broshuọ nke a adịghị achọ ịmanye gị ma ọ bụ ụmụ akwụkwọ gị ịnakwere echiche dị iche iche nke okpukpe Ndịàmà. Ọchịchọ anyị bụ ị inye gị ihe ọmụma banyere ụkpụrụ na nkwenkwe ndị ndị nne na nna nke ụfọdụ nime ụmụ akwụkwọ gị na-akụziri ha, ka o wee kara gị mfe ma ịghọta ụmụaka Ndịàmà ma iso ha rụkọọ ọrụ. Otú ọ dị, ihe a na-akụziri ụmụaka na ihe ha na-eme nwere ike ha agaghị ekwekọ mgbe nile, ebe ọ bụ na nwata nke ọ bụla na-amụta ịzụlite akọ na uche nke ya.Dị ka ihe ka ọnụ ọgụgụ nime ndị nne na nna, Ndịàmà Jehova chọrọ ka ụmụ ha rite uru kachasịnụ site nagụmakwụkwọ ha. Iji mezuo nke ahụ, ha na-akụziri ụmụ ha ikwenyere ndị nkụzi ha. Naka nke ọzọ, ndị nne na nna bụ Ndịàmà na ụmụ ha na-enwe ekele mgbe ndị nkụzi mesoro ha ihe ná nghọta na nkwanye ùgwù.Ndịàmà Jehova bụ ndị Kraịst a mazuru nụwa nile. Otú ọ dị, a na-aghọtahie ha mgbe ụfọdụ. Ya mere, olileanya anyị bụ na broshuọ nke a ga-enyere gị aka ịghọta ụmụaka Ndịàmà ị na-elekọta nke ọma karị. Karịsịa, anyị nwere olileanya na ị ga-ahụ ihe mere, nọnọdụ ụfọdụ kpọmkwem, ha pụrụ iji na-azọrọ ikike nke ịdị iche.Ụzọ Ndịàmà Jehova Si Ele Agụmakwụkwọ AnyaDỊ KA nhota a sitere nakwụkwọThe World Book Encyclopediana-egosi, otu nime nzube bụ isi nke agụmakwụkwọ bụ ịzụ ụmụaka maka ndụ a na-adị kwa ụbọchị, nke na-agụnye ime ka ha nwee ike ilekọta mkpa dị iche iche nke ezinụlọ nọdịnihu. Ndịàmà Jehova kwenyere na nke a bụ ibu ọrụ dị nsọ. Bible nonwe ya na-asị: Ma ọ bụrụ na onye ọ bụla ebughị ụzọ cheere ndị nke aka ya ihe na-akpa ha, ma nke kachasị ndị ezinụlọ nke aka ya, ọ gọnarịwo okwukwe anyị, jọkarịakwa onye na-ekweghị ekwe ná njọ. 1 Timoti 5:8 Afọ ndị e ji gaa akwụkwọ na-akwadebe ụmụaka maka ibu ọrụ ndị ha ga-ebu ná ndụ. Nihi ya, Ndịàmà na-eche na e kwesịrị iji agụmakwụkwọ kpọrọ oké mkpa.Agụmakwụkwọ kwesịrị inyere ndị mmadụ aka ịghọ ndị òtù bara uru nke ọha mmadụ. O kwesịkwara inyere ha aka iwulite nghọta nke ihe nketa ọdịbendị ha na ibi ndụ na-eju afọ karị.The World Book EncyclopediaNdịàmà na-agbalịsi ike ibi ndụ kwekọrọ niwu Bible: Ihe ọ bụla unu na-arụ, jirinụ obi unu dum rụọ ya, dị ka a ga-asị na unu na-arụrụ Onyenwe anyị, ọ bụghịkwa ụmụ mmadụ. Ndị Kọlọsi 3:23,Todays English Version Ụkpụrụ nke a metụtara akụkụ nile nke ndụ a na-adị kwa ụbọchị, gụnyere ụlọ akwụkwọ. Nihi ya Ndịàmà na-agba ndị ha na-eto eto ume ịrụsi ọrụ ike na iji ọrụ ndị e kenyere ha nụlọ akwụkwọ kpọrọ mkpa.Ihe ọ bụla unu na-arụ, jirinụ obi unu dum rụọ ya, dị ka a ga-asị na unu na-arụrụ Onyenwe anyị, ọ bụghịkwa ụmụ mmadụ.Ndị Kọlọsi 3:23,Todays English VersionBible na-akụzikwa ịnọ nokpuru iwu mba mmadụ bi na ya. Ya mere mgbe ịga akwụkwọ bụ iwu ruo otu afọ ndụ kpọmkwem, Ndịàmà Jehova na-eme ihe iwu a chọrọ.Ndị Rom 13:1-7.Ntụrụndụ dị mma, egwú, ihe omume ntụsara ahụ, mmega ahụ, na nleta nke ọbá akwụkwọ dị iche iche na ebe ndebe ihe mgbe ochie na-ekerecha òkè dị mkpa nagụmakwụkwọ a haziri nke ọmaNelelịghị ịdị mkpa nke ọzụzụ maka ndụ a na-adị kwa ụbọchị, Bible na-egosi na ọ bụghị nke a ị bụ ihe mgbaru ọsọ nke agụmakwụkwọ, ọ bụghịkwanụ nke bụ isi. Agụmakwụkwọ gara nke ọma kwesịrị ịkụnye nime ụmụaka ọṅụ nke ibi ndụ ma nyere ha aka iwere ọnọdụ ha netiti ọha mmadụ dị ka ndị mmadụ a haziri nke ọma. Nihi ya, Ndịàmà Jehova na-eche na nhọrọ nke ihe ndị a na-eme nèzí ọnụ ụlọ akwụkwọ dị oké mkpa. Ha kwenyere na ntụrụndụ dị mma, egwú, ihe omume ntụsara ahụ, mmega ahụ, nleta nke ọbá akwụkwọ dị iche iche na ebe ndebe ihe mgbe ochie, na ihe ndị ọzọ, na-ekere òkè dị mkpa nagụmakwụkwọ a haziri nke ọma. Ná ntụkwasị, ha na-akụziri ụmụ ha ịkwanyere ndị meworo okenye ùgwù na ịchọ ohere dị iche iche iji nyere ha aka.Gịnị Banyere Inwetakwu Agụmakwụkwọ?Nihi nkà na ụzụ ọhụrụ, ohere inweta ọrụ na-anọgide na-agbanwe. Nihi ya, ọtụtụ ndị na-eto eto aghaghị ịrụ ọrụ nakụkụ ma ọ bụ nọrụ ndịha na-enwebeghị ọzụzụ na ha kpọmkwem. Ebe ọ dị otú ahụ, àgwà ọrụ na ọzụzụ onwe onye ha, karịsịa ikike ha ikwekọ ná mgbanwe, ga-aba uru ọbụna karị nye ha. Nihi ya, ọ ka mma ka ụmụ akwụkwọ ghọọ ndị toruworo ogo mmadụ nwere, dị ka onye edemede nOge Ntụte bụ Montaigne si kwuo ya, isi a kwadebere nke ọma kama ịbụ isi a wụjuru ihe.Enweghị ọrụ, nke na-emetụta ma mba ndị bara ọgaranya ma ndị dara ogbenye, na-eyikarị ndị na-eto eto bụ ndị na-enweghị iru eru zuru ezu egwu. Ya mere, ọ bụrụ na ohere ọrụ emee ka ịgbakwụnye ọzụzụ ọzọ nọtụtụ kasị ala iwu chọrọ dị mkpa, ọ dịịrị ndị nne na nna iduzi ụmụ ha nime mkpebi banyere inwetakwu agụmakwụkwọ, na-atụle ma uru ndị a ga-erite ma àjà ịgụkwu akwụkwọ ga-achọ ka a chụọ.Otú ọ dị, o yikarịrị ka ị ga-ekwenye na ọganihu ná ndụ na-agụnye ihe karịrị ị ụba ihe onwunwe. Noge ndị a, ihe nile funarịrị ndị ikom na ndị inyom ndị ndụ ha dum mikpuworo nọrụ ha mgbe ọrụ ha funarịrị ha. Ụfọdụ nne na nna ejiriwo ndụ ezinụlọ ha na oge ha gaara eji soro ụmụ ha nọkọọ chụọ àjà, na-atụfu ohere ọma nke inyere ha aka itolite, nihi na ọrụ ego rikpuru ha.Nụzọ doro anya, agụmakwụkwọ a haziri nke ọma kwesịrị iburu nuche na a chọrọ ihe karịrị ụba ihe onwunwe iji mee ka anyị nwee obi ụtọ nezie. Jisọs Kraịst sịrị: E dewo ya: Mmadụ adịghị adị ndụ ị nachịcha, kama nokwu ọ bụla nke na-esite nọnụ Chineke. Matiu 4:4,New International Version Dị ka ndị Kraịst, Ndịàmà Jehova na-aghọta ịdị mkpa nke ịzụlite àgwà omume ọma na nke ime mmụọ nakwa ịkwadebe onwe ha maka ilekọta mkpa ha nke ihe ndị a na-ahụ anya.Usoro Ihe Omume AgụmakwụkwọNIHI otú ha si were ọrụ nkụzi Bible ha nihe dị mkpa, ụfọdụ pụrụ iche na ha enweghị mmasị nagụmakwụkwọ nkịtị. Ma ọ dịghị otú ahụ. Iji kụziere ndị ọzọ ihe, onye nkụzi aghaghị ibu ụzọ mụọ ihe, nke a na-achọkwa ọzụzụ na ntụziaka kwesịrị ekwesị. Ya mere tinyere iji ọmụmụ akwụkwọ nkịtị eme ihe nke ọma, Ndịàmà Jehova eri ọtụtụ afọ eritewo uru site nusoro ihe omume agụmakwụkwọ na ụlọ akwụkwọ dị iche iche ndị Watch Tower Society na-eduzi. Ndị a enyeworo Ndịàmà na ndị ọzọ aka imewanye nke ọma nuche, nomume, na nime mmụọ.Dị ka ihe atụ, nọtụtụ mba Ndịàmà echewo ihe ịma aka pụrụ iche ihuụzọ isi kụziere ndị nweworo ohere dị nta ma ọ bụ ndị na-enweghị ma ọlị inweta agụmakwụkwọ kwesịrị ekwesị ihe wee si otú ahụ ghara ịma ka e si agụ na ka e si ede. Iji gboo mkpa nke a, Watch Tower Society ahaziwo usoro ihe omume ịmụ ka e si agụ ma na-ede.Na Nigeria, dị ka ihe atụ, Ndịàmà Jehova eduziwo klas ịgụ na ide ihe eri 1949. Ka ọ na-erule 1961, ọtụtụ puku ndị Nigeria esiwo na ya mụta ịgụ ihe, ihe ndekọ ndị e nwekwara na-egosi na nagbata 1962 na 1994, a kụziiri ngụkọta nke 25,599 ndị ọzọ toruworo ogo mmadụ ịgụ na ide ihe na klas ndị a. Nchọpụta e mere nisi nso a gosiri na ihe karịrị 90 pasent nke Ndịàmà Jehova na Nigeria maara ka e si agụ na ka e si ede, ma e jiri ya tụnyere ihe na-erughị 50 pasent nke ihe fọdụrụ nụba mmadụ ya. Na Mexico, Watch Tower Society eduziwo klas ịgụ na ide ihe dị iche iche eri 1946. Nime 1994, a kụziiri ihe karịrị 6,500 mmadụ ịgụ na ide ihe. Nagbata 1946 na 1994, e nyeere ihe karịrị 127,000 mmadụ aka ịbụ ndị maara ka e si agụ na ka e si ede. A haziwokwa klas ịmụ ịgụ na ide ihe nọtụtụ mba ndị ọzọ, dị ka Bolivia, Cameroon, Honduras, na Zambia.Ọtụtụ mgbe ndị nlekọta agụmakwụkwọ nala ebe ndị a haziworo ha anakwerewo usoro ihe omume ịmụ ịgụ na ide ndị dị otú ahụ. Dị ka ihe atụ, na Mexico otu onye ọrụ obodo dere, sị: Enwere m ekele maka nkwado unu, naha gọọmenti steti a kwa, m na-enye unu ozi ekele ha si nezi obi maka ọrụ ọma unu na-aga nihu maka abamuru nke ndị mmadụ niwetara ndị na-amaghị ka e si agụ na ka e si ede ìhè nke ihe ọmụma. . . . M na-ekpere unu ekpere ọganihu nọrụ nkụzi unu.Ụlọ Akwụkwọ Ije Ozi Ọchịchị ChinekeỤmụ akwụkwọ nỤlọ Akwụkwọ Ije Ozi Ọchịchị Chineke na-anata ọzụzụ nịgụ ihe na ikwu okwu nihu ọhaNihi na ha na-ewere ọrụ nkụzi Bible ha nihe dị oké mkpa, Ndịàmà Jehova na-agbalịsi ike imeziwanye ihe nikike ha ịkọwara ndị ọzọ nkụzi nile nke Bible. Iji nye ụdị enyemaka a, na nke ọ bụla nihe karịrị 78,000 ọgbakọ gburugburu ụwa, a na-enwe nzukọ a na-akpọ Ụlọ Akwụkwọ Ije Ozi Ọchịchị Chineke kwa izu. Ndị nile debanyere aha ha, ma hà bụ Ndịàmà ma ọ bụ na ha abụghị, na-eso nusoro inye okwu dị mkpirikpi nisiokwu e bu ụzọ họrọ nihu ndị na-ege ntị. Nagbanyeghị ihe bụ afọ ndụ ha, ụmụ akwụkwọ ahụ na-anara ndụmọdụ site nọnụ onye nduzi ná nzube nke ịzụ ha ná nkà dị iche iche nke ịgụ ihe na ikwu okwu nihu ọha. Ọbụna ndị kasị nwata, ngwa ngwa ha matara ka e si agụ ihe, pụrụ idebanye aha ma nata ọzụzụ a, nke na-abara ha urunakụkụ ndị ọzọkwa, gụnyere nọmụmụ akwụkwọ nkịtị ha. Ọtụtụ ndị nkụzi ekwuwo na ụmụ akwụkwọ Ndịàmà yiri ka ha na-akọwapụtakarị onwe ha nnọọ nke ọma.A na-agbasi ịgụ akwụkwọ ume ike nime ọgbakọ ha, a na-agbakwa ezinụlọ nke ọ bụla ume notu aka ahụ inwe ọbá akwụkwọ ezinụlọ nke nwere ụdị akwụkwọ dị iche icheỌzọkwa, a na-agba ọgbakọ nke ọ bụla nke Ndịàmà Jehova ume inwe nỤlọ Nzukọ Alaeze ya, ma ọ bụ nebe nzukọ ya, ọbá akwụkwọ nwere ihe ndị na-enye aka ịmụ Bible, akwụkwọ ọkọwa okwu, na akwụkwọ ntụaka ndị ọzọ. Ndị nile na-abịa nzukọ nỤlọ Nzukọ Alaeze pụrụ iji ọbá akwụkwọ a mee ihe. A na-agbasi ịgụ akwụkwọ ume ike nime ọgbakọ ha, a na-agbakwa ezinụlọ nke ọ bụla ume notu aka ahụinwe ọbá akwụkwọ ezinụlọ nke nwere ụdị akwụkwọ dị iche iche na-atụle mkpa ụmụaka na ndị okenye.Ụlọ Akwụkwọ Ndị ỌzọWatch Tower Society na-eduzikwa ụlọ akwụkwọ dị iche iche maka ịzụ ndị ozi ala ọzọ, ma ụmụ nwoke ma ụmụ nwanyị, nakwa ụlọ akwụkwọ maka ịzụ ndị ikom nwere ibu ọrụ ije ozi nọgbakọ ebe ha bi. Ụlọ akwụkwọ ndị a bụ ihe àmà ndị ọzọ nke na Ndịàmà Jehova na-ewere agụmakwụkwọ nihe dị oké mkpa.Ihe Ịma Aka nke Ịdị Iche nOkpukpeNOGE nile Mgbe Ụwa Na-emepechabeghị Anya, ụmụ amaala nke otu mba na-ekpekarị otu okpukpe. Noge na-adịchabeghị anya dị ka na narị afọ nke 19, Europe na-ekpe ị okpukpe ole na ole bụ isi: okpukpe Katọlik na okpukpe Protestant nebe ọdịda anyanwụ, okpukpe Orthodox na Alakụba nebe ọwụwa anyanwụ, na okpukpe ndị Juu. Nụzọ ihe ịrụ ụka na-adịghị ya, ịdị iche iche juru ebe nile taa na Europe na gburugburu ụwa nile. Okpukpe ndị a na-amaghị ama agbanyewo mkpọrọgwụ, bụrụ ndị ụfọdụ ndị netiti ụmụ amaala nonwe ha nakweere ma ọ bụ bụrụ ndị ndị si mba ọzọ kwafeta na ndị gbara ọsọ ndụ webatara.Nihi ya, taa ná mba ndị dị ka Australia, Britain, France, Germany, na United States, anyị na-ahụ ndị Alakụba, ndị Buddha, na ndị Hindu. Notu oge ahụ, Ndịàmà Jehova, dị ka ndị Kraịst, na-ejesi ozi ike nihe karịrị 230 ala; ha aghọwo òtù okpukpe nke abụọ kasị ibu nItali na Spain. Na nke ọ bụla nime mba 14, ọnụ ọgụgụ ndị òtù ha na-arụsi ọrụ ike karịrị 100,000.Lee igbe,peji nke 15.Ndịàmà JehovaOkpukpe Zuru Ụwa ỌnụMbaNdị Na-arụsi Ọrụ IkeArgentina111,186Brazil416,638Britain132,440Canada112,960France126,508Germany170,346Itali214,446Japan206,617Mexico443,640Nigeria191,439Philippines121,017Poland123,930Spain100,928U.S. of America956,346Ịdị iche iche nke okpukpe ndị e nwere ná mba pụrụ ịbụrụ onye nkụzi ihe ịma aka. Dị ka ihe atụ, a pụrụ iwelite ajụjụ ndị dị mkpa banyere ememe ndị na-ewu ewu: È kwesịrị ịmanye nwa akwụkwọ ọ bụla ime ememe nilenagbanyeghị okpukpe ya? Ihe ka nọnụ ọgụgụ nwere ike ha agaghị ahụ ihe ọjọọ ọ bụla nememe ndị dị otú ahụ. Otú ọ dị, ọ bụ na e kwesịghịkwa ịkwanyere echiche ezinụlọ ndị so nìgwè ndị ka nta ùgwù? E nwekwara ihe ọzọ a ga-atụle: Ná mba ebe iwu na-ekewa okpukpe na Ọchịchị, e tinyeghịkwa nkụzi okpukpe nusoro ihe ndị a na-akụzi, ọ bụ na ụfọdụ agaghị ele ya anya dị ka ihe na-ekwekọghị ekwekọ ime ka ememe ndị dị otú ahụ bụrụ iwu nụlọ akwụkwọ?Ụbọchị ỌmụmụNghọtahie pụrụ ọbụna ibilite banyere ememe ndị yiri ka ha enwetụghị ihe jikọrọ ha na okpukpe. Nke a bụ eziokwu banyere ụbọchị ọmụmụ, nke a na-eme nọtụtụ ụlọ akwụkwọ. Ọ bụ ezie na Ndịàmà Jehova na-akwanyere ikike ndị ọzọ nwere ime ememe ụbọchị ọmụmụ ùgwù, ihe ịrụ ụka adịghị ya na ị maara na ha na-ahọrọ ịhapụ ikere òkè nememe ndị dị otú ahụ. Ma eleghị anya ị maghị ihe kpatara ha na ụmụ ha jiworo kpebie ịhapụ ikere òkè nememe ndị a.Le livre des religionsAkwụkwọ Okpukpe Dị Iche Iche, akwụkwọ nkà ihe ọmụma a na-ekesa nke ukwuu na France, na-akpọ omenala nke a ememe omenala ma denye ya netiti ememe ndị na-emetụtaghị okpukpe. Ọ bụ ezie na a na-ele ya anya taa dị ka omenala na-emetụtaghị okpukpe nke na-adịghị emerụ ahụ, ememe ụbọchị ọmụmụ gbara mkpọrọgwụ nezie nikpere arụsị.Akwụkwọ bụThe Encyclopedia Americanambipụta nke 1991 na-asị: Ọha mmadụ oge ochie nke Ijipt, Gris, Rom, na Peasia mere ememe ụbọchị ọmụmụ nke chi dị iche iche, ndị eze, na ndị a ma ama. Ndị na-ede akwụkwọ bụ Ralph na Adelin Linton na-ekpughe ihe bụ isi kpatara nke a. Nakwụkwọ ha bụThe Lore of BirthdaysNkụzi Omenala Banyere Ụbọchị Ọmụmụ, ha na-ede, sị: Mesọpọtemia na Ijipt, ebe mmalite nke mmepeanya, bụkwa ala ndị mbụ ebe ụmụ mmadụ chetara ma nye ụbọchị ọmụmụ ha nsọpụrụ. Idebe ihe ndekọ ụbọchị ọmụmụ dị mkpa noge ochie nụzọ bụ isi nihi na ụbọchị ọmụmụ dị mkpa maka ikenye akara aka. Njikọ nke a e jikọrọ ya na ịgụ kpakpando kpọmkwem bụ ihe na-akpata oké nchegbu nye onye ọ bụla na-ezere ịgụ kpakpando nihi ihe Bible na-ekwu banyere ya.Aịsaịa 47:13-15.Mgbe ahụ ọ bụghị ihe ijuanya na anyị na-agụ nakwụkwọThe World Book Encyclopedia,sị: NdịKraịst oge mbụ emeghị ememe ncheta ọmụmụ Ya nke Kraịst nihi na ha lere ememe ncheta ọmụmụ nke onye ọ bụla anya dị ka omenala ndị ọgọ mmụọ.Mpịakọta nke 3, peji nke 416.Ndịàmà na-enwe obi ụtọ nigwurikọ egwuNiburu ihe ndị dị nelu nuche, Ndịàmà Jehova na-ahọrọ ịhapụ ikere òkè nememe nile nke ụbọchị ọmụmụ. Nezie ọmụmụ nke nwatakịrị bụ ihe omume obi ụtọ, nke dị ebube. Dị ka ihe sitere nokike, ndị nne na nna nile na-aṅụrị ọṅụ ka ụmụ ha na-eto ma na-agbanwe ka afọ nke ọ bụla na-agabiga. Ndịàmà Jehova na-enwetakwa ọṅụ dị ukwuu nigosipụta ịhụya ha maka ezinụlọ na ndị enyi ha site ninye onyinye na igwurikọ egwu. Otú ọ dị, nihi mmalite nke ememe ncheta ọmụmụ, ha na-ahọrọ ime otú ahụ noge ndị ọzọ nafọ dum.Luk 15:22-25;Ọrụ 20:35.KrismasA na-agba Krismas gburugburu ụwa, ọbụna nọtụtụ mba na-abụghị nke ndị Kraịst. Ebe ihe ka ọnụ ọgụgụ nokpukpe nile nke Krisendọm nakweere ụbọchị ezumike nke a, ọ pụrụ nnọọ iyi ihe na-eju anya na Ndịàmà Jehova na-ahọrọ ịhapụ ime ya. Nihi gịnị ka o ji dị otú ahụ?Dị ka ọtụtụ akwụkwọ nkà ihe ọmụma na-ekwu nụzọ doro anya, a kanyere ụbọchị ọmụmụ Jisọs ịbụ na December 25 najụghị ase ka ọ dabakọọ nememe ndị Rom na-ekpere arụsị. Rịba ama nkwupụta ndị na-esonụ e wetara site nakwụkwọ ntụaka dị iche iche:A maghị ụbọchị ọmụmụ Kraịst. Oziọma ndị ahụ ekwughị ma ụbọchị ma ọnwa ọ bụ.New Catholic Encyclopedia,Mpịakọta nke Abụọ, peji nke 656.Ememe Saturnalia na Rom nyere ihe ilereanya maka ihe ka ukwuu nime omenala erimeri nke oge Krismas.Encyclopædia of Religion and EthicsIhe ka ukwuu nomenala nile nke Krismas na-ewu ewu ugbu a na Europe, ma ọ bụ ndị e dekọrọ site noge ndị gara aga, abụghị ezigbo omenala ndị Kraịst, kama ha bụ omenala ndị ọgọ mmụọ ndị Chọọchị webataworo ma ọ bụ kwere ka ha dịrị. . . . Ememe Saturnalia na Rom nyere ihe ilereanya maka ihe ka ukwuu nime omenalaerimerinke oge Krismas.Encyclopædia of Religion and EthicsEdinburgh, 1910, nke James Hastings bụ editọ ya, Mpịakọta nke Atọ, peji nke 608-609.A gbawo Krismas na December 25 nime chọọchị nile nke ndị Kraịst eri narị afọ nke anọ. Noge ahụ, nke a bụ ụbọchị nke ememe ndị na-ekpere arụsị nke etiti oge oyi nke a na-akpọ Ọmụmụ Latin,natale nke Anyanwụ, ebe ọ bụ na anyanwụ na-eyi ka a mụghachiri ya ka oge ụbọchị hà na-adịwanye ogologo. Na Rom, Chọọchị ahụ webatara omenala nke a na-ewu nnọọ ewu . . . site ninye ya nghọta ọhụrụ.Encyclopædia Universalis,1968, French Mpịakọta nke 19, peji nke 1375.Mmalite nke oriri Krismas bụ nke ime ihe dị iche site nememe ndị na-ekpere arụsị bụSol InvictusMithra kpalitere. Naka nke ọzọ, December 25, bụ ụbọchị etiti oge oyi, bụ nke e jikọrọ ya na ìhè nke tiwapụrụ nụwa site na Kraịst, e sikwa otú a bugharịa ihe atụ nkeSol Invictuska ọ bụrụ nke Kraịst.Brockhaus Enzyklopädie,German Mpịakọta nke 20, peji nke 125.Mgbe ha na-amụta ihe ndị bụ eziokwu banyere Krismas, olee otú ụfọdụ siworo meghachi omume?TheEncyclopædia Britannicana-ekwu, sị: Na 1644 ndịpuritannke England ji Òtù Ndị Ome Iwu machibido ime oriri ma ọ bụ ememe okpukpe ọ bụla, ná ndabere nke na ọ Krismas bụ oriri ndị ọgọ mmụọ, nyekwa iwu ka e jiri ibu ọnụ debe ya. Charles nke Abụọ tụteghachiri ememe ahụ, ma ndị Scotland rapagidere nechiche ndị Puritan. Ndị Kraịst oge mbụ agbaghị Krismas, Ndịàmà Jehova adịghịkwa agba ya taa ma ọ bụ na-ekere òkè nihe omume ndị e jikọrọ ha na Krismas.Otú ọ dị, Bible na-ekwu okwu ọma banyere inye onyinye ma ọ bụ ịkpọ ezinụlọ na ndị enyi òkù ịbịa maka nri na-enye ọṅụ noge ndị ọzọ. Ọ na-agba ndị nne na nna ume ịkụziri ụmụ ha isi nezi obi na-emesapụ aka, kama inye onyinye ị mgbe ọha na eze na-atụ anya ka e mee otú ahụ. Matiu 6:2, 3 A na-akụziri ụmụ Ndịàmà Jehova ikwe ka ndị ọzọ biri na ịkwanyere mmadụ ùgwù, nke a gụnyekwara ịnakwere ihe ruuru ndị ọzọ ịgba Krismas. Nakụkụ nke ha, ọ na-amasị ha mgbe a kwanyeere mkpebi ha nke ekereghị òkè nememe nile nke Krismas ùgwù.Ememe Ndị ỌzọNdịàmà Jehova na-ewere otu nguzo ahụ banyere ụbọchị ezumike ndị ọzọ nke okpukpe ma ọ bụ ndị na-abụchaghị maka okpukpe ndị na-ewere ọnọdụ noge afọ ije akwụkwọ nala dị iche iche, dị ka ememe nile nke June na Brazil, Epifani na France, Carnival na Germany, Setsubun na Japan, na Halloween na United States. Banyere ndị a ma ọ bụ ememe ndị ọzọ kpọmkwem a na-akpọghị aha nebe a, ndị nne na nna bụ Ndịàmà ma ọ bụ ụmụ ha ga-enwe obi ụtọ nezie ịza ajụjụ ọ bụla ị pụrụ inwe.Ụkpụrụ Omume Ndị Kwesịrị Nkwanye ÙgwùNDỊ Kraịst oge mbụ nwere obi ike karịsịa. Noge ajọ mkpagbu nke narị afọ atọ mbụ, ndị Rom na-ekpere arụsị gburu ọtụtụ nime ha nihi ịjụ ife onye ọchịchị alaeze ukwu. Mgbe ụfọdụ, a na-eguzobe ebe ịchụàjà námá egwuregwu. Iji nwere onwe ha, ị ihe ndị Kraịst gaara emewo bụ isure ntakịrị ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ iji nakwere ọdịdị ịbụ chi nke onye ọchịchịalaeze ukwu. Otú ọ dị, ole na ole kwenyere. Ihe ka nọnụ ọgụgụ họọrọ ịnwụ kama ịjụ okwukwe ha.Noge a, ndị Kraịst bụ Ndịàmà Jehova na-ewere nguzo yiri nke ahụ nihe banyere nnọpụiche ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Dị ka ihe atụ, nguzo ha siri ike nihu ọchịchị Nazi bụ ihe akụkọ e mere ndekọ ya. Tupu na mgbe Agha Ụwa nke Abụọ gasịrị, ihe dị ka otu ụzọ nụzọ anọ nke Ndịàmà bụ ndị Germany nwụrụ, karịsịa nogige ịta ahụhụ dị iche iche, nihi na ha nọgidere na-anọpụ iche ma jụ ikwu Heil Hitler. E ji aka ike kewapụ ụmụaka nebe ndị nne na nna ha bụ Ndịàmà nọ. Nagbanyeghị nrụgide ahụ, ndị na-eto eto guzosiri ike ma jụ ịbụ ndị e metọrọ site ná nkụzi ndị na-esiteghị nAkwụkwọ Nsọ bụ ndị ndị ọzọ nwara ịmanye ha.Igbuchapụrụ ỌkọlọtọNdịàmà Jehova abụghị ndị a na-echekarị mkpagbu dị ilu dị otú ahụ ihu taa. Ka o sina dị, nghọtahie na-ebilite mgbe ụfọdụ nihi mkpebi sitere nọchịchọ obi nke Ndịàmà na-eto eto mere ịhapụ ikere òkè nememe dị iche iche nke ịhụ mba nanya, dị ka igbuchapụrụ ọkọlọtọ.Nyeghachinụ Siza ihe dịịrị Sizanyeghachikwanụ Chineke ihe dịịrị ChinekeMatiu 22:21,Jerusalem BibleA na-akụziri ụmụ Ndịàmà Jehova ka ha ghara ịkụda ndị ọzọ aka igbuchapụrụ ọkọlọtọ; ọ dịịrị onye ọ bụla notu notu ikpebi. Otú ọ dị, nguzo nke Ndịàmà nonwe ha siri ike: Ha adịghị egbuchapụrụ ọkọlọtọ nke mbaọ bụla.E bughị nuche ma ọlị ka nke a gosipụta enweghị nkwanye ùgwù. Hana-akwanyereọkọlọtọ nke mba ọ bụla ha bi na yaùgwù,ha na-egosikwa nke a site ná nrubeisi nye iwu dị iche iche nke mba ahụ. Ha adịghị etinye aka mgbe ọ bụla nụdị ihe omumeọ bụla na-emegide gọọmenti. Nezie, Ndịàmà kwenyere na gọọmenti mmadụ ndị dị ugbu a mejupụtara ndokwa Chineke NW nke o kweworo ka ọ dịrị. Ya mere ha na-ele onwe ha anya dị ka ndị nọ nokpuru iwu Chineke ịtụ ụtụ isi na ịkwanyere ndị na-achị isi dị otú ahụ ùgwù. Ndị Rom 13:1-7 Nke a kwekọrọ nokwu a ma ama nke Kraịst: Nyeghachinụ Siza ihe dịịrị Sizanyeghachikwanụ Chineke ihe dịịrị Chineke.Matiu 22:21,Jerusalem Biblenke Katọlik.Ma mgbe ahụ, nihi gịnị, ka ụfọdụ pụrụ ịjụ, ka Ndịàmà Jehova ji ghara ịdị na-asọpụrụ ọkọlọtọ site nigbuchapụrụ ya? Ọ bụ nihi na ha na-ele igbuchapụrụ ọkọlọtọ anya dị ka ihe omume nke ofufe, ofufe dịkwaara Chineke; ha apụghị iji ọchịchọ obi ha nye onye ma ọ bụ ihe ọ bụla ọzọ e wezụga Chineke ofufe. Matiu 4:10;Ọrụ 5:29 Ya mere, ha na-enwe ekele mgbe ndị nkụzi kwanyeere nkweta nke a ùgwù ma nye ụmụ Ndịàmà ohere ịrapagide nihe ndị ha kwenyere.Ọ bụghị ihe ijuanya na ọ bụghị ị Ndịàmà Jehova kwenyere na igbuchapụrụ ọkọlọtọ metụtara ofufe, dị ka okwu ndị na-esonụ na-egosi:Ọkọlọtọ ndị oge mbụ fọrọ nke nta ka ha bụrụ nnọọ akaraokpukpe.. . . O yiri ka a na-achọ enyemaka okpukpemgbe nileiji doo ọkọlọtọ mba nsọ. Ọ bụ anyị dere okwu ụfọdụ nụdị dị iche.Encyclopædia Britannica.Ọkọlọtọ, dị ka obe, dị nsọ. . . . Ụkpụrụ nduzi na nchịkwa ya ndị metụtara àgwà mmadụ nebe ụkpụrụ dị iche iche nke mba dị na-eji okwu ndị dị ike, na-akọwapụta ihe eme ihe, dị ka,IjereỌkọlọtọozi,. . .IfeỌkọlọtọ,ỊsọpụrụỌkọlọtọ. Ọ bụ anyị dere okwu ụfọdụ nụdị dị iche.The Encyclopedia Americana.Ndị Kraịst jụrụ . . . ịchụrụ mmụọ onye ọchịchị alaeze ukwu Rom àjànke yitụrụ taa ka ịjụ igbuchapụrụ ọkọlọtọ ma ọ bụ ikwughachi okwu ịṅụ iyi ikwesị ntụkwasị obi.Those About to Die1958, nke Daniel P. Mannix dere, peji nke 135.Ụmụ okorobịa atọ bụ ndị Hibru jụrụ ịkpọ isiala nihu ihe a kpụrụ akpụ nke eze Babilọn bụ Nebukadneza guzobereỌzọ, Ndịàmà Jehova ebughị nuche mkparị maka gọọmenti ọ bụla ma ọ bụ ndị ọchịchị ya site nịjụ igbuchapụrụ ọkọlọtọ. Ọ bụ ị na ha agaghị akpọ isiala, nụzọ nke ofufe, nye ma ọ bụ gbuchapụrụ ihe oyiyi nke na-anọchite anya Ọchịchị. Ha na-ele ya anya dị ka ihe ya na nguzo ụmụ okorobịa atọ bụ ndị Hibru weere yiri, bụ ndị jụrụ ịkpọ isiala nihu ihe a kpụrụ akpụ nke eze Babilọn bụ Nebukadneza guzobere ná ndagwurugwu Dura. Daniel, isi nke 3 Ya mere mgbe ahụ, ka ndị ọzọ na-egbuchapụ ma na-aṅụ iyi ikwesị ntụkwasị obi, a na-akụziri ụmụ Ndịàmà Jehova ịgbaso akọ na uche ha eji Bible zụọ. Ya mere, ha na-anọ duu ma jiri nkwanye ùgwù hapụ ikere òkè. Nihi ihe ndị dị otú ahụ, ụmụ Ndịàmà na-ahọrọ ịhapụ ikere òkè mgbe a na-abụ ma ọ bụ na-akpọ abụ e ji eto mba.Nkwanye Ùgwù, ma Ọ Bụghị OfufeOtu ụtụtụ notu ụlọ akwụkwọ na Canada, otu nwata nwanyị dị afọ 11 bụ Onyeàmà aha ya bụ Terra chọpụtara na onye nkụzi ya kpọpụrụ otu nwa akwụkwọ ibe ya na klas ruo oge ụfọdụ. Noge na-adịghị anya nke ahụ gasịrị, onye nkụzi ahụ ji nwayọọ gwa Terra ka o soro ya gaa nọfịs onye isi ụlọ akwụkwọ.Ka ọ na-abanye nọfịs ahụ, Terra hụrụ ozugbo na a tọrọ ọkọlọtọ Canada nelu table onye isi ụlọ akwụkwọ. Mgbe ahụ onye nkụzi ya gwara Terra ka ọ bụọ ọkọlọtọ ahụ asụ. O nyere echiche nke na ebe ọ bụ na Terra abụghị abụ e ji eto mba ma ọ bụ gbuchapụrụ ọkọlọtọ, e nweghị ihe mere o kwesịrị iji hapụ ịbụ ọkọlọtọ ahụ asụ mgbe a gwara ya mee otú ahụ. Terra jụrụ, na-akọwa na ọ bụ ezie na Ndịàmà Jehova adịghị efe ọkọlọtọ ofufe, ha na-akwanyere ya ùgwù.Ka ha laghachiri na klas, onye nkụzi ahụ mara ọkwa na ya ka nwalere ụmụ akwụkwọ abụọ, na-agwa ha ka ha bụọ ọkọlọtọ ahụ asụ. Ọ bụ ezie na nwa akwụkwọ nke mbụ na-ekere òkè nememe ịhụ mba nanya, ọ bụkwararịị ọkọlọtọ ahụ asụ mgbe a gwara ya mee otú ahụ. Otú ọ dị, ọ bụ ezie na Terra abụghị abụ e ji eto mba ma ọ bụ gbuchapụrụ ọkọlọtọ ahụ, ọ jụrụ imerụ ya nụzọ dị otú a. Onye nkụzi ahụ gosipụtara na nime ha abụọ, Terra bụ onye nke gosiri nkwanye ùgwù kwesịrị ekwesị.Ihe Ruuru Ndị Nne na NnaNụbọchị ndị a, ihe ka ọnụ ọgụgụ ná mba nile na-akwanyere ihe ruuru ndị nne na nna ùgwù inye ụmụ ha nkụzi okpukpe nikwekọ nihe ndị ha kwenyere na ha. Okpukpe nile na-akwado ihe a ruuru mmadụ, dị ka iwu ọchịchị a ka ji eme ihe na Chọọchị Katọlik na-eme ihe atụ ya: Ebe ha nyeworo ụmụ ha ndụ, ndị nne na nna nwere ibu ọrụ siri nnọọ ike nke inye ha ọzụzụ, ha nwekwara ikike ime otú ahụ; ọ bụ ya mere o ji dịrị nubu ndị nne na nna karịsịa inye ụmụ ha ọzụzụ ndị Kraịst nikwekọ nozizi Chọọchị.Canon 226.A na-agba ụmụaka ume inwe mmasị nebe ndị ọzọ nọỌ gwụla ihe Ndịàmà Jehova chọrọ. Dị ka ndị nne na nna na-ahụ nanya, ha na-agbalị ịkụbanye ezi ụkpụrụ ndị Kraịst nime ụmụ ha ma kụnye nime ha ịhụya maka ndị agbata obi na nkwanye ùgwù maka ihe onwunwe nke ndị ọzọ. Ọ na-agụ ha agụụ ịgbaso ndụmọdụ Pọl onyeozi nyere ndị Kraịst nEfesọs: Ndị nne na nna, emesola ụmụ unu nụzọ ga-akpasu ha iwe iwe. Kama nke ahụ, jiri ọzụzụ na ntụziaka ndị Kraịst zụlite ha.Ndị Efesọs 6:4,Todays English Version.Ụkpụrụ Omume Ụfọdụ Ndịàmà Jehova Na-agbasoBanyere ụkpụrụ omume, Ndịàmà Jehova na-akụziri ụmụ ha ịnọpụ iche pụọ nàgwà, ihe omume, na ọbụna akparamàgwà ndị, ọ bụ ezie na ha juru ebe nile nụwa taa, pụrụ imerụ ha ma ọ bụ ndị ọzọ ahụ. Jemes 1:27 Ya mere ha na-eme ka ụmụ ha mara banyere ihe ize ndụ ndị dị nọgwụ ọjọọ na ihe omume ndị ọzọ, dị ka ise siga na iji ihe ọṅụṅụ na-aba nanya eme ihe nụzọ na-ezighị ezi. Ilu 20:1;2 Ndị Kọrint 7:1 Ha kwenyere nịdị mkpa nke ịkwụwa aka ọtọ na ịrụsi ọrụ ike. Ndị Efesọs 4:28 Ha na-akụziri ụmụ ha izere okwu rụrụ arụ. Ndị Efesọs 5:3, 4 Ha na-akụzikwara ha ibi ndụ kwekọrọ nụkpụrụ Bible banyere omume mmekọahụ na inwe nkwanye ùgwù maka ịbụisi na maka ndị mmadụ na ihe onwunwe ha. 1 Ndị Kọrint 6:9, 10;Taịtọs 3:1, 2;Ndị Hibru 13:4 Ha ji obi ha kwere na ibi ndụ kwekọrọ nụkpụrụ ndị ahụ bụ maka ọdịmma kasị mma nke ụmụ ha.Ezinụlọ Ndị E Kewara nỤzọ OkpukpeNezinụlọ ụfọdụ, ị otu nime nne na nna bụ Onyeàmà Jehova. Nọnọdụ dị otú ahụ, a na-agba onye nke bụ Onyeàmà ume ịnakwere ihe ruuru onye nke na-abụghị Onyeàmà izikwa ụmụaka ihe nikwekọ ná nkweta okpukpe ndị nke ya. Ụmụaka e kpughepụrụ nye echiche okpukpe ndị dị iche iche na-enweta mmetụta na-adịghị mma dị nta, ma ọ bụrụ na ha na-enweta ma ọlị.Nezie, ụmụaka nile aghaghị ikpebi okpukpe ha ga-agbaso. Dị ka o si adịkarị, ọ bụghị ndị ntorobịa nile na-ahọrọ ịgbaso ụkpụrụ okpukpe nke ndị mụrụ ha, ma hà bụ Ndịàmà Jehova ma ọ bụ na ha abụghị.Ihe Ruuru Ụmụaka nke Nnwere Onwe Akọ na UcheI kwesịkwara ịmara na Ndịàmà Jehova na-eji akọ na uche onwe onye nke onye Kraịst akpọrọ oké ihe. Ndị Rom, isi nke 14 Mgbakọba Maka Ihe Ruuru Nwata, nke Mgbakọ Ezumezu nke Òtù Mba Ndị Dị nOtu nakweere na 1989, nakweere na ọ bụ ihe ruuru nwata inwe nnwere onwe nke echiche, akọ na uche na okpukpe na inwere onwe ya ikwupụta uche ya na ime ka e chebara uche ya ahụ echiche nokwu ma ọ bụ ihe omume ọ bụla na-emetụta nwata ahụ.Ọ dịghị ụmụaka abụọ ọ bụla yiri onwe ha nihe nile. Ya mere, ị pụrụ iji ezi uche tụọ anya ọdịiche ụfọdụ ná mkpebi ndị Ndịàmà na-eto eto ma ọ bụ ụmụaka ndị ọzọ na-eme mgbe a bịara nihe omume na ọrụ ụfọdụ nụlọ akwụkwọ. Obi siri anyị ike na ị ga-anakwerekwa ụkpụrụ nke nnwere onwe akọ na uche.Òkè nke Ndị Nne na NnaỤLỌ Ọrụ Mba Maka Ahụ Ike Ụbụrụ na United States bipụtara ihe sitere notu nnyocha e mere ndị nne na nna e lere anya na ha nwere ihe ịga nke ọmandị ụmụ ha, bụ ndị gafeworo 21 afọ, bụcha ndị toro eto na-arụpụta ihe a na-ahụ anya bụ ndị ihe àmà na-egosi na ha na-adaba nke ọma nọha mmadụ anyị. A jụrụ ndị nne na nna ndị a sị: Na-adabere nahụmahụ nke gị, gịnị bụ okwu ndụmọdụ kasị mma ị pụrụinye ndị nne na nna ndị ọzọ? Nzaghachi a kasị nweta bụ ndị a: Hụ nanya nke ukwuu, nye ọzụzụ nụzọ dị irè, na-anọkọ ọnụ, kụziere ụmụ gị ọdịiche dị netiti ihe ziri ezi na ihe na-ezighị ezi, wulite nkwanyerịta ùgwù, na-aṅa ha ntị nezie, nye nduzi kama ikwu ogologo okwu, na nwee ezi uche.Ndị nkụzi na-ekere òkè dị mkpa nịzụlite ndị ntorobịa a haziri nke ọmaOtú ọ dị, ndị nne na nna adịghị arụ ọrụ ị ha iji zụlite ndị ntorobịa a haziri nke ọma. Ndị nkụzi na-ekerekwa òkè dị mkpa na nke a. Otu onye ndụmọdụ ụlọ akwụkwọ nweworo ahụmahụ kwuru, sị: Ihe mgbaru ọsọ bụ isi nke agụmakwụkwọ ụlọ akwụkwọ bụ iji kwado ndị nne na nna nịzụlite ndị ntorobịa ga-abara onwe ha uru bụ ndị tolitere nke ọma nọgụgụ isi, nanụ ahụ, na ná mmetụta uche.Ya mere ndị nne na nna na ndị nkụzi na-ekerịta otu ihe mgbaru ọsọịzụlite ndị ntorobịa ndị ga-emesịa ghọọ ndị toro eto tozuru okè na ndị a haziri ahazi bụ ndị na-anụ ụtọ ndụ ma nwee ike ịchọta ọnọdụ ha nọha mmadụ ha bi na ya.Ndị Na-arụkọ Ọrụ Ọnụ, Ọ Bụghị Ndị Na-ama AkaOtú ọ dị, nsogbu na-ebilite mgbe ndị nne na nna na-ekwenyereghị ndị nkụzi. Ụfọdụ ndị nne na nna, dị ka ihe atụ, achọdịghị ịma ma ọlị maka agụmakwụkwọ ụmụ ha; ndị ọzọ na-anwa ịma ndị nkụzi aka. Nịtụle ọnọdụ a, otu akwụkwọ akụkọ France sịrị: Ọ bụkwaghị ị onye nkụzi bụ onye isi ọkwọ ụgbọ mmiri. Ndị nne na nna, ndị ihe ịga nke ọma ụmụ ha na-agba ara, na-atụchagharị akwụkwọ ndị e ji eje akwụkwọ, na-akatọsị ụzọ ndị e si akụzi ihe, na-ejikwa iwe emeghachi omume ngwa ngwa maka ihe mbụ nwa ha dara. Omume ndị dị otú ahụ pụrụ ịkpaghasị usoro ihe ndị ka mkpa nye ndị nkụzi.Ndịàmà Jehova na-eche na a na-emere ụmụ ha ihe ọma karị mgbe ndị nne na nna so ndị nkụzi na-emekọ ihe ọnụ, na-enwe ezi mmasị nke na-enye aka nagụmakwụkwọ ụmụ haNdịàmà Jehova na-eche na a na-emere ụmụ ha ihe ọma karị mgbe ndị nne na nna so ndị nkụzi na-emekọ ihe ọnụ, na-enwe ezi mmasị nke na-enye aka nagụmakwụkwọ ụmụ ha. Mmekọ ihe ọnụ dị otú ahụ, ka ha kwenyere, dịkarịsịrị mkpa nihi na ọrụ nke onye nkụzi anọwo na-esiwanye ike.Nsogbu Ndị Dị nỤlọ Akwụkwọ TaaNigosipụta ọha mmadụ nke ha bụ akụkụ ya, e kpuchighị ụlọ akwụkwọ pụọ ná nsogbu ndị ọha mmadụ nozuzu ya na-enwe. Nsogbu ọha na eze esiwanyewo ike nụzọ dị ngwa nafọ ndị na-agafenụ. Ịkọwa ọnọdụ ndị dị notu ụlọ akwụkwọ na United States, akwụkwọ akụkọThe New York Timeskọrọ, sị: Ụmụ akwụkwọ na-ehi ụra nime klas, ha na-eji okwu ndị e dekwasịrị nelu paseji ụlọ akwụkwọ eyi ibe ha egwu, ha na-elelị ụmụ akwụkwọ na-eme nke ọma. . . . Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ụmụ akwụkwọ nile na-anagide nsogbu ndị dị ka ilekọta ụmụ ọhụrụ, imeso ndị nne na nna e ji eji ihe na ịlanarị ime ihe ike ndị òtù ọjọọ. Nụbọchị ọ bụla, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu ụzọ nime ụzọ ise na-agha akwụkwọ.Nke kasị na-akpata ụjọ bụ nsogbuime ihe ike nụlọ akwụkwọ nke na-arị elu ná mba dị iche iche. Ọgụ a na-alụ site noge ruo noge ndị na-agụnye ịkwa aka na inu aka abụrụwo nke e ji ịgbarịta égbè na ịma mma dochie. Ngwá agha juru ebe nile, mwakpo na-adịwanye njọ, ka ụmụaka na-echigharịkwuru ime ihe ike ngwa ngwa karị na nafọ ndụ dị ala karị.Ihe ịrụ ụka adịghị ya na ọ bụghị mba ọ bụla na-eche ọnọdụ ndị jọgburu onwe ya otú ahụ ihu. Otú ọ dị, ọtụtụ ndị nkụzi gburugburu ụwa na-ezute ọnọdụ e hotara nakwụkwọ akụkọ France a na-ebipụta kwa izu bụLe Point:A dịkwaghị akwanyere onye nkụzi ùgwù; o nweghị ikike ọ bụla.Ndị nne na nna na-enwe ihe ịga nke ọma na-eso ụmụ ha anọkọỤdị enweghị nkwanye ùgwù dị otú ahụ maka ịbụisi na-eche ụmụaka nile ajọ ihe ize ndụ nihu. Ya mere Ndịàmà Jehova na-agbalị ịkụbanye nime ụmụ ha nrubeisi na nkwanye ùgwù maka ịbụisi, àgwà ndị na-adịkarị ụkọ nụlọ akwụkwọ taa.MmechiNTỤLE zuru ezu nke ihe okpukpe Ndịàmà Jehova kwere na ha abụghị nzube nke broshuọ a. Kama nke ahụ, anyị agbalịwo ịkọwa ụfọdụ nime ụkpụrụ ndị Ndịàmà kwere na ha na igosi nụzọ doro anya ụdị ihe ndị dị nezinụlọ na-emetụta ụmụ akwụkwọ gị ma ọ bụrụ na otu nime nne na nna ha ma ọ bụ ha abụọ bụ Ndịàmà.Ndịàmà Jehova na-elekwasị anya nke ukwuu ná ntolite ime mmụọ nke ụmụ ha. Obi sikwara ha ike na nke a na-enye aka ná ntolite ụmụ ha nakụkụ ndị ọzọ. Ihe ndị ha kwenyere na ha na ụkpụrụ ndị ha na-agbaso na-enye ndụ ha nzube ma na-enyere ha aka iche nsogbu ndị ha na-enwe kwa ụbọchị ihu. Tinyere nke ahụ, nkwenkwe na ụkpụrụ ndị ahụ kwesịrị ịkwali ha ịgbalị ịbụ ụmụ akwụkwọ na-anụ ọkụ nobi na ezigbo ụmụ amaala ná ndụ ha nile.Ndịàmà na-agbalịsi ike inwe uche ziri ezi banyere ndụ, ya mere ha na-eji agụmakwụkwọ akpọrọ oké ihe. Ya mere, ọ bụ ọchịchọ ha isoro gị rụkọọ ọrụ ruo nike ha nile. Nakụkụ nke ha, nebe obibi ha na nebe ndị ha na-anọ efe ofufe gburugburu ụwa, ha ga-anọgide na-agba ụmụ ha ume ime òkè ha ná njikọ aka nọrụ nke a na-amịpụta mkpụrụ. 