 Izi Ihe th-IB  Na-agbalịsi Ike nỊgụ Ihe na nIzi IhePeeji Mbụ na nke Ndị Bipụtara Akwụkwọ AA naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a.Ị chọọ inye onyinye, biko gaa na Ọ gwụkwala ma è dere aha Baịbụl ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a si na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.E Bipụtara Ya nỌnwa Jun 2018Igbo th-IB 2018Watch Tower Bible and Tract Society of PennsylvaniaIsiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AAkwụkwọ Ozi Si nAka Òtù Na-achị IsiUnu kwesịrị ịbụ ndị ozizi. Hib. 5:12 Chetụgodị echiche ihe ọ dị ka ya na Jehova, bụ Onye Nkụzi kacha ndị nkụzi niile e nwere neluigwe na nụwa, gwaraanyịka anyị na-akụziri ndị ọzọ banyere ya. Ịkụziri ndị mmadụ eziokwu banyere Jehova nezinụlọ, nọgbakọ ma ọ bụ nozi ọma abụghị obere ọrụ, ọ bụ ọrụ pụrụ iche. Olee otú anyị ga-esi rụọ ya nke ọma?Azịza ya dị nihe Pọl onyeozi gwara Timoti. Ọ sịrị ya: Na-etinyesi mgbalị ike nịgụ ihe nihu ọha, ninye ndụmọdụ, na nizi ihe. Pọl gwakwara ya, sị: Site nime otú a, ị ga-azọpụta onwe gị, zọpụtakwa ndị na-ege gị ntị. 1 Tim. 4:13,16 Ihe ị na-akụziri ndị mmadụ bụ ihe ga-azọ ha ndụ. Nihi ya, i kwesịrị ịgbasi mbọ ike ka otú i si agụ ihe na otú i si akụzi ihe kakwuo mma. Ọ bụ ya mere e ji bipụta broshọ a. Ụfọdụ ihe ị ga-ahụ nime ya bụ.Amaokwu Baịbụl dị ná mbido peeji nke ọ bụla. Amaokwu nke ọ bụla kwuru ihe dabara nihe ọmụmụ dị na peeji ebe ọ dị, ma ọ bụ kwuo otú e nwere ike isi mee yaAro ndị ga-enyere anyị aka ime ihe e kwuru na peeji nke ọ bụlaNOZI ỌMAAro ndị a tụrụ nebe a bụ ihe ndị a chọrọ ka anyị mee nozi ọma. Ọtụtụ ihe ndị ọzọ e kwuru na broshọ a bụ ihe ndị anyị nwere ike ime ma mgbe anyị nọ nozi ọma ma mgbe anyị nọ nịkpọ okwu na-eme ihe omume.Ọ bụ Jehova bụ Onye Ozizi Ukwu. Aịza. 30:20 Ọ bụ eziokwu na broshọ a ga-enyere gị aka ịbụ aka ochie nịgụ ihe na nịkụzi ihe, echefula na ihe ị na-akụzi si naka Jehova, nakwa na ọ bụ ya na-adọta ndị mmadụ ka ha bịa fee ya. Jọn 6:44 Nihi ya, na-ekpe ekpere mgbe niile ka Jehova nye gị mmụọ nsọ ya. Jiri Okwu Chineke na-akụzi ihe mgbe niile. Na-akụzi ihe otú ga-eme ka a mata na ihe ị na-akụzi bụ uche Chineke, ọ bụghị uche gị. Gbalịsie ike ikwu okwu otú ga-eme ka ndị na-ege gị ntị jiri obi ha niile hụ Jehova nanya.Jehova enyela gị ọrụ ịkụziri ndị ọzọ ihe kacha mkpa a kụzitụụrụla ụmụ mmadụ. Obi siri anyị ike na ị ga na-eme nke ọma ma ọ bụrụ na ị dabere nike Chineke na-enye.1 Pita 4:11.Anyị bụ ndị nkụzi ibe unu,Òtù Na-achị Isi nke Ndịàmà Jehova1 Okwu Mmeghe Na-adọrọ MmasịỌrụ Ndịozi 17:22IHE Ị GA-EME:Okwu mmeghe gị kwesịrị ịdọrọ mmasị ndị ị na-agwa okwu, mee ka ihe ị na-ekwu doo anya, meekwa ka ha ghọta otú ọ ga-esi baara ha uru.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Dọta mmasị ha.Chọta ajụjụ, okwu, ihe ndị mere eme ma ọ bụkwanụ ihe ndị gbara nakwụkwọ akụkọ ga-amasị ndị ị na-agwa okwu.Ị kwadebewe ihe omume gị, chee banyere ihe ndị na-amasị ndị ị ga-agwa okwu na ihe ndị bụ nsogbu ha, ma jirizie ha bido okwu gị.Mee ka ihe ị na-ekwu doo anya.Gbaa mbọ ka okwu mmeghe gị mee ka ndị ị na-agwa okwu mata ihe ị na-ekwu nakwa ihe mere i ji ekwu ya.Gosi ihe mere ihe ị na-ekwu ji baa uru.Mee ka ihe ị na-ekwu daba nihe ndị ị chọpụtara gbasara ndị ị na-agwa okwu. Ha kwesịrị ịghọta otú ihe ị na-agwa ha ga-esi baara ha uru.Ị kwadebewe ihe omume gị, jụọ onwe gị, sị: Olee nsogbu ndị ha na ụmụnna nọ nọgbakọ m na-alụ? Hazie okwu mmeghe gị otú ọ ga-enyere ha aka.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Dọta mmasị ha.Chọta ajụjụ, okwu, ihe ndị mere eme ma ọ bụkwanụ ihe ndị gbara nakwụkwọ akụkọ ga-amasị ndị ị na-agwa okwu.Ị kwadebewe ihe omume gị, chee banyere ihe ndị na-amasị ndị ị ga-agwa okwu na ihe ndị bụ nsogbu ha, ma jirizie ha bido okwu gị.Mee ka ihe ị na-ekwu doo anya.Gbaa mbọ ka okwu mmeghe gị mee ka ndị ị na-agwa okwu mata ihe ị na-ekwu nakwa ihe mere i ji ekwu ya.Gosi ihe mere ihe ị na-ekwu ji baa uru.Mee ka ihe ị na-ekwu daba nihe ndị ị chọpụtara gbasara ndị ị na-agwa okwu. Ha kwesịrị ịghọta otú ihe ị na-agwa ha ga-esi baara ha uru.Ị kwadebewe ihe omume gị, jụọ onwe gị, sị: Olee nsogbu ndị ha na ụmụnna nọ nọgbakọ m na-alụ? Hazie okwu mmeghe gị otú ọ ga-enyere ha aka.2 Ikwu Okwu Ka Ebe Mmadụ na Ibe Ya Na-akparịta Ụka2 Ndị Kọrịnt 2:17IHE Ị GA-EME:Kwuo okwu otú i si ekwu okwu, otú ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu mata otú i si were ma hanwa ma ihe ị na-ekwu.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Kpee ekpere, kwadebekwa nke ọma.Kpee ekpere ka uche gị dịrị nihe ị na-ekwu, ọ bụghị nebe gịnwa nọ. Gbaa mbọ ghọta isi ihe ndị dị nihe omume gị. Jiri okwu nke aka gị kwuo ya, agụla ya agụ.Ọ bụrụ na ị chọrọ ịgụ Baịbụl ma ọ bụ akwụkwọ ọzọ, mụọ ya nke ọma ka o nwee ike ịga gị were were nọnụ mgbe ị na-agụ ya. Ị gụpụtawa ihe ndị ọzọ kwuru, gụọ ya otú ga-eme ka a ghọta otú obi dị ndị ahụ, kama ịgụ ya ka ọ tọwa ọchị.Si nobi gị kwuo okwu.Chee banyere ihe mere okwu gị ji dị ndị na-ege gị ntị mkpa. Buru ha nobi. Otú i si kwụrụ, otú i si na-emegharị ahụ gị na ihu gị, ga-egosi na ihe ị na-ekwu si gị nobi, nakwa na ị na echebara ha echiche.Ikwu okwu otú i si ekwu okwu apụtaghị na ị ga na-ekwu ihe ọ bụla batara gị nọnụ. Ikwu okwu dị mfe nghọta na okwu ndị dabara adaba ga-egosi na ihe ị na-ekwu dị mkpa.Na-ele ndị ị na-agwa okwu anya.Na-ele ndị ị na-agwa okwu anya ma ọ bụrụ na ọ dịghị njọ ime otú ahụ nógbè unu. Ị gwawa ọha mmadụ okwu, ọ ka mma i letụ otu onye anya, gị elee onye ọzọ, kama isi notu akụkụ lere mmadụ niile anya gaa nakụkụ nke ọzọ.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Kpee ekpere, kwadebekwa nke ọma.Kpee ekpere ka uche gị dịrị nihe ị na-ekwu, ọ bụghị nebe gịnwa nọ. Gbaa mbọ ghọta isi ihe ndị dị nihe omume gị. Jiri okwu nke aka gị kwuo ya, agụla ya agụ.Ọ bụrụ na ị chọrọ ịgụ Baịbụl ma ọ bụ akwụkwọ ọzọ, mụọ ya nke ọma ka o nwee ike ịga gị were were nọnụ mgbe ị na-agụ ya. Ị gụpụtawa ihe ndị ọzọ kwuru, gụọ ya otú ga-eme ka a ghọta otú obi dị ndị ahụ, kama ịgụ ya ka ọ tọwa ọchị.Si nobi gị kwuo okwu.Chee banyere ihe mere okwu gị ji dị ndị na-ege gị ntị mkpa. Buru ha nobi. Otú i si kwụrụ, otú i si na-emegharị ahụ gị na ihu gị, ga-egosi na ihe ị na-ekwu si gị nobi, nakwa na ị na echebara ha echiche.Ikwu okwu otú i si ekwu okwu apụtaghị na ị ga na-ekwu ihe ọ bụla batara gị nọnụ. Ikwu okwu dị mfe nghọta na okwu ndị dabara adaba ga-egosi na ihe ị na-ekwu dị mkpa.Na-ele ndị ị na-agwa okwu anya.Na-ele ndị ị na-agwa okwu anya ma ọ bụrụ na ọ dịghị njọ ime otú ahụ nógbè unu. Ị gwawa ọha mmadụ okwu, ọ ka mma i letụ otu onye anya, gị elee onye ọzọ, kama isi notu akụkụ lere mmadụ niile anya gaa nakụkụ nke ọzọ.3 Ịjụ AjụjụMatiu 16:13-16IHE Ị GA-EME:Jiri akọ jụọ ndị na-ege gị ntị ajụjụ ndị ga-eme ka ha nwee mmasị nihe ị na-ekwu, chebara ihe ị na-ekwu echiche, meekwa ka isi ihe ndị dị nokwu gị doo anya.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Dọta mmasị ndị ị na-agwa okwu.Na-ajụ ndị ị na-agwa okwu ajụjụ ndị ga-eme ka ha chebara ihe ị na-agwa ha echiche ma ọ bụkwanụ chọwa ka ha mata azịza ha.Kwuo ihe ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu chee echiche.Na-ajụ ndị ị na-agwa okwu ajụjụ ndị ga-eme ka ha chebara ihe ị na-agwa ha echiche, ka ha nwee ike ịmata nke bụ eziokwu.Mee ka isi ihe ndị ị na-ekwu doo anya.Jụọ ajụjụ ma ị chọọ ịkọwa otu ihe gbara ọkpụrụkpụ. Jụọkwa ajụjụ ntụleghachi ma ị kọwachaa otu ihe dị mkpa ma ọ bụ mgbe ị na-apịachi okwu gị.Ị gụchaa Baịbụl, jụọ ajụjụ ndị ga-eme ka isi ihe amaokwu ahụ na-ekwu doo anya.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Dọta mmasị ndị ị na-agwa okwu.Na-ajụ ndị ị na-agwa okwu ajụjụ ndị ga-eme ka ha chebara ihe ị na-agwa ha echiche ma ọ bụkwanụ chọwa ka ha mata azịza ha.Kwuo ihe ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu chee echiche.Na-ajụ ndị ị na-agwa okwu ajụjụ ndị ga-eme ka ha chebara ihe ị na-agwa ha echiche, ka ha nwee ike ịmata nke bụ eziokwu.Mee ka isi ihe ndị ị na-ekwu doo anya.Jụọ ajụjụ ma ị chọọ ịkọwa otu ihe gbara ọkpụrụkpụ. Jụọkwa ajụjụ ntụleghachi ma ị kọwachaa otu ihe dị mkpa ma ọ bụ mgbe ị na-apịachi okwu gị.Ị gụchaa Baịbụl, jụọ ajụjụ ndị ga-eme ka isi ihe amaokwu ahụ na-ekwu doo anya.4 Webata Akwụkwọ Nsọ Otú Dị MmaMatiu 22:41-45IHE I GA-EME:Buru ụzọ kwadebe obi ndị na-ege gị ntị tupu gị agụọrọ ha Akwụkwọ Nsọ.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Chọpụta ihe mere i ji agụ amaokwu ị chọrọ ịgụ.Buru ụzọ kwuo ihe ga-eme ka ndị na-ege gị ntị mata isi ihe mere i ji chọọ ịgụ ebe ị chọrọ ịgụ na Baịbụl.Buru ihe ndị gbara amaokwu ị chọrọ ịgụ gburugburu nobi. Ị chọọ ikwu aha onye kwuru ihe ahụ ị chọrọ ịgụ ma ọ bụ aha onye dere Baịbụl ahụ, jide naka na ihe ị ga-ekwu bụ eziokwu.Gosi na Baịbụl bụ o kwuchaa o bie.Mgbe ị na-agwa ndị kweere na Chineke okwu, mee ka ha mata na Baịbụl bụ Okwu Chineke. Ọ ga-eme ka ha mata na ọ bụ na Baịbụl ka e si enweta amamihe kachanụ.Mee ka ha nwee mmasị namaokwu ị chọrọ ịgụ.Jụọ ajụjụ amaokwu ị chọrọ ịgụ ga-aza. Gwa ha otu nsogbu ihe e dere namaokwu ahụ ga-egboro ha ma ọ bụkwanụ gị agwa ha ihe amaokwu ị chọrọ ịgụ ga-akọwa.Chee gbasara ihe ndị ị na-agwa okwu ma banyere isiokwu gị nakwa amaokwu ahụ ị chọrọ ịgụ. Si otú ọzọ na-adọrọ mmasị gwa ha gbasara amaokwu Baịbụl ha mabu nke ọma, ka ha nwee ike ichebara ya echiche nụzọ ọzọ.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Chọpụta ihe mere i ji agụ amaokwu ị chọrọ ịgụ.Buru ụzọ kwuo ihe ga-eme ka ndị na-ege gị ntị mata isi ihe mere i ji chọọ ịgụ ebe ị chọrọ ịgụ na Baịbụl.Buru ihe ndị gbara amaokwu ị chọrọ ịgụ gburugburu nobi. Ị chọọ ikwu aha onye kwuru ihe ahụ ị chọrọ ịgụ ma ọ bụ aha onye dere Baịbụl ahụ, jide naka na ihe ị ga-ekwu bụ eziokwu.Gosi na Baịbụl bụ o kwuchaa o bie.Mgbe ị na-agwa ndị kweere na Chineke okwu, mee ka ha mata na Baịbụl bụ Okwu Chineke. Ọ ga-eme ka ha mata na ọ bụ na Baịbụl ka e si enweta amamihe kachanụ.Mee ka ha nwee mmasị namaokwu ị chọrọ ịgụ.Jụọ ajụjụ amaokwu ị chọrọ ịgụ ga-aza. Gwa ha otu nsogbu ihe e dere namaokwu ahụ ga-egboro ha ma ọ bụkwanụ gị agwa ha ihe amaokwu ị chọrọ ịgụ ga-akọwa.Chee gbasara ihe ndị ị na-agwa okwu ma banyere isiokwu gị nakwa amaokwu ahụ ị chọrọ ịgụ. Si otú ọzọ na-adọrọ mmasị gwa ha gbasara amaokwu Baịbụl ha mabu nke ọma, ka ha nwee ike ichebara ya echiche nụzọ ọzọ.5 Igụzi Ihe Agụzi1 Timoti 4:13IHE Ị GA-EME:Gụpụta ihe e dere nakwụkwọ otú e si dee ya.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Kwadebe nke ọma.Chọpụta ihe mere e ji dee ihe ị chọrọ ịgụ. Kama ịna-agụ ihe otu otu, mụta ịna-agụkọta okwu ụfọdụ ọnụ. Lezie anya ka ị ghara itinye okwu, ịmafe okwu ma ọ bụkwanụ iji okwu ọzọ gbanwee nke dị adị. Leruokwa akara niile dị nihe ị na-agụ anya.Gụọrọ otu enyi gị ebe ị chọrọ ịgụ, ma gwa ya ka ọ gwa gị ebe ndị ị na-agụtaghị.Kpọzie okwu nke ọ bụla akpọzi.E nwee okwu ị na-amaghị otú e si akpọ ya nakwụkwọ ị na-agụ, jụọ onye ị ma na-agụ ihe nke ọma ka o nyere gị aka ma ọ bụkwanụ gị egee akwụkwọ ahụ nke a na-egere egere.Na-akpọpụta okwu nke ọma.Na-akpọpụta okwu nke ọma. Welite isi gị elu ma meghee ọnụ gị nke ọma mgbe ị na-ekwu okwu. Gbaa mbọ kpọpụta nkebi okwu nke ọ bụla.Ịkpọ okwu nke ọma apụtaghị na ị ga na-agbalị ịkpọpụtacha mkpụrụ okwu ọ bụla nihi na ọ ga-eme ka ihe ị na-agụ ghara ịdị mma ná ntị.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Kwadebe nke ọma.Chọpụta ihe mere e ji dee ihe ị chọrọ ịgụ. Kama ịna-agụ ihe otu otu, mụta ịna-agụkọta okwu ụfọdụ ọnụ. Lezie anya ka ị ghara itinye okwu, ịmafe okwu ma ọ bụkwanụ iji okwu ọzọ gbanwee nke dị adị. Leruokwa akara niile dị nihe ị na-agụ anya.Gụọrọ otu enyi gị ebe ị chọrọ ịgụ, ma gwa ya ka ọ gwa gị ebe ndị ị na-agụtaghị.Kpọzie okwu nke ọ bụla akpọzi.E nwee okwu ị na-amaghị otú e si akpọ ya nakwụkwọ ị na-agụ, jụọ onye ị ma na-agụ ihe nke ọma ka o nyere gị aka ma ọ bụkwanụ gị egee akwụkwọ ahụ nke a na-egere egere.Na-akpọpụta okwu nke ọma.Na-akpọpụta okwu nke ọma. Welite isi gị elu ma meghee ọnụ gị nke ọma mgbe ị na-ekwu okwu. Gbaa mbọ kpọpụta nkebi okwu nke ọ bụla.Ịkpọ okwu nke ọma apụtaghị na ị ga na-agbalị ịkpọpụtacha mkpụrụ okwu ọ bụla nihi na ọ ga-eme ka ihe ị na-agụ ghara ịdị mma ná ntị.6 Kọwaa Ihe Ị Gụrụ nAkwụkwọ Nsọ Otú Ga-edo AnyaJọn 10:33-36IHE Ị GA-EME:Agụla amaokwu Baịbụl gafere nihe ọzọ nakọwaghị ya akọwa. Mee ka ndị ị na-agwa okwu ghọta ihe jikọrọ amaokwu ị gụrụ na ihe ị na-agwa ha.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Kpọọ okwu ndị gbara ọkpụrụkpụ aha.Ị gụchaa amaokwu Baịbụl, gwa ndị na-ege gị ntị okwu ndị dị namaokwu ahụ gbasara isi ihe ị na-ekwu. Otú i nwere ike isi mee ya bụ ịgụghachị okwu ndị ahụ ọzọ, ma ọ bụ ịjụ ajụjụ ndị ga-eme ka ha jiri aka ha mata okwu ndị ahụ gbara ọkpụrụkpụ.Ọ bụrụ na ị gụchaa amaokwu Baịbụl ma jiri okwu ndị ọzọ kọwaa ya, gbalịa ka ndị na-ege gị ntị ghọtakwa otú okwu ndị dị namaokwu ahụ si gbasa isi ihe ị na-ekwu.Mee ka ihe ị chọrọ ka a ghọta doo anya.Ọ bụrụ na ị kpọọ amaokwu Baịbụl, kwuo ihe mere i ji chọọ ịgụ ya, kọwaa otú okwu ndị gbara ọkpụrụkpụ namaokwu ahụ si gbasa ihe ahụ mere i ji gụọ ya.Mgbe ị na-akọwa amaokwu ị gụrụ, emechila Baịbụl gị emechi. Ọ ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu hụ na ọ bụ nebe ị gụrụ ka i si na-akọwa ihe ị na-akọwa.Kọwaa ebe ị gụrụ na Baịbụl otú dị mfe nghọta.Lezie anya ka ị ghara ịna-akọwa ihe ndị na-adịghị mkpa na ihe ndị na-agbasaghị isi ihe ị na-ekwu. Jiri ihe ndị ị na-agwa okwu mabu banyere isiokwu gị kpebie ihe ole ị ga-akọwa ka ha nwee ike ịghọta ihe ị na-ekwu nke ọma.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Kpọọ okwu ndị gbara ọkpụrụkpụ aha.Ị gụchaa amaokwu Baịbụl, gwa ndị na-ege gị ntị okwu ndị dị namaokwu ahụ gbasara isi ihe ị na-ekwu. Otú i nwere ike isi mee ya bụ ịgụghachị okwu ndị ahụ ọzọ, ma ọ bụ ịjụ ajụjụ ndị ga-eme ka ha jiri aka ha mata okwu ndị ahụ gbara ọkpụrụkpụ.Ọ bụrụ na ị gụchaa amaokwu Baịbụl ma jiri okwu ndị ọzọ kọwaa ya, gbalịa ka ndị na-ege gị ntị ghọtakwa otú okwu ndị dị namaokwu ahụ si gbasa isi ihe ị na-ekwu.Mee ka ihe ị chọrọ ka a ghọta doo anya.Ọ bụrụ na ị kpọọ amaokwu Baịbụl, kwuo ihe mere i ji chọọ ịgụ ya, kọwaa otú okwu ndị gbara ọkpụrụkpụ namaokwu ahụ si gbasa ihe ahụ mere i ji gụọ ya.Mgbe ị na-akọwa amaokwu ị gụrụ, emechila Baịbụl gị emechi. Ọ ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu hụ na ọ bụ nebe ị gụrụ ka i si na-akọwa ihe ị na-akọwa.Kọwaa ebe ị gụrụ na Baịbụl otú dị mfe nghọta.Lezie anya ka ị ghara ịna-akọwa ihe ndị na-adịghị mkpa na ihe ndị na-agbasaghị isi ihe ị na-ekwu. Jiri ihe ndị ị na-agwa okwu mabu banyere isiokwu gị kpebie ihe ole ị ga-akọwa ka ha nwee ike ịghọta ihe ị na-ekwu nke ọma.7 Kụzie Ihe Bụ Eziokwu Otú Ga-eme Ka Ndị Ị Na-agwa Okwu Kweta YaLuk 1:3IHE Ị GA-EME:Jiri ihe ndị e ji naka na ha mere eme nyere ndị ị na-agwa okwu aka ikweta nihe ị na-ekwu.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Jiri ihe ndị a tụkwasịrị obi mee nchọnchọ.Gbaa mbọ ka ihe ị ga-ekwu hiwe isi nOkwu Chineke. O kwee mee, si na Baịbụl na-agụpụta amaokwu ndị ị chọrọ ịgụ. Ị chọọ iji ihe ndị sayensị kwuru, ihe e kwuru nakwụkwọ akụkọ, ihe mere mmadụ, ma ọ bụ ihe ndị ọzọ kwadoo okwu gị, buru ụzọ chọpụta na ebe i si nweta ha abụghị ebe a na-enyo enyo, hụkwa na a gbanwebeghị ihe na ya.Jiri ihe ndị i metara na nchọnchọ kwuo okwu gị otú dabara adaba.Kọwaa amaokwu Baịbụl otú ọ ga-ekwekọ nihe amaokwu ndị gbara ya gburugburu na-ekwu, nihe Baịbụl dum na-ekwu nakwa nihe ndị ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi na-ewepụta. Mat. 24:45 Kwuokwa ihe i nwetara nakwụkwọ ndị ọzọ ka ọ daba nihe e kwuru nebe i si nweta ya, ka ọ gharakwa ịdị iche nihe onye dere ya bu nuche.Etinyela ihe nnu na ose. Kpachara anya ka ụfọdụ ndị ghara ịbụ ọtụtụ ndị, ma ọ bụ mgbe ụfọdụ abụrụzie mgbe niile.Mee ka ndị ị na-agwa okwu chee echiche.Ị gụchaa Baịbụl ma ọ bụ ihe i metara na nchọnchọ, jiri akọ jụọ ndị na-ege gị ntị ajụjụ ma ọ bụ mee ihe atụ ga-enyere ha aka ịmata nke bụ eziokwu.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Jiri ihe ndị a tụkwasịrị obi mee nchọnchọ.Gbaa mbọ ka ihe ị ga-ekwu hiwe isi nOkwu Chineke. O kwee mee, si na Baịbụl na-agụpụta amaokwu ndị ị chọrọ ịgụ. Ị chọọ iji ihe ndị sayensị kwuru, ihe e kwuru nakwụkwọ akụkọ, ihe mere mmadụ, ma ọ bụ ihe ndị ọzọ kwadoo okwu gị, buru ụzọ chọpụta na ebe i si nweta ha abụghị ebe a na-enyo enyo, hụkwa na a gbanwebeghị ihe na ya.Jiri ihe ndị i metara na nchọnchọ kwuo okwu gị otú dabara adaba.Kọwaa amaokwu Baịbụl otú ọ ga-ekwekọ nihe amaokwu ndị gbara ya gburugburu na-ekwu, nihe Baịbụl dum na-ekwu nakwa nihe ndị ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi na-ewepụta. Mat. 24:45 Kwuokwa ihe i nwetara nakwụkwọ ndị ọzọ ka ọ daba nihe e kwuru nebe i si nweta ya, ka ọ gharakwa ịdị iche nihe onye dere ya bu nuche.Etinyela ihe nnu na ose. Kpachara anya ka ụfọdụ ndị ghara ịbụ ọtụtụ ndị, ma ọ bụ mgbe ụfọdụ abụrụzie mgbe niile.Mee ka ndị ị na-agwa okwu chee echiche.Ị gụchaa Baịbụl ma ọ bụ ihe i metara na nchọnchọ, jiri akọ jụọ ndị na-ege gị ntị ajụjụ ma ọ bụ mee ihe atụ ga-enyere ha aka ịmata nke bụ eziokwu.8 Jiri Ihe Atụ Na-akụzi IheMatiu 13:34, 35IHE Ị GA-EME:Jiri ihe atụ ndị dị mfe ga-amasị ndị ị na-agwa okwu mee ka otú i si akụzi ihe kakwuo mma.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Mee ihe atụ ndị dị mfe nghọta.Jiri obere ihe na-akọwa nnukwu ihe, jirikwa ihe ndị dị mfe nghọta na-akọwa ihe ndị siri ike nghọta, otú ahụ Jizọs mere. Ekwula ihe ndị na-adịchaghị mkpa ga-eme ka ihe atụ i mere gbagwojuo ndị na-ege gị ntị anya. Gbalịa hụ na ihe ndị i kwuru nihe atụ i mere gbasara ihe ị na-akụzi, ka uche ndị na-ege gị ntị ghara ịpụ nihe ị na-ekwu.Na-eleru anya ala. Na-eleru ihe ndị dị gburugburu gị anya, na-amụ akwụkwọ ndị nzukọ a na-ebipụta, na-egekwa okwu ndị bụ aka ochie nikụzi ihe. Ka ị na-eme ihe ndị a, na-edetu ihe atụ ndị ga-eme ka otú i si akụzi ihe kakwuo mma. Chekwaa ihe atụ ndị ahụ.Buru ndị ị na-agwa okwu nobi.Jiri ihe ndị na-ege gị ntị na-eme na ihe ndị ha ma nke ọma meere ha ihe atụ. Kpachara anya ka ihe atụ ị ga-eme ghara imenye ha ihere ma ọ bụ kpasuo ha iwe.Kụzie ihe ndị dị mkpa.Ka mkpa gị bụrụ ime ka isi ihe ndị dị nokwu gị doo anya, ọ bụghị ihe ndị na-adịchaghị mkpa. Gbalịa ka ndị na-ege gị ntị nwee ike icheta ma ihe atụ gị ma ihe i ji ya kụziere ha.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Mee ihe atụ ndị dị mfe nghọta.Jiri obere ihe na-akọwa nnukwu ihe, jirikwa ihe ndị dị mfe nghọta na-akọwa ihe ndị siri ike nghọta, otú ahụ Jizọs mere. Ekwula ihe ndị na-adịchaghị mkpa ga-eme ka ihe atụ i mere gbagwojuo ndị na-ege gị ntị anya. Gbalịa hụ na ihe ndị i kwuru nihe atụ i mere gbasara ihe ị na-akụzi, ka uche ndị na-ege gị ntị ghara ịpụ nihe ị na-ekwu.Na-eleru anya ala. Na-eleru ihe ndị dị gburugburu gị anya, na-amụ akwụkwọ ndị nzukọ a na-ebipụta, na-egekwa okwu ndị bụ aka ochie nikụzi ihe. Ka ị na-eme ihe ndị a, na-edetu ihe atụ ndị ga-eme ka otú i si akụzi ihe kakwuo mma. Chekwaa ihe atụ ndị ahụ.Buru ndị ị na-agwa okwu nobi.Jiri ihe ndị na-ege gị ntị na-eme na ihe ndị ha ma nke ọma meere ha ihe atụ. Kpachara anya ka ihe atụ ị ga-eme ghara imenye ha ihere ma ọ bụ kpasuo ha iwe.Kụzie ihe ndị dị mkpa.Ka mkpa gị bụrụ ime ka isi ihe ndị dị nokwu gị doo anya, ọ bụghị ihe ndị na-adịchaghị mkpa. Gbalịa ka ndị na-ege gị ntị nwee ike icheta ma ihe atụ gị ma ihe i ji ya kụziere ha.9 Iji Ihe Ndị A Na-ahụ Anya Akụzi Ihe nke ỌmaJenesis 15:5IHE Ị GA-EME:Jiri ihe ndị a na-ahụ anya mee ka isi ihe ị na-akụzi dokwuo anya.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Jiri ihe ndị a na-ahụ anya mee ka otú i si akụzi ihe kakwuo mma.Jiri foto, ihe osise, map, chaatị ma ọ bụ ihe ndị ọzọ a na-ahụ anya mee kaisi iheị na-ekwu doo anya, ọ bụghị ihe ndị na-adịghị mkpa. Nyere ndị na-ege gị ntị aka icheta ma ihe ndị ahụ a na-ahụ anya ma ihe ndị bụ isi i kwuru nokwu gị.Hụ na ndị ị na-agwa okwu hụrụ ihe ahụ i ji akụziri ha ihe.Tupu gị emewe ihe omume gị, hụ na ihe ndị ahụ a na-ahụ anya ị chọrọ igosi ndị na-ege gị ntị dị adị.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Jiri ihe ndị a na-ahụ anya mee ka otú i si akụzi ihe kakwuo mma.Jiri foto, ihe osise, map, chaatị ma ọ bụ ihe ndị ọzọ a na-ahụ anya mee kaisi iheị na-ekwu doo anya, ọ bụghị ihe ndị na-adịghị mkpa. Nyere ndị na-ege gị ntị aka icheta ma ihe ndị ahụ a na-ahụ anya ma ihe ndị bụ isi i kwuru nokwu gị.Hụ na ndị ị na-agwa okwu hụrụ ihe ahụ i ji akụziri ha ihe.Tupu gị emewe ihe omume gị, hụ na ihe ndị ahụ a na-ahụ anya ị chọrọ igosi ndị na-ege gị ntị dị adị.10 Ịgbanwe Ụda OluIlu 8:4,7IHE Ị GA-EME:Na-agbanwe ụda olu gị. I welitụ olu gị elu, gị ewedatụ ya ala, i kwutụ okwu ọsọ ọsọ, gị ejiritụ ya nwayọọ. Ọ ga-eme ka ihe ị na-ekwu doo ndị ị na-agwa ya anya, ruokwa ha nobi.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Na-ewelitụ ma ọ bụ na-ewedatatụ olu gị.Welie olu iji mee ka ihe ndị bụ isi doo anya na iji kpalie mmasị ndị ị na-agwa okwu. Meekwa otú ahụ mgbe ị na-agụ okwu amamikpe nAkwụkwọ Nsọ. Wetuo olu gị mgbe ị na-ekwu ihe na-emenye ụjọ, ihe na-eme ka mmadụ chegbuwe onwe ya ma ọ bụ ihe ga-eme ka mmadụ tụwa anya ihe na-aga ime.Adịla na-ewelikarị olu gị otú ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu chee na ị na-abara ha mba. Ewelila olu gị otú ga-eme ka uche ndị mmadụ dịrịzie nebe ị nọ.Na-agbanwe ụda olu gị.Na-eweli olu gị iji gosi na ihe na-anụ gị ọkụ nobi ma ọ bụ iji gosi otú ihe bururu nibu ma ọ bụ otú o toruru nogologo. Wetuokwa olu gị iji gosi na ihe ị na-ekwu na-ewute ewute ma ọ bụ na-eme ka mmadụ chegbuwe onwe ya.I kwutu okwu ọsọ ọsọ, gị ekwutu okwu nwayọọ nwayọọ.Kwuo okwu ọsọ ọsọ iji gosi na obi dị gị ụtọ. I kwuwe ihe ndị dị mkpa, agbala ha ọsọ.Ejila ike wetuo ma ọ bụ welie olu gị nihi na ọ ga-agba ndị na-ege gị ntị gharịị. Ekwula okwu oké ngwa ngwa otú ga-eme ka ị gharazie ịna-akpọpụta okwu nke ọma.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Na-ewelitụ ma ọ bụ na-ewedatatụ olu gị.Welie olu iji mee ka ihe ndị bụ isi doo anya na iji kpalie mmasị ndị ị na-agwa okwu. Meekwa otú ahụ mgbe ị na-agụ okwu amamikpe nAkwụkwọ Nsọ. Wetuo olu gị mgbe ị na-ekwu ihe na-emenye ụjọ, ihe na-eme ka mmadụ chegbuwe onwe ya ma ọ bụ ihe ga-eme ka mmadụ tụwa anya ihe na-aga ime.Adịla na-ewelikarị olu gị otú ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu chee na ị na-abara ha mba. Ewelila olu gị otú ga-eme ka uche ndị mmadụ dịrịzie nebe ị nọ.Na-agbanwe ụda olu gị.Na-eweli olu gị iji gosi na ihe na-anụ gị ọkụ nobi ma ọ bụ iji gosi otú ihe bururu nibu ma ọ bụ otú o toruru nogologo. Wetuokwa olu gị iji gosi na ihe ị na-ekwu na-ewute ewute ma ọ bụ na-eme ka mmadụ chegbuwe onwe ya.I kwutu okwu ọsọ ọsọ, gị ekwutu okwu nwayọọ nwayọọ.Kwuo okwu ọsọ ọsọ iji gosi na obi dị gị ụtọ. I kwuwe ihe ndị dị mkpa, agbala ha ọsọ.Ejila ike wetuo ma ọ bụ welie olu gị nihi na ọ ga-agba ndị na-ege gị ntị gharịị. Ekwula okwu oké ngwa ngwa otú ga-eme ka ị gharazie ịna-akpọpụta okwu nke ọma.11 Ịnụ Ọkụ nObiNdị Rom 12:11IHE Ị GA-EME:Jiri ịnụ ọkụ nobi kwuo okwu otú ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu mee ihe ị na-ekwu.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Ka ihe ị na-ekwu si gị nobi.Ka ị na-akwadebe ihe omume gị, chesie echiche ike otú ihe omume gị dịruru ná mkpa. Mụọ ihe omume gị nke ọma ka i nwee ike isi nobi gị kwuo ya.Chebara ndị ị na-agwa okwu echiche.Chee echiche otú ihe ị ga-agụ ma ọ bụ ihe ị ga-akụzi ga-esi baara ndị ọzọ uru. Cheekwa echiche otú dị iche iche i nwere ike isi mee ihe omume gị ka ndị ị na-agwa okwu ghọta ihe ị na-ekwu nke ọma.Mee ka okwu gị kpoo ọkụ.Jiri ịnụ ọkụ nobi kwuo okwu. Ka otú i si emegharị ahụ na otú ihu gị dị gosi ndị ị na-agwa okwu otú obi dị gị nihe ị na-ekwu.Kpachara anya ka ị ghara imefe otu ụdị mmegharị ahụ ókè, otú ọ ga-adọpụ ndị na-ege gị ntị uche. Na-emegharị ahụ otú dabara nihe ị na-ekwu. Jiri ịnụ ọkụ nobi kwuo okwu naanị mgbe ị na-ekwu ihe ndị dị ezigbo mkpa na mgbe e nwere ihe ị chọrọ ka ndị na-ege gị ntị mee. Ekwela ka ịnụ ọkụ nobi gị gafee ókè nke na ọ ga-emezi ka ike gwụ ndị na-ege gị ntị.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Ka ihe ị na-ekwu si gị nobi.Ka ị na-akwadebe ihe omume gị, chesie echiche ike otú ihe omume gị dịruru ná mkpa. Mụọ ihe omume gị nke ọma ka i nwee ike isi nobi gị kwuo ya.Chebara ndị ị na-agwa okwu echiche.Chee echiche otú ihe ị ga-agụ ma ọ bụ ihe ị ga-akụzi ga-esi baara ndị ọzọ uru. Cheekwa echiche otú dị iche iche i nwere ike isi mee ihe omume gị ka ndị ị na-agwa okwu ghọta ihe ị na-ekwu nke ọma.Mee ka okwu gị kpoo ọkụ.Jiri ịnụ ọkụ nobi kwuo okwu. Ka otú i si emegharị ahụ na otú ihu gị dị gosi ndị ị na-agwa okwu otú obi dị gị nihe ị na-ekwu.Kpachara anya ka ị ghara imefe otu ụdị mmegharị ahụ ókè, otú ọ ga-adọpụ ndị na-ege gị ntị uche. Na-emegharị ahụ otú dabara nihe ị na-ekwu. Jiri ịnụ ọkụ nobi kwuo okwu naanị mgbe ị na-ekwu ihe ndị dị ezigbo mkpa na mgbe e nwere ihe ị chọrọ ka ndị na-ege gị ntị mee. Ekwela ka ịnụ ọkụ nobi gị gafee ókè nke na ọ ga-emezi ka ike gwụ ndị na-ege gị ntị.12 Jiri Mmetụta Kwuo Okwu1 Ndị Tesalonaịka 2:7, 8IHE Ị GA-EME:Kwuo okwu otú gosiri na ị hụrụ ndị ị na-agwa okwu nanya ma na-echebakwara ha echiche.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Chebara ndị ị na-agwa okwu echiche.Chebara nsogbu ndị ha na-enwe echiche. Gbalịakwa ka ị ghọta otú obi dị ha.Na-ahọ okwu gị ahọ.Gbalịa ka okwu gị na-agba ndị na-ege gị ntị ume, na-akasi ha obi ma mee ka ha nweta ume ọhụrụ. Ekwula ihe ndị nwere ike ịkpasu ha iwe. Akatọkwala ndị na-anaghị efe Jehova ma ọ bụ katọọ ihe ndị ha kweere.Mee ka ndị ị na-agwa okwu ghọta na i nwere mmasị nebe ha nọ:Otú i si jiri olu ọma na-ekwu okwu na otú i si na-emegharị ahụ ga-egosi ndị ị na-agwa okwu na ihe gbasara ha na-emetụ gị nobi. Kama ịna-agbarụ ihu gị, na-amụmụrụ ha ọnụ ọchị.Na-ekwu okwu otú i si ekwu okwu. Ị gụwa ihe, gụpụta ya otú ga-egosi otú obi dị onye ị na-agụ maka ya, ma agụla ya otú ga-eme ka uche ndị mmadụ dịrị nebe ị nọ kama ịdị nihe ị na-agụ. Kpọpụta okwu ndị dị nihe ị na-agụ otú ga-eme ka okwu gị kpoo ọkụ.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Chebara ndị ị na-agwa okwu echiche.Chebara nsogbu ndị ha na-enwe echiche. Gbalịakwa ka ị ghọta otú obi dị ha.Na-ahọ okwu gị ahọ.Gbalịa ka okwu gị na-agba ndị na-ege gị ntị ume, na-akasi ha obi ma mee ka ha nweta ume ọhụrụ. Ekwula ihe ndị nwere ike ịkpasu ha iwe. Akatọkwala ndị na-anaghị efe Jehova ma ọ bụ katọọ ihe ndị ha kweere.Mee ka ndị ị na-agwa okwu ghọta na i nwere mmasị nebe ha nọ:Otú i si jiri olu ọma na-ekwu okwu na otú i si na-emegharị ahụ ga-egosi ndị ị na-agwa okwu na ihe gbasara ha na-emetụ gị nobi. Kama ịna-agbarụ ihu gị, na-amụmụrụ ha ọnụ ọchị.Na-ekwu okwu otú i si ekwu okwu. Ị gụwa ihe, gụpụta ya otú ga-egosi otú obi dị onye ị na-agụ maka ya, ma agụla ya otú ga-eme ka uche ndị mmadụ dịrị nebe ị nọ kama ịdị nihe ị na-agụ. Kpọpụta okwu ndị dị nihe ị na-agụ otú ga-eme ka okwu gị kpoo ọkụ.13 Mee Ka Uru Ihe Ị Na-ekwu Bara Doo AnyaAịzaya 48:17IHE Ị GA-EME:Nyere ndị na-ege gị ntị aka ịghọta otú ihe ị na-ekwu si gbasa ndụ ha, gosikwa ha otú ha ga-esi jiri ihe ha mụtara nyere onwe ha aka.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Chebara ndị ị na-agwa okwu echiche.Chebara ihe mere ndị na-ege gị ntị ji kwesị ịnụ ihe ị chọrọ ịgwa ha echiche nakwa ihe ndị ga-abara ha ezigbo uru nihe ndị ị ga-agwa ha.Noge niile ị na-eme ihe omume gị, gosi ndị ị na-agwa okwu ihe ha ga-eme.Ozugbo i bidoro okwu gị, mee ka onye ọ bụla na-ege gị ntị ghọta na ihe ị na-ekwu gbasara ya. Mee ka ndị na-ege gị ntị ghọta otú ha nwere ike isi mee isi ihe nke ọ bụla ị na-ekwu. Na-akpọrọ ha okwu aha.Mgbe ị na-akọwa otú e kwesịrị isi mee ihe Baịbụl kwuru, kọwaa ya otú ga-egosi ndị ị na-agwa okwu na ị hụrụ ha nanya ma na-echebara ha echiche. Kama ime ka obi mawa ha ikpe, kwuo okwu otú ga-eme ka ha hụkwuo Jehova nanya, okwukwe ha esikwuo ike. Ka obi sie gị ike na ha ga-eme ihe ziri ezi.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Chebara ndị ị na-agwa okwu echiche.Chebara ihe mere ndị na-ege gị ntị ji kwesị ịnụ ihe ị chọrọ ịgwa ha echiche nakwa ihe ndị ga-abara ha ezigbo uru nihe ndị ị ga-agwa ha.Noge niile ị na-eme ihe omume gị, gosi ndị ị na-agwa okwu ihe ha ga-eme.Ozugbo i bidoro okwu gị, mee ka onye ọ bụla na-ege gị ntị ghọta na ihe ị na-ekwu gbasara ya. Mee ka ndị na-ege gị ntị ghọta otú ha nwere ike isi mee isi ihe nke ọ bụla ị na-ekwu. Na-akpọrọ ha okwu aha.Mgbe ị na-akọwa otú e kwesịrị isi mee ihe Baịbụl kwuru, kọwaa ya otú ga-egosi ndị ị na-agwa okwu na ị hụrụ ha nanya ma na-echebara ha echiche. Kama ime ka obi mawa ha ikpe, kwuo okwu otú ga-eme ka ha hụkwuo Jehova nanya, okwukwe ha esikwuo ike. Ka obi sie gị ike na ha ga-eme ihe ziri ezi.14 Mee Ka Ihe Ndị Gbara Ọkpụrụkpụ nOkwu Gị Doo AnyaNdị Hibru 8:1IHE Ị GA-EME:Nyere ndị ị na-agwa okwu aka ka ha na-aghọta ihe niile ị na-ekwu. Meekwa ka ha ghọta otú nke ọ bụla nihe ndị gbara ọkpụrụkpụ nokwu gị si gbasa isiokwu gị na ihe i bu nobi na-ekwu okwu ahụ.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Ghọta ihe mere i ji ekwu okwu gị.Chọpụta ma ihe omume gị ọ bụ maka iji kụziere ndị mmadụ ihe, iji mee ka ihe doo ha anya ma ọ bụ iji kpalie ha ime ihe. Gbalịa hụ na ihe niile gbara ọkpụrụkpụ nokwu gị ga-enyere gị aka imezu ihe i bu nobi.Jụgodị onwe gị: Olee ajụjụ ndị na-ege m ntị nwere ike ịjụ gbasara isiokwu a, oleekwa ihe nwere ike ịna-eme ha obi abụọ? Olee otú ha nwere ike isi jụọ ajụjụ ndị ahụ? Hazie ihe ị ga-ekwu otú ga-adaba najụjụ ndị ahụ ma ọ bụ nihe ahụ na-eme ha obi abụọ, ka ha nwee ike ịghọta ihe ị na-ekwu ma nabata ya.Mee ka isiokwu ihe omume gị doo anya.Na-ekwughachi isiokwu gị noge niile ị na-ekwu okwu. Otú ị ga-esi eme ya bụ ikwughachi okwu ndị gbara ọkpụrụkpụ nisiokwu gị ma ọ bụ okwu ndị yiri ha.Mee ka isi ihe ndị dị nokwu gị doo anya ma dị mfe nghọta.Họrọ naanị ihe ndị gbasara isiokwu gị nakwa ihe ndị ị ga-enwe ike ịkọwara ndị na-ege gị ntị nke ọma nerighị oge. Mee ka isi ihe ndị ahụ dị ole na ole. I kwuchaa nke ọ bụla nime ha, gị echeretụ tupu gị ekwuo nke na-eso ya. Hụkwa na e nwere ihe jikọrọ nke ọ bụla na nke na-eso ya.I nwere ike ikwu ihe ndị gbara ọkpụrụkpụ ná mbido okwu gị ka ndị na-ege gị ntị mara ihe ha ga-atụwa anya ha ma ọ bụkwanụ gị ekwughachi ha ná ngwụcha okwu gị ka ha nwee ike icheta ha.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Ghọta ihe mere i ji ekwu okwu gị.Chọpụta ma ihe omume gị ọ bụ maka iji kụziere ndị mmadụ ihe, iji mee ka ihe doo ha anya ma ọ bụ iji kpalie ha ime ihe. Gbalịa hụ na ihe niile gbara ọkpụrụkpụ nokwu gị ga-enyere gị aka imezu ihe i bu nobi.Jụgodị onwe gị: Olee ajụjụ ndị na-ege m ntị nwere ike ịjụ gbasara isiokwu a, oleekwa ihe nwere ike ịna-eme ha obi abụọ? Olee otú ha nwere ike isi jụọ ajụjụ ndị ahụ? Hazie ihe ị ga-ekwu otú ga-adaba najụjụ ndị ahụ ma ọ bụ nihe ahụ na-eme ha obi abụọ, ka ha nwee ike ịghọta ihe ị na-ekwu ma nabata ya.Mee ka isiokwu ihe omume gị doo anya.Na-ekwughachi isiokwu gị noge niile ị na-ekwu okwu. Otú ị ga-esi eme ya bụ ikwughachi okwu ndị gbara ọkpụrụkpụ nisiokwu gị ma ọ bụ okwu ndị yiri ha.Mee ka isi ihe ndị dị nokwu gị doo anya ma dị mfe nghọta.Họrọ naanị ihe ndị gbasara isiokwu gị nakwa ihe ndị ị ga-enwe ike ịkọwara ndị na-ege gị ntị nke ọma nerighị oge. Mee ka isi ihe ndị ahụ dị ole na ole. I kwuchaa nke ọ bụla nime ha, gị echeretụ tupu gị ekwuo nke na-eso ya. Hụkwa na e nwere ihe jikọrọ nke ọ bụla na nke na-eso ya.I nwere ike ikwu ihe ndị gbara ọkpụrụkpụ ná mbido okwu gị ka ndị na-ege gị ntị mara ihe ha ga-atụwa anya ha ma ọ bụkwanụ gị ekwughachi ha ná ngwụcha okwu gị ka ha nwee ike icheta ha.15 Gosi na I Kwetasiri ike nIhe Ị Na-ekwu1 Ndị Tesalonaịka 1:5IHE Ị GA-EME:Kwuo okwu otú ga-egosi ndị ị na-agwa okwu na i kwetasiri ike na ihe ị na-ekwu bụ eziokwu nakwa na ọ dị ezigbo mkpa.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Kwadebe nke ọma.Mụọ ihe omume gị nke ọma ruo mgbe ị ghọtara otú amaokwu ndị dị na ya si gosi na ihe ị na-ekwu bụ eziokwu. Gbalịa ka i jiri okwu ndị dị mfe kọwaa isi ihe ndị dị nihe omume gị. Lekwasị anya nuru ọ ga-abara ndị na-ege gị ntị. Kpeekwa ekpere ka Chineke nye gị mmụọ nsọ ya.Mgbe ị na-amụgharị ihe omume gị, na-ekwupụta ya ekwupụta ka o nyere gị aka ịghọta ya nke ọma, meekwa ka ọ gaa gị werewere nọnụ.Jiri okwu ndị ga-egosi na obi siri gị ike nihe ị na-ekwu mee ihe omume gị.Kama ịgụpụtawa ihe e dere nakwụkwọ, jiri okwu nke aka gị kwuo ya. Jiri okwu ndị ga-egosi na ihe ị na-ekwu doro gị anya mee ihe omume gị.Jiri ịnụ ọkụ nobi kwuo okwu.Welite olu mgbe ị na-ekwu okwu. Na-ele ndị ị na-agwa okwu anya ma ọ bụrụ na ọ dịghị njọ ime otú ahụ nobodo unu.Ekwela na ihe ị na-ekwu doro gị anya nke ọma kwuo okwu otú ga-eme ka ahụ ghara iru ndị mmadụ ala ma ọ bụ kwuwe uche gị ma ọ bụkwanụ manyewa ha ime ihe i kwuru. Ọ bụrụgodị na ihe ị na-ekwu na-anụ gị ọkụ nobi, meda obi kwuo ya otú ga-egosi na ị hụrụ ndị ị na-agwa okwu nanya.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Kwadebe nke ọma.Mụọ ihe omume gị nke ọma ruo mgbe ị ghọtara otú amaokwu ndị dị na ya si gosi na ihe ị na-ekwu bụ eziokwu. Gbalịa ka i jiri okwu ndị dị mfe kọwaa isi ihe ndị dị nihe omume gị. Lekwasị anya nuru ọ ga-abara ndị na-ege gị ntị. Kpeekwa ekpere ka Chineke nye gị mmụọ nsọ ya.Mgbe ị na-amụgharị ihe omume gị, na-ekwupụta ya ekwupụta ka o nyere gị aka ịghọta ya nke ọma, meekwa ka ọ gaa gị werewere nọnụ.Jiri okwu ndị ga-egosi na obi siri gị ike nihe ị na-ekwu mee ihe omume gị.Kama ịgụpụtawa ihe e dere nakwụkwọ, jiri okwu nke aka gị kwuo ya. Jiri okwu ndị ga-egosi na ihe ị na-ekwu doro gị anya mee ihe omume gị.Jiri ịnụ ọkụ nobi kwuo okwu.Welite olu mgbe ị na-ekwu okwu. Na-ele ndị ị na-agwa okwu anya ma ọ bụrụ na ọ dịghị njọ ime otú ahụ nobodo unu.Ekwela na ihe ị na-ekwu doro gị anya nke ọma kwuo okwu otú ga-eme ka ahụ ghara iru ndị mmadụ ala ma ọ bụ kwuwe uche gị ma ọ bụkwanụ manyewa ha ime ihe i kwuru. Ọ bụrụgodị na ihe ị na-ekwu na-anụ gị ọkụ nobi, meda obi kwuo ya otú ga-egosi na ị hụrụ ndị ị na-agwa okwu nanya.16 Okwu Na-agba Ume Ma Na-aba UruJob 16:5IHE Ị GA-EME:Lekwasị anya nihe ndị ga-eme ka ihe kakwuo mma nakwa nihe ndị ga-agba ndị mmadụ ume.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Na-ele ndị ị na-agwa okwu anya otú kwesịrị ekwesị.Buru nobi na ụmụnna gị chọrọ ịna-erubere Jehova isi. Ọ bụrụgodị na i kwesịrị inye ha ndụmọdụ, si nala ala obi gị jagodị ha mma mgbe ọ dị mkpa.Jiri ịhụya kwuo okwu, ọ bụghị iwe. Na-amụmụ ọnụ ọchị iji mee ka ahụ ruo ndị ị na-agwa okwu ala.Ka ihe ndị na-anaghị agba ume ị ga-ekwu dịrị ole na ole.Naanị mgbe ị ga-ekwu ihe na-anaghị agba ume nokwu gị bụ mgbe ị ga-eji ya mee ka ihe dokwuo anya. Ka okwu gị jupụta nihe ndị na-agba ume.Jiri Okwu Chineke na-akụzi ihe nke ọma.Mee ka ndị ị na-agwa okwu ghọta ihe ndị Jehova merela, ihe ndị ọ na-eme, na ihe ndị ọ ga-emere ụmụ mmadụ. Mee ka ndị ị na-agwa okwu nwee olileanya na obi ike.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Na-ele ndị ị na-agwa okwu anya otú kwesịrị ekwesị.Buru nobi na ụmụnna gị chọrọ ịna-erubere Jehova isi. Ọ bụrụgodị na i kwesịrị inye ha ndụmọdụ, si nala ala obi gị jagodị ha mma mgbe ọ dị mkpa.Jiri ịhụya kwuo okwu, ọ bụghị iwe. Na-amụmụ ọnụ ọchị iji mee ka ahụ ruo ndị ị na-agwa okwu ala.Ka ihe ndị na-anaghị agba ume ị ga-ekwu dịrị ole na ole.Naanị mgbe ị ga-ekwu ihe na-anaghị agba ume nokwu gị bụ mgbe ị ga-eji ya mee ka ihe dokwuo anya. Ka okwu gị jupụta nihe ndị na-agba ume.Jiri Okwu Chineke na-akụzi ihe nke ọma.Mee ka ndị ị na-agwa okwu ghọta ihe ndị Jehova merela, ihe ndị ọ na-eme, na ihe ndị ọ ga-emere ụmụ mmadụ. Mee ka ndị ị na-agwa okwu nwee olileanya na obi ike.17 Ikwu Ihe Ndị Ọzọ Ga-aghọtali1 Ndị Kọrịnt 14:9IHE Ị GA-EME:Nyere ndị ị na-agwa okwu aka ka ha ghọta ihe ị na-ekwu nke ọma.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Mụọ ihe omume gị nke ọma.Gbalịa ghọta isiokwu ihe omume gị nke ọma ka i nwee ike iji okwu nke aka gị kọwaa ya otú ga-adị mfe nghọta.Jiri okwu ndị dị mfe na okwu ndị na-etoghị ogologo kọwaa ya.Ọ bụ eziokwu na i nwere ike iji okwu ụfọdụ dị ogologo kọwaa ihe nokwu gị, jiri okwu ndị dị mkpirikpi mee ka a ghọta isi ihe ndị dị nokwu gị.Akọla ihe ndị na-adịghị mkpa nwere ike ịgbagwoju ndị ị na-agwa okwu anya ma ọ bụ mee ka ike gwụ ha. Jiri okwu ndị dị mfe nghọta na okwu ndị na-anaghị agbagwoju anya kwuo okwu gị.Kọwaa okwu ndị na-ege gị ntị na-amaghị nke ọma.Ọ kacha mma ịghara ikwu ihe ndị na-ege gị ntị na-amaghị. Ma ya dị ezigbo mkpa na ị ga-ekwu ihe ha na-amaghị, dị ka ndị a kọrọ akụkọ ha na Baịbụl, ihe ndị e ji atụ ihe noge ochie ma ọ bụ omenala ndị oge ochie, kọwaa ha.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Mụọ ihe omume gị nke ọma.Gbalịa ghọta isiokwu ihe omume gị nke ọma ka i nwee ike iji okwu nke aka gị kọwaa ya otú ga-adị mfe nghọta.Jiri okwu ndị dị mfe na okwu ndị na-etoghị ogologo kọwaa ya.Ọ bụ eziokwu na i nwere ike iji okwu ụfọdụ dị ogologo kọwaa ihe nokwu gị, jiri okwu ndị dị mkpirikpi mee ka a ghọta isi ihe ndị dị nokwu gị.Akọla ihe ndị na-adịghị mkpa nwere ike ịgbagwoju ndị ị na-agwa okwu anya ma ọ bụ mee ka ike gwụ ha. Jiri okwu ndị dị mfe nghọta na okwu ndị na-anaghị agbagwoju anya kwuo okwu gị.Kọwaa okwu ndị na-ege gị ntị na-amaghị nke ọma.Ọ kacha mma ịghara ikwu ihe ndị na-ege gị ntị na-amaghị. Ma ya dị ezigbo mkpa na ị ga-ekwu ihe ha na-amaghị, dị ka ndị a kọrọ akụkọ ha na Baịbụl, ihe ndị e ji atụ ihe noge ochie ma ọ bụ omenala ndị oge ochie, kọwaa ha.18 Mee Ka Ndị Na-ege Ntị Mụta Ihe Na Ya1 Ndị Kọrịnt 9:19-23IHE Ị GA-EME:Kwuo okwu otú ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu chebara ihe ị na-ekwu echiche, ma hụkwa uru ọ baara ha.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Chọpụta ihe ndị ị na-agwa okwu mabu.Kama ikwughachiwa ihe ndị ha mabu, kwuo ya otú ọ ga-adị ha ka hà na-anụ ihe ọhụrụ.Kwuo ihe ndị ị na-agwa okwu mabu ngwa ngwa, ma jirizie nwayọọ mgbe ị na-akọwa ihe ọhụrụ.Mee nchọnchọ, tụgharịakwa uche.O kwe mee, jiri ihe ndị mere eme ma ọ bụ okwu a kpụ nọnụ ndị na-ege gị ntị na-amachaghị gbasara ha mee ka ihe ị na-ekwu doo anya. Chebara ihe ndị ị na-aga ikwu echiche iji chọpụta ihe jikọrọ ha na ihe ndị i metara na nchọnchọ.Mgbe ị na-akwadebe okwu gị, na-ajụ onwe gị ajụjụ ndị ga-eme ka i chebara ihe omume gị ezigbo echiche. Ajụjụ ndị dị kagịnị, nihi gịnị, ole mgbe, ònye, na olee otú.Na-ajụ ma na-aza ajụjụ ndị a iji mee ka okwu gị kpoo ọkụ.Gosi uru okwu gị bara.Kọwaara ndị na-ege gị ntị otú ihe Baịbụl kwuru ga-esi nyere ha aka ná ndụ. Kwuo ihe ụfọdụ na-eme ndị mmadụ, àgwà ụfọdụ ndị mmadụ na-akpa, na ihe ụfọdụ ndị mmadụ na-eme, bụ ndị gbasara ndị ị na-agwa okwu.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Chọpụta ihe ndị ị na-agwa okwu mabu.Kama ikwughachiwa ihe ndị ha mabu, kwuo ya otú ọ ga-adị ha ka hà na-anụ ihe ọhụrụ.Kwuo ihe ndị ị na-agwa okwu mabu ngwa ngwa, ma jirizie nwayọọ mgbe ị na-akọwa ihe ọhụrụ.Mee nchọnchọ, tụgharịakwa uche.O kwe mee, jiri ihe ndị mere eme ma ọ bụ okwu a kpụ nọnụ ndị na-ege gị ntị na-amachaghị gbasara ha mee ka ihe ị na-ekwu doo anya. Chebara ihe ndị ị na-aga ikwu echiche iji chọpụta ihe jikọrọ ha na ihe ndị i metara na nchọnchọ.Mgbe ị na-akwadebe okwu gị, na-ajụ onwe gị ajụjụ ndị ga-eme ka i chebara ihe omume gị ezigbo echiche. Ajụjụ ndị dị kagịnị, nihi gịnị, ole mgbe, ònye, na olee otú.Na-ajụ ma na-aza ajụjụ ndị a iji mee ka okwu gị kpoo ọkụ.Gosi uru okwu gị bara.Kọwaara ndị na-ege gị ntị otú ihe Baịbụl kwuru ga-esi nyere ha aka ná ndụ. Kwuo ihe ụfọdụ na-eme ndị mmadụ, àgwà ụfọdụ ndị mmadụ na-akpa, na ihe ụfọdụ ndị mmadụ na-eme, bụ ndị gbasara ndị ị na-agwa okwu.19 Gbalịa Ka Ihe Ị Na-ekwu Ruo Ndị Mmadụ nObiIlu 3:1IHE Ị GA-EME:Nyere ndị na-ege gị ntị aka ka ha ghọta ihe ị na-ekwu ma mee ihe ha mụtara.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Nyere ndị na-ege gị ntị aka ichebara onwe ha echiche.Na-ajụ ha ajụjụ ndị ga-enyere ha aka ichebara onwe ha echiche.Gbaa ha ume ime ihe dị mma.Gbaa ndị na-ege gị ntị ume ka ha chebaraihe mereha ji na-eme ihe dị mma echiche. Nyere ha aka ịghọta na ihe mere ha kwesịrị iji na-eme ihe ọma bụ maka na ha hụrụ Jehova na mmadụ ibe ha nakwa eziokwu Baịbụl nanya. Kwuo okwu otú ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu na-echebara ihe ị na-ekwu echiche. Ekwula okwu ka ị na-atụrụ ha ụka. Kama ikwu ihe ga-emechu ha ihu, kwuo okwu otú ga-agba ha ume nakwa otú ga-eme ka ha jiri obi ha niile na-agba mbọ.Mee ka uche ha dịrị nebe Jehova nọ.Gosi otú ihe ndị Baịbụl kwuru na iwu Chineke si eme ka àgwà ndị Chineke nwere nakwa ịhụya o nwere nebe anyị nọ pụta ìhè. Mee ka ọ na-agụ ndị ị na-agwa okwu agụụ ịchọpụta ihe bụ uche Chineke na ime ihe dị ya mma.Cheta na ọ bụJehovana-adọta ndị mmadụ. Nihi ya, jiri Okwu ya gbaa ndị na-ege gị ntị ume ime ihe dị mma.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:Nyere ndị na-ege gị ntị aka ichebara onwe ha echiche.Na-ajụ ha ajụjụ ndị ga-enyere ha aka ichebara onwe ha echiche.Gbaa ha ume ime ihe dị mma.Gbaa ndị na-ege gị ntị ume ka ha chebaraihe mereha ji na-eme ihe dị mma echiche. Nyere ha aka ịghọta na ihe mere ha kwesịrị iji na-eme ihe ọma bụ maka na ha hụrụ Jehova na mmadụ ibe ha nakwa eziokwu Baịbụl nanya. Kwuo okwu otú ga-eme ka ndị ị na-agwa okwu na-echebara ihe ị na-ekwu echiche. Ekwula okwu ka ị na-atụrụ ha ụka. Kama ikwu ihe ga-emechu ha ihu, kwuo okwu otú ga-agba ha ume nakwa otú ga-eme ka ha jiri obi ha niile na-agba mbọ.Mee ka uche ha dịrị nebe Jehova nọ.Gosi otú ihe ndị Baịbụl kwuru na iwu Chineke si eme ka àgwà ndị Chineke nwere nakwa ịhụya o nwere nebe anyị nọ pụta ìhè. Mee ka ọ na-agụ ndị ị na-agwa okwu agụụ ịchọpụta ihe bụ uche Chineke na ime ihe dị ya mma.Cheta na ọ bụJehovana-adọta ndị mmadụ. Nihi ya, jiri Okwu ya gbaa ndị na-ege gị ntị ume ime ihe dị mma.20 Mee Ka Okwu Mmechi Gị Kpoo ỌkụEkliziastis 12:13, 14IHE Ị GA-EME:I mechiwe okwu gị, gbaa ndị na-ege ntị ume ka ha jisie ike mee ihe ha mụtara.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:I mechiwe okwu gị, ka ihe ị ga-ekwu daba nisiokwu ihe omume gị.Kwughachi isiokwu gị na ihe ndị gbara ọkpụrụkpụ nokwu gị.Gbaa ndị na-ege gị ntị ume.Gwa ndị na-ege gị ntị ihe ha kwesịrị ime, gwakwa ha ezigbo ihe mere ha ji kwesị ime ya. Jiri ịnụ ọkụ nobi kwuo okwu otú gosiri na ihe ị na-ekwu doro gị anya nakwa na ọ dị mkpa.Ka ihe ị ga-ekwu ma i mechiwe okwu gị dị nkenke ma dị mfe nghọta.Ekwula ihe ọhụrụ ná mmechi okwu gị. Kwuo okwu ole na ole iji gbaa ndị ị na-agwa okwu ume ka ha mee ihe ha mụtara.Agbala ọsọ ma okwu gị gwụwa, ewedatakwala olu gị. Ka ihe ndị ikpeazụ ị ga-ekwu gosi na i mechiwala okwu gị.OTÚ Ị GA-ESI EME YA:I mechiwe okwu gị, ka ihe ị ga-ekwu daba nisiokwu ihe omume gị.Kwughachi isiokwu gị na ihe ndị gbara ọkpụrụkpụ nokwu gị.Gbaa ndị na-ege gị ntị ume.Gwa ndị na-ege gị ntị ihe ha kwesịrị ime, gwakwa ha ezigbo ihe mere ha ji kwesị ime ya. Jiri ịnụ ọkụ nobi kwuo okwu otú gosiri na ihe ị na-ekwu doro gị anya nakwa na ọ dị mkpa.Ka ihe ị ga-ekwu ma i mechiwe okwu gị dị nkenke ma dị mfe nghọta.Ekwula ihe ọhụrụ ná mmechi okwu gị. Kwuo okwu ole na ole iji gbaa ndị ị na-agwa okwu ume ka ha mee ihe ha mụtara.Agbala ọsọ ma okwu gị gwụwa, ewedatakwala olu gị. Ka ihe ndị ikpeazụ ị ga-ekwu gosi na i mechiwala okwu gị.Otú I Si Na-emeOkwu Mmeghe Na-adọrọ MmasịỤBỌCHỊ I MERE YAIkwu Okwu Ka Ebe Mmadụ na Ibe Ya Na-akparịta ỤkaỤBỌCHỊ I MERE YAỊjụ AjụjụỤBỌCHỊ I MERE YAWebata Akwụkwọ Nsọ Otú Dị MmaỤBỌCHỊ I MERE YAỊgụzi Ihe AgụziỤBỌCHỊ I MERE YAKọwaa Ihe Ị Gụrụ nAkwụkwọ Nsọ Otú Ga-edo AnyaỤBỌCHỊ I MERE YAKụzie Ihe Bụ Eziokwu Otú Ga-eme Ka Ndị Ị Na-agwa Okwu Kweta YaỤBỌCHỊ I MERE YAJiri Ihe Atụ Na-akụzi IheỤBỌCHỊ I MERE YAIji Ihe Ndị A Na-ahụ Anya Akụzi Ihe nke ỌmaỤBỌCHỊ I MERE YAỊgbanwe Ụda OluỤBỌCHỊ I MERE YAỊnụ Ọkụ nObiỤBỌCHỊ I MERE YAJiri Mmetụta Kwuo OkwuỤBỌCHỊ I MERE YAMee Ka Uru Ihe Ị Na-ekwu Bara Doo AnyaỤBỌCHỊ I MERE YAMee Ka Ihe Ndị Gbara Ọkpụrụkpụ nOkwu Gị Doo AnyaỤBỌCHỊ I MERE YAGosi na I Kwetasiri ike nIhe Ị Na-ekwuỤBỌCHỊ I MERE YAOkwu Na-agba Ume Ma Na-aba UruỤBỌCHỊ I MERE YAIkwu Ihe Ndị Ọzọ Ga-aghọtaliỤBỌCHỊ I MERE YAMee Ka Ndị Na-ege Ntị Mụta Ihe Na YaỤBỌCHỊ I MERE YAGbalịa Ka Ihe Ị Na-ekwu Ruo Ndị Mmadụ nObiỤBỌCHỊ I MERE YAMee Ka Okwu Mmechi Gị Kpoo ỌkụỤBỌCHỊ I MERE YA 