 Akwụkwọ Mgbaafọ nke 2013 yb13-IB  Akwụkwọ Mgbaafọ Ndịàmà Jehova nke 2013Peeji Mbụ na nke Ndị Bipụtara Akwụkwọ AIsiokwu Ndị Dị Nakwụkwọ AIsiokwu Afọ 2013Nihe karịrị puku afọ atọ na narị afọ anọ gara aga, ọ fọrọ ntakịrị ka ndị Izrel banye nAla Nkwa ahụ. Ma, tupu ha abanye na ya, ha ga-agafe ọtụtụ obodo ndị iro ha. Nihi ya, Chineke gwara Jọshụa ka o nwee obi ike, ma dị ike. Ọ bụrụ na Jọshụa anọgide na-erubere Chineke isi, ọ ga-emeri ndị iro ha. Chineke gwakwara ya ka ọ ghara ịma jijiji ma ọ bụ tụọ ụjọ, nihi na Jehova bụ Chineke ya nọnyeere ya ebe ọ bụla ọ na-aga. Neziokwu, Chineke nọnyeere ya nihi na o were ndị Izrel naanị afọ isii iji merie ndị iro ha.Jọsh. 1:7-9.Ọ fọkwara ntakịrị ka ezigbo Ndị Kraịst banye nụwa ọhụrụ Chineke kwere ha ná nkwa. Nihi ya, ọ dị mkpa ka anyị nwee obi ike ma dị ike. Otú ahụ Jọshụa nwere ndị iro, anyịnwa nwekwara ndị iro na-agbalị ime ka anyị kwụsị ife Chineke. Agha anyị na-alụ abụghị agha e ji mma na ube alụ. Ngwá agha anyị abụghịkwa ngwá agha nkịtị. Ọ bụ Jehova na-akụziri anyị otú anyị ga-esi jiri ngwá agha ndị a na-alụ agha. Ma ihe ọ dịịrị gị mma ma ihe ò siiri gị ike, mara na ọ bụrụhaala na i nwee obi ike, dịkwa ike, ma na-eme ihe Jehova na-achọ, ọ ga-anọnyere gị. Ọ ga-emekwa ka i nwee mmeri.Akwụkwọ Ozi Si nAka Òtù Na-achị IsiEzi Ụmụnna Anyị:Otú Nna anyị nke eluigwe, bụ Jehova, si hụ ụmụ mmadụ nanya enweghị atụ. Ọ bụ ya mere Baịbụl ji kwuo na Chineke bụ ịhụya. 1 Jọn 4:8 A naghị agbagha ya agbagha na Jehova bụ Onye Pụrụ Ime Ihe Niile. Ma, o nweghị ebe Baịbụl kwuru na Chineke bụ ike. Otú o si achị gosiri na ọ hụrụ anyị nanya. Neziokwu, otú a o si hụ anyị nanya mere ka ọ na-agụkwu anyị agụụ ịna-efe ya.Obi dị anyị ụtọ na Jehova anaghị amanye anyị ka anyị na-efe ya. Ọ bụghị onye ọchịchị aka ike. Jehova chọrọ ka ihe mere anyị ji na-efe ya bụrụ nihi na anyị ji obi anyị niile hụ ya nanya. Ọ bụrụ na ihe mere anyị ji na-efe ya bụ nihi na anyị hụrụ ya nanya, ọ pụtara na anyị chọrọ ka ọ na-achị anyị, nakwa na anyị kweere na ọchịchị ya dị mma. Ihe ndị merela kemgbe e kere ụwa na-egosi na ọchịchị ya enweghị atụ.Jehova amanyeghị Adam na Iv ka ha rubere ya isi. Kama, o nyere ha ohere ka ha jiri aka ha kpebie ihe ha ga-eme. Ọ bụrụ neziokwuna ha hụrụ Jehova nanya, ha gaara egosi na obi dị ha ụtọ maka ihe niile o meere ha. Ha agaaraghị ekwe enupụrụ Chineke isi otú Setan chọrọ.Mgbe Mozis na-agwa ụmụ Izrel okwu ikpeazụ tupu ya anwụọ, ọ sịrị ha: Lee, ana m edebe nihu gị taa ndụ na ihe ọma, nakwa ọnwụ na ihe ọjọọ. Diut. 30:15 Ọ bụ ụmụ Izrel ga-eji aka ha ekpebi otú ha ga-esi ebi ndụ. Jọshụa gwakwara ụmụ Izrel, sị: Ọ bụrụ na ọ dị njọ nanya unu ife Jehova,họrọnụtaa onye unu ga-efe. Ụmụ Izrel zara Jọshụa, sị: Tụfịakwa! Anyị agaghị ahapụ Jehova gaa fee chi ọzọ. Jọsh. 24:15, 16 Anyịnwa agaghịkwa ahapụ Jehova gaa fewe chi ọzọ. Ihe mere anyị agaghị eme otú ahụ bụ nihi na anyị hụrụ ya nanya.Anyị bụ Ndị Kraịst ma ihe ọ pụtara ma e kwuo na mmadụ nweere onwe ya ikpebi ihe ọ ga-eme. Ọ bụ eziokwu na Chineke nyere ndị okenye ikike ịdụ mmadụ ọdụ, ma ọ bụkwanụ ịdọ onye mmehie aka ná ntị, ma nke ahụ apụtaghị na ọ bụ ha na-atụrụ ndị ọzọ ihe ha ga na-eme. Ọ pụtaghịkwa na ndị okenye ga na-eme ka à ga-asị na ọ bụ ha ka a na-efe. Pọl onyeozi dere nakwụkwọ ozi ya, sị: Ọ bụghị na anyị bụ ndị nwe okwukwe unu, kama anyị bụ ndị ọrụibe unu maka ọṅụ unu, nihi na ọ bụ okwukwe unu mere unu ji guzosie ike.2 Kọr. 1:24.Obi na-adị anyị ụtọ ma anyị jiri obi anyị mee ihe nihi na anyịchọrọime ya, ọ bụghị nihi na a manyere anyị amanye mee ya. Jehova na-agwa anyị ka anyị jiri maka na anyị hụrụ ya nanya na-eme ihe dị mma. Ihe Pọl kwuru notu nime akwụkwọ ozi o ji ike mmụọ nsọ dee gosiri na ọ bụ ihe anyị kwesịrị ibu nobi na-eme ihe ọma. Ọ sịrị: Ọ bụrụkwa na m na-enye ihe niile m nwere iji zụọ ndị ọzọ, ọ bụrụkwa na mụ enyefee ahụ m, ka m wee nyaa isi, ma enweghị m ịhụya, ọ baghịrị m uru ọ bụla.1 Kọr. 13:3.Obi na-atọ Jehova ezigbo ụtọ ka ọ na-ahụ ka ọtụtụ nde ụmụnna anyị ndị nwoke na ndị nwaanyị ji obi ha niile na-efe ya nihi na ha hụrụ ya nanya. Ihe a ha na-eme na-emekwa ka ndị ọzọ na-eto Jehova.Jehova hụkwara ndị ohu ya niile nanya, ma unu ụmụaka, ma unu ndị na-eto eto. Obi dị ya ụtọ na unu hụrụ ya nanya kama ịhụ ụwa na ihe ndị dị nụwa nanya. Anyịnwa hụkwara unu nanya nke ukwuu.Luk 12:42, 43.Nafọ gara, unu ụmụnna anyị, ma ndị nwoke, ma ndị nwaanyị, ma ndị na-eto eto, mereihe gosiri na unu hụrụ Jehova nanya. Unu ji awa dị otu ijeri, narị nde asaa na iri nde anọ na asatọ, narị puku isii na iri puku itoolu na asaa, na narị anọ na iri anọ na asaa kwusaa ozi ọma. Mmadụ dị nde asaa, narị puku asaa na iri puku asatọ na abụọ, na narị atọ na iri anọ na isii so kwusaa ozi ọma nụwa niile. Obi dị anyị ụtọ na e mere mmadụ dị narị puku abụọ na iri puku isii na asatọ, na narị asaa na iri asaa na asaa baptizim iji gosi na ha ararala onwe ha nye Jehova. Ọtụtụ ndị na-eto eto sokwa ná ndị a e mere baptizim. Ihe nke a pụtara bụ na e mere ihe dị ka puku mmadụ ise na otu narị na iri isii na asatọ baptizim nizu ọ bụla. Nke a na-eme anyị obi ụtọ.Noge ọgwụgwụ a, e nwere ọtụtụ nsogbu na-abịara ndị ohu Chineke, ma ihe isi ike, ma mkpagbu, ma ọrịa. E nwekwara ndị nká na-anaghịzi ekwe mee ihe ndị ha na-emebu. Ma, anyị kpebisiri ike na o nweghị ihe ga-eme ka anyị laa azụ ma ọ bụ daa mbá. Anyị hụrụ unu niile nanya nke ukwuu.Hib. 10:39;2 Kọr. 4:16.Ụmụnna unu,Ihe Ndị E Mere nAfọ Gara AgaA Zụtara Ala Ọhụrụ A Ga-arụ Isi Ụlọ Ọrụ AnyịNa Julaị afọ 2009, anyị zụtara ala ebe ọzọ na Niu Yọk dị nAmerịka. Ọ bụ ebe ahụ ka anyị chọziri ka isi ụlọ ọrụ anyị dịrị. Ala ahụ dị puku plọt abụọ, narị abụọ na iri asaa na asaa. E si nebe isi ụlọ ọrụ anyị dị na Bruklin kemgbe afọ 1909 gawa ebe ala ọhụrụ anyị ahụ dị, ọ dị ihe dị ka kilomita iri asatọ.Ihe dị ka narị mmadụ asatọ na-eje ozi na Betel ga-ebi ebe ahụ. A ga-arụ ụlọ dị iche iche, ma nke ga-abụ naanị ọfis, ma nke ndị na-ahụ maka ọdịmma ndị na-eje ozi na Betel ga-anọ na-arụ ọrụ. A ga-arụkwa ụlọ ndị ga na-elekọta ihe ndị e ji arụ ọrụ na Betel ga-anọ na-arụ ọrụ, rụọkwa ụlọ elu anọ ebe ndị na-eje ozi ebe ahụ ga-ebi. E bukwa nobiịrụ ụlọ a ga-edowe ọtụtụ ihe Ndịàmà Jehova jirila rụọ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl.Nala ahụ a zụtara, ebe a ga-arụ ihe niile a ga-arụ ugbu a ga-adị narị plọt anọ na ise. A gaghị arụ ihe ọ bụla ugbu a nebe ndị ọzọ fọrọnụ. Ebe ndị a ga-eji ahịhịa chọọ mma agaghị ebu ibu, kama ebe ndị ga-abụ ọhịa ga-agba ụlọ ndị a ga-arụ gburugburu. Ndị na-ese otú ụlọ a ga-arụ ga-adị esechaala otú ihe niile ga-adị ma a rụchaa ya. A rụọ ihe niile otú ahụ ha si see ya, ọ ga-eme ka ego a na-emefu iji lekọta isi ụlọ ọrụ anyị belata. Dị ka ihe atụ, a gaadọ ahịhịa pụrụ iche nelu ụlọ ndị ahụ. Ọ ga na-amịkọrọ mmiri ozuzo, na-emekwa ka ime ụlọ ghara ịna-ekpo oké ọkụ ma ọ bụ na-ajụ oké oyi. A ga-arụ ụlọ nke ga-abụ naanị maka ọfis otú ìhè ga na-abata na ya. A ga-arụkwa ihe niile otú a na-agaghị na-emefusị mmiri.Gịnị mere e ji chọọ ịgbanwe ebe isi ụlọ ọrụ anyị dị? Noge mbụ, ọ bụ naanị na Bruklin ka a na-anọ ebipụta Baịbụl na akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl. Ma ugbu a, e nweela alaka ụlọ ọrụ ndị sozi ebipụta ihe ndị a nebe dị iche iche nụwa. Nafọ 2004, a kwụsịrị ibi akwụkwọ anyị na Bruklin, malitezie ibi ha na Wọlkịl. E si Bruklin gawa Wọlkịl, ọ dị otu narị kilomita na iri anọ na ise. Ihe ọzọ e lebakwara anya bụ ego e ji elekọta ihe ndị a rụrụ na Bruklin. Ebe ọ bụ na ụlọ ndị dị na Bruklin adịkọtaghị ọnụ, nakwa na o teela a rụrụ ha, ilekọta ha na-efu nnukwu ego. Ma, ebe ọ bụ na ụlọ niile ga-adị otu ebe na nke ọhụrụ a a ga-arụ, ọ ga-eme ka e jiri ego ndị a gaara eji elekọta ụlọ ndị ahụ na-anọkọtaghị ọnụ na Bruklin na-arụ ihe ndị ọzọ dị mkpa.E Nwere Alaka Ụlọ Ọrụ Ndị E Bukọtara ỌnụMalite mgbe e bidoro ibukọta alaka ụlọ ọrụ dị iche iche ruo nọnwa Septemba afọ 2012, e mechiela ihe karịrị alaka ụlọ ọrụ iri abụọ, gwazie ụfọdụ ndị na-eje ozi ebe ndị ahụ ka ha gafee nalaka ụlọ ọrụ ndị ka buo ibu. E nwere ihe abụọ mere e ji mee ihe a. Ha bụ:1. Nkà na ụzụ emeela ka ọrụ dị mfe.Ígwè ọrụ ndị bụ ọkpọka a na-eji ezipụ ozi nakwa ndị nke e ji ebi akwụkwọemeela ka ọrụ ọtụtụ ndị na-arụbu bụrụzie ọrụ mmadụ ole na ole ga-arụli. Ebe ọ bụ na ọnụ ọgụgụ ndị na-arụ ọrụ nalaka ụlọ ọrụ ndị buru ibu ebelatala, e nweziela ebe ndị si nalaka ụlọ ọrụ ndị e mechiri emechi ga-ebi.E nwekwuola ụmụnna nwoke ndị anya ruru ala nọ nalaka ụlọ ọrụ ndị buru ibu na-elekọta ọrụ ịkụzi Baịbụl a na-arụ nobodo ndị ahụ e mechiri alaka ụlọ ọrụ ha emechi. Dị ka ihe atụ, mgbe e mechiri alaka ụlọ ọrụ dị na Kọsta Rika, El Salvadọ, Gụatemala, Họnduras, Nikaragụa na Panama, ọ bụ alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Meksiko na-ahụzi maka ọrụ ikwusa ozi ọma a na-arụ ná mba ndị ahụ. A gwaziri mmadụ iri anọ ndị so ná ndị na-arụbu ọrụ nalaka ụlọ ọrụ ndị ahụ e mechiri ka ha gaa rụwa ọrụ nalaka ụlọ ọrụ Meksiko. Ma, ihe dị ka mmadụ iri itoolu na ise nime ndị na-arụbu ọrụ nalaka ụlọ ọrụ ndị ahụ e mechiri emechi nọ nobodo ha na-eje ozi oge niile.Ndị nsụgharị nọbu nalaka ụlọ ọrụ ndị ahụ e mechiri emechi nEtiti Kọntinent Amerịka ka nọkwa nobodo ndị ahụ na-arụ ọrụ ha. Ma, ọ bụ alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Meksiko na-elekọta ọrụ ndị nsụgharị a na-arụ nobodo ndị ahụ. Dị ka ihe atụ, ihe dị ka ndị nsụgharị iri abụọ nọ na Panama na-asụgharị akwụkwọ anyị ndị e ji amụ Baịbụl nasụsụ ndị a na-asụ nobodo ahụ. Na Gụatemala, e nwere ndị nsụgharị iri na isii na-asụgharị akwụkwọ anyị ndị e ji amụ Baịbụl nasụsụ anọ a na-asụ nobodo ahụ. Tupu e mechie alaka ụlọ ọrụ isii ndị ahụ dị nEtiti Kọntinent Amerịka, e nwere narị mmadụ atọ na-eje ozi na Betel dị nobodo ndị ahụ. Ma ugbu a, ọ bụzi ihe dị ka mmadụ iri asaa na ise nime ha na-eje ozi na Betel.2. E nwekwuola ndị ozi oge niile na-ekwusa ozi ọma.Nihi otú a e si bukọta ụfọdụ alaka ụlọ ọrụ, ọtụtụ ụmụnna anyị ndị na-ejebu ozi nalaka ụlọ ọrụ ndị ahụ e mechiri emechi e nwekwuola ohere ha ga-eji na-ekwusa ozi ọma. Mgbe e mere ụdị ihe a nAfrịka, e nwere otu nwanna nwoke na-ejebu ozi na Betel e zipụrụ ka ọ gaa kwusawa ozi ọma. Nwanna a kwuru na nime ọnwa ole na ole e zipụcharaya, na o sitụụrụ ya ike ime ka ebe ahụ e zigara ya mara ya ahụ. Ma, o kwukwara na ozi ya na-aga kwa ụbọchị na-eme ya nnọọ obi ụtọ, nakwa na Jehova na-agọzi ozi ya karịa otú ọ tụrụ anya ya. O kwukwara na ya na-akụziri mmadụ iri abụọ Baịbụl ugbu a, nakwa na ụfọdụ nime ha amalitela ịbịa ọmụmụ ihe.Ihe E Ji Mara Bruklin KemgbeKemgbe ihe karịrị afọ iri anọ ugbu a, e nwere ihe pụrụ iche a rụrụ nelu ụlọ ebe anyị nwere isi ụlọ ọrụ anyị na Bruklin. Ọ dị ihe dị ka mita ise nogologo. Ihe ahụ na-acha ọbara ọbara. Ọ na-egosi ihe na-akụ kwa ụbọchị, nakwa otú ụbọchị ga-adị, ma ọ ga-ajụ oyi ma ọ ga-ekpo ọkụ. Ihe ahụ na-egosi ma nụtụtụ ma nehihie ma nabalị. Ndị bi na Niu Yọk Siti ma ya nke ọma. Ọtụtụ nime ha na-eji ihe a ama ihe na-akụ na otú ihu ígwé ga-adị.Onye anyị si naka ya zụta ụlọ ahụ rụnyere ụdị ihe ahụ nihe karịrị iri afọ asaa gara aga. Ma, ọ bụ anyị rụnyere nke dị na ya ugbu a mgbe anyị zụtara ụlọ ahụ nafọ 1969.Nafọ 1970, mgbe ụmụnna na-ebugo ihe e dere Watchtower, nke a rụrụ ka ọ na-enwu ọkụA rụnyekwuola ihe na ya ugboro ugboro ka ọ na-arụkwu ọrụ nke ọma. Nagbata afọ 1984 na 1986, e tinyere ihe ọhụrụ ga na-enyekwuru ihe ahụ aka ka ọ na-edebe oge ma na-egosi nnọọ otú ihu ígwé dị.Otu nwaanyị aha ya bụ Eboni na-esi nụlọ ya, nke dịkwa na Bruklin, ahụ ihe ahụ. O kwuru na obi na-adị ya ụtọ ma ya si na windo ya lepụ anya hụ ya, mata ihe na-akụ na otú ihu ígwé ga-adị tupu ya agawa ọrụ. Ọ sị na ọ na-eme ka ya na-aga ọrụ noge, na-emekwa ka ya yiri uwe ya kwesịrị iyi maka oyi ma ọ bụ maka okpomọkụ.Ihe a ọ ga-adịgịde ebe ahụ ruo afọ iri anọ ọzọ? Ebe ọ bụ na anyị na-akwafe ebe ọzọ ga-abụzi isi ụlọ ọrụ anyị, ọ bụ ndị ga-azụrụ ụlọ ahụ ga-ekpebi ma hà ga-ahapụ ya ma ọ bụkwanụ wepụ ya.Izisa Ozi ỌmaIhe Ọhụrụ E Bidoro Ime na ManhatanNa Nọvemba 2011, ụfọdụ Ndịàmà Jehova bidoro isi ụzọ ọzọ eme ka ndị bi nebe ndịda Manhatan nụkwuo ozi ọma si na Baịbụl. Ha na-edosacha akwụkwọ anyị na tebụl na nihe ndị a na-akwagharị akwagharị. Obodo a ha nọ na-eme ihe a bụ obodo kacha ekwo ekwo na Niu Yọk Siti. E nwere ógbè anọ a na-eme ihe a na Manhatan. Nógbè nke ọ bụla, e nwere ọtụtụ ebe a na-edosacha akwụkwọ anyị otú ha ga na-adọrọ mmasị ndị na-agafe agafe ka ha nwee ike ịkwụsị were akwụkwọ ndị ha chọrọ. Ụfọdụ Ndịàmà Jehova na-ekwusa ozi ọma oge niile nọ nso na-enye ndị chọrọnụ akwụkwọ ndị ahụ. Ebe ụfọdụ a na-edosa akwụkwọ ndị ahụ bụ ebe ọtụtụ puku mmadụ na-esi agafe kwa ụbọchị, nakwa ebe ndị na-eme njem na-anọ echere ụgbọ ga-ebu ha.Ebe di na nwunye bụ ndị ọsụ ụzọ na-enye mmadụ akwụkwọ anyị na Grand Central Station dị na Niu Yọk SitiNdị bịara nebe ndị ahụ e dosachara akwụkwọ anyị nwere ike ịnọ ebe ahụ mata azịza nke ọtụtụ ajụjụ ha nwere gbasaraBaịbụl. Ndị ọ dị ngwa ngwa nwere ike ịnara akwụkwọ ha ga-agụ ma e mechaa. Akwụkwọ anyị ndị e dosachara ebe ndị ahụ dị nọtụtụ asụsụ. Ọ bụrụ na onye bịara ebe ahụ ahụghị akwụkwọ dị nasụsụ ọ chọrọ, o nwere ike ikwu ka e wetara ya nke ọ chọrọ, a na-ewetakwara ya nke ahụ ọ chọrọ nime ụbọchị ole na ole.Ihe a Ndịàmà Jehova na-eme masịrị ọhaneze na ndị ọchịchị. Otu onye uwe ojii jụrụ, sị: Olee ihe mere unu emewebeghị ihe a kemgbe? Ihe ndị a unu dosachara ebe a ga-enyere ndị mmadụ aka. Otu nwoke na-agafe agafe kwụsịrị nike mgbe ọ hụrụ akwụkwọGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?Ọ sịrị na ya hụrụ ka ọtụtụ ndị na-aga nụzọ ji akwụkwọ ahụ na-agụ, ya ana-eche ebe ha si nweta ya. Obi dị ya ụtọ mgbe ọ hụrụ ebe ha si nweta ya.E nwere otu nwoke na-esikarị nebe a na-edosa akwụkwọ ndị ahụ agafe kwa ụbọchị ma ọ gawa ọrụ. O mere ihe a ruo ihe karịrị otu ọnwa nakwụsịtụghị ka ọ mara ihe na-aganụ. Ma otu ụbọchị, ọ kwụsịrị ma gwa ndị na-enye akwụkwọ ndị ahụ na ya chọrọ enyemaka. Ndịàmà Jehova nọ ebe ahụ ji obi ụtọ nyere ya aka. Ha nyere ya Baịbụl ma gosi ya otú Baịbụl ga-esi abara ya uru. E nweekwala ọtụtụ ndị nwere mmasị kwụsịrịnụ e zie ha ozi ọma. Nime ọnwa asatọ e bidoro ihe a, e nweela otu puku mmadụ na narị mmadụ asaa na iri anọ na asatọ kwuru na ha chọrọ ka a bịa mụwara ha Baịbụl. Ka ọ na-erula nọnwa Jun 2012,Ụlọ NchenaTeta!e nyerela ndị mmadụ eruola puku iri abụọ na asaa, narị itoolu na iri atọ na anọ. Akwụkwọ e nyefekwarala eruola puku iri isii na otu, na iri na itoolu.Ụlọ NchenaTeta!Anaghịzi Adị Peeji Ole Ha Na-adịbu, ma Ha Adịkwuola nỌtụtụ AsụsụMalite na Jenụwarị 2013,Teta!naỤlọ Nchenke a na-ebipụtara ọhaneze na-adịzi peeji iri na isii, ọ bụghịzi peeji iriatọ na abụọ. Ndị nsụgharị ga-enwezi ike ịsụgharị ha nọtụtụ asụsụ nihi na e gbubilatala peeji ole ha na-adị. Ugbu a, a na-asụgharịTeta!nasụsụ iri itoolu na asatọ, na-asụgharịkwaỤlọ Nchena narị asụsụ abụọ na anọ.Ụlọ Nchenke Ndịàmà Jehova na-amụ amụ ka ga na-adị peeji iri atọ na abụọ.Isiokwu ụfọdụ na-agbabu nỤlọ NchenaTeta!ga na-agbazi naanị nebe anyị na-edebe ihe nỊntanet, nke adres ya bụ. Isiokwu ndị ahụ bụ, Maka Ndị Na-eto Eto, Ihe E Ji Akụziri M Baịbụl, na akụkọ gbasara ndị gụcharala akwụkwọ nụlọ akwụkwọ Gilied, bụ nke na-agbabu nỤlọ Nchenke ọhaneze. Isiokwu ndị ọzọ ga na-adịkwa ebe ahụ bụ isiokwu ndị na-agbabu naTeta!Ha bụ: Ihe Ezinụlọ Ga-atụle, na Ndị Na-eto Eto Na-ajụ, Sị.Ihe ọzọkwa bụ na isiokwu ndị ga na-agba naanị nIntanet ga na-aza ajụjụ banyere Baịbụl na banyere Ndịàmà Jehova. Otú e si zaa ha dịkwa nkenke ma doo anya. E nwekwara akwụkwọ anyị ndị mmadụ nwere ike isi nỊntanet were. Ọ ga-adịkwara onye ji kọmputa ma ọ bụ ekwentị mfe ịchọta ihe nadres anyị bụ  nasụsụ karịrị narị anọ na iri anọ.E Meela Ka Ebe Ndịàmà Jehova Na-edebe Ihe nỊntanet Makwuo MmaKemgbe ọtụtụ ọnwa, ọtụtụ Ndịàmà Jehova nọ nisi ụlọ orụ anyị dị na Niu Yọk na-agba mbọ ime ka ebe anyị na-edebe ihe nỊntanet nke adres ya bụ  makwuo mma, dịkwuokwara ndị ji ekwentị ma ọ bụ kọmputa mfe ịchọta ihe na ya. Ha agbanweekwala otú ebe ahụ dị. Ihe abụọ mere ha ji mee ya bụ:1. Ka ebe ndị anyị na-edebe ihe nỊntanet dịkọta ọnụ.E jikọtala ebe atọ anyị na-edewebu ihe nỊntanet ka ọ bụrụzie naanị otu, ya bụ,  E mechiela abụọ ndị nke ọzọ bụ  na  Ihe a e mere emeela ka ndị chọrọ ịma ihe ọ bụla gbasara Ndịàmà Jehova ma ọ bụkwanụ chọọ akwụkwọ anyị gawazie notu ebe.Mmadụ nwere ike ịnọ ebe ahụ gụọ Baịbụl ma ọ bụ akwụkwọ ndị ọzọ eji amụ Baịbụl. E nwekwara ike ịnọ ebe ahụ gere ndị nke a gụrụ agụ, ma ọ bụkwanụ si ebe ahụ bipụta ha nọtụtụ asụsụ.Nabalị iri abụọ na asatọ nọnwa Ọgọst, afọ 2012, e mere ka ọhaneze nwee ike ịna-aga nebe ọhụrụ anyị na-edebe ihe nỊntanet, ya bụ, na 2. Ka e nwee ike ịna-etinyekwu ihe ndị ọzọ nỊntanet.Onye gara ebe anyị na-edebe ihe nỊntanet ga-amata azịza nke ajụjụ ụfọdụ a na-ajụ gbasara Baịbụl. Onye ahụ ga-amatakwa otú Ndịàmà Jehova si ekwusa ozi ọma, matakwa gbasara alaka ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova, Ụlọ Nzukọ Alaeze ha, na mgbakọ ha. Ị pịa ebe e dere News Akụkọ, ị ga-agụta akụkọ gbasara ụmụnna anyị nọ nebe dị iche iche. E nwekwara ebe e mere maka ezinụlọ, ndị na-eto eto, na ụmụaka.E nwere ụbọchị ndị na-aga agụ akwụkwọ anyị nỊntanet na-eru ọtụtụ narị puku. Ha na-ewere ihe ndị a na-egere egere na akwụkwọ anyị nụdị ọ bụla ha chọrọ ya, na-ewerekwa vidio ndị dị nasụsụ ndị ogbi. Ihe ndị ha na-ewere na-afọ obere ka o ruo narị puku ise. Kwa ụbọchị, ihe dị ka otu narị mmadụ na-ekwu ka a bịa mụwara ha Baịbụl.Otú E Si Enyere Ụdị Mmadụ Niile Aka Ka Ha Mụta Okwu ChinekeBaịbụl nke Dị Amaụkwụ Isii nOgologoE nweela BaịbụlNsụgharị Ụwa Ọhụrụzuru ezu ná mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì, ma nke Bekee ma nke Spanish, ma nke Ịtalian. A tụkọta ùkwù akwụkwọ niile dị na Baịbụl a, ọ dị amaụkwụ isii nogologo, o nwekwara ike iru ihe dị ka ùkwù akwụkwọ iri abụọ ma ọ bụ iri abụọ na asatọ. Ma, e nwere ndị nke na-anaghị eburucha ibu otú ahụ. Dị ka ihe atụ, e nwere kọmputa ndị ìsì nwere ike iji dee ihe ma ọ bụkwanụ gụọ ihe e dere ná mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì. E nwekwara ihe a na-etinye na kọmputa a, ya ana-agụpụta ihe e dere na ya agụpụta. Ndị ìsì nweziri ike iji kọmputa gere ihe ndị e dere nakwụkwọ anyị.Ọ karịala otu narị afọ Ndịàmà Jehova bipụtawaraakwụkwọ ná mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì. Anyị na-ebipụta akwụkwọ anyị ugbu a ná mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì nasụsụ iri na itoolu. Ọ bụ eziokwu na a naghị asị ndị ìsì kwụọ ụgwọ maka akwụkwọ ndị a, ọtụtụ nime ha na-enye onyinye si ha nobi.Ebe Nwanna Anthony Bernard onye Siri Lanka ji Baịbụl Bekee e dere ná mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì na-eduzi ofufe ezinụlọ yaNdịàmà Jehova emepụtakwala ngwá ọrụ kọmputa ga na-ebipụta akwụkwọ anyị ná mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì nọtụtụ asụsụ. E tinyechaa ihe e dere nakwụkwọ anyị ná ngwá ọrụ a, gwakwa ya mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì ọ ga-eji bipụta ya, ọ na-ebidozi biwe ya. Ọ na-ebipụtakwa ya otú ọ ga-adịrị ndị ìsì mfe ọgụgụ. Ngwá ọrụ a ga-eme ka e nwee ike ibipụta ma akwụkwọ anyị dị iche iche ma Baịbụl ná mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì e nwere nasụsụ niile.Mgbe mbụ, ọ na-abụ e wepụta akwụkwọ ọhụrụ ná mgbakọ, a gwa ndị chọrọ nke ndị ìsì ka ha tụọ ọda ya ma ha laruo. Ma nafọ gara aga, alaka ụlọ ọrụ anyị dị nAmerịka jụtara ọgbakọ ndị ha na-elekọta ma è nwere ndị ìsì ga-eso ha aga mgbakọ. Ha jụtakwara ha ndị ìsì ole ga-achọ akwụkwọ ọhụrụ e wepụtara nụdị nke a na-etinye na kọmputa, na ndị ga-achọ nke e biri nakwụkwọ nkịtị.E bugaziri akwụkwọ ọhụrụ ndị e biri ná mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì ná mgbakọ ndị ìsì ga-aga, ya emezie ka ndị ìsì nweta akwụkwọ nke ha mgbe ndị ọzọ nwetara. Mgbe e nwechara mgbakọ ahụ, otu izu agaa, e sizi niimel zigara ụfọdụ ndị ìsì ụdị nke a na-etinye na kọmputa. Ma, ọ bụ naanị ndị ìsì chọrọ ụdị nke ahụ ka e zigaara ya.Otu nwanna nwaanyị bụ onye ìsì sịrị na obi tọrọ ya ezigbo ụtọ mgbe a na-enye mmadụ niile akwụkwọ ọhụrụ e wepụtara, e nyekwa hanwa nke ha e biri námkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì. Ọ sịrị na ihe e kwurunAbụ Ọma 37:4emezuola nisi ha nihi na Jehova enyela ha ihe ha na-arịọ ya. Nwanna ọzọ bụkwa onye ìsì nọ na-ebe ákwá na-ekele Jehova maka otú o si meere ha ihe ọma hà otú a.Ọtụtụ Puku Mmadụ Amụtala Otú E Si Agụ na Otú E Si EdeNa 2011, Ndịàmà Jehova nyeere ihe karịrị puku mmadụ ise na narị mmadụ asaa aka ha amụta otú e si agụ na otú e si ede. Lee ihe merela ná mba ụfọdụ:Gana:Nime afọ iri abụọ na ise gara aga, anyị enyerela ihe karịrị puku mmadụ itoolu aka ha amụta otú e si agụ na otú e si ede.Klas a na-amụ otú e si agụ na otú e si ede na ZambiaMozambik:Nime afọ iri na ise gara aga, e nyerela ihe karịrị puku mmadụ iri na itoolu aka ha amụta otú e si agụ ihe. Otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Felizarda, onye so ná ndị ahụ e nyeere aka, sịrị na obi dị ya ụtọ ugbu a nihi na ya nweziri ike ịgụrụ ndị ọzọ Baịbụl. Ọ sịrị na ọ na-esiburu ya ezigbo ike.Sọlọmọn Aịlands:Alaka ụlọ ọrụ dị ná mba a kọrọ na nafọ ndị gara aga, e nweghị ụlọ akwụkwọ nọtụtụ ime obodo ndị dị ná mba ahụ. Nakwa na ọ bụ ụmụ nwaanyị ole na ole ka a na-azụ nakwụkwọ. Nihi ya, klas a a haziri ka a nọrọ na ya na-akụziri ndị mmadụ otú e si agụ na otú e si ede abaarala ọtụtụ ndị uru, karịchaa ụmụ nwaanyị. Ihere anaghịzi eme ha ugbu a nihi na ha amụtala otú e si agụ na otú e si ede.Zambia:Kemgbe 2002, ihe dị ka puku mmadụ iri na abụọ amụtakwuola otú e si agụ na otú e si ede. E nwere otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Agnes. Ọ dị afọ iri asatọ na abụọ. Ọ sịrị na mgbe a maara ọgbakọ ha ọkwa na ha na-aga ibido klas a, obi tọrọ ya ụtọ. Ọ sị na ya nọ na klas nke mbụ ha gara mụta ide aha ya.Ịbụku Jehova Abụ nỌtụtụ AsụsụNdịàmà Jehova na-asụgharị akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl nihe dị ka narị asụsụ isii. Ịsụgharị otu narị abụ na abụ iri atọ na ise niile dị nakwụkwọ abụ anyị abụghị obere ọrụ. Ma, naanị nime afọ atọ, a sụgharịala abụ niile dị nakwụkwọ abụ ọhụrụ anyị bụBụkuo Jehova Abụnotu narị asụsụ na asụsụ iri na isii. A sụgharịakwala abụ iri ise na ise nime abụ ndị dị nakwụkwọ abụ anyị nasụsụ iri ise na ise ọzọ. A malitekwala ịsụgharị abụ anyị nọtụtụ asụsụ ndị ọzọ.Sọlọmọn Aịlandz: Ebe ụmụnna na-abụ abụ nasụsụ BrokinNdị na-asụgharị abụ na-agba mbọ hụ na ihe ha sụgharịrị anaghị ekwu ihe dị iche nihe Baịbụl na-ekwu. Ha na-agbakwa mbọ hụ na ọ dị ụtọ ọbụbụ, bụrụkwa ihe a ga-enwe ike ibute nisi ngwa ngwa. Ihe ọzọ bụ na ihe a na-abụ nabụ ekwesịghị isi ike nghọta. Nasụsụ ọ bụla, ihe a na-abụ nabụ na ụda egwú abụ ahụ kwesịrị ịna-adabakọ.Ha kwesịkwara ịna-aga onye na-abụ ya were were nọnụ.Olee otú ndị na-asụgharị abụ si enwe ike eme ka ihe ha sụgharịrị na ụda egwú abụ na-adabakọ, ya ana-agakwa onye na-abụ ya were were nọnụ? Ha na-agba mbọ chọta okwu ndị ga-adaba adaba ha ga-eji sụgharịa ihe ha ghọtara nabụ nke Bekee, ọ bụghị ịsụgharịwa mkpụrụ okwu ndị dị nabụ nke Bekee. Ndị na-asụgharị abụ anyị na-agbalịsi ike hụ na ihe ha sụgharịrị dabara adaba nihe Baịbụl na-ekwu, ma notu oge ahụ, jiri okwu ndị dị mfe nghọta e nwere ike ibute nisi sụgharịa ya.Ihe mbụ a na-eme ma a sụgharịwa abụ bụ ibugodị ụzọ sụgharịa ihe e dere nabụ nke Bekee. A sụgharịchaa ya, Onyeàmà Jehova maara ede abụ na-abịazi hazie okwu ndị ahụ a sụgharịrị, ka ha na-adaba nụda egwú abụ ahụ, meekwa ka ọ dị ụtọ ọbụbụ, a ghọtakwa ihe a na-abụ. Ya mechaa, ndị sụgharịrị abụ ahụ na ndị na-agụgharịrị ha ya na-asazi anya na mmiri leruo ihe ahụ onye na-ede abụ haziri anya iji hụ na ihe ahụ o mere adịghị iche nihe Baịbụl kwuru. Neziokwu, ịsụgharị abụ anyị nasụsụ dị iche iche abụghị obere ọrụ. Ma, obi na-atọgbu ndị Jehova nọ ebe dị iche iche nụwa atọgbu ịbụku Jehova abụ otuto nasụsụ ha.Ịrụrụ Ndị Nsụgharị Ọfis nEbe A Na-asụ Asụsụ HaNakwụkwọ Mkpughe, e kwuru na ndị e tere mmanụ e nwere noge anyị a ga na-akpọ ndị mmadụ ka ha bịa nara mmiri nke ndụ ahụ nefu. Mkpu. 22:17 Ha ga-akpọ ndị na-asụ asụsụ niile ka ha bịa nara mmiri a. Mkpu. 7:9 Kemgbe ọtụtụ afọ gara aga, ọtụtụ ndị nsụgharị na-anọ nalaka ụlọ ọrụ arụ ọrụ, ọ bụrụgodị na ọ bụghị ebe ahụ ka a na-asụ asụsụ ha na-asụgharị. Ihe a mere ka ọ na-esiri ha ike ịma otú ndị mmadụ sizi ekwu ihe ụfọdụ nasụsụ ha na-asụgharị, nakwa otú ha ga-esi sụgharịa akwụkwọ anyị ya eruo ndị na-agụ ya nobi. Ma ugbu a, e nweela ọtụtụ ndị nsụgharị a rụụrụ ọfis nebe a na-asụ asụsụ ha, ha anọrọzie ebe ahụ na-arụ ọrụ. Ihe a e mere abaala ezigbo uru. Lee ihe ụfọdụ ndị nsụgharị kwuru.Otu nwanna nwaanyị so ná ndị nsụgharị Maya kwuru otú obi dị ya maka ịnọ ebe a na-asụ asụsụ ya arụ ọrụ ya. Ọ sịrị: Ọ dị m ugbu a ka m bụ osisi e fooro gaa dọọ nala ọ ga-anọ na-amị ezigbo mkpụrụ. Nebe ndịda Rọshịa, otu nwanna nwoke so ná ndị nsụgharị sịrị: Ọfis a a rụụrụ anyị nebe a na-asụ asụsụ anyị dị anyị ka ànyị nọzi na paradaịs. Otú ndị mmadụ si ekwu okwu nasụsụ anyị na tiivi, na ụdị okwu a na-ede nakwụkwọ ndị dị nasụsụ anyị nakwa nỊntanet, na-adị ezigbo iche notú ndị mmadụ si ekwu okwu ma ha na ibe ha na-akparịta ụka. Naanị ihe ga-enyere anyị aka ịsụgharị ihe otú ndị mmadụ si ekwu okwu bụ ịna-anụ ebe ndị na-asụ asụsụ anyị na-akparịta ụka.Ọ dị m ugbu a ka m bụ osisi e fooro gaa dọọ nala ọ ga-anọ na-amị ezigbo mkpụrụNa Kongo, otu nwanna nwoke so ná ndị nsụgharị Chiluba kwuru, sị: Ugbu a, anyị na-asụzi asụsụ anyị mgbe niile, ma nahịa, ma mgbe anyị na ndị agbata obianyị na-akpa nkata, ma nọmụmụ ihe, ma nozi ọma. Anyị na-ejizi akwụkwọ ndị anyị sụgharịrị amụ ihe, jirikwa ha na-aga ozi ọma. Ọ na-enyere anyị aka ịma ma ndị mmadụ hà na-aghọtakwa ihe anyị na-asụgharị.Na Yuganda, otu nwanna nwoke so ná ndị nsụgharị Lukonzo kwuru, sị: Obi na-atọgbu anyị atọgbu ugbu a anyị na-aga ọmụmụ ihe a na-enwe nasụsụ anyị. Anyị na-enwekwu obi ụtọ ugbu a ma anyị na-aga ozi ọma, nihi na anyị na-eji asụsụ anyị ezi ndị mmadụ ozi ọma.Ndị nsụgharị na-eso ọgbakọ ndị dị nebe ọfis ha dị na-eje ozi. Ọnụnọ ha nọ nọgbakọ ndị a na-abara ndị ọgbakọ ha uru. Otu nwanna nwaanyị sịrị na ndị nsụgharị Maya nọ nọgbakọ ha na-eji ma okwu ọnụ ha ma omume ha agba ha ume. Ọ sị na ọ dị ha ka hà enweela obere Betel nebe ha, nakwa na ha ejighị ihe a e meere ha egwu egwu.Ndị nsụgharị Luo nọ na Kisumu, dị na KenyaOtú ndị mmadụ si enwe obi ụtọ ịgụ akwụkwọ anyị e dere nasụsụ ha na-agbakwa ndị nsụgharị ume. Otu onye nsụgharị nọ na Kenya kwuru, sị: Akwụkwọ ndị ebe a nwere nasụsụ ha bụ Luo ebughị ibu. Nihi ya, ọ na-eju ha anya na a na-ebipụta ọmarịcha akwụkwọ anyị ndị a nasụsụ ha. Obi na-adị ọtụtụ nime ha ụtọ ma e nye ha akwụkwọ anyị. M hụ ka obi na-atọ ha ụtọ otú a, ọ na-eme ka m kpebisikwuo ike ịsa anya ná mmiri na-arụ ọrụ m.Ọtụtụ nime ndị nsụgharị ndị a ejeela ozi nalaka ụlọ ọrụ ruo ọtụtụ afọ. Obi dị anyị ụtọ maka otú a ha si jiri obi ha niile na-arụ ọrụ a, Jehova na-agọzikwa ha. Na Saụt Afrịka, otu nwanna nwoke so ná ndị nsụgharị Kosa kwuru ihe ndị nsụgharị ndị ọzọ nwekwara ike ikwu. Ọ sịrị: O nweghị ihe dị ka mkpebi a Òtù Na-achị Isi mere ka a rụọrọ anyị ọfis nebe a na-asụ asụsụ anyị na-asụgharị. Obi dị anyị ụtọ mgbe anyị nọ na Betel. Ma, obi ka atọ anyị ụtọ ugbu a anyị nọ nebe a na-asụ asụsụ anyị.Ihe Ndị Mere nEbe Dị Iche Iche nỤwaỤmụnna Lekọtara Ha nke ỌmaNa Sọnde, abalị atọ nke ọnwa Jun afọ 2012, mkpamkpa kpara naNaịjirịa.Otu ụgbọelu bú otu narị mmadụ na iri ise na atọ kpọkara nebe ọtụtụ ndị bijuru na Legọs. Mmadụ niile nọ nụgbọelu ahụ nwụrụ, ndị ọzọ nọ nso ebe ihe a mere nwụkwara.Ebe ụgbọelu kpọkara na Legọs dị na NaịjirịaOtu nwanna aha ya bụ Collins Eweh na nwunye ya, bụ Chinyere, bi nebe ihe a mere. Ha bi nelu elu ụlọ elu dị okpukpu atọ ụgbọelu ahụ kpọkaara. Tupu mkpamkpa a akpaa, nwanna a na ezinụlọ ya agaala ọmụmụ ihe.Mgbe ọ fọrọ nkeji iri abụọ na ise ka ọ kụọ elekere anọ nke mgbede, ka ha na-amụỤlọ Nchenọmụmụ ihe, ndị mmadụ nọ na-akpọ ha nekwentị, ma ha azaghị. Mgbeha gbasara ọmụmụ ihe, ndị agbata obi ha kpọrọ nke nwaanyị nekwentị, ya aza. Ha agwa ya na ọkụ na-agba ụlọ ha. Mgbe ha laruru, ha hụrụ na ụgbọelu ahụ kpọkaara ụlọ ha gaa daa nụlọ nke dị nso na nke ha, ma nwuru ọkụ.Nwanna nwaanyị Eweh kwuru na a sị na ha nọ nụlọ mgbe ihe ahụ mere, na ha niile gaara anwụ. Ọ sịrị na ihe ahụ merenụ gbawara ha aka ihe niile ma e wezụga uwe ha yi gaa ọmụmụ ihe. Ma, obi dị ha ụtọ na ha dị ndụ. O kwukwara na onye nlekọta sekit ha haziri kọmitii ga-agbata ọsọ enyemaka, ha lekọtakwara ha nke ọma. Ọ sịrị na obi dị ha ụtọ maka ihe a e meere ha.Nwanna Eweh sịrị na kemgbe ihe a mechara, ndị ikwu ya na-enyebu ya nsogbu maka na ọ bụ Onyeàmà Jehova anaghịzi enye ya nsogbu. Otu nime ha gwara ya na Jehova ha na-aza ha ekpere. Na ya ahapụkwala Chineke ha a, nihi na ọ na-enyere ha aka. Onye ọzọ gwakwara ya ka o jiri obi ya niile na-efe Chineke otú ọ na-eme. Nwanna Eweh sịrị na ha ejirila anya ha hụ otú Jehova si zọpụta ha nọdachi ahụ nakwa na obi atọgbuola ya.Ndị Ọchịchị Họngeri Ekwetala Ka Okpukpe Ndịàmà Jehova Bụrụ nke Iwu KwadoroỤmụnna anyị bi na Budapest dị na Họngeri na-aga ezi ndị bịara abịa ozi ọma nebe ọ bụla ha nwere ike ịhụ haNabalị iri abụọ na asaa nke ọnwa Febụwarị afọ 2012, ndị ọchịchịHọngerikwetara ka okpukpe Ndịàmà Jehova bụrụ nke iwu kwadoro. Ihe a ga-eme ka ụmụnna anyị nwerezie onwe ha na-ekwusa ozi ọma nke ọma na Họngeri. Ọ ga-emekwa ka gọọmenti kwụsị ịna-ana okpukpe Ndịàmà Jehova ụtụ isi. Ugbu a, ha nweziri ike ịna-aga ma nụlọ ọgwụ ma nụlọ mkpọrọ na-ezi ndị mmadụ ozi ọma.Ncheta Ọnwụ Jizọs A Nọ Ebe Pụrụ Iche MeeNobodo Rundu dị naNamibia,e nwere otu nwanna bụ onye ọsụ ụzọ pụrụ iche. Ọ kọrọ ihe mere mgbe a na-eme Ncheta Ọnwụ Jizọs notu obodo dị nso nebe ahụ. Mgbe ụmụnna chọpụtara na ndị ebe ahụ na-ege ntịnozi ọma, ha kpebiri ịnọ ebe ahụ mee Ncheta Ọnwụ Jizọs nasụsụ ndị obodo ahụ, bụ asụsụ Rumanyo. Nke a bụ nke mbụ ụdị ihe a na-eme nobodo a. Nwanna ahụ sịrị na ebe niile mara nnọọ mma nabalị ahụ. Ha nọ nèzí, ọnwa ana-eti, mpanaka ndị mmadụ ji bịa ana-enwu, ntakịrị ọkụ abụọ na-eri batrị a na-enwukwa. Ncheta Ọnwụ Jizọs a e mere nobodo a mere ka ndị bịaranụ mata na Jehova hụrụ ha nanya. Nagbanyeghị na ọ bụ nọnwa Mach ka otu nime ndị nwere mmasị nobodo ahụ ghọrọ onye nkwusa ma bido ziwe ozi ọma, narị mmadụ abụọ na iri asaa na ise bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs ahụ.Inyefe Jehova Alaka Ụlọ Ọrụ Anyị Na-eme Ka E Too YaỤbọchị Satọdee, abalị iri na itoolu nke ọnwa Nọvemba afọ 2011, bụ ụbọchị pụrụ iche nakụkọ gbasara Ndịàmà Jehova bi naSentral Afrịkan Ripọbliknakwa naChad.Ọ bụ nụbọchị ahụ ka e nyefere Jehova alaka ụlọ ọrụ ọhụrụ anyị dị na Sentral Afrịkan Ripọblik. Nụbọchị ahụ, ụmụnna anyị dị narị abụọ na iri isii na itoolu gbakọtara nihu alaka ụlọ ọrụ a. Ọ bụ nwanna Samuel Herd, onye so nÒtù Na-achị Isi, kwuru okwu e ji nyefee Jehova alaka ụlọ ọrụ a, obi dịkwa mmadụ niile ụtọ mgbe ọ na-ekwu okwu. Nụbọchị ahụkwa, a kọrọ otú ọrụ ikwusa ozi ọma si malite nobodo abụọ ahụ nakwa otú o sirila na-aga. A malitere ikwusa ozi ọma na Sentral Afrịkan Ripọblik nafọ 1947, malitekwa ikwusa ya na Chad nafọ 1959. Mgbe a kọchara gbasara ozi ọma, a kọziri ihe niile gbasara otú e si rụọ alaka ụlọ ọrụ ahụ. Tupu Nwanna Herd ekwuookwu e ji nyefee Jehova alaka ụlọ ọrụ ahụ, a gwara ndị na-ege ntị na ụmụnna anyị ndị bi ná mba dị iche iche sị ka e kelee ha. E nwere mmadụ iri anọ na abụọ na-eje ozi nalaka ụlọ ọrụ a, obi dịkwa ha niile ụtọ maka ihe niile a rụụrụ ha, ma ebe a na-anọ esi nri, ma ebe a na-anọ eri ihe, ma ebe a na-anọ asa ákwà, nakwa ọfis asatọ a rụụrụ ndị nsụgharị. A rụrụ ihe ndị a niile otú ọ ga-adị ha mma. A rụrụ ụlọ obibi nwere ọnụ ụlọ iri abụọ na abụọ, rụọkwa ụlọ ebe a na-anabata ndị ọbịa, ụlọ ebe a ga-anọ na-ahazi otú ihe si aga, na ebe a na-ahazi akwụkwọ a ga-ebupụ ebupụ, nakwa ụlọ ndị ọzọ. A rụrụ ihe a niile ka ihe nwee ike ịna-aga nke ọma na Betel.Nke a bụ nke mbụ a na-enyefe Jehova alaka ụlọ ọrụ na KongoMgbe Nwanna Jackson na-ekwu okwu e ji nyefee Jehova alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Kinshasa, na KongoNa Satọdee, abalị iri abụọ na isii nke ọnwa Mee, afọ 2012, Ndịàmà Jehova bi naKongo Kinshasagbakọtara maka nnọkọ pụrụ iche, ya bụ, inyefe Jehova alaka ụlọ ọrụ anyị dị ebe ahụ. O were afọ asatọ iji rụchaa alaka ụlọ ọrụ a ma rụziekwa ihe ụfọdụ dị na ya. Otu ihe mere nnọkọ a ji pụọ iche bụ na o ruola ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ afọ iri ise alaka ụlọ ọrụ dịwara na Kongo, ma, nke a bụ nke mbụ a na-enyefe ya Jehova. Ọ bụ nwanna Geoffrey Jackson, onye so nÒtù Na-achị Isi, kwuru okwu e ji nyefee ya Jehova. Ndị bịara nnọkọ a dị puku mmadụ abụọ, narị mmadụ anọ na iri abụọ na abụọ. Ọtụtụ nime ha bụ ndị e mere baptizim ihe karịrị afọ iri anọ gara aga. E nwere otu narị mmadụ na iri na asaa si mba iri abụọ na atọ bịa nnọkọ ahụ. Ụfọdụ ndị ozi ala ọzọ jere ozi na Kongo ọtụtụ afọ gara aga kọọrọ ndị bịaranụ otú ọrụ ikwusa ozi ọma si gaa nafọ ndị ahụ. Ihe a ha kọrọ gbakwara mmadụ niile ume. Obi dị onye ọ bụla ezigbo ụtọ maka alaka ụlọ ọrụ ọhụrụ a, ha kpebisikwara ike na ha ga na-eji ya eme naanị ihe gbasara ofufe Jehova.Ikpe Gbasara Ndịàmà JehovaNabalị iri atọ nọnwa Jun afọ 2011, Ụlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ na Yurop kpebiri ikpe anyị na ndị ọchịchịFrans.Ikpe ahụ bụ gbasara nnukwu ụtụ isi ndị ọchịchị Frans sị alaka ụlọ ọrụ anyị dị ná mba ahụ tụọ nagbata afọ 1993 na afọ 1996. Ụlọikpe ahụ kpebiri na iwu akwadoghị ka Ndịàmà Jehova tụọ nnukwu ụtụ isi ahụ. Ha gwara gọọmenti Frans ka anyị na ha kpezie, ha ajụ, ka na-ekwukwa na iwu kwadoro ụtụ isi ahụ ha sị anyị tụọ. Nihi ya, nabalị ise nọnwa Julaị afọ 2012, Ụlọikpe ahụ nyere ndị ọchịchị Frans iwu ka ha nyeghachi Ndịàmà Jehova ego niile ha naara ha, ma tụkwasịkwara ha ya ọmụrụ nwa. A gbanwee ego ahụ ha naara anyị na naịra, ọ dị narị nde naịra asatọ na nde naịra iri itoolu na ise, na otu narị puku na puku asaa, na narị naịra ise na iri abụọ na ise 895,107,525. E wezụga inyeghachi anyị ego a na ọmụrụ nwa ya, Ụlọikpe ahụ gwakwara ndị ọchịchị Frans ka ha nye anyị ego anyịmefuru nikpe ahụ, ya bụ, nde naịra iri, narị puku asaa na iri puku abụọ na puku ise 10,725,000.Ná mbaEritria,ụmụnna anyị ekweghị etinye aka nihe ọ bụla gbasara agha nobodo ahụ. Nihi ya, ndị ọchịchị obodo ahụ bidoro imeso ha ka ndị na-abụghị ụmụ amaala obodo ahụ. Aịza. 2:4 Kemgbe ihe karịrị afọ iri na asaa ugbu a, a nwụchiela ọtụtụ ụmụnna anyị. A tụọkwala ihe dị ka mmadụ iri ise nime ụmụnna anyị ndị a mkpọrọ, ma ndị agadi nwaanyị, ma ụmụaka ndị dị afọ abụọ. O wutere anyị na nọnwa Julaị afọ 2011, Nwanna Misghina Gebretinsae nwụrụ notu ụlọ mkpọrọ dị nobodo a. Ọ bụ ya bụ Onyeàmà Jehova mbụ nwụrụ nụlọ mkpọrọ nobodo a. Tupu ya anwụọ, e tinyere naanị ya nobere tankị ruo otu izu. Ma, ndị ọ nọ naka ha nwụọ na-ekwu na ha amaghị ihe gburu ya. Ụmụnna anyị ka na-agbasi mbọ ike ime ka ndị ọchịchị ghọta na anyị bụ ndị udo, nakwa na ọjụjụ anyị jụrụ itinye aka nihe ọ bụla gbasara agha apụtaghị na anyị anaghị akwanyere ha ùgwù.Ebe otu nwanna nwoke nIndia guzo nèzí ụlọikpe a nọ kpee ya ikpe tupu atụọ ya mkpọrọNIndia,ìgwè ndị na-eme ihe ike anọgidela na-enye ụmụnna anyị nsogbu ma ha na-aga ozi ọma, ma, ụmụnna anyị ka na-akata obi aga ozi ọma. O nweghị Onyeàmà Jehova ìgwè a hụrụ ha na-anaghị akparị ma ọ bụ kụọ ihe, ma ndị nwoke ma ndị nwaanyị ma ụmụntakịrị. E nwedịrị otu nne nne gbarala afọ iri isii, na otu nwa na-erubeghị afọ abụọ ha mere ụdị ihe a. E nweekwala ndị ha gbara ọtọ, yiekwa ha egwu na ha ga-egbu ha. Ihe a ha na-eme ụmụnna anyị na-akadị njọ nihi na ndị uwe ojii na-agbachi ha nkịtị, na-elekwa Ndịàmà Jehova anya ọjọọ. Kama ndị uwe ojii ga-anwụchi ndị a na-emekpọ ụmụnna anyị ọnụ ma kpụpụ ha ụlọikpe, ihe ha na-eme bụ ịchọta ebubo ụgha ha ga-ebo ụmụnna anyị, jiri maka ya na-akpọchi ha. Ọ na-abụkarị ha kpọchie ha, ha akpọwa aha ego a ga-eji gbapụtaha, na-akparị ha, na-etikwa ha ihe. Ha anaghị enye ha nri ma ọ bụ mmiri ọṅụṅụ, ha anaghịkwa akpọga onye ọ bụla nime ha rịawaranụ ụlọ ọgwụ. Ụmụnna anyị ndị a na-esi ebe a kpọchiri ha na-aga azara ọnụ ha nụlọikpe. Ọ na-ewe ọtụtụ afọ tupu ụlọikpe e kpebie na aka ha dị ọcha. Ndịàmà Jehova e deela akwụkwọ ozi ugboro ugboro degara Ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ nobodo ahụ ka ha gbatara ha ọsọ enyemaka.Nagbanyeghị otú ihe si siere Nwanna Feti Demirtaş ike, ọ nọgidere na-eji ịnụ ọkụ nobi ekwusa ozi ọma na TọkiNa Nọvemba afọ 2011, Ụlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ na Yurop kpebiri ikpe dị netiti gọọmentiTọkina Onyeàmà Jehova obodo ahụ aha ya bụ Yunus Erçep. Ụlọikpe a kpebiri na ndị ọchịchị obodo a dara iwu nihi na ha mara nwanna anyị a ikpe, tụọ ya mkpọrọ maka na akọnuche ya ekweghị ya gaa agha. Kemgbe ọnwa Mach afọ 1998, a kpọọla Nwanna Erçep ugboro iri atọ na itoolu ka ọ bịa soro ná ndị agha obodo ahụ. A gbaakwala ya akwụkwọ nụlọikpe ihe karịrị ugboro iri atọ. E nweela oge e riri Nwanna Erçep iwu, nweekwa mgbe a tụrụ ya mkpọrọ. A kpọgaakwala ya nụlọ ọgwụ a na-agwọ ndị ara sị na okpukpe ya abala ya isi.NỌktoba afọ 2004, Nwanna Erçep gbara gọọmenti Tọki akwụkwọ nỤlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ na Yurop. Mgbe Ụlọikpe ahụ na-ekpebi ikpe ahụ, ha kwuru na Nwanna Erçep bụ Onyeàmà Jehova, nakwa na ihe mere ọ chọghị ịga agha abụghị ka ọ ghara inyere obodo ya aka, kama, na ọ bụ nihi ezigbo ihe ọ mụtara nokpukpe ya.Nwanna Feti Demirtaş bụ Onyeàmà Jehova ọzọ jụrụ ịnara ọzụzụ a na-enye ndị agha nafọ 2005 na Tọki. Nihi ya, a nwụchiri ya, kụọ ya ihe, ma ya ikpe, ma tụọkwa ya mkpọrọ narị ụbọchị ise na iri ise na anọ. Ọ nọgidere ebe ahụ ruo mgbe a hapụrụ ya nọnwa Jun afọ 2007. Nwanna Demirtaş jụrụ na ya agaghị ahapụ eziokwu ọ mụtara na Baịbụl. Nihi ya, ndị tụrụ ya mkpọrọ dere na ọ na-arịa isi mgbaka. Ụlọikpe ahụ chọpụtara na ndị ọchịchị Tọki mekpọrọ Nwanna Demirtaş ọnụ, nakwa na ha tara ya ahụhụ nihi na ọ jụrụ ime ihe akọnuche ya na-ekweghị ya mee. Nihi ihe andị ọchịchị Tọki mere Nwanna Demirtaş, Ụlọikpe a mara ha ikpe.Ụlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ na Yurop kpebiri ikpe abụọ a gbasara ndị ọchịchị Tọki, mgbe ha kpechara otu ikpe kpọtụrụ akpọtụ nọnwa Julaị afọ 2011, ya bụ, ikpe Nwanna Bayatyan na gọọmenti Aminia. Mgbe a na-ekpe ikpe a, Òtù Ikpe Kacha Elu nke Ụlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ na Yurop kwuru na e nwere iwu kwuru na mmadụ nwere ike ịjụ ịbụ onye agha nihi akọnuche ya. Ha kwuru na iwu a dị nakwụkwọ Nkwekọrịta Maka Ihe Ndị Ruuru Mmadụ na Yurop. Iwu ji mba niile so nÒtù Na-ahụ Maka Udo na Yurop ime ihe ọ bụla ha kwekọrịtara. Ebe ọ bụ na Tọki so ná mba ndị ahụ, iwu ji ha ime ihe Ụlọikpe ahụ kpebiri.Na Jenụwarị afọ 2012, Ụlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ na Yurop kpebiri ikpe Nwanna Bukharatyan nagọọmentiAminianwere, nakwa nke Nwanna Tsaturyan na gọọmenti obodo ahụ nwekwara. Ụmụnna anyị ndị a jụrụ itinye aka nihe ọ bụla gbasara agha nobodo ha. Nihi ya, ndị ọchịchị obodo ha bidoro megidewe ha. Ma, Ụlọikpe ahụ kpebiri na ndị ọchịchị Aminia dara iwu nihi na ụmụnna ndị ahụ nweere onwe ha ikpebi ịjụ ịga agha ma ọ bụrụ na akọnuche ha ekweghị ha mee otú ahụ. Ụlọikpe ahụ ji ihe ha kpebiri nikpe Nwanna Bayatyan na gọọmenti Aminia kpebie nke ụmụnna abụọ a.Nagbanyeghị na e kpegbuola ndị ọchịchị Aminia ugboro ugboro nỤlọikpe ahụ, ha ka na-anwụchi ụmụnna anyị, na-atụkwa ha mkpọrọ nihi na ha ekweghị etinye aka nagha. Ka ọ dịgodị, na Mach 2012, ndị ọchịchị Aminia akwadola ka e degharịa iwu kwuru gbasara gọọmenti inye onye jụrụ ịga agha ọrụ ọzọ ọ ga-arụ. Ma, ndị omeiwu obodo ahụ ekwetabeghị idegharị ya. Anyị na-atụ anya na gọọmenti Aminia ga-eme ihe Ụlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ na Yurop kpebiri, ya bụ, ka ha hapụ ụmụnna anyị ndị ha tụrụ mkpọrọ nihi na akọnuche ha ekweghị ha tinye aka nihe ọ bụla gbasara agha.NAzebaịjan,ndị ọchịchị na-emekpọ Ndịàmà Jehova ọnụ. Ha na-akpaghasị ọmụmụ ihe ha, na-anwụrụkwa ụfọdụ akpọchi. Ha ejighị anya ahụ akwụkwọ anyị, ha na-agbakwara ụmụnna anyị ndị si mba ọzọ bịa ije ozi nobodo a ụgbọ nwa mkpi. Ndị uwe ojii na-akparị ụmụnna anyị, na-akụkwa ha ihe mgbe ụfọdụ. Ndị ọchịchị obodo ahụ na-ekwukwa na ha ga-ewepụ okpukpe Ndịàmà Jehova nokpukpe iwu kwadoro. Mgbe a na-edebagharị aha okpukpe ndị iwu kwadoro, kọmitii na-ahụ maka okpukpe ndị dị nobodo ahụ ekweghị anabata akwụkwọ ụmụnna anyị tinyere ka e deba nke ha. Ihe a mere ka ndị uwe ojii na-akpaghasị ọmụmụ ihe ụmụnna anyị, na-enye ha nsogbu ma ha na-aga ozi ọma, na-egbochikwa ụmụnna anyị ibubata akwụkwọ anyị nobodo ha na inye ha ndị mmadụ. Ụlọikpe ndị dị nobodo a eriela ụmụnna anyị iwu ọtụtụ ugboro nihi na ha na-enye ndị mmadụ akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl, nakwa nihi na ha na-aga ọmụmụ ihe. Dị ka ihe atụ, nobodo Ganja,e riri otu nwanna nwaanyị iwu nihi na ọ gara ọmụmụ ihe. Ego ole e riri ya niwu bụ ihe dị ka narị puku naịra abụọ, iri puku itoolu na puku ise, na narị asatọ na iri itoolu na ise 295,895. Ihe ndị a ha na-eme megidere ihe dị nakwụkwọ iwu gbasara ihe ndị ruuru mmadụ na Yurop. Iwu ahụ kwuru na mmadụ nweere onwe ya ikpe okpukpe ọ chọrọ. Nihi ya, ụmụnna anyị agbaala akwụkwọ nỤlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ na Yurop, na-atụzi anya na nsogbu a niile ndị ọchịchị Azebaịjan na-enye ha ga-ebi otu ụbọchị.Nọtụtụ ebe naRọshịa,ndị uwe ojii na-enye Ndịàmà Jehova nsogbu mgbe niile. Ha na-akwanye ụlọikpe dị iche iche ọkụ nahụ ka ha machie Ndịàmà Jehova ife Chineke. Ụlọikpe ndị dị na Rọshịa kwuru na ihe karịrị akwụkwọ iri isii na anọ Ndịàmà Jehova na-ebipụta bụ akwụkwọ ndị òtù ọjọọ. Ma, ihe a ha kwuru adịghị ọtụtụ ndị mma nobi. Na nso nso a, otu ọkàiwu na-ekpechitere ndị ọchịchị Rọshịa ọnụ ha kwuru ka ụlọikpe kwuo na akwụkwọ anyị bụMụta Ihe Site nAka Onye Ozizi Ukwu Ahụbụ akwụkwọ ndị òtù ọjọọ. Ma, akwụkwọ ahụ bụkwanụ akwụkwọ e ji a kụziri ụmụaka gbasara Jizọs Kraịst. Nọtụtụ ebe nobodo a, ụlọikpe emeela ka ndị mmadụ gharazie inwe ike imepe ebe Ndịàmà Jehova na-edebe ihe nỊntanet. Ha agwakwala ndị uwe ojii ka anya ha dịrị nihe ọ bụla Onyeàmà Jehova ọ bụla na-eme, ka ha tinyekwa kamera nebe ndị zoro ezo, jiri ha na-ahụ ihe ụmụnna anyị na-eme. Ha gwakwara ha ka ha na-ejichi akwụkwọ ndị a na-ebugara ụmụnna anyị. Ihe a meziri ka ndị uwe ojii na-aga ajụta ndị kpọrọ Ndịàmà Jehova asị ihe Ndịàmà Jehova ha na ha gbara agbata obi na-eme. Ha na-aga nụlọ Ndịàmà Jehova ekpokọrọ akwụkwọ ha ọ bụla ha hụrụ, na-ebukọrọkwa ngwongwo ha ndị ọzọ. A nwụchiekwala ụmụnna anyị, ma mgbe ha na-aga nụzọ, ma mgbe ha na-anya ụgbọala ha, ma mgbe ha na-arịtu nụgbọ okporo ígwè. Ndị uwe ojii agaakwala kpaghasịa ọmụmụ ihe ụmụnna anyị. A gbaakwala ndị okenye akwụkwọ nụlọikpe nihi ọrụ ha na-arụ nọgbakọ. Nebe ụfọdụ, ndị ọkàiwu na-agbalị ka ụlọikpe nye iwu ka e mechie ọgbakọ Ndịàmà Jehova.Na Mee afọ 2012, nobodo Taganrọg, e boro ụmụnna iri na asaa ebubo na ha na-ehiwe òtù ọjọọ nihi na ha na-ezukọta efe Jehova. Ọ bụ nobodo a ka ụlọikpe kwuru na Ndịàmà Jehova bụ ndị òtù ọjọọ. Nihi ya, nafọ 2009, ha machiri Ndịàmà Jehova nọ ebe ahụ ịna-efe Chineke, gbachiekwa Ụlọ Nzukọ Alaeze ha. Nihi ya, ụmụnna bidoziri ịnọ nụlọ ụmụnna ha ma ọ bụ nụlọ ezumeezu ha na-akwụ ụgwọ ya na-amụ ihe. Ma, ndị ọchịchị ka na-agbakwa mbọ ka ụmụnna anyị ghara ịna-ezukọta amụ ihe. Na Julaị afọ 2012, nobodo Chitaa dị na Saịberịa, a nwụchiri otu di na nwunye bụ ndị ọsụ ụzọ. Ndị nwụchiri ha sịrị na ha ji akwụkwọ ha a na-akpọGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?na-akụziri ndị mmadụ ka ha na-akpọ ndị ọzọ asị. Ha kwuru na ahụhụ ha ga-ata di na nwunye a maka ihe a ha sị na ha mere bụ ịmanye ha ka ha rụọ ọrụ ha ga-eji narị awa abụọ rụọ. Ma, di na nwunye a a gbaala akwụkwọ ka e lebagharịa okwu ahụ anya.Ụlọikpe Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Mmadụ na Yurop e kpebiela ikpe abụọ Ndịàmà Jehova na ndị ọchịchị Rọshịa nwere. Otu bụ ikpe gọọmenti Rọshịa na Nwanna Kuznetsov na ụmụnna ndị ọzọ nwere nafọ 2007. Ọzọ bụ nke gọọmenti Rọshịa na Ndịàmà Jehova nwere nafọ 2010. Ndịàmà Jehova merichara na nke ọ bụla. Ma, ndị ọchịchị Rọshịa ekwebeghị eme ihe Ụlọikpe a kacha elu na Yurop gwara ha mee nikpe ndị ahụ gbasara ha na Ndịàmà Jehova. Nihi ya, anyị e degarala Ụlọikpe ahụ akwụkwọ ozi iri na itoolu ka ha lebara ihe a ndị ọchịchị Rọshịa na-eme anya. Anyị na-ele anya na Ụlọikpe a ga-enye aka mee ka ndị ọchịchị Rọshịa kwụsị ịna-akpagbu ndị Jehova, hapụkwa ha ka ha na-ebi ndụ dị nwayọọ na nke dị jụụ ná nsọpụrụ Chineke zuru ezu na iji ihe kpọrọ ihe.1 Tim. 2:2.NaSaụt Koria,a na-atụ ụmụnna anyị ndị nwoke na-eto eto mkpọrọ maka na ha jụrụ ịbụ ndị agha. Nọnwa ọ bụla, a na-atụ ihe dị ka ụmụnna iri anọ na ise mkpọrọ otu afọ na ọnwa isii. Ka ọ dị ugbu a, ihe dị ka narị mmadụ asaa na iri ise nọ nụlọ mkpọrọ na Koria. O nwebeghị mba ọzọ tụrụla ụmụnna anyị ha otú a mkpọrọ. Kemgbe 1950, ndị ọchịchịobodo a a tụọla Ndịàmà Jehova ruru puku iri na asaa mkpọrọ. A gbakọọ afọ ole ha nọrọla nụlọ mkpọrọ, ọ karịala iri puku afọ atọ na puku abụọ.Tupu afọ 2012, ndị ọchịchị obodo a na-eri ụmụnna anyị iwu ma ha jụ ka a zụọ ha ka ha bụrụ ndị agha e nwere ike ịkpọrọ mgbe ọ bụla gaa agha. Ma nafọ 2012, ha chepụtara otú ọzọ ha ga-esi na-emesikwu ụmụnna anyị ndị a ike. Ha bidoziri na-atụ ha mkpọrọ. A na-enwe ọtụtụ mgbe a na-akpọ ndị mmadụ ka a zụọ ha ka ha bụrụ ndị agha. A na-ekpekwa onye ọ bụla jụrụ ka a zụọ ya ikpe ugboro ole ọ bụla ọ jụrụ. Dị ka ihe atụ, na Nọvemba 2011, e kpere Nwanna Ho-jeong Son ikpe ma kwuo na ọ ga-aga mkpọrọ ọnwa asatọ. Na Jun 2012, e kpere ya ikpe ọzọ ma kwuo na ọ ga-aga mkpọrọ ọnwa isii. Ma, o tinyere akwụkwọ mkpegharị ikpe. Nagbanyeghị akwụkwọ ahụ o tinyere, a kpọchiri ya malite nụbọchị ahụ e kpechara ya ikpe ahụ ruo abalị iri abụọ na itoolu a gbapụtara ya. Ọ na-echezi mgbe a ga-eleba anya nakwụkwọ o tinyere. E mee ihe e kpetara nikpe abụọ a e kpere ya, ọ ga-aga mkpọrọ ọnwa iri na anọ.Nọnwa ọ bụla na Saụt Koria, a na-atụ ihe dị ka ụmụnna iri anọ na ise mkpọrọ otu afọ na ọnwa isiiNgalaba Òtù Mba Ụwa nke Na-ahụ Maka Ihe Ruuru Ndị Mmadụ agwala ndị ọchịchị Saụt Koria ugboro ugboro na ha dara iwu notú ha si emeso ụmụ amaala ha akọnuche ha na-ekweghị ha bụrụ ndị agha. E nweekwala akwụkwọ ndị e degaara òtù mba ụwa a nakwa Ụlọikpe Na-ahụ Maka Okwu Gbasara Iwu Obodo na Saụt Koria ka e lee ma ha ga-enye aka mee ka a kwụsị nsogbu a a na-enye ụmụnna anyị.Ikwusa Ozi Ọma na Ịkụzi Ihe nỤwa NiileMianmaa Ma Ọ Bụ BọmaMIANMAA bụ obodo mara ezigbo mma.Ọ dị nagbata India na Chaịna bụ obodo abụọ buru ezigbo ibu nEshia. Obodo kacha buo ibu na Mianmaa bụ Yọngọn. A na-akpọbu ya Rangun. E nwere ọtụtụ ụlọ elu na ọtụtụ ụlọ ahịa na Yọngọn, nweekwa ọtụtụ ụgbọala na ya. Ị gaa Mianmaa, ị ga-ahụkwa ọtụtụ ime obodo. Ha adịghị ka Yọngọn, ha na-adị jụụ. Ọ na-abụ ndị Mianmaa hụ ndị si obodo ọzọ, haagbapụta na-ele ha. Ha na-ejikwa atụ akọ ugbo ha.Mianmaa emepechabeghị emepe. Ọ ka dị otú ahụ Eshia dị noge ochie. Ị gaa Mianmaa, ihe ị ga-ahụ bụ bọs ndị merela ochie. Ị ga-ahụkwa ndị nọ nọhịa na-azụ ewu ha. Ihe ọzọ ị ga-ahụ bụ ụgbọala ndị ehi na-adọkpụ. Ọ bụ ya ka ha ji ebu ihe ndị ha nwetara nugbo aga ahịa. Obodo a enweghị ezigbo ụzọ. Ọtụtụ nime ụmụ nwoke ha ka na-eyi uwe ọdịnala. Ha na-ama ákwà na-eru ha nikiri ụkwụ. O nwere ụgbụgbọ osisi ụmụ nwaanyị ha ji achọ mma. Ọ na-abụ ha gwechaa ya, ha etee mmiri ya nihu. Ndị Mianmaa anaghị eji okpukpe ha egwu egwu. Ndị na-ekpe okpukpe Buda na-akwanyere ndị mọnk ùgwù na-enweghị atụ. Ọ na-abụ ha kpụchaa Buda, ha etee ya ágbá, ya ana-egbuke. Ha na-ejikwa ọlaedo chọọ ya mma.Ndị Mianmaa abụghị ndị tigbuo zọgbuo, ha na-enyekwara ndị ọzọ aka. Ha na-agbakwa mbọ ịmata ihe na-edoghị ha anya. E nwere agbụrụ asatọ ndị kacha buo ibu nobodo ahụ, nweekwa otu narị agbụrụ na iri abụọ na asaa ndị ọzọ na-ebuchaghị ibu. Agbụrụ nke ọ bụla nwere asụsụ ha na-asụ na otú ha si eji ejiji. Ha nwekwara ụdị nri ha na-eri na omenala e ji mara ha. Ọtụtụ ndị bi nobodo ahụ bi nikpere osimiri Ayeyawadi. A na-akpọkwa ya Irewọdi. Osimiri a dị otu puku kilomita, narị kilomita itoolu na iri itoolu na ise nogologo. Ebe o si asọpụta bụ nugwu Himalayas. Ugwu a na-ajụ ezigbo oyi. Osimiri ahụ na-asọnye nOké Osimiri Andaman. Ọtụtụ nde ndị Mianmaa ndị ọzọ bi nugwu. Ebe ha dị nso na Bangledesh, Chaịna, India, Laos, na Taịland.Kemgbe ihe fọrọ obere ka o ruo otu narị afọ, ụmụnna anyị ndị Mianmaa egosila na ha nwere okwukwe. Ha na-atachikwa obi mgbe a na-akpagbu ha. Ha anaghịkwa eso alụ agha nobodo ahụ ma ọ bụkwanụ na-akpa aghara. Jọn 17:14 Ha na-agachi ozi ọma anya nagbanyeghị na ihe na-esiri ha ike, a na-akpagbukwa ha. Ha adaghịkwa mbà mgbe ndị ọchịchị na-ekweghị ka akwụkwọ anyị bata nobodo ahụ. Ka anyị kọọ ihe ụfọdụ na-eme obi ụtọ banyere ụmụnna anyị ndị Mianmaa.Kemgbe ihe fọrọ obere ka o ruo otu narị afọ, ụmụnna anyị ndị Mianmaa egosila na ha nwere okwukwe. Ha na-atachikwa obi mgbe a na-akpagbu haOtú Ozi Ọma Si RuteMianmaaNafọ 1914, Hendry Carmichael na ọsụ ụzọ ọzọ bara ụgbọ mmiri nIndia bịa Yọngọn. Ha bụ ndị Bekee. Ihe mere ha ji bịa bụ ka ha malite ikwusa ozi ọma na Bọma. Ha ga-ekwusa ozi ọma nobodo ahụ niile.Otú ahụ ị na-agaghị akwụ mmadụ ụgwọ ka o mee ka ị baa nụwa ọhụrụ ka ị na-agaghị akwụ anyị ụgwọ ka anyị gachitere gị ozi ọmaOzugbo ha ruru Yọngọn, ha kwusaara ndị Briten abụọ biterela aka na Bọma ozi ọma. Aha ha bụ Bertram Marcelline na Vernon French. Ozugbo ha nụrụ ozi ọma, ha kwụsịrị ịga chọọchị ma bido ziwe ndị enyi ha ozi ọma. Ọ dịghị anya ha ezuo mmadụ iri abụọ ma nọrọ nụlọ Bertram na-amụỤlọ Nche.Ndị a bụ ndị nkwusa nọ na Yọngọn nafọ 1932Nafọ 1928, ọsụ ụzọ ọzọ bụkwa onye Bekee si India bịa Bọma. Aha ya bụ George Wright. O ji ọnwa ise gaa ozi ọma na Bọma. Ya na-aga, ya ana-enye ndị mmadụ akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl. Otu nime akwụkwọ ndị o nyere ha bụMillions Now Living Will Never Die!ya bụ, Ọtụtụ Nde Ndị Dị Ndụ Ugbu A Agaghị Anwụ Anwụ. Ọ bụ nafọ 1920 ka e bipụtara ya. Ọ bụ akwụkwọ anyị mbụ a sụgharịrị nasụsụ Bọma.Mgbe afọ abụọ gara, Claude Goodman na Ronald Tippin bịara Yọngọn. Ha bụkwa ndị ọsụ ụzọ. Mgbe ha rutere, ha hụrụ ụmụnna ole na ole nebe ahụ. Ụmụnna ndị ahụ na-ezukọ amụ ihe ma ha anaghị aga ozi ọma. Claude kwuru, sị: Anyị gwara ha ka ha na-apụta ozi ọma nụbọchị Sọnde ọ bụla. Otu nwanna agwa anyị na ya ga na-enye anyị ego ka anyị na-aga ozi ọma nke ya. Ma, Ron gwara ya, sị: Otú ahụ ị na-agaghị akwụ mmadụ ụgwọ ka o mee ka ị baa nụwa ọhụrụ ka ị na-agaghị akwụ anyị ụgwọ ka anyị gachitere gị ozi ọma. Ụmụnna ndị ahụ malitere ịga ozi ọma mgbe a gwachara ha ihe ndị a. Ọ dịghị anya, Claude na Ronald enwee ọtụtụ ndị ha na ha na-eso aga ozi ọma.Rachel, Amatala M nke Bụ EziokwuỌ bụ nafọ ahụ Ron na Claude bịara na Yọngọn ka ha hụrụ otu nwoke na-arụ nọdụ ụgbọ okporo ígwè. Aha nwoke ahụ bụ Sydney Coote. Ha nyere Sydney akwụkwọ iri. Mgbe ọ gụtụrụ otu nime ha, ọ gwara nwunye ya, sị, Rachel, amatala m nke bụ eziokwu. Ọ dịghị anya, mmadụ niile nọ nezinụlọ ya aghọọ Ndịàmà Jehova.Sydney na-amụchi Baịbụl anya. Aha nwa ya nwaanyị bụ Norma Barber. Ọ dịla anya o jewere ozi ala ọzọ. Ma ugbu a, ọ na-eje ozi nalaka ụlọ ọrụ dị na Briten. Norma Barber kwuru, sị: Papa m nwere akwụkwọ ọ na-ede amaokwu Baịbụl. O dere ya isiokwu dị iche iche. Ọ na-abụ ya hụ amaokwu Baịbụl kwadoro ihe Ndịàmà Jehova na-akụzi, ya agaa nisiokwu kwuru gbasara ihe ahụ dee ya. Aha ọ kpọrọ akwụkwọ ahụ bụ,Olee Ebe Ọ Dị?Onye nke nọ netiti bụ Sydney Coote. Ọ naghị eji Baịbụl egwu egwu. Onye nke nọ naka ekpe bụ Rachel nwunye ya. Ha abụọ ziri ọtụtụ ndị ozi ọmaMkpa Sydney abụghị naanị ịmụ Baịbụl, ọ chọkwara ịgwa ndị ọzọ ihe ndị ọ na-amụta na Baịbụl. Nihi ya, o degaara alaka ụlọ ọrụ dị nIndia akwụkwọ ozi ma jụọ ha ma è nwere Ndịàmà Jehova na Bọma. Mgbe ha natara akwụkwọ ozi ya, ha ziteere ya ọtụtụ akwụkwọ na aha ụmụnna. Norma kwuru, sị: Papa m degaara ndị niile aha ha dị nakwụkwọ ahụ akwụkwọ ozi. Ọ gwara onye nke ọ bụla nime ha ka o wepụta otu ụbọchị bịa na nke anyị. Ihe dị ka ụmụnna ise mechara bịa nụlọ anyị kụziere anyị otú anyị nwere ike isi na-ezi ndị mmadụ ozi ọma. Papa m na mama m bidoro ozugbo nyewe ndị enyi ha na ndị agbata obi anyị akwụkwọ ndị ahụ. Ha degaara ndị ikwu anyị niile akwụkwọ ozi, zigakwara ha ụfọdụ nime akwụkwọ ndị ahụ.O nwere nwanne Sydney aha ya bụ Daisy DSouza. O bina Mandelee. Mgbe o nwetara akwụkwọ ozi ahụ Sydney dere nakwa akwụkwọ bụThe Kingdom, the Hope of the World,ọ zara akwụkwọ ozi ahụ ozugbo, gwakwa ya ka o zitere ya Baịbụl na akwụkwọ ndị ọzọ. Nwa ya nwaanyị aha ya bụ Phyllis Tsatos kwuru, sị: Mama m ji obi ụtọ gụgide akwụkwọ ahụ ruo nisi ụtụtụ. Mgbe ọ gụchara, ya akpọọ mụ na ụmụnne m ise gwa anyị sị: Amatala m nke bụ eziokwu, achọghịzi m ịna-aga Chọọchị Katọlik. Di Daisy na ụmụ ya mechakwara bata nọgbakọ. Taa, ụmụ ụmụ DSouza na ụmụ ụmụ ha ka ji obi ha niile na-efe Jehova.Ndị Ọsụ Ụzọ Obi KaraTupu afọ 1935, ndị ọsụ ụzọ ji obi ha niile na-ekwusa ozi ọma nọdụ ụgbọ okporo ígwè si Yọngọn gaa Myitjina.Myitjina dị nso na Chaịna. Ha zikwara ozi ọma na Mọlayin ya bụ, Mọlmin nakwa na Sitwa ya bụ, Akyab. E si nebe ọwụwa anyanwụ Yọngọn aga Mọlayin, na-esikwa nebe ọdịda anyanwụ ya aga Sitwa. Ọ dịghị anya, e nwee obere ọgbakọ na Mọlayin, nweekwa na Mandelee.Nafọ 1938, a gwara alaka ụlọ ọrụ dị nỌstrelia ka ha lekọtawazie ọrụ anyị na Bọma. Ụmụnna ndị si Ọstrelia na Niu Ziland malitekwara bịawa Bọma. Ụfọdụ nime ha bụ Fred Paton, Hector Oates, Frank Dewar, Mick Engel, na Stuart Keltie. Ụmụnna ndị a si obodo ha gaa Bọma rụsiri ọrụ ike.Onye a bụ Frank DewarFred Paton kwuru, sị: Ebiri m afọ anọ na Bọma, ma ekwusara m ozi ọma ọtụtụ ebe ná mba ahụ. M na-arịa ọtụtụ ọrịa noge ahụ, ma ndị nke m na-arịakarị bụ ịba na taịfọd. Afọ na-asakarịkwa m. Enweghị m ebe m bi. Ọ na-abụ m gachaa ozi ọma, ebe ọ bụla m hụrụ mụ arahụ. Ma, Jehova ahapụghị m. Mmụọ nsọ ya mekwara ka m ghara ịda mbà. E nwere nwanna ọzọ gbasiri ike aha ya bụ Frank Dewar. O si Niu Ziland bịa izi ozi ọma na Bọma. Ọ sịrị: E nwere oge ndị mụ na ndị ohi na-ezu, nweekwa oge mụ na ndị na-agba ọchịchị mgba okpuru nakwa ndị ọchịchị obi fere azụ na-ezu. Ma, obi na-ajụrụ ha ma m metuo obi ala gwa ha okwu. Ọ dịghị anya, ndị mmadụ aghọta na Ndịàmà Jehova abụghị ndị ọjọọ.Otú ụmụnna ndị a si emeso ndị Bọma ihe dị iche notú ndị ọzọ si mba ọzọ si emeso ha. Ndị ahụ na-eleda ndị Bọma anya. Ma, ụmụnna anyị hụrụ hananya, na-akwanyekwara ha ùgwù. Otú ha si agwa ndị Bọma okwu masịrị ha, nihi na ha na-achọ ka a na-akwanyere ha ùgwù ma a na-agwa ha okwu. Otú ụmụnna ndị a si agwa ndị Bọma okwu na otú ha si akpa àgwà mere ka ha ghọta na Ndịàmà Jehova bụ ezigbo Ndị Kraịst.Jọn 13:35.Mgbakọ A Na-enwetụbeghị Ụdị YaMgbe ụmụnna ndị ahụ si Ọstrelia na Niu Ziland rutere Bọma, ọ dịghị anya alaka ụlọ ọrụ dị nỌstrelia ekpebie ka e nwee mgbakọ na Yọngọn. Ebe e nwere ya bụ notu nnukwu ụlọ ndị obodo ahụ na-anọ enwe nnọkọ. E ji mabụl mee steepụ ya, jirikwa ọla nchara mee ọnụ ụzọ ya. Ndị bịara mgbakọ ahụ si Taịland, Maleshia, na Sịngapọ. Alex MacGillivray na ụmụnna ụfọdụ si Sidni bịakwara. Noge ahụ, ọ bụ Alex MacGillivray na-elekọta alaka ụlọ ọrụ dị nỌstrelia.Isiokwu okwu ihu ọha e kwuru ná mgbakọ ahụ bụ Agha Ga-ezu Ụwa Ọnụ Dị Nso. Isiokwu a dabara adaba nihi na agha na-achọ ịda. Ọtụtụ mmadụ bịakwara gere ya. Fred Paton kwuru, sị: Mgbe m meghere ọnụ ụzọ ụlọ ahụ, ìgwè mmadụ nubatara. Ihe dị ebe ahụ bụ naanị narị oche asatọ na iri ise. Ma, o rughị nkeji iri, ihe karịrị otu puku mmadụ anọrọla nụlọ ahụ. Otú ụlọ ahụ si ju ngwa ngwa juru m anya. Frank Dewar kwukwara, sị: Anyị mechiri ụzọ ahụ ka ndị ọzọ ghara ịbata. Nke a mere ka ihe ruru otu puku mmadụ nọrọ nèzí. Ma, ụfọdụ ụmụ okorobịa mịbatara nime ụlọ ahụ.Obi tọrọ ụmụnna anyị ụtọ nihi na ọtụtụ ndị bịara mgbakọ ahụ. Ihe ọzọ mere obi ji tọọ ha ụtọ bụ na ndị bịara ya si nagbụrụ dị iche iche e nwere na Bọma. Tupu e kwuo okwu ihu ọha ahụ, ọ bụ naanị mmadụ ole na ole na-ege ntị ma a gaa izi ha ozi ọma nihi na ọtụtụ ndị Bọma na-ekpe okpukpe Buda. Ha anaghịkwa eji okpukpe ha egwu egwu. Ndị nke na-aga chọọchị bi nime ime obodo. Ozi ọma eruchabeghị nebe ndị ahụ. Ụfọdụ nime ha bụndị Keyin ya bụ, ndị Kerin, ndị Kachin, na ndị Chin. Ihe a merenụ mere ka anyị mara na ọtụtụ ndị bi na Bọma chọrọ ife Jehova. E mechakwara ndị si nagbụrụ dị iche iche e nwere na Bọma esoro noké ìgwè mmadụ ahụ e buru amụma ya na Baịbụl.Mkpu. 7:9.Ndị Mbụ Ghọrọ Ndịàmà Jehova na KeyinOnye nke nọ naka ekpe bụ Chu May Daisy. Onye nke nọ naka nri abụrụ Hnin May Lily. Ọ bụ ha bụ ndị Keyin mbụ e mere baptizimNafọ 1940, e nwere otu ụbọchị ọsụ ụzọ aha ya bụ Ruby Goff gara izi ozi ọma notu ime obodo dị nso na Yọngọn. Aha obodo ahụ bụ Insen. Ọtụtụ ndị ọ gara izi ozi ọma ekweghị ege ya ntị. Nihi ya, o kpere ekpere, sị, Jehova, biko nyere m aka ka m hụ onye ga-ege m ntị tupu mụ alawa, ya bụrụgodị otu onye. Mgbe o kpechara ekpere, gaa nọnụ ụlọ ọzọ, ọ hụrụ Hmwe Kyaing. Hmwe Kyaing bụ onye Keyin, ma ọ na-aga chọọchị Baptist. O gere ntị nozi ọma o ziri ya. Ọ dịghị anya, a mụwara nwoke a na ụmụ ya ndị nwaanyị abụọ Baịbụl, ha amalite mewe ihe ha na-amụta. Aha ụmụ ya abụọ ahụ bụ Chu May ya bụ, Daisy na Hnin May ya bụ, Lily. Ọ dịghị anya a mụwaara nwoke a na ụmụ ya Baịbụl, ya anwụọ. Ma, Lily bụ nwa ya nwaanyị nke obere akwụsịghị ịmụ Baịbụl. Ọ dịghịkwa anya e mee ya baptizim. Ọ bụ ya bụ onye Keyin mbụ e mere baptizim. E mekwara Daisy baptizim ka oge na-aga.Lily na Daisy mechara bụrụ ndị ọsụ ụzọ. A ka na-echetakwa otú ha si jee ozi. Ọtụtụ narị ụmụ ha na ụmụ ụmụ ha na ọtụtụ ndị ha mụụrụ Baịbụl na-efe Jehova na Mianmaa nakwa ná mba ndị ọzọ.Otú Ihe Si Sie Ike nOge A Na-alụ Agha Ụwa nke AbụọAgha Ụwa nke Abụọ malitere na Yurop nafọ 1939. O teghịkwa aka ya eruo ebe niile. Nagbanyeghị na a na-alụ agha, ndị ụkọchukwu nọ na Bọma gara na-enye ndị ọchịchị nsogbu ka ha machibido akwụkwọ anyị iwu. Noge ahụ, ọ bụ Mick Engel na-ahụ maka ebe a na-ebusa akwụkwọ na Yọngọn. Mgbe ọ nụrụ ihe a, ọ gara hụ otu nime ndị agha Amerịka ọkwá ya dị elu, ya edee akwụkwọnye ya. Nakwụkwọ ahụ, o nyere ya ikike ka o jiri gwongworo ndị soja buru akwụkwọ anyị si Bọma buga ha Chaịna.Fred Paton na Hector Oates bugara akwụkwọ ndị ahụ na Lesho. Ọ bụ nebe ahụ ka ndị agha na-ebusa ngwongwo ndị ha chọrọ ibuga mba ọzọ. Ebe ahụ dịkwa nso na Chaịna. Mgbe ha gwara onye agha na-ahụ maka ihe ndị a ga-ebuga Chaịna ka o nyere ha aka buga akwụkwọ ndị ahụ Chaịna, iwe bịara ya, ya ajụọ ha sị: Isi ọ dịkwa unu mma? Ùnu chere na m ga-ekwe ka e buru akwụkwọ unu ndị a na-abaghị uru ma hapụ nri na ọgwụ ndị e kwesịrị ibugara ndị soja ka ha nọrọ ebe a laa niyi? Fred agba ya nkịtị, ma meghee akpa ya, wepụta akwụkwọ oziahụ e nyere ya. Ọ gwakwara onye agha ahụ na ọ gaghị adị mma ma ọ bụrụ na ọ jụ ime ihe nna ha ukwu ahụ nọ na Yọngọn kwuru ka e mee. Nke a mere ka onye agha ahụ nye Fred otu gwongworo, kpọnyekwa ya onye ga-anya ya, ha eburu akwụkwọ ndị ahụ na ihe ndị ọzọ gawa Chaịna. Ha gbara ihe dị ka puku kilomita abụọ na narị anọ tupu ha eruo Chọnkin. Obodo a dị nebe ndịda Chaịna. Ha ji akwụkwọ ndị ahụ gaa ozi ọma nebe ahụ. Ha zidịrị onyeisi ala Chaịna aha ya bụ Kai-shek ozi ọma.Mgbe ndị ọchịchị bịara ka ha buru akwụkwọ ndị ahụ, ha ahụghịzi haMa nọnwa Mee 1941, ndị Briten na-achị India kụụrụ ndị nke nọ na Yọngọn waya, gwa ha ka ha jichie akwụkwọ anyị niile. Ụmụnna anyị abụọ na-arụ nọfis ebe a na-anata ozi na Yọngọn hụrụ ozi ahụ ma gaa kọọrọ ya Mick Engel ozugbo. Mick agwa Lily na Daisy, ha na ya agbara gawa ebe a na-ebusa akwụkwọ. Mgbe ha ruru, ha buuru akwụkwọ anyị ndị fọrọ nebe ahụ gaa zoo. Akwụkwọ ndị ahụ dị katọn iri anọ. Mgbe ndị ọchịchị bịara ka ha buru akwụkwọ ndị ahụ, ha ahụghịzi ha.Mgbe ndị agha Japan gbariri Pel Habọ na Disemba 7, 1941, ha bidoro tụwa bọmb aghara aghara na Bọma na Disemba 11, 1941. Nizu ahụ, Ndịàmà Jehova ole na ole nọ na Bọma gbakọrọ notu ọnụ ụlọ dị nọdụ ụgbọ okporo ígwè dị na Yọngọn. Mgbe ha mụchara Baịbụl, e mere Lily baptizim nihe e ji asa ahụ dị nụlọ ahụ.Mgbe ọnwa atọ gara, ndị agha Japan rutere Yọngọn. Ma, o nweghị onye ha hụrụ nebe ahụ. Ihe karịrị otu narị puku ndị bi ebe ahụ gbaara gawa India. Ọtụtụ nime ha nwụrụ nụzọ nihi agụụ, ike ọgwụgwụ, na ọrịa. Sydney Coote na ezinụlọ ya gbakwara ọsọ, ma ịba gburu ya nụzọ. E nwekwara nwanna ọzọ ndị agha Japan gbagburu, nweekwa onye nke bọmbụ a tụrụ nụlọ ha gburu nwunye ya na ụmụ ya.Ọ bụ Ndịàmà Jehova ole na ole fọrọ na Bọma. Lily naDaisy gbagara obodo a na-akpọ Pin Ọ Win ya bụ, Memyọ. Obodo a dị nakụkụ ugwu. Ọ di nso na Mandelee. Agha erughịkwa ya. Ha nọ ebe ahụ na-ezi ndị mmadụ ozi ọma. Ọtụtụ nime ndị ha ziri ozi ọma mechakwara ghọọ Ndịàmà Jehova. Nwanna ọzọ aha ya bụ Cyril Gay, gbagara Tarawọdi. Obodo a ebughị ibu. Ọ dị nebe ugwu Yọngọn. Ọ dị ihe dị ka otu narị kilomita ma e si Yọngọn gawa ya. Ọ bụ ebe ahụ ka ọ nọ ruo mgbe agha biri.Obi Dị Anyị Ụtọ Ịhụ Ibe Anyị ỌzọMgbe agha biri, ọtụtụ nime ụmụnna anyị ndị gbagara India bidoro lọghachiwe Bọma. Tupu Eprel 1946, ndị nkwusa asatọ na-ejechi ozi ọma anya nọ nọgbakọ Yọngọn. Ná ngwụcha afọ ahụ, ha ruru iri abụọ na anọ. Nihi ya, ụmụnna kpebiri ka e nwee mgbakọ.Ọ bụ mgbakọ abalị abụọ. Ebe ha nwere ya bụ notu ụlọ akwụkwọ dị nInsen. O nwere otu nwoke aha ya bụ Theo Syriopoulos. Ọ ghọrọ Onyeàmà Jehova na Yọngọn nafọ 1932. O kwuru, sị: Mgbe m si India lọta, a gwara m na ọ bụ m ga-ekwu okwu ihu ọha ga-ewe otu awa ná mgbakọ ahụ. Ma, ekwutụbeghị m okwu ihu ọha. Ọ bụ ugbo abụọ ka m mere ihe omume oge m nọ India. O nweghịkwanụ nke karịrị nkeji ise. Ma, m mechara kwuo okwu ihu ọha ahụ, ihe karịrị otu narị mmadụ bịakwara gere ya.Mgbe izu ole na ole gara, otu onye Keyin ọnụ na-eru nokwu nobodo nyere ọgbakọ ahụ otu ala dị nElọni ka ha rụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze. Obodo a dị nso na mmiri, ọ dịghịkwa anya na Yọngọn. Nwoke ahụ na Ndịàmà Jehova na-amụ Baịbụl. Ụmụnna anyị ji achara rụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze ga-aba otu narị mmadụ nebe ahụ. Obi dịkwa ha ụtọ maka Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ. Mgbe agha biri, ụmụnna ndị ahụ ka nọsiri ike nọgbakọ, jirikwa obi ha niile na-ekwusa ozi ọma.Mgbe Ndị Ozi Ala Ọzọ Malitere Ịbịa BọmaNdị e sere nelubụ Hubert Smedstad, Robert Kirk, Norman Barber, na Robert Richards. Ha bụ ndị ozi ala ọzọ mbụ ụkwụ ha kpara na Bọma, ha gakwara ụlọ akwụkwọ GiliedNdị nke e sere nala:Ndị nọ nazụ bụ Nancy DSouza, Milton Henschel, Nathan Knorr, Robert Kirk, na Terence DSouza. Ndị nọ nihu bụ Russell Mobley, Penelope Jarvis-Vagg, Phyllis Tsatos, Daisy DSouza, na Basil TsatosNá mbido afọ 1947, ụmụnna gbakọrọ nọdụ ụgbọ mmiri na Yọngọn. Obi dịcha ha niile ụtọ. Ha bịara izute RobertKirk. Nwanna a bụ onye ozi ala ọzọ mbụ ụkwụ ya kpara na Bọma, ọ gakwara ụlọ akwụkwọ Gilied. Ọ dịghị anya mmadụ atọ ọzọ bụkwa ndị ozi ala ọzọ abịa. Aha ha bụ Norman Barber, Robert Richards, na Hubert Smedstad. Nwanna Frank Dewar bịakwara Bọma. Ọ nọ nIndia na-asụ ụzọ oge ahụ a na-alụ agha.Oge ndị ozi ala ọzọ ahụ rutere Bọma, ihe ha hụrụ bụ obodo mkpamkpa kpara. A gbara ọtụtụ ụlọ ọkụ. Ọtụtụ puku mmadụ bizi nụlọ e ji achara rụọ. Ha bi aka abụọ aka abụọ nụzọ. Ndị mmadụ enweghịzi ụlọ. Ha na-anọzi nèzí esi nri, ha enweghịkwa ebe ha na-anọ asa ahụ. Ma, mgbe ndị ozi ala ọzọ ahụ rutere Bọma, ha weere ụwa ha otú ha si hụ ya nihi na ihe mere ha ji bịa bụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl. Ha bidokwara ozugbo ziwe ndị mmadụ ozi ọma.Na Septemba 1, 1947, a malitere iji ebe ndị ozi ala ọzọ bi na Signal Pagoda Rod mere alaka ụlọ ọrụ. Ọ dị nso na Yọngọn. A gwakwara Robert Kirk ka ọ na-elekọta ya. Ọ dịghị anya, Ọgbakọ Yọngọn esi nụlọ achara ahụ ha na-anọ amụ ihe nElọni pụọ ma malite ịmụ ihe notu ụlọ elu dị na Bọgela Za Strit. Ụlọ Nzukọ Alaeze a adịghị anya notu nnukwu ụlọ ndị Briten na-achị obodo ahụ na-anọ achị. Ma, ọ gaghị adị anya ndị Briten akwụsị ịchị obodo ahụ.Mgbe Agha Dara na BọmaNdị Briten chịrị Bọma afọ iri isii. Ma ha nweere onwe ha na Jenụwarị 4, 1948. Ka oge na-aga, agha dara nobodo ahụ.Agbụrụ ndị e nwere nobodo ahụ bidoro lụwa agha nihi na nke ọ bụla nime ha chọrọ ịnọrọ onwe ya. Ndị òtù agha dị iche iche na ndị omekome nọkwa na-akpa ike nke ha. Ná mmalite afọ 1949, ndị na-agba gọọmenti mgba okpuru weghaara ọtụtụ ebe. Agha kpụkwa ọkụ nọnụ nobodo ndị dị nso na Yọngọn.Mgbe agha bịara sie ike, ụmụnna maliteziri jiri akọ na-ezi ndị mmadụ ozi ọma. E si nebe ahụ ndị ozi ala ọzọ bibufee alaka ụlọ ọrụ notu nnukwu ụlọ elu. Ụlọ elu ahụ dị na 39th Striit. Agha erughịkwa ebe ahụ. Ọ bụ nebe ahụ ka ụfọdụ ndị na-anọchite anya mba ha na Bọma na-anọ arụ ọrụ. Ebe ahụ adịghịkwa anya na post ọfịs. Isi ebe ahụ gaa post ọfịs na-ewe mmadụ naanị nkeji atọ.Ndị agha Bọma ji nwayọọ nwayọọ nwetaghachịwe ebe ndị ahụ ndị na-agba gọọmenti mgba okpuru weere. Ha chụgakwara ha nugwu. Nihe dị ka afọ 1955, ndị gọọmenti nwetaghachịrị ọtụtụ ebe nobodo ahụ. Ma, a kwụsịbeghị ịlụ agha nobodo ahụ. Kemgbe ahụ ha nweere onwe ha, ha ka na-egburịta ibe ha.Otú Anyị Si Malite Iji Asụsụ Bọma Ziwe Ndị Mmadụ Ozi ỌmaTupu afọ 1955, ụmụnna na-ejikarị asụsụ Bekee ezi ndị mmadụ ozi ọma na Bọma. Ọ bụ ya ka ndị Bọma gụrụ akwụkwọ na-asụ nobodo ndị mepere emepe. Ma, ihe ọtụtụ nde ndị ọzọ na-asụ bụ naanị asụsụ Bọma ya bụ, Mianmaa, Keyin, Kachin, Chin, ma ọ bụkwanụ asụsụ ndị ọzọ a na-asụ nobodo ahụ. Olee otú a ga-esi na-ezi ha ozi ọma?Nafọ 1934, Sydney Coote gwara otu onye Keyin bụ onye nkụzi ka o nye aka sụgharịa akwụkwọ anyị ụfọdụ nasụsụ Bọma nakwa nasụsụ Keyin. Ka oge na-aga, ndị nkwusa ụfọdụ sụgharịrị akwụkwọ bụKwe Ka Chineke Buru Onye-Ezi-Okwunakwa akwụkwọ ndị ọzọ nasụsụ Bọma. Nafọ 1950, Robert Kirk gwara otu nwanna aha ya bụ Ba Oo ka o nye aka na-asụgharịỤlọ NchenasụsụBọma. Ọ bụ isiokwu ndị a na-amụ nọmụmụ iheỤlọ Ncheka ọ gwara ya ka ọ na-asụgharị. O ji aka na-asụgharị ha. Ọ na-abụ ya sụgharịchaa ha, a hazie ha otú a ga-esi bie ha, wegara ha ndị na-ebi akwụkwọ na Yọngọn, ha ebie ha. E bichaa ha, e nye ha ndị na-abịa ọmụmụ ihe anyị. Alaka ụlọ ọrụ ahụ mechara zụta taịpraịta, e jiri ya na-asụgharịzi akwụkwọ anyị. Nke a mere ka ịsụgharị akwụkwọ anyị na-aga ngwa ngwa.Onye nọ naka ekpe bụ Ba Oo. Ọ sụgharịrị isiokwu ndị a na-amụ nọmụmụ iheỤlọ Nchenasụsụ BọmaỌ dịrịghị ndị sụgharịrị akwụkwọ anyị noge ahụ mfe. O nwere otu nwanna aha ya bụ Naygar Po Han. Ọ bụ ya sụgharịwara akwụkwọ anyị mgbe nwanna Ba Oo na-enweghịzi ike ịsụgharị ha. Nwanna ahụ kwuru, sị: M na-aga ọrụ m ji akpa afọ ezinụlọ m nụtụtụ. M lọta ná mgbede, mụ ebido sụgharịwa akwụkwọ anyị. M na-asụgharịgide ya ruo nime ime abalị nagbanyeghị na ọkụ eletrik m na-eji ahụ ụzọ anaghị enwusi ike. Amachaghị m Bekee. M ma na a ga-enwerịrị ihe ndị m na-asụgharịtaghị. Ma, anyị gbara mbọ na-asụgharị akwụkwọ anyị nihi na anyị chọrọ ka ọtụtụ ndị na-agụ ha. Mgbe nwanna Robert Kirk gwara Doris Raj ka ọ sụgharịwaỤlọ Nchenasụsụ Bọma, ụjọ bịara ya, ya ebewe ákwá. O kwuru, sị: Agachaghị m akwụkwọ, asụgharịtụbeghịkwa m ihe. Ma, Nwanna Kirk medara m obi, gwakwa m ka m nwaa ike m. M kpekuru Jehova ekpere ma bido ọrụ.Ọ fọrọ obere ka ọ bụrụ afọ iri ise kemgbe ihe a mere, ma Doris ka na-asụgharị akwụkwọ anyị nalaka ụlọ ọrụ dị na Yọngọn. Naygar Po Han na-ejekwa ozi na Betel. Ọ dị iri afọ itoolu na atọ ugbu a, ma ọ ka na-arụsi ọrụ ike nozi Jehova.Nafọ 1956, Nathan Knorr wepụtaraỤlọ Nchenasụsụ BọmaNafọ 1956, Nathan Knorr gara Bọma. Ị manụ na ọ na-arụ ọrụ nisi ụlọ ọrụ anyị. Mgbe o ruru, ọ mara ọkwa na e wepụtalaỤlọ Nchenasụsụ Bọma. Ọ gwakwara ndị ozi ala ọzọ ka ha gbaa mbọ mụta asụsụ Bọma nihi na ọ ga-eme ka ozi ọma ha na-ezi ruo ndị ebe ahụ nobi. Ihe a ọ gwara ha mere ka ha mụwa asụsụ Bọma nike nike. Nafọ 1957, Frederick Franz sikwa isi ụlọ ọrụ anyị gaa mgbakọ abalị ise e nwere na Bọma. Ebe e nwere ya bụ nebe a na-anọ azụ ndị na-arụ nọdụ ụgbọ okporo ígwè na Yọngọn. Ọ bụ ya kwuru okwu kọwara isiokwu mgbakọ ahụ. Ọ gwara ụmụnna ka ha ziga ndị ọsụ ụzọ nobodo ndị mepere emepe na Bọma nihi na ọ ga-eme ka ọtụtụ ndị nụ ozi ọma. Ebe mbụ ha zigara ndị ọsụ ụzọ bụ na Mandelee. Ọ bụ ebe ahụ bụbu isi obodo Bọma. Ọ bụkwa ya bụ obodo nke abụọ kacha ibu na Bọma.Ihe Si nOzi Ọma E Ziri na Mandelee PụtaNá mmalite afọ 1957, e zigara ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche isii na Mandelee. E zigara ha ka ha gaa nyere RobertRichards na nwunye ya bụ onye Keyin aka. Ha lụrụ ọhụrụ noge ahụ ma na-eje ozi ala ọzọ nebe ahụ. Izi ozi ọma nebe ahụ adịrịghị ndị ọsụ ụzọ ahụ mfe. Ọ bụ na Mandelee ka isi okpukpe ndị Buda dị. Ihe rukwara ọkara nime ndị mọnk ha bi nebe ahụ. Ma, ndị ọsụ ụzọ ahụ ma na Jehova nwere ọtụtụ mmadụ nobodo a, otú ahụ o si nwee na Kọrịnt noge ochie.Ọrụ 18:10.Otu nime ha bụ nwa akwụkwọ aha ya bụ Robin Zauja. Ọ bụ onye Kachin, dịrịkwa iri afọ abụọ na otu noge ahụ. O kwuru, sị: Notu isi ụtụtụ, Robert Richards na nwunye ya bịara nụlọ anyị. Ha kwuru na ha bụ Ndịàmà Jehova nakwa na ha na-aga nụlọ nụlọ na-ezi ndị mmadụ ozi ọma otú ahụ Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha na-eme mgbe ọ bịara nụwa. Mat. 10:11-13 Ha ziri m ozi ọma, nyekwa m ọtụtụ magazin na akwụkwọ ndị ọzọ. Tupu ha alawa, ha gwara m ebe ha bi. Ná mgbede ụbọchị ahụ, amalitere m ịgụ otu nime akwụkwọ ndị ha nyere m. M gụrụ ya abalị ahụ niile, gụchaa ya nụtuṭụ echi ya. M chọọrọ Robert gaa nebe ha bi notu ụbọchị ahụ. Mgbe m ruru, ajụrụ m ya ọtụtụ ajụjụ. O ji Baịbụl saa m ha niile. Ọ dịghị anya Robin Zauja aghọọ Onyeàmà Jehova. Ọ bụ onye Kachin mbụ ghọrọ Onyeàmà Jehova. Ka oge na-aga, ọ ghọrọ ọsụ ụzọ pụrụ iche. O jekwara ozi nebe ugwu Bọma ọtụtụ afọ. Ndị o nyeere aka ha abata nọgbakọ fọrọ obere ka ha ruo otu narị mmadụ. Mmadụ abụọ nime ụmụ ya na-arụ ọrụ ugbu a nalaka ụlọ ọrụ anyị dị na Yọngọn.Onye ọzọ na-ekweghị ka onye ọ bụla gbochie ya ife Jehova bụ otu nwa agbọghọ dị afọ iri na asaa noge ahụ.Aha ya bụ Pramila Galliara. Ọ dịbeghị anya ọ ghọrọ Onyeàmà Jehova mgbe ahụ na Yọngọn. O kwuru, sị: Papa m na-ekpe okpukpe Jaịn. O fooro ntutu taa na o nwekataghị ka m bụrụ Onyeàmà Jehova. Ọ gbara Baịbụl m na akwụkwọ anyị ndị ọzọ ọkụ ugboro abụọ. Igbu m ilu nihu ndị mmadụ anaghịkwa ara ya ahụ. O nwere mgbe ọ na-akpọchibido m nụlọ ka m ghara ịga ọmụmụ ihe. O nwekwara mgbe o kwuru na ya ga-agba ụlọ Nwanna Richards ọkụ. Ma, ọ hapụrụ m aka mgbe ọ chọpụtara na o nweghị ebe o ji azụ aga. Ka ihe a niile na-eme, Pramila kwụsịrị mahadum ọ na-aga, ghọọ ọsụ ụzọ. Otu onye nlekọta sekit aha ya bụ Dunstan ONeill mechakwara lụọ ya. Kemgbe nwanna nwaanyị a ghọrọ Onyeàmà Jehova, o nyerela iri mmadụ anọ na ise aka, ha aghọọ Ndịàmà Jehova.Ka ikwusa ozi ọma nọ na-aga nihu na Mandelee, alaka ụlọ ọrụ zigara ndị ozi ala ọzọ nakwa ndị ọsụ ụzọ ná mpaghara dị iche iche na Bọma. E zigara ha na Patan ya bụ, Basaịn, Kalemyọ, Bemọ, Mitkina, Mọlamine, na Mya ya bụ, Megue. Jehova gọziri mbọ niile ha na-agba nozi ọma. Dị ka ihe atụ, a bịara nwee ọtụtụ ọgbakọ nobodo ndị ahụ.Mgbe Ndị Ọchịchị Chụpụrụ Ndị Ozi Ala ỌzọKa ụmụnna anyị ji ịnụ ọkụ nobi na-ekwusa ozi ọma nobodo ahụ, tigbuo zọgbuo nọ na-arị ibe ya elu netiti ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ibe ha nakwa netiti agbụrụ dị iche iche na ibe ha. Ihe a megidere ruo nọnwa Mach 1962 mgbe ndị agha weghaara ọchịchị. Nke a mere ka ndị ọchịchị nye puku kwuru puku ndị India na ndị Briten bi na Bọma iwu ka ha kwaga India na Bangladesh. Aha Bangladesh noge ahụ bụ Ist Pakistan. Ndị ọchịchị kwuru na onye obodo ọzọ ọ bụla chọrọ ịbịa Bọma ga-anọ naanị otu ụbọchị. Ọ bụ otú a ka ndị na-achị Bọma si mee ka ndị si obodo ọzọ ghara ịna-abịa obodo ha.Ụmụnna anyị ma na nsogbu ga-adịrị ha noge na-adịghịanya. Ndị agha na-achị obodo ahụ kwuru na onye ọ bụla nweere onwe ya ikpe okpukpe masịrị ya, ma ọ bụrụhaala na okpukpe ahụ anaghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ndị chọọchị kpara àgwà ha. Ha nọ na-etinye aka nọchịchị. Ha megidere ihe a ruo nọnwa Mee 1966. Ọ bụ noge ahụ ka ndị ọchịchị gwara ndị chọọchị bụ ndị ozi ala ọzọ nobodo ahụ ka ha laa. Ọ dịghị anya, a gwakwuo ụmụnna anyị bụ ndị ozi ala ọzọ ka ha pụọ nobodo ahụ nagbanyeghị na ha etinyetụghịdị aka nọchịchị.Ụmụnna anyị ndị Bọma atụghị anya na ụdị ihe a ga-eme. Ma, o meghị ka ha kwụsị ife Chineke. Ha ma na ọ nọnyeere ha. Diut. 31:6 Ma, ụjọ nọ na-atụ ụfọdụ nime ha na e nwere ike ịkwụsị ikwusa ozi ọma nobodo ahụ.Ma, ihe ndị malitere ime gosiri na Jehova nọnyeere ndị ya. O nwere otu nwanna India aha ya bụ Maurice Raj, ọ bụbu onye nlekọta sekit. E nyere ya ọzụzụ ma gwa ya ka o lekọtawa alaka ụlọ ọrụ anyị ozugbo. O soghị ná ndị ndị ọchịchị nyere iwu ka ha laa India. Nwanna Maurice kwuru, sị: O nweela mgbe m gakwuuru ndị ọchịchị gwa ha na m chọrọ ịghọ nwa amaala Bọma. Ma, ejighị m narị chat anọ na iri isem kwesịrị ịkwụ tupu e nye m akwụkwọ na-egosi na mụ aghọọla nwa amaala. Nihi ya, ahapụrụ m ihe gbasara ya. Ma, o nwere ụbọchị m nọ na-agafe ebe m rụburu ọrụ, ọga anyị ahụ m gwa m ka m bịa were ego e kwesịrị ịkwụ m mgbe m na-ahapụ ụlọ ọrụ ha. Ego ahụ dị narị chat anọ na iri ise.Mgbe m si nụlọ ọrụ ahụ laa, mụ ana-eche ihe m ga-eji narị chat anọ na iri ise ahụ mee. Ebe ọ bụ na ọ bụ ego ole a ka m ga-akwụ tupu e nye m akwụkwọ ahụ na-egosi na mụ aghọọla nwa amaala, obi m gwara m na Jehova chọrọ ka m jiri ya zụrụ akwụkwọ ahụ. M gara zụrụ ya,ghọọkwa nwa amaala. Ihe ahụ m mere mechara baara m ezigbo uru. Mgbe ndị ọchịchị chụpụrụ ndị India ibe m, ha hapụrụ m. Nke a mere ka m na-aga ebe ọ bụla m chọrọ. O nyekwaara m aka ịna-ebubata akwụkwọ anyị na Bọma ma ọ bụkwanụ mee ihe ọ bụla ọzọ gbasara ikwusa ozi ọma Alaeze.Maurice na Dunstan ONeill bidoro na-eleta ọgbakọ dị iche iche nakwa ụmụnna ndị ọgbakọ na-adịbeghị nobodo ha. Maurice kwuru, sị: Ebe ọ bụla anyị gara, anyị na-agwa ụmụnna ka ha ghara inye onwe ha nsogbu nihi na Jehova nọnyeere anyị. Anyị na-agwakwa ha na ọ ga-enyere anyị aka ma ọ bụrụhaala na anyị na-erubere ya isi. Nke bụ eziokwu bụ na Jehova ahapụghị anyị. Ka a na-eme ka a na-eme, ọtụtụ ụmụnna ghọrọ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche. Ozi ọma malitekwara iru ebe ndị ọ na-erutụbeghị.Ihe dị ka iri afọ anọ na isii agaala kemgbe ahụ. Maurice so na Kọmitii Alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Mianmaa. Ọ ka na-agakwa agba ụmụnna ume nọgbakọ dị iche iche. Otú ahụ ọ dị Keleb a kọrọ akụkọ ya na Baịbụl mgbe o merela agadi ka ọ dị Nwanna Maurice. Ozi Chineke ka na-echu ya ụra nagbanyeghị na o meela agadiJọsh. 14:11.Mgbe Ozi Ọma Ruru Chin SteetiOtu nime ebe mbụ e zigara ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche bụ Chin Steeti. Ebe ahụ bụ ugwu ugwu, ọ dịkwa nso nókè Mianmaa na Bangladesh nakwa nke ha na India. Ọtụtụ ndị bi ebe ahụ bụ ndị chọọchị. Chọọchị Baptist bụ chọọchị bịara ebe ahụ mgbe ndị Briten na-achị Bọma. Chọọchị ndị ebe ahụ na-aga mere ha ji ekwere ihe ọ bụla Baịbụl kwuru, na-akwanyekwara ndị na-akụzi ya ùgwù.O nwere otu nwanna aha ya bụ Lal Chhana. Ọ bụbu onye soja. Ma, o mechara ghọọ Onyeàmà Jehova, bụrụkwa ọsụ ụzọ pụrụ iche. E zigara ya na Falam mgbe ọ fọrọ obere ka afọ 1966 gwụchaa. Noge ahụ, Falam bụ obodo kacha obodo niile dị na Chin Steeti buo ibu. E zigakwara Dunstanna Pramila ONeill nebe ahụ. Than Tum sokwa ha nọrọ ebe ahụ na-aga ozi ọma. Ọ bụbu onye soja. A ka mere ya baptizim ọhụrụ mgbe ahụ. O nweghị onye nime ụmụnna ndị a ji ịga ozi ọma egwu egwu. Ọtụtụ ezinụlọ na-ege ha ntị ma ha gaa ozi ọma. Ọ dịghị anya ha amalite otu ọgbakọ ebe ahụ. Ọgbakọ ahụ ebughị ibu, ma ndị niile nọ na ya ji ife Chineke kpọrọ ihe.Ma, Than Tum kwagara Haka nafọ 1967. Mmadụ si Falam chọọ ịga Haka, ọ ga-agbadawa nebe ndịda ya. Ọ bụ ebe ahụ ka ọ malitere ịsụ ụzọ. Ka oge na-aga, o nyere aka na-ahazi ụmụnna ole na ole na-ezukọ na-amụ ihe nebe ahụ. O mechakwara jee ozi ọma nobodo niile dị na Chin Steeti, hiwekwa ọgbakọ na Vanna, Sọkua, Gangọ nakwa ebe ndị ọzọ. Than Tum ka bụ ọsụ ụzọ pụrụ iche na-arụsi ọrụ ike nagbanyeghị na ihe dị ka iri afọ anọ na ise agaala kemgbe ahụ. Ọ na-ejezi ozi nobodo ya bụ Vanna.Onye nọchiri Than Tum mgbe ọ hapụrụ Haka bụ Donald Dewar. Ọ bụ ọsụ ụzọ pụrụ iche dị afọ iri abụọ noge ahụ. Mgbe ndị ọchịchị gbaara papa na mama Donald ụgbọ nwa mkpi, nwanne Donald dị afọ iri na asatọ sooroya nọrọ ebe ahụ. Aha nwanne ya ahụ bụ Samuel. Donald kwuru, sị: Mụ na nwanne m bi nụlọ bacha. Ụlọ ahụ na-ekpo ajọ ọkụ nọkọchị ma na-ajụgbu onwe ya noyi noge oyi. Ma, ihe kacha nye m nsogbu abụghị oyi ma ọ bụ okpomọkụ. Kama ọ bụ na ana m agakarị ozi naanị m. Anaghịkwa m anụ asụsụ Haka Chin. Ọ bụ naanị mụ na Samuel na otu nwanna ọzọ na-abịa ọmụmụ ihe. Ha na-ezukwa abụọ mgbe ụfọdụ. Ka a na-eme ka a na-eme, ike ịnọ na Haka agwụ m, mụ achọọ ịkwụsị ịbụ ọsụ ụzọ pụrụ iche.Ka m nọ na-eche ihe mụ na ụwa na-eje, mụ agụọ otuAkwụkwọ Mgbaafọ.Ọ kọrọ gbasara ụmụnna anyị nọ na Malawi. Okwukwe ha siri ike nagbaneghị ahụhụ ndị ọchịchị na-ata ha.Nke a mere ka m jụọ onwe m, sị: Ọ bụrụ na mụ ekworo maka na ụmụnna ehighị nne na Haka gbalaa, oleezi otú m ga-esi dilie mkpagbu ma ọ bịa? Arịọrọ m Jehova ka o nye m obi ike. Obi bịakwara sie m ike mgbe m kpechara ekpere ahụ. Ihe ọzọ nyeere m aka bụ ịgụ Baịbụl naỤlọ Nchena ịtụgharị uche nihe m gụrụ. Ka ihe ndị a na-eme, Maurice Raj na Dunstan ONeill chọ m bịa nagwaghị m agwa. Mgbe m hụrụ ha, ọ dị m ka m hụrụ ndị mmụọ ozi abụọ. Ka oge na-aga, amlitere m inwe obi ụtọ nozi m.Mgbe Donald ghọrọ onye nlekọta na-ejegharị ejegharị, ọ na-eji ihe a mere ya mgbe ọ nọ Haka agba ụmụnna ndị nọ nebe ọtụtụ ụmụnna na-anọghị ume. Ọ dị mma ịmara na mbọ niile ọ gbara na Haka efughị ọhịa. Otu ọgbakọ dị nebe ahụ ugbu a. A na-anọkwa na Haka enwe mgbakọ sekit, ụbọchị mgbakọ pụrụ iche nakwa mgbakọ distrikt. Mmadụ abụọ nime ndị nkwusa na-amụ ihe na Haka mechara ghọọ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche na-arụsi ọrụ ike. Aha ha bụ Johnson Lal Vung na Daniel Sang Kha. Ha abụọ ziri ozi ọma nọtụtụ ebe na Chin Steeti.Otú E Si Arị UgwuChin Steeti bụ ugwu ugwu. Ogo ugwu ụfọdụ dị na ya ruchara ihe dị ka puku mita atọ. Ọhịa tojukwara ọtụtụ nime ha. E nwekwara ụdị osisi dị iche iche na okooko osisi dị iche iche nọhịa ndị ahụ. Ala ebe ahụ siri ike, ọ dịghịkwa larịị. Nke a mere ka isi otu ebe gaa ebe ọzọ na-esiri ndị mmadụ ike. Isi notu obodo gaa nobodo ọzọ na steeti ahụ bụ mmadụ ịta ahụhụ nihi na ụzọ ndị dị nebe ahụ mebichara emebi. Ha na-achịkwa achị ma mmiri zoo. Ọ bụ naanị ụkwụ ka a na-eji aga ọtụtụ obodo ndị dị nime ime steeti ahụ. Ma, ihe ndị a niile anaghị egbochi Ndịàmà Jehova ịgakwuru ndị mmadụ zie ha ozi ọma. Ihe mere ha ji agba mbọ a niile bụ na ha chọrọ ka onye ọ bụla nụ ozi ọma Alaeze Chineke.O nwere otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Aye Aye Thit. Mgbe di ya bụ onye nlekọta sekit, ya na ya so eleta ọgbakọ ndị dị na Chin Steeti. Nwanna nwaanyị ahụ kwuru, sị: Etoro m nebe dị nso nOké Osimiri India, ugwu ọ bụla adịghịkwa nebe ahụ. Ma, ọ tụrụ m nanya mgbe m hụrụ otú ugwu ndị dị na Chin Steeti si maa mma. O nwere otu ụbọchị m ji ịnụ ọkụ nobi rịa otu ugwu. Ike gwụruru m nọkpụkpụ mgbe m rịchara ya. Mgbe m rịwara ndị nke ọzọ, mụ achọọ ịtụbọ. Ka oge na-aga, abịara m mụta otú e si arị ugwu. A naghị eji ike arị ya. Ịrị ugwu bịakwara mara m ahụ. Mgbe ụfọdụ, anyị na-aga ebe na-ewe anyị abalị isii ma ọ bụ karịa. Anyị na-aga ihe dị ka iri kilomita atọ na abụọ notu ụbọchị.Ụmụnna nọ nọgbakọ Matupi. Ha na-eji ụkwụ aga ihe karịrị narị kilomita abụọ na iri asaa tupu ha eruo ala mgbakọ dị na HakaKemgbe ụwa, ihe ụmụnna ndị Chin Steeti ji aga ebe ọ bụla ha chọrọ ịga bụ ịnyịnya ma ọ bụkwanụ ígwè. Ọ dịbeghị anya ha malitere iji ọgba tum tum, gwongworo ma ọ bụkwanụ landrova aga njem. Ma, ihe ọtụtụ nime ha ji aga ebe ọ bụla ha chọrọ ịga bụ ụkwụ. Dị ka ihe atụ, o nwere ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche abụọ na-eje ozi ebe ahụ. Aha ha bụ Kyaw Win na David Zama. Ha chọọ ịga obodo ndị dị nso na Matupi, ha na-aga ọtụtụ kilomita, rịakwa ọtụtụugwu. Ụmụnna nọ nọgbakọ Matupi chọọkwa ịga mgbakọ, ha na-eji ụkwụ gaa ihe karịrị narị kilomita abụọ na iri asaa tupu ha eruo ala mgbakọ dị na Haka. Ha na-eji ihe dị ka abalị asatọ aga aga, jirikwa ihe dị ka abalị asatọ lọta alọta. Ha na-abụ abụ ma mgbe ha na-aga ma mgbe ha ha na-alọta. O nweghị ebe mmadụ nọ nugwu ndị dị nebe ahụ ọ na-agaghị anụ abụ ha na-abụ.Ịrị ugwu ndị ahụ anaghị adịrị ụmụnna anyị ndị a mfe, karịchaa nudu mmiri. Dị ka ihe atụ, ezigbo oyi na-atụ ha, anwụnta na ọtụtụ ụmụ ahụhụ ndị ọzọ na-atakwa ha. Onye nlekọta sekit aha ya bụ Myint Lwin kwuru, sị: O nwere otu ụbọchị m si nọhịa na-agafe, mụ ahụ etu ka ha na-arịgharị m nụkwụ. Mụ etichapụ ha na-aga ebe m na-aga. Ọ dịghị anya mụ ahụ abụọ ọzọ nelu ụkwụ m. Mụ amalie magoro notu osisi dara ada. Ma, amaghị m na ihe juru nosisi ahụ bụ etu. Mgbe m hụrụ ha, mụ ejiri okéọsọ si nọhịa ahụ gbapụta. Ọ bụ mgbe m gbapụtara nụzọ ka m chọpụtara na etu atakasịala m ahụ.Onye nlekọta distrikti aha ya bụ Gumja Naw na Nan Lu nwunye ya. Ha na-arị ọtụtụ ugwu ma ha gaa ileta ọgbakọ ndị dị na Chin SteetiỌ bụghị naanị etu na-anọ nọhịa ndị dị na Chin Steeti. Ị baa nọhịa ndị dị na Mianmaa, ị ga-ahụ ezi ọhịa, anụ ọhịa bea, agụ owuru, na agụ. O nwedịrị ndị na-ekwu na o nweghị ebe ọzọ agwọ dị nụwa otú ọ dị nebe ahụ. O nwere otu onye nlekọta distrikti aha ya bụ Gumja Naw. O kwuru na mgbe ụfọdụ, chi na-ejibido ya na nwunye ya bụ Nan Lu nọhịa. Ya dị otú ahụ, ihe ha na-eme ka anụ ọhịa ghara ịbịa merụọ ha ahụ bụ ịkwanye ọkụ gburugburu ebe ha nọ.Ụmụnna niile a ji ịnụ ọkụ nobi jee ozi ha. A ka na-ahụkwa ezigbo ihe ha rụpụtara ruo taa. Maurice Raj kwuru, sị: Ha ji ike ha niile jeere Jehova ozi. Ha si Chin Steeti gaa ebe ọzọ, ọ na-adị ha ka ha lọghachite. Mbọ niile ha gbara wetaara Jehova otuto. Chin Steeti so nebeọtụtụ mmadụ na-ebighị na Mianmaa. Ma, ihe dị nebe ahụ ugbu a bụ ọgbakọ asaa. E nwekwara ebe ndị ọgbakọ na-adịbeghị na steeti ahụ. Ụmụnna ndị bi nebe ndị ahụ na-amụ ihe nìgwè nìgwè.Atụrụ Anọghị na MyitjinaO nwere otu obere obodo mara mma. Ọ dị na Kachin Steeti, dịrịkwa nikpere Osimiri Ayeyawadi. Aha obodo ahụ bụ Myitjina. Ọ dị nso na Chaịna. Nafọ 1966, e zigara ọtụtụ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche nebe ahụ. Nafọ 1960, Robert Richards na nwunye ya jere ozi ebe ahụ ọnwa ole na ole. Noge ahụ, ha kwuru, sị: Atụrụ anọghị na Myitjina. Ma, mgbe ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche ndị ahụ bịara nafọ 1966, ndị mmadụ malitere ige ntị nozi ọma ha na-ezi.Otu onye nime ndị gere ha ntị bụ Mya Maung. Ọ dị afọ iri na itoolu noge ahụ, na-ekpekwa chọọchị Baptist. Ọ na-arịọ Chineke ka o nyere ya aka ka ya ghọtawa Baịbụl. O kwuru, sị: Obi tọrọ m ezigbo ụtọ ụbọchị otu ọsụ ụzọ bịara nebe m na-arụ ọrụ gwa m ka mụ na ya mụwa Baịbụl. Ọ ga-abụrịrị na Chineke azaala ekpere m. Nwanna ahụ na-amụrụ mụ na nwanne m nke m tọrọ aha ya bụ San Aye ihe ugboro abụọ nizu. Anyị malitekwara ime ihe Baịbụl kwuru.Wilson Thein nyekwaara anyị aka. Ọ ma akụzi ihe. Ọ naghị agwa anyị ihe anyị ga-eme. Kama ọ na-agwa anyị otú anyị ga-esi mee ihe ọ bụla anyị chọrọ ime. Ọ na-akụziri anyị otú anyị ga-esi jiri Baịbụl na-aza ndị mmadụ ajụjụ na otú anyị ga-esi na-ezi ozi ọma natụghị egwu. Ọ na-akụzikwara anyị otú anyị ga-esi na-eme ihe omume nọgbakọ nakwa ihe anyị ga-eme ma mkpagbu bịara anyị. Anyị na-anọ nihu ya mee ihe ndị a otú anyị ga-esi eme ha ma o ruo nomume. Mgbe ọ bụla anyị nwere ihe omume nọgbakọ, anyị na-anọkwa nihu ya mee ya. Ya gechaa anyị ntị, ya agwa anyị ebe anyị ga-arụ ọrụ. Otú a o si na-akụziri anyị ihe nyeere anyị aka ichebara onwe anyị echiche ma ò nwere otú anyị ga-esi jekwuoro Jehova ozi.E nweela ọgbakọ ugbu a na Namti, Họpin, Mọnyin, na KataNafọ 1968, mụ na San Aye nwanne m malitere ịsụ ụzọ. Ọ bụ anyị mere ndị ọsụ ụzọ e nwere na Myitjina mmadụ asatọ. Ndị mbụ anyị malitere ịmụrụ ihe bụ mama anyị na ụmụnne anyị asaa. Ha niile mechakwara ghọọ Ndịàmà Jehova. Noge ahụ, anyị na-agakwa ozi ọma nobodo ndị dị nso nụzọ ụgbọ okporo ígwè si Myitjina gaa Mandelee. Anyị na-eji ihe dị ka abalị atọ ejezu ebe ndị ahụ. Ụfọdụ nime ndị anyị ziri ozi ọma nebe ndị ahụ mechara bata nọgbakọ. Nke a e meela ka e nwee ọgbakọ ugbu a na Namti, Họpin, Mọnyin, na Kata. Ha bụ ụfọdụ nime obodo ndị ahụ dị nụzọ ụgbọ okporo ígwè anyị na-aga ozi ọma mgbe ahụ.E nwere ụbọchị San Aye gara ozi ọma nebe ndị mmadụ na-arụ ọrụ na Myitjina. Ọ hụrụ Phum Ram. Nwoke a bụ onye Kachin. Ọ na-arụ ọrụ Beeke, na-ekpekwa chọọchị Baptist. Ọ dịghị anya San Aye ziri Phum Ram ozi ọma, ya aghọọ Onyeàmà Jehova. Mgbe ọ ghọrọ Onyeàmà Jehova, ọ kwagara Putao, bụ obere ododo dị nakụkụ ugwu Himalayas. Mgbe o ruru ebe ahụ, ọ gara ziwe ndị ikwu ya ozi ọma. Noge na-adịghị anya, iri mmadụ abụọ na ise nime ha malitere ịbịa ọmụmụ ihe. Phum Ram mechekwara ghọọ ọsụ ụzọ. O nyeere nwunye ya, ụmụ ya asaa na ọtụtụ ndị ikwu ya aka ịbata nọgbakọ. Nwanna nwoke a bizi Myitjina. Ọ bụ ọsụ ụzọ, bụrụkwa okenye nọgbakọ dị nebe ahụ.A Hụghị Koochi Ndị Ụmụnna Anyị NọNdị a bụ Ndịàmà Jehova si Yọngọn na-aga mgbakọ na Myitjina nafọ 1969. Ha ji ụgbọ okporo ìgwè gaa yaA na-anọkarị na Yọngọn enwe mgbakọ. Ma, otú ọtụtụ ndị si na-abata nọgbakọ na Kachin Steeti mere ka alaka ụlọ ọrụ kpebie ka e nwee Mgbakọ Mba Niile na Myitjina. Isiokwu ya bụ Udo nElu Ụwa. Isi Yọgọn gawa Myitjina karịrị otu puku na otu narị kilomita. Alaka ụlọ ọrụ gakwuuru ụlọ ọrụ na-ahụ maka ụgbọ okporo ígwè na Bọmaka ha nye anyị koochi ụgbọ isii ga-ebuga ụmụnna anyị ná mgbakọ ahụ. O nweghị onye na-aga arịọ ụlọ ọrụ a ụdị ihe a. Ndị omekome na-akpakarị ike na Kachin Steeti. Nke a mere ka a na-eche nche nọtụtụ ebe na steeti ahụ. A naghịkwa ekwecha ka ndị mmadụ gaa ebe ọ bụla ha chọrọ. Ma, ọ tụrụ ụmụnna anyị nanya mgbe ụlọ ọrụ na-ahụ maka ụgbọ okporo ígwè kwetara inye ha koochi isii ha ga-eji aga mgbakọ ahụ.Ndị a bụ ndị okenye. Ha sere foto a ná Mgbakọ Mba Niile e nwere na Myitjina nafọ 1969. Isiokwu ya bụ Udo nElu Ụwa. Ndị nọ nazụ bụ Francis Vaidopau, Maurice Raj, Tin Pei Than, na Mya Maung. Ndị nọ netiti bụ Dunstan ONeill, Charlie Aung Thein, Aung Tin Shwe, Wilson Thein, na San Aye. Ndị nọ nihu abụrụ Maung Khar, Donald Dewar, David Abraham, na Robin ZaujaNụbọchị ụgbọ ahụ kwesịrị iburu ụmụnna anyị rute Myitjina, Maurice Raj na ụmụnna ndị ọzọ gara nọdụ ụgbọ. Ihe mere ha ji gaa nọrọ ebe ahụ bụ ka ha nabata ụmụnna ma ha rute. Maurice kwuru, sị: Ka anyị nọ ebe ahụ na-eche ha, onyeisi ọdụ ụgbọ ahụ bịara gwa anyị na waya ha natara na-ekwu na e kopụrụ koochi isii ndị ahụ bu ụmụnna anyị nisi ụgbọ. Ọ ga-abụ na ụgbọ ahụ agaghị ebuli koochi isi ndị ahụ rịa ugwu rute Myitjina.Anyị amaghị ihe anyị ga-eme eme. Ihe mbụ gbatara anyị nobi bụ ka e yigharịa ụbọchị a ga-enwe mgbakọ ahụ. Nke a pụtara na anyị ga-agaghachi nụlọ ọrụ na-ahụ maka ụgbọ okporo ígwè gwa ha ka ha nye anyị koochi ụgbọ ọzọ. Ihe a niile ga-ewe anyị ọtụtụ izu. Ka anyị nọ na-arịọ Jehova ka o gosi anyị ihe anyị ga-eme. Ụgbọ ahụ rutere nọdụ ụgbọ ahụ. Anyị hụrụ ụmụnna anyị, a kpaghị koochi isii ha nọ aka. Ihu ha bụ ọchị ọchị, ha ana-efekwara anyị aka. Ọ dị anyị ka ọ bụ ná nrọ. Mgbe anyị jụrụ ha ihe merenụ, otu nime ha kwuru, sị: Ha kopụrụ koochi isii nisi ụgbọ anyị neziokwu, ma ha abụghị ndị nke bu anyị.Ha kopụrụ koochi isii nisi ụgbọ anyị neziokwu, ma ha abụghị ndị nke bu anyịIhe niile gara nnọọ siriri werere ná mgbakọ ahụ. Ụmụnna natara akwụkwọ ọhụrụ asatọ ná mgbakọ ahụ. E biri atọ nasụsụ Bọma, ise abụrụ na Bekee. Mgbe ndị ọchịchị gbaara ndị ozi ala ọzọ ụgbọ nwa mkpi nafọ 1966, ọ na-ara ụmụnna anyị nọ na Bọma ahụ inweta akwụkwọ anyị. Ma ugbu a, akwụkwọ anyị abụrụla atụrụ tawa.A Malitere Izi Ndị Naga Ozi ỌmaO nwere otu obodo dị nikpere mmiri dị nókè Bọma na India. Aha obodo ahụ bụ Kamti. Ọ bụ obodo ndị Naga. A na-atụ ndị Naga ụjọ noge ochie nihi na ha na-egbu ndị agbụrụ ọzọ. O nwere otu nwoke na-arụ ọrụ na post ọfịs dị nebe ahụ. Aha ya bụ Ba Yee. Ọ na-ekpebu chọọchị Adventist. Ka ọnwa anọ gachara ụmụnna anyị si mgbakọ ahụ e nwere na Myitjina lọta, nwoke ahụ detaara alaka ụlọ ọrụ akwụkwọ ozi ka a bịa mụwara ya Baịbụl. Ozugbo ha nwetara akwụkwọ ya, ha gwara Aung Naing na Win Pe ka ha gaa mụwara ya ihe. Ha abụọ bụ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche.Win Pe kwuru, sị: Mgbe anyị ruru nọdụ ụgbọelu dị na Kamti, obi mapụrụ anyị mgbe anyị hụrụ ndị agha ndịNaga. Ha wacha ọgọdọ, ọchị adịghịkwa ha nihu. Ozugbo Ba Yee hụrụ anyị, ọ gbapụtara bịa kelee anyị, kpọrọkwa anyị ka anyị gaa hụ ndị chọrọ ka a mụwara ha Baịbụl. Ọ dịghị anya anyị amụwara mmadụ ise Baịbụl.Onye ahụ nọ nazụ azụ naka nri bụ Biak Mawia. Ndị ha na ya nọ na foto a bụ ụmụnna nọ nọgbakọ Kamti. Noge a, ụmụnna anyị ndị Naga ehighị nneMa, ndị ọchịchị chere na anyị bụ ndị pastọ chọọchị Baptist ndị na-adọnyere ndị ahụ na-agba ndị ọchịchị mgba okpuru úkwù. Nagbanyeghị na anyị gwara ha na anyị anaghị etinye aka nọchịchị, ha gwara anyị ka anyị si nebe ahụ laa. Noge ahụ, anyị anọrubeghị otu ọnwa.Mgbe afọ atọ gara, ndị ọchịchị ọhụrụ chịwara Kamti. Ha kwere ka Biak Mawia jewe ozi nebe ahụ. Ọ dị afọ iri na asatọ, bụrụkwa ọsụ ụzọ. Ọ dịghịkwa anya, Ba Yee agbaa arụkwaghịm na post ọfis bido ịsụ ụzọ. Ọtụtụ ndị ọsụ ụzọ ndị ọzọ bịakwara na-eje ozi nebe ahụ. Ọ dịghị anya ụmụnna ndị a na-ejesi ozi ike amalite ọgbakọ naKamti. Ha mekwara ndokwa ka ụmụnna ndị ọgbakọ na-adịghị nebe ha na-amụ ihe nìgwè nìgwè. Biak Mawia kwuru, sị: Ụmụnna ndị Naga agaghị akwụkwọ. Ma, ha anaghị eji Okwu Chineke egwu egwu. Ha na-ejikwa obi ha niile eje ozi ọma. Ihe ha na-eji akụziri ndị mmadụ ihe bụ foto ndị e sere nakwụkwọ anyị. Ha na-ebukwa ọtụtụ amaokwu Baịbụl na abụ anyị nisi.Taa, a na-enwekarị mgbakọ distrikti na Kamti. Ụmụnna na-esikwa nebe ndị dị anya abịa ya. Dị ka ihe atụ, o nwere ndị nke na-esi Homalin. Obodo a dị nebe ndịda Bọma. Ọ na-ewe ha awa iri na ise iji si ebe ahụ jiri ụgbọ mmiri bịa mgbakọ na Kamti.Otú E Si Kpagbuo Ụmụnna Anyị nEbe A Na-akọ Anwụrụ IkeO nwekwara obodo ọzọ dị nugwu ndị dị nso na Chaịna, Laos, nakwa Taịland. Ala ebe ahụ na-eme nri nke ọma. Ọ bụkwa nebe ahụ ka a na-akọpụta anwụrụ ike. Ndị na-agba gọọmenti mgba okpuru jukwara nebe ahụ. Nihi ya, ndị ọsụ ụzọ na-eji akọ ezi ndị mmadụ ozi ọma. Mat. 10:16 Ma, ndị ụkọchukwu anaghị ekwe ha ṅụrụ mmiri tọgbọ iko.Mgbe ndị ọsụ ụzọ abụọ aha ha bụ Robin Zauja na David Abraham rutere Lesho, ndị ụkọchukwu kwuru na ha bịara ịgba ọchịchị mgba okpuru. Obodo ahụ dị na Shan Steeti. Robin kwuru, sị: Ndị uwe ojii jidere anyị gaa kpọchie anyị nụlọ mkpọrọ. Mgbe anyị ruru, anyị gosiri ha akwụkwọ e ji nye anyị ike ikwusa ozi ọma nebe ahụ. Ka anyị na-egosi ha ya, otu onye amị abata. Ọ kpọrọ m aha kwuo, sị: Ndịàmà Jehova, ùnu erutele Lesho? Mụ na onye amị ahụ jekọrọ akwụkwọ. Ozugbo ahụ, ya asị anyị lawa.Ha abụọ bidokwara kwusawa ozi ọma ozugbo. Ọ dịghịkwa anya e nwee ọgbakọ nebe ahụ. Ha rụkwara Ụlọ Nzukọ Alaeze nebe ahụ. Mgbe afọ abụọ gara, a kpọrọ ha òkù nisi ọchịchị gọọmenti ime obodo ahụ. Mgbe ha ruterenebe ahụ, ha hụrụ ndị amị, ndị eze, na ndị ụkọchukwu. Ha niile karịrị mmadụ iri asaa. Robin kwuru, sị: Ndị ụkọchukwu ndị ahụ boro anyị ebubo na anyị na-eduhie ndị chọọchị ha. Mgbe onyeisi oche ná nnọkọ ahụ gwara anyị zara ọnụ anyị, m jụrụ ya ma m nwere ike ịgụtụ Baịbụl. O kwetara. M kpere ekpere nobi m ozugbo ma gụọrọ ha ihe Baịbụl kwuru gbasara okpukpe ụgha, ịga agha, na mmadụ ịhụ obodo ya nanya. Mgbe m gụchara, onyeisi oche ahụ biliri kwuo na iwu Bọma kwuru na onye ọ bụla nwere ike ikpe okpukpe ọ bụla masịrị ya. Ihe agaghị otú ndị ụkọchukwu ahụ tụrụ anya ya. A gwara anyị lawa, anyị amalitekwa kwusawa ozi ọma.O nwere otu obere obodo aha ya bụ Mọṅpo. Ọ dị nso nókè Bọma na Chaịna. Ndị chọọchị Baptist gbara Ụlọ Nzukọ Alaeze dị nebe ahụ ọkụ. Mgbe ha hụrụ na ihe a ha mere emeghị ka ụmụnna anyị kwụsị ikwusa ozi ọma, ha gara gbaa ụlọ otu ọsụ ụzọ pụrụ iche ọkụ, bidokwa na-aga enye ụmụnna anyị nsogbu nụlọ ha. Ụmụnna anyị gara kọọrọ ya eze ebe ahụ, ma o kpelaara ndị Baptist. Ma, gọọmenti mechara bata nokwu ahụ kwe ka ụmụnna anyị rụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze ọhụrụ. Ha rụrụ ya nebe pụtara apụta, ọ bụghị nebe ahụ dị nime ime ọ dịbu.O nwere obodo ọzọ dị nebe ndịda Bọma aha ya bụ Laịto. Ọ bụ otu nime obodo ndị na-emepeghị emepe na Keyin Steeti, dịrịkwa nelu ugwu. Ọ dịkwa nso nebe ahụ a na-akọpụta anwụrụ ike. Nebe ahụ, ndị Chọọchị Katọlik anaghị ekwe nwanna Gregory Sarilo zuru ike. Gregory kwuru, sị: Ụkọchukwu nọ nebe ahụ gwara ndị chọọchị ya ka ha gaa fopụsịa akwụkwọ nri m kụrụ nugbo m. Otu ụbọchị, ha buteere m nri, ma otu enyi m nwoke gwara m na ha tinyere ya nsí. O nwekwara ụbọchị ndị akpụ obi na-arụrụ ụkọchukwu ahụ ọrụ jụrụ m ụzọ m ga-esi ala echi. M si ụzọ ọzọ laa, gbaara okwu na ụka ọsọ. M gara kọọrọ ya ndị ọchịchị, ha agwa ụkọchukwu ahụ na ndị òtù ya ka ha kwụsị inye m nsogbu. Jehova ekweghị ka ndị na-achụ nta mkpụrụ obi m nweta m.Ọma 35:4.Ha Etinyeghị Aka nAgha Ma Ọ Bụ nỌchịchịỌ bụghị naanị ndị ụkọchukwu na-akpagbu ụmụnna anyị ndị Bọma. Ndị ọzọ sokwa na-akpagbu ha. Ha chọrọ ka ha soro na-alụ agha ma ọ bụkwanụ na-etinye aka nọchịchị.Jọn 18:36.O nwere ụzọ ụgbọ si Bọma gawa Taịland. A rụrụ ya noge a na-alụ Agha Ụwa nke Abụọ. Ọdụ ụgbọ ahụ dịkwanụ notu obodo dị nebe ndịda Bọma. Aha obodo ahụ bụ Tanbuzayat. Ndị na-agba ọchịchị mgba okpuru na ndị agha gọọmenti na-akwakarị mgbọ nebe ahụ. Ọ bụnebe ahụ ka otu ọsụ ụzọ pụrụ iche aha ya bụ Hla Aung bi. Nwanna ahụ kwuru, sị: Ọ na-abụ chi jie, ndị agha abịa na-akpụrụ nwoke ọ bụla ha hụrụ ka ọ gaa jewere ha ozi. Ọtụtụ nime ha na-anwụkwa nebe ahụ. O nwere otu abalị ndị agha bịara ịkpụrụ ndị mmadụ, ma, mụ na Donald Dewar nọ nime ụlọ m na-akpa nkata. Ozugbo nwunye m hụrụ ha, ya abịa gwa anyị na agwọ nọ nakịrịka, anyị agbaga nọhịa. Mgbe ihe a mechara, m rụrụ otu ebe m ga na-ezo ma ụdị ihe a mee ọzọ.E nwere otu obodo aha ya bụ Dewi. E si nebe ndịda Tanbuzayat aga ya. Ọ dịghị anya otu ọsụ ụzọ pụrụ iche aha ya bụ Rajan Pandit jewere ozi nebe ahụ ya amụwara ọtụtụ ndị bi nobodo ọzọ dị nso na Dewi Baịbụl. Ndị na-agba ọchịchị mgba okpuru juru nobodo ahụ. Nwanna ahụ kwuru, sị: Otu ụbọchị m si nebe ahụ na-alọ, ndị agha jidere m tie m ihe. Ha sị na m so na-agba ọchịchị mgba okpuru. Mgbe m gwara ha na m bụ Onyeàmà Jehova, ha jụrụ m otú m si bata na Dewi. Egosiri m ha akwụkwọ m ji gbaa ụgbọelu. Edowere m akwụkwọ ahụ ka m jiri ya na-echeta oge m bịara Dewi. Akwụkwọ ahụ gosiri na m gbara ụgbọelu bịa. Ma, ndị ahụ na-agba ọchịchị mgba okpuru agbatụbeghị ụgbọelu. Akwụkwọ ahụ ha hụrụ mere ka ha kwụsị iti m ihe. Ha mechakwara hapụ m. Ma, ndị agha ahụ gara jụọ otu nime ndị m na-amụrụ Baịbụl ihe mụ na ya na-eme. Ọ gwara ha na naanị ihe anyị na-eme bụ ịmụ Baịbụl. Mgbe ọ gwachara ha ihe a, ha kwụsịrị inye m nsogbu. M bidokwara na-ewegara ụfọdụ nime ha magazin.Mgbe ụfọdụ, ndị ọchịchị na-achọ ka ụmụnna anyị tụọ vootu mgbe a na-adọ ọchịchị ma ọ bụkwanụ soro na-eme ememme ndị ha na-eme iji gosi na ha hụrụ obodo ha nanya. O nwere otu obodo aha ya bụ Zelọn. Ọ dị nakụkụ mmiri. E si nebe ugwu Yọngọn aga ya. Ọ dị otu narị kilomita na iri atọ ma e si Yọngọn gawa ya. Mgbe ndị na-achị obodo ahụ gwara ụmụnna anyị ndị ebe ahụka ha tụọ vootu, ha jụrụ, ma jiri Baịbụl gwa ha ihe mere na ha agaghị atụ vootu. Jọn 6:15 Ndị ọchịchị ahụ gara kọọrọ ya ndị nke ka ha nọkwá. Ma, ndị ahụ ma na Ndịàmà Jehova anaghị etinye aka nọchịchị. Nihi ya, ha enyeghị ha nsogbu ọ bụla.E nwere obodo a na-akpọ Kampat. Ọ dị nagbata Bọma na India. Mgbe ụmụaka iri abụọ na atọ bụ Ndịàmà Jehova nobodo ahụ jụrụ ikele ọkọlọtọ, onyeisi ụlọ akwụkwọ ha chụrụ ha nụlọ akwụkwọ. Ọ gwara ndị okenye abụọ ka ha bịa kwuo ihe mere ụmụ Ndịàmà Jehova ejighi ekele ọkọlọtọ. Ọkàikpe obodo ahụ na onyeisi ndị agha nọkwa nebe ahụ. Otu nime ndị okenye ahụ aha ya bụ Paul Khai Khan Thang kwuru, sị: Mgbe anyị ji Baịbụl na-egosi ha ihe mere na anyị anaghị ekele ọkọlọtọ, iwe bịara ụfọdụ nime ha. Mgbe anyị mechara, anyị gosiri ha akwụkwọ e dere ihe ndị ọchịchị kwuru gbasara anyị. Ha kwuru na ọ bụrụ na Ndịàmà Jehova nọ nebe a na-ekele ọkọlọtọ, a gaghị amanye ha ikele ya. Ma, ha kwesịrị iguzo ọtọ nọrọ nwayọọ. Nke a juru ha anya, ha amaghịzi ihe ha ga-ekwu ekwu. Onyeisi ndị agha ahụ gwaziri onyeisi ụlọ akwụkwọ ahụ ka ọ hapụ ụmụ Ndịàmà Jehova ka ha na-abịa akwụkwọ. Onyeisi ụlọ akwụkwọ ahụ mechakwara nye klas ọ bụla akwụkwọ ahụ.Taa, ndị ọchịchị Mianmaa ma na Ndịàmà Jehova anaghị etinye aka nọchịchị. Ime ihe Baịbụl kwuru na-enyere Ndịàmà Jehova aka ịgba àmà nke ọma otú ahụ Jizọs Kraịst kwuru.Luk 21:13.Otú Onye Agha Si Ghọọ Onyeàmà JehovaEbe ọ bụ na ndị Mianmaa na-alụkarị agha, e nwere ndị ebe ahụ na-alụrụ gọọmenti agha, nweekwa ndị nke na-agba ọchịchị mgba okpuru. Ma, obi ụfọdụ nime ha dị ọcha, ha na-atụkwa egwu Chineke otú ahụ onyeisi agha ndị Rom aha ya bụ Kọnịliọs si mee noge ochie. Ọrụ 10:2 Ọ na-abụ a kụziere ha Baịbụl, ha ahapụ àgwà ọjọọ ha na-akpa fewe Chineke.Ụmụnna abụọ a hụziri ibe ha nanya. Ihe kpatara ihe a niile bụ Okwu Chineke ha nụrụAha otu onye nime ha bụ Hlawn Mang. Ọ bụbu onye agha mmiri. Ọ bụ mgbe ọ nọ na Mọlemyin ka e ziri ya ozi ọma. O kwuru, sị: M chọrọ ibido ozugbo ahụ ziwe ndị mmadụ ozi ọma. Nihi ya, ekpebiri m ịgba arụkwaghịm. Ma, ka m na-achọ itinye akwụkwọ, a gwara m na m so ná ndị a chọrọ ibuli nọkwá. A gwakwara m na m ga-aga nara ọzụzụ nala Bekee. Nagbanyeghị ihe a niile, obi m dị nijere Chineke ozi. Ọ tụrụ ndị isi m nanya mgbe m wegaara ha akwụkwọ na arụjuola m. Amalitekwara m ife Jehova. O ruola iri afọ atọ kemgbe ihe a mere. Ma, obi na-adị m ụtọ mgbe ọ bụla m chetara ya. O nweghị ihe ka ife Chineke.Onye nke nọ naka ekpe bụ Aik Lin, onye nke nọ naka nri abụrụ Sa Than Htun Aung. Ha abụọ na-anọkarị nọhịa na-akwarịta mgbọE nwere onye agha ọzọ aha ya bụ La Bang Gam. E nyere ya bed nụlọ ọgwụ ndị agha. Mgbe Robin Zauja hụrụ ya, o gosiri ya akwụkwọ bụSite Na Paradais Etufuru Rue Paradais Enweghachiri.Ọ masịrị La Bang Gam, ya agwa nwanna ahụ ka ọ hapụrụ ya akwụkwọ ahụ. Ma, ọ bụ naanị otu ka Robin nwere, nihi ya, o nyere ya akwụkwọ ahụ ma gwa ya na ya ga-abịa were ya echi ya. Mgbe ọ gara iwere ya, onye agha ahụ nyere ya akwụkwọ ahụ, gwakwa ya na ya enwetala nke ya. Nabalị ahụ niile, o ji mkpịsị akwụkwọ detuo ihe niile dị nakwụkwọ a dị narị peeji abụọ na iri ise nakwụkwọ nke ya. Ọ dịghị anya ihe a mechara, La Bang Gam agbaa arụkwaghịm. O jikwa akwụkwọ ahụ nyere ọtụtụ ndị aka ha abata nọgbakọ.E nwere mmadụ abụọ aha ha bụ Sa Than Htun Aung na Aik Lin. Ha bi Shọn Steeti. Ebe ahụ bụkwa ugwu ugwu. Sa Than Htun bụ onye agha Bọma, Aik Lin abụrụ ọchịagha ndị na-agba gọọmenti mgba okpuru. Oge ahụ a na-alụ agha, ha abụọ na-anọkarị nọhịa na-akwarịta mgbọ. Mgbe agha biri, ha abụọ gara biri na Shọn Steeti. Ka oge na-aga, a mụwaara onye nke ọ bụla nimeha Baịbụl, ha agbaa arụkwaghịm. E mechakwara mee ha baptizim. Mmadụ abụọ a na-ejibughị anya ahụ ibe ha mechara hụ ná mgbakọ sekit. Mgbe ha hụrụ, ha makụrụ. Ha hụziri ibe ha nanya. Ihe kpatara ihe a niile bụ Okwu Chineke ha nụrụ.Jọn 8:32;13:35.Izi Ụdị Mmadụ Niile Ozi ỌmaNafọ 1965, ihe e nwere na Bọma bụ naanị narị ndị nkwusa abụọ na iri asaa. Ma, nafọ 1976, ha dịzi narị ndị nkwusa asatọ na iri anọ na ise. Ọtụtụ nime ha bụbu ndị chọọchị. Ma, ụmụnna anyị ndị Bọma ma na Chinekechọrọ ka a zọpụta ụdị mmadụ niile, ka ha nwetakwa ezi ihe ọmụma nke eziokwu. 1 Tim. 2:4 Nihi ya, malite nihe dị ka nafọ 1975 gawa, ha bidoro na-ezi ndị na-ekpe okpukpe ndị ọzọ na Bọma ozi ọma. Ụfọdụ ndị ha ziri ozi ọma bụ ndị Buda, ndị Hindu, na ndị ọgọ mmụọ.Ndị a bụ ndị mọnk ndị okpukpe Buda. Ha yi uwe e ji mara ha. Ha juru eju na MianmaaMa, e nwere ọtụtụ ihe mere izi ndị a ozi ọma ji sie ike. Ndị Buda ekweghị na Chineke dị. Ndị Hindu na-efe ọtụtụ chi. Ndị nke bụ ndị ọgọ mmụọ nwere ọtụtụ agbara ha na-efe. Ihe e ji mara okpukpe ndị a bụ nkwenkwe ụgha, ịgba afa, na ime mgbaasị. Nagbanyeghị na ọtụtụ nime ha ma na Baịbụl bụ Okwu Chineke, ha amaghị ihe dị na ya.Ma, ụmụnna anyị ndị Bọma ma na Okwu Chineke nwere ike iru nobi onye ọ bụla. Hib. 4:12 Ha na-arịọ Chineke ka o nye ha mmụọ nsọ ya. Ha na-ejikwa nkà na-ezi ihe. Ya bụ, ha na-ama otú ha na-esi akụziri mmadụ ihe, ya eruo ya nobi, ya emewe uche Chineke.2 Tim. 4:2.Dị ka ihe atụ, o nwere otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Rosaline. O teela ọ bụ ọsụ ụzọ pụrụ iche. Ọ gaa ozi ọma hụ onye Buda, ọ na-ezi ya ozi ọma otú ọ ga-eru ya nobi. Nwanna nwaanyị ahụ sịrị: Mgbe ọ bụla ị gwara onye Buda na e nwere onye kere anyị, ihe ọ ga-ajụ gị bụ, Ọ bụ onye kere onye ahụ kere anyị? Ndị Buda na-ekwukwa na mmadụ nwụọ, ya aghọọ anụmanụ. Nihi ya, m na-eji anụ ụlọ ha eme ka ha ghọta na ọ bụghị eziokwu. M na-ajụ ha sị: Anụ ụlọ ọ ma na e nwere onye nwe ya?Ha na-asị, Ee.Mụ asị ha: Ọ ma ihe onye nwe ya na-arụ? Ọ ma ma onye nwe ya ọ lụọla di ma ọ bụ nwaanyị? Ọ ma otú ihe si dịrị onye nwe ya?Ha na asị, Mba.M na-agwa ha, sị: Ọ bụ otú ahụ ka ọ dị anyị. Ebe ọ bụna Chineke bụ mmụọ, anyị na ya abụghịkwa otu, ànyị ga-atụ anya na anyị ga-ama ihe niile gbasara ya?Ha na-asị Mba.Otú ụmụnna si hụ m nanya mere ka obi ruo m alaOtú a nwanna a si akụziri ndị Buda ihe emeela ka ụfọdụ nime ha chọọ ka a gwakwuo ha gbasara Chineke. Ma otú ụmụnna si akụziri ndị Buda ihe ma otú ha si egosi ha na ha hụrụ ha nanya na-eme ka ha ghọta na ihe a na-akụziri ha bụ eziokwu. O nwere otu nwoke bụbu onye Buda aha ya bụ Ohn Thwin. O kwuru, sị: Mgbe ọ bụla a gwara m gbasara nkwa Baịbụl kwere banyere Paradaịs a ga-enwe nụwa a, ọ na-eru m nobi karịa ihe ndị Buda na-akụzi gbasara inwe obi ụtọ. Ma, anaghị m eme ihe Ndịàmà Jehova na-agwa m nihi na m chere na ọ bụghị naanị ha na-akụzi eziokwu. O nwere mgbe o ruru, mụ ebido gawa ọmụmụ ihe ha. Obi na-adị m ụtọ mgbe ọ bụla m gara ya. Ha hụkwara m nanya.Nke a mere ka m malite ime ihe m na-amụta.Ndị a bụ Ndịàmà Jehova ole na ole nọ na Bọma nafọ 1987Anyị chọọ ka ihe anyị na-akụzi ruo mmadụ nobi, anyị kwesịrị ịkụzi ya nke ọma, nweekwara onye ahụ ndidi. O nwere otu nwatakịrị aha ya bụ Kumar Chakarabani. Papa ya bụ ezigbo onye Hindu. Mgbe Kumar dị afọ iri, papa ya kwere ka otu nwanna na-eje ozi na Betel kụziwere ya otú e si agụ ihe. Aha nwanna ahụ bụ Jimmy Xavier. Kumar kwuru, sị: Papa m gwara ya ka ọ kụziwere m naanị otú e si agụ ihe. Ọ gwakwara ya ka ọ ghara ịkụziri m ihe ọ bụla gbasara Chineke. Nihi ya, nwanna ahụ gwara ya na Ndịàmà Jehova na-ejiAkwụkwọ M nke Akụkọ Bibleakụziri ụmụaka otú e si agụ ihe. Ọ na-abụkwa ya kụzichaara m ihe, ya agakwuru papa m ka ya na ya kọrọtụ akụkọ. O nwere mgbe o ruru, papa m ebido jụwa ya ajụjụ ụfọdụ gbasara Chineke. Mgbe ọ bụla ọ jụrụ ya ajụjụ, ọ na-agwa ya na azịza ya dị na Baịbụl, gwakwa ya ka ha abụọ chọta ebe ọ dị. Ka oge na-aga, papa m batara nọgbakọ. Mmadụ iri isii na atọ nime ndị ikwu anyị ghọkwara Ndịàmà Jehova.Mgbakọ Ndị E Nwere Oge Nsogbu Dị nObodoNihe dị ka nafọ 1985, Bọma nọ na-agba ghara ghara nihi na obi adịghị ndị mmadụ mma maka otú e si na-achị ha. Nafọ 1988, ọtụtụ ndị bidoro gawa ngagharị iwe. Ma, ndị agha gara kwụsị ha, nọchie ebe niile.O nwere otu nwanna aha ya bụ Kyaw Win. Ọ na-eje ozi na Betel. O kwuru, sị: Ndị ọchịchị nyere iwu na o nweghị onye ga-apụta apụta. Ha kwukwara na e kwesịghị ịhụ ihe karịrị mmadụ ise otu ebe. Anyị chọrọ inwe mgbakọ noge ahụ, ma ihe a ha kwuru mere ka anyị chọọ iyigharị ya. Ma, anyị ma na uche Jehova ga-eme. Nihi ya, anyị gakwuuru onyeisi ndị agha nọ na Yọngọn.Anyị gwara ya na anyị chọrọ inwe mgbakọ nakwa na anyị na-atụ anya na otu puku mmadụ ga-abịa ya. Anyị rịokwara ya ka o nye anyị ikike ka anyị nwee mgbakọ ahụ. Mgbe abalị abụọ gara, o ziteere anyị akwụkwọ o ji nye anyị ikike. Anyị gara gosi ya ndị na-achị obodo ndị ọzọ a ga-enwe mgbakọ na ha, ha ekwe ka e nwee mgbakọ nebe ndị ahụ. Jehova nyeere anyị aka anyị enwee mgbakọ ahụ nenweghị nsogbu ọ bụla.Ha Akwụsịghị Ịga Ọmụmụ Ihe na MgbakọMgbe ebe niile dara jụụ, ihe bidoro siwere ndị mmadụ ike na Bọma. Ma, ụmụnna anyị adaghị mbà. Ha ka nọgidere na-ebute ihe ndị metụtara Alaeze Chineke ụzọ.Mat. 6:33.Dị ka ihe atụ, o nwere otu nwanna aha ya bụ Cin Khan Dal. Ya na ezinụlọ ya bi notu ime obodo aha ya bụ Sagin. O kwuru, sị: Mụ na ezinụlọ m chọrọ ịga mgbakọ na Tahan. Ihe anyị ga-eji aga ya bụ ụgbọ mmiri na gwongworo. Ọ ga-ewekwa anyị abalị abụọ iji ruo ebe ahụ. Anyị ma na o nweghị onye ga-elekọtara anyị ọkụkọ anyị ma anyị gawa. Ma, anyị tụkwasịrị Jehova obi gawa. Mgbe anyị lọtara, anyị hụrụ ozu ọkụkọ iri na itoolu. Ọ bụghị obere ego funahụrụ anyị ihe a. Ma, mgbe otu afọ gara, ọkụkọ anyị bịara karịa iri isii. O nweghị ọkụkọ anyị ọrịa ọkụkọ gburu nafọ ahụ. Ma, o gburu nke ọtụtụ ndị obodo anyị.O nwekwara nwanna nwoke aha ya bụ Aung Tin Nyunt. Aha nwunye ya abụrụkwa Nyein Mya. Ha mụrụ ụmụ itoolu, birikwa notu obodo aha ya bụ Josha. Ọ dị nebe ugwu Yọngọn. I si Yọngọn gawa ya, ị ga-aga kilomita iri isii na anọ tupu gị eruo. Nwanna nwoke ahụ kwuru, sị: Ihe anyị na-eri nụlọ anyị bụ osikapa na akwụkwọ nri. Anyị enweghị ego ma ọ bụkwanụ ihe anyị ga-ere rete ego. Ma, ihe ndị a emeghị ka obi na-ajọ anyị njọ. Agwara m nwunye m na ụmụ m, sị: Jizọs enweghị ebe ọ na-atọgbọ isi ya mgbe ọ bịara nụwa. Nihi ya, o nweghịihe ga-eme ka m kwụsị ife Jehova, ọ bụrụgodị na enweghị m ụlọ. Agụụ agaghịkwa eme ka m kwụsị ife ya.Jehova bụ onye na-enyere m aka; agaghị m atụ egwu. Gịnị ka mmadụ pụrụ ime m?Hib. 13:6O nwere otu ụbọchị anyị na-enweghị nri ọ bụla nụlọ anyị. Nwunye m na ụmụ m elee m ụdị anya ha lere m mụ aghọta na agụụ ji ha aka ọjọọ. M gwara ha ka ha ghara ichegbu onwe ha na Chineke agaghị ahapụ anyị. M buuru akpa m gawa ozi ọma. Mgbe m lọrọ, mụ akpọrọ ụmụ m gawa igbu azụ. Azụ anyị gbutere ebughị ibu. Ihe anyị mere bụ ịhapụ nkata anyị ji egbu azụ na mmiri ahụ anyị gara igbu azụ. Anyị hapụrụ ya ebe ahịhịa dị. Agwara m ha na anyị ga-abịaghachi ma anyị lọta ọmụmụ ihe. Ihe a mere nehihie. Ifufe fesiri ike nehihie ahụ. Mgbe anyị lọtara ọmụmụ ihe, anyị gara ebe ahụ ahịhịa juru hụ ọtụtụ azụ ndị na-achọ ebe ha ga-ezo nihi ifufe ahụ. Anyị buturu nkata anyị tụtụọ ha. Anyị gara ree ha, rete ego anyị ji zụrụ nri ga-ezuru anyị otu izu.Chineke kwere anyị nkwa na ya agaghị ahapụ anyị ma ọ bụkwanụ gbahapụ anyị. O meerela ụmụnna anyị ndị Mianmaa ihe a o kwere anyị ná nkwa. Onye ọ bụla nime ha nweziri ike ikwu, sị: Jehova bụ onye na-enyere m aka; agaghị m atụ egwu. Gịnị ka mmadụ pụrụ ime m?Hib. 13:5, 6.Otú Anyị Si Malite Iji Aka Anyị Biwe AkwụkwọKemgbe afọ 1956, a na-ebiỤlọ Nchenasụsụ Mianmaa ma ọ bụ Bọma. Ọtụtụ ndị na-agụkwa ya. O nweghị ọnwa a na-anaghị ebipụta ya, nagbanyeghị na agha, ọgba aghara, na ihe isi ike ka na-akpa obodo ahụ aka ọjọọ. Olee otú anyị si ebi ya?Kemgbe ọtụtụ afọ, ọ na-abụ a sụgharịchaa ya, e jiri taịpraịta bipụta ya. Anyị bipụta ya, anyị ewegara ya ndịọchịchị ka ha lee ya. Ha lechaa ya ya dị ha mma, ha enyeghachi anyị ya, anyị agazie nara ha ikike ka anyị zụrụ akwụkwọ a ga-eji ebipụta ya. Anyị zụta akwụkwọ, nwanna nwoke eburu ya naỤlọ Ncheahụ anyị chọrọ ka e bipụta bunye ha onye na-ebi akwụkwọ. Nwoke ahụ na-ejizi aka ya degharịa ya otú ọ ga-adị mfe ibi ya nasụsụ Mianmaa. Ya mechaa, nwanna ahụ eleruo ya anya ka ọ mara ma ò metakwara ihe a sị ya mee. Ya dị nwanna ahụ mma, ya asị ya bipụtawa ya. Onye ahụ na-ebi akwụkwọ ejirizie njin na-ebi akwụkwọ bipụta ya. E bichaa ya, e bugara ya ndị ọchịchị, ha etinye ya nọmba. Ọrụ a niile adịghị mfe. Ọ na-ewekwa ọtụtụ izu tupu e mechaa ya. Ihe ọzọ bụ na a naghị eji ezigbo akwụkwọ na njin na-ebi akwụkwọ nke ọma ebipụta ya.Nafọ 1989, alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Mianmaa nwetara ihe ọhụrụ ga na-enyere ha aka mgbe ha na-asụgharị akwụkwọ anyị. A na-akpọ ya MEPS. Ọ bụ nisi ụlọ ọrụ anyị ka e mepụtara ya. E tinyere ya mkpụrụ akwụkwọ asụsụ dị iche iche. Noge ahụ, ọ na-enyere ndị nsụgharị aka ịsụgharị akwụkwọ anyị notu narị asụsụ na iri asatọ na isii.O nwere otu nwanna aha ya bụ Mya Maung. Ọ na-eje ozi nalaka ụlọ ọrụ anyị dị na Mianmaa. O kwuru, sị: Ndịàmà Jehova bụ ndị mbụ na Mianmaa malitere iji kọmputa na-ahazi akwụkwọ ha na-ebipụta. Mgbe ndị na-ebi akwụkwọ na Mianmaa chọpụtara ihe ọ hụrụ a e tinyere mkpụrụ akwụkwọ asụsụ Mianmaa na ya, ha chebaara otú ha si ebi akwụkwọ echiche. Otú anyị si tinye mkpụrụ akwụkwọ ndị ahụ ma hazie ha nke ọma na-eju ndị mmadụ anya. O nweghị njin ọ bụla e ji ebi akwụkwọ na-agaghị anabata MEPS. Ọ bụkwa ya ka e ji ebipụta ihe ndị mara mma a na-ese nakwụkwọ anyị, ndị na-eme ka ịgụỤlọ Nchena-amasị ndị mmadụ.Nafọ 1991, ndị ọchịchị nyere anyị ikike ka anyị maliteibipụtaTeta!nasụsụ Mianmaa. Nke a tọrọ ma ụmụnna anyị ma ndị na-abụghị ụmụnna anyị ụtọ mgbe ha nụrụ ya. O nwere otu nwoke nwere agba nụlọ ọrụ na-ahụ maka mgbasa ozi nobodo ahụ. Obi dị ya ụtọ mgbe ọ nụrụ ihe a. O kwuru ihe ọtụtụ ndị na-agụTeta!ga-ekwu ma a jụọ ha otú obi dị ha. Nwoke ahụ sịrị: ỊgụTeta!na-atọ m ụtọ. Ọ dị iche nakwụkwọ ndị ọzọ ndị okpukpe na-ebipụta. A na-ede ihe dị iche iche na ya. A na-edekwa ya otú ọ ga-adịrị onye na-agụ ya mfe nghọta.Nafọ 1992,Ụlọ NchenaTeta!a na-ebipụta na Mianmaa dị naanị puku iri na ise. Ma ugbu a, a na-ebizi ihe karịrị otu narị puku, na puku iri anọ na otu pukuNafọ 1992,Ụlọ NchenaTeta!a na-ebipụta na Mianmaa dị naanị puku iri na ise. Ma ugbu a, a na-ebizi ihe karịrị otu narị puku, na puku iri anọ na otu puku. O nweghị onye bi na Yọngọn na-amaghị akwụkwọ abụọ a. Ọtụtụ ndị na-agụkwa ha.E Kwesịrị Ịrụ Alaka Ụlọ Ọrụ ỌhụrụMgbe e nwechara ọgba aghara ahụ nafọ 1988, ndị amị ọchịchị dị naka gwara ma okpukpe dị iche iche ma òtù ndị ọzọ ka ha bịa denye aha ha nakwụkwọ. A gara denye aha alaka ụlọ ọrụ anyị nakwụkwọ ozugbo. Mgbe afọ abụọ gara, ya bụ na Jenụwarị 5, 1990, ndị ọchịchị nyere anyị ikike ịna-aza Jehovahs Witnesses Watch Tower Society.Ihe a bụ ebe nwanna nwaanyị nọ nala na-ede ákwà nihi na alaka ụlọ ọrụ Mianmaa anaghịzi aba ndị na-arụ ọrụ na yaTupu e nye anyị ikike ịzawa aha a, ụmụnna anyị kwapụrụ na 39th Striiti kwagazie notu ụlọ elu dị nỊnya Rood. Ala ebe ahụ ebuchagh ibu. Ọ dị nebe ugwu Yọngọn. Ọ bụkwa ndị nwere ego na-ebi nebe ahụ. Ka oge na-aga, ebe ahụ abaghịzi ndị na-arụ na Betel. Noge ahụ, o nwere otu onye nlekọta zoonu gara leta alaka ụlọ ọrụahụ. Aha ya bụ Viv Mouritz. O kwuru, sị: Ebe ahụ anaghị aba iri mmadụ abụọ na ise na-eje ozi na ya. Ọ bụ naanị otu nwanna nwaanyị na-esiri ha nri. Ihe o ji esi ya anaghị esi nri ngwa ngwa. Ha ejighịkwa njin asa ákwà. Ọ bụ aka ka otu nwanna nwaanyị ji asara mmadụ niile ákwà. Ụmụnna anyị chọrọ isi obodo ọzọ zụtabata ihe ga na-enyere ha aka isi nri ngwa ngwa na njin e ji asa ákwà, ma ndị ọchịchị ekweghị.Ihe a niile gosiri na ụmụnna anyị kwesịrị inweta alaka ụlọ ọrụ ga-aba ha aba. Nihi ya, ụmụnna anyị gwara Òtù Na-achị Isi na ha ga-achọ ịkụkpọ ụlọ elu ahụ rụọ nke ka ya okpukpu abụọ. Ọ bụ nebe ahụ ka ndị na-arụ ọrụ nalaka ụlọ orụ ahụ ga-ebi. Ha ga-anọkwa ya na-arụ ọrụ. Ha kwetara ka ha rụọ ya. Ma, o nwere ihe ndị tara akpụ ụmụnna anyị ga-ebu ụzọ mee. Nke mbụ bụ na ha ga-anata mmadụ isii na-arụrụ gọọmenti ọrụ ikike. Ha ga-ebido nonye nke ọkwá ya kacha ala. Nke abụọ bụ na ndị na-arụ ụlọ na Mianmaa agaghị arụli ụlọ ahụ nihi na ha amaghị otú e si eji ígwè arụ ụlọ. Nke atọ bụ na ndịọchịchị agaghị ekwe ka Ndịàmà Jehova si obodo ọzọ bịa rụọ ya. Nke anọ abụrụ na a gaghị enwetali ihe ndị a ga-eji arụ ya na Mianmaa. Ndị ọchịchị agaghịkwa ekwe ka e si obodo ọzọ bubata ha. Ihe a niile mere ka o yie ka o nweghị ihe ga-eme ka a rụọ ụlọ ahụ. Ma, ụmụnna ma na Jehova ga-enyere ha aka. A ga-arụ ya ma ọ bụrụ na Jehova chọrọ ka a rụọ ya.Ọma 127:1.Ọ Bụghị Site nIke, Kama Ọ Bụ Site na Mmụọ MO nwere otu nwanna na-arụ nalaka ụlọ ọrụ ahụ. Ọ na-arụ na ngalaba na-ahụ maka okwu iwu. Aha nwanna ahụ bụ Kyaw Win. O kwuru, sị: Anyị kwesịrị ịnata mmadụ isii ikike tupu anyị ebido ọrụ. Mmadụ ise mbụ anyị gakwuuru bịanyeere anyị aka nakwụkwọ. Onye na-ahụ maka okpukpe nobodo ahụ kwetedịrị. Ma, ebe okwu nọ sie ike bụ mgbe anyị gara ịhụ onye na-ahụ maka ịrụ ụlọ na Yọngọn. Mgbe anyị ruru nọfis ya, o kweghị abịanye aka nakwụkwọ. Ọ sị na ụlọ ahụ anyị chọrọ ịrụ dị ezigbo ogologo. Anyị lawara nụbọchị ahụ. Nụbọchị ọzọ, anyị wegaara ya akwụkwọ ahụ ka ọ bịanye aka, ya ajụ ịbịanye ya aka. Kọmitii Alaka ụlọ ọrụ gwara m ka m ghara ịda mbà. Nihi ya, m gawara ka m hụ ya nke ugboro atọ. Ma, ebu m ụzọ kpesie ekpere ike tupu mụ agawa. Mgbe m ruru, ọ bịanyere aka nakwụkwọ ahụ.Ozugbo ọ bịanyeere anyị aka nakwụkwọ, anyị agawa ịhụ ndị na-ahụ maka ndị si obodo ọzọ. Mgbe anyị ruru, ha gwara anyị na ndị si obodo ọzọ nwere ike ịbịa Mianmaa. Ma ha agaghị anọfe abalị asaa. Anyị gwara ha na ihe mere ha ji abịa bụ ka ha kụziere ụmụnna anyị ndị Mianmaa ọrụ. Ọ bụ mgbe ahụ ka ha kwetara ka ha nọọ onwa isii.Mgbe e mechara, anyị gawara ka anyị hụ ndị na-ahụ maka isi obodo ọzọ bubata ihe na Mianmaa. Mgbe anyị ruru, ha gwara anyị na a machibidoro isi obodo ọzọ ebubata ihe iwu. Ma, anyị gwara ha ihe anyị chọrọ ịrụ, ha emechaa kwe ka anyị si obodo ọzọ tụbata ihe ndị anyịga-eji arụ ya. Ego a ga-eji zụọ ihe niile a ga-eji arụ ya karịrị otu narị nde naịra na iri nde ise na nde ise. Ebe nsogbu dị ugbu a bụ otú anyị ga-esi akwụ ụgwọ anyị kwesịrị ịkwụ ndị ọchịchị maka ihe ndị ahụ anyị ga-ebubata. Anyị gara hụ minista na-ahụ maka ego, ya agwa anyị na anyị agaghị akwụ ụgwọ ọ bụla. Ihe a niile merenụ nakwa ihe ndị ọzọ gosiri na ihe ahụ Jehova kwuru naZekaraya 4:6bụ eziokwu. Ọ sịrị: Ọ bụghị site nụsụụ ndị agha, ọ bụghịkwa site nike, kama ọ bụ site na mmụọ m.Ma ụmụnna ndị si obodo ọzọ ma ndị nke bụ ndị Mianmaa na-arụkọ ọrụNafọ 1997, ndị ọrụ na ngwá ọrụ bịawara nike nike. Ọ bụ ụmụnna anyị ndị Ọstrelia nyere ọtụtụ nime ihe ndị e ji rụọ ọrụ ahụ. E nwekwara ndị nke e si Maleshia, Sịngapọ, na Taịland bubata. O nwere otu nwanna nwoke so lekọta ọrụ ahụ noge ahụ. Aha ya bụ Bruce Pickering. Ọ sịrị: Ọtụtụ ụmụnna anyị ndị Ọstrelia nọrọ nỌstrelia rụọ ihe niile a ga-eji ígwè rụọ. Mgbe ha rụchara, ha ebute ha Mianmaa, nọrọzie ebe ahụ na-ahịọgide ha nibe ha. Ihe niile gara nanya ya otú ha bu nobi mee ha. O nwekwara ụmụnna ndị si Amerịka, Briten, Fiji, Jamanị, Gris, na Niu Ziland bịa rụọ ọrụ ahụ.Kemgbe iri afọ atọ a chụpụrụ ndị ozi ala ọzọ na Mianmaa, ụmụnna anyị ndị ebe ahụ na ụmụnna ha ndị bi nobodo ọzọ anaghị emekọrịtacha ihe. Ma, alaka ụlọ ọrụahụ a na-arụ mere ka ha hụ ọtụtụ nime ha anya. Donald Dewar kwuru, sị: Obi dị anyị ezigbo ụtọ. Ọ dị anyị ka ọ bụ ná nrọ. Otú ụmụnna ndị ahụ si hụ ma Jehova ma ụmụnna anyị ndị Mianmaa nanya nakwa otú ha si hapụ obodo ha bịa ịrụ ọrụ na Mianmaa gbara anyị ume. Nwanna ọzọ kwuru, sị: Anyị mụtakwara ọtụtụ ihe naka ha. Ụfọdụ umụnna anyị mụtara otú e si awaya ọkụ. Ndị ọzọ amụta otú e si akwụnye ntụ oyi nụlọ. E nwekwara ndị mụtara otú e si eji njin arụ ọrụ.Ihe a bụ Betel dị na MianmaaOtú ụmụnna anyị ndị Mianmaa si hụ ma Chineke ma ụmụnna ha nanya gbakwara ụmụnna ndị ahụ si obodo ọzọ bịa ume. Bruce Pickering kwuru, sị: Ụmụnna ndị Mianmaa enweghị ego, ma ha na-emesapụ aka. Ụfọdụ nime ha na-akpọ anyị oriri nụlọ ha. Anyị bịa, ha na-emefu ego ha kwesịrị iji enye ezinụlọ ha nri ọtụtụ ụbọchị. Otú a ha si eme mere ka anyị ghọta na ihe ndị kwesịrịịdị anyị mkpa ná ndụ bụ ezinụlọ anyị, otú anyị na Chineke ga-esi dị ná mma, ụmụnna anyị, na ihe anyị ga-eme ka Chineke gọzie anyị.Na Jenụwarị 22, 2000, e nyefere Chineke alaka ụlọ ọrụ ahụ. Ebe a nọ kwuo okwu e ji nyefee ya Jehova bụ nebe a na-anọ eme egwuregwu nobodo ahụ. Ọ bụ John E. Barr, onye so nÒtù Na-achị Isi noge ahụ, kwuru okwu ahụ. Nke a mere ka obi dị ụmụnna anyị ndị Mianmaa ụtọ.Otú E Si Malite Ịrụ Ụlọ Nzukọ AlaezevMgbe ọ fọrọ obere ka a rụchaa alaka ụlọ ọrụ ahụ, okwu ọzọ a kpụ nọnụ bụ otú a ga-esi rụọrọ ụmụnna anyị Ụlọ Nzukọ Alaeze. Nihi ya, Nobuhiko na Aya Koyama si Japan bịa Mianmaa nafọ 1999. Ihe Nobuhiko kwo bịa bụ ka o nye aka hụ na e nwere Ngalaba Na-ahụ Maka Iwu Ụlọ Nzukọ Alaeze. O kwuru, sị: Ihe mbụ anyị mere bụ ịga ebe dị iche iche hụ ebe ụmụnna anyị na-anọ amụ ihe. Mgbe ụfọdụ, anyị na-eji bọs aga. O nwekwara oge ndị anyị na-eji ụgbọelu, ọgba tum tum, ígwè, ụgbọ mmiri na ụkwụ. Anyị na-agakarị ana ndị ọchịchị ikike nihi na o nwere ọtụtụ ebe a na-anaghị ekwe ka ụkwụ ndị si obodo ọzọ kpa nobodo ahụ. Ọ na-abụ anyị hụ ebe e kwesịrị ịrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ọhụrụ, anyị agwa Òtù Na-achị Isi, ha ezitere anyị ego anyị ga-eji arụ ya.Ihe ọzọ anyị mere bụ ịchọwa ụmụnna ndị ga-ewepụta onwe ha na-aga arụ ha. Anyị nwetara ụmụnna ụfọdụ ziga ha Shuwepita ka ha gaa rụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze mbụ. Obodo a dị nso na Yọngọn. Ma ụmụnna anyị ndị Mianmaa ma ndị nke si obodo ọzọ bịa na-arụkọ ọrụ. Otú a ha si arụkọ ọrụ juru ndị uwe ojii anya. Ọtụtụ mgbe, ha na-agwa ụmụnna ka ha kwụsị ọrụ ka ha buru ụzọ gaa jụọ ndị ọchịchị ma ụmụnna anyị ndị Mianmaa na ndị nke si obodo ọzọ hà kwesịrị ịna-arụkọ ọrụ. Ma, ndị ọzọ na-ahụ ihe na-emenụ jara ụmụnna anyị mma. Dị ka ihe atụ, otu nwoke kwuru, sị: Unu dị iche neziokwu.Ahụrụ m ebe onye Bekee na-asa ụlọ mposi. Ahụtụbeghị ebe onye Bekee mere ụdị ihe a.Ụmụnna ndị a ji ụgbọ mmiri bịa ọmụmụ ihe nỤlọ Nzukọ Alaeze a a rụrụ ọhụrụAnyị gwakwara ụmụnna ndị ọzọ ka ha gaa rụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze na Tachilek. Obodo a dị nókè Mianmaa na Taịland. Kwa ụbọchị, ọtụtụ ụmụnna anyị ndị Taịland na-esi obodo ha abịa eso ụmụnna anyị ndị Mianmaa na-arụ ọrụ ahụ. Nagbanyeghị na ndị Mianmaa na ndị Taịland anaghị asụ otu asụsụ, ụmụnna anyị ji otu obi rụọ ọrụ ahụ. Ha adịghị ka ndị obodo ha. Dị ka ihe atụ, mgbe ọ fọrọ obere ka a rụchaa Ụlọ Nzukọ Alaeze a, ndị agha Mianmaa na ndị agha Taịland malitere ịkwa mgbọ nebe ahụ. Ha malitere ịtụ bọmbụ aghara aghara, mgbọ ana-ezokwa ka mmiri, ma ọkọ akọghị Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ. Mgbe ha kwụsịrị ọgụ ahụ ha na-alụ, mmadụ iri asaa na abụọ bịara nyefee Jehova ụlọ ahụ nihi na ọ bụ Chineke nke udo.Kemgbe afọ 1999, ụmụnna ndị na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze arụọla ihe karịrị Ụlọ Nzukọ Alaeze iri isii na ise na MianmaaKemgbe afọ 1999, ụmụnna ndị a na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze arụọla ihe karịrị Ụlọ Nzukọ Alaeze iri isii na ise na Mianmaa. Olee otú obi dị ụmụnna anyị? Obi dị ha ụtọ. Ihe gosiri na nke a bụ eziokwu bụ ihe otu nwanna nwaanyị kwuru. Ọ sịrị: Amaghị m na anyị ga-emecha nweta Ụlọ Nzukọ Alaeze mara mma otú a. M ga-agbazi mbọ na-agwa ndị mmadụ ka ha na-abịa ọmụmụ ihe anyị. M na-ekele Jehova na nzukọ ya maka Ụlọ Nzukọ Alaeze a mara mma a rụụrụ anyị.Mgbe Ndị Ozi Ala Ọzọ Malitere Ịlọghachi MianmaaỊ manụ na anyị kwuburu na ndị ọchịchị Mianmaa chụpụrụ ndị ozi ala ọzọ niile nọ nobodo ahụ. Ma, malite nafọ 1990, ha kwere ka ha na-abịazi Mianmaa. Nihi ya, alaka ụlọ ọrụ gakwuuru ndị ọchịchị rịọ ha ka ụmụnna anyị bụ ndị ozi ala ọzọ na-abịa nobodo ahụ otú ha na-abịabu. Ha kwere ka ha na-abịa. Ọ bụ ya mere na Jenụwarị 2003, Hiroshi na Junko Aoki esi Japan bịa Mianmaa. Ha gara Ụlọ Akwụkwọ Gilied. Ọ bụ ha bụ ndị ozi ala ọzọ mbụ ụkwụ ha kpara na Mianmaa kemgbe a chụlara ndị ozi ala ọzọ niile nafọ 1966.Ndị a bụ Hiroshi na Junko Aoki. Ọ bụ ha bụ ndị ozi ala ọzọ mbụ ụkwụ ha kpara na Mianmaa kemgbe a chụlara ndị ozi ala ọzọ niile nafọ 1966Hiroshi kwuru, sị: Ọ bụ naanị ndị obodo ọzọ ole na ole nọ na Mianmaa. Nihi ya, anyị na-eji akọ aga ozi ọma ka ndị ọchịchị ghara ịbịa nyowe ọrụ anyị enyo. Ná mmalite, ihe anyị na-eme bụ iso ụmụnna ndị ebe ahụ aga nletaghachi ha. Anyị na-esokwa ha ma ha gawa ịmụrụ ndị mmadụ Baịbụl. Ọ dịghị anya anyị achọpụta na ndị Mianmaa na-achọ ka a na-akọrọ ha gbasara Chineke. Ụbọchị mbụ anyị gara ozi ọma, anyị malitere ịmụrụ mmadụ ise Baịbụl.Nwanna ọzọ aha ya bụ Junko kwuru, sị: Jehovana-enyere anyị aka ịchọta ndị anyị ga-amụrụ Baịbụl. O nwere otu ụbọchị anyị gara ịmụrụ mmadụ Baịbụl notu obodo dị nso na Mandelee. Anyị ji ọgba tum tum gaa. Mgbe anyị na-alọ, ya adaa afọ. Anyị kpụụrụ ya gawa notu ụlọ ọrụ dị nso nebe ahụ ka anyị rụzie ya. Onye na-eche nche nebe ahụ gwara Hiroshi ka ọ kpụrụ ọgba tum tum ahụ banye nime. Ma, m gara nọrọ nụzọ na-eche ya. Onye nche ahụ ebido jụwa m ajụjụ. Ọ jụrụ m, si:Gịnị ka i kwo bịa ebe a?Mụ asị ya na m bịara ịhụ ndị enyi m.Ya asị m, Gịnị ka i kwo bịa ịhụ ha? Ị bịara izi ha ozi ọma?Agbara m ya nkịtị nihi na amaghị m ihe mere o ji na-ajụ.Ya asị m, Gwa m eziokwu. Olee okpukpe ị na-ekpe?Ewepụtara mỤlọ Nchenakpa m gosi ya.Obi dị ya mma mgbe ọ hụrụ ya, ya asị: Ekwuru m ekwu. Ya atụgharịa gwa ndị nche ibe ya na ọ bụ mmụọ ozi mere ka taya ọgba tum tum anyị daa afọ ka anyị nwee ike ịbịa hụ ha.Nwoke ahụ manyere aka nakpa wepụta Baịbụl na traktị. Ya na Ndịàmà Jehova na-amụ ihe tupu ya abịa Mandelee. Ma, mgbe ọ kwatara Mandelee o nweghịzi otú ha na ya si ahụ anya ọzọ. Anyị na ya bidoro mụwa Baịbụlozugbo. Anyị na ụfọdụ ndị nche ibe ya mechakwara mụwa Baịbụl.Nafọ 2005, ndị ozi ala ọzọ anọ bịara Mianmaa. Ha gara Ụlọ Akwụkwọ Ọzụzụ Ndị Ozi na Filipinz. Ị manụ na a na-akpọzi ya Ụlọ Akwụkwọ Ọmụmụ Baịbụl Maka Ụmụnna Na-alụbeghị Nwaanyị. Aha otu onye nime ha bụ Nelson Junio. Ịnọ ebe ahụ adịrịghị ya mfe. Ịla ụlọ ha na-agụ ya agụụ mgbe niile. O kwuru, sị Ọtụtụ mgbe, ọ na-abụ m chọọ ihi ụra, mụ eburu ụzọ bee ákwá, kpeekwa ekpere. Otu nwanna nwoke chọpụtara ihe a m na-eme gwa m ka m gụọNdị Hibru 11:15, 16. Ebe ahụ kwuru na Ebreham na Sera chefuru ụlọ ha na Ọọ, ma gbaa mbọ na-ejere Jehova ozi. Ebeghị m ákwá ọzọ mgbe m gụchara amaokwu ndị ahụ. M bịara jiri Mianmaa mere obodo m.Ụmụnna Mụtara Ihe nAka Ndị Ozi Ala ỌzọIhe dị ka puku afọ abụọ gara aga, Pọl gwara Timoti, sị: Ihe ị nụrụ nọnụ m . . . nyefee ya naka ndị kwesịrị ntụkwasị obi, ndị ga-erukwa eru nke ọma ịkụziri ya ndị ọzọ. 2 Tim. 2:2 Ndị ozi ala ọzọ nọ na Mianmaa mere ihe a a gwara Timoti. Ha kụziiri ụmụnna anyị ndị Mianmaa otú ha ga-esi na-eme ihe nzukọ Jehova kwuru.Dị ka ihe atụ, ndị ozi ala ọzọ ahụ chọpụtara na otú ụmụnna anyị ndị Mianmaa si amụrụ ndị mmadụ Baịbụl bụ otú e si akụzi ihe nọtụtụ ụlọ akwụkwọ dị na Mianma. Ọ na-abụ ha jụọ onye ha na-amụrụ Baịbụl ajụjụ, ha agwa ya ka ọ gụpụta azịza ya otú ahụ ọ dị nakwụkwọ. Joemar Ubiña kwuru, sị: Anyị ji nwayọọ nwayọọ mee ka ha ghọta na ha kwesịrị iji ajụjụ mata otú obi dị onye ha na-amụrụ ihe. Ha bidoro mewe ihe a anyị gwara ha ozugbo. Ọ dịghị anya ha amalite na-akụzi ihe nke ọma.Ndị ozi ala ọzọ ahụ chọpụtakwara na ihe ọtụtụ ọgbakọ nwere bụ otu okenye ma ọ bụ otu ohu na-eje ozi. Ụfọdụ nime ha anọọla ọdụ nogbakọ, ha na-arụsikwa ọrụike. Ma, ha na-achị ụmụnna naka ike. Ọ ga-abụ na ụdị ihe a mere nihe dị ka puku afọ abụọ gara aga. Noge ahụ, Pita onyeozi gwara ndị okenye, sị: Na-azụnụ ìgwè atụrụ Chineke nke unu na-elekọta, ọ bụghị ime ndị bụ ihe nketa nke Chineke dị ka ọ bụ unu nwe ha, kama ghọọrọnụ ìgwè atụrụ ahụ ihe nlereanya. 1 Pita 5:2, 3 Olee otú ndị ozi ala ọzọ a ga-esi enyere ụmụnna ha aka? Benjamin Reyes kwuru, sị: Anyị gbara mbọ dịrị nwayọọ, jirikwa obiọma na-emeso ha ihe. Anyị mekwara ka ọ dịrị ha mfe ịna-abịakwute anyị mgbe ọ bụla ha chọrọ. Otú a ndị ozi ala ọzọ si akpa àgwà mere ka ọtụtụ ndị okenye kpawa àgwà ka ha, jirikwa obiọma na-emeso ụmụnna ihe.Ịsụgharị Ihe Otú Ụmụnna Ga-aghọta Ya Bara UruO nwere otu Baịbụl ndị mọnk ndị Buda nyeere otu onye ozi ala ọzo aka ya asụgharịa. Onye ozi ala ọzọ ahụ bụ onye chọọchị. Ọ bụ Baịbụl ahụ a sụgharịrị kemgbe ihe dị ka narị afọ abụọ gara aga ka ụmụnna anyị na-agụ. Ihe e ji dee ya bụ okwu ọkpụtọrọkpụ, ọ na-esikwara ndị mmadụ ike nghọta. Nihi ya, obi tọrọ ụmụnna ezigbo ụtọ nafọ 2008 mgbe e wepụtaraNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịstnasụsụ Mianmaa. Maurice Raj kwuru, sị: Ụmụnna kụgidere aka e jiwe ha ejiwe, anya mmiri gbakwara ụfọdụ mgbe e nyere ha ya. A sụgharịrị ya nke ọma, ọ dịkwa mfe nghọta. Ọ naghịdị esiri ndị Buda ike nghọta. Obere oge e wepụtachara Baịbụl ahụ, ọtụtụ ndị kwetara ka ụmụnna anyị bịa mụwara ha Baịbụl.Onye a bụ Doris Raj. Ọ ka na-asụgharị akwụkwọ anyị na Betel dị na Yọngọn. Ọ na-arụ ọrụ a kemgbe ihe fọrọ obere ka o ruo iri afọ iseAsụsụ Mianmaa dị ka ọtụtụ asụsụ dị nụwa. Otú e si asụ ya noge ochie dị iche notú e si asụ ya ugbu a. Ị sụwa nke oge ochie ahụ, ọ bụghị mmadụ niile ga-aghọta ihe ị na-ekwu. Ma, a na-edecha ha abụọ ede. Ihe anyị ji sụgharịa akwụkwọ anyị noge gara aga bụ nke ahụ a na-asụ noge ochie. Ọtụtụ ndị a mụrụ noge a anaghịkwa aghọtacha ya. Nihi ya, alaka ụlọ ọrụ kpebiri ka e jiriasụsụ ndị mmadụ na-asụ noge a sụgharịwa akwụkwọ anyị nihi na ọtụtụ ndị ga-aghọta ya.Ụmụnna ndị a bụ ndị nsụgharị nọ nalaka ụlọ ọrụ MianmaaỌtụtụ ndị na-agụzi akwụkwọ ndị anyị na-asụgharị ugbu a. O nwere nwanna aha ya bụ Than Htwe Oo. Ọ bụ ya na-elekọta ngalaba nsụgharị. O kwuru, si: Ndị mmadụ na-agwabu anyị na akwụkwọ anyị mara mma, ma ha anaghị aghọta ha. Ugbu a, obi na-adị ha ụtọ ma ha hụ akwụkwọ anyị. Ọ na-abụ e nye ha ya, ha agụwa ya ozugbo. Ọtụtụ na-agwa anyị na akwụkwọ anyị dị mfe nghọta. A bịa nọgbakọ, ndị mmadụ na-azazi ihe a na-aghọta aghọta nihi na ha na-aghọtazi ihe anyị na-ede nakwụkwọ anyị.Ugbu a, e nwere ndị nsụgharị iri abụọ na isii nalaka ụlọ ọrụ Mianmaa. Ha na-asụgharị asụsụ atọ. Asụsụ ndị ahụ bụ Mianmaa, Haka Chin, na Gọ Keyin. A na-asụgharịkwa asụsụ iri na otu ndị ọzọ. Ma, ndị na-asụgharị ha anọghị nalaka ụlọ ọrụ.Mgbe Oké Mmiri Ozuzo Kpara Mianmaa Aka ỌjọọNa Mee 2, 2008, e nwere oké mmiri ozuzo na Mianmaa. O si nobodo ndị dị nso nOké Osimiri India gburu mmadụ ruo nókè Mianmaa na Taịland. Ọ kpara ihe karịrị nde mmadụ abụọ aka ọjọọ, gbuokwa ihe ruru otu narị puku mmadụ na puku iri anọ.Ndịàma Jehova sokwa ná ndị ọ kpara aka, ma o nweghị onye nime ha ọkọ kọrọ. Mgbe ihe a na-eme, ọtụtụ nime ha gbagara nỤlọ Nzukọ Alaeze ndị dị nebe ha bi. O nwere otu ime obodo dị nso nOké Osimiri India. Aha obodo ahụ bụ Bọtịngọn. Mgbe mmiri ahụ bidoro izo, ụmụnna iri abụọ bi nebe ahụ na iri mmadụ asatọ ndị ọzọ na-abụghị Ndịàmà Jehova gara nọrọchaa nelu osisi ndị e ji kụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ. Ọ fọdịrị obere ka mmiri ahụ ruo nuko ụlọ ahụ.Onye a bụ May Sin Oo. Ọ nọ nihu ụlọ ọhụrụ a na-arụrụ haNdị a bụ ndị na-arụzi ụlọ ụmụnna. Ndị ha na ha nọ na foto a bụ nwanna Htun Khin na nwunye ya. Ha nọ nihu ụlọ a rụziiri haOzugbo alaka ụlọ ọrụ nụrụ ya, ha zipụrụ ụmụnna anyị ka ha gaa hụ ndị bi nso nOké Osimiri India bụ ebe mmiri ahụ kacha kpaa mkpamkpa. Mgbe ha na-aga, ha ahụghị onye ọ bụla nụzọ, ihe juru nụzọ bụ ozu ndị mmadụ. Ma, umụnna ndị ahụ gbara mbọ bugara ndị bi nobodo ndị ahụ nri, mmiri, na ọgwụ. Ọ bụ ha bụ ndị mbụ gbatara ọsọ enyemaka nebe ahụ. Mgbe ha nyechara ụmụnna anyị ihe ndị ahụ ha bu bịa, ha ejiri Baịbụl kasịe ha obi. Ha nyekwara ha Baịbụl na akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl nihi na mmiri ahụ bukọọrọ ngwongwo ha niile.Alaka ụlọ ọrụ dị na Mianmaa họpụtakwara kọmitii abụọ. Otu dị na Yọngọn, nke ọzọ adịrị na Patan. Ọ bụ ha ga na-ahụ maka ihe enyemaka ndị a tụkọtaara ụmụnna anyị. Kọmitii ndị ahụ kpọkọtara ọtụtụ ụmụnna ndị ọzọ ka ha nye aka na-ebugara ụmụnna ndị ahụ nwere nsogbu ihe ndị dị ha mkpa. Ha ga na-ebugara ha mmiri, osikapa, na ihe ndị ọzọ. Ha họpụtakwara ụmụnna ndị ga na-aga arụziri ụmụnna anyị ụlọ ha.Aha otu nime ụmụnna ndị ahụ a họpụtara bụ Tobias Lund. O kwuru, sị: Mụ na nwunye m hụrụ otu nwatakịrị nwaanyị dị afọ iri na isii. Aha ya bụ May Sin Oo. Ọ bụ naanị ya bụ onye nkwusa nụlọ ha. Ọ nọ na-agbasa Baịbụl ya na ihe ndị ọzọ nanwụ mgbe anyị hụrụ ya. Obi dị ya ụtọ mgbe ọ hụrụ anyị. Ma, ọ maghị mgbe anya mmiri ji gbawa ya. Ọ dịghị anya, ụmụnna ndị ahụ na-arụzi ụlọ achịrị ngwá ọrụ ha bịa ịrụrụ ezinụlọ ahụ ụlọ ọhụrụ. Ihe a merenụ tụrụ ndị agbata obi ha nanya. Mgbe ọ bụla ndị mmadụ na-agafe, ha akwụsị na-ele ụlọ ahụ. Ha na-ekwu, sị: Anyị ahụtụbeghị ebe ụdị ihe a mere. Unu hụrụ ibe unu nanya, dịrịkwa notu. Anyị ga-achọ ịbụ Ndịàmà Jehova. Papa May Sin Oo, mama ya, na ụmụnne ya na-abịazị ọmụmụ ihe, ha niile na-emekwa nke ọma nọgbakọ.Ụmụnna anyị ndị ahụ na-ekesa ihe enyemaka na ndị nke na-arụziri ụmụnna anyị ụlọ ha rụrụ ọrụ ọtụtụ ọnwa. Ha bụnyere ụmụnna anyị ọtụtụ ihe ndị dị ha mkpa. Ma ụlọ ndị ha rụziri arụzi ma ndị nke ha rụrụ ọhụrụ ruru otu narị na iri isii. Ha rụkwara ọrụ nỤlọ Nzukọ Alaeze asatọ. Oké mmiri ozuzo ahụ mebiri ọtụtụ ihe na Mianmaa. Ma, otú Ndịàmà Jehova si gbatara ụmụnna ha ọsọ enyemaka mere ka a ghọta na ha hụrụ ibe ha nanya. O wetakwaara Jehova otuto.Ihe A Na-agaghị Echefu EchefuNá mmalite afọ 2007, Òtù Na-achị Isi degaara alaka ụlọ ọrụ Mianmaa akwụkwọ ozi. O nwere otu nwanna aha ya bụ Jon Sharp. Ya na nwunye ya bịara nalaka ụlọ ọrụ ahụ nafọ 2006. O kwuru, sị: Òtù Na-achị Isi gwara anyị na a ga-enwe mgbakọ mba niile na Yọngọn nafọ 2009. Ụmụnna ga-esi nobodo iri bịa ya. Ụdị ihe a emetụbeghị kemgbe alaka ụlọ ọrụ anyị malitere.Jon kwukwara, sị: Ọtụtụ ajụjụ gbatara anyị nobi: Olee ebe ga-aba ndị niile ga-abịa ya? Ụmụnna anyị bi nime ime obodo hà ga-abịa ya? Olee ebe ha ga-anọ maha bịa? Olee otú ha ga-esi abịa? Hà ga-enyeli ezinụlọ ha ha kpọ abịa nri? Anyị chebakwaara ihe ndị ọchịchị ga-eme echiche. Hà ga-ekwe ka anyị nwee mgbakọ ahụ? O nwere ọtụtụ ihe nwere ike ime ka a ghara inwe mgbakọ ahụ na Yọngọn. Ma, anyị chetara ihe Jizọs kwuru. Ọ sịrị: Ihe na-ekweghị omume nebe ụmụ mmadụ nọ kwere omume nebe Chineke nọ. Luk 18:27 Nihi ya, anyị bịara nwee nchekwube na Chineke ga-enyere anyị aka. Neleghị anya nazụ, anyị malitere kpawa nkata otú ihe ga-esi aga.Ọ dịghị anya, anyị ahụ ebe dị mma anyị ga-enwe mgbakọ ahụ. Ọ bụ námá egwuregwu na-adịghị anya nebe na-ekwo ekwo na Yọngọn. Ámá egwuregwu ahụ na-aba puku mmadụ iri na otu. A kụchiri elu ya akụchi. Ntụ oyi dịkwa ya. Anyị gara hụ ndị ọchịchị ozugbo ka ha kwe ka anyị nọrọ nebe ahụ nwee mgbakọ. Ma, anyị anụghị kpararam ruo mgbe ọ fọrọ izu ole na ole ka anyị nwee mgbakọ ahụ. Ihe anyị nụziri bụ na o nwere ndị ga-anọ ebe ahụ akụ ọkpọ nụbọchị ndị ahụ anyị ga-enwe mgbakọ. Oge adịkwaghị anyị ga-eji chọwa ebe ọzọ. Nihi ya, anyị gakwuuru onye na-ahụ maka ọkpọ ahụ a ga-eti ebe ahụ nakwa ndị ọzọ ha na ya na-arụ ọrụ ka anyị mara otú a ga-eme ya. Nikpeazụ, o kwetara na ya ga-eyigharị ya ma ọ bụrụ na mmadụ iri na isii ga-eti ọkpọ ahụ ekweta. Mgbe mmadụ iri na isii ahụ nụrụ na Ndịàmà Jehova chọrọ ịnọ nebe ahụ enwe mgbakọ pụrụ iche, ha niile kwetara ka e yigharịa ọkpọ ahụ ha chọrọ ịkụ.Ndị a so na Kọmitii Alaka ụlọ ọrụ Mianmaa. Malite naka ekpe bụ: Kyaw Win, Hla Aung, Jon Sharp, Donald Dewar, na Maurice RajO nwere nwanna ọzọ aha ya bụ Kyaw Win. O so na kọmitii na-ahụ maka alaka ụlọ ọrụ Mianmaa. O kwuru, sị: Anyị ka kwesịkwara ịga hụ ndị ọchịchị ka ha kwe ka anyị nọrọ ebe ahụ nwee mgbakọ. Anyị ewegarala ha akwụkwọ ugboro anọ ka ha bịanye aka. Ma, o nweghị nke ha bịanyere aka na ya. Ihe anyị meziri bụ ịga hụ onye na-ahụ maka ámá egwuregwu niile e nwere na Mianmaa. Ma, anyị kpere ekpere tupu anyị agawa. Ọ fọrọnaanị izu abụọ ka e nwee mgbakọ ahụ. Ọ bụkwa mbụ e kwere ka anyị hụ ụdị onye a nọ nọkwá dị elu. Ọ tụrụ anyị nanya mgbe o kwere ka anyị nọrọ nebe ahụ nwee mgbakọ ahụ.Ma ụmụnna anyị ndị Mianmaa ma ndị ga-esi obodo ọzọ bịa mgbakọ ahụ amaghị ihe ya na ụmụnna anyị nọ nalaka ụlọ ọrụ na-alụ. Ha nọ na-akwado nike nike. Ụfọdụ akwadochaala otú ha ga-esi jiri ụgbọelu, ụgbọ okporo ígwè, ụgbọ mmiri, ụgbọala, na ụkwụ bịa mgbakọ ahụ. Ọtụtụ ndị Mianmaa nọkwa na-edokọta ego ha ga-eji agba ụgbọ kemgbe ọtụtụ ọnwa. Ụfọdụ nime ha kọrọ ugbo iji nweta ego. Ndị ọzọ azụọ ézì. O nwekwara ndị nke kwara ákwà ha ga-eyi, nakwa ndị gara gwute ọlaedo na mmiri ree. Ihe mere ọtụtụ nime ha ji mee ihe ndị a bụ ka ha bịa mgbakọ ahụ. Ọtụtụ nime ha agatụbeghị obodo mepere emepe. Ha ahụtụbeghịkwa ndị si obodo ọzọ.Ụmụnna anyị ndị bi nebe ugwu Mianmaa gawara nọdụ ụgbọ okporo ígwè dị na Mandelee. Ọ bụ nebe ahụ ka ha ga-aba ụgbọ ga-ebu ha abịa mgbakọ ahụ. Ha karịrị otu puku mmadụ na narị atọ. O nwekwara ndị nke si Naga pụta nọdụ ụgbọ ahụ. Ọ kwa i chetara na Naga bụ ugwu ugwu? Ha gara ije abalị isii. Ha kwọkwa ndị nkwusa abụọ bụ ndị ngwọrọ. Ígwè ndị ngwọrọ ha ji mebiri mgbe ọ na-enwebeghị ebe ha gara aga. Ọtụtụ ụmụnna anyị nọ nọdụ ụgbọ ahụ na-akpa nkata. Ọnụ abụrụ ndị ọzọ ọchị ọchị. E nwekwara ndị nke na-abụ abụ. O nwere otu nwanna aha ya bụ Pum Cin Khai. O so ná ndị hụrụ na ụmụnna anyị nwetara ụgbọ ha ga-eji aga mgbakọ ahụ. O kwuru, sị: Obi dị mmadụ niile ụtọ. Anyị buteere ha nri, mmiri ọṅụṅụ, na ihe ha ga-eji ehi ụra. Mgbe ụgbọ ahụ rutere. Ndị okenye gosiri onye ọ bụla ebe ọ ga-anọ. Nikpeazụ, ihe anyị nụziri bụ: Ụgbọ Ndịàmà Jehova apụwala. Obi dị m ụtọ, mụ enyopụta anya ka m mara ma ò nwere onye na-abatabeghị.Alaka ụlọ ọrụ chọtaara ihe fọrọ obere ka o ruo narị ụmụnna asaa ndị si obodo ọzọ ụlọ na họtel ndị dị na Yọngọn. Ma, oleekwanụ ebe ụmụnna anyị ndị Mianmaa ga-ebi ebe ọ bụ na ha karịrị puku atọ? O nwere nwanna na-arụ na ngalaba na-ahụ maka ebe ụmụnna anyị ga-ebi. Aha ya bụ Myint Lwin. O kwuru, sị: Ụmụnna ndị bi na Yọngọn kwere ka ndị nke si ebe ndị ọzọ na Mianmaa bịa mgbakọ ahụ bịa biri nụlọ ha. Ụfọdụ nime ha kpọọrọ ihe ruru ụmụnna iri na ise ka ha biri nụlọ ha. Ọ bụ ha gara kwụọ ndị ọchịchị ego mmadụ kwesịrị ịkwụ ma ya bịa Yọngọn. Ha na-enyekwa ha nri ụtụtụ tupu ha agawa námá egwuregwu ahụ. Ha na-agbakwara ha ụgbọ, ma nke ọgịga ma nke ọlụlọ. Ọtụtụ ndị bịara mgbakọ ahụ biri nỤlọ Nzukọ Alaeze. O nwekwara ndị nke anyị gara nwetara ụlọ notu nnukwu ụlọ ọrụ. Nagbanyeghị mbọ a niile anyị gbara, anyị ka na-achọ ebe ihe dị ka narị mmadụ ise ga-ebi. Anyị gara kọọrọ ya ndị na-ahụ maka ámáegwuregwu ahụ, ha ekwe ka ụmụnna ndị ahụ na-arahụ nebe ahụ. O nwetụbeghị mgbe ha mere ụdị ihe a.Ụmụnna anyị ndị bi na Yọngọn kwere ka ndị nke si ebe ndị ọzọ na Mianmaa bịa mgbakọ ahụ bịa biri nụlọ haIhe a bụ Mgbakọ Mba Niile e nwere na Yọngọn nafọ 2009. Isiokwu ya bụ Na-echenu Nche. O mere ka okwukwe ụmụnna anyị sikwuo ike, meekwa ka ọtụtụ ndị Yọngọn marakwuo ndị anyị bụO nwere ihe ndị mebiri emebi námá egwuregwu ahụ. O were ihe karịrị narị ụmụnna atọ na iri ise abalị iri ịrụzi ha. Ọ bụ nwanna Htay Win bụ onye nlekọta mgbakọ ahụ. O kwuru, sị: Anyị rụziri paịpụ mmiri ndị mebiri emebi, rụziekwa ọkụ na ntụ oyi. Anyị tekwara ebe ahụ ágbá, hụkwa na ebe niile dị mma nanya. Ihe a niile anyị mere wetaara Jehova otuto. O nwere otu onye agha ndị ọchịchị gwara ka ọ nọrọ ebe ahụ hụ na ihe niilegaziri agazi. O mechara gwa anyị, sị: Unu emeela. Ana m arịọ Chineke ka o mee ka unu na-enwe mgbakọ unu námá egwuregwu a kwa afọ.Ọ bụ na Disemba 3-6, nafọ 2009 ka e nwere mgbakọ ahụ. Ihe karịkwara puku ụmụnna ise gara ya. Ọtụtụ ndị yi uwe ọdịnala ha bịa nụbọchị ikpeazụ. Nke a mere ka ebe niile maa mma. Otu nwanna nwaanyị kwuru, sị: Tupu ihe omume ụbọchị ahụ amalite, anyị niile gara na-amakụ ibe anyị, na-ebekwa ákwá. Mgbe Gerrit Lösch, onye so nÒtù Na-achị Isi, kpechara ekpere mmechi, anyị bidoro kụwa aka, na-efekwara ibe anyị aka. Otu nwanna nwaanyị dị iri afọ asatọ na isii kwuru otú obi dị ya. Ọ sịrị: Ọ dị m ka m nọ nụwa ọhụrụ. Ọ bụkwa otú ahụ ka obi dị mmadụ niile gara mgbakọ ahụ.Obi dịkwa ndị na-arụrụ gọọmenti ọrụ mma. Otu nime ha kwuru, sị: Ahụtụbeghị m ebe e nwere ụdị mgbakọ a. O nweghị onye na-agwa ibe ya okwu ọjọọ. O nweghịkwa onye na-aṅụ sịga, ma ọ bụkwanụ na-ata akị osisi bitel.Ndị si agbụrụ dị iche iche na-emekọ ihe ọnụ. Ahụtụbeghị m ndị dị ka unu. Maurice Raj kwuru, sị: Onye agha ọkwá ya kacha elu na Yọngọn gwara anyị na ya na ndị òtù ya ahụtụbeghị ebe e nwere ụdị mgbakọ a.Ọtụtụ ndị gara mgbakọ ahụ hụrụ ihe ha na-ahụtụbeghị. Otu nwanna bụ onye Mianmaa kwuru, sị: Tupu anyị agaa mgbakọ ahụ, anyị na-anụ naanị ná ntị na ọgbakọ anyị zuru ụwa ọnụ. Ugbu a ka anyị ji anya anyị hụ na ọ bụ eziokwu. Anyị enweghị ike ichefu otú ụmụnna anyị si gosi anyị na ha hụrụ anyị nanya.Tupu anyị agaa mgbakọ ahụ, anyị na-anụ naanị ná ntị na ọgbakọ anyị zuru ụwa ọnụ. Ugbu a ka anyị ji anya anyị hụ na ọ bụ eziokwuIhe A Kụrụ nUbi Achaala Maka Owuwe Ihe UbiJizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Welienụ anya unu lee ubi, na ihe a kụrụ na ha achaala maka owuwe ihe ubi. Jọn 4:35 Ọ fọrọ obere ka o ruo puku afọ abụọ kemgbe Jizọs kwuru ihe a. Ihe a o kwuru na-eme na Mianmaa ugbu a. E nweziri puku ndị nkwusa atọ, narị asaa na iri itoolu na Mianmaa. Onye nkwusa ọ bụla ketara izipuku mmadụ iri na ise, narị itoolu na iri atọ na otu ozi ọma. Puku mmadụ asatọ, na ise bịakwara Ncheta Ọnwụ Jizọs nafọ 2012. Nke a na-egosi na e nwere ọtụtụ ndị ka ga-abata nọgbakọ nobodo ahụ.Ihe ọzọ gosiri na ihe a Jizọs kwuru na-eme na Mianmaa bụ ihe na-eme na Rakin Steeti. Steeti a dị nso nókè Mianmaa na Bangledesh, dịrịkwa nso na mmiri. Ihe fọrọ obere ka o ruo nde mmadụ anọ bi nebe ahụ. Ma, e nweghị otu Onyeàmà Jehova na ya. Maurice Raj kwuru, sị: Nọnwa ọ bụla, ndị mmadụ na-esi nebe ahụ edetara anyị akwụkwọ ozi. Ha na-agwa anyị ka anyị zitere ha akwụkwọ ndị anyị ji amụ Baịbụl. Ha na-ajụkwa anyị ọtụtụ ajụjụ gbasara Chineke na Baịbụl. Ihe ọzọ bụ na ọtụtụ ndị okpukpe Buda, nke ka nke, ndị na-eto eto, na-amụzi Baịbụl. Nihi ya, anyị na-arịọ Onye nwe owuwe ihe ubi ka o zite ndị ọrụ nowuwe ihe ubi ya.Mat. 9:37, 38.Anyị na-arịọ Onye nwe owuwe ihe ubi ka o zite ndị ọrụ nowuwe ihe ubi yaAnyị kwuburu banyere ndị ọsụ ụzọ abụọ obi kara ndị si India bịa ikwusa ozi ọma nobodo a ndị na-ekpe okpukpe Buda juru eju. Ọ fọrọ obere ka o ruo otu narị afọ kemgbe ha mere ihe a. Kemgbe ahụ, ọtụtụ ndị si nagbụrụ dị iche iche e nwere na Mianmaa aghọọla Ndịàmà Jehova. Ụmụnna anyị ndị Mianmaa ka nọsiri ike nọgbakọ nagbanyeghị na ndị ọchịchị ekweghị ka ha na ụmụnna ha ndị bi nobodo ọzọ na-emekọrịta ihe ruo ọtụtụ afọ. Ihe ọzọ na-emeghị ka ha daa mbà bụ agha, ọgba aghara, ụkpa, mkpagbu a na-akpagbu ha, na ọdachi dị iche iche. Ha kpebisiri ike na o nweghị ihe ga-eme ka ha ghara ikwusa ozi ọma Alaeze Chineke. Ha ekpebiekwala na ha ga-atachi obi nụzọ zuru ezu, jirikwa ọṅụ na-enwe ogologo ntachi obi.Kọl. 1:11.Ihe Mere nOtu Narị Afọ Gara Aga, Ya Bụ, nAfọ 1913ỤLỌ NCHEBekee nke January 1, 1913, kwuru ihe otu nwoke onye Amerịka bụ onye nta akụkọ kwuru. Aha nwoke ahụ bụ Herbert Kaufman. Ọ sịrị: O nweghịzi onye na-eche na o nwere ihe na-agaghị ekwe omume. Ọtụtụ ihe ndị mmadụ chere na ha agaghị ekwe omume noge gara aga emechaala mee. Ná mbido afọ 1913, ndị mmadụ nọ na-atụ anya na ihe ọma na-abịa, na o ruwela mgbe ihe ga-adị mma.Ihe so mee ka ndị mmadụ na-eche na o ruwela mgbe ihe ga-adị mma bụ ihe ndị dị ịtụya ndị nkà na ụzụ na-arụpụta. Dị ka ihe atụ, nAmerịka, otu ụlọ ọrụ na-emepụta ụgbọala ya bụ, Ford Motor Company mepere ụlọ ọrụ ọhụrụ ha nebe a na-akpọ Haịland Pak, na Mishigan. Obere oge ha mepechara ụlọ ọrụ ọhụrụ ahụ, ọnụ ego a na-ere ụgbọala bịara daa, ya emezie ka ọ dịrị ọtụtụ ndị mfe ịzụta ụgbọala. Olee ihe mere ọnụ ego ụgbọala ji daa? Ụlọ ọrụ a bịara kee otú ha si arụ ụgbọala eke. Dị ka ihe atụ, onye na-arụ ahụ ya rụchaa,e bufeere ya onye ga-ete ya ágbá. Ka onye ahụ na-ete ya ágbá, onye nke ahụ na-arụ ahụ ya ebido rụwa ahụ ụgbọala ọzọ. Otú a ha sizi arụ ụgbọala mere ka ha na-arụpụta ụgbọala ngwa ngwa. Ọ bụ otú a ka ha si rụpụta ọtụtụ ụgbọala ha a na-akpọ Model T. Ihe a mere ka ha gbutuo ọnụ ego ha na-ere ụgbọala ha.Ndị Jehova e nwere noge ahụ nọkwa na-atụ anya ihe ọma ga-emenụ. Ma, ihe ọma ha na-atụ anya ya dị iche. O teela ha gwawara ndị mmadụ na afọ 1914 ga-abụ afọ pụrụ iche, ha nọkwa na-atụsi anya ike maka ihe ga-eme nafọ ahụ. Ma, ha anọghị nkịtị na-eche. Ha ji obi ha niile na-efesi Chineke ike.Mpempe akwụkwọ ụmụnna ji agwa ndị nke ha ebe ha na Pastor Russell na-aga mgbakọNọnwa Jun afọ 1913, ha bidoro inwe mgbakọ nobodo dị iche iche. Ha nwere nke mbụ were otu ụbọchị nebe a na-akpọ Kanzas Siti, dị na Mizuri, nAmerịka. Ihe karịrị ụmụnna nwoke na ụmụnna nwaanyị dị narị abụọ ji tren gaa mgbakọ nobodo ndị ọzọ dị nebe ọdịda anyanwụ Amerịka nakwa na Kanada. O were ha izu anọ iji gachaa mgbakọ ndị a. Ná mgbakọ nke ọ bụla, a na-agwa ndị ọhụrụ bịaranụ na onye chọọ ịmatakwu gbasara Baịbụl, ya kwuo. Ọtụtụ puku ndị bịaranụ kwuru na ha ga-achọ. Ndị mmụta Baịbụl gakwara nyere ha aka.Nafọ 1913, ndị na-arụ nisi ụlọ ọrụ anyị dị na Bruklin mepụtara ihe nkiri a na-akpọ nasụsụ Bekee Photo-Drama of Creation ya bụ, Foto Ihe Nkiri nke Okike. Ọ na-ewe awa asatọ iji lechaa ya. A kpọnye ya, a na-anụ okwu ndị si na Baịbụl, na-anụkwa egwú, foto ndị mara mma a na-egosikwa. Ọ bụ eziokwu na ihe e nwere mgbe ahụ bụ naanị ihe dị ka puku Ndị Mmụta Baịbụl ise na otu narị na-agachi ozi ọma anya, ha chọrọ ka ọtụtụ nde ndị ha na-ezi ozi ọma lee ihe nkiri ahụ. Ihe bụ mkpa ha bụ ka ha lee ma ọ ga-ekwe omume ka mmadụ niile nụwa lee ya.Olee ihe ga-eme nafọ 1914? Ndị mmadụ hà ga-enwe mmasị ile ihe nkiri ahụ? Gịnị ga-eme ma Oge Ndị Jentaịl gwụchaa? Ndị Mmụta Baịbụl chọsiri ike ịma azịza ajụjụ ndị a, ma, obi siri ha ike na Jehova kwụ ha nazụ.Agha dị egwu ga-adanụ, nke e mechara kpọwa Agha Ụwa Mbụ, ga-eme ka ndị mmadụ buru aka nisi maka na ihe ọma ha na-atụ anya ya emechaghị mee. Ihe ndị dị ịtụya ndị nká na ụzụ na-emepụta agaghị enwe ike ịnapụta ha ná nsogbu ndị ga-abịara ha. Ihe ga-eme nafọ 1914 ga-agbanwe nnukwu ihe ná ndụ Ndị Mmụta Baịbụl nakwa nụwa niile.Ngụkọta Ọnụ Ọgụgụ Niile E Nwere na 2012 