 Ndị A Haziri od-IB  Ndị A Haziri Ime Uche JehovaPeeji Mbụ na nke Ndị Bipụtara Akwụkwọ A 2005, 2015WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF PENNSYLVANIANdị Bipụtara YaWATCHTOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF NEW YORK, INC.Brooklyn, New York, U.S.A.E Bipụtara Ya nỌnwa Septemba 2015A naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a.Ọ gwụkwala ma è dere aha Baịbụl ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a si na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.Isiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AAkwụkọ Ozi Si nAka Òtù Na-achị IsiEzigbo Ndị Nkwusa Ibe Anyị:Anyị bụ ndị e meere amara nihi na anyị dị notu na-efe otu ezi Chineke, bụ Jehova. Anyị na ya na-arụkọ ọrụ. Ọrụ o nyekwaranụ anyị bụ ịna-ezi ndị mmadụ ozi ọma na ịna-akụziri ha banyere Alaeze ya nke na-achị ugbu a neluigwe. Ozi a bụ ozi dị nsọ. E jikwa ya azọpụta ndị mmadụ. 1 Kọr. 3:9;Mat. 28:19, 20 Ka anyị nwee ike dịrị notu kwusaa ozi ọma a nụwa niile, a ga-ahazirịrị anyị ahazi.1 Kọr. 14:40.Akwụkwọ a ga-enyere gị aka ịma ihe a na-eme nọgbakọ taa. Ọ ga-enyekwara gị aka ịma ihe ndị i kwesịrị ịna-eme nọgbakọ. Ọ bụrụ na i jiri ihe ndị ị na-arụ nọgbakọ kpọrọ ihe, ma na-arụ ha nke ọma, ị ga-adị ike nokwukwe.Ọrụ 16:4, 5;Gal. 6:5.Nihi ya, anyị na-agba gị ume ka ị mụọ akwụkwọ a nke ọma. Chọpụta otú ị ga-esi eme ihe ndị ị mụtara na ya. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na o tebeghị aka ị ghọrọ onye nkwusa, olee ihe ndị ị ga-eme ka e mee gị baptizim, gị abụrụ Onyeàmà Jehova? Ọ bụrụkwa na e meela gị baptizim, olee ihe ị ga-eme ka ị na-emekwu nke ọma nọgbakọ ma jekwuoroJehova ozi? 1 Tim. 4:15 Olee ihe ị ga-eme ka udo na-adị nọgbakọ? 2 Kọr. 13:11 Gụọ akwụkwọ a ka ị hụ azịza ha.Ọ bụrụ na ị bụ nwanna nwoke e mere baptizim, gịnị ka ị ga-eme ka i ruo eruo ịbụ ohu na-eje ozi, mechaakwa ruo eru ịbụ okenye? Nihi otú ọtụtụ puku mmadụ si na-abata ná nzukọ Jehova, a chọsiri ụmụnna nwoke ga na-elekọta ọgbakọ ike. Akwụkwọ a ga-eme ka ị mara otú ị ga-esi gbalịa ruo eru ịbụ okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi.1 Tim. 3:1.Ekpere anyị bụ ka akwụkwọ a nyere gị aka ka ị hụ uru ị bara ná nzukọ Jehova ma jiri ya kpọrọ ihe. Anyị hụrụ unu niile nanya nke ukwuu. Anyị na-ekpekwa ekpere ka unu soro ná ndị ga na-efe Nna anyị nke eluigwe, bụ Jehova, ma na-enwe obi ụtọ ruo mgbe ebighị ebi.Ọma 37:10, 11;Aịza. 65:21-25.1 Ndị A Haziri Ime Uche JehovaNỤWA niile, e nwere òtù dị iche iche, ma nke okpukpe, ma nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ma nke azụmahịa, ma nke ndị na-ahụ maka ọdịmma ọhaneze. Òtù niile a nwere ihe ndị e ji mara ha na ihe ndị mere e ji nwee ha. Otú ha si eme ihe dịkwa iche iche. Ma, e nwere otu ndị dị nnọọ iche nòtù niile a. Baịbụl kwuru na ha bụ Ndịàmà Jehova.2Ọ dị mma na ị nọ ná nzukọ Jehova. Ugbu a, ị mụtala uche Chineke, na-emekwa ya eme. Ọma 143:10;Rom 12:2 I so ụmụnna gị nọ nụwa niile na-ejere Jehova ozi. Ụmụnna ndị a hụkwara ibe ha nanya. 2 Kọr. 6:4;1 Pita 2:17;5:9 Ihe ndị a na-abara gị uru, na-emekwa gị obi ụtọ otú Baịbụl kwuru. Ilu 10:22;Mak 10:30 Ọ bụrụ na ị na-eme uche Jehova ugbu a, ọ ga-eme ka ị dị ndụ ebighị ebi nọdịnihu.1 Tim. 6:18, 19;1 Jọn 2:17.3Onye Okike Ukwu anyị nwere otu nzukọ zuru ụwa ọnụ. Ọ bụkwa ya na-ekwu ihe a na-eme na ya nihi na ọ bụ ya bụ Onyeisi kachanụ. Anyị tụkwasịrị ya obi anyị niile. Ọ bụ Onyeikpe anyị, Eze anyị, na Onye na-enye anyị iwu. Aịza. 33:22 Ebe ọ bụ na Chineke bụ onye na-ahazi ihe nke ọma, ọ haziela otú anyị na ya ga-esi na-arụkọ ọrụ iji mezuo nzube ya.2 Kọr. 6:1, 2.4Ka oge Chineke ga-ebibi ụwa ọjọọ a na-erukwu nso, anyị ga na-eme ihe Eze bụ Jizọs Kraịst kwuru nihi na ọ bụ ya ka Chineke họpụtara ka ọ na-edu anyị. Aịza. 55:4;Mkpu. 6:2;11:15 Jizọs kwuru na ndị na-eso ụzọ ya ga-arụ ihe karịrị ihe yanwa rụrụ mgbe o jere ozi nụwa.Jọn 14:12 Ihe a Jizọs kwuru ga-eme nihi na ndị na-eso ụzọ ya ga-emecha hie nne, kwusaakwa ozi ọma nọtụtụ ebe ruo ọtụtụ afọ. Ọ bụ ozi ọma Alaeze Chineke ka ha ga-ekwusa nụwa niile.Mat. 24:14;28:19, 20;Ọrụ 1:8.5Ihe ahụ Jizọs kwuru emezuola. Ihe ndị a na-ede nAkwụkwọ Mgbaafọ Ndịàmà Jehovana-egosi na o mezuola neziokwu. Ma, Jizọs kwuru hoo haa na a ga-akwụsị ikwusa ozi ọma a mgbe Jehova chọrọ ka a kwụsị ya. Ihe Baịbụl kwuru na-egosi na oké ụbọchị Jehova nke dị egwu, dị nso.Joel 2:31;Zef. 1:14-18;2:2, 3;1 Pita 4:7.Anyị kwesịrị ịgbalịsikwu ike na-eme ihe Chineke chọrọ. Ihe ga-enyere anyị aka ime ya bụ ịmata otú nzukọ Jehova si arụ ọrụ6Ka anyị na-amụta ihe bụ uche Jehova noge ikpeazụ a, anyị kwesịrị ịgbasi mbọ ike na-erubere Chineke isi. Ihe ga-enyere anyị aka ime nke a bụ ịmata otú nzukọ Jehova si arụ ọrụ nakwa ime ihe ndị nzukọ a chọrọ ka anyị na-eme. Ihe ndị a na-eme ná nzukọ Jehova gbakwasịrị ụkwụ niwu ndị Chineke nyere anyị, ụkpụrụ ya, ihe ndị ọ na-echetara anyị nakwa ihe ndị ọ na-akụziri anyị na Baịbụl.Ọma 19:7-9.7Ọ bụrụ na anyị ana-eme ihe ndị a Jehova na-akụziri anyị, ọ ga-eme ka anyị dịrị notu ma na-arụkọ ọrụ ọnụ. Ọma 133:1;Aịza. 60:17;Rom 14:19 Gịnị na-eme ka anyị na ụmụnna anyị niile dịrị notu? Ọ bụ ịhụya. Anyị hụrụ ibe anyị nanya, yirikwa ịhụya dị ka uwe. Jọn 13:34, 35;Kọl. 3:14 Ọ bụ maka na anyị dị notu mere anyị na ndị ohu Jehova nọ neluigwe ji na-aga ụkwụ na ụkwụ.NDỊ OHU JEHOVA NDỊ NỌ NELUIGWE SO NÁ NZUKỌ JEHOVA8Jehova gosiri ndị amụma ya bụ Aịzaya, Ezikiel, na Daniel ọhụụ banyere otú ndị ohu ya nọ neluigwe si arụ ọrụ. Aịza., isi 6;Ezik., isi 1;Dan. 7:9, 10 Jehova gosikwara Jọn onyeozi ọhụụ gbasara ndị ohu ya a nọ neluigwe, Jọnakọwaara anyị ihe ụfọdụ gbasara ha nakwụkwọ Mkpughe. Jọn hụrụ Jehova ka ọ nọ ọdụ nocheeze ya dị ebube, hụkwa ndị mmụọ ozi ka ha gbara ya gburugburu. Ndị mmụọ ozi ahụ na-ekwu, sị: Nsọ, nsọ, nsọ ka Jehova Chineke, Onye Pụrụ Ime Ihe Niile dị, bụ onye dịbu adị na onye dị adị na onye na-abịa. Mkpu. 4:8 Jọn hụkwara nwa atụrụ nke guzo netiti ocheeze ahụ, ya bụ, Nwa Atụrụ Chineke bụ Jizọs Kraịst.Mkpu. 5:6,13, 14;Jọn 1:29.9Nọhụụ a Jọn hụrụ, Jehova nọ ọdụ nocheeze ya. Nke a gosiri na ọ bụ ya bụ Onyeisi ndị ohu ya niile nọ neluigwe.1 Ihe E Mere 29:11, 12kwuru gbasara Jehova na ọkwá ukwu ọ nọ na ya, sị: Jehova, gị onwe gị nwe ịdị ukwuu na ike na ịma mma na ebube na nsọpụrụ; nihi na ihe niile dị neluigwe na nelu ụwa bụ nke gị. Jehova, Onye na-emekwa onwe ya ka ọ dị elu dị ka onyeisi nke mmadụ niile, ọ bụ gị nwe alaeze. Akụnụba na ebube si naka gị, ọ bụkwa gị na-achị ihe niile; ike na ịdị ukwuu dị naka gị, ikike ime ka a dị ukwuu na inye mmadụ niile ume dịkwa naka gị.10Jizọs Kraịst na Jehova na-arụkọ ọrụ. Jizọs nọkwa nọkwá ukwu neluigwe, Chineke nyekwara ya ikike dị ukwuu. Baịbụl kwuru na Chineke doro ihe niile nokpuru ụkwụ ya, meekwa ya onyeisi nke ihe niile nihi ọgbakọ ya. Efe. 1:22 Pọl onyeozi kwuru banyere Jizọs, sị: Chineke buliri ya elu ka ọ nọrọ nọkwá ka elu, o jikwa obiọma nye ya aha dị elu karịa aha ọ bụla ọzọ, ka ikpere ọ bụla wee gbuo nala naha Jizọs, ma nke ndị nọ neluigwe ma nke ndị nọ nelu ụwa ma nke ndị nọ nokpuru ala, ka ire ọ bụla wee kwupụtakwa na Jizọs Kraịst bụ Onyenwe anyị iji wetara Chineke bụ Nna otuto. Fil. 2:9-11 Nihi ya, obi siri anyị ike na Jizọs Kraịst bụ ezigbo onye ndú.11Daniel onye amụma hụrụ Onye Ochie ahụ nọhụụ ka ọ nọ ọdụ nocheeze ya neluigwe, hụkwa ndị mmụọ ozi dị puku kwuru puku ndị nọ na-ejere ya ozi, nakwa iri puku kwuru iri puku ndị guzo nihu ya. Dan. 7:10 Baịbụl kpọrọ ndị mmụọ ozi a ndị mmụọ na-ejere ọha mmadụ ozi, ndị e zipụrụ ijere ndị ga-eketa nzọpụta ozi. Hib. 1:14 A haziri ndị mmụọ ozi ndị a ahazi ma a bịa nihe banyere ocheeze, ịbụisi, ọchịchị, na ikike.Kọl. 1:16.12Ọ bụrụ na anyị ewepụta oge tụgharịa uche notú e si hazie ndị ohu Jehova nọ neluigwe, anyị ga-aghọta ihe mere Aịzaya ji kwuo ihe o kwuru mgbe ọ hụrụ Jehova nọhụụ ka ọ nọ nocheeze dị elu, nke e bulikwara elu, nakwa ndị seraf guzo nelu ya. Aịzaya sịrị: Efuola m! Nihi na ọ fọrọ nke nta ka m nwụọ, nihi na abụ m onye egbugbere ọnụ ya na-adịghị ọcha, ọ bụkwa netiti ndị egbugbere ọnụ ha na-adịghị ọcha ka m bi; nihi na anya m ahụwo Eze bụ Jehova nke ụsụụ ndị agha! O doro anya na ezigbo ụjọ tụrụ Aịzaya mgbe ọ hụchara otú Jehova si hazie ndị ohu ya nọ neluigwe. O mekwara ka ọ ghọta na o nweghị ihe ya bụ. Ọhụụ a metụrụ ya nahụ nke na mgbe e si neluigwe jụọ gbasara onye ga-aga kpọsaa ihe Jehova kpebiri ime ndị ajọ omume, Aịzaya kwuru, sị: Lee m! Ziga m!Aịza. 6:1-5,8.13Ọ bụrụ na anyị aghọta otú nzukọ Jehova si arụ ọrụ, jirikwa ya kpọrọ ihe, anyị ga-enwe ụdị obi ahụ Aịzaya nwere. Ebe ọ bụ na nzukọ Jehova na-aga nihu nihu, anyịga na-agbasi mbọ ike ka anyị soro ya ụkwụ na ụkwụ. Anyị ga na-agbalịsi ike eme ihe ọ bụla nzukọ Jehova gwara anyị.NZUKỌ JEHOVA NA-AGA NIHU NIHU14Nọhụụ Jehova gosiri Ezikiel nEzikiel isi mbụ, Ezikiel hụrụ Jehova ka ọ nọ nụgbọ ịnyịnya na-agba neluigwe. Ụgbọ ịnyịnya a nọchiri anya ndị ohu Jehova nọ neluigwe. Otú Jehova si agba ụgbọ ịnyịnya a bụ na ọ na-eduzi ndị ohu ya a nke ọma ma na-eji ha emezu nzube ya.Ọma 103:20.15Ụgbọ ịnyịnya a nwere wiil ndị dị na ya. Wiil nke ọ bụla nwekwara wiil nime ya. Wiil niile a hà nhata. Ọ bụ ya mere e nwere ike iji sị na wiil ndị ahụ nwere ike ịga nakụkụ anọ ha. Ezik. 1:17 Wiil ndị ahụ nwere ike iche ihu ebe ọzọ notu ntabi anya. Ma, nke a apụtaghị na o nweghị onye nwere ọgụgụ isi na-eduzi ụgbọ ịnyịnya a. Jehova anaghị ahapụ nzukọ ya ka ọ na-aga otú masịrị ya.Ezikiel 1:20kwuru, sị: Ebe ọ bụla mmụọ nsọ chọrọ ka ha gaa, ha agaa. Nihi ya, ọ bụ Jehova na-eji mmụọ ya edu nzukọ ya ebe ọ bụla ọ chọrọ ka ọ gaa. Onye ọ bụla nime anyị kwesịrị ịjụ onwe ya, sị, M so nzukọ Jehova na-aga ụkwụ na ụkwụ?16Mmadụ iso nzukọ Jehova na-aga ụkwụ na ụkwụ apụtaghị naanị ịna-aga ọmụmụ ihe na ozi ọma. Ihe kacha mkpa ọ pụtara bụ mmadụ ịna-emekwu nke ọma nọgbakọ, nakwa ya na Chineke ịdị ná mma. Anyị kwesịrị ịchọpụta ihe ndị ka mkpa ma na-ahụ na anyị ma ihe niile nzukọ Jehova na-akụziri anyị ugbu a. Fil. 1:10;4:8, 9;Jọn 17:3 Anyị kwesịkwara icheta na ihe na-eme ka ihe na-aga were were ná nzukọ ọ bụla bụ ịhazi ihe nke ọma na mmadụ niile nọ ná nzukọ ahụ ịna-emekọ ihe ọnụ. Nihi ya, anyị kwesịrịiji ihe Jehova na-akụziri anyị, oge anyị, ike anyị, na ihe ndị anyị nwere, na-ejere ya ozi nke ọma. Ọ bụrụ na anyị ana-eso nzukọ Jehova ụkwụ na ụkwụ, anyị ga na-eme ihe ndị anyị na-akụziri ndị mmadụ.17Jehova ji nzukọ ya na-enyere anyị aka ịna-eme uche ya. Anyị kwesịrị icheta na Onye na-agba ụgbọ ịnyịnya ahụ dị neluigwe bụ Jehova. Nihi ya, anyị soro ụgbọ ịnyịnya a ma ọ bụ nzukọ Jehova ụkwụ na ụkwụ, ọ na-egosi na anyị na-akwanyere Jehova, bụ Oké Nkume anyị, ùgwù nakwa na anyị tụkwasịrị ya obi. Ọma 18:31 Baịbụl kwuru, sị: Jehova ga-enye ndị ya ume. Jehova ga-eji udo gọzie ndị ya. Ọma 29:11 Ebe ọ bụ na anyị nọ ná nzukọ Jehova, Jehova na-enye anyị ike, na-emekwa ka anyị na-adị nudo. O doro anya na Jehova ga na-agọzi anyị ka anyị na-eme uche ya ugbu a nakwa ruo mgbe ebighị ebi.2 Ịghọta Ọrụ Kraịst Na-arụ Ka Nzube Chineke MezuoNÁ MMALITE, Chineke kere eluigwe na ụwa. Ihe niile o kere dị nnọọ mma. Jen. 1:1,31 Jehova kere ụmụ mmadụ ka ha na-enwe obi ụtọ ruo mgbe ebighị ebi. Ma, isi Adam na Iv nupụụrụ Chineke mere ka ụmụ mmadụ ghara ịna-enwe ụdị obi ụtọ ahụ. Ma, Jehova agbanwebeghị ihe o zubere maka ụwa na ụmụ mmadụ. O kwuru na ọ ga-anapụta ụmụ Adam ndị rubeere ya isi. Ụmụ mmadụ ga-amaliteghachi ife Chineke otú ọ chọrọ. Chineke ga-ebibikwa Setan na ọrụ ọjọọ ya niile. Jen. 3:15 Noge ahụ, ihe niile ga-adị nnọọ mma. Jehova ga-esi naka Ọkpara ya, bụ Jizọs Kraịst, mee ihe a o kwuru. 1 Jọn 3:8 Nihi ya, anyị kwesịrị ịghọta ọrụ Kraịst na-arụ iji mezuo nzube Chineke.Ọrụ 4:12;Fil. 2:9,11.ỌRỤ KRAỊST NA-ARỤ2Ọ bụrụ na anyị eleba anya nọrụ Kraịst na-arụ iji mezuo nzube Chineke, anyị ga-achọpụta na ọ na-arụ ọtụtụ ihe. Jizọs bụ Onye Mgbapụta ụmụ mmadụ, Nnukwu Onye Nchụàjà, na Onyeisi ọgbakọ Ndị Kraịst. Ọ bụkwa Eze nke Alaeze Chineke ugbu a. Ọ bụrụ na anyị ana-atụgharị uche nọrụ ndị a ọ na-arụ, obi ga na-atọkwu anyị ụtọ na Chineke mere Jizọs onyeisi anyị, anyị ga-ahụkwukwa Jizọs Kraịst nanya. Baịbụl kọwara ụfọdụ ọrụ Jizọs na-arụ.Ọ bụ Jizọs karịchaa ka Jehova ga-esi naka ya meere ụmụ mmadụ ihe ndị o zubeere ha3Mgbe Kraịst na-eje ozi nụwa, o doro anya na ọ bụ ya ka a ga-eji mee ka Chineke na ụmụ mmadụ ndị na-erubere ya isi dịghachi ná mma. Jọn 14:6 Ebe Jizọs bụ OnyeMgbapụta anyị, o ji ndụ ya chụọ àjà iji gbapụta ọtụtụ mmadụ. Mat. 20:28 O doro anya na Jizọs bụ onye e ji ama atụ ma a bịa nịkpa àgwà otú Chineke chọrọ. Jehova ga-esikwa naka ya mezuo ihe o zubeere ụmụ mmadụ. Ọ bụkwa naanị ya ka Chineke ga-esi naka ya mee ka ụmụ mmadụ na Chineke dịghachi ná mma. Ọrụ 5:31;2 Kọr. 5:18, 19 Àjà Jizọs ji ndụ ya chụọ na mkpọlite a kpọlitere ya nọnwụ emeela ka ụmụ mmadụ ndị na-erubere Chineke isi nwee olileanya ịdị ndụ ebighị ebi mgbe Alaeze Chineke ga na-achị ụwa.4Ebe Jizọs bụ Nnukwu Onye Nchụàjà, o nwere ike imere anyị ebere nadịghị ike anyị. Ọ na-ekpuchikwara ndị na-eso ụzọ ya nọ nụwa mmehie ha. Pọl onyeozi kwuru, sị: Nnukwu onye nchụàjà anyị nwere abụghị onye na-apụghị imere anyị ebere nadịghị ike anyị, kama ọ bụ onye a nwalere nụzọ niile dị ka anyị onwe anyị, ma o nweghị mmehie. Pọl gwaziri ndị nwere okwukwe na Jizọs Kraịst ka ha jiri ndokwa a Chineke mere mee ka ha na Chineke dịghachi ná mma. Ọ sịrị: Ya mere, ka anyị jiri nkwuwa okwu bịaruo ocheeze nke obiọma na-erughịrị mmadụ nso, ka e wee meere anyị ebere, nwetakwa obiọma na-erughịrị mmadụ noge kwesịrị ekwesị mgbe enyemaka dị anyị mkpa.Hib. 4:14-16;1 Jọn 2:2.5Jizọs bụkwa Onyeisi ọgbakọ Ndị Kraịst. Noge ndịozi, Ndị Kraịst enweghị mmadụ ọ bụla bụ onyeisi ha. Otú ahụ ka ọ dịkwa anyị taa. Jizọs ji mmụọ nsọ na ndị okenye na-eduzi ọgbakọ ya. Ndị okenye ndị a ga-aza ya na Nna ya ajụjụ maka otú ha si lekọta ìgwè atụrụ Chineke. Hib. 13:17;1 Pita 5:2, 3 Jehova buru amụma gbasara Jizọs, sị: Lee! Emewo m ya onye àmà nke mba dị iche iche, meekwa ya onye ndú na ọchịagha nke mba dị iche iche. Aịza. 55:4Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ihe gosiri na amụma a mezuru nisi ya. Ọ gwara ha, sị: Ka a gharakwa ịkpọ unu ndị ndú, nihi na Onye Ndú unu bụ otu onye, ya bụ, Kraịst.Mat. 23:10.6Otu nime ihe Jizọs kwuru gosiri na o ji obi ya dum chọọ inyere anyị aka. Ọ sịrị: Bịakwutenụ m, unu niile ndị na-adọgbu onwe unu nọrụ na ndị e boro ibu dị arọ, m ga-emekwa ka unu nweta ume. Nyaranụ yok m, mụtakwanụ ihe naka m, nihi na m dị nwayọọ, dịkwa umeala nobi, mkpụrụ obi unu ga-enweta ume. Nihi na yok m adịghị egbu mgbu, ibu m dịkwa mfe. Mat. 11:28-30 Jizọs Kraịst ji obiọma na-eduzi ihe ndị a na-eme nọgbakọ Ndị Kraịst ma na-eme ka ahụ na-eru anyị ala. O si otú a egosi na ya bụ onye ọzụzụ atụrụ ọma otú Nna ya nke eluigwe, bụ Jehova Chineke, bụ.Jọn 10:11;Aịza. 40:11.7Nakwụkwọ ozi mbụ Pọl degaara ndị Kọrịnt, ọ gwara ha ọrụ ọzọ Jizọs Kraịst na-arụ. Ọ sịrị: Nihi na ọ ghaghị ịchị dị ka eze ruo mgbe Chineke debere ndị iro ya niile nokpuru ụkwụ ya. Ma mgbe a ga-edoworị ihe niile nokpuru ya, mgbe ahụ, Ọkpara ahụ nonwe ya ga-edokwa onwe ya nokpuru Onye ahụ nke doro ihe niile nokpuru ya, ka Chineke wee bụrụ ihe niile nebe onye ọ bụla nọ. 1 Kọr. 15:25,28 Tupu Jizọs abịa nụwa, ọ bụ onye ọkà ọrụ Chineke, ọ bụkwa ya bụ onye mbụ Chineke kere. Ilu 8:22-31 Mgbe Chineke zitere ya nụwa, o mere uche Chineke mgbe niile. O diri ọnwụnwa kacha taa akpụ, rubekwara Nna ya isi ruo ọnwụ. Jọn 4:34;15:10 Ebe ọ bụ na Ọkpara Chineke rubeere Nna ya isi ruo ọnwụ,Chineke kpọlitere ya nọnwụ, ya alaghachi neluigwe. O mechakwara chie ya Eze nAlaeze eluigwe. Ọrụ 2:32-36 Ugbu a Kraịst Jizọs bụ Eze, Chineke nyere ya ọrụ pụrụ iche ọ ga-arụ, ya bụ, iduru ọtụtụ ndị mmụọ ozi ya dị ike bịa nụwa bibie ma ọchịchị ụmụ mmadụ ma ndị ajọ omume. Ilu 2:21, 22;2 Tesa. 1:6-9;Mkpu. 19:11-21;20:1-3 Noge ahụ, Alaeze Chineke ga-abụ naanị ọchịchị ga na-achị ụwa niile.Mkpu. 11:15.OTÚ ANYỊ SI EGOSI NA ANYỊ GHỌTARA ỌRỤ DỊ MKPA KRAỊST NA-ARỤ8Jizọs Kraịst, bụ Onye Anyị Na-eṅomi, zuru okè. Chineke enyela ya ikike ka ọ na-elekọta anyị. Ọ bụrụ na anyị chọrọ ka ọ na-elekọta anyị nke ọma, anyị kwesịrị ịna-erubere Jehova isi ma na-eso nzukọ ya ụkwụ na ụkwụ.9Ndị mbụ soro ụzọ Jizọs ghọtara ihe Kraịst na-arụ ka nzube Chineke mezuo. Otú ha si gosi na ha ghọtara ya bụ na ha na-arụkọ ọrụ ọnụ, kwerekwa ka Kraịst na-edu ha. Ha mekwara ihe Jizọs si nike mmụọ nsọ gwa ha mee. Ọrụ 15:12-21 Pọl kwuru gbasara otú Ndị Kraịst e tere mmanụ si dịrị notu. Ọ sịrị: Nikwu eziokwu, ka anyị site nịhụya tolite nihe niile nime onye ahụ bụ isi, ya bụ, Kraịst. Ọ bụ site naka ya ka ahụ dum, site nịbụ nke e jikọrọ ọnụ notu, nke e mekwara ka o kwenyekọọ site na nkwonkwo ọ bụla nke na-enye ihe dị mkpa, dị ka ịrụ ọrụ nke akụkụ ahụ nke ọ bụla notu notu si dị nọtụtụ kwesịrị ekwesị, na-eme ka ahụ na-eto eto maka iwuli onwe ya elu nịhụya.Efe. 4:15, 16.10E nwere akụkụ dị iche iche nahụ mmadụ. Otú ahụ ka e nwekwara ndị dị iche iche nọgbakọ Ndị Kraịst, ya bụ, ndị e tere mmanụ na ndị so natụrụ ọzọ. Ọ bụrụ na mmadụniile nọ nọgbakọ ana-erubere Kraịst isi ma na-emekọ ihe ọnụ, ọtụtụ ndị ga na-abata nọgbakọ, onye ọ bụla ga na-ahụkwa ibe ya nanya nihi na ịhụya bụ ihe nkekọ zuru okè nke ịdị notu.Jọn 10:16;Kọl. 3:14;1 Kọr. 12:14-26.11Ihe ndị na-eme nụwa ugbu a na-emezu amụma ndị e buru na Baịbụl. Ha na-eme ka o doo onye ọ bụla anya na kemgbe afọ 1914, Jizọs Kraịst abụrụla Eze nAlaeze Chineke. Ọ na-achị ugbu a netiti ndị iro ya. Ọma 2:1-12;110:1, 2 Olee otú nke a si gbasa ndị nọ nụwa ugbu a? Noge na-adịghị anya, Jizọs ga-ebibi ndị iro ya niile, si otú ahụ gosi na ọ bụ ya bụ Eze nke ndị eze na Onyenwenụ kasị ndị nwenụ niile. Mkpu. 11:15;12:10;19:16 Noge ahụ, Jehova ga-azọpụta ndị nọ naka nri Kraịst, nke bụ ihe o kwuru na ya ga-eme mgbe Adam na Iv nupụchaara ya isi. Mat. 25:34 Obi dị anyị ụtọ na anyị aghọtala ọrụ Kraịst na-arụ ka nzube Chineke mezuo. Ka anyị niile gbasie mbọ ike na-adị notu ma kwe ka Kraịst na-edu anyị nozi ọma anyị na-ekwusa nụwa niile noge ikpeazụ a.3 Na-echetanụ Ndị Na-edu Ndú nEtiti UnuỌ BỤ Pọl kwuru ihe a e ji mere isiokwu. Ihe a o kwuru dị náNdị Hibru 13:7. Malite na Pentikọst afọ 33, ndịozi Jizọs Kraịst kwesịrị ntụkwasị obi na-edu ndú nọgbakọ Ndị Kraịst. Ọ bụ ha bụ òtù na-achị isi noge ahụ. Ọ bụkwa ha na-ahazi ihe a na-akụziri ọgbakọ Ndị Kraịst a malitere ọhụrụ. Ọrụ 6:2-4 Ma nihe dị ka afọ 49, ọ bụghịzi naanị ndịozi Jizọs bụ òtù na-achị isi. Mgbe e kpebiri ihe a ga-eme nokwu gbasara ibi úgwù, ọ bụzi ndịozi na ndị okenye nọ na Jeruselem bụ òtù na-achị isi. Ọrụ 15:1, 2 Ọ bụ ha na-agwa Ndị Kraịst nọ nọgbakọ niile ihe ha ga na-eme. Otú ha si eme ya bụ na ha na-edegara ọgbakọ niile akwụkwọ ozi. Akwụkwọ ozi ndị a gbara ọgbakọ ndị ahụ ume, meekwa ka ha na-ekwu otu ihe ma na-eme otu ihe. Ụmụnna ndị nọ nọgbakọ ndị ahụ mere ihe òtù na-achị isi gwara ha. Jehova gọzikwara ha ma mee ka ọtụtụ ndị bata nọgbakọ.Ọrụ 8:1,14, 15;15:22-31;16:4, 5;Hib. 13:17.2Mgbe ndịozi Jizọs nwụchara, ụfọdụ ndị malitere ịkụzi ihe na-abụghị eziokwu nọgbakọ, mechaakwa pụọ nọgbakọ. 2 Tesa. 2:3-12 Jizọs ji ọka wit na ata mee ihe atụ banyere ya. Nihe atụ a, ọka wit nọchiri anya Ndị Kraịst e tere mmanụ, ata anọchie anya Ndị Kraịst adịgboroja. A hapụrụ ọka wit na ata ahụ ka ha tokọọ ruo noge owuwe ihe ubi, ya bụ, nọgwụgwụ nke usoro ihe a. Ha tokọrọ ruo ọtụtụ narị afọ. Mat. 13:24-30,36-43 Noge ahụ, Ndị Kraịst e tere mmanụ nọ iche iche ma na-erubere Jizọs isi. Ma e nweghị òtù na-achị isi, e nweghịkwa ndị Jizọs họpụtara nụwa kaha na-eduzi ndị na-eso ụzọ ya noge ahụ. Mat. 28:20 Ma, Jizọs kwuru na ihe ga-agbanwe noge owuwe ihe ubi.3O nwere otu ajụjụ dị mkpa Jizọs jụrụ. Ọ jụrụ, sị: Ònye nezie bụ ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche? O ji ajụjụ a bido ihe atụ o mere banyere otu nime ihe ndị a ga-eji mara ọgwụgwụ usoro ihe a. Mat. 24:3,42-47 Jizọs kwuru na ohu a kwesịrị ntụkwasị obi ga na-enye ndị Chineke nri, ya bụ, ha ga na-akụziri ha Okwu Chineke noge kwesịrị ekwesị. Noge ndịozi, ọ bụ ụmụ nwokeole na oleka Jizọs si naka ha kụziere ndị niile na-eso ụzọ ya ihe. O sighị naka otu onye. Otú ahụ ka ọ dịkwa noge ọgwụgwụ a. Ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi Jizọs si naka ya na-akụziri Ndị Kraịst ihe bụ ụmụ nwoke ole na ole, ọ bụghị otu onye.ỊMATA ONYE BỤ OHU AHỤ KWESỊRỊ NTỤKWASỊ OBI, ONYE NWEKWARA UCHE4Ònye ka Jizọs họpụtara inye ndị na-eso ụzọ ya nri? O doro anya na ọ bụ Ndị Kraịst e tere mmanụ nọ nụwa. Baịbụl kpọrọ ha òtù ndị nchụàjà bụ ndị eze. A gwara ha ka ha kwusaa nebe niile ịdị mma nke onye ahụ kpọpụtara ha nọchịchịrị wee kpọba ha nìhè ya dị ebube. 1 Pita 2:9;Mal. 2:7;Mkpu. 12:17 Ọ bụ ndịniilee tere mmanụ nọ nụwa bụ ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi? Mba. Mgbe Jizọs rụrụ ọrụ ebube mee ka obere nri e nwere mụbaa, o nyere ya ndị na-eso ụzọ ya, ndị na-eso ụzọ ya ekesaziere ya ìgwè mmadụ ruru ihe dị ka puku ụmụ nwoke ise, nagụnyeghị ụmụ nwaanyị na ụmụaka. Mat. 14:19 O si naka mmadụ ole na ole nye ọtụtụ ndị nri. O sikwa otú ahụ enye ndị Chineke nri taa, ya bụ, na-akụziri ha Okwu Chineke.5Nihi ya, onye ahụ na-elekọta ụlọ, onye kwesịrị ntụkwasị obi, nke nwere uche, bụ mmadụ ole na ole nime ụmụnna nwoke e tere mmanụ. Ọ bụ ha na-akwadebeihe a na-akụziri ọgbakọ dị iche iche noge ọnụnọ Kraịst. Luk 12:42 Kemgbe oge ikpeazụ a, ụmụnna ndị ahụ e tere mmanụ, ndị bụ ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche, na-eje ozi nisi ụlọ ọrụ anyị. Taa, ọ bụ ha bụ Òtù Na-achị Isi nke Ndịàmà Jehova.6Kraịst si naka ha na-akụziri anyị otú amụma ndị dị na Baịbụl si na-emezu, na-akụzikwara anyị otú anyị nwere ike isi na-eme ihe Baịbụl kwuru noge ọ bụla. Ha na-esi naka ọgbakọ dị iche iche nke Ndịàmà Jehova na-akụzi ihe ndị a. Aịza. 43:10;Gal. 6:16 Noge a na-ede Baịbụl, ọ bụ ohu a tụkwasịrị obi na-elekọta ụlọ nna ya ukwu. Otú ahụ ka ọ dịkwa ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche. Ọ bụ ha ka e nyere ọrụ ilekọta ihe niile Jizọs nwere nụwa. Ụfọdụ nime ihe ndị ahụ bụ ego na ihe ndị ọzọ nzukọ a nwere, ozi ọma anyị na-ekwusa, ihe ndị a na-akụzi ná mgbakọ, ibipụta akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl, na ịhọpụta ndị okenye ka ha na-arụ ọrụ dị iche iche ná nzukọ a. Ihe ndị a niile na-abara ezinụlọ Jizọs uru.Mat. 24:45.7Ole ndị bụ ezinụlọ a? Ha bụ ndị a na-enye nri. Noge mbụ, ọ bụ naanị Ndị Kraịst e tere mmanụ bụ ezinụlọ a. Ma ka oge na-aga, oké ìgwè mmadụ ndị so natụrụ ọzọ ahụ bịara soro nezinụlọ a. Jọn 10:16 Ma ndị e tere mmanụ ma ndị so natụrụ ọzọ ahụ na-eri nri ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi na-ewepụta.8Mgbe Jizọs ga-abịa ikpe ndị ajọ omume ikpe na ibibi ha noge oké mkpagbu, ọ ga-eme ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi onye na-elekọta ihe niile o nwere. Mat. 24:46, 47 Ndị bụ ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi ga-aga eluigwe. Hana ndị ọzọ so notu narị puku na puku iri anọ na puku anọ ga-eso Kraịst chịa neluigwe. Ha gachaa eluigwe, a gaghịzi enwe ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche nụwa. Ma, Jehova na Jizọs ga-ahọpụta ndị ga-abụ ndị isi, si naka ha na-agwa ndị Alaeze Mesaya ga-achị nụwa ihe ha ga na-eme.Ọma 45:16.GỊNỊ MERE ANYỊ GA-EJI NA-ECHETA NDỊ NA-EDU NDÚ?9E nwere ọtụtụ ihe mere anyị ga-eji na-echeta ndị na-edu ndú ma na-erubere ha isi. Ma, olee uru ọ ga-abara anyị? Pọl onyeozi kwuru, sị: Ha na-eche mkpụrụ obi unu nche dị ka ndị ga-aza ajụjụ; ka ha wee jiri ọṅụ na-eme nke a, ọ bụghị ịsụ ude, nihi na nke a ga-emebiri unu ihe. Hib. 13:17 Anyị kwesịrị ịna-erubere ndị na-edu ndú ná nzukọ Jehova isi nihi na ha na-enyere anyị aka ka anyị na Chineke dịrị ná mma nakwa ka ihe gaziere anyị.10Pọl onyeozi kwuru ná1 Ndị Kọrịnt 16:14, sị: Ka ihe niile unu na-eme bụrụ nịhụya. Ndị na-edu ndú ná nzukọ Jehova hụrụ anyị nanya. Ọ bụ ya mere ha ji eme mkpebi na-abara anyị uru. Baịbụl kwuru gbasara ịhụya ná1 Ndị Kọrịnt 13:4-8, sị: Ịhụya nwere ogologo ntachi obi na obiọma. Ịhụya adịghị ekwo ekworo, ọ dịghị etu ọnụ, ọ dịghị afụli onwe ya elu, ọ dịghị akpa àgwà na-ekwesịghị ekwesị, ọ dịghị achọ ọdịmma nke ya, ọ dịghị abụ nke a kpasuru iwe. Ọ dịghị agụkọ ihe ọjọọ. Ọ dịghị aṅụrị ọnụ nihi ajọ omume, kama ọ na-eso eziokwu aṅụrị ọṅụ. Ọ na-edi ihe niile, na-ekwere ihe niile, na-enwe olileanya ihe niile, na-atachi obi nihe niile. Ịhụya adịghị ada ada. Ebe ọ bụ na ndị na-edu ndú ná nzukọ Jehova na-eme mkpebi ndị na-abara anyị uru nihi na ha hụrụ anyị nanya, anyị kwesịrị iji obi anyị niile na-eme ihe ha gwara anyị. Anyị kwesịkwara ịghọta na ọ bụ Jehova na-eji ha agwa anyị ihe ndị ahụ nihi na ọ hụrụ anyị nanya.Anyị kwesịrị ịna-erubere ndị na-edu ndú ná nzukọ Jehova isi ka anyị na Chineke nwee ike ịdị ná mma11Jehova ji ụmụ mmadụ na-ezughị okè na-eduzi nzukọ ya taa otú o mere noge ndịozi. Tupu oge ndịozi, Jehova jikwa ndị na-ezughị okè mezuo nzube ya. Noa rụrụ ụgbọ, kọọkwara ndị mmadụ banyere mbibi Chineke chọrọ ibibi ndị ajọ omume noge ahụ. Jen. 6:13, 14,22;2 Pita 2:5 Jehova họpụtara Mozis ka o duru ụmụ Izrel pụta nala Ijipt. Ọpụ. 3:10 O ji mmụọ nsọ ya duzie ụmụ mmadụ na-ezughị okè, ha edee Baịbụl. 2 Tim. 3:16;2 Pita 1:21 Nagbanyeghị na ọ bụ ụmụ mmadụ na-ezughị okè ka Jehova ji na-eduzi ozi ọma anyị na-ekwusa, anyị ekwesịghị inyo ihe ọ bụla nzukọ Jehova gwara anyị enyo. Kama, obi kwesịrị isi anyị ike nihi na anyị ma na ihe niile nzukọ a merela agaraghị enwe isi ma a sị na Jehova anaghị akwado ya. Kemgbe ọtụtụ afọ, ihe ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi merela egosila na ọ bụ mmụọ nsọ na-edu ha nagbanyeghị nsogbu ndị tara akpụ bịaara ha. Jehova agọziela nzukọ ya nke ukwuu. Nihi ya, anyị kwesịrị iji obi anyị niile na-akwado nzukọ Jehova ma na-eme ihe a na-agwa anyị.OTÚ ANYỊ SI EGOSI NA ANYỊ NA-AKWADO JEHOVA NA NZUKỌ YA12Ndị okenye na ndị ohu na-eje ozi na-egosi na ha na-akwado Jehova na nzukọ ya ma ha na-arụ ọrụ ha nke ọma nọgbakọ. Ọrụ 20:28 Ebe anyị niile bụ ndị na-ekwusa ozi ọma Alaeze Chineke, anyị ji obi anyị niile ekwusa ozi ọma nụlọ nụlọ, na-aga nletaghachi ma na-amụrụ ndị mmadụ Baịbụl. Mat. 24:14;28:19, 20 Ka anyị nwee ike ịmụta ihe nihe ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi na-akụziri anyị, anyị kwesịrị ịna-akwadebe ihe a ga-amụ nọmụmụ ihe tupu anyị agawa. Anyị kwesịkwara ịna-aga mgbakọ anyị dị iche iche. Ọmụmụ ihe na mgbakọ anyị na-aga na-eme ka anyị na-agbarịta ibe anyị ume.Hib. 10:24, 25.13Ọ bụrụ na anyị ejiri ihe ndị anyị nwere na-akwado nzukọ Jehova, ọ na-egosi na anyị na-eme ihe nzukọ a na-agwa anyị. Ilu 3:9, 10 Ọ bụrụkwa na anyị ahụ ụmụnna anyị ndị ihe na-esiri ike, anyị na-agbatara ha ọsọ enyemaka ozugbo. Gal. 6:10;1 Tim. 6:18 Ihe mere anyị ji eme ya bụ na anyị hụrụ ha nanya. Anyị na-adị njikere mgbe niile inyere ụmụnna anyị aka nihi na ọ bụ ụzọ anyị si egosi Jehova na nzukọ ya na obi dị anyị ụtọ maka ihe ha na-emere anyị.Jọn 13:35.14Otú ọzọ anyị si egosi na anyị na-akwado nzukọ Jehova bụ ịna-eme ihe a na-agwa anyị. Otú anyị nwere ike isi mee ya bụ ime ihe ndị okenye na ndị nlekọta sekit na-agwa anyị. Ụmụnna ndị a so ná ndị na-edu ndú Baịbụl kwuru ka anyị na-erubere isi. Hib. 13:7,17 Ọ bụrụgodị na anyị aghọtachaghị ihe mere ha ji sị anyị mee ihe ụfọdụ, anyị ma na ihe ndị ahụ ga-abara anyị uru ma anyị mee ha. Jehova na-agọzikwa anyị nihi na anyị na-eme ihe nzukọ ya na Okwu ya na-akụziri anyị. Ihe ndị a anyị na-eme na-egosikwa na anyị na-erubere Nna anyị ukwu bụ Jizọs Kraịst isi.15Nke bụ eziokwu bụ na e nwere ọtụtụ ihe mere anyị kwesịrị iji na-eme ihe ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche, na-agwa anyị. Setan, bụ onye na-achị ụwa a, na-eme ike ya niile iji hụ na e mebiri aha Jehova na nzukọ ya. 2 Kọr. 4:4 Ekwela ka Setan kpara gị aka. 2 Kọr. 2:11 Ọ ma na o nwere naanị oge dị mkpirikpi tupu a tụba ya nabis. Nihi ya, ọ na-agbalịsi ike ime ka ọtụtụ ndị na-efe Jehova kwụsị ife ya. Mkpu. 12:12 Ka anyị niile gbaa mbọ bịarukwuo Jehova nso nagbanyeghị ihe niile Setan na-eme ka anyị kwụsị ife Jehova. Ka anyị niile tụkwasị Jehova obi, tụkwasịkwa ndị o ji na-eduzi nzukọ ya taa obi. Ọ bụrụ na anyị emee otú ahụ, anyị ga-adị notu nụwa niile.4 Otú E Si Ahazi Ọgbakọ na Otú E Si Eduzi YaNAKWỤKWỌ ozi mbụ Pọl onyeozi degaara ndị Kọrịnt, ọ gwara ha otu ihe dị mkpa banyere Chineke. O kwuru, sị: Chineke abụghị Chineke nke aghara, kama nke udo. Ọ gwakwara ha gbasara ọmụmụ ihe Ndị Kraịst, sị: Ka e mee ihe niile nụzọ kwesịrị ekwesị nakwa nusoro.1 Kọr. 14:33,40.2Ná mbido mbido akwụkwọ ozi ahụ, Pọl onyeozi gwara ọgbakọ Kọrịnt ihe ha ga-eme gbasara esemokwu ha nwere. Ọ gwara ha ka ha na-ekwu otu ihe nakwa ka ha dị notu nụzọ kwesịrị ekwesị notu obi na notu echiche. 1 Kọr. 1:10, 11 Ọ gwakwara ha ihe ha ga-eme banyere nsogbu ndị ọzọ mere ka udo ghara ịdị nọgbakọ ha. Pọl ji ahụ mmadụ meere ha ihe atụ. Ọ gwara ha na ha kwesịrị ịdị notu ma na-emekọ ihe ọnụ otú akụkụ ahụ dị iche iche si eme. Ọ gwara Ndị Kraịst niile ka ha na-ahụ ibe ha nanya ma na-enyere ibe ha aka nagbanyeghị ọrụ onye ọ bụla nime ha na-arụ nọgbakọ. 1 Kọr. 12:12-26 Tupu Ndị Kraịst enwee ike ịrụkọ ọrụ ọnụ otú ahụ Pọl kwuru, a ga-ahazi ha ahazi.3Ma olee otú e kwesịrị isi ahazi ọgbakọ Ndị Kraịst? Ònye ga-ahazi ya? Olee otú ihe ga-esi na-aga na ya? Ole ndị ga na-edu ndú na ya? Baịbụl ga-enyere anyị aka ịza ajụjụ ndị a nke ọma.1 Kọr. 4:6.A HAZIRI YA OTÚ CHINEKE CHỌRỌ4A malitere ọgbakọ Ndị Kraịst nụbọchị Pentikọst afọ 33. Olee otú e si hazie ọgbakọ a? A haziri ya ma duzieya otú Chineke chọrọ. Ihe Baịbụl kọrọ merenụ na Jeruselem nihe fọrọ obere ka ọ bụrụ puku afọ abụọ gara aga gosiri neziokwu na ọ bụ Chineke malitere ọgbakọ Ndị Kraịst. Ọrụ 2:1-47 Ọ bụ ụlọ Chineke wuru, bụrụkwa ezinụlọ ya. 1 Kọr. 3:9;Efe. 2:19 Otú e si ahazi ọgbakọ Ndị Kraịst taa na otú e si eduzi ya adịghị iche notú e si mee ya noge ndịozi.Otú e si ahazi ọgbakọ Ndị Kraịst taa na otú e si eduzi ya adịghị iche notú e si mee ya noge ndịozi5Nụbọchị a malitere ọgbakọ Ndị Kraịst noge ndịozi, ha dị ihe dị ka otu narị mmadụ na iri abụọ. Chineke wụkwasịrị ha niile mmụọ ya iji mezuo ihe e kwuru naJoel 2:28, 29. Ọrụ 2:16-18 Nụbọchị ahụkwa, e mere ihe dị ka puku mmadụ atọ baptizim, ha abata nọgbakọ. Ha nabatara ihe ndị a kụziiri ha banyere Kraịst, nọrọkwa na-ege ntị nozizi ndịozi. Ka oge na-aga, Jehova nọkwa na-atụkwasịrị ọgbakọ Ndị Kraịst kwa ụbọchị ndị a na-azọpụta.Ọrụ 2:41, 42,47.6Otú ọtụtụ ndị si bata nọgbakọ dị na Jeruselem mere ka nnukwu onye nchụàjà ndị Juu jiri iwe kwuo na ndị na-eso ụzọ Jizọs emeela ka ozizi ha jupụta Jeruselem. Ọtụtụ ndị nchụàjà ndị Juu so ná ndị ahụ batara ọhụrụ nọgbakọ.Ọrụ 5:27, 28;6:7.7Jizọs kwuru, sị: Unu ga-abụkwa ndị àmà m ma na Jeruselem ma na Judia dum nakwa na Sameria, ruokwa nebe kasị anya nụwa. Ọrụ 1:8 Ihe a o kwuru mechara mee. Mgbe e gbuchara Stivin, a malitere ịkpagbu ndị na-eso ụzọ Jizọs nọ na Jeruselem, ọtụtụ nime ha agbaga Judia na Sameria. Ma ebe ọ bụla ha ruru, ha nọ na-ekwusa ozi ọma, ọtụtụ ndị ghọkwara ndị na-eso ụzọ Jizọs. Ụfọdụ ndị Sameria sokwa na ha. Ọrụ 8:1-13 E mechakwara zie ndị ọzọ na-abụghị ndị Juu ozi ọma, ụfọdụ nime ha abatakwa nọgbakọ. Ọrụ 10:1-48Ozi ọma a ndị na-eso ụzọ Jizọs ziri nebe dị iche iche mere ka ọtụtụ ndị ghọọ ndị na-eso ụzọ Jizọs, meekwa ka e hiwe ọgbakọ nobodo ndị ọzọ na-abụghị Jeruselem.Ọrụ 11:19-21;14:21-23.8Gịnị na gịnị ka e mere iji hazie ọgbakọ ọhụrụ ndị a ma na-eduzi ha otú Chineke chọrọ? Chineke ji mmụọ ya mee ka a họpụta ndị okenye ga na-elekọta ha. Pọl na Banabas họpụtara ndị okenye nọgbakọ dị iche iche ha letara mgbe ha na-eje ozi ala ọzọ nke mbụ ha. Ọrụ 14:23 Luk kọrọ banyere nnọkọ Pọl na ndị okenye nọ nọgbakọ Efesọs nwere. Pọl gwara ha, sị: Na-elezinụ onwe unu na ìgwè atụrụ ahụ dum anya, nke mmụọ nsọ họpụtara unu ka unu bụrụ ndị na-elekọta ya, ka unu na-azụ ọgbakọ Chineke dị ka atụrụ, nke o ji ọbara Ọkpara ya zụta. Ọrụ 20:17,28 Ihe mere e ji họpụta ndị okenye ndị ahụ bụ na ha ruru ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru e ji ama ndị okenye. 1 Tim. 3:1-7 Pọl nyekwara Taịtọs ikike ka ọ họpụta ndị okenye nọgbakọ Krit.Taị. 1:5.9Ka a na-ehiwe ọgbakọ ndị ọhụrụ, ndịozi na ndị okenye nọ na Jeruselem nọgidere na-elekọta ọgbakọ niile. Ọ bụ ha bụ òtù na-achị isi e nwere noge ahụ.10Nakwụkwọ ozi Pọl onyeozi degaara Ndị Kraịst nọ nọgbakọ Efesọs, ọ gwara ha na ọ bụrụ na ha ana-akpa àgwà e ji mara ndị mmụọ nsọ na-achị, ha ga-adị notu, na-emekwa ihe onyeisi ha bụ Jizọs Kraịst kwuru. Ọ gwakwara ha ka ha na-adị umeala nobi nakwa kaha na-adị nudo ma na-emekọ ihe ọnụ. Efe. 4:1-6 O kwuziri ihe e derenAbụ Ọma 68:18ma kọwaa na otú Jehova si na-eme ihe e dere ebe ahụ bụ na ọ na-ahọpụta ụmụnna nwoke ndị ruru eru ka ha bụrụ ndịozi, ma ọ bụ ndị amụma, ma ọ bụ ndị ozizi, ma ọ bụ ndị na-ekwusa ozi ọma, ma ọ bụkwanụ ndị ọzụzụ atụrụ. Ụmụnna ndị a bụ onyinye si naka Jehova. Ọ bụkwa ha ka Jehova ji mee ka okwukwe ụmụnna sie ezigbo ike noge ahụ.Efe. 4:7-16.OTÚ E SI HAZIE ỌGBAKỌ NOGE NDỊOZI KA E SI AHAZI YA TAA11Noge anyị a, a haziri ọgbakọ niile nke Ndịàmà Jehova otú e si hazie ya noge ndịozi. Ọ bụ ya mere Ndịàmà Jehova ji dịrị notu nụwa niile. Ọ bụkwa Ndị Kraịst e tere mmanụ ka e ji malite ya. Zek. 8:23 Ma, onye na-eme ka ihe a niile nwee isi bụ Jizọs Kraịst. O kwuru na ya ga-anọnyere ndị na-eso ụzọ ya e tere mmanụ ụbọchị niile ruo ọgwụgwụ usoro ihe a. Ọ na-emekwa ihe a o kwuru. Ndị na-abata nọgbakọ a bụ ndị e ziri ozi ọma banyere Chineke, ha ejiri obi ha niile nyefee Jehova onwe ha, e mee ha baptizim, ha aghọọ ndị na-eso ụzọ Jizọs. Mat. 28:19, 20;Mak 1:14;Ọrụ 2:41 Ha kwetara na Jizọs Kraịst, bụ onye ọzụzụ atụrụ ọma, bụ Onyeisi ọgbakọ Ndị Kraịst. Ndị nọ nọgbakọ Ndị Kraịst a bụ ndị e tere mmanụ na atụrụ ọzọ. Jọn 10:14,16;Efe. 1:22, 23 Ha niile bụ otu ìgwè atụrụ ma dịrị notu. Ihe mere ha ji dịrị notu bụ na ha ji obi ha niile na-erubere Kraịst, bụ Onyeisi ha, isi ma na-eme ihe ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche, na-agwa ha. Ka anyị jiri obi anyị niile na-atụkwasị ohu a Kraịst họpụtara obi.Mat. 24:45.URU ỤLỌ ỌRỤ DỊ ICHE ICHE NZUKỌ JEHOVA JI ARỤ ỌRỤ BARA12Nzukọ a enweela ụlọ ọrụ dị iche iche ha ji arụ ọrụ, bụ ndị na-enyere ha aka ịkụziri nzukọ Jehova ihe noge kwesịrị ekwesị nakwa ime ka e kwusaa ozi ọma Alaeze Chineke tupu ọgwụgwụ ụwa a eruo. Ná mba ọ bụla e nwere ụlọ ọrụ ndị a, iwu mba ahụ kwadoro ha. Ụlọ ọrụ ndị a na-arụkọkwa ọrụ ọnụ. Ha na-enye aka eme ka ozi ọma anyị na-ezi nụwa niile na-aga were were.OTÚ E SI AHAZI ALAKA ỤLỌ ỌRỤ13Mgbe ọ bụla e hiwere alaka ụlọ ọrụ, a na-ahọpụta Kọmitii Alaka ga na-ahazi ozi ọma nobodo ahụ e nwere ya ma ọ bụ nobodo ndị ọzọ alaka ụlọ ọrụ ahụ na-elekọta. Ndị na-eso na kọmitii a na-abụ ndị okenye atọ ma ọ bụ karịa. Otu nime ha na-abụ onye na-ahaziri Kọmitii Alaka ọrụ.14Alaka ụlọ ọrụ na-ahazi ọgbakọ ndị ha na-elekọta na sekit na sekit. Ihe na-ekpebi ọgbakọ ole ga-adị notu sekit bụ ebe ha dị, asụsụ ha ji amụ ihe nakwa ọgbakọ ole alaka ụlọ ọrụ ahụ na-elekọta. A na-ahọpụta onye nlekọta sekit ga na-aga eleta ọgbakọ ọ bụla dị na sekit ya. A na-ede ihe onye nlekọta sekit na-arụ nakwụkwọ ozi alaka ụlọ ọrụ na-edegara ndị nlekọta sekit.15Ọgbakọ niile na-eme ihe niile otú nzukọ a si hazie ya nihi na ọ na-abara mmadụ niile nọ nọgbakọ uru. Obi dị ha ụtọ maka ndị okenye a na-ahọpụta ka ha na-elekọta alaka ụlọ ọrụ ma ọ bụ sekit dị iche iche, ma ọ bụkwanụ ọgbakọ dị iche iche. Ọ bụ ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche, na-akụziri ọgbakọ niile Okwu Chineke noge kwesịrị ekwesị. Ndị so nohu ahụtaa na-erubere Kraịst isi mgbe niile, na-eme ihe Baịbụl kwuru ma na-ekwe ka mmụọ nsọ na-edu ha. Ọ bụrụ na anyị niile agbaa mbọ dịrị notu, ọ ga-abara anyị uru otú ahụ ọ baara Ndị Kraịst noge ndịozi. Ọ ga-eme ka ọgbakọ dị iche iche dị ike nokwukwe, meekwa ka anyị na-amụba nọnụ ọgụgụ site nụbọchị ruo nụbọchị.Ọrụ 16:5.5 Ndị Nlekọta A Họpụtara Ka Ha Na-azụ Ìgwè Atụrụ ChinekeNOGE Jizọs na-eje ozi ya nụwa, o mere ihe ndị gosiri na ọ bụ onye ọzụzụ atụrụ ọma. Jọn 10:11 Mgbe ọ hụrụ ìgwè mmadụ na-eso ya, o nwere ọmịiko nebe ha nọ, nihi na a gbara ha akpụkpọ, na-achụsakwa ha, dị ka atụrụ na-enweghị onye na-azụ ha. Mat. 9:36 Pita na ndịozi ndị ọzọ mụtara ihe nihe a Jizọs mere. Ha ghọtara na Jizọs dị nnọọ iche ná ndị ọzụzụ atụrụ Izrel obi tara mmiri. Ndị ọzụzụ atụrụ a hapụrụ atụrụ Chineke, ha ana-akpagharị nenweghị onye na-akụziri ha okwu Chineke. Ezik. 34:7, 8 Otú Jizọs si kụziere atụrụ Chineke ihe ma lekọta ha, nwụọkwa maka ha, kụziiri ndịozi ya otú ha ga-esi nyere ndị nwere okwukwe aka ka ha laghachikwuru Jehova, bụ onye ọzụzụ atụrụ na onye nlekọta nke mkpụrụ obi ha.1 Pita 2:25.2Notu oge Jizọs na-agwa Pita okwu, ọ gwara ya ka ọ na-azụ atụrụ Chineke ma na-elekọta ha nke ọma. Jọn 21:15-17 O doro anya na ihe a ọ gwara Pita ruru Pita nobi nke na o mechara gwa ndị okenye nọ nọgbakọ Ndị Kraịst, sị: Na-azụnụ ìgwè atụrụ Chineke nke unu na-elekọta, ọ bụghị ná mmanye, kama jirinụ obi unu na-azụ ha; ọ bụghị nihi na unu hụrụ uru aghụghọ nanya, kama nịnụ ọkụ nobi; ọ bụghịkwa ime ndị bụ ihe nketa nke Chineke dị ka ọ bụ unu nwe ha, kama ghọọrọnụ ìgwè atụrụ ahụ ihe nlereanya. 1 Pita 5:1-3 Ndị okenye e nwere nọgbakọ taa na-eme ihe a Pita kwuru. Ha na-eṅomi Jizọs, na-eji obi ha niile ejere Jehova ozi. Ha si otú ahụ na-egosi atụrụ Chineke ihe ha kwesịrị ịna-eme nozi Jehova.Hib. 13:7.Dị ka Jizọs, ndị okenye na-eji obi ha niile ejere Jehova ozi, si otú ahụ na-egosi atụrụ Chineke ihe ha kwesịrị ịna-eme nozi Jehova3Obi kwesịrị ịtọ anyị ụtọ na Chineke ji mmụọ nsọ ya họpụta ndị okenye na-elekọta ọgbakọ. Otú ha si elekọta anyị na-abara anyị ezigbo uru. Dị ka ihe atụ, ndị okenye na-agba anyị ume ma na-elekọta onye ọ bụla nime anyị. Nizu ọ bụla, ha na-akụziri anyị ihe nke ọma nọmụmụ ihe. Ihe a ha na-akụziri anyị na-eme ka okwukwe anyị sikwuo ike. Rom 12:8 Mbọ ha na-agba ka ndị nduhie ghara imebi okwukwe anyị na-eme ka obi na-eru anyị ala. Aịza. 32:2;Taị. 1:9-11 Otú ha si agachi ozi ọma anya na-emekwa ka anyị na-agachi ozi ọma anya. Hib. 13:15-17 Jehova ji ndị okenye eme ka okwukwe ndị niile nọ nọgbakọ na-esikwu ike. Baịbụl kpọrọ ndị okenye a onyinye nụdị mmadụ.Efe. 4:8,11, 12.IHE A CHỌRỌ NAKA NDỊ GA-ABỤ OKENYE4Ka e nwee ike ilekọta ọgbakọ nke ọma, ndị a ga-ahọpụta ka ha bụrụ ndị okenye kwesịrị iru eru otú Okwu Chineke kwuru. Ọ bụ naanị mgbe ha ruru ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru ka e nwere ike ịsị na e ji mmụọ nsọ họpụta ha. Ọrụ 20:28 Ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru a ga-elekwasị anya na ha họpụta ụmụnna nwoke ka ha bụrụ ndị okenye abụghị obere ihe nihi na ndị okenye nwere ọrụ ndị dị mkpa ha na-arụ. Ma, ọ bụrụ na nwanna nwoke hụrụ Jehova nanya neziokwu ma chọọ ka Jehova jiri ya rụọ ọrụ nọgbakọ, ọ ga-emeli ihe ndị ahụ. Ndị okenye kwesịrị ịbụ ndị ọ ga-abụ a hụ otú ha si ebi ndụ, a mara na ha na-eme ihe Baịbụl kwuru.Ka e nwee ike ilekọta ọgbakọ nke ọma, ndị a ga-ahọpụta ka ha bụrụ ndị okenye kwesịrị iru eru otú Okwu Chineke kwuru5Nakwụkwọ ozi mbụ Pọl onyeozi degaara Timoti nakwa nakwụkwọ ozi o degaara Taịtọs, o kwuru ihe nwanna nwoke ga-eme tupu a họpụta ya ịbụ okenye. Baịbụl kwuru na1 Timoti 3:1-7,sị: Ọ bụrụ na onye ọ bụla na-agbalị ka o ruo eru ịbụ onye nlekọta, agụụ ezi ọrụ na-agụ ya. Ya mere, onye nlekọta kwesịrị ịbụ onye a na-apụghị ikwujọ ekwujọ, di nke otu nwunye, onye na-emeru ihe nókè, onyeuche ya zuru okè, onye na-eme ihe nusoro, onye na-ele ọbịa, onye ruru eru izi ihe, ọ bụghị onye aṅụrụma nke na-ese okwu, ọ bụghị onye na-eti mmadụ ihe, kama onye nwere ezi uche, ọ bụghị onye nwere mmụọ ịlụ ọgụ, ọ bụghị onye hụrụ ego nanya, o kwesịrị ịbụ onye na-elekọta ezinụlọ ya nke ọma, onye nwere ụmụ na-edo onwe ha nokpuru ya, ndị na-eji ihe akpọrọ ihe; nezie, ọ bụrụ na onye ọ bụla amaghị otú ọ ga-esi lekọta ezinụlọ nke ya, olee otú ọ ga-esi lekọta ọgbakọ Chineke? ọ bụghị onye chegharịrị ọhụrụ, ka o wee ghara ịbụ onye nganga ga-afụli elu, o wee daba nikpe a mara Ekwensu. O kwesịkwara ịbụ onye ndị nọ nèzí na-agbara akaebe dị mma, ka o wee ghara ịdaba ná nkọcha na nọnyà Ekwensu.6Pọl gwara Taịtọs, sị: Ihe mere m ji hapụ gị na Krit bụ ka i nwee ike idozi ihe gahiere agahie, ka i nweekwa ike ịhọpụta ndị okenye nobodo dị iche iche, dị ka m nyere gị niwu; ọ bụrụ na e nwere nwoke ọ bụla a na-adịghị ebo ebubo, di nke otu nwunye, onye nwere ụmụ kwere ekwe ndị a na-adịghị ebo ebubo na ha na-ebi ndụ ịla niyi, ndị na-adịghịkwa isi ike. Nihi na onye nlekọta, dị ka onye na-elekọta ezinụlọ Chineke, aghaghị ịbụ onye a na-adịghị ebo ebubo, onye na-adịghị ekwesi olu ike, onye na-adịghị ewe iwe ọsọ ọsọ, ọ bụghị onye aṅụrụma nke na-ese okwu, ọ bụghị onye na-eti mmadụ ihe, ọ bụghị onye ji anyaukwu achọ inweta uru aghụghọ, kama ọ bụ onye na-ele ọbịa, onye hụrụ ezi ihe nanya, onye uche ya zuru okè, onye ezi omume, onye na-eguzosi ike nihe, onye nwere njide onwe onye, onye jidesiriokwu ahụ nke kwesịrị ntụkwasị obi ike nihe banyere otú o si eji nkà ezi ihe, ka o wee nwee ike iji ozizi na-enye ezi ndụ na-adụsi ndị mmadụ ọdụ ike, na-adọkwa ndị na-ekwu okwu nke na-emegide okwu ahụ na-enye ezi ndụ aka ná ntị.Taịtọs 1:5-9.7Nagbanyeghị na ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru ụmụnna nwoke ga na-eme a họpụta ha ịbụ okenye abụghị obere ihe, o kwesịghị ime ka ha ghara ịgba mbọ ruo eruo. Ọ bụrụ na ụmụnna ndị a ana-akpa àgwà otú Akwụkwọ Nsọ kwuru ka ndị okenye na-akpa, ọ ga-enyere ụmụnna nọ nọgbakọ aka, ha ana-akpa àgwà ndị ahụ. Pọl kwuru na ihe mere e ji họpụta ndị okenye ndị a bụ onyinye nụdị mmadụ bụ iji na-agbazi ndị nsọ, maka ọrụ ije ozi, maka iwuli ahụ nke Kraịst elu, ruo mgbe anyị niile ga-adị notu nokwukwe nakwa nezi ihe ọmụma banyere Ọkpara Chineke, ruo mgbe anyị ghọrọ dimkpa, ruo mgbe anyị toruru otú Kraịst toruru.Efe. 4:8,12, 13.8Ndị okenyeekwesịghịịbụ ụmụaka ma ọ bụ ndịchegharịrị ọhụrụ.Kama, ha kwesịrị ịbụ ndị ferela Jehova nke ọma ruo ọtụtụ afọ, ndị ma ihe Baịbụl na-ekwu, ndị nwere ike ịkọwa ya nke ọma, nakwa ndị hụrụ ọgbakọ nanya. Ha ga-abụ ndị nwere ike ịkata obi gwa nwanna kpara àgwà ọjọọ okwu, gbaziekwa ya ka ọ ghara imebi ndị ọzọ nọ nọgbakọ. Aịza. 32:2 Ndị okenye kwesịrị ịbụ ndị onye ọ bụla nọ nọgbakọ ma na ha ji ofufe Chineke kpọrọ ihe na ndị ihe gbasara ìgwè atụrụ Chineke na-emetụ nobi.9Onye a ga-ahọpụta ka ọ bụrụ okenye kwesịrị ịbụ onye na-akpa àgwà mgbe ọ bụla ka onye ma ihe. Ọ bụrụ na ọ lụọla nwaanyị, o kwesịrị ịbụdi nke otu nwunyenakwaonye na-elekọta ezinụlọ ya nke ọma.Ọ bụrụ na o nwereụmụ na-edo onwe ha nokpuru ya,ndịna-eji ihe akpọrọ ihe,ndịa na-adịghị ebo ebubo na ha na-ebi ndụ ịlaniyi, ndị na-adịghịkwa isi ike,obi ga-esi ụmụnna ike ịbịakwute ya ka ọ gwa ha ihe ga-enyere ha aka ịna-ebi nke ọma nezinụlọ ha na ịna-akpa àgwà ọma. Okenye kwesịkwara ịbụonye a na-apụghị ikwujọ ekwujọ, onye a na-adịghị ebo ebubo,naonye ndị nọ nèzí na-agbara akaebe dị mma.O kwesịghị ịbụ onye a ga-ebo ebubo na o mere ihe ọjọọ, e mechaa chọpụta na ọ bụ eziokwu. Onye dị otú ahụ ga-emebi aha ọgbakọ. O kwesịghịkwa ịbụ onye a dọrọ aka ná ntị noge na-adịbeghị anya nihi àgwà ọjọọ ọ kpara. O kwesịrị ịbụ onye ndị nọ nọgbakọ ga-eṅomi, obi esiekwa ha ike na ọ ga-enyere ha aka ka ha na-efe Chineke nke ọma.1 Kọr. 11:1;16:15, 16.10Ndị okenye dị otú ahụ na-ejere ụmụnna ha ụdị ozi ndị okenye Izrel jere bụ ndị Baịbụl kwuru na ha bụ ndị maara ihe na ndị nwere uche ma nwee ahụmahụ. Diut. 1:13 Ndị okenye ezughị okè. Ma, ọgbakọ ha na ndị obodo ha maara ha ka ndị na-akpa àgwà ọma na ndị na-atụ egwu Chineke nihi na otú ha si ebi ndụ gosiri na ha na-eme ihe Baịbụl kwuru. Ebe ọ bụ na e nweghị ihe a ga-eji taa ha ụta, ihere anaghị eme ha ikwu okwu nọgbakọ.Rom 3:23.11Ụmụnna nwoke ndị na-agba mbọ ka ha ruo eruo ịbụ ndị okenye kwesịrị ịbụ ndịna-emeru ihe nókèma a bịa notú ha si akpa àgwà na otú ha si emeso ndị ọzọ ihe. Ha ekwesịghị ịbụ ndị na-emefe ihe ókè. Ha kwesịrị ịbụ ndịnwere njide onwe onye.Ha ga na-emeru ihe nókè ma a bịa nihe ndị dị ka iri ihe, ịṅụ ihe, egwuregwu, na ntụrụndụ. Ha na-akpachara anya notú ha si aṅụ mmanya kaa gharaibo ha ebubo na ha na-aṅụ oké mmanya ma ọ bụ na ha bụ ndịaṅụrụma.Onye mmanya ririla ahụ anaghị ejideli onwe ya, ọ gaghịkwa enwe ike ilekọta ọgbakọ nke ọma.12Onye na-elekọta ọgbakọ kwesịrị ịbụonye na-eme ihe nusoro.Ihe ọ pụtara bụ na ọ ga na-ejike nke ọma, na-edoziụlọ ya edozi, na-ahazikwa ihe ndị ọ na-eme kwa ụbọchị ahazi. Ọ naghị egbu oge eme ihe ndị o kwesịrị ime. Ọ na-ama ihe e kwesịrị ime ma hazie otú a ga-esi eme ha. Ọ na-eme ihe otú Chineke kwuru.13Okenye kwesịrị ịbụonye nwere ezi uche.O kwesịrị ịbụ onye ya na ndị okenye ndị ọzọ ga na-arụkọ ọrụ nudo na onye ga na-akwado mkpebi ndị okenye mere. O kwesịrị ịbụ onye ma ihe ọ ga-emeli na ihe ọ na-agaghị emeli. O kwesịghị ịbụ onye na-achọ ka ndị ọzọ mee ihe ha na-agaghị emeli. O kwesịghịkwa ịbụ onye na-achọkarị ka okwu bie nọnụ ya, onye na-ewere na ihe o kwuru ka nke ndị okenye ibe ya mma. O kwesịrị ịbụ onye ma na e nwere ebe ndị okenye ibe ya ka ya mma. Ihe ọzọ na-egosi na okenye nwere ezi uche bụ ma ọ na-agbakwasị ụkwụ nihe Akwụkwọ Nsọ kwuru kwuo ihe ọ chọrọ ikwu, si otú ahụ na-eme ka Jizọs Kraịst. Fil. 2:2-8 Okenye ekwesịghị ịbụonye nwere mmụọ ịlụ ọgụma ọ bụonye na-eti mmadụ ihe,kama, o kwesịrị ịbụ onye na-akwanyere ndị ọzọ ùgwù ma were ya na ha ka ya mma. Ọ ga-abụonye na-adịghị ekwesi olu ike,ya bụ, onye na-anaghị esi ọnwụ na a ga-emerịrị ihe o kwuru. O kwesịrị ịbụonye na-adịghị ewe iwe ọsọ ọsọ.O kwesịkwara ịbụ onye na-agba mbọ ka ya na ndị ọzọ dịrị nudo.14Ihe ọzọ bụ na onye na-achọ ka o ruo eruo ịbụ okenye kwesịrị ịbụonye uche ya zuru okè.Nke a pụtara na ọ ga-abụ onye isi jụrụ oyi, ya bụ, onye na-anaghị eme mkpebi ọkụ ọkụ. Ọ ga-abụkwa onye ma ihe Jehova chọrọ ka anyị na-eme, marakwa otú e nwere ike isi na-eme ha. Onye uche ya zuru okè na-anabata ndụmọdụ ma na-eme ihe a gwara ya. Ọ bụghị onye ihu abụọ.15Pọl gwara Taịtọs na okenye kwesịrị ịbụonye hụrụ ezi ihe nanya.O kwesịkwara ịbụonye ezi omumenaonye na-eguzosi ike nihe.Ndị ọzọ ga-ama na o nwere àgwàndị a ma ha hụ otú o si emeso ndị ọzọ ihe nakwa otú o si akwụsi ike nihe ziri ezi ma ọ bụ nihe dị mma. Ọ na-eji ofufe Chineke akpọrọ ihe, na-emekwa ihe Jehova chọrọ mgbe niile. Ọ ga-abụ onye na-anaghị akọrọ ndị ọzọ ihe a na-achọghị ka ha mara. Ọ ga-abụkwaonye na-ele ọbịa,ya bụ, onye na-eji obi ya niile enyere ndị mmadụ aka ma na-enye ha ihe ndị o nwere.Ọrụ 20:33-35.16Onye ga-abụ okenye kwesịrị ịbụonye ruru eru izi ihe.Pọl gwara Taịtọs na okenye kwesịrị ịbụ onye jidesiri okwu ahụ nke kwesịrị ntụkwasị obi ike nihe banyere otú o si eji nkà ezi ihe, ka o wee nwee ike iji ozizi na-enye ezi ndụ na-adụsi ndị mmadụ ọdụ ike, na-adọkwa ndị na-ekwu okwu nke na-emegide okwu ahụ na-enye ezi ndụ aka ná ntị. Taị. 1:9 Okenye kwesịrị ịbụ onye ọ ga-abụ, ya na-ezi ihe, ndị ọ na-ezi ihe ana-echebara ihe ọ na-ekwu echiche, kwetakwa na ihe ọ na-ekwu bụ eziokwu. Ọ ga-abụkwa onye na-akọwa Akwụkwọ Nsọ otú ọ ga-edo ndị ọ na-ezi ihe anya, okwukwe ha esikwuo ike. Ọ ga na-ezi ihe nke ọma ma noge ihe dị mma ma noge nsogbu. 2 Tim. 4:2 Ọ ga-abụ onye na-enwe ndidi. Ọ bụ ya ga-eme ka o nwee ike imeda obi dọọ onye mejọrọ ihe aka ná ntị, ma ọ bụ mee ka onye na-arụ ụka kweta nihe a na-agwa ya ma nwee ike iji obi ya niile na-eme ihe ndị bara uru. Ọ bụrụ na nwanna nwoke na-ezi ihe nke ọma nihu ọha ma ọ bụ mgbe ọ na-akụziri mmadụ ihe, ọ pụtara na o ruru eru izi ihe.17Ndị okenye kwesịrị ịbụ ndị ji ozi ọma kpọrọ ihe. O kwesịrị iso nihe a ga-eji mara na ha na-eme ka Jizọs, bụ onye ji ikwusa ozi ọma kpọrọ ihe. Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya otú ha ga-esi na-ekwusa ozi ọma nke ọma. Mak 1:38;Luk 8:1 Ọ bụrụ na ndị okenye ana-agachi ozi ọma anya nagbanyeghị ọtụtụ ọrụ ha na-arụ, ọ ga-eme ka ụmụnna na-agachikwa ozi ọma anya. Ọ bụrụkwa na ndị okenye nandị ezinụlọ ha nakwa ụmụnna ndị ọzọ arụkọọ nozi ọma, ha ga-agbarịta ibe ha ume.Rom 1:11, 12.18Mmadụ nwere ike iche na ihe a chọrọ ka nwanna nwoke mee tupu a họpụta ya ịbụ okenye karịrị akarị. Ebe ọ bụ na o nweghị onye zuru okè, o doro anya na ọ dịghị okenye ga-emetacha ihe niile ahụ Baịbụl kwuru otú Jehova chọrọ ya. Ma, e kwesịghị inwe okenye a ga-asị na ọ natụdịghị eme otu nime ihe ndị a a chọrọ ka ndị okenye na-eme. Ụfọdụ ndị okenye nwere ebe ndị ha na-eme nke ọma karịa ibe ha, ibe ha enweekwa ebe ndị ha na-eme nke ọma karịa ha. Ma ọ bụrụ na ha niile agbakọọ aka, ha ga-elekọta ọgbakọ Chineke nke ọma.19Ndị okenye kwesịrị iburu otu ihe Pọl kwuru nobi mgbe ha na-atụ aro ndị a ga-ahọpụta ka ha bụrụ ndị okenye. Pọl kwuru, sị: Ana m agwa onye ọ bụla netiti unu nebe ahụ ka ọ ghara iche banyere onwe ya karịa ka o kwesịrị iche; kama ka ọ na-eche echiche iji nwee uche zuru okè, onye ọ bụla dị ka okwukwe Chineke nyere ya si dị. Rom 12:3 Okenye ọ bụla kwesịrị iwere na ndị ọzọ ka ya. Mgbe ha na-akparịta ka ha mara ma nwanna ò ruru eru, ọ dịghị onye nime ha kwesịrị ịbụ onye ezi omume gabiga ókè. Ekli. 7:16 Ebe ọ bụ na ndị okenye ma ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru e ji ama ma nwanna ò ruru eru ka a họpụta ya ịbụ okenye, ha kwesịrị ịchọpụta ma nwanna nwoke ha na-achọ ịtụ aro ka a họpụta ò ruru eru otú kwesịrị ekwesị. Ọ bụrụkwa na ndị okenye aghọta na o nweghị onye zuru okè, gharakwa ile mmadụ anya nihu ma ọ bụ ghara ịdị ihu abụọ, ndị ha ga-atụ aroka a họpụta ga-abụ ndị ruru eru otú Akwụkwọ Nsọ kwuru nakwa ndị ga-abara ọgbakọ uru. Tupu ha amalite ịtụle ma nwanna ọ bụla ha chọrọ ịtụ aro ka a họpụta ò ruru eru, ha kwesịrị ikpe ekpere ka mmụọ nsọ Chineke duzie ha. Nke a bụ otu nime ọrụ ndị kacha taa akpụ ndị okenye na-arụ. Nihi ya, ha ekwesịghị ibikwasị onye ọ bụla aka nisi ngwa ngwa dị ka Pọl kwuru.1 Tim. 5:21, 22.MKPỤRỤ NKE MMỤỌ NSỌ20Ndị okenye jí ife Chineke kpọrọ ihe na-akpa àgwà ndị na-egosi na mmụọ nsọ na-edu ha. Pọl kwuru ihe itoolu so ná mkpụrụ nke mmụọ nsọ. Ha bụ, ịhụya, ọṅụ, udo, ogologo ntachi obi, obiọma, ịdị mma, okwukwe, ịdị nwayọọ, na njide onwe onye. Gal. 5:22, 23 Ndị okenye dị otú ahụ na-eme ka ahụ ruo ụmụnna ha ala, na-emekwa ka ọgbakọ dịrị notu ma na-ejere Chineke ozi nke ọma. Àgwà ọma ha na-akpa na uru ọrụ ndị ha na-arụ na-abara ọgbakọ na-egosi na e ji mmụọ nsọ họpụta ha.Ọrụ 20:28.NDỊ OKENYE NA-EME KA ỌGBAKỌ DỊRỊ NOTU21Ndị okenye kwesịrị ịna-agbakọ mbọ ọnụ eme ka ọgbakọ dịrị notu. Okenye ọ bụla nwere àgwà nke ya, ma ndị okenye niile na-agbalị eme ka ha dịrị notu. Otú ha si eme ya bụ ige ibe ha ntị nke ọma, ọ bụ eziokwu na ọ bụghị nihe niile ha na-akparịta ka ha ga-enwe otu olu na ya. Ọ bụrụhaala na ọ dịghị ihe ọ bụla Baịbụl kwuru e mebiri, onye ọ bụla nime ha kwesịrị ịhapụ ihe o chere ma kwado mkpebi ndị okenye gbakọtara aka mee. Ọ bụrụ na okenye akwado mkpebi ndị okenye ibe ya mere, ọ na-egosi na amamihe nke si nelu na-edu ya nihi na amamihe a na-eme udo, nweekwa ezi uche. Jems 3:17, 18 Ọ dịghị okenye kwesịrị iche na ya ka ndị ọzọ ma ọ bụ na-eme ka à ga-asị na ndị ọzọ nọ nokpuru ya. Ọ bụrụ na ndị okenye ana-enwe otu olu ná mkpebindị ha na-eme, ọ na-egosi na ha na Jehova na-arụkọ ọrụ, ọ ga-abakwara ọgbakọ uru.1 Kọr., isi nke 12;Kọl. 2:19.MMADỤ ỊGBA MBỌ KA O RUO ERU22Agụụ ịbụ okenye kwesịrị ịna-agụ ụmụnna nwoke ndị na-eme nke ọma nọgbakọ. 1 Tim. 3:1 Okenye kwesịrị ịbụ onye na-arụsi ọrụ ike ma na-eme ihe ga-abara ndị ọzọ uru. Ihe ọ pụtara bụ na ọ ga na-ewepụta onwe ya ejere ụmụnna ya ozi ma na-enyere ha aka ife Chineke nke ọma. Onye chọrọ ka a họpụta ya ịbụ okenye kwesịrị ịna-eme ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru e ji ama na mmadụ eruola ịbụ okenye.OTÚ IHE SI DỊRỊ MMADỤ TAA NWERE IKE ỊGBANWE ECHI23Okenye jeerela Jehova ozi ọtụtụ afọ nwere ike ịda ọrịa ma ọ bụ ihe ọzọ emee ka ọ ghara ije ozi otú o sibu eje. Nká nwekwara ike ime ka ọ ghara ịna-arụ ọrụ ndị ọ na-arụbu nọgbakọ. Nagbanyeghị nke ahụ, ọ ka bụ okenye, e kwesịkwara ịna-akwanyere ya ùgwù. O kwesịghị iji maka na ọ naghịzi arụ ọrụ ya nọgbakọ sị ka e wepụ ya. E kwesịrị ịna-asọpụrụ ya otú ahụ e si asọpụrụ ndị okenye niile na-arụsi ọrụ ike nịzụ ìgwè atụrụ Chineke.24Ma ọ bụrụ na nwanna nwoke echee na ya ekwesịghịzi ịbụ okenye nihi na otú ihe si dịrị ya anaghịzi ekwe ya rụọ ọrụ ya nọgbakọ, o nwere ike ikwu ka e wepụ ya. 1 Pita 5:2 Onye ọ bụla kwesịrị ịna-akwanyere ya ùgwù. Ọ bụ eziokwu na ọ bụghịzi okenye ma ọ bụ na ọ naghịzi arụ ọrụ ndị okenye na-arụ, ọ ka baara ọgbakọ uru.ỌRỤ DỊ ICHE ICHE NDỊ OKENYE NA-ARỤ NỌGBAKỌ25Ndị okenye na-arụ ọrụ dị iche iche nọgbakọ. E nwere onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ, odeakwụkwọ ọgbakọ, onye nlekọta ije ozi, onye na-eduziỤlọ Nche,nakwa onye nlekọta ọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ. Nọgbakọ ụfọdụ,ndị okenye niile ma ọ bụ ọtụtụ nime ha bụ ndị nlekọta ìgwè. E nweghị oge a kpọrọ aha ndị okenye ga-arụru ọrụ ndị a a gbanwee ha. Ma, ọ bụrụ na nwanna nke na-arụ otu nime ọrụ ndị a agafee nọgbakọ ọzọ, ma ọ bụ na o nweghịzi ike ịrụ ya nihi ọrịa, ma ọ bụkwanụ na ọ bụghịzi okenye nihi na ọ naghị eme ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru ndị okenye kwesịrị ịna-eme, a ga-ahọrọ okenye ọzọ ka ọ rụwa ọrụ ya. Nọgbakọ e nwere ndị okenye ole na ole, otu okenye nwere ike ịna-arụ ihe karịrị otu ọrụ ruo mgbe e nwekwuru ndị okenye ga na-arụ ọrụ ndị ahụ.26Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụna-abụ onyeisi oche ná nzukọ dị iche iche ndị okenye na-enwe. Ma, o kwesịrị ịdị umeala nobi ka ya na ndị okenye ibe ya nwee ike ịna-elekọta ìgwè atụrụ Chineke nke ọma. Rom 12:10;1 Pita 5:2, 3 O kwesịrị ịbụ onye na-ahazi ihe nke ọma ma na-eduzi nzukọ ndị okenye otú kwesịrị ekwesị. Rom 12:8 Ọ bụ ya na-ahazi ihe niile gbasara Okwu Ihu Ọha. O nwekwara ike ịgwa okenye ọzọ ma ọ bụ ohu na-eje ozi ga-arụli ya ka o nyere ya aka hazie ya.27Odeakwụkwọọgbakọ na-ahụ maka ihe niile a na-edekọ edekọ nọgbakọ, na-akọkwara ndị okenye banyere ozi dị mkpa e zitere. E nwekwara ike ikenye okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi ruru eru ka o nyere ya aka nihe ụfọdụ.28Ọ bụonye nlekọta ije ozina-ahụ maka ihe niile gbasara ozi ọma nọgbakọ. Ọ bụ ya na-ahụ maka ozi ìgwè. Ọ na-ahazi otú ọ ga-esi na-eleta ìgwè ozi ubi dị iche iche e nwere nọgbakọ. Nọnwa ọ bụla, ọ na-eji otu ngwụcha izu aga eleta otu ìgwè ozi ubi. Nọgbakọ ndị nwere ìgwè ozi ubi ole na ole, o nwere ike ileta otu ìgwè ozi ubi ugboro abụọ nafọ. Ọ gaa ileta ìgwè nke ọ bụla, ọ bụ ya ga-eduzi nzukọ ozi ubi, soro ha gaa ozi ọma ma nyere ndị nkwusa aka ime nletaghachi na iduzi ọmụmụ Baịbụl nke ọma.NDỊ NLEKỌTA ÌGWÈ29Otu nime ọrụ ndị pụrụ iche ndị okenye na-arụ bụ ilekọta ìgwè ozi ubi. Ihe a na-akpọ onye na-arụ ọrụ a bụonye nlekọta ìgwè.Onye nlekọta ìgwè na-arụ ọrụ dị iche iche. Nke mbụ bụ na ọ na-enyere onye nkwusa ọ bụla nọ nìgwè ya aka ka ọ na-eme nke ọma nọgbakọ. Nke abụọ, ọ na-enyere onye nke ọ bụla aka ijechi ozi ọma anya, izi ozi ọma nke ọma, na ịna-enwe obi ụtọ nozi ya. Nke atọ abụrụ na ọ na-enyere ndị ohu na-eje ozi nọ nìgwè ya aka ka ha nwee ike iru eru ịrụ ọrụ ndị ọzọ nọgbakọ. Ọ bụ ndị okenye niile na-ekpebi ndị kacha ruo eruo ịbụ ndị nlekọta ìgwè.30Nihi ụdị ọrụ onye nlekọta ìgwè na-arụ, onye ga-arụ ya kwesịrị ịbụ okenye. Ma ọ bụrụ na e nweghị okenye ga-arụ ya, e nwere ike ikenye ya ohu na-eje ozi ruru eru ruo mgbe e nwere okenye ga-arụ ya. Ihe a na-akpọ ohu na-eje ozi na-arụ ọrụ a bụ ohu na-ahụ maka ìgwè nihi na ọ bụghị okenye. Ọ bụ ndị okenye ga-agwa ya ihe ọ ga na-arụ.31Otu nime ọrụ ndị dị mkpa onye nlekọta ìgwè na-arụ bụ na ọ na-ebute ụzọ nozi ọma. Otú o si ejechi ozi ọma anya na otú o si jiri ya kpọrọ ihe ga-eme ka ndị nọ nìgwè ya jirikwa ozi ọma kpọrọ ihe. Ebe ọ bụ na ọ na-atọ ndị nkwusa ụtọ ịnọkọ ọnụ ma na-agbarịta ibe ha ume, ọ ga-adị mma ma onye nlekọta ìgwè hazie oge ga-akacha adị ọtụtụ ndị nkwusa nọ nìgwè ya mma ịna-eje ozi ọma. Luk 10:1-16 O kwesịrị ịhụ na ndị nọ nìgwè ya nwere ókèala ga-ezuru ha izi ozi ọma mgbe ọ bụla ha bịara ozi ọma. Ọ bụ ya ga-eduzi nzukọ ozi ubi ma kenye onye nkwusa ọ bụla onye ya na ya ga-arụ. Ọ bụrụ na ọ gaghị anọ ya, o kwesịrị ịgwa okenye ọzọ ma ọ bụ ohu na-eje ozi ma ọ bụkwanụ onye nkwusa ọzọ ruru eru ka o duzie ozi ọma nụbọchị ahụ.32Onye nlekọta ìgwè mata mgbe onye nlekọta ije ozi chọrọ ileta ìgwè ya, o kwesịrị ijikewe maka ya. Tupu oge ahụ eruo, o kwesịrị ịgwa ndị nọ nìgwè ya banyere ya ma mee ka ha tụsiwe anya ya ike. Ọ bụrụ na ndị niile nọ nìgwè ahụ amata mgbe onye nlekọta ije ozi ga-eleta ha, ha ga-eji obi ha niile kwado ya.33Ìgwè ozi ubi ọ bụla na-adị obere. Ọ na-eme ka onye nlekọta ìgwè ahụ mara ndị niile nọ nìgwè ya nke ọma. Onye nlekọta ìgwè kwesịrị ịma ihe bụ mkpa onye ọ bụla nọ nìgwè ya ma na-elekọta ha nke ọma. Ọ na-enyere onye ọ bụla nọ nìgwè ya aka ka ọ na-eje ozi ọma ma na-abịa ọmụmụ ihe. Ọ na-emekwa ihe ọ bụla o nwere ike ime ka okwukwe onye ọ bụla nọ nìgwè ya na-esi ike. Ọ na-eleta ndị na-arịa ọrịa na ndị dara mbà nobi ma gbaa ha ume. Ọ na-agba ndị nọ nìgwè ya ume ma na-agwa ha ihe ndị ga-eme ka ụfọdụ nime ha ruo eruo ijekwu ozi nọgbakọ. Ndị ọ ga-akacha enyere aka bụ ndị ha na ya nọ notu ìgwè. Ma ebe ọ bụ okenye, bụrụkwa onye na-azụ atụrụ Chineke, ọ ga-enyere ụmụnna ndị ọzọ nọ nọgbakọ aka, gbatakwara ha ọsọ enyemaka mgbe ọ bụla ha nwere mkpa.Ọrụ 20:17,28.34Otu nime ọrụ onye nlekọta ìgwè na-arụ bụ ịnata ndị nkwusa nọ nìgwè ya akụkọ ozi ha ma ọnwa gwụ. Ya natachaa ha ya, ya enye ya odeakwụkwọ ọgbakọ ha. Ụmụnna nọ nìgwè ọ bụla ga-enyere onye nlekọta ìgwè ha aka ma ọ bụrụ na ha ana-enye ya akụkọ ozi ha ozugbo ọnwa gwụrụ. Ha nwere ike inye ya naka ma ọ bụ tinye ya nigbe a na-etinye akụkọ ozi nỤlọ Nzukọ Alaeze.KỌMITII IJE OZI ỌGBAKỌ35Ndị so na Kọmitii Ije Ozi Ọgbakọ bụ onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ, odeakwụkwọ ọgbakọ, na onye nlekọta ije ozi. E nwere ọrụ dị iche iche kọmitii a na-arụ. Ụfọdụ ndị so nakọmitii a na-ahụ maka ịtụ ọda akwụkwọ na izipụ akụkọ ozi ọgbakọ. Ọ bụ kọmitii a na-abịanye aka nakwụkwọ e ji atụ aro ka a họpụta okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi, ma ọ bụkwanụ ka e wepụ okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi. Ọ bụkwa ha na-enye ikike ka a nọrọ nỤlọ Nzukọ Alaeze gbaa akwụkwọ ma ọ bụ kwuo okwu olili ozu. Ha na-ekenyekwa ndị nkwusa ìgwè ozi ubi ha ga-anọ na ya. Kọmitii a na-ahọpụta ndị ọsụ ụzọ oge niile na ndị ọsụ ụzọ inyeaka, na-abịanyekwa aka na fọm ụmụnna dejupụtara maka ijekwuru Jehova ozi. A na-enwekwa mgbe alaka ụlọ ọrụ na-enye kọmitii a ọrụ ndị ọzọ ha ga-arụ. Kọmitii a nọ nokpuru ndị okenye niile.36Ọ bụ nakwụkwọ ozi alaka ụlọ ọrụ na-edetara ndị okenye ma ọ bụ ọgbakọ ka a na-ede ihe bụ ọrụ kọmitii ije ozi ọgbakọ, ọrụ onye na-eduziỤlọ Nche,ọrụ onye nlekọta ọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ, nakwa ọrụ ndị okenye ndị ọzọ.37E nwere nzukọ anọ ndị okenye ọgbakọ ọ bụla na-enwe kwa afọ iji kwurịta otú ihe ga-esi na-aga nke ọma nọgbakọ. Ha na-enwe abụọ nime ha ugboro abụọ onye nlekọta sekit na-abịa eleta ọgbakọ nafọ. Ha na-enwe nke atọ mgbe ọnwa atọ gachara onye nlekọta sekit letara ọgbakọ ha nọbịbịa nke mbụ ya, nwee nke anọ mgbe ọnwa atọ gachara onye nlekọta sekit letara ọgbakọ ha nke ugboro abụọ. Nzukọ anọ ndị a ha na-enwe nafọ nwere ike izu iji leba anya nokwu ndị okenye niile kwesịrị ilebara anya. Ma, ndị okenye nwekwara ike inwe nzukọ ọzọ mgbe ọ bụla e nwere okwu dị mkpae kwesịrị ilebara anya. Ọ bụrụ na okenye ọ bụla na-arụ ọrụ ya nke ọma, ọ bụrụkwa na onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ ana-ahazi ọrụ ndị okenye nke ọma, ọ ga-eme ka ndị okenye ghara ịna-enwe nzukọ mgbe niile.NA-ANỌ NOKPURU NDỊ OKENYE38Ndị okenye ezughị okè. Ma, a gwara ndị niile nọ nọgbakọ ka ha na-anọ nokpuru ha nihi na ọ bụ otú Jehova si chọọ ya. Ndị okenye ga-aza ya ajụjụ maka otú ha si rụọ ọrụ ha. Ha na-anọchi anya Jehova na ọchịchị ya.Ndị Hibru 13:17sịrị: Na-eruberenụ ndị na-edu ndú netiti unu isi, na-anọkwanụ nokpuru ha, nihi na ha na-eche mkpụrụ obi unu nche dị ka ndị ga-aza ajụjụ; ka ha wee jiri ọṅụ na-eme nke a, ọ bụghị ịsụ ude, nihi na nke a ga-emebiri unu ihe. Otú ahụ Jehova si eji mmụọ nsọ ya ahọpụta mmadụ ka ọ bụrụ okenye, ka ọ ga-esikwa jiri mmụọ nsọ ya wepụ okenye ma ọ kwụsị ịkpa àgwà ndị so ná mkpụrụ nke mmụọ nsọ nakwa ma ọ kwụsị ime ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru okenye kwesịrị ịna-eme.39Anyị kwesịrị iji ndị okenye kpọrọ ihe nihi na ha na-arụsi ọrụ ike ma na-akpa àgwà ndị anyị kwesịrị iṅomi. Pọl gwara ọgbakọ dị na Tesalonaịka, sị: Ụmụnna anyị, anyị na-arịọ unu ka unu na-akwanyere ndị na-arụsi ọrụ ike netiti unu ùgwù, bụ ndị na-elekọta unu nime Onyenwe anyị ma na-adụ unu ọdụ; jirinụ ịhụya na-asọpụrụ ha nke ukwuu nụzọ pụrụ iche nihi ọrụ ha. 1 Tesa. 5:12, 13 Ọtụtụ ọrụ ndị okenye na-arụ na-eme ka ọ dịkwuoro anyị mfe ịna-ejere Chineke ozi, ozi anyị ana-atọkwu anyị ụtọ. Nakwụkwọ ozi mbụ Pọl degaara Timoti, ọ gwara ya otú ndị nọ nọgbakọ kwesịrị isi na-akpaso ndị okenye àgwà. Ọ sịrị: Ka a gụọ ndị okenye bụ ndị na-arụ ọrụ nlekọta nụzọ dị mma ná ndị ruru eru inweta nsọpụrụ okpukpu abụọ, karịsịa, ndị na-arụsi ọrụ ike nikwu okwu na izi ihe.1 Tim. 5:17.ỌRỤ NDỊ ỌZỌ NDỊ OKENYE NA-ARỤ NÁ NZUKỌ JEHOVA40Mgbe ụfọdụ, a na-ahọpụta ụfọdụ ndị okenye ka ha na-aga eleta ụmụnna nụlọ ọgwụ. A na-akpọ ha Ndị Na-aga Eleta Ndị Ọrịa. A na-ahọpụtakwa ụfọdụ ndị okenye ka ha soro na Kọmitii Ndị Na-ahụ Maka Mmekọrịta Anyị na Ndị Ụlọ Ọgwụ. Ha na-aga nụlọ ọgwụ dị iche iche agwa ndị ụlọ ọgwụ na ndị dọkịta otú ha ga-esi na-agwọ Ndịàmà Jehova namịnyeghị ha ọbara. E nwekwara ndị okenye na-enye aka arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze na Ụlọ Mgbakọ, na-arụzikwa ihe ndị mebiri na ha, nweekwa ndị nke na-eso na Kọmitii Ndị Na-ahụ Maka Mgbakọ. Anyị niile nọ ná nzukọ a ji ndị okenye a kpọrọ ihe nihi otú ha si arụsi ọrụ ike na otú ha si eji obi ha niile enyere anyị aka. Neziokwu, anyị kwesịrị ịna-akwanyere ndị dị otú a ùgwù.Fil. 2:29.ONYE NLEKỌTA SEKIT41Òtù Na-achị Isi na-ahọpụta ndị okenye ụfọdụ ka ha bụrụ ndị nlekọta sekit. Alaka ụlọ ọrụ na-ekenye ndị nlekọta sekit sekit ha ga na-elekọta. Ha na-eletakarị ọgbakọ ndị dị na sekit ha ugboro abụọ nafọ. Mgbe ụfọdụ, ha na-aga eleta ndị ọsụ ụzọ na-eje ozi nebe ndị a na-enweghị ọgbakọ. Ha na-ahazi mgbe ha ga-eleta ọgbakọ nke ọ bụla. Ha hazichaa, ha agwa ha noge ka ọbịbịa ha nwee ike ịbara ọgbakọ ezigbo uru.42Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ na-ahụ na a haziri ihe niile nke ọma ka ọbịbịa onye nlekọta sekit nwee ike ime ka okwukwe onye ọ bụla sikwuo ike. Rom 1:11, 12 Ozugbo onye nlekọta sekit gwara ọgbakọ mgbe ọ ga-abịa ileta ha nakwa ihe ndị ọ chọrọ, onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ na ụmụnna ndị ọzọ ga-agbalị chọta ebe ọ ga-ebi ma nweta ihe ndị ga-adị ya na nwunye ya mkpa ma ọ bụrụ na ọ lụọla nwaanyị. Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ ga-emekwa ka onye nlekọta sekit na ọgbakọ mara gbasara ihe ndị ha haziri.43Onye nlekọta sekit ga-ajụ onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ oge na ụbọchị ha ga-amụ ihe nakwa oge na ebe a ga-enwe nzukọ ozi ubi nizu ahụ. E kwesịrị ịgbakwasị ụkwụ naro onye nlekọta sekit tụrụ nakwa nakwụkwọ ozi alaka ụlọ ọrụ detaara ọgbakọ kpebie oge na ebe a ga-enwe nzukọ ndị ahụ. E kwesịrị ịgwa ọgbakọ oge na ebe a ga-anọ enwe ọmụmụ ihe, oge na ebe onye nlekọta sekit na ndị ọsụ ụzọ ga-anọ enwe nnọkọ, nakwa oge na ebe ndị okenye na ndị ohu na-eje ozi na onye nlekọta sekit ga-anọ enwe nnọkọ. A ga-agwakwa ọgbakọ oge na ebe a ga-anọ enwe nzukọ ozi ubi.44Nizu onye nlekọta sekit bịara ileta ọgbakọ, ọ na-eji ehihie Tuzdee eleCongregations Publisher Recordya bụ, Kaadị Onye Nkwusa, kaadị a na-edekọ mmadụ ole bịara ọmụmụ ihe, akwụkwọ ndị gbasara ókèala ọgbakọ, na akwụkwọ ndị gbasara ihe ndekọ ego ọgbakọ. Ihe a ga-enyere ya aka ịma ebe ọgbakọ na-anaghị emecha nke ọma nakwa otú o nwere ike isi nyere ndị na-edekọ ihe ndị ahụ aka. Tupu ya abịa, onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ kwesịrị ịhazi otú kaadị na akwụkwọ ndị ahụ ga-esi ruo onye nlekọta sekit aka ozugbo ọ bịara. Tupu oge ọmụmụ ihe eruo ná mgbede Tuzdee, onye nlekọta sekit na onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ ma ọ bụ okenye ọzọ na-enwe nnọkọ ka ha kwurịta ihe onye nlekọta sekit chọpụtara na kaadị na akwụkwọ ndị ahụ o lere.45Nizu ahụ onye nlekọta sekit na-eleta ọgbakọ, ọ na-ewepụta oge ka ya na ụmụnna dị iche iche kwurịta okwu nọmụmụ ihe, nozi ọma, mgbe ha na-eri nri, ma ọ bụkwanụ mgbe ọ bụla ọzọ. Ya na ndị okenye na ndị ohu na-eje ozi na-enwekwa nnọkọ. Ná nnọkọ ahụ, ọ na-agba ha ume, tụọrọ ha aro ga-enyere ha aka ma jiri Akwụkwọ Nsọ mee ka ha ghọtakwuo otú ha ga-esi na-elekọta atụrụ Chineke nke ọma.Ilu 27:23;Ọrụ 20:26-32;1 Tim. 4:11-16 Ya na ndị ọsụ ụzọ na-enwekwa nnọkọ. Ọ na-agwa ha otú ha ga-esi na-eje ozi ha nke ọma. E nwee onye ọ bụla nime ha nwere ihe ya na ya na-alụ, nke na-anaghị ekwe ya ije ozi ya nke ọma, ọ ga-enyere ya aka.46E nwee ihe ndị ọzọ e kwesịrị ilebara anya, onye nlekọta sekit ga-elebara ha anya otú o nwere ike nizu ahụ. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na e nwere onye mere mmehie dị oké njọ, ndị okenye achọọkwa ka ọ gwa ha otú ha nwere ike isi leba ya anya, ọ ga-ewepụta oge soro ha kwurịta ya. Ọ bụrụ na ha enweghị ike ilebacha okwu ahụ anya nizu ahụ, o nwere ike ịgwa ndị okenye ma ọ bụ ndị ga-eleba okwu ahụ anya ka ha mee nchọnchọ iji mata ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru gbasara ya na otú ha ga-esi eleba ya anya. Ọ bụrụ na onye nlekọta sekit na ndị okenye chọrọ ka alaka ụlọ ọrụ nye aka nokwu ahụ, ha ga-edegara alaka ụlọ ọrụ akwụkwọ ozi ma kọọrọ ha ihe niile gbasara ya.47Nizu ahụ onye nlekọta sekit na-eleta ọgbakọ, ọ ga-eso ha mụọ ihe. E nwere ike ịgbanwe ihe ụfọdụ nọmụmụ ihe nizu ahụ. A na-agbakwasị ụkwụ ná ntụziaka alaka ụlọ ọrụ nyere mee mgbanwe ndị a. Onye nlekọta sekit ga-ekwu okwu nọmụmụ ihe ndị ahụ. Ọ ga-eji okwu ndị ahụ gbaa ọgbakọ ume, kụziere ha ihe, meekwa ka okwukwe ha sikwuo ike. Ọ ga-emekwa ka ọgbakọ hụkwuo Jehova na Jizọs Kraịst nanya ma jiri nzukọ Jehova kpọrọ ihe.48Otu nime ihe ndị mere onye nlekọta sekit ji eleta ọgbakọ bụ ka ọ gbaa ụmụnna ume iji ozi ọma kpọrọ ihe ma tụọrọ ha aro otú ha ga-esi na-eme nke ọma nozi ọma. Ọtụtụ ụmụnna nwere ike ịhazigharị ihe ndị ha na-eme ka ha nwee ike ije ozi ọma nke ọma nizu ahụ. Ha nwedịrị ike ịsụ ụzọ inyeaka nọnwa ahụ. Onye ọ bụla chọrọ ka ya na onye nlekọta sekit ma ọ bụ nwunye ya rụọ nozi ọma nwereike ikwu ya noge. Ọ bụrụ na nwanna akpọrọ onye nlekọta sekit ma ọ bụ nwunye ya gaa nletaghachi ma ọ bụ gaa duzie ọmụmụ Baịbụl, ọ ga-abara ha abụọ uru. Ọ ga-adị mma ma ị gbalịa pụta ozi ọma nizu onye nlekọta sekit na-eleta ọgbakọ unu.Ilu 27:17.49Nafọ ọ bụla, sekit ọ bụla na-enwe mgbakọ sekit abụọ. Ọ bụ onye nlekọta sekit na-ahụ maka ihe ndị a na-eme na ha. Ọ bụkwa ya ga-ahọpụta onye nlekọta mgbakọ na onye na-enyere ya aka. Ha na onye nlekọta sekit ga-arụkọ ọrụ iji hụ na ihe gara nke ọma ná mgbakọ sekit ọ bụla. Aka a ha na-enyere onye nlekọta sekit ga-eme ka o nwee ike ilekwasị anya nihe omume ndị a ga-eme ná mgbakọ ahụ. Onye nlekọta sekit na-ahọpụtakwa ụmụnna ndị ọzọ ga na-ahụ maka ngalaba dị iche iche e nwere ná mgbakọ. Mgbe ọ bụla e nwechara mgbakọ sekit, ọ na-ahọpụta ụmụnna ndị ga-enyocha ihe ndekọ ego sekit. Alaka ụlọ ọrụ ga-ezite ọkà okwu si Betel ka ọ bịa kwuo okwu notu nime mgbakọ sekit ndị ahụ. Mgbe ụfọdụ, a na-ekebi otu sekit ụzọ abụọ ka ha gaa mgbakọ sekit iche iche ma ọ bụrụ na ebe a ga-anọ enwe ya agaghị aba mmadụ niile nọ na sekit ahụ ma ọ bụkwanụ na ebe ahụ dị ọgbakọ ụfọdụ anya.50Onye nlekọta sekit na-ezigara alaka ụlọ ọrụ akụkọ ozi ya kwa ọnwa. Ọ bụrụ na ọgbakọ o letara enweghị ike ịkwụghachi ya ego ndị o mefuru, ya bụ, ego ụgbọ, ego nri, ego ụlọ, nakwa ego o ji zụọ ihe ndị o ji rụọ ọrụ ya, o nwere ike idepụta ihe ndị ahụ na ego ole o mefuru na ha ma zigara ya alaka ụlọ ọrụ ka ha kwụghachi ya ego ndị ahụ. Obi siri ndị nlekọta sekit ike na ọ bụrụ na ha eburu ụzọ na-achọ Alaeze Chineke, Jehova ga-enye ha ihe ndị dị ha mkpa otú ahụ Jizọs kwuru. Luk 12:31 Ọgbakọ ọ bụla kwesịrị ile onye nlekọta sekit ha ọbịa nke ọma mgbe ọ bụla o letara ha.3 Jọn 5-8.KỌMITII ALAKA51Nalaka ụlọ ọrụ ọ bụla nke Ndịàmà Jehova, a na-ahọpụta ụmụnna atọ ma ọ bụ karịa ka ha na-elekọta ya. A na-akpọ ha Kọmitii Alaka. Ụmụnna ndị a ji ife Chineke kpọrọ ihe. Ọ bụ ha na-ahazi ozi ọma a na-ekwusa ná mba ọ bụla ha na-elekọta. Otu nime ha na-abụ onye na-ahaziri Kọmitii Alaka ọrụ.52Ndị so na Kọmitii Alaka na-eleba anya nokwu ọ bụla gbasara ọgbakọ niile dị nebe ha na-elekọta. Ọ bụ ha na-ahazi otú a ga-esi ebugara ọgbakọ akwụkwọ dị iche iche nzukọ Jehova bipụtara ka okwukwe ụmụnna niile sikwuo ike. Ha na-elekọta ozi ọma a na-ekwusa nebe niile ha na-elekọta. Ha na-ahụkwa na e hiwere ọgbakọ nakwa sekit dị iche iche ka e nwee ike ikwusa ozi ọma nke ọma nebe niile ha na-elekọta. Kọmitii Alaka na-ahụkwa maka ozi ọma ndị ozi ala ọzọ, ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche, ndị ọsụ ụzọ oge niile, na nke ndị ọsụ ụzọ inyeaka na-ekwusa. Ọ bụkwa ha na-ahụ maka mgbakọ sekit na mgbakọ ukwu, na-ekenyekwa ụmụnna okwu ha ga-ekwu ná mgbakọ ukwu ka e nwee ike ime ihe niile nụzọ kwesịrị ekwesị nakwa nusoro.1 Kọr. 14:40.53Ná mba ụfọdụ, a na-ahọpụta Kọmitii Na-elekọta Mba. Ma, ọ bụ Kọmitii Alaka nọ ná mba ọzọ na-elekọta ha. Ndị so na Kọmitii Na-elekọta Mba na-ahụ maka ozi ọma a na-ekwusa na ọrụ ndị ọzọ ọgbakọ dị iche iche na-arụ ná mba ha. Ha na-ahụkwa maka ọrụ ndị a na-arụ na Betel, na-ahụ maka akwụkwọ ozi dị iche iche na akụkọ ozi nke ọgbakọ niile ha na-elekọta nakwa ihe ndị ọzọ. Kọmitii Na-elekọta Mba na Kọmitii Alaka na-arụkọ ọrụ ọnụ ka ihe ndị gbasara Alaeze Chineke na-aga aga.54Ọ bụ Òtù Na-achị Isi na-ahọpụta ndị na-eso na Kọmitii Alaka na Kọmitii Na-elekọta Mba.NDỊ NA-ANỌCHITE ANYA ISI ỤLỌ ỌRỤ ANYỊ55Ọ na-abụ Òtù Na-achị Isi nọtụ, ha ezipụ ụmụnna ndị ga-aga eleta alaka ụlọ ọrụ dị iche iche nụwa niile. A na-akpọ nwanna na-arụ ọrụ a onye na-anọchite anya isi ụlọ ọrụ anyị. Ihe kacha mkpa mere e ji ezipụ ya bụ ịgba ndị na-eje ozi na Betel ume na inyere ndị so na Kọmitii Alaka aka nihe ụfọdụ na-esiri ha ike nọrụ ha nakwa ịza ajụjụ ụfọdụ ha nwere ike ịjụ banyere ikwusa ozi ọma. Nebe ụfọdụ o kwere omume, nwanna a na ndị nlekọta sekit ụfọdụ na-enwe nnọkọ, ya na ndị ozi ala ọzọ na-enwekwa nnọkọ. Ya na ha na-ekwurịta nsogbu ndị ha na-enwe na ihe ndị bụ mkpa ha. Ọ na-agbakwa ha ume nozi kacha mkpa ha na-eje, ya bụ, ikwusa ozi ọma Alaeze Chineke na inyere ndị mmadụ aka ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ Jizọs.56Onye na-anọchite anya isi ụlọ ọrụ anyị na-elebakwa anya notú ozi ọma si aga ná mba ahụ ọ gara ileta nakwa nọrụ ndị ọzọ ụmụnna na-arụ nọgbakọ dị iche iche. O nwekwara ike ịga leta ụmụnna ndị na-arụ ọrụ nọfis ndị nsụgharị. Ya bịa ileta alaka ụlọ ọrụ, ọ na-eso ụmụnna aga ozi ọma otú o nwere ike.Ọ bụrụ na anyị ana-edo onwe anyị nokpuru ndị okenye, bụ ndị Chineke gwara ka ha na-elekọta ìgwè atụrụ ya, anyị na Kraịst Jizọs, bụ Onyeisi nke ọgbakọ, ga-adị notuNDỊ NA-ELEKỌTA ANYỊ HỤRỤ ANYỊ NANYA57Ọrụ ndị okenye na-arụ na otú ha si eji obiọma elekọta anyị na-abara anyị ezigbo uru. Ọ bụrụ na anyị ana-edo onwe anyị nokpuru ndị okenye, bụ ndị Chineke gwara ka ha na-elekọta ìgwè atụrụ ya, anyị na Jizọs Kraịst, bụ Onyeisi nke ọgbakọ, ga-adị notu. 1 Kọr. 16:15-18;Efe. 1:22, 23 Anyị na Kraịst dịrị notu, mmụọ nsọ Chineke ga na-edu ọgbakọ Ndị Kraịst niile, ihe anyị na-akụzi nụwa niile ga na-esikwa nOkwu Chineke.Ọma 119:105.6 Ndị Ohu Na-eje Ozi Na-arụ Ọrụ Bara UruPỌL onyeozi degaara ọgbakọ nọ na Filipaị akwụkwọ ozi, sị: Pọl na Timoti, ndị ohu Kraịst Jizọs, na-edetara unu ndị nsọ niile ha na Kraịst Jizọs dị notu bụ ndị nọ na Filipaị akwụkwọ, tinyere ndị nlekọta na ndị ohu na-eje ozi. Fil. 1:1 Ị hụrụ nebe a na Pọl kelere ndị ohu na-eje ozi? O doro anya na ụmụnna ndị a nyeere ndị okenye ezigbo aka nọgbakọ noge ahụ. Otú ahụ ka ọ dịkwa taa. Ndị ohu na-eje ozi na-arụ ọrụ dị iche iche nọgbakọ iji nyere ndị okenye aka. Ọrụ ndị a ha na-arụ na-emekwa ka ihe na-aga aga nọgbakọ.2Ị ma ndị ohu na-eje ozi nọ nọgbakọ unu? Ị ma ọrụ ndị ha na-arụ nke na-abara ma gị ma ụmụnna ndị ọzọ nọ nọgbakọ unu uru? Obi na-atọ Jehova ụtọ maka ọrụ ndị ha na-arụ nọgbakọ. Pọl kwuru, sị: Ndị na-eje ozi nke ọma na-emere onwe ha aha ọma, ha nwekwara nkwuwa okwu dị ukwuu nokwukwe e nwere nime Kraịst Jizọs.1 Tim. 3:13.IHE A CHỌRỌ NAKA NDỊ GA-ABỤ OHU NA-EJE OZI3Ndị ohu na-eje ozi kwesịrị ịbụ ndị na-akpa àgwà e ji mara Ndị Kraịst. Ha kwesịkwara ịbụ ndị a ga-atụkwasị obi na ndị ji ọrụ ha kpọrọ ihe. Ihe gosiri na ọ bụ ihe ha kwesịrị ịna-eme bụ ihe Pọl gwara Timoti gbasara ndị ruru eru ịbụ ohu na-eje ozi. O kwuru, sị: Ndị ohu na-eje ozi kwesịrị ịbụ ndị na-eji ihe akpọrọ ihe, ọ bụghị ndị ire abụọ, ọ bụghị ndị na-aṅụ oké mmanya, ọ bụghị ndị na-eji anyaukwu achọ inweta uru aghụghọ, onye ji akọ na uche dị ọcha jidesie ihe nzuzo dị nsọ banyere okwukwe ahụ ike. Ka e bukwa ụzọ nwalee ndị a ka a mata ma hà ruru eru, ka ha jeekwa ozi dịka ndị ozi, ebe ha bụ ndị a na-adịghị ebo ebubo. Ka ndị ohu na-eje ozi bụrụ di nke otu nwunye, ndị na-elekọta ụmụ ha na ezinụlọ ha nke ọma.1 Tim. 3:8-10,12Ọ bụrụ na ndị okenye agbakwasị ụkwụ nihe a Akwụkwọ Nsọ kwuru tụlee ma nwanna ò ruru eru ịbụ ohu na-eje ozi, ọ ga-eme ka ndị mmadụ ghara ikwu okwu ọjọọ banyere ndị a na-ahọpụta ka ha bụrụ ndị ohu na-eje ozi.4Ndị ohu na-eje ozi na-aga ozi ọma nọnwa ọ bụla, ma hà ka bụ ụmụ okorobịa ma hà akatala ahụ. Ha ji ozi ọma kpọrọ ihe dị ka Jizọs. Ha na-esi otú ahụ egosi na ha chọrọ ka a zọpụta ụmụ mmadụ dị ka Jehova chọrọ.Aịza. 9:7.5Ndị ohu na-eje ozi kwesịrị ịna-eji ejiji dị mma, na-akpakwa àgwà ọma. Ha kwesịkwara ịna-ekwu okwu ọma mgbe niile. Ha nwere uche zuru okè. Ọ bụ ya mere ụmụnna ndị ọzọ ji na-akwanyere ha ùgwù. Ihe ọzọkwa bụ na ha anaghị eji adịm ná mma ha na Jehova egwu egwu. Ha ji ọrụ ha na-arụ nọgbakọ kpọrọ ihe.Taị. 2:2,6-8.6Tupu a họpụta ha, e bu ụzọ nwalee ha ka a mata ma hà ruru eru. A chọpụtara na ha ji ọrụ e nyere ha kpọrọ ihe. A chọpụtakwara na ha na-ebute ihe ndị gbasara Alaeze Chineke ụzọ ná ndụ ha nakwa na ha na-agba mbọ ka ha ruo eruo ịrụ ọrụ ọ bụla e nwere ike inye ha ná nzukọ Jehova. Ụmụnna ndị ọzọ nọ nọgbakọ na-amụtakwa ihe bara uru naka ha.1 Tim. 3:10.ỌRỤ HA NA-ARỤ NỌGBAKỌ7Ndị ohu na-eje ozi na-arụrụ ụmụnna ha ọrụ dị iche iche nọgbakọ. Ọrụ ndị a ha na-arụ na-eme ka ndị okenye jirikwuo oge ha nwere na-akụzi ihe nọgbakọ ma na-elekọta atụrụ Chineke. Ndị okenye chọọ ikenye ha ọrụ ha ga na-arụ nọgbakọ, ha na-eleba anya nihe onye ọ bụla nime ha ga-emeli nakwa ọrụ ndị e nwere nọgbakọ.Ndị ohu na-eje ozi na-arụ ọrụ dị iche iche bara uru nọgbakọ, ya emee ka ndị okenye jirikwuo oge ha nwere na-akụzi ihe nọgbakọ ma na-elekọta atụrụ Chineke8E nwere ike ịgwa otu ohu na-eje ozi ka ọ na-ahụ maka akwụkwọ ka ụmụnna nwee ike ịna-enweta akwụkwọ ha ga-agụ na nke ha ga-eji na-aga ozi ọma. E nwekwara ike inwe ohu na-eje ozi na-ahụ maka magazin, nwee nke na-ahụ maka ihe ndekọ ego ọgbakọ, nweekwa nke na-ahụ maka ókèala ọgbakọ. Ụfọdụ na-ahụ maka maịkrofon na ígwè okwu. Ndị ọzọ bụ ndị atendantị. E nwekwara ndị nke na-enyere ndị okenye aka nihe ndị ọzọ. Ịrụzi Ụlọ Nzukọ Alaeze na idebe ya ọcha abụghị obere ọrụ. Nihi ya, a na-akpọkarị ndị ohu na-eje ozi ka ha nye aka nọrụ ndị a.9Nọgbakọ ụfọdụ, a na-ekenye ndị ohu na-eje ozi ọrụ ndị ahụ otu otu. Ma a bịa nọgbakọ ndị ọzọ, otu ohu na-eje ozi nwere ike ịna-arụ ọrụ dị iche iche. Mgbe ụfọdụkwa, e nwere ike ikenye ndị ohu na-eje ozi abụọ otu ọrụ. Ọ bụrụ na ndị ohu na-eje ozi ebughị ibu, ndị okenye nwere ike ịgwa ụmụnna nwoke ndị ọzọ na-eme nke ọma ka ha rụwa ọrụ ndị a. Ka ha na-arụ ọrụ ndị ahụ, ọ ga na-edokwu ha anya. Ha mechaa bụrụ ndị ohu na-eje ozi, ịrụ ọrụ ndị ahụ ga-adịrị ha ezigbo mfe. Ọ bụrụ na e nweghị ụmụnna nwoke ruru eru, e nwere ike ịgwa otu nwanna nwaanyị na-eme nke ọma nọgbakọ ka ọ na-arụ ụfọdụ ọrụ ndị ahụ, nagbanyeghị na a gaghị ahọpụta ya ka ọ bụrụ ohu na-eje ozi. A sị na mmadụ na-eme nke ọma nọgbakọ, ọ pụtara na onye ahụ na-akpa àgwà ọma,na-efekwa Chineke nke ọma nke na ndị ọzọ kwesịrị ịna-eme ka ya. Onye dị otú ahụ na-abịachi ọmụmụ ihe anya, na-agachi ozi ọma anya, na-eji ihe ndị dị mma atụrụ ndụ ma na-eji ejiji dị mma. Ezinụlọ ya ga na-emekwa nke ọma. Ọ ga-abụ onye e ji ama atụ nihe ndị a niile.10Nọgbakọ e nwere naanị ndị okenye ole na ole, e nwere ike ịgwa ndị ohu na-eje ozi ruru eru ka ha na ndị chọrọ ime baptizim tụlee ajụjụ ndị gbasara ihe Baịbụl na-akụzi. Ajụjụ ndị a dị nIsiokwu Ndị Ọzọ, Nkebi nke MbụIhe Ndị Na-ataghị Akpụ Baịbụl Na-akụzi nakwa Nkebi nke AtọOtú Jehova Si Hazie Ihe. Ọ bụ okenye kwesịrị iduzi Nkebi nke AbụọIhe Jehova Chọrọ Ka Anyị Na-eme nihi na ihe dị na ya bụ ihe mmadụ na-anaghị achọ ịkọrọ ndị ọzọ banyere onwe ya.11Ndị okenye nwere ike ha nọtụ, ha enye otu ohu na-eje ozi ọrụ ọzọ, were nke ọ na-arụbu nye ohu na-eje ozi ọzọ. Ma, ọ na-akacha mma ma a hapụ ha ka ha nọtee aka nọrụ ha na-arụ nọgbakọ, nihi na ọ ga-eme ka ha bụrụ aka ochie na ya.12E nwere ike inye ndị ohu na-eje ozi a ma na ha na-enwe ọganihu ọrụ ụfọdụ ndị okenye kwesịrị ịrụ. 1 Tim. 4:15 Ọ bụrụ na ndị okenye ebughị ibu, e nwere ike ịgwa ohu na-eje ozi ka ọ na-enyere onye nlekọta ìgwè aka ma ọ bụkwanụ ka ọ bụrụ ohu na-ahụ maka ìgwè. Ma, ọ bụ ndị okenye ga-ekpebi ihe ohu na-ahụ maka ìgwè ga na-eme. E nwere ike inye ndị ohu na-eje ozi ihe omume ụfọdụ nọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ, nakwa iduzi Ọmụmụ Baịbụl Ọgbakọ ma ọ dị mkpa. E nwekwara ike ikenye ha okwu ihu ọha, nyekwa ha ọrụ ndị ọzọ mgbe ọ bụla ọ dị mkpa nakwa ma ọ bụrụ na ha ruru eru ịrụ ha. 1 Pita 4:10 Ndị ohu na-eje ozi kwesịrị iji obi ha niile na-enyere ndị okenye aka.13Ọ bụ eziokwu na ihe ha na-arụ dị iche nihe ndị okenye na-arụ, ha niile bụcha ozi a na-ejere Chineke. Ha niile dịcha mkpa nihi na ha na-eme ka ihe na-aga aga nọgbakọ. Ọ bụrụ na ndị ohu na-eje ozi ana-arụ ọrụ ha nke ọma, mechaakwa ruo eruo ịzụ atụrụ Chineke na ịkụzi ihe nke ọma, e nwere ike ịtụ aro ka a họpụta ha ịbụ ndị okenye.14Ọ bụrụ na ị bụ nwanna nwoke na-eto eto ma ọ bụ na ị ka mere baptizim ọhụrụ, ị na-agba mbọ ka i ruo eruo ịbụ ohu na-eje ozi? 1 Tim. 3:1 Ebe ọ bụ na ọtụtụ ndị na-abata nọgbakọ kwa afọ, a chọrọ ndị okenye na ndị ohu na-eje ozi ga na-arụ ọrụ nọgbakọ. I nwere ike ịbụ ohu na-eje ozi ma ọ bụrụ na ọ na-agụ gị agụụ inyere ndị ọzọ aka. Otu ihe ga-enyere gị aka bụ ichebara ihe Jizọs mere echiche. Mat. 20:28;Jọn 4:6, 7;13:4, 5 Ọ bụrụ na ị na-emere ndị ọzọ ihe, obi ana-atọ gị ụtọ, ị ga-achọkwu ịna-emere ha ihe. Ọrụ 20:35 Nihi ya, jiri obi gị niile na-enyere ndị ọzọ aka, na-enye aka eme ka Ụlọ Nzukọ Alaeze na-adị mma nanya, na-ewepụtakwa onwe gị eme ihe omume nọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ mgbe onye e kenyere ya na-abịaghị. Ihe ọzọ ga-eme ka i ruo eruo bụ inwe àgwà ndị e ji mara onye nwere mmụọ nsọ Chineke. Ihe ga-enyere gị aka inwe àgwà ndị a bụ iwepụta oge na-amụ Baịbụl nonwe gị. Ọma 1:1, 2;Gal. 5:22, 23 Ihe ọzọ e ji ama nwanna nwoke chọrọ ịbụ ohu na-eje ozi bụ na ọ ga na-eji ọrụ e nyere ya nọgbakọ kpọrọ ihe.1 Kọr. 4:2.15Chineke na-eji mmụọ nsọ ya ahọpụta ndị ohu na-eje ozi ka ha na-ejere ọgbakọ ozi. Ụmụnna niile nọ nọgbakọ ga-egosi na obi dị ha ụtọ maka otú ndị ohu na-eje ozi si arụsi ọrụ ike ma ọ bụrụ na ha ana-eme ihe ndị ohu na-eje ozi gwara ha. Ha ga-esi otú ahụ gosi na obi dị ha ụtọ maka otú Jehova si hazie ka ihe na-aga nusoro ná nzukọ ya.Gal. 6:10.7 Nzukọ Ndị Na-akpali Anyị Inwe Ịhụya na Ịrụ Ezi ỌrụKEMGBE ụwa, ndị na-efe Jehova na-enwe nzukọ a haziri ahazi. Noge ochie, ụmụ nwoke ndị Izrel na-aga Jeruselem ugboro atọ nafọ maka ememme atọ ha na-eme. Diut. 16:16 Noge ndịozi, Ndị Kraịst na-ezukọ ugboro ugboro. Ha na-anọkarịkwa nụlọ ndị mmadụ enwe nzukọ ndị ahụ. Faị. 1, 2 Taa, anyị na-enwe ọmụmụ ihe, na-agakwa mgbakọ sekit na mgbakọ ukwu. Gịnị mere ndị na-efe Chineke ji ezukọta ọnụ? Ọ bụ nihi na ọ bụ otu nime ụzọ ha si efe Chineke.Ọma 95:6;Kọl. 3:16.2Nzukọ ndị a na-abara ndị na-abịa ha uru. Baịbụl kwuru ihe ndị Izrel ga-eme noge Ememme Ụlọ Ndò nke asaa ọ bụla. Ọ sịrị: Kpọkọta ụmụ Izrel, ndị ikom na ndị inyom na ụmụntakịrị na onye mbịarambịa nke nọ nime obodo gị, ka ha wee gee ntị, ka ha mụtakwa ihe, ka ha tụọ egwu Jehova bụ Chineke unu ma lezie anya idebe ihe niile e kwuru niwu a. Diut. 31:12 O doro anya na ihe dị mkpa mere ndị na-efe Chineke ji ezukọta ọnụ bụ ka Jehova kụziere ha ihe. Aịza. 54:13 Nzukọ ndị anyị na-enwe na-eme ka anyị na-amata ibe anyị nakwa ka anyị na-agba ibe anyị ume. Ha na-emekwa ka okwukwe anyị sikwuo ike.ỌMỤMỤ IHE3Mgbe e mechara ememme Pentikọst afọ 33, ndị na-eso ụzọ Jizọs zukọtara na-ege ntị nihe ndịozi na-akụzi ma jiri otu obi na-anọ mgbe niile nụlọ nsọ kwa ụbọchị. Ọrụ 2:42,46 Ka oge na-aga, ọ na-abụ ha zukọta ife Chineke, ha agụọ amaokwu Akwụkwọ Nsọ ụfọdụ, gụọkwa akwụkwọozi ndịozi dere nakwa nke Ndị Kraịst ndị ọzọ dere. 1 Kọr. 1:1, 2;Kọl. 4:16;1 Tesa. 1:1;Jems 1:1 Ha na-ekpekwa ekpere ná nzukọ ndị ahụ. Ọrụ 4:24-29;20:36 Mgbe ụfọdụ, ndị ozi ala ọzọ noge ahụ na-akọkwa otú Chineke si na-enyere ha aka nozi ha. Ọrụ 11:5-18;14:27, 28 Ihe Baịbụl na-akụzi na otú amụma ndị dị na ya si emezu sokwa nihe ndị ha na-amụ. A kụzikwaara ha ụdị àgwà Ndị Kraịst kwesịrị ịna-akpa nakwa otú ha kwesịrị isi na-efe Chineke. A gbakwara ha niile ume ka ha na-ekwusasi ozi ọma ike.Rom 10:9, 10;1 Kọr. 11:23-26;15:58;Efe. 5:1-33.Noge ikpeazụ a tara ezigbo akpụ, anyị kwesịrị ịna-abịachi ọmụmụ ihe anya ka a na-agba anyị ume4Noge anyị a, anyị na-enwekwa ụdị nzukọ ahụ Ndị Kraịst nwere noge ndịozi. Anyị na-eme ihe e kwuru náNdị Hibru 10:24, 25. Ebe ahụ sịrị: Ka anyị na-echebakwara ibe anyị echiche . . . , ka anyị ghara ịhapụ nzukọ anyị, dị ka ụfọdụ ndị na-emekarị, kama ka anyị na-agbarịta ibe anyị ume, na-emekwa otú ahụ karị, ka unu na-ahụ ụbọchị ahụ ka ọ na-eru nso. Noge ikpeazụ a tara ezigbo akpụ, anyị kwesịrị ịna-abịachi ọmụmụ ihe anya ka a na-agba anyị ume nihi na ọ ga-eme ka okwukwe anyị sikwuo ike, meekwa ka anyị nọgide na-efe Chineke. Rom 1:11, 12 Anyị bi netiti ọgbọ gbagọrọ agbagọ, nke hịgọkwara ahịgọ. Anyị ajụkwala àgwà ndị Chineke kpọrọ asị nakwa ọchịchọ nke ụwa. Fil. 2:15, 16;Taị. 2:12-14 Ebe ọ dị otú a, anyị kwesịrị ịna-aga ọmụmụ ihe ka anyị na ụmụnna anyị na-efekọ Jehova ọnụ. Ọma 84:10 O nweghị ihe ga-abara anyị uru karịa Okwu Chineke a na-akụziri anyị nọmụmụ ihe. Ugbu a, ka anyị leba anya nọmụmụ ihe ndị anyị na-enwe na uru ha na-abara anyị.OKWU IHU ỌHA5A na-enwekarị Okwu Ihu Ọha na Ọmụmụ IheỤlọ Nchená ngwụsị izu. Ihe a na-ekwu nokwu ihu ọha bụ isiokwu si na Baịbụl. Ọ bụ ọhaneze ka a na-aka ebu nobi ekwuokwu a. Ụfọdụ nime ha abịatụbeghị ọmụmụ ihe anyị. E ji okwu ihu ọha akụziri ma anyị ma ndị ọhụrụ bịara ọmụmụ ihe anyị Okwu Chineke.Ọrụ 18:4;19:9, 10.6Jizọs Kraịst, ndịozi ya, na ndị na-eso ụzọ ya ndị ọzọ kwuru okwu ihu ọha. Taa, Ndịàmà Jehova na-ekwukwa okwu ihu ọha nọgbakọ ha dị iche iche. Ma, o doro anya na o nweghị onye a ga-eji tụnyere Jizọs ma a bịa nikwu okwu ihu ọha. Ọ bụ ya mere ndị mmadụ ji kwuo banyere ya, sị: Ọ dịtụbeghị onye ọzọ si otú a kwuo okwu. Jọn 7:46 Jizọs kwuru okwu ka onye nwere ikike, ihe o kwuru jukwara ndị mmadụ anya. Mat. 7:28, 29 Okwu ya baara ndị chebaara ya echiche ezigbo uru. Mat. 13:16, 17 Ndịozi Jizọs kwukwara okwu nke ọma ka Jizọs. Ihe e kwurunỌrụ Ndịozi 2:14-36gosiri na Pita kwuru okwu ruru ndị mmadụ nobi na Pentikọst afọ 33. Ihe o kwuru mere ka ọtụtụ puku mmadụ gere ya ntị bụrụ ndị na-eso ụzọ Jizọs. Pọl gwakwara ndị mmadụ okwu nAtens, ụfọdụ aghọọ ndị na-eso ụzọ Jizọs.Ọrụ 17:22-34.7Noge anyị a, Ndịàmà Jehova na-ekwukwa Okwu Ihu Ọha nọgbakọ ha dị iche iche kwa izu, na-ekwukwa ya ná mgbakọ sekit na mgbakọ ukwu ha na-enwe. Okwu ndị a abaakwarala ọtụtụ nde mmadụ uru. Ha na-enyere anyị aka ịmụta eziokwu ndị dị na Baịbụl, na-emekwa ka anyị nọgidesie ike nozi Jehova. Anyị kwesịrị ịna-akpọ ndị nwere mmasị nakwa ọhaneze ka ha bịa gere Okwu Ihu Ọha ndị a nihi na ọ ga-eme ka ha mụta ihe Baịbụl na-akụzi.8Okwu Ihu Ọha na-enwe isiokwu dị iche iche. Ụfọdụ nime ha na-ekwu banyere ihe Baịbụl na-akụzi, amụma ndị dị na Baịbụl, otú e nwere ike isi na-ebi ndụ nezinụlọ nakwa ihe gbasara di na nwunye. E nwere ndị nke na-ekwu gbasara ihe ha na ndị na-eto eto na-alụ, otú Ndị Kraịst kwesịrị isi na-akpa àgwà nakwa ihe ndị dị ebube Jehova kere.E nwekwara ndị nke na-ekwu gbasara otú ndị a kọrọ akụkọ ha na Baịbụl si nwee okwukwe na obi ike, otú ha si fee Chineke nke ọma nakwa ihe ndị anyị nwere ike ịmụta naka ha.9Anyị kwesịrị ige ntị nke ọma mgbe a na-ekwu Okwu Ihu Ọha ka anyị nwee ike ịmụta ihe. Onye na-ekwu okwu ahụ kpọọ ebe ọ chọrọ ịgụ na Baịbụl, anyị asapeta ya, lewe anya mgbe ọ na-agụ ya ma hụ otú o si kọwaa ya. Luk 8:18 Anyị ghọta ihe e kwuru, anyị ga-agbalị ka anyị ghara ichefu ya ma mee ihe ndị anyị mụtara.1 Tesa. 5:21.10Ọ bụrụ na e nwere ụmụnna na-ekwu okwu ihu ọha nọgbakọ, a ga na-ekwu ya kwa izu. Ihe na-enyekarị aka eme ka a na-ekwu ya kwa izu bụ ịgwa ụmụnna na-ekwu okwu ihu ọha nọgbakọ ndị dị nso ka ha bịa kwuoro anyị okwu ihu ọha. Ọ bụrụ na ndị na-ekwu okwu ihu ọha nọgbakọ ebughị ibu, e nwere ike ikwu ya mgbe ọ bụla o kwere omume.ỌMỤMỤ IHEỤLỌ NCHE11Ọ na-abụ e kwuchaa okwu ihu ọha, a malite Ọmụmụ IheỤlọ Nche.Ọ na-abụ ajụjụ na azịza. A na-eji isiokwu ụfọdụ dị nỤlọ Nchea na-amụ amụ eduzi ya. Jehova na-ejiỤlọ Ncheakụziri anyị ihe noge kwesịrị ekwesị.12Isiokwu ndị anyị na-amụ amụ nỤlọ Nchena-akọwara anyị otú anyị nwere ike isi na-eme ihe Baịbụl kwuru. Ha na-emekwa ka a ghara inwe ihe jikọrọ anyị na mmụọ nke ụwa nakwa omume rụrụ arụ. 1 Kọr. 2:12 A na-esi nỤlọ Ncheakọwakwuru anyị ihe Baịbụl na-akụzi na amụma ndị dị na ya. Nke a na-eme ka anyị na-amata ihe nzukọ Jehova na-akụziri anyị ugbu a, meekwa ka anyị nọrọ nụzọ nke ndị ezi omume. Ọma 97:11;Ilu 4:18 Ịnọ nọmụmụ ihe mgbe a na-amụỤlọ Nchema na-aza ajụjụ ga-eme kaanyị na-aṅụrị ọṅụ nolileanya anyị nwere maka ụwa ọhụrụ Jehova kwere anyị ná nkwa. Rom 12:12;2 Pita 3:13 Ọmụmụ iheỤlọ Nchena-enyere anyị aka ịkpa àgwà ndị e ji ama ndị nwere mmụọ nsọ Chineke. Ọ na-emekwa ka anyị na-anụkwu ọkụ nobi nozi Jehova. Gal. 5:22, 23 Ihe ọzọ bụ na ọ na-eme ka okwukwe anyị sikwuo ike idi nsogbu ndị na-abịara anyị. Ọ na-emekwa ka anyị na-atọrọ onwe anyị ezi ntọala maka ọdịnihu ka anyị nwee ike ijidesi aka ike ná ndụ ahụ nke bụ ndụ nezie.1 Tim. 6:19;1 Pita 1:6, 7.13Gịnị ka anyị ga-eme ka anyị nwee ike ịmụta ihe nỌmụmụ IheỤlọ Nche?Onye ọ bula nime anyị kwesịrị ịmụ isiokwu a ga-amụ tupu ya agawa ọmụmụ ihe, gụọkwa amaokwu Baịbụl ndị dị na ya. Anyị na ndị ezinụlọ anyị nwekwara ike ịmụkọta ya ọnụ. Anyị zawa ajụjụ, anyị kwesịrị ikwu ihe anyị ghọtara kama ịgụpụta ihe dị na paragraf. Ime otú ahụ ga-eme ka ihe ndị ahụ anyị zara ruo anyị nobi, meekwa ka ụmụnna anyị mụta ihe na ya. Ọ bụrụ na anyị egee ụmụnna anyị ntị nke ọma mgbe ha na-aza ajụjụ, anyị ga-amụta ihe kwa izu nỌmụmụ IheỤlọ Nche.OZI ANYỊ NA OTÚ ANYỊ SI EBI NDỤ14Nizu ọ bụla, ọgbakọ na-abịakọta ọnụ nỤlọ Nzukọ Alaeze maka ọmụmụ ihe anyị a na-akpọ Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ. Ọmụmụ ihe a nwere akụkụ atọ. Ha na-eme ka anyị ruo eru nke ọma ịbụ ndị ozi Chineke. 2 Kọr. 3:5, 6 Ihe ndị a ga-amụ na ha na-agba nọnwa ọ bụla nUsoro Ihe Omume Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ.Ihe ọzọ na-agba na ya bụ otú e nwere ike isi nyefee akwụkwọ anyị nozi ọma.15Ihe a na-akpọ akụkụ nke mbụ nọmụmụ ihe anyị a bụ Akụ Ndị Si nOkwu Chineke. Ọ na-enyere anyị aka ịmatakwu akụkọ ndị a kọrọ na Baịbụl na otú anyị ga-esi eme iheanyị mụtara na ha. A na-enwe okwu, ọgụgụ Baịbụl, na ihe omume ndị na-ege ntị ga-ekwu ihe ha mụtara nọgụgụ Baịbụl izu ahụ. Ihe osise ndị ga-eme ka ihe ndị a kọrọ na Baịbụl dokwuo anyị anya, na ebe a ga-ede ihe na-adịkwa nUsoro Ihe Omume Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ.Isi otú a amụ Baịbụl na-abara anyị uru ná ndụ anyị, na-enyekwara anyị aka ịkụziri ndị ọzọ ihe nke ọma. Ọ na-eme ka anyị ruo eru nụzọ zuru ezu, bụrụ ndị a kwadebere nụzọ zuru ezu ịrụ ezi ọrụ niile.2 Tim. 3:16, 17.16Ihe a na-akpọ akụkụ nke abụọ bụ Mụtakwuo Izi Ozi Ọma nke Ọma. Ọ na-enyere anyị aka ịma otú anyị ga-esi na-eme nke ọma nozi anyị. A na-atụle ihe ndị kwuru gbasara ozi anyị na ya. Ụfọdụ nime ha na-esi nUsoro Ihe Omume Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ,ndị ọzọ esi nakwụkwọ anyị ndị ọzọ. A na-elekwa vidio na ya. Ihe ọzọ a na-eme na ya bụ ihe ngosi ebe ụmụnna anyị na-akwadebe otú ha ga-esi zie ozi ọma, mee nletaghachi, ma duzie ọmụmụ Baịbụl. Akụkụ ọmụmụ ihe anyị nke a na-enyere anyị aka inwe ire nke ndị a kụziiri ihe ka anyị wee mata otú anyị ga-esi zaa onye ike gwụrụ okwu.Aịza. 50:4.17Aha akụkụ nke atọ bụ Otú Ndị Kraịst Si Ebi Ndụ. Ihe anyị na-amụ na ya bụ otú anyị ga-esi na-eme ihe Baịbụl kwuru ná ndụ anyị kwa ụbọchị. Ọma 119:105 Ihe bụ isi a na-eme na ya bụ Ọmụmụ Baịbụl Ọgbakọ. A na-amụ ya ka Ọmụmụ IheỤlọ Nche, ya bụ, nụdị ajụjụ na azịza. A na-agụpụta paragraf nke ọ bụla, jụọ ndị mmadụ ajụjụ, ha azaa. A na-agụkwa amaokwu ụfọdụ nAkwụkwọ Nsọ. Tupu e jiri abụ na ekpere mechie, onyeisi oche ga-eji nkeji ole na ole tụleghachi ihe ndị a mụrụ nọmụmụ ihe nụbọchị ahụ, kwuokwa ihe ndị a ga-amụ nizu ọzọ.18Nọnwa ọ bụla, mgbe ọgbakọ nwetaraUsoro Ihe Omume Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ,onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ ma ọ bụ onye na-enyere ya aka ga-eji nwayọọ gụọ ya ma kenye ụmụnna nke ha ga-eme. Tupu ya ekenye ụmụnna ihe omume, ọ ga-agwa onye nlekọta ọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ ka o kwuo ndị o chere a ga-enye ihe omume nke ọ bụla. Nizu ọ bụla, onye nlekọta ọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ ma ọ bụ okenye na-ezi ihe nke ọma ndị okenye họpụtara ga-abụ onyeisi oche ọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ. Ihe so nọrụ ya bụ ịmalite ọmụmụ ihe a noge, hụkwa na a gbasara noge. Ọ ga-agwakwa ụmụ akwụkwọ ndị mere ihe omume ebe ha ga-emekwu nke ọma.19Ọ bụrụ na anyị ana-akwadebe maka ọmụmụ ihe anyị a bụ Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ, na-abịachi ya anya, ma soro na-eme ihe ndị a na-eme na ya, anyị ga-ama Baịbụl, ghọtakwuo ụkpụrụ ndị dị na Baịbụl, obi esiekwa anyị ike ịna-ezi ozi ọma, anyị amụtakwuokwa otú anyị ga-esi na-eme ka ndị mmadụ bụrụ ndị na-eso ụzọ Jizọs. Mkpakọrịta anyị na ụmụnna anyị na ihe ndị a na-amụ nọmụmụ ihe a na-abakwara ndị a na-emebeghị baptizim na-abịa ya uru. Anyị nwere ike ịga nỌbá Akwụkwọ Anyị NKE DỊ NỊNTANETma ọ bụ nke dị nỤlọ Nzukọ Alaeze kwadebe ọmụmụ ihe a ma ọ bụ ọmụmụ ihe anyị ndị ọzọ. Ihe na-adị nọbá akwụkwọ anyị nke dị nỤlọ Nzukọ Alaeze bụ akwụkwọ anyị dị iche iche,Akwụkwọ Ndịàmà Jehova Ji Eme Nchọnchọ,ma ọ bụWatch Tower Publications Index,nsụgharị Baịbụl dị iche iche, akwụkwọ ọkọwa okwu, na ọtụtụ akwụkwọ ndị ọzọ e nwere ike iji mee nchọnchọ. Onye ọ bụla nwere ike ịchọ ihe nọbá akwụkwọ a tupu ọmụmụ ihe ebido ma ọ bụ mgbe a gbasara ọmụmụ ihe.NZUKỌ OZI UBI20Ọgbakọ na-enwe nzukọ ozi ubi noge dị iche iche nime izu ma ọ bụ ná ngwụcha izu maka ndị nkwusa chọrọ ịga ozi ọma. Nzukọ a anaghịkwa egbu oge. A na-anọkarị nụlọ ụmụnna enwe ya ma ọ bụ nebe ndị ọzọ ga-adịrị ụmụnna mfe. E nwekwara ike inwe ya nỤlọ Nzukọ Alaeze. Ọ bụrụ na ìgwè ozi ubi ọ bụla ana-enwe nzukọ ozi ubi nókèala ha, o nwere ike ime ka ọ dịrị ndị nkwusa mfe ịgaru ebe a ga-anọ enwe nzukọ a. Ọ ga-emekwa ka a hazie ndị bịara ozi ọma ngwa ngwa, ha agawakwa ebe ha ga-arụ negbughị oge. Ihe ọzọkwa bụ na ọ ga-eme ka nwanna na-elekọta ìgwè ozi ubi nke ọ bụla na-elebara ndị nọ nìgwè ya anya nke ọma. Ọ bụ eziokwu na ọ dị mma ka ìgwè ozi ubi na-enwe nzukọ ozi ubi nke ha iche, ma e nwere ihe ndị nwere ike ime ka ìgwè ụfọdụ nọkọta ọnụ nwee nzukọ a. Dị ka ihe atụ, netiti izu, mgbe ụmụnna ole na ole na-apụta ozi ọma, o nwere ike ịka mma ka ìgwè ozi ubi dị iche iche ma ọ bụkwanụ ọgbakọ bịakọta ọnụ nwee nzukọ ozi ubi nỤlọ Nzukọ Alaeze ma ọ bụ nebe ọzọ dị ha mma. Ọ ga-eme ka ụmụnna pụtara ozi ọma nwee ndị ha na ha ga-arụ. Ọgbakọ nwekwara ike ịbịakọta ọnụ nwee nzukọ ozi ubi nỤlọ Nzukọ Alaeze nụbọchị ndị ụwa na-eme ememme ha. Ha nwekwara ike inwe ya ma e mechie Ọmụmụ IheỤlọ Nche.21Ọ bụrụ na ìgwè ozi ubi ọ bụla enwee nzukọ ozi ubi nke ya, ọ bụ onye nlekọta ìgwè ahụ ga-eduzi ya. Mgbe ụfọdụ, onye nlekọta ìgwè nwere ike ịgwa onye na-enyere ya aka ma ọ bụ nwanna ọzọ ruru eru ka o duzie ya. Onye ga-eduzinzukọ a ga-agwa ụmụnna ihe ndị ga-enyere ha aka nozi ọma, o kwesịghị iji oge ahụ duziwe ihe mmụta dịịrị ụbọchị. O kwuchaa, ya ekenye ụmụnna ndị ha na ha ga-arụ, gwazie otu nwanna nwoke ka o mechie nekpere. O kpechaa, ụmụnna agawazie ebe ha ga-arụ. Nzukọ a nwere ike iwe nkeji ise ruo nkeji asaa, ma o kwesịghị iru nkeji asaa ma ọ bụrụ na a ga-enwe ya ma a gbasaa ọmụmụ ihe. E kwesịrị ịgba ndị bịara ya ume, kọọrọ ha ihe ndị ga-enyere ha aka nozi ọma nakwa otú ha nwere ike isi zie ozi ọma. E nwere ike ikenye ndị nkwusa ọhụrụ ma ọ bụ ụmụnna ndị e nwere ike inyere aka ka ha na ụmụnna ndị jeerela Jehova ozi ọtụtụ afọ rụọ, ka ụmụnna ndị a nwee ike inyere ha aka.OTÚ ỌGBAKỌ NDỊ ỌHỤRỤ MA Ọ BỤ NDỊ NA-EBUGHỊ IBU GA-ESI NA-ENWE ỌMỤMỤ IHE22Ka ọtụtụ ndị na-abata nọgbakọ, a na-enwekwu ọgbakọ ndị ọhụrụ. Ọ na-abụkarị onye nlekọta sekit na-ezitere alaka ụlọ ọrụ fọm ndị e dejupụtara maka ọgbakọ a chọrọ ihiwe. Mgbe ụfọdụ, ụmụnna ndị bi nebe a na-enweghị ọgbakọ nwere ike iso ọgbakọ kacha dịrị ha nso na-amụ ihe.23Mgbe ụfọdụ, e nwere ike inwe naanị ụmụnna nwaanyị nọgbakọ ndị na-ebughị ibu. Nọgbakọ dị otú ahụ, nwanna nwaanyị kpewe ekpere ma ọ bụ duziwe ọmụmụ ihe, ọ ga-ekechi isi ya ekechi otú Akwụkwọ Nsọ kwuru. 1 Kọr. 11:3-16 Ọ ga-anọ ọdụ ma chee ndị ọ na-agwa okwu ihu. Ụmụnna nwaanyị anaghị eguzo ọtọ nikpo okwu agwa ọgbakọ okwu otú ụmụnna nwoke si eme. Nihi ya, ha duziwe ọmụmụ ihe nọgbakọ mgbe ụmụnna nwoke na-anọghị ya, ha ga-agụpụta ihe a na-amụ agụpụta ma kwuo ihe ndị ha ghọtara na ya. Ha nwekwara ike ime ya ka mkparịta ụka ma ọ bụ ihe ngosi. Alaka ụlọ ọrụ ga-agwaotu nime ha ka ọ na-ahụ maka akwụkwọ ozi a na-ezigara alaka ụlọ ọrụ na nke alaka ụlọ ọrụ na-ezite, na-eduzikwa ọmụmụ ihe. Ọ bụrụ na e mechaa nwee ụmụnna nwoke ruru eru ịbụ ndị ohu na-eje ozi ma ọ bụ ndị okenye, ha ga-arụwazi ọrụ ndị ahụ.MGBAKỌ SEKIT24Ugboro abụọ nafọ ọ bụla, ọgbakọ niile nọ notu sekit na-enwe mgbakọ sekit na-ewe otu ụbọchị. Mgbakọ ndị a na-atọ ụmụnna ụtọ, na-emekwa ka ha meghee obi ha ka ha na ibe ha na-akparịta. 2 Kọr. 6:11-13 Nzukọ Jehova na-eburu mkpa e nwere nobi akwadebe isiokwu mgbakọ sekit ndị a nakwa okwu ndị a ga-ekwu na ha. Isiokwu ndị a na-esi na Baịbụl. Ná mgbakọ ndị a, a na-enwe okwu ndị a na-ekwu, ihe ngosi, ajụjụ ọnụ nakwa ebe mmadụ na-agwa onwe ya okwu. A na-eji ihe ndị a eme ka okwukwe ndị niile bịara mgbakọ sikwuo ike. A na-emekwa ndị mmadụ baptizim iji gosi na ha enyefeela Jehova onwe ha.MGBAKỌ UKWU25A na-enwe mgbakọ ukwu otu ugboro nafọ. Mgbakọ a na-ewekarị abalị atọ. A na-esi na sekit dị iche iche enweta ọgbakọ ndị ga-abịa ya. Alaka ụlọ ọrụ ndị ọgbakọ ha na-elekọta na-ebughị ibu nwere ike ịgwa ọgbakọ ndị ahụ ka ha nwekọta mgbakọ a ọnụ. Ná mba ụfọdụ, otú e si ahazi mgbakọ ukwu nwere ike ịdị iche notú e si ahazi ya ná mba ndị ọzọ. Ihe nwere ike ịkpata ya bụ ihe nzukọ Jehova kwuru ma ọ bụ otú ihe si dị ná mba ndị a. Mgbe ụfọdụ, a na-enwekwa mgbakọ mba niile ma ọ bụ mgbakọ pụrụ iche ná mba ụfọdụ. Ọtụtụ puku Ndịàmà Jehova na-esi ná mba dị iche iche abịa ya. Kemgbe ọtụtụ afọ, ọtụtụ ndị anụla ozi ọma Alaeze Chineke nihi otú anyị si akpọ ọhaneze ka ha bịa mgbakọ ukwu ndị anyị na-enwe.26Mgbakọ ukwu na-atọgbu Ndịàmà Jehova atọgbu nihi na ọ bụ otu ụzọ ha si efekọ Jehova ọnụ. A na-anọ na ya eme ka anyị ghọtakwuo eziokwu ndị dị na Baịbụl. Ná mgbakọ ukwu ụfọdụ, a na-ewepụta akwụkwọ ndị ọhụrụ a ga-amụ nọgbakọ, nke mmadụ ga-agụ nonwe ya ma ọ bụ nke a ga-eji gaa ozi ọma. A na-emekwa ndị ruru eru baptizim. Mgbakọ ukwu dị anyị ezigbo mkpa nihi na ọ na-eme ka okwukwe anyị na-esikwu ike. Ọ na-egosikwa na Ndịàmà Jehova bụ otu nụwa niile nakwa na ha hụrụ ibe ha nanya, nke bụ ihe e ji ama ezigbo ndị na-eso ụzọ Jizọs Kraịst.Jọn 13:35.27Ọ bụrụ na anyị ana-aga ọmụmụ ihe, mgbakọ sekit, na mgbakọ ukwu, ọ ga-eme ka okwukwe anyị sikwuo ike ime uche Jehova. Ihe ndị anyị na-amụta na ha na-eme ka anyị ghara ịkpa àgwà ka ndị ụwa nihi na ịkpa àgwà ka ha ga-emebi okwukwe anyị. Ọmụmụ ihe na mgbakọ anyị ndị a na-eme ka e too Jehova. Ọma 35:18;Ilu 14:28 Anyị kwesịrị ịna-ekele Jehova nihi na ọ haziri nzukọ ndị a na-eme ka obi na-eru anyị ala noge ikpeazụ a.NRI ANYASỊ NKE ONYENWE ANYỊ28Ọgbakọ Ndịàmà Jehova nụwa niile na-echeta ọnwụ Jizọs Kraịst otu ugboro nafọ nụbọchị ahụ ọ nwụrụ. A na-akpọ ya Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị. 1 Kọr. 11:20,23, 24 Nzukọ a bụ nzukọ kacha mkpa anyị na-enwe nafọ. Ọ bụ Jizọs gwara anyị ka anyị na-enwe ya.Luk 22:19.29Ụbọchị a na-echeta ọnwụ Jizọs na-adaba nụbọchị Baịbụl kwuru ndị Juu ji eme Ememme Ngabiga. Ọpụ. 12:2,6;Mat. 26:17,20,26 Ememme Ngabiga bụ ememme ndị Izrel na-eme kwa afọ. Ha ji ya echeta mgbe Chineke kpọpụtara ha nIjipt nafọ 1513 Tupu Oge Ndị Kraịst. Noge ahụ, Jehova gwara ha rie nwa atụrụ Ememme Ngabiganabalị iri na anọ nọnwa mbụ ha. Ọ bụkwa ya bụ ụbọchị ọ gwara ha si nIjipt ha nọ na-agba ohu pụọ. Ọpụ. 12:1-51 Otú e si ama oge a ga-eme ya bụ ịgụ ụbọchị iri na atọ malite mgbe ọnwa ọhụrụ pụtara na Jeruselem. Ọnwa ọhụrụ a na-apụta nihe dị ka ụbọchị ehihie na abalị na-aha nhata noge opupu ihe ubi. Oge anyị ji echeta ọnwụ Jizọs kwa afọ na-adaba noge a nụbọchị mbụ ọnwa gbazuru agbazu.30NaMatiu 26:26-28, Jizọs kwuru otú anyị ga-esi na-echeta ọnwụ ya. Ihe ndị e ji echeta ọnwụ Jizọs bụ achịcha na mmanya nkịtị nke nọchiri anya ahụ ya na ọbara ya. Ọ bụ Ndị Kraịst ha na Jizọs ga-eso achị nAlaeze eluigwe na-ata achịcha ahụ ma na-aṅụ mmanya ahụ. Luk 22:28-30 A na-agbakwa mmadụ niile ume, ma Ndị Kraịst ndị ọzọ ma ndị a na-amụrụ Baịbụl, ka ha bịa soro cheta ọnwụ Jizọs. Ma, ha agaghị eso ata achịcha ahụ ma ọ bụ ṅụọ mmanya ahụ. Ọbịbịa ha na-egosi na obi dị ha ụtọ na Jehova Chineke zitere Ọkpara ya bụ Jizọs Kraịst ka ọ nwụọ nihi ụmụ mmadụ. Obere oge e chetachara ọnwụ Jizọs, a na-ekwu okwu ihu ọha pụrụ iche nke e ji eme ka ndị mmadụ nwekwuo mmasị ịmụ Baịbụl.31Ndịàmà Jehova na-atụsi anya ike ka oge ha ji enwe ọmụmụ ihe na nzukọ ruwe eruwe nihi na ha na-eme ka ha na-echebara ibe ha echiche iji kpalie ịhụya na ịrụ ezi ọrụ. Hib. 10:24 Ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche, na-asa anya ná mmiri akwadebe ọmụmụ ihe na nzukọ ndị a ka anyị nwee ike ịmụta ihe ga-enyere anyị aka ife Jehova nke ọma. A na-agba anyị niile ume nakwa ndị anyị na-amụrụ Baịbụl ka anyị na-agachi ha anya. Ọ bụrụ na anyị ejiri ihe Jehova na-akụziri anyị ná nzukọ ya kpọrọ ihe, anyị niile ga-adị notu. Ọ ga-emekwa ka anyị na-eto Jehova.Ọma 111:1.8 Ndị Na-ekwusa Ozi ỌmaJEHOVA nyere anyị Ọkpara ya bụ Jizọs Kraịst ka anyị na-eṅomi ya. 1 Pita 2:21 Mgbe mmadụ ghọrọ onye na-eso ụzọ Jizọs, onye ahụ ga na-ekwusa ozi ọma nihi na ọ bụzi onye ozi Chineke. Jizọs kwuru na onye na-eso ụzọ ya ga na-enwe obi ụtọ. O kwuru, sị: Bịakwutenụ m, unu niile ndị na-adọgbu onwe unu nọrụ na ndị e boro ibu dị arọ, m ga-emekwa ka unu nweta ume. Nyaranụ yok m,mụtakwanụ ihe naka m,nihi na m dị nwayọọ, dịkwa umeala nobi, mkpụrụ obi unu ga-enweta ume. Mat. 11:28, 29 Onye ọ bụla bụ onye na-eso ụzọ Jizọs ma na ihe a Jizọs kwuru bụ eziokwu.2Jizọs bụ Onyeisi Ndị Ozi Chineke. Ọ bụ ya mere o ji kpọọ ndị mmadụ ka ha bịa bụrụ ndị na-eso ụzọ ya. Mat. 9:9;Jọn 1:43 Ọ kụziiri ha otú ha ga-esi ekwusa ozi ọma ma zipụ ha ka ha gaa kwusaa ozi ọma otú o si eme. Mat. 10:111:1;20:28;Luk 4:43 O mechakwara zipụ ndị na-eso ụzọ ya dị iri asaa ka ha gaa kwusaa ozi ọma Alaeze Chineke. Luk 10:1,8-11 Mgbe ọ na-ezipụ ha, ọ gwara ha, sị: Onye na-ege unu ntị na-egekwa m ntị. Onye na-eleda unu anya na-eledakwa mụ onwe m anya. Ọzọkwa, onye na-eleda m anya na-eledakwa onye ahụ nke zitere m anya. Luk 10:16 Jizọs ji ihe a o kwuru mee ka ndị na-eso ụzọ ya ghọta na ha kwesịrị iji ozi ọma kpọrọ ihe. Ha ga-anọchite anya Jizọs na Chineke, bụ Onye Kasị Ihe Niile Elu. Noge anyị a, ndị niile ga-aza òkù Jizọs na-akpọ ka a bịa bụrụ ndị na-eso ụzọ ya ga-anọchitekwa anya ya na Chineke. Luk 18:22;2 Kọr. 2:17 Ha ga na-ekwusa ozi ọma Alaeze Chineke ma na-enyere ndị mmadụ aka ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ Jizọs.Mat. 24:14;28:19, 20.3Ebe ọ bụ na anyị aghọọla ndị na-eso ụzọ Jizọs, Jehova Chineke emeela ka anyị mata ya na Jizọs Kraịst nke ọma. Jọn 17:3 A kụzierela anyị ọtụtụ ihe gbasara Jehova. Jehova enyekwarala anyị aka ime ka uche anyị dị ọhụrụ, gbanwee ụdị mmadụ anyị bụ ma na-akpa àgwà otú ọ chọrọ. Rom 12:1, 2;Efe. 4:22-24;Kọl. 3:9, 10 Ihe ndị a o meere anyị mere ka anyị jiri obi anyị niile nyefee ya onwe anyị, e meekwa anyị baptizim. Si mgbe ahụ gawa, anyị ghọrọ ndị ozi Chineke.4O nwere ihe anyị kwesịrị iburu nobi mgbe anyị na-ejere Chineke ozi. Ihe ahụ bụ na anyị kwesịrị ịkwụwa aka anyị ọtọ ma mee ka obi anyị dị ọcha. Ọma 24:3, 4;Aịza. 52:11;2 Kọr. 6:147:1 Akọnuche anyị adịla ọcha nihi na anyị nwere okwukwe na Jizọs Kraịst. Hib. 10:19-23,35, 36;Mkpu. 7:9, 10,14 Pọl onyeozi gwara Ndị Kraịst ka ha na-eme ihe niile iji nye Chineke otuto ka ndị ọzọ ghara ịsụ ngọngọ. Pita onyeozi kwukwara na ọ bụrụ na Ndị Kraịst ana-akpa àgwà ọma, o nwere ike ime ka ndị na-anaghị efe Chineke fewe ya. 1 Kọr. 10:31,33;1 Pita 3:1 Olee otú i nwere ike isi nyere mmadụ aka ka ọ ghọọ onye nkwusa?NDỊ NKWUSA ỌHỤRỤ5Gị na mmadụ malite ịmụ Baịbụl, gwa onye ahụ ka ọ na-akọrọ ndị ọzọ ihe ọ na-amụta. O nwere ike ịkọrọ ndị ikwu ya, ndị enyi ya, ndị ha na ya na-arụkọ ọrụ ma ọ bụ ndị ọzọ ihe ọ na-amụta na Baịbụl. Nke a bụ otu ụzọ anyị nwere ike isi kụziere ndị anyị na-amụrụ Baịbụl ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ Jizọs ma na-ekwusa ozi ọma. Mat. 9:9;Luk 6:40 Ka onye ahụ ị na-amụrụ Baịbụl na-emekwu nke ọma nọgbakọ ma na-akọrọ ndị ọzọ ihe ọ na-amụta, ọ ga-ekwu na ya chọrọ iso ọgbakọ na-aga ozi ọma.IHE E JI AMA NA MMADỤ ERUOLA ỊBỤ ONYE NKWUSA6Tupu gị na onye ị na-amụrụ Baịbụl esoro gaa ozi ọma, o nwere ihe ụfọdụ e kwesịrị ịchọpụta gbasara ya. Ihe mere o ji dị otú ahụ bụ na ọ bụrụ na mmadụ esoro anyị gaa ozi ọma, onye hụrụ ya ga-asị na ọ bụ Onyeàmà Jehova. Nihi ya, ọ ga-abụ onye ndị mmadụ ma na ọ na-akpa àgwà otú Jehova chọrọ, nakwa na ọ ga-abụli onye nkwusa a na-emebeghị baptizim.7Ka gị na mmadụ na-amụ Baịbụl, gị ana-akụziri ya ihe Chineke chọrọ ka anyị na-eme, ọ ga-abụ na ị matala ihe ụfọdụ banyere onye ahụ. O nwere ike ịbụ na ị chọpụtala na ọ na-eme ihe ndị ọ na-amụta na Baịbụl. Ma, e nwere ihe ụfọdụ gbasara ya ndị okenye ga-achọ ka unu na ha kwurịta.8Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ ga-agwa ndị okenye abụọ ka ha soro unu kwurịta ihe ndị ahụ. Otu nime ndị okenye ahụ ga-abụ onye so na Kọmitii Ije Ozi Ọgbakọ. Nọgbakọ e nwere ndị okenye ole na ole, e nwere ike ịgwa ohu na-eje ozi ruru eru ka ya na otu okenye soro leba ihe ndị ahụ anya. Ụmụnna ndị a gwara ka ha leba ya anya kwesịrị ime ya ozugbo. Ọ bụrụ na ọ bụ nọmụmụ ihe ka a gwara ha hụ gị na onye ahụ ị na-amụrụ ihe, ha nwere ike ịhụ unu ma a gbasaa. Unu niile nọkọọ, ha kwesịrị ime ka ahụ ruo onye ahụ ị na-amụrụ ihe ala. Tupu onye a na-amụrụ Baịbụl abụrụ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim, a ga-ejide naka na:O kwetara na e si nike mmụọ nsọ dee Okwu Chineke bụ Baịbụl.2 Tim. 3:16.Ọ ma ihe ndị na-ataghị akpụ Baịbụl na-akụzi, kwerekwa na ha bụ eziokwu. Ọ bụrụkwa na mmadụ ajụọ ya ajụjụ banyere ihe ndị ahụ, ọ ga-ejili Baịbụl zaa ya, kamaikwuwe ihe o chere ma ọ bụ ihe na-abụghị eziokwu a kụziiri ya na chọọchị.Mat. 7:21-23;2 Tim. 2:15.Ọ na-agachi ọmụmụ ihe anya otú Baịbụl kwuru ma ọ bụrụ na ahụ dị ya.Ọma 122:1;Hib. 10:24, 25.Ọ ma ihe Baịbụl kwuru gbasara ịkwa iko, di ma ọ bụ nwunye ịkwa iko, nwoke ịlụ ihe karịrị otu nwaanyị, na nwoke idina nwoke ibe ya ma ọ bụ nwaanyị idina nwaanyị ibe ya. Aka ya adịghịkwa na nke ọ bụla nime ihe ndị a. Ọ bụrụ na ya na onye na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe ya bi, ya abụrụkwa na onye ahụ abụghị onye ikwu ya, ha kwesịrị ịlụ otú iwu kwuru.Mat. 19:9;1 Kọr. 6:9, 10;1 Tim. 3:2,12;Hib. 13:4.Ọ naghị aṅụbiga mmanya ókè, ọ naghịkwa aṅụ ọgwụ ike ma ọ bụ ọgwụ ndị na-akpaghasị uche.2 Kọr. 7:1;Efe. 5:18;1 Pita 4:3, 4.Ya na ndị na-akpa àgwà ọjọọ anaghị akpa.1 Kọr. 15:33.O meela ka ndị chọọchị ya mbụ mara na o nweghịzi ihe jikọrọ ya na ha. Ọ naghịzi aga chọọchị ahụ ma ọ bụ soro ha na-eme ihe ọ bụla ha na-eme.2 Kọr. 6:14-18;Mkpu. 18:4.Ọ naghị etinye aka nihe ọ bụla gbasara ndọrọ ndọrọ ọchịchị.Jọn 6:15;15:19;Jems 1:27.O kwetara na ihe e kwurunAịzaya 2:4bụ eziokwu, na-emekwa ya eme.O ji obi ya niile chọọ ịbụ Onyeàmà Jehova.Ọma 110:3.9Ọ bụrụ na o nwere nke ọ bụla nime ihe ndị a ndị okenyena-amachaghịihe onye ahụ chere banyere ya, ha nwere ike ịgụ amaokwu Baịbụl ndị dị ebe ahụ ma jiri ha jụọ ya ajụjụ. E kwesịrị ime ka ọ ghọta na onye ọ bụla na-eso Ndịàmà Jehova ekwusa ozi ọma kwesịrị ịna-eme ihe amaokwu Baịbụl ndị e depụtara ebe a kwuru. Iheọ bụla o kwuru ga-enyere ndị okenye aka ịma ma ọ ma ihe o kwesịrị ime nakwa ma ò ruru eru ịgawa ozi ọma.10Ndị okenye ekwesịghị igbu oge ịgwa ya ma ò ruru eru ịgawa ozi ọma ma ọ bụ na o rughị. Ọ na-abụkarị mgbe ha chọrọ imechi nnọkọ ahụ ka ha na-agwa ya onye ahụ. Ọ bụrụ na o ruru eru, ndị okenye ga-eji obi ụtọ gwa ya na o ruru eru ịbụ onye nkwusa. Rom 15:7 Ha ga-agwa ya ka o bido gawa ozi ọma nakwa ka o nye akụkọ ozi ya ma ọnwa gwụ. Ha nwekwara ike ịgwa ya na ọ bụrụ na onye a na-amụrụ Baịbụl abụrụ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim ma nye akụkọ ozi ya nke mbụ ma ọnwa gwụ, a na-emepere ya kaadị a na-akpọCongregations Publisher RecordKaadị Onye Nkwusa ma tinye ya na faịlụ ọgbakọ. Ha ga-agwa ya na ndị okenye niile chọsiri ike ka onye nkwusa ọ bụla na-enye akụkọ ozi ya kwa ọnwa.11Ọ bụrụ na anyị amata onye nkwusa ọhụrụ nke ọma ma na-aja ya mma maka mbọ ọ na-agba nozi ya, ọ ga-enyere ya ezigbo aka. O nwere ike ime ka ọ gbakwuo mbọ na-ejere Jehova ozi ma na-enye akụkọ ozi ya mgbe niile.Fil. 2:4;Hib. 13:2.12Ndị okenye kpebihaala na onye a na-amụrụ Baịbụl ruru eru ịgawa ozi ọma, ha ga-enye ya akwụkwọNdị A Haziri Ime Uche Jehova.O nye akụkọ ozi mbụ ya, a ga-amara ọgbakọ ọkwa na ọ ghọọla onye nkwusa a na-emebeghị baptizim.INYERE ỤMỤAKA AKA13Ụmụaka nwekwara ike ịbụ ndị nkwusa. A kpọtaara Jizọs ụmụaka, ya agọzie ha. Mat. 19:13-15;21:15, 16 Ọ bụ eziokwu na ọ bụ nne na nna kwesịrị ịna-akpọ ụmụ ha aga ozi ọma, ụmụnna ndị ọzọ nwekwara ike inyereụmụaka ndị a aka ma ọ bụrụ na ha ji obi ha niile chọọ ikwusa ozi ọma Alaeze Chineke. Ọ bụrụ na ị bụ nne ma ọ bụ nna, otú i si jiri ozi ọma kpọrọ ihe ga-enyere ụmụ gị aka iji ya kpọrọ ihe. Ọ bụrụ na nwatakịrị nke na-akpa àgwà ọma ejiri obi ya niile kwuo na ya chọrọ ịbụ onye nkwusa, olee ihe e nwere ike ime?14Ọ ga-adị mma ka nne ya ma ọ bụ nna ya gwa ya otu nime ndị okenye so na Kọmitii Ije Ozi Ọgbakọ. Okenye ahụ ga-agwa ya onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ. Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ ga-agwa ndị okenye abụọ ka ha na nwa ahụ na nne ya ma ọ bụ nna ya ma ọ bụ ha abụọ ma ọ bụkwanụ onye na-azụ ya nọkọọ iji mara ma ò ruru eru ịbụ onye nkwusa. Otu nime ndị okenye ahụ ga-abụ onye so na Kọmitii Ije Ozi Ọgbakọ. Ọ bụrụ na nwa ahụ amụtala ihe ndị na-ataghị akpụ Baịbụl na-akụzi ma kwuo na ọchọrọịgawa ozi ọma, ọ na-egosi na ọ na-eme nke ọma. Ndị okenye abụọ ahụ tụlechaa ihe ndị a na ihe ndị ọzọ ahụ a na-achọpụtakwa gbasara ndị torola eto, ha ga-ekpebi ma nwa ahụ ò ruru eru ịbụ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim. Luk 6:45;Rom 10:10 Ọ gaghị adị mkpa ka ha na ya kwurịtawa ihe ụfọdụ gbasara naanị ndị torola eto ma ọ bụ ihe ndị o doro anya na ọ gbasaghị nwatakịrị.15Ndị okenye ahụ kwesịrị ịja nwa ahụ mma maka otú o si eme nke ọma ma gbaa ya ume ka ọ gbaa mbọ ruo eruo ime baptizim. E kwesịkwara ịja nne na nna ya mma nihi na ha gbara mbọ kụziere ya Okwu Chineke. Ndị okenye ahụ kwesịrị ịgwa nne na nna ya ka ha gụọ isiokwu bụ Ihe A Chọrọ Ka Ndị Nne na Nna Bụ Ndị Kraịst Mee. Ọ dị na peeji nke 165 ruo 166 nakwụkwọ a. Isiokwu a ga-enyere nne na nna nwa ahụ aka ịma otú ha ga-esi na-enyere ya aka.MMADỤ INYEFE CHINEKE ONWE YA NA IME BAPTIZIM16Ọ bụrụ na ị na-eme ihe Jehova chọrọ ma na-aga ozi ọma nihi na ị mụtala banyere Jehova, hụkwa ya nanya, i kwesịrị ime ka adịm ná mma gị na ya sikwuo ike. Ma, olee otú ị ga-esi eme ya? Ọ bụ inyefe ya onwe gị na ime baptizim.Mat. 28:19, 20.17I nyefee Chineke onwe gị, o gosiri na i wepụtala onwe gị ijere ya ozi dị nsọ. Olee otú ị ga-esi nyefee Chineke onwe gị? Ọ bụ ịgwa ya nekpere na malite mgbe ahụ gawa, na ị ga-eji ndụ gị jeere ya ozi ma na-eme uche ya. Ọ pụtara na ị ga na-efe naanị ya ruo mgbe ebighị ebi. Diut. 5:9 Ọ bụ naanị gị ga-eme ya. O nweghị onye ga-emechitere gị ya.18Ma, ihe ị ga-eme abụghị naanị ịgwa Jehova na ị chọrọ ịbụ nke ya. I kwesịrị ime ka ndị ọzọ mara na i nyefeela Chineke onwe gị. Otú ị ga-esi eme ya bụ ime baptizim otú Jizọs mere. 1 Pita 2:21;3:21 Ọ bụrụ na i kpebiela ijere Jehova ozi ma chọọ ka e mee gị baptizim, gịnị ka i kwesịrị ime? I kwesịrị ịgwa ya onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ nọgbakọ unu. Ọ ga-agwa ndị okenye ole na ole ka gị na ha nọkọọ ka ha mara ma ì ruru eru ime baptizim. Ị chọọ ịmatakwu ihe ị ga-eme, biko gụọ isiokwu bụ Ihe A Chọrọ Ka Onye Nkwusa A Na-emebeghị Baptizim Mee. Ọ dị na peeji nke 167 ruo 169 nakwụkwọ a. Gụọkwa isiokwu bụ Ajụjụ A Ga-ajụ Ndị Chọrọ Ime Baptizim. Ọ dị na peeji nke 170 ruo 208 nakwụkwọ a.AKỤKỌ GBASARA OTÚ OZI ANYỊ SI AGA NỤWA NIILE19Kemgbe ụwa, akụkọ ndị na-efe Chineke na-anụ gbasara otú ozi Jehova si aga nihu nihu nụwa niile na-agba ha ume. Malite mgbe ahụ Jizọs Kraịst gwara ndị na-eso ụzọ ya na a ga-ekwusa ozi ọma a nụwa niile, ezigboNdị Kraịst na-achọsi ike ịma otú ha ga-esi eme ya.Mat. 28:19, 20;Mak 13:10;Ọrụ 1:8.20Ndị mbụ soro ụzọ Jizọs kọrọ otú ozi ọma ha ziri ebe dị iche iche si gaa nke ọma. Akụkọ a gbakwara ha niile ume. Mak 6:30 Akwụkwọ Ọrụ Ndịozi kwuru na Chineke wụkwasịrị ndị na-eso ụzọ Jizọs zukọtara otu ebe mmụọ nsọ ya na Pentikọst afọ 33. Ha dị ihe dị ka otu narị mmadụ na iri abụọ. Obere oge ihe a mechara, ha ruru ihe dị ka puku atọ, mechaakwa ruo ihe dị ka puku ise. A kọrọ na Jehova nọkwa na-atụkwasịrị ha kwa ụbọchị ndị a na-azọpụta nakwa na oké ìgwè ndị nchụàjà malitekwara irube isi nokwukwe Ndị Kraịst. Ọrụ 1:15;2:5-11,41,47;4:4;6:7 O doro anya na akụkọ ozi ndị a gbara ndị na-eso ụzọ Jizọs ume. O dokwara anya na o mere ka ha na-ekwusasi ozi ọma ike nagbanyeghị nsogbu kpụ ọkụ nọnụ ndị ndú okpukpe ndị Juu na-enye ha.21Nagbata afọ 60 na afọ 61, Pọl kọọrọ ndị Kọlọsi nakwụkwọ ozi o degaara ha na ozi ọma na-amị mkpụrụ ma na-amụba nụwa niile nakwa na e kwusaala ya netiti ihe niile e kere eke dị nokpuru eluigwe. Kọl. 1:5, 6,23 Ndị mbụ soro ụzọ Kraịst mere ihe Okwu Chineke kwuru, mmụọ nsọ nyekwaara ha aka ha ezie ozi ọma nọtụtụ ebe nụwa tupu e bibie obodo ndị Juu nafọ 70. Neziokwu, akụkọ gbasara otú ozi ọma si aga nọtụtụ ebe nụwa gbara ndị na-eso ụzọ Kraịst ume noge ahụ.Ị na-agbalị ike gị ịhụ na e kwusara ozi ọma nke ọma tupu Chineke ebibie ụwa ọjọọ a?22Otú ahụ ka ọ dịkwa ndị Jehova taa. Ha na-enwe ebe ha na-edekọ otú ozi ọma ha na-ezi si aga nọtụtụ ebe nụwa. Ozi ọma a na-emezu ihe Jizọs kwuru naMatiu 24:14. Ebe ahụ sịrị: A ga-ekwusakwa ozi ọma nke a nke alaeze nelu ụwa dum mmadụ bi ka ọ bụrụ àmà nye mbaniile; mgbe ahụkwa ka ọgwụgwụ ga-abịa. Anyị niile nyeferela Chineke onwe anyị kwesịrị ịghọta na a chọrọ ka e kwusaa ozi ọma a ngwa ngwa. Anyị kwesịkwara ịhụ na e kwusara ya nke ọma tupu Chineke ebibie ụwa ọjọọ a. Jehova ga-ahụ na e kwusara ozi ọma a otú ọ chọrọ. Ọ bụrụ na anyị esoro kwusaa ya, Jehova ga-agọzi anyị.Ezik. 3:18-21.AKỤKỌ OZI GỊ23Gịnị na gịnị ka anyị ga-ede nakụkọ ozi anyị? Ihe ndị a chọrọ ka anyị dee dị nakwụkwọ anyị ji enye akụkọ ozi. Ma, ihe ndị anyị na-aga ịkpọ aha ugbu a nwere ike inyere gị aka ịma ihe ndị ị ga-ede nakwa ebe ị ga-ede ha.24Nakwụkwọ ahụ anyị ji enye akụkọ ozi, ị ga-ahụ ebe e dere Akwụkwọ na Vidio Ndị Ogbi, Broshọ na Traktị, na Magazin. Nokpuru nke ọ bụla, dee ole i nyere ndị na-abụghị Ndịàmà Jehova.25Ihe ị ga-ede nebe e dere Nletaghachi bụ ugboro ole ị gaghachiri na nke onye i ziri ozi ọma kụzikwuoro ya ihe. Tupu ị gụrụ ya ná nletaghachi, gị na ya ga-ekwurịtarịrị okwu. Ọ bụrụ na nne ma ọ bụ nna eduzie Ofufe Ezinụlọ mgbe nwa ya na-emebeghị baptizim nọ ya, ọ ga-agụrụ otu nletaghachi nizu ahụ o duziri ya. Ọ bụrụ na nwanna ejiri ekwentị ma ọ bụ akwụkwọ ozi kụzikwuoro mmadụ Baịbụl, o nwere ike ịgụrụ nletaghachi. Ọ bụrụkwa na o si nekwentị ma ọ bụ niimel zigara mmadụ ozi iji kụzikwuoro ya Baịbụl, ma ọ bụ gaghachi na nke mmadụ wegara yaỤlọ Nchema ọ bụTeta!ma ọ bụkwanụ akwụkwọ anyị ọ bụla ọzọ, o nwekwara ike ịgụrụ nletaghachi.Mgbe ọ bụla nwanna duziiri mmadụ Baịbụl, o kwesịrị ịgụrụ nletaghachi.26Ọ bụ eziokwu na anyị nwere ike ịmụrụ mmadụ ihe ọtụtụ ugboro nọnwa, ọ bụ naanị otu ọmụmụ Baịbụl ka anyị na-agụrụ nisi onye ahụ kwa ọnwa. Nọnwa ọ bụla gwụrụnụ, onye nkwusa ọ bụla kwesịrị ide mmadụ ole ọ mụụrụ ihe nọnwa ahụ. Ọ ga-ede ya nakwụkwọ ahụ anyị ji enye akụkọ ozi, nala ala aka nri nebe ahụ e mere maka idemmadụ olea mụụrụ ihe nọnwa. Ndị anyị ga-agụrụ ọmụmụ Baịbụl nisi ha bụ ndị na-abụghị Ndịàmà Jehova anyị na-amụrụ Baịbụl nakwa ndị nkwusa a na-emebeghị baptizim. Ọ bụrụ na otu nime ndị so na kọmitii ije ozi ọgbakọ agwa anyị ka anyị na-eduziri nwanna nwoke ma ọ bụ nwanna nwaanyị kwụsịrịla ije ozi ọma ihe, anyị nwere ike ịgụrụ ọmụmụ Baịbụl nisi ya nọnwa ọ bụla anyị mụụrụ ya ihe. Anyị nwekwara ike ịgụrụ ọmụmụ Baịbụl nisi onye ọhụrụ e mere baptizim na-amụchabeghị akwụkwọBaịbụl Na-akụziri Anyịna akwụkwọỊhụya Chineke.27Anyị kwesịrị ịna-ede naanị awa ole anyị rụtara. Anyị ga-ede ya nebe e dere Awa. O kwesịrị ịbụ awa ole i ji gaa ozi ọma nụlọ nụlọ, gaa nletaghachi, duzie ọmụmụ Baịbụl, ma ọ bụ zie mmadụ ozi ọma mgbe ị na-anọghị nozi. Ọ bụrụ na ụmụnna abụọ esoro gaa ozi ọma, ha abụọ ga-agụrụ awa. Ma, ọ bụrụ na ha gaara mmadụ nletaghachi ma ọ bụ mụọrọ mmadụ ihe, ọ bụ onye nwe nletaghachi ahụ ma ọ bụ ọmụmụ Baịbụl ahụ ga-agụrụ nletaghachi ma ọ bụ ọmụmụ Baịbụl. Nizu ọ bụla nne na nna gbakọrọ aka kụziere ụmụ ha ihe nOfufe Ezinụlọ, ha abụọ nwere ike ịgụrụ otu awa otu awa nizu ahụ. Ụmụnna ndị na-ekwu okwu ihu ọha nwekwara ike ịgụrụ oge ha ji kwuo okwuihu ọha. Ọ bụrụkwa na nwanna na-asụgharị okwu ihu ọha mgbe a na-ekwu ya, o nwere ike ịgụrụ oge o ji sụgharịa ya. Ma, anyị anaghị agụ oge anyị ji ejikere ịga ozi ọma, oge anyị ji nwee nzukọ ozi ubi, na oge anyị ji jee ozi ndị ọzọ na-agbasaghị ozi ọma.28Ọ bụ onye nkwusa ọ bụla ga-eji aka ya kpebie awa ole o ji zie ozi ọma. Ụfọdụ ndị nkwusa na-ezi ozi ọma nebe ndị mmadụ bijuru ebiju. Ma, ndị ọzọ na-ezi ozi ọma nebe mmadụ ole na ole bi. Ọ na-ewekwa ha oge iru nebe ndị ahụ. Ókèala niile abụghị otu. Otú otu onye nkwusa si agụ oge o ji zie ozi ọma nwekwara ike ịdị iche notú ibe ya si agụ. E nweghị ọgbakọ ọ bụla Òtù Na-achị Isi gwara otú a ga-esi na-agụrụ awa e ji jee ozi ọma, e nwebeghịkwa onye ha gwara ka ọ na-ekpebiri ụmụnna otú ha ga-esi na-agụ awa ole ha ji gaa ozi ọma.Mat. 6:1;7:1;1 Tim. 1:5.29Ọ bụ naanị awa ole e ji jee ozi ọma ka e kwesịrị inye nakụkọ ozi, ọ bụghị nkeji ole ọ bụla na-erubeghị otu awa. Naanị ndị nwere ike inye ihe na-erughị otu awa nakụkọ ozi bụ ndị merela ezigbo agadi, ndị ọrịa na-ekweghị pụta èzí, ndị nọ ebe a na-elekọta ndị ahụ na-esighị ike, ma ọ bụ ndị na-anọzi otu ebe nihi otu ihe ma ọ bụ ihe ọzọ. Ụdị onye nkwusa a nwere ike inye nkeji iri na ise, nkeji iri atọ, ma ọ bụkwanụ nkeji iri anọ na ise nọnwa. A ga-agụnye ya ná ndị nkwusa na-ejechi ozi anya. Ọ bụrụkwa na onye nkwusa emerụọ ezigbo ahụ ma ọ bụ rịa ọrịa nke na o nweghị ike ịpụta èzí ruo otu ọnwa ma ọ bụ karịa, o nwekwara ike inye otu nime nkeji ole ndị ahụ. Ọ bụ naanị ndị nọnụdị ọnọdụ ndị a anyị kọwara ebe anwere ike inye malite ná nkeji iri na ise gawa nakụkọ ozi ha. Ọ bụ kọmitii ije ozi ọgbakọ ga-ekpebi onye nkwusa okwu a gbasara.KAADỊ ONYE NKWUSA30A na-ede ihe ị rụtara nozi ọma nọnwa ọ bụla na Kaadị Onye Nkwusa. E nweghị onye kaadị a bụ nke ya. Ị chọọ ịgafe nọgbakọ ọzọ, gwa ndị okenye ọgbakọ unu. Odeakwụkwọ ọgbakọ ọhụrụ ị gafere na ya ga-agwa ndị okenye ọgbakọ ị nọbu ka ha zite kaadị gị. Ma ọ bụrụ na odeakwụkwọ ọgbakọ ị nọbu ma aha ọgbakọ ị nọ ugbu a, o nwere ike izipụ kaadị gị na akwụkwọ ozi ga-akọwa onye ị bụ. Ọ gaghị echere ka e deta akwụkwọ ozi tupu ya ezipụ ya. Ndị okenye ọgbakọ ị nọ na ya ugbu a nweta kaadị gị, ha ga-anabata gị nke ọma ma nyere gị aka ịna-emekwu nke ọma nọgbakọ. Ma, ọ bụrụ na ị gaa nọgbakọ ọhụrụ ma ị gaghị anọru ọnwa atọ ebe ahụ, biko, na-ezigara ọgbakọ unu akụkọ ozi gị.IHE MERE ANYỊ JI ENYE AKỤKỌ OZI ANYỊ31Ị na-echefu inye akụkọ ozi gị mgbe ụfọdụ? Nke bụ eziokwu bụ na e kwesịrị ichetara anyị mgbe ụfọdụ ka anyị nye akụkọ ozi anyị. Ma ọ bụrụ na anyị ejiri ya kpọrọ mkpa, ghọtakwa ihe mere anyị ji enye ya, anyị ga na-echeta inye akụkọ ozi anyị.32Ụfọdụ ndị ajụọla, sị: Ebe Jehova ma otú m si ejere ya ozi, gịnị mere m ga-eji na-enye akụkọ ozi? O doro anya na Jehova ma otú anyị si ejere ya ozi, marakwa ma ànyị ji obi anyị niile na-ejere ya ozi. Ma cheta na Jehova dekọrọ abalị ole Noa nọrọ nụgbọ, dekọọkwa afọ ole ụmụ Izrel nọrọ nala ịkpa. Chineke dekọkwara ụmụ Izrel ole rubeere ya isi na ole nupụụrụ ya isi. O dekọkwara otú ụmụ Izrel si jiri nwayọọ nwayọọ merie ndị Ke nakwa ihe dị iche iche ndị ikpe ụmụ Izrel mere. O doro anya na Jehova dekọrọ ọtụtụ ihe ndị ohu ya mere nakwa otú ha si mee ha. O nyere ụfọdụ ndị ohu ya mmụọ nsọ ya, ha edekọọ ihe ndị a. O si otú ahụ mee ka anyị mara na o ji idekọ ihe ndị mere eme kpọrọ ihe.33Ihe ndị a kọrọ na Baịbụl gosiri na ndị Jehova ji dekọọ ha dere ihe mere eme. Nọtụtụ ebe na Baịbụl, e kwuru ole mmadụ ma ọ bụ ihe ndị ọzọ a na-akọ akụkọ ha dị, ka anyị nwee ike ịghọta ha nke ọma. Lee ebe ndị ị ga-ahụ ụfọdụ nime ha:Jenesis 46:27;Ọpụpụ 12:37;Ndị Ikpe 7:7;2 Ndị Eze 19:35;2 Ihe E Mere 14:9-13;Jọn 6:10;21:11;Ọrụ Ndịozi 2:41;19:19.34Ọ bụ eziokwu na ọ bụghị ozi niile anyị jeere Jehova ka anyị na-ede nakụkọ ozi anyị, ma akụkọ ozi anyị na-aba uru ná nzukọ Jehova. Notu oge ndịozi Jizọs gachara ozi ọma lọta, ha kọọrọ Jizọs ihe niile ha mere nakwa ihe ha kụziri. Mak 6:30 Mgbe ụfọdụ, akụkọ ozi anyị na-eme ka a mata ebe anyị ga-emezi nozi anyị. Ọ bụ eziokwu na akụkọ ozi anyị nwere ike igosi ebe ndị anyị mere nke ọma, ha nwekwara ike igosi ebe ndị anyị na-emechaghị nke ọma, dị ka ihe atụ, o nwere ike igosi na ndị ghọrọ ndị nkwusa ehichaghị nne. O nwere ike ịbụ na ihe ga-enye aka bụ ịgba ụmụnna ume ma ọ bụ ileba anya ná nsogbu ụfọdụ ha nwere. Ndị okenye ndị ji ọrụ ha kpọrọ ihe na-eleru anya nakụkọ ozi ọgbakọ ma gbaa mbọ hụ na e nyeere ọgbakọ ma ọ bụ ụmụnna ụfọdụ aka ka ha mezie ebe ha na-anaghị emecha nke ọma nozi ha.35Akụkọ ozi anyị na-enyekwara nzukọ Jehova aka ịma ebe a chọkwuru ụmụnna ga na-ezi ozi ọma. E nwere ike iji ya chọpụta ebe ndị mmadụ na-aka abata nọgbakọ ma ọ bụ ebe ndị mmadụ na-anaghị eji ike abata nọgbakọ. E nwekwara ike iji ya mata akwụkwọ a ga-eji enyere ndị mmadụ aka ịmụta Baịbụl. Akụkọ ozi anyị na-enyekwara nzukọ a aka ịma akwụkwọ ole ndị e nwere ike iji jee ozi nebe dị iche iche nụwa nakwa ịhụ na akwụkwọ ndị ahụ agaghị akọ ụkọ.36Ihe ọzọ bụ na akụkọ ozi anyị na-agba anyị ume. Obi na-atọ anyị ụtọ ma anyị nụ otú ụmụnna anyị si ekwusa ozi ọma nebe dị iche iche. Akụkọ ozi anyị na-emekwa ka anyị mara otú ọtụtụ ndị si na-abata nọgbakọ Jehova. Akụkọ gbasara ozi anyị niile jere na-atọ anyị ụtọ, na-emekwa ka anyị na-ejesi ozi ọma ike. Ọrụ 15:3 Anyị kwesịrị ịna-enye akụkọ ozi anyị kwa ọnwa nihi na ọ na-egosi na anyị na-echebara ụmụnna anyị nọ nụwa niile echiche. Ọ na-egosikwa na anyị na-eme ihe nzukọ Jehova na-agwa anyị.Luk 16:10;Hib. 13:17.IKPEBI OTÚ Ị GA-ESI EJEKWU OZI37Anyị ekwesịghị iji akụkọ ozianyịatụnyere nke ndị ọzọ. Gal. 5:26;6:4 Ọnọdụ anyị dị iche iche. Ma, ọ bụrụ na anyị ekpebie otú anyị ga-esi ejekwuru Jehova ozi, anyị ga-eji ya mara ma ànyị na-eme nke ọma nozi anyị ma ọ bụ na anyị anaghị eme. Anyị mee ihe ndị ahụ anyị kpebiri ime, obi ga-atọ anyị ụtọ.38O doro anya na ọ bụ Jehova na-eme ka ndị mmadụ na-abata nọgbakọ nike nike. Ọ ga-echebekwa ha noké mkpagbu. E nwere otu amụma Aịzaya buru na-emezu noge anyị a. Amụma ahụ bụ: Onye nta ga-aghọ otu puku mmadụ, onye kasị nta ga-aghọkwa mba dị ike. Mụ onwe m, Jehova, ga-eme ka o mezuo ọsọ ọsọ noge ya. Mkpu. 7:9,14;Aịza. 60:22 Obi dị anyị ụtọ na anyị na-ekwusa ozi ọma Alaeze Chineke noge ikpeazụ a. Neziokwu, ọ bụ ihe ọma Jehova meere anyị.Mat. 24:14.9 Ụzọ Dị Iche Iche Anyị Si Ekwusa Ozi ỌmaJIZỌS ji ozi ọma kpọrọ ihe. Ndị na-eso ụzọ ya kwesịkwara iji ozi ọma kpọrọ ihe. Ọ gara nụlọ ndị mmadụ zie ha ozi ọma ma kụziere ha ihe. Ọ kụzikwaara ndị mmadụ ihe nihu ọha. Mat. 9:35;13:36;Luk 8:1 Jizọs zikwara ndị mmadụ ozi ọma otu otu, kụziekwara ndị na-eso ụzọ ya ihe mgbe naanị ha na ya nọ. O nwekwara oge ọ kụziiri ọtụtụ puku mmadụ ihe otu mgbe. Mak 4:10-13;6:35-44;Jọn 3:2-21 O ji ohere ọ bụla dapụtaranụ gwa ndị mmadụ okwu gbara ha ume ma mee ka ha nwee olileanya. Luk 4:16-19 O nwedịrị mgbe o ji oge ọ chọrọ iji zuru ike zie ndị mmadụ ozi ọma. Mak 6:30-34;Jọn 4:4-34 Ọ bụrụ na anyị agụọ ihe Baịbụl kwuru banyere otú Jizọs si kwusaa ozi ọma, ọ ga-eme ka anyị na-eme ka ya otú ahụ ndịozi ya mere.Mat. 4:19, 20;Luk 5:27, 28;Jọn 1:43-45.2Ugbu a, ka anyị leba anya nụzọ dị iche iche Ndị Kraịst nwere ike isi zie ndị mmadụ ozi ọma a Jizọs malitere ihe dị ka puku afọ abụọ gara aga.IZI OZI ỌMA NỤLỌ NỤLỌ3Anyị bụ Ndịàmà Jehova ma na izi ozi ọma Alaeze Chineke nụlọ nụlọ bara ezigbo uru. Anyị esila otú a kwusaa ozi ọma ọtụtụ ebe nke na ọ bụzi ihe e ji mara anyị. Ọ bakwara ezigbo uru nihi na anyị ejirila ya zie ọtụtụ nde mmadụ ozi ọma nime afọ ole na ole. Mat. 11:19;24:14 Ọ bụkwa otu ụzọ anyị si egosi na anyị hụrụ Jehova na ndị agbata obi anyị nanya.Mat. 22:34-40.4Ozi ọma Ndịàmà Jehova na-ekwusa nụlọ nụlọ amaliteghị taa. Pọl onyeozi kwuru na ya kụziiri ndị mmadụ ihe nụlọ ha. Ọ gwara ndị okenye nọ nọgbakọ Efesọs, sị: Malite nụbọchị mbụ m batara nógbè Eshia, alaghị m azụ ịgwa unu nke ọ bụla nime ihe ndị bara uru ma ọ bụ izi unu ihe site nụlọ ruo nụlọ. Pọl si nizi ozi ọma nụlọ nụlọ na nụzọ ndị ọzọ gbasiere ma ndị Juu ma ndị Grik àmà ike banyere nchegharị nebe Chineke nọ na okwukwe nOnyenwe anyị Jizọs. Ọrụ 20:18,20, 21 Ndị chịrị Rom noge ahụ na-eme ka ndị ha na-achị na-ekpere arụsị, ọtụtụ ndị na-ekpekwara chi dị iche iche. Ọ bụ ihe mere e ji kwesị ime ngwa ngwa gwa ndị mmadụ noge ahụ ka ha chọọ Chineke nke kere ụwa na ihe niile dị nime ya, Onye na-agwa ha na ha niile kwesịrị ichegharị.Ọrụ 17:22-31.5E kwesịdịrị ime ngwa ngwa ugbu a zie ndị mmadụ ozi ọma karịa otú e mere noge ndịozi. Oge Chineke ga-eji ebibi ụwa ọjọọ a adịla ezigbo nso. Nihi ya, anyị kwesịrị ịgbasi mbọ ike na-ezi ndị mmadụ ozi ọma. O nweghị ụzọ ọzọ kacha mma anyị ga-esi zie ndị chọrọ ịnụ okwu Chineke ozi ọma ma ọ bụghị ịga nụlọ nụlọ. Izi ozi ọma nụlọ nụlọ bara uru taa otú ahụ ọ bara noge Jizọs na ndịozi ya.Mak 13:10.6Ị na-ezi ozi ọma nụlọ nụlọ otú i nwere ike? Ọ bụrụ otú ahụ, obi kwesịrị isi gị ike na ozi a ị na-eje na-atọ Jehova ụtọ. Ezik. 9:11;Ọrụ 20:35 Izi ozi ọma nụlọ nụlọ nwere ike ọ gaghị adịchara gị mfe. O nwere ike ịbụ na ahụ adịghị gị ma ọ bụkwanụ na ọtụtụ ndị bi nókèala unu anaghị ege ntị nozi ọma. O nwedịrị ike ịbụ na gọọmenti obodo unu sịrị unu ekwusakwala ozi ọma. O nwekwara ike ịbụ na ị bụ onye ihere, ya ana-esiri gị ike ịgwa ndị ị na-amaghị okwu.Nihi ya, mgbe ọ bụla ị gara ozi ụlọ nụlọ, ụjọ ana-atụ gị. Ọ bụrụ na ọ dị gị otú ahụ, adala mbà. Ọpụ. 4:10-12 Otú ọ dị gị ka ọ dị ọtụtụ ụmụnna gị nọ nobodo dị iche iche.7Jizọs kwere anyị nkwa, sị: Lee! m nọnyeere unu ụbọchị niile ruo ọgwụgwụ usoro ihe a. Mat. 28:20 Nkwa a na-eme ka anyị na-akata obi ezi ndị mmadụ ozi ọma. Ọ na-adị anyị otú ọ dị Pọl onyeozi, bụ onye sịrị: Nihe niile, enwere m ike site naka onye ahụ nke na-enye m ike. Fil. 4:13 Soro ọgbakọ unu na-aga ozi ọma ụlọ nụlọ. Ọ bụrụ na gị na ndị ọzọ ana-eso aga ozi ọma, ha ga-agba gị ume ma nyere gị aka. Rịọ Jehova ka o nyere gị aka imeri nsogbu ndị ị na-enwe, na-agbasikwa mbọ ike na-ekwusa ozi ọma.1 Jọn 5:14.8Ọ bụrụ na ị na-ezi ndị mmadụ ozi ọma, ọ ga-eme ka ị na-akọrọ ha ihe mere i ji nwee olileanya i nwere. 1 Pita 3:15 Ị ga-amatakwu ihe dị iche ná ndị na-atụ anya Alaeze Chineke na ndị na-anaghị atụ anya ya. Aịza. 65:13, 14 Obi ga na-atọ gị ụtọ na ị na-eme ka ìhè gị na-enwu nebe ndị mmadụ nọ otú Jizọs kwuru. Jehova nwekwara ike iji gị nyere ndị ọzọ aka ha amata ya ma mụta eziokwu ga-eme ka ha nwee ndụ ebighị ebi.Mat. 5:16;Jọn 17:3;1 Tim. 4:16.9Ọgbakọ dị iche iche na-aga ozi ụlọ nụlọ nime izu nakwa ná ngwụcha izu. Nebe ndị mmadụ na-anaghị anọcha nụlọ nụtụtụ ma ọ bụ nehihie, ọgbakọ ụfọdụ na-aga ozi ọma ná mgbede. Ndị mmadụ na-anabatakarị ndị ọbịa ná mgbede karịa nụtụtụ.ỊCHỌPỤTA NDỊ KWESỊRỊ EKWESỊ10Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha chọpụta ndị kwesịrị ekwesị. Mat. 10:11 Ọ bụghị naanị nụlọ nụlọ ka o ziri ndị mmadụ ozi ọma. O ziri ndị mmadụ ozi ọma mamgbe ọ nọ nozi ma mgbe ọ na-anọghị nozi. Luk 8:1;Jọn 4:7-15 Ndịozi Jizọs zikwara ndị mmadụ ozi ọma nebe dị iche iche.Ọrụ 17:17;28:16,23,30, 31.Anyị chọrọ izionye ọ bụlaozi ọma Alaeze Chineke11Otú ahụ ka anyị na-emekwa taa. Anyị chọrọ izionye ọ bụlaozi ọma Alaeze Chineke. Nke a pụtara na anyị ga na-ekwusa ozi ọma otú Jizọs na ndịozi ya si kwusaa ya, na-agbanwe otú anyị si ekwusa ya ma ihe gbanwee nụwa, na-agakwa noge anyị nwere ike ịhụ ndị mmadụ nụlọ zie ha ozi ọma. 1 Kọr. 7:31 Anyị na-agakwa ezi ozi ọma nebe ndị mmadụ na-anọkarị nókèala ọgbakọ anyị. Ọrụ 20:20 Ụfọdụ nime anyị na-aga nebe ndị mmadụ na-azụ ahịa ezi ha ozi ọma. Nọtụtụ mba, ụmụnna na-ezi ọtụtụ ndị ozi ọma nokporo ámá, nogige ntụrụndụ, nebe a na-adọba ụgbọala, ma ọ bụ nebe ọ bụla ha hụrụ ndị mmadụ. Ọgbakọ ụfọdụ na-edowe tebụl ma ọ bụ ihe a na-akwagharị akwagharị nókèala ha ma dosa akwụkwọ anyị na ya. Ihe ọzọkwa bụ na nebe ndị mmadụ na-ekwo ekwo nobodo dị iche iche, alaka ụlọ ọrụ na-ahazi ebe a na-edosa akwụkwọ anyị ka ụmụnna si nọgbakọ dị iche iche nọrọ ebe ndị ahụ na-enye ndị chọrọnụ akwụkwọ anyị. Anyị na-esi otú a ezi ụfọdụ ndị anyị na-anaghị ahụ nụlọ ozi ọma.12Anyị na-ejikarịỤlọ NchenaTeta!ezi ndị mmadụ ozi ọma nebe ọhaneze na-anọkarị. Anyị na-emeda obi, jiri akọ gwa ndị mmadụ okwu notu isiokwu anyị chere ga-amasị ha nỤlọ Nchema ọ bụ naTeta!Anyị nwekwara ike inye ha akwụkwọ anyị ndị ọzọ. Anyị nweziri ike ịhazi otú anyị ga-esi gaa nụlọ ha zikwuo ha ozi ọma. I soro na-ezi ozi ọma nebe ọhaneze na-anọkarị, ị ga-achọpụta na ọ bụ ụzọ magburu onwe ya anyị nwere ike isi zikwuo ndị mmadụ ozi ọma.13Ma, ọ bụghị naanị izi ndị mmadụ ozi ọma ka a gwara Ndị Kraịst ka ha na-eme taa. Ọ bụrụ na ị chọrọ inyere ndị mmadụ aka ka ha mụta eziokwu ga-eme ka ha nweta ndụ ebighị ebi, ị ga na-aga nụlọ ha akụziri ha ihe ka ha nwee ike ịbata nọgbakọ, okwukwe ha abụrụkwa a kwaa a kwụrụ.IME NLETAGHACHI14Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Unu ga-abụ ndị àmà m ruo nebe kasị anya nụwa. Ọrụ 1:8 Ihe ọzọ ọ gwara ha bụ: Ya mere, gaanụ mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ m, . . . na-ezi ha ka ha debe ihe niile m nyere unu niwu. Mat. 28:19, 20 Obi na-atọ ma anyị ma ndị anyị ziri ozi ọma ụtọ ma anyị gaghachi na nke ha kụzikwuoro ha ihe. Ịga nụlọ ha kụzikwuoro ha Baịbụl nwere ike ime ka okwukwe ha sikwuo ike, meekwa ka ha ghọta na ha kwesịrị ife Chineke. Mat. 5:3 Ọ bụrụ na ị kwadebe nke ọma ma gaa noge gị na ha kwuru ị ga-eji bịa, i nwere ike ịmalite ịmụrụ ha Baịbụl. Ihe anyị kwesịrị iburu nobi agaghachi na nke ndị mmadụ bụ ka anyị mụwara ha Baịbụl. Ihe anyị na-eme abụghị naanị ịkụ mkpụrụ nke eziokwu, kama, anyị na-agbakwa ya mmiri.1 Kọr. 3:6.15Ọ naghị adịrị ụfọdụ ndị mfe ime nletaghachi. O nwere ike ịbụ na ị mụtala nnọọ otú e si eji nkeji ole na ole zie mmadụ ozi ọma, ya ana-atọkwa gị ụtọ. Ma, i cheta ịgaghachi na nke onye i ziri ozi ọma, obi awụnye gị nafọ. Ụjọ atụla gị. Ọ bụrụ na i nyere mmadụ akwụkwọ noge mbụ i ziri ya ozi ọma, gị na ya nwere ike ikwurịta ihe dị nakwụkwọ ahụ. Ihe ga-enyere gị aka bụ ịkwadebe nke ọma tupu gị agawa. Ma ọ bụrụ na obi akaghị gị, i nwere ike ịkpọrọ nwanna ọzọ ga-enyere gị aka.ỊMỤRỤ NDỊ MMADỤ BAỊBỤL16E nwere otu ụbọchị otu nwoke na-eso ụzọ ndị Juu nọ na-agụ Okwu Chineke, Filip ahụ ya ma jụọ ya, sị: Ị maara nezie ihe ị na-agụ? Nwoke ahụ azaa ya, sị: Nezie, olee otú m ga-esi mara, ma ọ bụrụ na mmadụ eduzighị m? AkwụkwọỌrụ Ndịozi isi asatọgwara anyị na Filip ji amaokwu Akwụkwọ Nsọ ndị nwoke ahụ na-agụ zisaara ya ozi ọma banyere Jizọs. Ọrụ 8:26-36 Anyị amaghị awa ole Filip ji zie nwoke ahụ ozi ọma. Ihe anyị ma bụ na Filip ziri ya ozi ọma nke ọma nke na nwoke ahụ ghọrọ onye kwere ekwe, gwakwa Filip ka o mee ya baptizim. Mgbe e mechara ya baptizim, ọ ghọrọ onye na-eso ụzọ Jizọs Kraịst.17Noge anyị a, ọtụtụ ndị amachaghị Baịbụl. Nihi ya, anyị kwesịrị ịga ọtụtụ ugboro kụziere ha ya. Ma, o nwere ike iwe ọtụtụ izu, ọtụtụ ọnwa, otu afọ ma ọ bụ karịa tupu okwukwe ha esie ike, ha eruokwa eruo ime baptizim. Ọ bụrụ na i nwee ndidi ma jiri obiọma na-enyere ndị chọrọ ịmụta banyere Chineke aka ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ Jizọs, ọ ga-abara gị ezigbo uru. Jizọs kwuru uru ọ ga-abara gị. Ọ sịrị: A na-enweta obi ụtọ ka ukwuu ninye ihe karịa ka a na-enweta nịnara ihe.Ọrụ 20:35.18O doro anya na ị ga-achọ iji otu nime akwụkwọ anyị e ji amụrụ mmadụ Baịbụl mụwara mmadụ ihe. Ọ bụrụ na ị na-amụrụ ndị mmadụ ihe otú e si mụọrọ gị, ị ga-enwe ike ịmụrụ ha Baịbụl nke ọma ma nyere ha aka ịghọ ndị na-eso ụzọ Jizọs Kraịst.19Ọ bụrụ na ọ na-esiri gị ike ịmalite ịmụrụ ndị mmadụ Baịbụl, gwa otu nime ndị okenye unu ma ọ bụ nwanna bụ aka ochie nịmụrụ ndị mmadụ Baịbụl ka o nyere gị aka. Ihendị e kwuru nUsoro Ihe Omume Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụna ihe ngosi ndị a na-eme nọmụmụ ihe ga-enyekwara gị aka. Tụkwasị Jehova obi ma gwa ya ka o nyere gị aka. 1 Jọn 3:22 Gbalịsie ike ka i nwee onye ị ga na-amụrụ Baịbụl nagụnyeghị nke ị na-amụrụ ndị ezinụlọ gị. Ọ bụrụ na i nwee ndị ị na-amụrụ Baịbụl, ozi ọma ga na-atọkwu gị ụtọ.ỊGWA NDỊ NWERE MMASỊ KA HA NA-ABỊA ỌMỤMỤ IHE20Ọ bụrụ na anyị enyere ndị mmadụ aka, ha amụta banyere Jehova Chineke ma ghọọ ndị na-eso ụzọ Jizọs Kraịst, ọ pụtara na ha abatala nọgbakọ. Ọ bụrụkwa na ndị anyị na-amụrụ ihe amata nke bụ nzukọ Jehova ma na-eme ihe nzukọ a na-agwa ha, ha ga na-eme nke ọma nọgbakọ, ụkwụ ga-esikwa ha ike na ya. Anyị kwesịrị ịkụziri ha otú ha ga-esi mata nzukọ Jehova na otú ha ga-esi na-eso ya ụkwụ na ụkwụ. E wepụtara vidio anyị ụfọdụ na broshọ anyị bụOle Ndị Na-eme Uche Jehova Taa?ka anyị jiri ha na-agwa ha banyere nzukọ Jehova. Ihe ụfọdụ e kwuru nisi nke anọnakwụkwọ a nwekwara ike inyere ha aka.21Gị na mmadụ malitehaala ịmụ Baịbụl, kọọrọ ya gbasara nzukọ Jehova nakwa na Jehova ji nzukọ a eme ka a na-ekwusa ozi ọma nụwa niile taa. Kọwaara ya uru akwụkwọ ndị anyị ji amụ Baịbụl bara nakwa otú e si ebipụta ha ma na-ekesara ha ọhaneze. Gwa ya na a naghị akwụ ndị na-arụ ihe ndị a ụgwọ, kama, ha wepụtara onwe ha ijere Chineke ozi. Gwakwa ya ka o soro gị gaa ọmụmụ ihe anyị nỤlọ Nzukọ Alaeze. Ọ bịa, mee ka ya na ụmụnna ndị ọzọ mata, kọwakwaara ya otú anyị si amụ ihe. O soro gị gaa mgbakọ sekit ma ọ bụ mgbakọ ukwu, mee ka ya na ụfọdụ ụmụnna anyị matakwa. Ná nnọkọ ọ bụla anyịna-enwe, mee ka ọ hụ otú Ndịàmà Jehova si egosi na ha hụrụ ibe ha nanya, nke bụ ihe e ji ama ezigbo Ndị Kraịst. Jọn 13:35 Ọ bụrụ na ihe a na-eme ná nzukọ Jehova ana-edokwu ya anya, ọ ga-eme ka ọ bịarukwuo Jehova nso.IJI AKWỤKWỌ ANYỊ EZI OZI ỌMA22Ndị mbụ soro ụzọ Kraịst ji Okwu Chineke kụziere ndị mmadụ ihe. Ha depụtara nke ha ga-agụ nụlọ na nke ha ga-eji na-amụ ihe nọgbakọ. Ha gbara ndị mmadụ ume ka ha na-agụ Okwu Chineke. Ndị nke ha ji aka ha depụta dị ole na ole, ma ha ji ha kpọrọ ihe. Kọl. 4:16;2 Tim. 2:15;3:14-17;4:13;1 Pita 1:1 Ndịàmà Jehova taa na-eji ígwè ndị bụ ọkpọka ebipụta ọtụtụ nde Baịbụl na ihe ndị e ji amụ Baịbụl. Ụfọdụ nime ha bụ traktị, broshọ, akwụkwọ, naỤlọ NchenaTeta!A na-ebipụtakwa ha nọtụtụ narị asụsụ.23Ka ị na-ezi ndị mmadụ ozi ọma, gbalịa na-enye ha akwụkwọ ndị nzukọ Jehova bipụtara e ji amụ Baịbụl. Anyị na-eji akwụkwọ anyị dị iche iche eje ozi ọma nọnwa. I nwekwara ike inye ndị mmadụỤlọ NchenaTeta!ma nụbọchị magazin ma noge ndị ọzọ. I cheta uru akwụkwọ anyị ndị ị gụrụla baara gị, ọ ga-eme ka ị na-enye ya ndị ọzọ.Hib. 13:15, 16.24Ọtụtụ ndị taa na-aga nỊntanet ma ha chọọ ịmata ihe ụfọdụ. E wezụga inye ndị mmadụ akwụkwọ anyị ndị e ji amụ Baịbụl, anyị na-ejikwa jw.org ezi ndị mmadụ ozi ọma. Nebe dị iche iche nụwa taa, ndị mmadụ nwere ike iji kọmputa ha gụọ Baịbụl na akwụkwọ anyị dị iche iche ma ọ bụ gere ha nọtụtụ narị asụsụ. Ụfọdụ ndị na-anaghị achọ ige anyị ntị ma ọ bụ ndị bi nebe Ndịàmà Jehova na-anọchaghị anọrọla nụlọ ha gaa na jw.org gụọ ihe Ndịàmà Jehova na-akụzi.25Ọ bụ ya mere anyị ji na-agwa ndị mmadụ mgbe ọ bụla ka ha na-aga na jw.org. Ọ bụrụ na onye anyị na-ezi ozi ọma ajụọ anyị ajụjụ gbasara ihe anyị na-akụzi, anyị nwere ike iji ekwentị na ihe ndị yiri ya ma ọ bụ kọmputa gaa na jw.org gosi onye ahụ azịza ya ozugbo. Anyị hụ onye na-asụ asụsụ ọzọ ma ọ bụ onye ogbi, anyị nwere ike ịgwa ya ka ọ gaa na jw.org gụọ Baịbụl na akwụkwọ anyị ndị dị nasụsụ ya. Ọtụtụ ndị nkwusa ejirila otu nime vidio anyị dị na jw.org malite ịmụrụ ndị mmadụ Baịbụl.IZI MMADỤ OZI ỌMA MGBE ANYỊ NA-ANỌGHỊ NOZI26Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Unu bụ ìhè nke ụwa. . . . Meenụ ka ìhè unu na-enwu nebe ndị mmadụ nọ, ka ha wee hụ ọrụ ọma unu wee nye Nna unu nọ neluigwe otuto. Mat. 5:14-16 Ndị na-eso ụzọ ya ndị ahụ mere uche Chineke otú Jizọs mere. Jizọs kwuru na ya bụ ìhè nke ụwa. Dị ka Jizọs, Ndị Kraịst kwesịrị ime ka ìhè nke ndụ na-enwu nihi na ọ ga-abara ndị na-ege ha ntị uru.Jọn 8:12.27Pọl onyeozi bụ onye ọzọ anyị kwesịrị ịmụta ihe naka ya. 1 Kọr. 4:16;11:1 Mgbe ọ nọ nAtens, ọ na-ezi ndị nọ nọma ahịa ozi ọma kwa ụbọchị. Ọrụ 17:17 Ndị Kraịst nọ na Filipaị mekwara ka Pọl. Ọ bụ ya mere Pọl ji degara ha akwụkwọ ozi ma gwa ha na ha bi netiti ọgbọ gbagọrọ agbagọ, nke hịgọkwara ahịgọ, bụ ndị ha na-enwu netiti ha dị ka ndị na-enye ìhè nụwa. Fil. 2:15 Anyị nwekwara ike ime ka ìhè nke eziokwu Alaeze na-enwu. Otú anyị nwere ike isi na-eme ya bụ izi ndị mmadụ ozi ọma noge ọ bụla dapụtaranụ na ịkpa àgwà e ji mara Ndị Kraịst mgbe niile. Nke bụ eziokwu bụ na àgwà ọma anyị na-eme ka ndị mmadụ mara na anyị dị iche. Ma ọ bụrụ na anyị ezie ha ozi ọma, ha ga-amataihe mereanyị ji dị iche.28Ọtụtụ ndị Jehova na-ezi ndị mmadụ ozi ọma nebe ha na-arụ ọrụ, nụlọ akwụkwọ, nụgbọala ọhaneze ma ọ bụ nebe ọ bụla ha gara. Mgbe anyị na-eme njem, anyị nwere ike izi ndị anyị na ha so na-eme njem ozi ọma. Anyị na ndị mmadụ na-ekwurịta okwu, anyị kwesịrị ịgba mbọ mee ka anyị si nihe ahụ anyị na ha na-ekwu zie ha ozi ọma. Anyị niile kwesịrị iji ohere ọ bụla dapụtaranụ zie ndị mmadụ ozi ọma.29Ọ bụrụ na anyị eburu nuche na ozi ọma anyị na-ezi na-eme ka a na-eto Onye kere anyị, na-emekwa ka a na-asọpụrụ aha ya, ọ ga-eme ka anyị jiri ohere ọ bụla dapụtaranụ na-ezi ozi ọma. Ime otú ahụ nwere ike ime ka anyị nyere ndị chọrọ ife Jehova aka ka ha mụta banyere ya ma soro anyị na-efe ya ma na-atụ anya ịdị ndụ ebighị ebi nihi okwukwe ha nwere na Jizọs Kraịst. Iji ohere ọ bụla dapụtaranụ ezi ndị mmadụ ozi ọma so nozi dị nsọ anyị na-ejere Jehova, ọ na-atọkwa ya ụtọ.Hib. 12:28;Mkpu. 7:9, 10.ÓKÈALA30Jehova chọrọ ka e kwusaa ozi ọma nụwa niile, ma nobodo mepere emepe ma nime ime obodo. Ọ bụ ya mere alaka ụlọ ọrụ ji ekenye ọgbakọ dị iche iche ókèala, na-ekenyekwa ndị na-eje ozi nebe ọgbakọ na-adịghị ókèala. 1 Kọr. 14:40 Ọ bụkwa ihe e mere noge ndịozi nihi na ọ bụ ihe Chineke kwuru ka e mee. 2 Kọr. 10:13;Gal. 2:9 Ebe ọ bụ na a na-ezi ozi ọma Alaeze Chineke nọtụtụ ebe noge ikpeazụ a, ọgbakọ ịhazi otú ha ga-esi na-arụ ókèala ha nke ọma ga-eme ka ozi ọma na-aga aga.31Ọ bụ onye nlekọta ije ozi na-ahazi otú a ga-esi na-eje ozi nókèala ọgbakọ. E nwere ike ịgwa otu ohu na-eje ozi ka ọ na-ekenye ụmụnna ókèala ma na-ede otú ha si rụọha. E nwere ụdị ókèala abụọ. Nke mbụ bụ nke a na-ekenye ìgwè dị iche iche. Nke abụọ abụrụ nke e nwere ike ikenye ụmụnna otu otu. Ọ bụrụ na ókèala ọgbakọ ebughị ibu, a ga-ekenye ndị nlekọta ìgwè dị iche iche ókèala ndị nkwusa nọ nìgwè ha ga na-eje ozi ọma. Ma, e nwee ókèala buru ibu, e nwere ike ikenye onye nkwusa ọ bụla chọrọnụ ókèala nke ya.32Ọ bụrụ na onye nkwusa enwee ókèala nke ya, ọ ga-eme ka o nwee ebe ọ ga-aga kwusaa ozi ọma mgbe a na-agaghị enwe nzukọ ozi ubi ma ọ bụ mgbe ọ na-agaghị agali ozi ọma nebe ndị ọzọ gara. Dị ka ihe atụ, ụfọdụ ụmụnna na-enwe ókèala nebe dị nso nebe ha na-arụ ọrụ ma na-aga ozi ọma na ya ma ha kwụsịtụ ọrụ nehihie ma ọ bụ ma ha gbasaa ọrụ. Ezinụlọ ụfọdụ na-enwe ókèala nke ha nebe ha bi ma na-aga ekwusa ozi ọma na ya ná mgbede. Ọ bụrụ na onye nkwusa enwee ókèala nke ya nebe ga-adịrị ya mfe ịga zie ozi ọma, ọ ga-eme ka ọ ghara igbu oge tupu ya amalite ozi ọma. O nwekwara ike ịkpọrọ ndị nkwusa ndị ọzọ gaa nókèala e kenyere ya mgbe e nwechara nzukọ ozi ubi. Ọ bụrụ na ị chọrọ ka e kenye gị ókèala nke gị, i nwere ike ịgwa nwanna na-elekọta ókèala ọgbakọ unu ka o kenye gị ya.33E kenye ìgwè ozi ubi ókèala ha ga na-arụ, onye nlekọta ìgwè ozi ubi ahụ ga-ahụ na a rụrụ ya nke ọma. E kenyekwa onye nkwusa ókèala ọ ga na-arụ, onye nkwusa a ga-agba mbọ na-arụ ya nke ọma. Nke a pụtara na ọ ga-agba mbọ zie ndị niile bi nókèala e kenyere ya ozi ọma. Anyị nwere ike iji ekwentị zie ụfọdụ ndị anyị na-ahụghị nụlọ ozi ọma ma ọ bụ degara ha akwụkwọ ozi, ma ọ bụkwanụ zie ha ozi ọma nokporo ámá. Onye nlekọta ìgwè kwesịrị ịhụ na a rụchara ókèala e kenyere ìgwè ya nime ọnwa anọ.Onye nkwusa e kenyere ókèala kwesịkwara ime otú ahụ. A rụchaa ya, e kwesịrị ịgwa nwanna na-ahụ maka ókèala ka o dee na a rụchaala ya. Onye nlekọta ìgwè nwere ike kpebie ka ìgwè ya rụghachi ókèala ahụ ma ọ bụ gwa nwanna na-ahụ maka ókèala ka o nye ha ọzọ. Onye nkwusa e kenyere ókèala nwekwara ike ime otú ahụ.34Ọ bụrụ na mmadụ niile nọ nọgbakọ ana-arụ ókèala ha otú e si hazie ka a na-arụ ya, ọ ga-eme ka ha na-arụzu ya. Ọ ga-emekwa ka ọ ghara ịbụ otu ndị zichaa ozi ọma pụọ, ndị ọzọ agaakwa otu ebe ahụ izi ozi ọma nihi na o nwere ike iwe ndị nwe ụlọ iwe. Anyị ga-esi otú a gosi na anyị na-echebara ma ụmụnna anyị ma ndị anyị na-ezi ozi ọma echiche.IZI NDỊ NA-ASỤ ASỤSỤ ỌZỌ OZI ỌMA35E kwesịrị ịkụziri mmadụ niile gbasara Jehova Chineke, Ọkpara ya, na Alaeze ya. Mkpu. 14:6, 7 Anyị chọrọ inyere mmadụ niile aka, nagbanyeghị asụsụ ha na-asụ, ka ha na-akpọku aha Jehova ka e nwee ike ịzọpụta ha nakwa ka ha nwee ike ịna-akpa àgwà e ji mara Ndị Kraịst. Rom 10:12, 13;Kọl. 3:10, 11 Olee nsogbu ụfọdụ a na-enwe nebe ndị na-asụ asụsụ dị iche iche bi? Olee ihe anyị nwere ike ime iji zie ọtụtụ nime ha ozi ọma Alaeze Chineke nasụsụ ha?Rom 10:14.36A na-ekenye ọgbakọ ókèala ebe ndị na-asụ asụsụ ha na-eji amụ ihe bi. Nihi ya, ọgbakọ dị iche iche na-anaghị eji otu asụsụ amụ ihe nwere ike ịna-arụ otu ókèala ma ọ bụrụ na e nwere ndị na-asụ asụsụ ha ji amụ ihe ebe ahụ. Nebe ndị ọ dị otú a, ọ kacha mma ka ndị nkwusa nke ọgbakọ ọ bụla na-aga achọta ndị na-asụ asụsụ ha na-eji amụ ihe ma na-ezi ha ozi ọma. Ọ pụtara na ha gawa ozi ọma ụlọ nụlọ, akwụkwọ ha ga na-enye ndị ha ziri ozi ọmaga-abụ ndị e dere nasụsụ ọgbakọ ha ji amụ ihe. Ha agaghị ezi ozi ọma nụlọ ndị bi na ha na-asụ asụsụ ọgbakọ ndị ọzọ na-eji amụ ihe. Ha ga-emekwa otu ihe ahụ mgbe ha na-ekesa akwụkwọ ndị anyị ji akpọ ndị mmadụ òkù. Ma, ọ bụrụ na ndị nkwusa na-ezi ozi ọma nebe ọhaneze na-anọkarị ma ọ bụ mgbe ha na-anọghị nozi, ha nwere ike izi onye ọ bụla ha hụrụ ozi ọma, nyekwa ya akwụkwọ ndị e dere nasụsụ na-abụghị nke ọgbakọ ya ji amụ ihe.37Mgbe ụfọdụ, ọgbakọ na-anaghị eje ozi ọma mgbe niile nókèala ha dị nebe dị anya nwere ike ịgwa ọgbakọ ọzọ na-ezikwa ozi ọma ebe ahụ ka ha na-ezi ozi ọma nụlọ ọ bụla dị ebe ahụ ma ghara ịhapụrụ ha ụlọ ndị bi na ha na-asụ asụsụ ha ji amụ ihe. Onye nkwusa ọ bụla kwesịrị ịgba mbọ zie ndị na-asụ asụsụ ọzọ ozi ọma. A hụ onye nwere mmasị, ọ ga-akacha mma ka a gwa ọgbakọ ji asụsụ onye ahụ amụ ihe ka ha kụzikwuoro ya ihe. Otú ihe dị notu ókèala nwere ike ịdị iche notú ọ dị nókèala ọzọ. Nihi ya, ndị nlekọta ije ozi ọgbakọ ndị okwu a gbasara kwesịrị ikwurịta otú ka mma ha ga-esi jee ozi nke ọma nókèala ahụ. Ọ ga-eme ka onye ọ bụla nwee ike ịnụ ozi ọma, meekwa ka ọ ghara ịbụ otu ndị zichaa ozi ọma pụọ, ndị ọzọ agaakwa otu ebe ahụ izi ozi ọma nihi na o nwere ike iwe ndị nwe ụlọ iwe.Ilu 15:22.38Gịnị ka anyị ga-eme ma ọ bụrụ na onye anyị bịara izi ozi ọma anaghị asụ asụsụ anyị? Anyị ekwesịghị ịhapụ ya, na-eche na Onyeàmà Jehova na-asụ asụsụ ya ga-abịa zie ya ozi ọma. Ihe anyị ga-eme ka anyị nwee ike izi ya ozi ọma bụ ịchọpụta asụsụ ọ na-asụ. Anyị mata ya, anyị asapeta ebe e dere asụsụ ahụ nakwụkwọGood News for People of All Nationsma nye ya ka ọ gụọ. Ọ na-abụ ụfọdụ ụmụnna chọpụta na e nwere ndị na-asụ asụsụ ọzọnebe ha na-ekwusa ozi ọma, ha amụọ okwu ole na ole ha ga-eji zie ha ozi ọma nasụsụ ahụ. Anyị nwere ike igosi mmadụ otú o nwere ike isi gụọ akwụkwọ anyị nasụsụ ya na jw.org ma ọ bụ otú o nwere ike isi danloduo ya. Anyị nwekwara ike ịgwa ya na anyị ga-ewetara ya akwụkwọ anyị nasụsụ ya.39Ọ bụrụ na onye ahụ nwere ezigbo mmasị, anyị kwesịrị ịgba mbọ chọta onye ruru eru ma asụsụ ya ga-amụrụ ya ihe. Anyị nwekwara ike ịgwa ya ebe dị nso ọ ga na-aga ọmụmụ ihe nasụsụ ya. Ọ bụrụ na ọ chọrọ ka onye ma asụsụ ya na-abịa amụrụ ya ihe, anyị nwere ike igosi ya otú ọ ga-esi dejupụta adres ya na jw.org. Alaka ụlọ ọrụ nweta ya, ha ga-agba mbọ chọta onye nkwusa, ìgwè, ma ọ bụ ọgbakọ nọ nso ga-enyekwuru onye ahụ aka.40Anyị kwesịrị ịna-aga na nke onye ahụ ka anyị na ya na-amụ ihe ruo mgbe ọ gwara anyị na e nweela nwanna na-asụ asụsụ ya na-abịa amụrụ ya ihe. Mgbe ụfọdụ, alaka ụlọ ọrụ ga-agwa ndị okenye ọgbakọ nọ nso nebe onye ahụ bi na e nweghị onye ha hụrụ na-asụ asụsụ onye ahụ. Ọ bụrụ na ụdị ihe a emee, anyị kwesịrị ịgbalị na-aga na nke onye ahụ enyere ya aka ka mmasị ahụ o nwere ghara ịnyụ ka ọkụ. Ọ bụrụ na o kwere omume, anyị nwere ike iji akwụkwọ anyị e dere nasụsụ ya na-amụrụ ya Baịbụl. Ọ bụrụ na anyị egosi ya foto ndị dị nakwụkwọ ahụ ma gwa ya gụọ amaokwu Baịbụl ndị dị na ya, ọ ga-aghọta ihe ụfọdụ Baịbụl na-akụzi. Ọ bụrụkwa na e nwere onye ezinụlọ ya ma asụsụ ya nakwa asụsụ anyị, o nwere ike iji asụsụ ya na-akọwara ya ihe anyị na ya na-amụ.41Ka onye ahụ anyị na-amụrụ ihe nwee ike ịbata nọgbakọ, anyị kwesịrị ịgwa ya ka ọ bịawa ọmụmụ ihe, ọ bụrụgodị na ọ gaghị aghọtacha ihe niile a ga-amụ. A kpọọ ebea ga-agụ na Baịbụl, ya abụrụkwa na o ji Baịbụl e dere nasụsụ ya, anyị kwesịrị inyere ya aka sapeta ebe ahụ na Baịbụl ya. Ọ bụ eziokwu na ọ gaghị aghọtacha ihe a na-amụ, ya na ụmụnna ndị ọzọ nọ nọgbakọ na-akparịta, ọ ga-agba ya ume, nyekwara ya aka inwe ọganihu nọgbakọ.42Ọ bụrụ na ndị na-asụ asụsụ ọzọ bí nókèala ọgbakọ hitụrụ nne, ụfọdụ nime ha ana-abịakwa ọmụmụ ihe, e nweekwa ndị nkwusa ma asụsụ ahụ, ndị okenye nwere ike idegara alaka ụlọ ọrụ akwụkwọ ma gwa ha ka ha kwe ka ha họpụta ndị nkwusa ga na-enyere ndị ahụ aka, ọ bụ eziokwu na e nwebeghị okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi nwere ike iduzi ọmụmụ ihe kwa izu nasụsụ ahụ. E nwere ihe ndị okenye nwere ike ime iji na-enyere ha aka. Ha nọtụ, ha nwere ike ịhazi ka e kwuo okwu ihu ọha ma ọ bụ ka a mụọỤlọ Nchenasụsụ ahụ. Ọ bụrụ na e nwere ọgbakọ ọzọ na-eji asụsụ ahụ amụ ihe, ndị okenye nwere ike ịhazi ka ndị ahụ na-asụ asụsụ ọzọ na ndị nkwusa na-enyere ha aka si na telefon ma ọ bụ na tiivi na-ege ihe ọgbakọ ahụ na-amụ.43Lee ihe anọ gbara ọkpụrụkpụ ga-eme ka e hiwe ìgwè ji asụsụ ọzọ amụ ihe: Nke mbụ, e nweela ndị na-asụ asụsụ ahụ nwere mmasị ịmụta eziokwu, e nwekwara ike inwe ndị ọzọ ga-enwe mmasị nọdịnihu. Nke abụọ, e nwere ndị nkwusa ole na ole ma asụsụ ahụ ma ọ bụ na-amụ ya. Nke atọ, e nwere okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi ruru eru ga na-eji asụsụ ahụ eduzi, ma ọ dịghị ihe ọzọ, otu ọmụmụ ihe nizu ọ bụla. Nke anọ, ndị okenye niile kwekọrịtara ka ìgwè ahụ dịrị naha ọgbakọ ha. Ọ bụrụ na e nwezuo ihe anọ ndị a, ndị okenye ga-edegara alaka ụlọ ọrụ akwụkwọ ma kọọrọ ha ihe niile banyere ìgwè ahụ, deekwa na hakwetara ka ìgwè ahụ ga-eji asụsụ ọzọ amụ ihe dịrị naha ọgbakọ ha. Ọ bụrụ okenye ga na-edu ìgwè ahụ, ọ ga-abụ onye nlekọta ya. Ma ọ bụrụ ohu na-eje ozi, ọ ga-abụ ohu na-ahụ maka ìgwè ahụ.44E nwee ìgwè ji asụsụ ọzọ amụ ihe, Ọmụmụ Baịbụl Ọgbakọ na-esokarị nihe ndị ha ga-ebido ịmụ nizu ọ bụla nọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ. A na-anọkarị nọnụ ụlọ e nwere nỤlọ Nzukọ Alaeze amụ ya. Ka oge na-aga, ha nwere ike mewe ihe omume ndị a na-ekenye ụmụ akwụkwọ nọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ ma ọ bụrụ na e nwere okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi ma asụsụ ahụ ga-abụ onyeisi oche ya. Ha ga na-anọ nọnụ ụlọ dị nỤlọ Nzukọ Alaeze enwe ya. Ndị okenye nwere ike ịkwado ka ìgwè ahụ bidokwa ikwu okwu ihu ọha na inwe Ọmụmụ IheỤlọ Nche.E nwekwara ike ịhazi ka ìgwè a na-enwe nzukọ ozi ubi nke ha. Ọ bụ ndị okenye ìgwè ahụ dị naha ọgbakọ ha ga na-elekọta ya. Ndị okenye ahụ ga na-enye ha ntụziaka ga-abara ha uru ma na-eme ihe ndị ọzọ iji nyere ha aka. Ọ bụrụ na onye nlekọta sekit eleta ọgbakọ ìgwè ahụ dị naha ya ma soro ìgwè ahụ gaa ozi ọma, ọ ga-akọtụrụ alaka ụlọ ọrụ otú ìgwè ahụ si na-eme, kọọkwara ha mkpa ọ bụla ha nwere. Ìgwè ahụ nwere ike imecha ghọọ ọgbakọ. Ọ bụrụ na ndị niile nọ nìgwè ahụ ana-eme ihe nzukọ Jehova gwara ha, ọ ga-eme ka obi na-atọ Jehova ụtọ.1 Kọr. 1:10;3:5, 6.OZI ÌGWÈ45Ndị Kraịst niile kwesịrị ịna-ezi ndị ọzọ ozi ọma. E nwere ọtụtụ ụzọ e nwere ike isi na-eme ya. Ma, ọtụtụ nime anyị na-achọ ka anyị na ndị ọzọ soro gaa ozi ọma. Luk 10:1 Ọ bụ ya mere ọgbakọ ji enwe nzukọ ozi ubi ma nime izu ma ná ngwụcha izu. Ọgbakọ na-ejekwa ozi ọma nogeezumike ndị ụwa nihi na ọtụtụ ụmụnna anyị anaghị aga ọrụ noge ahụ. Onye nlekọta ije ozi na ndị okenye ndị ọzọ ga-ahụ na e nwere nzukọ ozi ubi nebe nakwa noge ga-akara ụmụnna mma, ma ọ bụ nụtụtụ ma ọ bụkwanụ ná mgbede.46Ozi ìgwè na-eme ka ndị nkwusa na ibe ha na-ejekọ ozi ọma. Ọ na-emekwa ka ha na-agbarịta ibe ha ume. Rom 1:12 Ndị nkwusa ọhụrụ na ndị bụ aka ochie nwere ike ịrụkọ ka ha nwee ike inyere ha aka. Nihi otú ihe ọjọọ si arị ibe ya elu nebe ụfọdụ, ọ kacha mma ka ndị nkwusa abụọ ma ọ bụ atọ rụkọọ nozi ọma. Ọ bụrụgodị na ị chọrọ ịrụ naanị gị nozi ọma, ọ dị mma ka i soro mgbe a na-enwe nzukọ ozi ubi nihi na a na-eji ya agba ndị niile ga-eje ozi ọma nụbọchị ahụ ume. Obi ga-esi gị ike nụbọchị ahụ ma ị hụ na e nwere ndị ọzọ nọ nozi ọma notu ebe ahụ. Ọ bụghị iwu na ndị ọsụ ụzọ ma ọ bụ ndị nkwusa niile chọrọ ịga ozi ọma ga-anọ ya ná nzukọ ozi ubiniileọgbakọ na-enwe, karịchaa, ma ọ bụrụ na a na-enwe ya kwa ụbọchị. Ma, ọ dị mma ka ha na-aga ụfọdụ nime nzukọ ozi ubi ọgbakọ na-enwe nizu ọ bụla.47Ka anyị niile na-ekwusa ozi ọma otú Jizọs na ndịozi ya si kwusaa ya. Ka obi siekwa anyị ike na Jehova ga-agọzi mbọ niile anyị na-agba iji hụ na anyị kwusara ozi ọma Alaeze ya nke ọma.Luk 9:57-62.10 Ụzọ Dị Iche Iche Anyị Nwere Ike Isi Jekwuoro Jehova OziMGBE Jizọs chọrọ izipụ ndị na-eso ụzọ ya ka ha gaa kwusaa ozi ọma Alaeze Chineke, ọ gwara ha, sị: Ihe ubi hiri nne, ma ndị ọrụ dị ole na ole. Ebe ọ bụ na ihe ubi hiri nne, ọ gwakwara ha, sị: Na-arịọnụ Onye nwe owuwe ihe ubi ahụ ka o ziga ndị ọrụ nowuwe ihe ubi ya. Mat. 9:37, 38 Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya otú ha ga-esi ezi ozi ọma. Ọ gwakwara ha ihe gosiri na oge agwụla agwụ. Ọ sịrị: Unu agaghị agazu obodo ndị dị nIzrel ma ọlị ruo mgbe Nwa nke mmadụ ga-abịarute.Mat. 10:23.2Taa, e nwere ọtụtụ ndị anyị ga-ezi ozi ọma. A ga-ekwusarịrị ozi ọma Alaeze Chineke tupu e bibie ụwa ọjọọ a. Oge agwụkwala agwụ. Mak 13:10 Ubi ahụ Jizọs kwuru okwu ya nọchiri anya ụwa. Nihi ya, anyị ga-ezi ọtụtụ ndị ozi ọma otú ahụ Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya mere. Ma, ndị anyị ga-ezi ozi ọma karịrị ndị ha ziri ozi ọma. Anyị dị ole na ole ma e jiri anyị tụnyere ọtụtụ ijeri mmadụ nọ nụwa. Ma, obi siri anyị ike na Jehova ga-enyere anyị aka.A ga-ekwusaozi ọma Alaeze Chineke nụwa niile, ma ọgwụgwụga-abịamgbe Jehova chọrọ. Ebe ọ dị otú ahụ, ànyị ga-ebunụ ụzọ na-achọ Alaeze Chineke ka anyị nwee ike ijezu ozi anyị? Gịnị na gịnị ka anyị nwere ike iji ndụ anyị mee ná nzukọ Jehova ka anyị nwee ike ijezu ozi anyị?3Jizọs kwuru ihe Jehova chọrọ ka ndị na-efe ya na-eme. Ọ sịrị: Jiri obi gị dum, jirikwa mkpụrụ obi gị dum, jirikwa uche gị dum, jirikwa ike gị dum hụ Jehova bụ Chineke gị nanya. Mak 12:30 Jehova chọrọ ka anyị jiri obi anyịniile na-ejere ya ozi. Ihe nke a pụtara bụ na anyị kwesịrị ime ihe niile anyị nwere ike ime nozi Jehova. Ọ ga-egosi na ofufe anyị na-efe Jehova si anyị nobi nakwa na anyị si nala ala obi anyị nyefee ya onwe anyị. 2 Tim. 2:15 E nwere ụzọ dị iche iche anyị nwere ike isi jeere Jehova ozi ebe ọ bụ na ike anyị na ọnọdụ anyị abụghị otu. Ugbu a, leba anya nụfọdụ nime ha, jirikwa aka gị kpebie otú i nwere ike isi jekwuoro Jehova ozi.ỊGHỌ ONYE NKWUSA4Ndị niile batara nọgbakọ kwesịrị ịna-ekwusa ozi ọma. Ọ bụ ọrụ kachanụ Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya rụọ. Mat. 24:14;28:19, 20 Onye na-eso ụzọ Jizọs Kraịst na-amalitekarị ozugbo e ziri ya ozi ọma gwawa ndị ọzọ ihe ọ na-amụta. Ọ bụ ihe Andru, Filip, Kọnịliọs, na ndị ọzọ mere. Jọn 1:40, 41,43-45;Ọrụ 10:1, 2,24;16:14, 15,25-34 Ọ pụtara na mmadụ nwere ike ịna-ezi ndị ọzọ ozi ọma tupudị ya emee baptizim? Ee. Ozugbo mmadụ ghọrọ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim, ọ ga na-esozi ọgbakọ aga ozi ụlọ nụlọ. O nwekwara ike isi ụzọ ndị ọzọ anyị si ekwusa ozi ọma na-ezi ndị mmadụ ozi ọma otú o nwere ike.5E mechaa onye nkwusa baptizim, o doro anya na ọ ga-achọ ime ihe niile o nwere ike ime iji zie ndị mmadụ ozi ọma. Ma ụmụnna nwoke ma ụmụnna nwaanyị na-ekwusa ozi ọma. Ọ bụ ezigbo ihe ọma ka Jehova meere anyị ebe o kwere ka anyị na-ekwusa ozi ọma Alaeze ya. Onye ọ bụla nime anyị wepụtara onwe ya ijekwuru Jehova ozi ga-enwe ezigbo obi ụtọ.IJE OZI NEBE A CHỌKWURU NDỊ NKWUSA6O nwere ike ịbụ na ọ naghị ara ahụ unu ezichaa ozi ọma nókèala unu nihi na o bughị ibu. Ya dị otú ahụ, i nwere ikechọọ ịkwaga nebe a chọkwuru ndị ga na-ekwusa ozi ọma. Ọrụ 16:9 Ọ bụrụ na ị bụ okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi, e nwere ike inwe ọgbakọ ga-achọ ka ị bịa nyere ha aka. Onye nlekọta sekit unu nwere ike ịgwa gị otú i nwere ike isi gaa nyere ọgbakọ ọzọ nọ na sekit unu aka. Ọ bụrụ na ị chọrọ ịga nyere ọgbakọ nọ na sekit ọzọ aka, alaka ụlọ ọrụ dị nobodo gị ga-akọrọ gị otú ị ga-esi eme ya.7Ị ga-achọ ịga ebe a chọkwuru ndị ga na-ekwusa ozi ọma ná mba ọzọ? Ọ bụrụ na ị ga-achọ, i kwesịrị ichebara ya ezigbo echiche. Gị na ndị okenye ọgbakọ unu kwurịta ya. Ụdị njem a agaghị adịchara ma gị ma onye ọ bụla gị na ya ga-eso aga mfe. Luk 14:28 Ọ bụrụ na ị gaghị anọte aka ebe ahụ, ọ ga-akacha mma ka ị nọrọ ná mba unu jee ụdị ozi a.8Ná mba ụfọdụ, ụmụnna ndị a na-ahọpụta ka ha lekọtawa ọgbakọ bụ ndị na-anọtebeghị aka nọgbakọ. Ụmụnna ndị a dị umeala nobi, ha ga-achọkwa ka ndị okenye ma nke a na-akọ gafeta nọgbakọ ha na-edu ndú. Ọ bụrụ na ị bụ okenye ma chọọ ịkwaga notu nime mba ndị a, buru nobi na ihe mere i ji aga ebe ahụ abụghị kaị nọchieụmụnna ndị ahụ. Kama, ọ bụ kai soroha na-elekọta ọgbakọ. Nyere ha aka ka ha ruo eruo ịna-elekọta ọgbakọ. 1 Tim. 3:1 Na-enwere ha ndidi ma ọ bụrụ na otú ha si eme ihe ụfọdụ abụghị otú e si eme ha ná mba unu. Jiri ihe ndị ị mụtarala kemgbe ị bụ okenye nyere ụmụnna ndị ahụ aka. Ọ bụrụ na i mechaa laghachi obodo gị, aka i nyeere ndị okenye ọgbakọ ahụ ga-eme ka ha nwee ike ilekọta ọgbakọ ha nke ọma.9Tupu alaka ụlọ ọrụ agwa gị aha ọgbakọ ndị i nwere ike ịga nyere aka, Kọmitii Ije Ozi Ọgbakọ unu ga-edegara ha akwụkwọ ozi ga-egosi na ha kwadoro ka ị gaa. Ha ga-emeotú ahụ ma ị bụ okenye, ohu na-eje ozi, ọsụ ụzọ oge niile, ma ị bụ naanị onye nkwusa. Ha ga-ezite akwụkwọ ozi a nakwa akwụkwọ ozi nke gịnwa dere i ji chọọ ka alaka ụlọ ọrụ mba ị chọrọ ịga kọwaara gị otú ebe ahụ dị.IZI OZI ỌMA NASỤSỤ ỌZỌ10Ihe ọzọ ga-enyere gị aka ijekwuru Jehova ozi bụ ịmụ asụsụ ọzọ, dị ka asụsụ ndị ogbi. Ọ bụrụ na ị chọrọ ịmụ asụsụ ọzọ ka i nwee ike iji ya na-ezi ndị mmadụ ozi ọma, kọọrọ ya ndị okenye unu na onye nlekọta sekit unu. Ha ga-atụrụ gị aro ihe ị ga-eme, gbaakwa gị ume. Ụfọdụ sekit anatala alaka ụlọ ọrụ ikike ma hazie klas a na-akụziri ụfọdụ ndị nkwusa na ụfọdụ ndị ọsụ ụzọ asụsụ ọzọ ha ga-eji na-ezi ozi ọma.ỊSỤ ỤZỌ11Onye nkwusa ọ bụla kwesịrị ịma ihe mmadụ ga-eme ka o nwee ike ịbụ ọsụ ụzọ inyeaka, ọsụ ụzọ oge niile, ọsụ ụzọ pụrụ iche ma ọ bụ ije ozi oge niile ndị ọzọ. Tupu mmadụ abụrụ ọsụ ụzọ, ọ ga-abụrịrị onye nkwusa e mere baptizim ma na-akpa àgwà ọma. Ọ ga-enwekwa ike ịna-ewepụta oge ọ ga-eji na-arụta awa ole a chọrọ ka onye ọsụ ụzọ na-arụta nozi ọma kwa ọnwa. Ọ bụ Kọmitii Ije Ozi Ọgbakọ na-ahọpụta ndị ọsụ ụzọ inyeaka na ndị ọsụ ụzọ oge niile. Ma, ọ bụ alaka ụlọ ọrụ na-ahọpụta ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche.12Nwanna nwere ike ịbụọsụ ụzọ inyeakaotu ọnwa ma ọ bụ karịa. O nwekwara ike ịrụrụ ya gawa nekwughị mgbe ọ ga-akwụsị. Ọtụtụ ụmụnna na-asụ ụzọ inyeaka noge ndị pụrụ iche, dị ka, noge a na-echeta ọnwụ Jizọs ma ọ bụ mgbe onye nlekọta sekit bịara ileta ọgbakọ ha. Ụfọdụ na-asụ ụzọ inyeaka nọnwa ndị ha nọ nezumike. Ụmụakwụkwọ ndị merela baptizim nwere ike ịsụ ụzọ inyeaka noge ha nọ nezumike. Ọ bụrụ na ndị nkwusa asụọ ụzọ inyeaka nọnwa Mach na Eprel, ma ọ bụ nọnwa onye nlekọta sekit bịara ileta ọgbakọ ha, a na-ewepụrụ ha ihe nawa ole ndị ọsụ ụzọ inyeaka na-enye. Nagbanyeghị otú ihe si dịrị gị, ọ bụrụ na ị na-akpa ezi àgwà, nwee ike ịrụta awa ole a chọrọ, dejupụtakwa fọm ọsụ ụzọ inyeaka maka otu ọnwa ma ọ bụ karịa, ndị okenye ga-abịanye aka na ya, obi ga-atọkwa ha ụtọ na ị chọrọ ijekwuru Jehova ozi.13Tupu ị bụrụọsụ ụzọ oge niile,ị ga-enweli ike ịna-arụta awa ole a chọrọ ka ndị ọsụ ụzọ na-arụta kwa afọ. Ị ga na-eso ọgbakọ unu eje ozi. Ndị ọsụ ụzọ ndị ji ozi ha kpọrọ ihe na-abara ọgbakọ ha ezigbo uru. Ha na-eme ka ozi ọma na-atọ ụmụnna ụtọ, na-agbakwa ndị ọzọ ume ka ha bụrụ ndị ọsụ ụzọ. Ma, tupu ị bụrụ ọsụ ụzọ oge niile, ị ga-abụrịrị onye nkwusa e mere baptizim ruo ọnwa isii.14Ọ na-abụkarị ụfọdụ ndị ọsụ ụzọ oge niile na-eme nke ọma nozi ha ka alaka ụlọ ọrụ na-ahọpụta ka ha bụrụndị ọsụ ụzọ pụrụ iche.Ha ga-abụ ndị ga-ekwe ịga ebe ọ bụla alaka ụlọ ọrụ zigara ha. Ebe a na-eziga ha na-abụkarị ebe ha ga-achọta ndị nwere mmasị ịnụ Okwu Chineke ma hiwe ọgbakọ ọhụrụ ebe ahụ. Mgbe ụfọdụ, a na-eziga ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche nọgbakọ na-anaghị arụzu ókèala ha. A na-ezigakwa ụfọdụ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche, bụ ndị okenye, nọgbakọ e nwere ndị nkwusa ole na ole ka ha nyere ha aka, ọ bụrụgodị na ha na-arụzu ókèala ha. A na-enye ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche ego mmachi akpa ha ji egbo mkpa ha. E nwere ụfọdụ ndị a na-ahọpụta ka ha bụrụ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche nwa oge.NDỊ OZI ALA ỌZỌ15Ọ bụ Kọmitii Ije Ozi nke Òtù Na-achị Isi na-ahọpụta ndị ozi ala ọzọ. Ma, ọ bụ Kọmitii Alaka obodo e zigara ha na-eziga ha nobodo ndị mepere emepe ha ga-anọ na-eje ozi. Ha na-eme ka ụmụnna jiri ozi ọma na ọrụ ndị a na-arụ nọgbakọ kpọrọ ihe. A na-azụkarị ndị ozi ala ọzọ nỤlọ Akwụkwọ Maka Ndị Na-ekwusa Ozi Ọma Alaeze ma ọ bụ nỤlọ Akwụkwọ Gilied. A na-achọtara ha ụlọ, na-enyekwa ha ego mmachi akpa ha ji egbo mkpa ha.NDỊ NLEKỌTA SEKIT16Ọ bụ Òtù Na-achị Isi na-ahọpụta ndị nlekọta sekit. Tupu a họpụta ha, ha na-ebu ụzọ enyere ndị nlekọta sekit aka eleta ọgbakọ mgbe ụfọdụ. Ọ bụ otú a ka e si azụ ha maka ịbụ ndị nlekọta sekit. Ndị nlekọta sekit hụrụ ụmụnna ha nanya ma jiri ozi Jehova kpọrọ ihe. Ha na-ebute ụzọ nozi ọma, na-amụchi Baịbụl anya ma na-akụzi ihe nke ọma. A ma ha ama na ha na-akpa àgwà e ji mara ndị nwere mmụọ nsọ Chineke. Ha ga-abụ ndị nwere ezi uche na nghọta, ha agaghịkwa abụ ndị na-emefe ihe ókè. Ọ bụrụ na onye a ga-ahọpụta ka ọ bụrụ onye nlekọta sekit alụọla nwaanyị, nwunye ya ga-abụ onye na-akpa ezi àgwà nakwa onye ya na ndị mmadụ dị ná mma. Nwunye ya ga-abụkwa onye na-ezi ozi ọma nke ọma. Ọ ga-abụ onye na-edo onwe ya nokpuru di ya. O kwesịghị ịbụ onye na-ekpebiri di ya ihe ọ ga-eme ma ọ bụ onye na-achọ ka okwu bie nọnụ ya. Ihe ndị nlekọta sekit na ndị nwunye ha na-arụ karịrị akarị. Nihi ya, ndị chọrọ ịbụ ndị nlekọta sekit kwesịrị ịbụ ndị ahụ gbasiri ike. Ndị ọsụ ụzọ anaghị etinye akwụkwọ ka a họpụta ha ka ha bụrụ ndị nlekọta sekit. Kama, ha na-agwa onye nlekọta sekit ha na ọ na-agụ ha agụụ ịbụ ndị nlekọta sekit. Onye nlekọta sekit ahụ ga-agwazi ha ihe ha ga-eme.ỤLỌ AKWỤKWỌ NDỊ E NWERE NÁ NZUKỌ JEHOVA17Ụlọ Akwụkwọ Maka Ndị Na-ekwusa Ozi Ọma Alaeze:A chọkwuru ndị nkwusa ga na-ezi ozi ọma nókèala ndị a na-anaghị ezikarị ozi ọma na ha nakwa ndị ga na-enyere ọgbakọ ndị nọ ebe ahụ aka. Nihi ya, ụmụnna nwoke na ụmụnna nwaanyị ndị na-alụbeghị di ma ọ bụ nwunye nakwa ndị di na nwunye nwere ike itinye akwụkwọ ka ha gaa ụlọ akwụkwọ a. A na-ezipụ ndị gara ụlọ akwụkwọ a ka ha bụrụ ndị ọsụ ụzọ oge niile nebe a chọkwuru ndị ga na-ekwusa ozi ọma ná mba ha. Ma, e nwere ike inye ụfọdụ nime ha ọrụ ndị ọzọ ná mba ha ma ọ bụ ná mba ọzọ ma ha kweta ịrụ ha. E nwekwara ike izipụ ụfọdụ ndị gara ụlọ akwụkwọ a ka ha bụrụ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche, ụfọdụ abụrụ nke nwa oge. Ndị ọsụ ụzọ chọrọ ịga ụlọ akwụkwọ a kwesịrị ịga nnọkọ a na-enwe ná mgbakọ ukwu maka ndị chọrọ ịga ya.18Ụlọ Akwụkwọ Gilied:Ụmụnna ndị na-alụbeghị di ma ọ bụ nwunye nakwa ndị di na nwunye nwere ike ịga ụlọ akwụkwọ a. Ha ga-abụ ndị ma Bekee asụ. Ha ga-abụkwa ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche, ndị ozi ala ọzọ, ndị nlekọta sekit, ma ọ bụ ndị na-eje ozi na Betel. Ha ga-abụkwa ndị ga-enweli ike ime ka ihe na-aga aga nọgbakọ ma ọ bụ na Betel. Ha kwesịrị ịbụ ndị na-eji obi ha niile ejere ụmụnna ha ozi, ndị na-emeda obi enyere ụmụnna ha aka ịmụta ihe Baịbụl na nzukọ a na-akụzi nakwa ịna-eme ha eme. Ọ bụ Kọmitii Alaka na-enye ndị nwere ike ịga ụlọ akwụkwọ a fọm ha ga-edejupụta. A na-eziga ndị gara ụlọ akwụkwọ a ebe ha ga-aga kwusawa ozi ọma ma ọ bụ rụwa ọrụ na Betel. O nwere ike ịbụ ná mba ha ma ọ bụkwanụ ná mba ọzọ.IJE OZI NA BETEL19Ije ozi na Betel bụ ihe ọma pụrụ iche. Betel pụtara Ụlọ Chineke. Aha a dabara adaba nihi na ọ bụ na Betelka a na-anọ ahazi ọrụ nzukọ Jehova na-arụ. Ụmụnna nwoke na ụmụnna nwaanyị na-eje ozi na Betel na-arụ ọrụ dị mkpa. Ha na-asụgharị akwụkwọ anyị dị iche iche e ji amụ Baịbụl, na-ebipụta ha ma na-ebugara ha ọgbakọ dị iche iche. Ọrụ ha na-arụ na-enyere Òtù Na-achị Isi aka ịna-elekọta ọgbakọ Ndịàmà Jehova nụwa niile. Ọtụtụ ndị Betel bụ ndị nsụgharị bi nebe a na-asụ asụsụ ha na-asụgharị na-arụ ọrụ ha. Nke a na-enyere ha aka ịnụ otú ndị mmadụ si asụ asụsụ ahụ kwa ụbọchị. Ọ na-enyekwara ha aka ịma ma ndị mmadụ hà na-aghọta ihe ndị ha na-asụgharị.20Ọtụtụ ọrụ a na-arụ na Betel bụ ọrụ e ji ike ọkpụkpụ aka arụ. Nihi ya, ndị a na-akpọkarị ka ha jewe ozi na Betel bụ ụmụnna nwoke merela baptizim, ndị na-akatabeghị ahụ, ndị ahụ gbasiri ike, na ndị dị ike ọrụ. Ọ bụrụ na a chọkwuru ndị ga na-eje ozi nalaka ụlọ ọrụ na-elekọta obodo unu, ya abụrụkwa na ị chọrọ ịga, i nwere ike ịga nnọkọ a na-enwe ná mgbakọ ukwu maka ndị chọrọ ije ozi na Betel ka ị ghọtakwuo ihe ị ga-eme. I nwekwara ike ịjụ onye nlekọta sekit unu ka ọ kọwakwuoro gị ihe gbasara ya.ỊRỤRỤ NZUKỌ JEHOVA ỤLỌ21Ịrụrụ nzukọ Jehova ụlọ bụ otu nime ozi ndị dị nsọ anyị na-ejere Chineke. O yiri ụdị ọrụ ahụ a rụrụ mgbe a na-arụ ụlọ nsọ Sọlọmọn. 1 Eze 8:13-18 Ọtụtụ ụmụnna, ma ndị nwoke ma ndị nwaanyị, na-eji obi ha niile ewepụta oge ha na ihe ndị ọzọ ha nwere enye aka nọrụ a.22Ị ga-enweli ike iso na-arụ ọrụ a? Ọ bụrụ na i meela baptizim, chọọkwa iso na-arụ ọrụ a, ụmụnna na-ahụ maka ịrụrụ nzukọ Jehova ụlọ nógbè unu ga-achọ ka ị bịa nye aka, ha dịkwa njikere ịzụ gị ma ọ bụrụ na ị machaghị otú e si arụ ụlọ. Ọ bụrụ na ị bụ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim, i nwere ike inye aka mgbe a na-arụzigharị Ụlọ Nzukọ Alaeze unu ma ọ bụ mgbe a na-arụrụ unu nke ọhụrụ. Gwa ndị okenye ọgbakọ unu na ị ga-achọ inye aka. E nweela ụfọdụ ndị mere baptizim a họpụtara ka ha soro na-arụrụ nzukọ Jehova ụlọ ná mba ndị ọzọ.23E nwere ụzọ dị iche iche mmadụ nwere ike isi soro na-arụrụ nzukọ Jehova ụlọ. Ndị nkwusa e mere baptizim na-eme nke ọma nọgbakọ, ndị ịrụ ụlọ dotụrụ anya, nwere ike iso nándị na-enyere ndị na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze aka.Ụfọdụ nime ha na-enye aka arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ndị dị nso nebe ha bi. E nwekwara ndị nke alaka ụlọ ọrụ na-ahọpụta ka ha gaa ebe dị anya nye aka rụọ ọrụ izu abụọ ma ọ bụdị ruo ọnwa atọ. Ihe a na-akpọ ndị nke alaka ụlọ ọrụ na-ahọpụta ka ọrụ ha bụrụ ịna-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze bụndị na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze,a na-akpọkwa onye si mba ọzọ bịa na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaezeonye ọrụ si mba ọzọ.Ọ bụ ndị na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze na ndị alaka ụlọ ọrụ họpụtara ka ha na-enyere ha aka na-aga arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ọ bụla a chọrọ ka a rụọ. Ụmụnna ndị na-enye aka arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ndị dị nso nebe ha bi na ụmụnna ndị nọ nọgbakọ a na-arụrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze na-enyekwa aka. Ọ na-abụ Ndị Na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze rụchaa otu, ha agafee nọzọ. Nke ọ bụla ha na-arụ na-adị nebe alaka ụlọ ọrụ mba ha na-elekọta.OLEE IHE NDỊ I KPEBIRI IMEKWU NOZI JEHOVA?24Ọ bụrụ na i nyefeela Jehova onwe gị, ị chọrọ ijere ya ozi ruo mgbe ebighị ebi. Ma, olee ihe ndị i kpebiri imekwunozi Jehova? Ọ bụrụ na i nwee ihe ndị i kpebiri imekwu nozi Jehova, ọ ga-enyere gị aka iji ndụ gị na ihe ndị i nwere eme ihe bara uru. 1 Kọr. 9:26 Ihe ndị ahụ i kpebiri ime ga-enyere gị aka ịna-eme nke ọma nofufe Chineke. Ọ ga-enyekwara gị aka ilekwasị anya nihe ndị ka mkpa ka ị na-agbalịsi ike iru eru ịrụ ọrụ ndị ọzọ nọgbakọ.Fil. 1:10;1 Tim. 4:15, 16.25Anyị kwesịrị ịna-ejere Chineke ozi otú Pọl onyeozi si jeere ya. 1 Kọr. 11:1 Pọl ji ike ya niile jeere Jehova ozi. Ọ ghọtara na e nwere ụzọ dị iche iche Jehova chọrọ ka o si jekwuoro ya ozi. Ọ gwara Ndị Kraịst nọ na Kọrịnt, sị: E megheworo m ọnụ ụzọ buru ibu nke na-eduga nịrụ ọrụ. Ọ bụkwa otú ahụ ka ọ dị anyị. E nwere ụzọ dị iche iche anyị nwere ike isi jekwuoro Jehova ozi nọgbakọ anyị, nke ka nke, nihe gbasara ikwusa ozi ọma Alaeze Chineke. Ma, dị ka Pọl, e nwere ọtụtụ ndị mmegide na-agaghị achọ ka anyị banye nọnụ ụzọ a buru ibu. 1 Kọr. 16:9 Pọl mere ihe niile o nwere ike ime ka o nwee ike ịbanye. O kwuru, sị: M na-etipụta ahụ m ọnyá, na-achị ya dị ka ohu. 1 Kọr. 9:24-27 Ànyị na-eme otú a Pọl mere?Ọ bụrụ na i nwee ihe ndị i kpebiri imekwu nozi Jehova, ọ ga-enyere gị aka iji ndụ gị na ihe ndị i nwere na-eme ihe bara uru26Onye ọ bụla nime anyị kwesịrị ikpebi otú ọ ga-esi jekwuoro Jehova ozi otú ike kwere ya. Ọtụtụ ndị nọ nozi oge niile taa kpebiri mgbe ha dị obere na ha ga-abanye na ya ma ha too. Ndị mụrụ ha na ndị ọzọ gbakwara ha ume ka ha mee otú ahụ. Ha esikwala otú a jiri oge ha niile na-ejere Jehova ozi nakwaghị mmakwaara. Ilu 10:22 Otú ọzọ anyị nwere ike isi jekwuoro Jehova ozi bụ ije ozi ọma kwa izu, ịmụrụ ndị mmadụ Baịbụl ma ọ bụ iwepụtakwu oge akwadebe ihe ndị a ga-amụ nọmụmụ ihe. Ihe ka mkpa bụ ka anyị na-eme uche Jehova ma gbasie mbọ ike jezuo ozi anyị. Anyị mee otú ahụ, anyị ga na-eto Jehova ma na-efe ya ruo mgbe ebighị ebi.Luk 13:24;1 Tim. 4:7b, 8.11 Inwe Ebe Ndị A Na-anọ Efe JehovaE NYERE ndị niile na-efe Jehova iwu ka ha na-ezukọ amụ ihe ma na-agbarịta ibe ha ume. Hib. 10:23-25 Mgbe Chineke họọrọ ụmụ Izrel ka ha na-efe ya, ebe mbụ ha na-ezukọ efe Chineke bụ nụlọikwuu, ya bụ, nụlọikwuu nzute. Ọpụ. 39:32,40 Mgbe e mechara, nwa Devid bụ Sọlọmọn rụrụ ụlọ nsọ a ga-anọ na-efe Chineke. 1 Eze 9:3 Mgbe e bibiri ụlọ nsọ ahụ nafọ 607 Tupu Oge Ndị Kraịst, ndị Juu malitere ịna-ezukọ nebe a na-akpọ ụlọ nzukọ na-efe Chineke. Ka oge na-aga, a rụghachiri ụlọ nsọ ahụ, e bidokwa ịnọ na ya na-efe Chineke. Jizọs kụziiri ndị mmadụ ihe ma nụlọ nzukọ ma nụlọ nsọ. Luk 4:16;Jọn 18:20 Jizọs na ndị mmadụ nwedịrị nzukọ nelu ugwu.Mat. 5:17:29.2Mgbe Jizọs nwụchara, Ndị Kraịst na-ezukọ nụlọ ezumeezu na nụlọ ndị mmadụ mụọ Akwụkwọ Nsọ, sorokwa ibe ha kparịta ụka. Ọrụ 19:8, 9;Rom 16:3,5;Kọl. 4:15;Faị. 2 O nwekwara oge ndị ha zukọrọ nebe ndị mmadụ na-anaghị anọkarị ka ndị iro ha ghara ịkpara ha aka. O doro anya na ndị fere Chineke noge ochie ji obi ha niile na-ezukọ nebe ha na-anọ efe Chineke ka Jehova kụziere ha ihe.Aịza. 54:13.3Nebe ụfọdụ taa, Ndị Kraịst na-anọkwa nụlọ ezumeezu na nụlọ ndị mmadụ amụ ihe. A na-anọkwa nụlọ ndị mmadụ enwe nzukọ ozi ubi. Ndị a na-anọ nụlọ ha enwe nzukọ ndị a weere ya na a kwanyeere ha ùgwù pụrụ iche. Ọtụtụ nime ha kwuru na ọ na-agba ha ume.ỤLỌ NZUKỌ ALAEZE4Ihe a na-akpọ ebe Ndịàmà Jehova na-anọkarị amụ ihe bụ Ụlọ Nzukọ Alaeze. A chọọ ịrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze, a na-azụta ala ma ọ bụkwanụ a rụzigharịa ụlọ a rụrụla arụ, ya aghọọ Ụlọ Nzukọ Alaeze. Nebe ụfọdụ, ọgbakọ abụọ ma ọ bụ karịa nwere ike ịna-amụ ihe notu Ụlọ Nzukọ Alaeze. Ọ na-eme ka a ghara imefu nnukwu ego, na-emekwa ka e nwee ike ịna-elekọta ya nke ọma. Nebe ụfọdụkwa, ọgbakọ na-anọ nụlọ ha na-akwụ ụgwọ ya amụ ihe. A rụchaa Ụlọ Nzukọ Alaeze ọhụrụ ma ọ bụ rụzigharịa ihe buru ibu na nke dị adị, e kwesịrị inyefe ya Jehova. Ma, ọ bụrụ na ọ bụ obere ihe ka a rụzigharịrị nỤlọ Nzukọ Alaeze, e kwesịghị iji maka ya nyefee ya Jehova.5Ụlọ Nzukọ Alaeze anyị anaghị ebu oké ibu, anyị anaghịkwa arụ ya ka ndị mmadụ na-eweliri anyị aka elu. Nagbanyeghị na otú e si rụọ ya notu obodo nwere ike ịdị iche notú e si rụọ ya nobodo ọzọ, a na-eji ha eme ihe e kwo rụọ ha. Ọrụ 17:24 Nagbanyeghị ebe a chọrọ ịrụ ya, e kwesịrị ịrụ ya otú ọ ga-abụ ụmụnna bịa ọmụmụ ihe, ahụ eruo ha ala.6Ọgbakọ ọ bụla na-enye onyinye ka e nwee ike ịna-elekọta Ụlọ Nzukọ Alaeze ha na-anọ amụ ihe. A naghị ana ndị mmadụ ego nỤlọ Nzukọ Alaeze, a naghịkwa arịọ ndị mmadụ ego. A na-edowe igbe onyinye ka ndị bịara ọmụmụ ihe nwee ike itinye ego ha chọrọ iji enye onyinye na ya ka e jiri ya na-elekọta Ụlọ Nzukọ Alaeze. Ha na-ejikwa obi ha niile enye ya.2 Kọr. 9:7.7Onye ọ bụla nọ nọgbakọ weere ya na ọ bụ ihe ùgwù na o so enye onyinye e ji elekọta Ụlọ Nzukọ Alaeze, sorokwa na-edebe ya ọcha. Ọ na-abụkarị okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi ka a na-ahọpụta ka ọ na-ahazi otú a ga-esina-edebe ya ọcha. Nọtụtụ ọgbakọ, a na-ekenye ìgwè ozi ubi ọ bụla mgbe ha ga-edebe Ụlọ Nzukọ Alaeze ọcha. Ọ bụkwa onye nlekọta ìgwè nke ọ bụla ma ọ bụ onye na-enyere ya aka na-ahụ na ìgwè ha rụrụ ọrụ e kenyere ha. E kwesịrị ịna-edebe Ụlọ Nzukọ Alaeze ọcha, ma ime ya ma gburugburu ya, nihi na ọ ga-eme ka a na-eto Jehova, meekwa ka nzukọ ya nwee aha ọma.Onye ọ bụla nọ nọgbakọ weere ya na ọ bụ ihe ùgwù na o so enye onyinye e ji elekọta Ụlọ Nzukọ Alaeze, sorokwa na-edebe ya ọcha8Ọ bụrụ na ihe karịrị otu ọgbakọ na-amụ ihe notu Ụlọ Nzukọ Alaeze, ndị okenye ọgbakọ ndị ahụ ga-ahọpụta Kọmitii Na-elekọta Ụlọ Nzukọ Alaeze. Kọmitii a ga na-ahụ maka ihe niile gbasara Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ na ala ya. Ndị okenye niile ga-ahọpụta onye ga-abụ onyeisi oche kọmitii a. Ndị so na kọmitii a na-arụ ọrụ nokpuru ndị okenye ọgbakọ niile na-amụ ihe nỤlọ Nzukọ Alaeze ha na-elekọta. Ha na-ahụ na Ụlọ Nzukọ Alaeze na-adị ọcha mgbe niile nakwa na a rụziri ihe ọ bụla mebiri emebi na ya. Ọ bụkwa ha na-ahụ na ihe ndị dị mkpa a chọrọ nỤlọ Nzukọ Alaeze akọghị ụkọ. Ọgbakọ niile ahụ kwesịrị ịrụkọ ọrụ ọnụ ka ihe a niile nwee isi.9Ọ bụrụ na ihe karịrị otu ọgbakọ na-amụ ihe notu Ụlọ Nzukọ Alaeze, ha nwere ike ịna-agbanwe oge ọgbakọ nke ọ bụla ji amụ ihe kwa afọ. Mgbe ndị okenye na-ahazi oge ọgbakọ ọ bụla ga-eji na-amụ ihe, ha kwesịrị iburu ọdịmma ụmụnna ha nuche ma mee mkpebi gosiri na ha hụrụ ha nanya. Fil. 2:2-4;1 Pita 3:8 Ọ bụ eziokwu na ọ bụ aha otu ọgbakọ ka e ji mee akwụkwọ ala Ụlọ Nzukọ Alaeze, ọgbakọ ọ bụla ekwesịghị ikpebiri ọgbakọ ndị ọzọ ihe ha ga-eme. Onye nlekọta sekit bịa ileta otu nime ọgbakọ ndị ahụ na-amụ ihe notu Ụlọ Nzukọ Alaeze, ọgbakọ ndị nke ọzọ ga-agbanwe oge na ụbọchị ọmụmụ ihe ha ma ọ bụrụ na a chọrọ ka ha mee otú ahụ.10E nwere ike ịnọ nỤlọ Nzukọ Alaeze gbaa akwụkwọ ma ọ bụ kwuo okwu olili ozu ma Kọmitii Ije Ozi Ọgbakọ kwado ya. Ndị so na kọmitii a nweta akwụkwọ ozi nwanna detara maka ịnọ nỤlọ Nzukọ Alaeze gbaa akwụkwọ ma ọ bụ kwuo okwu olili ozu, ha ga-eleba ya anya ma soro ntụziaka alaka ụlọ ọrụ nyere kpebie ma hà ga-akwado ya.11Ndị a kwadoro ka ha nọrọ nỤlọ Nzukọ Alaeze mee nke ọ bụla nime ihe ndị ahụ kwesịrị ịhụ na ha kpara àgwà ka ezigbo Ndị Kraịst. Ha ekwesịghị ime ihe ọ bụla ọgbakọ na-achọghị ma ọ bụ ihe ọ bụla ga-eme ka a kọchaa aha Jehova ma ọ bụ mebie aha ọgbakọ. Fil. 2:14, 15 Alaka ụlọ ọrụ nwekwara ike ikwu ka a nọrọ nỤlọ Nzukọ Alaeze nwee Ụlọ Akwụkwọ Ije Ozi Alaeze ma ọ bụ Ụlọ Akwụkwọ Ndị Ọsụ Ụzọ ma ọ bụkwanụ ihe ndị ọzọ gbasara ofufe Jehova.12Ọgbakọ kwesịrị ịna-eme ihe ndị na-egosi na ebe ha na-anọ amụ ihe bụ ebe a na-efe Chineke. Ejiji anyị na àgwà anyị kwesịrị igosi na anyị na-efe Jehova. Ekli. 5:1;1 Tim. 2:9, 10 Anyị gbaa mbọ na-eme ihe ndị a, anyị na-egosi na anyị ji ọmụmụ ihe anyị kpọrọ ihe.13Mmadụ niile kwesịrị ịnọ jụụ ma a bịa ọmụmụ ihe. Ndị nne na nna na ụmụ ha kwesịrị ịna-anọ notu oche. E nwere ike ịgwa ndị nne na nna ụmụ ha ka dị obere ka ha nọrọ ebe ọ ga-abụ ụmụ ha nyewe nsogbu ma ọ bụ ha chọọ imere ụmụ ha ihe ụfọdụ, ha enwee ike ịkpọpụ ha èzí ozugbo nemeghị ka uche ndị ọzọ pụọ nihe a na-ekwu.14A na-ahọpụta ụmụnna nwoke ndị ruru eru ka ha bụrụ ndị atendantị nỤlọ Nzukọ Alaeze. Ha kwesịrị ịbụ ndị anya ruru ala, ndị na-emesapụ ihu, na ndị na-aghọta otú ihe si dịrị ndị ọzọ. Ihe ụfọdụ ha na-arụ bụ ikele ndị ọhụrụ bịara ọmụmụ ihe na ime ka ahụ ruo ha ala, ịchọtara ndịbịara nazụ oge oche, idekọ mmadụ ole bịara ọmụmụ ihe, na ịhụ na Ụlọ Nzukọ Alaeze ekpoghị oké ọkụ ma ọ bụ jụọ oké oyi. Mgbe ụfọdụkwa, ha nwere ike ịgwa ndị nne na nna ka ha na-elekọta ụmụ ha ka ha ghara ịna-agbagharị nỤlọ Nzukọ Alaeze, nelu ikpo okwu ma ọ bụ nèzí tupu a malite ọmụmụ ihe nakwa mgbe a gbasara. Ha ga-eji obiọma gwa nne ma ọ bụ nna nwa ya na-enye nsogbu ka ọ kpọpụ ya èzí ka uche ndị ọzọ ghara ịpụ nihe a na-ekwu. Ihe ndị a ndị atendantị na-arụ na-enye aka eme ka ahụ ruo ndị niile bịara ọmụmụ ihe ala, ha amụtakwa ezigbo ihe. Ọ kacha mma ka ọ bụrụ ndị ohu na-eje ozi ka a ga-ahọpụta ka ha bụrụ ndị atendantị, karịchaa, ndị nke ma otú e si elekọta ezinụlọ nke ọma.1 Tim. 3:12.ỊRỤ ỤLỌ NZUKỌ ALAEZE15Noge ndịozi, ụfọdụ Ndị Kraịst nwere ego karịa ibe ha. Ọ bụ ya mere Pọl ji dee akwụkwọ ozi, sị: Site nime ka ihe hara nhata, ka ihe mafọọrọ unu wee mejuo ihe kọrọ ha ka ọ dị ugbu a, ka ihe mafọọrọ ha wee mejuokwa ihe kọrọ unu, ka e wee nwee ịha nhata. 2 Kọr. 8:14 Ndị Kraịst taa na-emekwa ka ihe hara nhata. A na-eji ego ọgbakọ niile nyere nonyinye arụrụ ọgbakọ dị iche iche Ụlọ Nzukọ Alaeze ma ọ bụ na-arụzigharị ndị nke dị adị. Obi na-atọ ọgbakọ ndị e ji ego ndị a rụọrọ Ụlọ Nzukọ Alaeze ezigbo ụtọ, na-atọkwa ụmụnna ndị ọzọ nọ ná nzukọ Jehova ụtọ.16Ọ bụ alaka ụlọ ọrụ na-agwa ọgbakọ nke ọ bụla Ụlọ Nzukọ Alaeze ha ga-anọ na-amụ ihe. Ha na-elekwasị anya nihe ụfọdụ ekpebi ya. Ọ bụkwa ha na-ekpebi mgbe a ga-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ọhụrụ na ebe a ga-arụ ya ma ọ bụ mgbe a ga-arụzigharị nke dị adị. Ọ bụrụ na ọdachi emee ma mebie Ụlọ Nzukọ Alaeze ma ọ bụ ụlọ ụmụnna anyị, alaka ụlọ ọrụ na-ahazi ka a rụzie ha.17Alaka ụlọ ọrụ na-eduzi ụmụnna ndị na-enye aka achọta ala a ga-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze, ndị na-ese otú a ga-esi arụ ya, ndị na-anata akwụkwọ ikike ịrụ ya, nakwa ndị na-arụ ya. Ha na-ekwukwa otú a ga-esi na-elekọta ya. Nihi otú e si chọsie Ụlọ Nzukọ Alaeze ike nọtụtụ mba, a chọrọ ọtụtụ ndị ga na-enye aka arụ ya. A na-agba ndị niile merela baptizim ume, bụ ndị ruru eru ma chọọ iso na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze, ka ha dejupụta fọm maka ya ma nye ya Kọmitii Ije Ozi Ọgbakọ ha. Ndị nkwusa a na-emebeghị baptizim nwedịrị ike inye aka ma a rụwa Ụlọ Nzukọ Alaeze ha ma ọ bụ ma a rụzigharịwa ya.ỤLỌ MGBAKỌ18Noge ndịozi, Ndị Kraịst na-adị ole na ole ezukọ otu ebe amụ Okwu Chineke. Ma mgbe ụfọdụ, ìgwè mmadụ dị ukwuu zukọkwara ka e zie ha ihe. Ọrụ 11:26 Taa, ndị Jehova na-ezukọkwa nebe dị iche iche enwe mgbakọ sekit na mgbakọ ukwu. Ha na-ezukọkarị nụlọ ezumeezu ma ọ bụ námá egwuregwu ha kwụrụ ụgwọ ya. Ma, nebe a na-enweghị nke dị mma a ga-anọ eme ya ma ọ bụ nebe ọ na-adịghịdị adị, ha na-arụ Ụlọ Mgbakọ ha na-anọ efe Chineke.19Mgbe ụfọdụ, a na-azụ ụlọ, rụgharịa ya ma jiri ya mere Ụlọ Mgbakọ. Ma, ihe a na-emekarị bụ ịzụ ala jiri ya rụọ nke ọhụrụ. Ụlọ Mgbakọ anaghị aha otu. Ihe ga-ekpebi otú ọ ga-aha bụ mmadụ ole ga na-anọ na ya enwe mgbakọ.Tupu alaka ụlọ ọrụ ekpebie ma à ga-azụ ụlọ a rụrụ arụ ma ọ bụkwanụ rụọ nke ọhụrụ, ha na-ebu ụzọ gbakọọ ego ole ọ ga-ewe na ugboro ole a ga-anọ na ya na-enwe mgbakọ.20Ebe ọ bụ na ụfọdụ Ụlọ Mgbakọ ndị a buru ibu, alaka ụlọ ọrụ na-ahọpụta ụmụnna ndị nọ nozi oge niile ga na-elekọta ha ma na-ahụ na ihe niile a na-anọ na ha eme na-aga nke ọma. A na-ahazi ka ọgbakọ ndị dị na sekit debe ha ọcha ma a gbasaa mgbakọ. Nọnwa isii ọ bụla, ọgbakọ ndị dị na sekit na-abịakwa edebe ha ọcha. O nwekwara mgbe ha na-abịa arụ ọrụ iji gbochie ihe ụfọdụ imebi. Ọ na-abara anyị uru ma ụmụnna anyị wepụta onwe ha bịa rụọ ọrụ ndị a. Nihi ya, a na-agba ọgbakọ niile ume ka ha jiri obi ha niile na-akwado ọrụ a.Ọma 110:3;Mal. 1:10.21Mgbe ụfọdụ, e nwekwara ike ịnọ nỤlọ Mgbakọ nwee Ụlọ Akwụkwọ nzukọ a haziri ma ọ bụ nwee nzukọ pụrụ iche maka ndị nlekọta sekit. E nwekwara ike ịnọ na ya mee ihe ndị ọzọ gbasara ofufe Chineke. A na-enyefekwa Jehova Ụlọ Mgbakọ otú ahụ e si eme Ụlọ Nzukọ Alaeze. Nihi ya, mgbe ọ bụla anyị zukọrọ nỤlọ Mgbakọ, anyị kwesịrị ịna-akpa àgwà ọma ma na-ejike nke ọma otú anyị si eme ma anyị gawa ọmụmụ ihe nỤlọ Nzukọ Alaeze.22Ọtụtụ ndị ọhụrụ na-abata nọgbakọ Jehova nike nike noge ikpeazụ a. Nke a gosiri na Jehova kwụ anyị nazụ. Aịza. 60:8,10, 11,22 Ọ bụ ya mere anyị kwesịrị iji na-enye onyinye a ga-eji na-arụ ebe anyị na-anọ efe Chineke. Anyị kwesịkwara ịgba mbọ na-edebe ya ọcha ma na-elekọta ya nke ọma. Ọ bụrụ na anyị ana-eme ihe ndị a, anyị na-egosi na anyị ghọtara na ebe ndị anyị na-anọ efe Chineke na-abara anyị ezigbo uru nihi na anyị na-anọ na ha agbarịta ibe anyị ume, na-emekwa otú ahụ karị, ka anyị na-ahụ ụbọchị Jehova ka ọ na-eru nso.12 Otú E Si Akwado Ọrụ Gbasara Alaeze Chineke ná Mba Anyị na nỤwa NiileNDỊÀMÀ JEHOVA ekwusaala ozi ọma ruo nebe kasị anya nụwa, otú ahụ Jizọs kwuru na a ga-eme noge ikpeazụ. Ọrụ 1:8;Mat. 24:14 Otú ha si eme ya bụ na ha na-ewepụta oge ha, jirikwa ike ha na-akụziri ndị mmadụ banyere Jehova nanaghị ha ego. Ha bu ụzọ na-achọ Alaeze Chineke. Ihe mere ha ji eme otú ahụ bụ na ha tụkwasịrị Jehova obi na ọ ga-egboro ha mkpa ha, ebe ọ bụ na ha na ya na-arụkọ ọrụ. Mat. 6:25-34;1 Kọr. 3:5-9 Otú ozi ha si na-aga nke ọma gosiri na Jehova na-akwado ya, na-agọzikwa mbọ ha na-agba.OTÚ E SI ENWETA EGO E JI ARỤ ỌRỤ GBASARA ALAEZE CHINEKE NỤWA NIILE2Ọ na-abụ ụfọdụ chọpụta na anyị anaghị ana ndị anyị ziri ozi ọma ego ma ọ bụ sị ha kwụọ ụgwọ Baịbụl na akwụkwọ ndị anyị nyere ha, ha ana-ajụ, sị: Olee otú unu si enweta ego unu ji arụ ọrụ unu? Nke bụ eziokwu bụ na ibipụta Baịbụl na akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl na-efu anyị ego. Ọ na-efukwa anyị ego ịrụ Betel na ịna-elekọta ya maka ndị nọ na ya na-eje ozi, ya bụ, ndị na-ebi akwụkwọ anyị, ndị na-elekọta ozi ọma anyị na-ekwusa, na ndị na-arụ ọrụ ndị ọzọ na-eme ka ikwusa ozi ọma na-aga aga. Ihe ọzọkwa bụ na a na-enye ndị nlekọta sekit, ndị ozi ala ọzọ, ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche, na ndị ọzọ nọ nozi oge niile pụrụ iche ego mmachi akpa iji nyereha aka ịna-arụ ọrụ ha. O doro anya na ikwusa ozi ọma noge a ma ná mba anyị ma nụwa niile na-efu anyị nnukwu ego. Olee otú anyị si enweta ego anyị ji arụ ọrụ a niile?3Ọtụtụ ndị obi dị ụtọ maka ozi ọma Ndịàmà Jehova na-ezi nụwa niile na-enye onyinye iji kwado ya. Ma, ọ bụ Ndịàmà Jehova kacha enye onyinye ha ji na-arụ ọrụ ha. Ụfọdụ nime ha na-ezigara alaka ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova dị ná mba ha onyinye si ha nobi. Ihe a ha na-eme yiri ihe ndị ohu Chineke mere noge ochie. Ha ji obi ha nye onyinye e ji rụọ ebe a na-anọ efe Jehova. Ọpụ. 35:20-29;1 Ihe 29:9 Onyinye ụfọdụ anyị na-enweta bụ ala na ụlọ ndị nwe ha dere nakwụkwọ ha ji kee ékpé ka e nye anyị ma ha nwụọ. Onyinye ndị ọzọ na-esi naka ụmụnna, ọgbakọ, na sekit abịa. Ha anaghịkwa ebucha ibu. Ọ na-abụ e wekọtachaa onyinye ndị a, e nweta ego e ji eme ka ozi anyị na-aga aga.Ndịàmà Jehova weere ya na ọ bụụrụ ha ihe ùgwù iji ego ha na ihe ndị ha nwere na-ekwusa ozi ọma4Ndịàmà Jehova weere ya na ọ bụụrụ ha ihe ùgwù iji ego ha na ihe ndị ha nwere na-ekwusa ozi ọma. Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya nwere igbe ego ha na-esi na ya ewere ego ha na-emefu. Jọn 13:29 Baịbụl kwukwara gbasara ụmụ nwaanyị ndị jeere Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya ozi. Mak 15:40, 41;Luk 8:3 Pọl onyeozi naara ndị chọrọ ka ozi ọma na-aga nihu onyinye ha nyere ya. Ndị a chọkwara iso ya na-eje ozi ya. O kelekwara ha maka ihe ha nyere ya. Fil. 4:14-16;1 Tesa. 2:9 Ndịàmà Jehova na-eme ụdị ihe a ndị oge ochie mere. Ha na-eji obi ha niile ekwusasi ozi ọma ike, na-enyekwa onyinye e ji akwado ozi ọma ha na-ekwusa. Ọ bụ ya mere e ji nwee ike ịna-enye ndị chọrọ ịmụta banyere Chineke mmiri nke ndụ ahụ nefu.Mkpu. 22:17.OTÚ E SI EGBO MKPA NDỊ E NWERE NỌGBAKỌ5Ọ bụ ego ụmụnna nọ nọgbakọ nyere nonyinye ka a na-eji egbo mkpa ndị e nwere nọgbakọ. A naghị ana ụtụ nọgbakọ ma ọ bụ gwa mmadụ ego ole o kwesịrị inye. A naghịkwa arịọ ndị bịara ọmụmụ ihe arịrịọ ego. Kama, a na-edebe igbe onyinye nebe ndị anyị na-anọ amụ ihe ka onye ọ bụla nwee ike inye dị ka o kpebiri nobi ya.2 Kọr. 9:7.6Ihe mbụ ọgbakọ na-eji ego ha nwetara nonyinye eme bụ ịkwụ ụgwọ ihe ndị a na-emefu nỤlọ Nzukọ Alaeze. Ndị okenye ọgbakọ nwekwara ike chọọ isi na ya zigara alaka ụlọ ọrụ Ndịàmà Jehova dị ná mba ha onyinye ka e were ya na-akwado ozi ọma anyị na-ekwusa nụwa niile. Ma, ọ bụ ọgbakọ ga-akwado ka e mee otú ahụ. Ọtụtụ ọgbakọ na-esi otú a enye onyinye mgbe niile maka ọrụ zuru ụwa ọnụ. Ọ bụrụ na ụmụnna ana-enye onyinye maka mkpa ndị e nwere nọgbakọ, ọ gaghị adị mkpa ka a na-ama ọkwa ka e nye onyinye.OTÚ E SI AHỤ MAKA EGO NDỊ E NYERE NONYINYE7A gbasaa ọmụmụ ihe, ụmụnna abụọ ndị okenye họpụtara ga-ewepụta ego dị nigbe onyinye ọ bụla ma detuo ya. 2 Eze 12:9, 10;2 Kọr. 8:20 Ndị okenye ga-ahụ na e jiziri ego ahụ ejizi ruo mgbe e zigaara ya alaka ụlọ ọrụ ma ọ bụ jiri ya gboo mkpa ọgbakọ. Nke a nwedịrị ike ime ka ọgbakọ mepee ebe ha ga na-akwụnye ego nụlọ akụ. Nọnwa ọ bụla, nwanna na-ahụ maka ihe ndekọ ego ọgbakọ ga-edejupụta akwụkwọ e ji edekọ ego. O dejupụtachaa ya, a gụọrọ ya ọgbakọ. Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ na-eme ndokwa ka e nyochaa ihe ndekọ ego ọgbakọ kwa ọnwa atọ.OTÚ E SI ENWETA EGO E JI AHỤ MAKA MGBAKỌ SEKIT8Ọ bụ Ndịàmà Jehova nọ na sekit nke ọ bụla na-enye onyinye a na-eji akwụ ụgwọ ihe ndị e mefuru ná mgbakọ sekit ha. A na-edowe igbe onyinye ná mgbakọ ndị ahụ ka ndị mmadụ nwee ike ịga ebe ahụ tinye ego ole si ha nobi ha chọrọ inye sekit ahụ. Nwanna nwoke onye nlekọta sekit họpụtara ga na-ahụ maka ihe ndekọ ego sekit.9Ego e nwetara ná mgbakọ ọ bụla kwesịrị izu ịkwụ ụgwọ ihe ndị e mefuru na ya, e tinye nke fọrọ afọ nakpa sekit. Ọ bụrụ na ego e mefuru ná ngwụcha mgbakọ karịrị ego e nyere nonyinye, ya abụrụkwa na ego dị nakpa sekit ga-ezu ịkwụ ego ole fọrọnụ, ọ dịghị mkpa idegara ọgbakọ ndị dị na sekit akwụkwọ banyere ego ole ọ fọrọ ka o zuo. Ma, ọ bụrụ na ego sekit nwere agaghị ezu ịkwụ ụgwọ ihe ndị ha mefuru ná mgbakọ ma ọ bụ kwụnye ụgwọ maka ebe ha chọtara ha ga-anọ nwee mgbakọ ọzọ, onye nlekọta sekit nwere ike ịgwa ọgbakọ niile nọ na sekit ahụ ka ha nye onyinye. Ndị okenye ọgbakọ ọ bụla ga-ekpebi ego ole ọgbakọ ha ga-enyeli iji nweta ego ahụ. Ha kpebichaa, ha agwa ya ọgbakọ ka ha kwado ya.10Ndị okenye nọ na sekit nwewe nzukọ ha na-enwe ma ha gaa mgbakọ, ha na-ekpebi ihe a ga-eji ego dị nakpa sekit ha mee. Ha na-ekpebi ka a kwụọ ụgwọ ihe ndị e mefuru iji nwee mgbakọ, kpebiekwa ka a zụta ihe ndị dị sekit mkpa nakwa ka a kwụọ onye nlekọta sekit ma ọ bụ onye na-anọchite anya alaka ụlọ ọrụ ego ole o mefuru. Ha nwekwara ike ịtụle ma hà ga-enye onyinye maka ọrụ zuru ụwa ọnụ, maka Ụlọ Nzukọ Alaeze a na-arụ nụwa niile, ma ọ bụ maka ịrụ Ụlọ Mgbakọ ha, ma ọ bụ ihe ndị ọzọ dị mkpa.11E wezụga ego sekit na-emefu mgbe ọ bụla ha nwere mgbakọ, ọ bụ ndị okenye nọ na sekit ga-ekpebi ego ọ bụla ọzọ a ga-esi nakpa sekit mefuo. Mgbe ọ bụla a chọrọ imefu ego sekit, a ga-edepụta ihe ndị a chọrọ iji ego ahụ eme na ego ole ha ga-efu. A ga-agwa ndị okenye nọ na sekit ka ha kwado ka e mefuo ya. E nwere ike inye alaka ụlọ ọrụ ego sekit ka ha jide ruo mgbe sekit ga-achọ iji ya egbo mkpa ha. Onye nlekọta sekit ga-ahazi ka e nyochaa ihe ndekọ ego sekit ma e nwechaa mgbakọ sekit.OTÚ A GA-ESI NA-ELEKỌTA NDỊ OGBENYE12Otu nime ihe ndị mere Jizọs na ndị na-eso ụzọ ji nwee igbe ego bụ ka ha na-esi na ya enyere ndị ogbenye aka. Mak 14:3-5;Jọn 13:29 Ndị Kraịst ka na-enyere ndị ogbenye aka nihi na Jizọs kwuru, sị: Unu na ndị ogbenye nọ mgbe niile. Mak 14:7 Oleekwanụ otú Ndịàmà Jehova si enyere ndị ogbenye aka taa?13Mgbe ụfọdụ, ụmụnna anyị nwere ike ịnọ ná mkpa nihi nká, ọrịa, ma ọ bụ nsogbu ọzọ. Ihe ndị a nwere ike ime ka ha chọọ enyemaka. Ndị ezinụlọ ha, ndị ikwu ha, na ndị maara gbasara ya nwere ike chọọ inyere ha aka. Nke a dabara nihe Jọn onyeozi kwuru. Ọ sịrị: Onye ọ bụla nke nwere ihe ụwa a nke e ji ebi ndụ ma hụ nwanna ya ka ọ nọ ná mkpa, ma o nweghị ọmịiko nebe ọ nọ, olee otú ịhụya maka Chineke si dịrị nime ya? Ụmụntakịrị, ka anyị hụ ụmụnna anyị nanya, ọ bụghị nọnụ ma ọ bụ nire, kama nomume nakwa neziokwu.1 Jọn 3:17, 18;2 Tesa. 3:6-12 Otu ụzọ anyị si efe Chineke otú ọ chọrọ bụ inyere ụmụnna anyị ndị nọ ná mkpa aka.Jems 1:27;2:14-17.14Nakwụkwọ ozi mbụ Pọl onyeozi degaara Timoti, o kwuru otú e nwere ike isi nyere ụmụnna ndị e kwesịrị inyere aka aka. I nwere ike ịgụ ihe o kwuru na1 Timoti 5:3-21. Onye Kraịst ọ bụla kwesịrị igboro ndị ezinụlọ ya mkpa ha nihi na ọ bụ ọrụ dịịrị ya. Nihi ya, ndị kwesịrị ịna-elekọta ụmụnna anyị ndị merela agadi bụ ụmụ ha, ụmụ ụmụ ha, ma ọ bụkwanụ ndị ikwu ha. Mgbe ụfọdụ, gọọmenti ma ọ bụ ndị na-arụ ọrụ maka ọdịmma ọhaneze na-enye ndị nọ ná mkpa ihe ụfọdụ iji nyere ha aka. Nihi ya, ndị ikwu ụmụnna ndị nọ ná mkpa ma ọ bụ ndị ọzọ nwere ike inyere ha aka tinye akwụkwọ ka a na-enye ha ihe ndị ahụ. Ma, e nwere mgbe ọgbakọ kwesịrị inyere ụmụnna anyị ndị nọ ná mkpa aka, bụ ndị jeerela Jehova ozi ọtụtụ afọ. Ọ bụrụ na ha enweghị ndị ezinụlọ ma ọ bụ ndị ikwu ga-enyere ha aka, ya abụrụkwa na e nweghị ezigbo aka gọọmenti na-enyere ha, ndị okenye ọgbakọ nwere ike ịhazi otú e nwere ike isi nyere ha aka. Ndị Kraịst weere ya na ọ bụụrụ ha ihe ùgwù iji ihe ndị ha nwere nyere ụmụnna ha nọ ná mkpa aka.15E nwere ihe ndị nwere ike ime ka ọtụtụ ụmụnna anyị nọrọ ná mkpa noge ikpeazụ a dị oké egwu. Ihe ndị ahụ bụ mkpagbu, agha, ala ọma jijiji, idei mmiri, ụnwụ, ma ọ bụ ọdachi ndị ọzọ a na-enwekarị noge a. Mat. 24:7-9 O nwere ike ọgbakọ ndị dị ná mba e nwere nsogbu ndị a agaghị enyeliri ibe ha aka. Nihi ya, Òtù Na-achị Isi na-agwa ụmụnna ndị nọ ná mba ndị ọzọ ka ha tụkọta ihe bugara ụmụnna ndị ahụ nọ ná mkpa. Ụdị ihe a ka Ndị Kraịst nọ nEshia mere. Ha tụkọtara nri bugara ụmụnnaha ndị nọ na Judia noge e nwere ụkọ nri. 1 Kọr. 16:1-4;2 Kọr. 9:1-5 Ọ bụrụ na anyị ana-eme ihe a ụmụnna ndị ahụ mere, ọ ga-egosi na anyị hụrụ ụmụnna anyị nanya, gosikwa na anyị bụ ezigbo ndị na-eso ụzọ Jizọs Kraịst.Jọn 13:35.INYEFE NDỊ MMADỤ AKWỤKWỌ ANYỊ16Baịbụl na akwụkwọ anyị ndị e ji amụ Baịbụl na-enyere anyị aka izi ndị mmadụ ozi ọma Alaeze Chineke. Ọ na-abụkarị otu ohu na-eje ozi ka ndị okenye na-ekenye ka ọ na-elekọta magazin, kenyekwa ohu na-eje ozi ọzọ ka ọ na-ahụ maka akwụkwọ anyị ndị ọzọ. Ụmụnna e kenyere ọrụ ndị a anaghị eji ọrụ ha egwu egwu. Ha na-edekọ otú akwụkwọ si abata na otú o si apụ ka ọgbakọ nwee ike inwe akwụkwọ ga-ezuru ha.17Ebe anyị bụ Ndị Kraịst nyeferela Jehova onwe anyị, anyị ma na oge anyị, amamihe anyị, ike anyị, ihe onwunwe anyị, nakwa ndụ anyị bụcha onyinye Chineke nyere anyị. Ọ chọkwara ka anyị jiri ha na-ejere ya ozi. Luk 17:10;1 Kọr. 4:7 Ọ bụrụ na anyị na-eji ihe niile anyị nwere ejere Jehova ozi, anyị na-egosi na anyị ji obi anyị niile hụ ya nanya. Anyị chọrọ iji ihe ndị anyị nwere sọpụrụ Jehova maka na anyị ma na onyinye ọ bụla anyị nyere ya iji gosi na anyị ji obi anyị niile na-efe ya, na-atọ ya ụtọ. Ilu 3:9;Mak 14:3-9;Luk 21:1-4;Kọl. 3:23, 24 Ọ bụ ya mere Jizọs ji kwuo, sị: Unu natara nefu, na-enyenụ nefu. Mat. 10:8 Ọ bụrụ na anyị ana-ewepụta onwe anyị na ihe ndị anyị nwere na-ejere Jehova ozi, anyị ga-enwe ezigbo obi ụtọ.Ọrụ 20:35.13 Na-emenụ Ihe Niile Iji Nye Chineke OtutoIHE niile anyị na-ekwu na ihe niile anyị na-eme kwesịrị ime ka a na-enye Jehova otuto ebe ọ bụ na anyị enyefeela ya onwe anyị. Ọ bụ ya mere Pọl onyeozi ji sị: Ma ùnu na-eri ihe ma ùnu na-aṅụ ihe ọṅụṅụ ma ùnu na-eme ihe ọ bụla ọzọ, na-emenụ ihe niile iji nye Chineke otuto. 1 Kọr. 10:31 Nke a pụtara na anyị ga na-akpa àgwà otú Jehova chọrọ. Ọ ga-egosikwa na anyị na-eme ka ya. Kọl. 3:10 Ebe anyị dị nsọ, anyị kwesịrị ịna-eṅomi Chineke.Efe. 5:1, 2.2Pita onyeozi gwara Ndị Kraịst otú ha ga-esi na-eme ya. Ọ sịrị: Dị ka ụmụ na-erube isi, kwụsịnụ ịbụ ndị na-eme omume dị ka ọchịchọ unu nwere noge gara aga si dị, mgbe unu na-amaghị ihe, kama, dị ka Onye Nsọ ahụ nke kpọrọ unu, bụrụkwanụ ndị dị nsọ nomume unu niile, nihi na e dere, sị: Unu ga-adị nsọ, nihi na adị m nsọ. 1 Pita 1:14-16 Jehova chọrọ ka Ndị Kraịst na-adị nsọ otú ahụ o si chọọ ka ụmụ Izrel dịrị. Nke a pụtara na ha ekwesịghị imerụ onwe ha, ha ekwesịghịkwa ịna-akpa àgwà ka ndị ụwa. Ha ga-esi otú a bụrụ ndị Jehova họọrọ maka ijere ya ozi dị nsọ.Ọpụ. 20:5.3Ọ bụrụ na anyị chọrọ ịna-adị nsọ, anyị ga na-eme ihe niile Jehova gwara anyị nAkwụkwọ Nsọ ka anyị na-eme. 2 Tim. 3:16 E ji Baịbụl kụziere anyị banyere Jehova na ụzọ ya, ihe anyị mụtara emezie ka anyị bịaruo ya nso. Baịbụl a kụziiri anyị mere ka o doo anyị anya na anyị kwesịrị ibu ụzọ na-achọ Alaeze Chineke ma na-eme uche ya mgbeniile. Mat. 6:33;Rom 12:2 Ọ pụtara na anyị kwesịrị iyiri mmadụ ọhụrụ ahụ.Efe. 4:22-24.ỊKPA ÀGWÀ ỌMA NA IFE CHINEKE OTÚ Ọ CHỌRỌ4Ọ naghị adị mfe mgbe niile ịkpa àgwà otú Jehova chọrọ. Onye iro anyị bụ Ekwensu na-achọsi ike ka anyị kwụsị ife Jehova. Ụwa ọjọọ a na ezughị okè anyị na-emekwa ka ọ na-esiri anyị ike mgbe ụfọdụ irubere Jehova isi. Anyị kwesịrị ịgbasi mbọ ike ka anyị nwee ike ịna-efe Chineke otú ọ chọrọ. Akwụkwọ Nsọ gwara anyị ka ọ ghara iju anyị anya ma a kpagbuwe anyị ma ọ bụ ma ọnwụnwa bịara anyị. Anyị ga-atarịrị ahụhụ nihi ezi omume. 2 Tim. 3:12 Obi kwesịrị ịna-atọ anyị ụtọ mgbe a na-akpagbu anyị nihi na ọ na-egosi na anyị na-eme uche Chineke.1 Pita 3:14-16;4:12,14-16.5Nagbanyeghị na Jizọs zuru okè, ọ mụtara nrubeisi nahụhụ ndị ọ tara. O kweghị ka Setan nwata ya, ọ chọwaghịkwa ọkwá nụwa. Mat. 4:1-11;Jọn 6:15 Ọ dịtụdịghị mgbe o chere echiche ịkwụsị ife Chineke. Ọ bụ eziokwu na isi o rubeere Chineke mere ka ụwa kpọọ ya asị, ọ kwụsịghị ime uche Jehova. Obere oge tupu e gbuo ya, ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya na ụwa ga-akpọkwa ha asị. Si mgbe ahụ gawa, a malitere ịkpagbu ndị na-eso ụzọ Jizọs. Ma, ihe kasiri ha obi bụ na ha ma na Ọkpara Chineke emeriela ụwa.Jọn 15:19;16:33;17:16.6Ọ bụrụ na anyị achọghị ịbụ nke ụwa, anyị kwesịrị ịna-akpa àgwà otú Jehova chọrọ, dị ka Jizọs mere. Anyị ekwesịghịkwa itinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ma ọ bụ soro ụwa na-agba mbọ ka ihe gbanwee nụwa. Anyị kwesịrị ịgbara omume rụrụ arụ e ji mara ụwa a ọsọ. Anyị kwesịkwara iji ihe e kwuru naJems 1:21kpọrọ ihe. Ebe ahụ sịrị: Wepụnụ iru unyi niile na ihe ahụ na-abaghị uru,nke bụ ihe ọjọọ, jirikwanụ nwayọọ nabata okwu Chineke nke a kụrụ nime unu dị ka mkpụrụ, nke nwere ike ịzọpụta mkpụrụ obi unu. Ọ bụrụ na anyị ana-amụ Baịbụl ma na-aga ọmụmụ ihe, a ga-akụ okwu Chineke nobi anyị, ihe nke ụwa agaghịkwa na-agụ anyị agụụ. Jems sịrị: Ùnu amaghị na ịbụ enyi ụwa bụ ịbụ onye iro Chineke? Ya mere, onye ọ bụla nke chọrọ ịbụ enyi ụwa na-eme onwe yaonye iroChineke. Jems 4:4 Ihe a o kwuru gosiri na Baịbụl na-adọsi anyị aka ná ntị ike ka anyị na-eme ihe Jehova chọrọ mgbe niile ma ghara ịbụ nke ụwa.7Okwu Chineke dọrọ anyị aka ná ntị ka anyị ghara ịna-akpa àgwà rere ure. Ọ gwara anyị, sị: Ka a ghara ịkpọtụdị ịkwa iko na ụdị adịghị ọcha ọ bụla ma ọ bụ anyaukwu aha netiti unu, dị nnọọ ka o kwesịrị ndị nsọ. Efe. 5:3 Nihi ya, anyị kwesịrị ịhụ na anyị anaghị eche gbasara ihe ọ bụla rụrụ arụ, anyị ekwesịtụdịghị ịkpọtụ ha aha mgbe anyị na ndị ọzọ na-akparịta ụka. Ọ bụrụ na anyị agbaara ihe ndị a ọsọ, ọ ga-egosi na anyị chọrọ ịna-akpa àgwà otú Jehova chọrọ.ỊDỊ ỌCHA8Anyị amụtala na Ndị Kraịst kwesịrị ịna-akpa àgwà ọma ma na-efe Chineke otú ọ chọrọ. Anyị makwa na Ndị Kraịst kwesịrị ịna-adị ọcha. Noge ochie, Chineke gwara ụmụ Izrel ka ha debe ebe ha bi ọcha nihi na yanwa dị nsọ. Anyị kwesịkwara ịna-adị ọcha ka Jehova ghara ịhụ ihe ọ bụla na-ekwesịghị ekwesị nahụ anyị.Diut. 23:14.9Na Baịbụl, e nwere ihe jikọrọ mmadụ ịdị nsọ na mmadụ ịdị ọcha. Dị ka ihe atụ, Pọl kwuru, sị: Ndị m hụrụ nanya, ka anyị sachapụ onwe anyị mmerụ niile nke anụ ahụ na nke mmụọ, wee mee ka ịdị nsọ anyị zuo okè negwu Chineke. 2 Kọr. 7:1 Nihi ya, ma ụmụnna ndị nwoke ma ndịnwaanyị kwesịrị ịna-asa ahụ ma na-asụ ákwà ha mgbe niile. Nagbanyeghị otú ihe si dị ná mba ọ bụla, anyị ga-enwetali mmiri na ncha anyị ga-eji na-asa ahụ, na-ahụkwa na ụmụ anyị dị ọcha.10A ma anyị ama nobodo anyị dị iche iche nihi ozi ọma anyị na-ekwusa. Otu ụzọ anyị si ezi ndị agbata obi anyị ozi ọma bụ idebe ime ụlọ anyị na gburugburu ụlọ anyị ọcha na ịhụ na anyị haziri ihe niile ahazi. Ọrụ a bụ ọrụ dịịrị mmadụ niile nezinụlọ. Ụmụnna anyị ndị nwoke kwesịrị ịhụ na gburugburu ụlọ ha na-adị ọcha mgbe niile nihi na ọ ga-eme ka ndị ọzọ na-ekwu okwu ọma banyere anyị. Ọ bụrụ na ndị isi ezinụlọ ana-eme ihe a ma na-akụziri ndị ezinụlọ ha Okwu Chineke, ọ na-egosi na ha na-elekọta ezinụlọ ha nke ọma. 1 Tim. 3:4,12 Ụmụnna anyị ndị nwaanyị kwesịkwara iso na-edebe ụlọ ha ọcha, karịchaa ime ụlọ ha. Taị. 2:4, 5 Ụmụaka anyị a zụrụ nke ọma na-adịkwa ọcha ma na-edebe ime ụlọ ha ọcha. Ọ bụrụ na ndị niile nọ nezinụlọ agbakọọ aka na-eme ka ụlọ ha na-adị ọcha, ọ na-egosi na ha chọrọ ibi nụwa ọhụrụ mgbe Alaeze Chineke ga na-achị ụwa.11Ọtụtụ ndị Jehova taa na-eji ọgba tum tum ma ọ bụ ụgbọala ha aga ọmụmụ ihe. Nebe ụfọdụ, ụmụnna anyị na-ejikarị ụgbọala aga ozi ọma. Anyị kwesịrị ịna-edebe ụgbọala anyị ọcha ma na-ahụ na ha na-arụ ọrụ nke ọma. Otú ụlọ anyị na ụgbọala anyị dị kwesịrị igosi na anyị dị nsọ ma dịrị ọcha otú ndị Jehova kwesịrị ịna-adị. Anyịkwesịkwara ịhụ na akpa ozi ọma anyị na Baịbụl anyị na-adị mma nanya.12Anyị kwesịrị ịna-ejike otú ga-egosi na anyị na-ejere Jehova ozi. Ọ bụrụ na anyị chọrọ ịga hụ onye a ma ama, anyị agaghị anwa anwa yiri uwe na-adịghị mma nanya ma ọ bụ nke na-ekwesịghị ekwesị. Anyị kwesịdịrị ijikere nke ọma karị ma anyị chọọ ịga ozi ọma ma ọ bụ ime ihe omume nọgbakọ nihi na anyị na-anọchite anya Jehova. Otú ejiji anyị na uwe anyị dị nwere ike ime ka ndị ọzọ nwee mmasị ife Jehova ma ọ bụkwanụ ghara inwe mmasị ife ya. Ọ gaghị adị mma ma anyị yiri ákwà na-adịghị mma nanya ma ọ bụ nke nwere ike ime ka ndị ọzọ sụọ ngọngọ. Maị. 6:8;1 Kọr. 10:31-33;1 Tim. 2:9, 10 Nihi ya, anyị chọwa ịga ozi ọma, ọmụmụ ihe, mgbakọ sekit, mgbakọ ukwu, ma ọ bụ mgbakọ mba niile, anyị kwesịrị ịdị ọcha ma jiri ejiji dị mma otú Akwụkwọ Nsọ kwuru. Ihe mere anyị ga-eji eme ya bụ na anyị chọrọ ka a na-eto Jehova mgbe niile.Ihe niile anyị na-ekwu na ihe niile anyị na-eme kwesịrị ime ka a na-enye Jehova otuto ebe ọ bụ na anyị enyefeela ya onwe anyị13Anyị kwesịkwara ijike nke ọma ma anyị gawa ileta isi ụlọ ọrụ anyị ma ọ bụ alaka ụlọ ọrụ anyị. Cheta na Betel pụtara Ụlọ Chineke. Nihi ya, anyị kwesịrị ijike nke ọma ma na-akpa àgwà otú anyị si akpa ma anyị gaa ọmụmụ ihe nỤlọ Nzukọ Alaeze.14Anyị chọọ ịtụrụ ndụ ma ọ bụ chọọ ime ihe ndị ọzọ dịịrị anyị, anyị kwesịrị iji ejiji dị mma. Anyị nwere ike ịjụ onwe anyị, sị, Ihe a m yi ọ ga-eme ka ihere mewe m izi ndị mmadụ ozi ọma?EZIGBO NTỤRỤNDỤ15Izu ike na igwu egwu na-eme ka ahụ na-agbasi anyị ike. O nwedịrị mgbe Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha gaa zurutụ ike nebe ndị mmadụ na-anaghị anọkarị.Mak 6:31 Izu ike, ịtụrụ ndụ, ma ọ bụ igwuri egwu ga-eme ka ahụ gbasie anyị ike ịna-arụ ọrụ anyị.16E nwere ihe dị iche iche ndị mmadụ ji atụrụ ndụ taa. Nihi ya, Ndị Kraịst kwesịrị ịsa anya ná mmiri họrọ ndị nke dị mma ha ga-eji na-atụrụ ndụ. Ọ bụ eziokwu na ntụrụndụ na-enyere anyị aka ná ndụ, o kwesịghị ịbụ ihe mbụ ná ndụ anyị. Baịbụl dọrọ anyị aka ná ntị na noge ikpeazụ, ndị mmadụ ga-abụ ndị hụrụ ihe ụtọ nanya kama ịbụ ndị hụrụ Chineke nanya. 2 Tim. 3:1,4 Ọtụtụ nime ihe ndị mmadụ ji atụrụ ndụ taa ekwesịrịghị ndị na-efe Jehova.17Ndị Kraịst oge mbụ gbara mbọ ka a ghara inwe ihe jikọrọ ha na ụwa nke oge ahụ e ji ntụrụndụ na-adịghị mma mara. Námá egwuregwu ndị Rom, ihe ndị mmadụ ji atụrụ ndụ bụ ikiri ebe ndị ọzọ na-ata ahụhụ. Ha na-ekiri ndị na-eme ihe ike, ndị na-egbu mmadụ ibe ha, na ndị na-akwa iko. Ma, Ndị Kraịst oge ahụ anaghị anwa anwa ekiri ihe ndị ahụ. Ọ bụkwa ụdị ihe ndị a ka ọtụtụ ndị ji atụrụ ndụ taa. Anyị kwesịrị ichesi nche ike notú anyị si eje ije ma gbaara ntụrụndụ rụrụ arụ ọsọ. Efe. 5:15, 16;Ọma 11:5 O nwere ike ịbụ na o nweghị ihe dị njọ nihe ndị anyị ji atụrụ ndụ, ma otú anyị si jiri ha na-atụrụ ndụ nwere ike ịdị njọ.1 Pita 4:1-4.18E nwere ihe ndị dị mma Ndị Kraịst nwere ike iji na-atụrụ ndụ. Ọtụtụ ndị na-eji ihe Akwụkwọ Nsọ na ihe akwụkwọ anyị dị iche iche kwuru ekpebi ụdị ntụrụndụ ha ga na-enwe.19Mgbe ụfọdụ, otu ezinụlọ nwere ike ịkpọ ezinụlọ ndị ọzọ ka ha na ha nọrịa. Ụmụnna na-agba akwụkwọ nwekwara ike ịkpọ ụmụnna ndị ọzọ ka ha bịa oriri agbamakwụkwọ ha ma ọ bụ ụdị oriri ọzọ. Jọn 2:2 Ọ bụ ndị kpọrọoriri ka ihe niile a ga-eme na ya dị nisi. O doro anya na e kwesịrị ịkpachara anya ma ọ bụrụ na ọtụtụ ndị ga-abịa oriri ahụ. Nụdị oriri a, e nweela ndị ṅụbigara mmanya ókè, ndị ribigara nri ókè, na ndị kpara àgwà ọjọọ ndị ọzọ. Ọ bụ ya mere Ndị Kraịst na-achọghị ka ụdị ihe a mee noriri ha ji akpọ mmadụ ole na ole, hụkwa na e gbughị oge mechaa ya. Ọ bụrụ na a ga-enye ndị mmadụ mmanya na-aba nanya, onye kpọrọ oriri ahụ kwesịrị ịhụ na o nweghị onye ṅụbigara mmanya ókè. Fil. 4:5 Ọ bụrụ na anyị agbalịa hụ na nnọkọ oriri ndị anyị na ụmụnna anyị na-enwe dị mma, na-agbakwa anyị ume ife Chineke otú ọ chọrọ, nri na mmanya agaghị abụ ihe ndị kacha anyị mkpa.20Ọ dị mma ka anyị na-ele ndị ọzọ ọbịa. 1 Pita 4:9 Anyị chọọ ịkpọ oriri ma ọ bụ chọọ ka anyị na ụmụnna anyị ụfọdụ nọrịa ma tụrụ ndụ, anyị kwesịrị ịkpọkwa ndị ọ na-enweghị ka ọ hà ha. Luk 14:12-14 A kpọọ anyị oriri, anyị kwesịrị ịkpa àgwà dị mma. Ọ ga-egosi na anyị na-eme ihe e kwuru naMak 12:31. Anyị kwesịkwara ikele ndị kpọrọ anyị oriri.21Obi na-atọ Ndị Kraịst ụtọ maka ihe ọma Chineke na-emere ha. Obi na-atọkwa ha ụtọ maka na ha nwere ike ịna-eri ihe, ịna-aṅụ ihe ọṅụṅụ, na ịna-ahụ ihe ọma nihi ịrụsi ọrụ ike ha niile. Ekli. 3:12, 13 Ọ bụrụ na onye kpọrọ oriri na ndị ọ kpọrọ oriri emee ihe niile iji nye Chineke otuto, obi ga-atọ ha niile ụtọ nihi na oriri ahụ emeela ka okwukwe ha sikwuo ike.IHE NDỊ A NA-EME NỤLỌ AKWỤKWỌ22Ụmụ Ndịàmà Jehova na-aga ụlọ akwụkwọ praịmarị na nke sekọndrị iji mụta otú e si agụ na otú e si ede ihe. Mgbe ha nọ nụlọ akwụkwọ, ha na-achọsi ike ịmụta otúe si ede ihe na otú e si agụ ihe nke ọma. Ihe ndị ọzọ a na-akụziri ha nụlọ akwụkwọ ndị a na-enyere ha aka ijekwuru Jehova ozi. Noge niile ha na-aga akwụkwọ, ha na-agbalịsi ike ka ha cheta Onye Okike Ukwu ha. Otú ha si eme ya bụ ibute ihe ndị gbasara ofufe Chineke ụzọ.Ekli. 12:1.23Ọ bụrụ na ị bụ Onye Kraịst na-eto eto ka na-aga akwụkwọ, kpachara anya ka gị na ndị na-eto eto ibe gị bụ ndị ụwa ghara ịna-akpachi anya. 2 Tim. 3:1, 2 Ebe ọ bụ na Jehova akụzierela anyị ọtụtụ ihe ndị ga-eme ka anyị ghara ịna-akpa àgwà ka ndị ụwa, i kwesịrị ime ike gị niile ka ị ghara ịna-akpa àgwà ka ha. Ọma 23:4;91:1, 2 Ihe ga-enyere gị aka bụ iji ihe ndị Jehova na-akụziri anyị kpọrọ ihe.Ọma 23:5.24Ọtụtụ ụmụ akwụkwọ bụ Ndịàmà Jehova anaghị eso eme ihe ụfọdụ na-esoghị nihe a na-amụ nụlọ akwụkwọ nihi na ha achọghị ka e nwee ihe jikọrọ ha na ụwa. Ndị nkụzi ha ma ọ bụ ụmụ akwụkwọ ibe ha nwere ike ha agaghị aghọta ihe mere na ha anaghị eso eme ihe ndị ahụ. Ma, ihe ka mkpa bụ irubere Chineke isi. Ọ pụtara na ị ga na-eme ihe akọnuche gị e ji Baịbụl zụọ gwara gị. Ị ga-ekpebisikwa ike na ị gaghị eso nasọmpi egwuregwu ụwa ma ọ bụ na-eme ihe ndị e ji eto mba. Gal. 5:19,26 Ọ bụrụ na ị na-eme ihe ndị mụrụ gị nọ nọgbakọ ji Baịbụl na-akụziri gị, gị na ndị na-eme nke ọma nọgbakọ ana-akpakwa, ị ga na-eme ihe Jehova chọrọ.ỌRỤ NA NDỊ ENYI25Baịbụl kwuru na ọ bụ ndị isi ezinụlọ ga na-egboro ndị ezinụlọ ha mkpa ha. 1 Tim. 5:8 Nagbanyeghị nke ahụ, ebe ha na-ejere Chineke ozi, ha ma na ha kwesịrị iji ihe ndị metụtara ofufe Chineke kpọrọ ihe karịa ọrụ ha ji akpaafọ ezinụlọ ha. Mat. 6:33;Rom 11:13 Ọ bụrụ na ha ana-asọpụrụ Chineke, ihe oriri na uwe ndị ha nwere ejukwa ha afọ, ha agaghị na-echegbu onwe ha ma na-achụ ego ka à na-anwụ anwụ.1 Tim. 6:6-10.26Ndị Kraịst niile na-arụ ọrụ ha ji akpata ego kwesịrị ịna-akwụwa aka ọtọ otú Baịbụl kwuru. Ọ pụtara na ha ekwesịghị itinye aka nihe ọ bụla ga-eme ka ha mebie iwu Chineke ma ọ bụ iwu obodo ha. Rom 13:1, 2;1 Kọr. 6:9, 10 Anyị ma na mkpakọrịta ọjọọ na-emebi omume ọma. Baịbụl kwuru na anyị bụ ndị agha Kraịst. Nihi ya, anyị anaghị etinye aka nụdị azụmahịa nwere ike ime ka anyị mebie iwu Chineke ma ọ bụ mee ka anyị bụrụ nke ụwa, ma ọ bụkwanụ mebie adịm ná mma anyị na Chineke. Aịza. 2:4;2 Tim. 2:4 Anyị na-agbakwa mbọ ka a ghara inwe ihe jikọrọ anyị na okpukpe ụgha, ya bụ, Babịlọn Ukwu ahụ, nihi na Chineke kpọrọ ya asị.Mkpu. 18:2,4;2 Kọr. 6:14-17.27Ọ bụrụ na anyị ana-eme ihe Chineke kwuru, anyị agaghị eji oge anyị na ụmụnna anyị ji anọkọ efe Chineke ekwu banyere ihe anyị ji akpata ego ma ọ bụ ihe ọzọ ga-abara naanị anyị uru. Ihe mere anyị ji aga ọmụmụ ihe, mgbakọ sekit, na mgbakọ ukwu bụ ka anyị fee Jehova. A na-akụziri anyị Okwu Chineke nebe ndị a, anyị ana-agbarịtakwa ibe anyị ume. Rom 1:11, 12;Hib. 10:24, 25 Ọ bụ naanị ihe gbasara ofufe Chineke ka anyị na ụmụnna anyị kwesịrị ịkparịta noge ndị ahụ.ANYỊ NA ỤMỤNNA ANYỊ DỊ NOTU28Jehova chọrọ ka ndị niile na-efe ya nọgide nịdị notu nke mmụọ nsọ, nihe nkekọ nke bụ udo. Efe. 4:1-3 Onye ọ bụla nime ha na-achọ ihe ga-abara ndị ọzọ uru, ọ bụghịihe ga-abara naanị ya uru. 1 Tesa. 5:15 O doro anya na ị hụla na ụmụnna nọ nọgbakọ unu na-achọ ihe ga-abara ndị ọzọ uru. Nagbanyeghị agbụrụ anyị si, mba anyị si, ndị anyị bụ, ebe anyị gụruru akwụkwọ ma ọ bụ otú anyị nweruru ego, iwu Chineke bụ maka anyị niile. Ndị ụwa achọpụtadịla na o nweghị ihe dị iche netiti onye ukwu na onye nta ná nzukọ Jehova.1 Pita 2:12.29Pọl onyeozi kwuru ihe ọzọ mere anyị ji dịrị notu. Ọ sịrị: E nwere otu ahụ, nweekwa otu mmụọ nsọ, ọbụna dị ka a kpọrọ unu notu olileanya ahụ nke a kpọrọ unu ka unu nweta; otu Onyenwe anyị, otu okwukwe, otu baptizim; otu Chineke na Nna nke mmadụ niile, onye bụ isi nke mmadụ niile na onye na-arụ ọrụ site naka mmadụ niile nakwa nime mmadụ niile. Efe. 4:4-6 Ọ pụtara na ihe anyị ghọtara nihe niile Baịbụl na-akụzi kwesịrị ịbụ otu iji gosi na anyị kwetara na Jehova bụ Ọkaakaa. Nke bụ eziokwu bụ na Jehova akụzierela ndị ya asụsụ dị ọcha, ya bụ, eziokwu ndị dị na Baịbụl. Nke a emeekwala ka ha jiri otu obi na-efe ya.Zef. 3:9.30Otú ọgbakọ Ndị Kraịst si dịrị notu na-eme ka obi na-eru ndị niile na-efe Jehova ala. Anyị ahụla otú ihe Jehova kwuru si na-emezu. O kwuru, sị: M ga-eme ka ha dịrị notu, dị ka ìgwè atụrụ nke nọ nogige atụrụ. Maị. 2:12 Anyị kwesịrị ịna-agba mbọ eme ihe Jehova kwuru ka anyị nwee ike ịnọgide na-adị notu.31Obi kwesịrị ịdị onye ọ bụla Jehova kpọbatara ná nzukọ ya dị ọcha ụtọ. Aha Jehova a kpọkwasịrị anyị karịrị ihe ọ bụla anyị hapụrụ iji mee uche ya. Ọ bụrụ na anyị chọrọ ka anyị na Jehova nọgide na-adị ná mma, anyị ga na-agbalịsi ike akpa àgwà otú ọ chọrọ ma na-agwa ndị ọzọ ka ha na-eme otú ahụ.2 Kọr. 3:18.14 Ịhụ na Ọgbakọ Na-adị nUdo ma Na-adị ỌchaỌTỤTỤ puku mmadụ na-abata nọgbakọ Jehova kwa afọ. Ihe a na-emezu otu amụma dị na Baịbụl. Maị. 4:1, 2 Obi dị anyị ụtọ ịnabata ha nọgbakọ Chineke. Ọrụ 20:28 Obi dị ha ụtọ na ha so anyị na-ejere Jehova ozi ná nzukọ ya dị ọcha ma dịrị notu. Mmụọ nsọ Chineke na ezigbo ndụmọdụ dị nOkwu Chineke na-enyere anyị aka ịna-adị nudo na ime ka ọgbakọ na-adị ọcha.Ọma 119:105;Zek. 4:6.2Ọ bụrụ na anyị ana-eme ihe Baịbụl kwuru, anyị ga-eyiri mmadụ ọhụrụ ahụ. Kọl. 3:10 Anyị na-eleghara ụmụ irighiri esemokwu na nghọtahie anyị na ndị ọzọ na-enwe anya. Ọ bụrụ na anyị ana-ele ihe anya otú Jehova si ele ya, anyị ga-agbara ihe ọ bụla ga-ekewa anyị ọsọ. Anyị ga na-agbasi mbọ ike ka anyị dịrị notu nụwa niile.Ọrụ 10:34, 35.3Ma mgbe ụfọdụ, e nwere ihe ndị nwere ike ịkpa udo ọgbakọ aka ọjọọ. Gịnị na-akpata ya? Ọ na-abụkarị emeghị ihe Baịbụl kwuru. Ihe ọzọkwa bụ na anyị ezughị okè. O nweghịkwa onye nime anyị na-anaghị eme mmehie. 1 Jọn 1:10 Nwanna nwere ike ịzọhie ụkwụ, ụkwụ ahụ ọ zọhiere emee ka ndị ọzọ nọ nọgbakọ kpawa àgwà ọjọọ ma ọ bụ kwụsị ife Chineke nke ọma. Anyị nwere ike ịgwa ibe anyị okwu ọjọọ ma ọ bụ mee ihe wutere ha. Anyị nwekwara ike ịsụ ngọngọ nihi ihe nwanna gwara anyị ma ọ bụ ihe o mere anyị. Rom 3:23 Ọ bụrụ na ụdị ihe ndị a emee, gịnị ka anyị ga-eme ka ihe dị mma?4Jehova ma ihe niile a anyị na ha na-alụ, ọ hụkwara anyị nanya. Na Baịbụl, ọ gwara anyị ihe ndị anyị ga-emema e nwee ụdị nsogbu ndị ahụ. O nyekwara anyị ndị okenye hụrụ anyị nanya ka ha na-enyere anyị aka. Ọ bụrụ na anyị ana-eme ihe ha si nAkwụkwọ Nsọ na-agwa anyị, anyị na ụmụnna anyị ga-adịghachi ná mma, anyị ga na-efekwa Jehova otú ọ chọrọ. Ọ bụrụ na a dọọ anyị aka ná ntị nihi àgwà ọjọọ ụfọdụ anyị kpara, obi kwesịrị isi anyị ike na ọ bụ otú Nna anyị nke eluigwe si egosi na ya hụrụ anyị nanya.Ilu 3:11, 12;Hib. 12:6.IDOZI OBERE ESEMOKWU5Mgbe ụfọdụ, nwanna na nwanna nwere ike ise obere okwu. Ụdị ihe a mee, e kwesịrị iji obiọma dozie ya ngwa ngwa. Efe. 4:26;Fil. 2:2-4;Kọl. 3:12-14 O nwere ike ịbụ na ị chọpụtala na e nwere ike idozi okwu gị na nwanna ọzọ sere ma ọ bụrụ na unu emee otu ihe Pita onyeozi kwuru. Ọ sịrị ka anyị nwee ịhụya siri ike nebe ibe anyị nọ. 1 Pita 4:8 Baịbụl kwuru, sị: Anyị niile na-asụ ngọngọ ọtụtụ ugboro. Jems 3:2 Ọ bụrụ na anyị ana-emere ndị ọzọ ihe anyị chọrọ ka ha meere anyị, anyị ga na-agbaghara ha obere ihe ndị ha mere anyị ma chefuo ha.Mat. 6:14, 15;7:12.6Ọ bụrụ na ị chọpụta na ihe ị gwara nwanna ma ọ bụ ihe i mere ya wutere ya, i kwesịrị ịga ozugbo ka gị na ya dozie. Cheta na o metụtara adịm ná mma gị na Jehova. Jizọs dụrụ ndị na-eso ụzọ ya ọdụ, sị: Ọ bụrụ na i ji onyinye gị gaa nebe ịchụàjà, i wee nọrọ nebe ahụ cheta na obi adịghị nwanne gị mma nebe ị nọ, hapụ onyinye gị nebe ahụ nihu ebe ịchụàjà gawa; buru ụzọ mee ka gị na nwanne gị dị nudo, mgbe ị bịaghachikwara, nye onyinye gị. Mat. 5:23, 24 O nwere ike ịbụ na unu ghọtahiere ibe unu. Ọ bụrụ otú ahụ, gbalịa ka gị na ya na-ekwurịta okwu. Ọ bụrụ na ụmụnna na ibe ha ana-ekwurịta okwu nke ọma,ọ ga-eme ka ha ghara ịna-aghọtahie ibe ha, meekwa ka ha dozie okwu ndị ha sere nihi ezughị okè.IJI AKWỤKWỌ NSỌ DỤỌ NDỊ ZỌHIERE ỤKWỤ ỌDỤ7Ọ bụrụ na ndị okenye achọpụta na nwanna azọhiela ụkwụ, ha na-eji Baịbụl dụọ ya ọdụ. Ma, ọ naghị adịcha mfe mgbe niile. Pọl onyeozi gwara Ndị Kraịst nọ na Galeshia, sị: Ụmụnna m, ọ bụrụgodị na mmadụ azọhie ụkwụ tupu ya amara na ọ zọhiere ụkwụ, unu ndị ruru eru nụzọ ime mmụọ, gbalịanụ iji mmụọ dị nwayọọ gbazie onye ahụ.Gal. 6:1.8Ndị okenye na-agba mbọ enyere ụmụnna ha aka ka ha kwụsie ike mgbe nsogbu ndị nwere ike imebi okwukwe ha bịaara ha. Ha na-enyekwa aka eme ka a ghara inwe ezigbo nsogbu nọgbakọ. Jehova si nọnụ Aịzaya kwuo gbasara ndị okenye, sị: Onye nke ọ bụla ga-adị ka ebe izere ifufe na ebe mgbaba iji zere oké mmiri ozuzo, dị ka mmiri iyi ndị dị nala mmiri na-adịghị, dị ka ndò nke oké nkume dị elu nala kpọrọ nkụ. Aịza. 32:2 Ndị okenye na-agba mbọ elekọta ọgbakọ otú a Jehova kwuru.ỊRỊBA NDỊ NA-ADỊGHỊ AGAZI AGAZI AMA9Pọl onyeozi gwara ụmụnna ya ka ha kpachara anya maka ụfọdụ ụmụnna nwere ike imebi okwukwe ha. Ọ gwara ha, sị: Anyị na-enye unu iwu . . . ka unu zere nwanna ọ bụla nke na-adịghị agazi agazi, nke na-adịghịkwa eso omenala unu natara naka anyị. Ọ gwakwara ha ihe mere ka ihe a o kwuru dokwuo ha anya. Ọ sịrị: Ọ bụrụ na onye ọ bụla adịghị erube isi nokwu anyị kwuru site nakwụkwọ ozi a, rịbanụ onye ahụ ama, unu na ya kwụsị ịkpakọrịta, ka ihere wee mee ya. Ma unu ewerela ya dị ka onye iro, kama na-adụnụ ya ọdụ dị ka nwanna.2 Tesa. 3:6,14, 15.10Mgbe ụfọdụ, nwanna nwere ike ịjụ ime ihe otú Chineke chọrọ ka Ndị Kraịst na-eme, ma ihe ahụ ọ na-eme nwere ike ọ bụghị ihe dị oké njọ a ga-ekwo chụọ ya nọgbakọ. O nwere ike ịbụ na ọ na-eru unyi, ma ọ bụ na-akatọkarị ndị ọzọ, ma ọ bụkwanụ dịrị ezigbo umengwụ. O nwekwara ike ịbụ na ọ na-etinye ọnụ nihe na-agbasaghị ya. 2 Tesa. 3:11 Ihe ọzọ nwere ike ịbụ na ọ na-akpakarị nkata igwu ndị ọzọ wayo ma ọ bụ na-eji ihe ndị na-adịghị mma atụrụ ndụ. Nke ọ bụla nime ihe ndị a ọ na-eme dị njọ nke na o nwere ike ime ka a na-akpọ ọgbakọ aha ọjọọ, ma ọ bụ mee ka ụmụnna ndị ọzọ mewe ka ya.11Ihe mbụ ndị okenye ga-eme iji nyere ya aka bụ iji Baịbụl dụọ ya ọdụ. Ma, a dụọ ya ọdụ ugboro ugboro, ọ gbanweghị, ndị okenye nwere ike kpebie ịgwa ọgbakọ okwu ma kwuo banyere ihe ahụ onye ahụ na-eme. Tupu ndị okenye ekwuo okwu a nọgbakọ, ha ga-asa anya ná mmiri chọpụta ma àgwà ahụ ọ dị oké njọ ma na-akpa ọgbakọ aka ọjọọ. Onye ga-ekwu ya ga-eme ka ọgbakọ ghọta otú ha kwesịrị isi na-ele àgwà ahụ anya, ma ọ gaghị akpọ aha nwanna ahụ ọ gbasara. O kwuchaa ya, ndị niile ma nwanna ahụ agaghịzi eso ya akpachi anya. Ma, ha na ya ka ga na-ekwurịta ihe ndị gbasara ofufe Chineke, ha ga na-adụkwa ya ọdụ dị ka nwanna.12Ọ bụrụ na ụmụnna akwụsị iso nwanna ahụ a rịbara ama akpachi anya, o nwere ike ime ka ihere onwe yana-eme ya, ya akwụsị ihe ọjọọ ahụ ọ na-eme. Ọ bụrụkwa na o doo ụmụnna anya na ọ kwụsịla ihe ahụ e kwo rịba ya ama, ha kwesịrị ịmaliteghachi iso ya na-akpachi anya.IHE NWANNA GA-EME MA NWANNA MEE YA IHE ỌJỌỌ13Anyị kwesịrị ịna-eleghara ihe ọjọọ ụmụnna anyị mere anyị anya ma na-agbaghara ha. Ma, ọ pụtaghị na ihe ọjọọ ahụ ewuteghị anyị ma ọ bụ na ọ masịrị anyị. Ọ bụghị ihe ọjọọ ọ bụla mmadụ mere ka e kwesịrị ibo ezughị okè. Ọ dịghịkwa mma ileghara mmehie dị oké njọ anya. Lev. 19:17;Ọma 141:5 Iwu Chineke nyere ndị Izrel gosiri na mmehie dị nụdị nụdị. Ndị Kraịst ghọtakwara ya otú ahụ.1 Jọn 5:16, 17.14Jizọs kwuru otú a ga-esi edozi ihe ọjọọ nwanna mere nwanna. Ọ sịrị: Ọ bụrụkwa na nwanna gị emehie, nke mbụ gaa mee ka ọ mara ebe o mejọrọ nebe naanị gị na ya nọ. Ọ bụrụ na o gee gị ntị, i ritewo nwanna gị nuru. Ma ọ bụrụ na o geghị ntị, nke abụọ kpọrọ otu onye ma ọ bụ mmadụ abụọ ọzọ, ka e wee site nọnụ ndị akaebe abụọ ma ọ bụ atọ mara na okwu ọ bụla bụ eziokwu. Ọ bụrụ na o geghị ha ntị, nke atọ gwa ọgbakọ. Ọ bụrụ na o geghị ọbụna ọgbakọ ntị, ka ọ dịrị gị ka onye mba ọzọ na onye ọnaụtụ.Mat. 18:15-17.15Nihi ihe atụ ọzọ Jizọs mere naMatiu 18:23-35, ọ ga-abụ na otu nime mmehie o kwuru okwu ha naMatiu 18:15-17gbasara ego ma ọ bụ ihe ndị mmadụ nwere. O nwere ike ịbụ na nwanna jụrụ ịkwụghachi ego nwanna gbazinyere ya ma ọ bụkwanụ na o gwuru nwanna wayo. Mmehie ahụ nwekwara ike ịbụ na nwanna kwutọrọ nwanna ibe ya.16Ọ bụrụ na e nwee ihe gosiri na nwanna gị mere gị otu nime ihe ndị ahụ, agala ozugbo kọọrọ ya ndị okenye ka ha leba ya anya. Mee ihe Jizọs kwuru. Ọ sịrị gịburu ụzọgaa mee ka ọ mara ebe o mejọrọ gị. Gbalịa ka naanị gị na ya dozie okwu ahụ. Cheta na Jizọs asịghị gịgaa naanị otu ugboromee ka ọ mara ebe o mejọrọ gị. Nihi ya, ọ bụrụ na onye ahụ ekwetaghị na ya mejọrọ gị ma ọ bụ jụ ịrịọ mgbaghara, ọ ga-adị mma ka ị gaghachi oge ọzọ. Ọ bụrụ naanị gị na ya doziri okwu ahụ, obi ga-atọ ya ụtọ na ị gwaghị ndị ọzọ ihe ahụ ma ọ bụ mebie aha ya nọgbakọ. I sila otú ahụ rite nwanna gị nuru.17Ọ bụrụ na onye ahụ mehiere gị ekweta na ya mehiere, rịọ gị mgbaghara ma mezie ihe o mebiri, ọ baghị uru ịgbatịwa okwu ahụ. Ọ bụ eziokwu na ụdị ihe a o mere gị dị oké njọ, gị na ya naanị nwere ike idozi ya.18Ọ bụrụ na ị gaa mee ka nwanna mehiere gị mara ebe o mejọrọ nebe naanị gị na ya nọ, ma i ritelighị ya nuru, ị ga-eme ihe nke abụọ Jizọs kwuru. Kpọrọ otu onye ma ọ bụ mmadụ abụọ ọzọ, gaa ka gị na nwanna ahụ kpezie. Ụmụnna ga-eduga gị kwesịkwara iburu nobi na ihe unu kwo aga bụ iji rite nwanna gị nuru. Ọ kacha mma ka ha bụrụ ndị nọ mgbe ihe ahụ mere. Ma ọ bụrụ na e nweghị ndị nọ mgbe o mere, i nwere ike ịkpọrọ otu nwanna ma ọ bụ abụọ ka ha nọrọ mgbe gị na nwanna ahụ na-ekwurịta ya. Ha nwere ike ịbụ ndị ụdị okwu ahụ doro anya nakwa ndị nwere ike ịchọpụta ma è mejọrọ gị neziokwu. Ndị okenye so gaa ụdị okwu a anọchiteghị anya ọgbakọ, ebe ọ bụ na ọ bụghị ndị okenye ọgbakọ ha dunyere ha.19Ọ bụrụ na ị gaala ugboro ugboro ka naanị gị na ya dozie okwu ahụ, mechaakwa kpọrọ ndị ọzọ gaa ka unu dozie ya, ma unu edozilighị ya, ya abụrụkwa na ị chọghịịhapụ okwu ahụ, i kwesịrị ịga kọọrọ ya ndị okenye ọgbakọ unu. Cheta na ebumnobi ndị okenye bụ ka ụmụnna na ibe ha dịrị nudo nakwa ka ọgbakọ dịrị ọcha. Ị kọhaalara ya ndị okenye, hapụrụ ha ya ma tụkwasị Jehova obi. Ekwekwala ka àgwà onye ọzọ mee ka ị sụọ ngọngọ ma ọ bụ mee ka ozi ị na-ejere Jehova ghara ịna-atọ gị ụtọ.Ọma 119:165.20Ndị okenye ga-ebu ụzọ chọpụta ma ihe ahụ ò mere eme neziokwu. Ọ bụrụ na ha achọpụta na ihe nwanna ahụ mere gị dị oké njọ ma ọ chọghị ichegharị ma mezie ihe o mebiri, ha nwere ike ịchụ ya nọgbakọ. Ha ga-esi otú ahụ chebe atụrụ Chineke ha na-elekọta ma mee ka ọgbakọ dị ọcha.Mat. 18:17.ILEBA ANYA NOKWU GBASARA MMEHIE DỊ OKÉ NJỌ21E nwere mmehie ndị dị oké njọ ndị okenye kwesịrị ilebara anya. Ụdị mmehie ndị a abụghị ihe a ga-asị nwanna na nwanna gaa kpezie. Ụfọdụ nime ha bụ ịkwa iko, di ma ọ bụ nwunye ịkwa iko, nwoke idina nwoke ma ọ bụ nwaanyị idina nwaanyị, nkwulu, izi ozizi ụgha, na mmehie ndị ọzọ yiri ha. 1 Kọr. 6:9, 10;Gal. 5:19-21 Ọ bụrụ na e nwee nwanna mere otu nime mmehie ndị a, e kwesịrị ịkọrọ ya ndị okenye ka ha leba ya anya. A gba ya nkịtị, ọ ga-eme ka ọgbakọ ghara ịdị ọcha, meekwa ka ụfọdụ ụmụnna kpawa àgwà ahụ. 1 Kọr. 5:6;Jems 5:14, 15 Ụfọdụ ụmụnna nwere ike ịbịakwute ndị okenye kwupụta mmehie ha ma ọ bụ kọọrọ ndị okenye nke ụmụnna ndị ọzọ mere. Lev. 5:1;Jems 5:16 Nagbanyeghị otú ndị okenye si nụ ihe nwanna e merela baptizim mere, ha ga-edunye ndị okenye abụọ ka ha mee nchọpụta. Ọ bụrụ na ha achọpụta na ihe ahụ mere eme, e nweekwa ihe akaebe gosiri na nwanna ahụ mere mmehie ahụ, ndịokenye ga-ehiwere ya kọmitii ikpe ka ha leba okwu ahụ anya. Kọmitii a ga-adị, ọ dịkarịa ala, ndị okenye atọ.22Ndị okenye na-elekọta atụrụ Chineke nke ọma. Ha na-agbalị ka ha chebe atụrụ Chineke ka ihe ọ bụla ghara imebi adịm ná mma ha na Chineke. Ha na-ejikwa Okwu Chineke adọ nwanna ọ bụla mere mmehie aka ná ntị ma mee ka ya na Chineke dịghachi ná mma. Jud 21-23 Ihe a ha na-eme dabara na ndụmọdụ Pọl onyeozi nyere Timoti. Ọ gwara ya, sị: Ana m enyesi gị iwu ike nihu Chineke na Kraịst Jizọs, bụ onye a kara aka ikpe ndị dị ndụ na ndị nwụrụ anwụ ikpe, . . . jiri ogologo ntachi obi niile na nkà izi ihe dọọ aka ná ntị, baa mba, gbaakwa ndị mmadụ ume. 2 Tim. 4:1, 2 Ime otú ahụ nwere ike iwe oge, ma o so notu nime ọrụ tara akpụ ndị okenye na-arụ. Obi na-atọ ụmụnna ụtọ maka ọrụ ndị okenye na-arụ nọgbakọ, ha na-agụ ha ná ndị ruru eru inweta nsọpụrụ okpukpu abụọ.1 Tim. 5:17.23Mgbe ọ bụla ndị okenye chọpụtara na nwanna mere mmehie dị oké njọ, e hiwekwa kọmitii ikpe, ihe mbụ kọmitii ahụ ga-agba mbọ mee bụ inyere ya aka ka ya na Chineke dịghachi ná mma. Ọ bụrụ na o ji obi ya niile chegharịa ma nabata aka ndị okenye nyeere ya, ha ga-adọ ya aka ná ntị na nzuzo ma ọ bụ nihu ndị gbara akaebe mgbe a na-ekpe ya ikpe. Aka ná ntị ahụ a dọrọ ya ga-eme ka ọ ghọta onwe ya ma mee ka ndị akaebe ahụ na-atụ egwu ime ihe ọjọọ ahụ o mere. 2 Sam. 12:13;1 Tim. 5:20 Mgbe ọ bụla kọmitii ikpe dọrọ mmadụ aka ná ntị, ha ga-amachibido ya iwu ime ihe ụfọdụ nọgbakọ. Ha nwere ike isi otú ahụ nyere onye ahụ aka ka o meere ụkwụ ya ụzọ kwụ ọtọ ka oge na-aga. Hib. 12:13 Ka oge na-aga, nwanna ahụ malitekwa ime nke ọma nọgbakọ, a ga-ewepụ iwu ndị a machibidoro ya.ỊMA ỌKWA NA A DỌỌLA NWANNA AKA NÁ NTỊ24Ọ bụrụ na kọmitii ikpe ahụ ekpebie na nwanna ahụ echegharịala neziokwu, ya abụrụkwa na ụmụnna ndị ọzọ ma ọ bụ ndị obodo nwere ike imecha nụ ihe ahụ o mere, ma ọ bụkwanụ na a chọrọ ka ọgbakọ kpachara anya banyere nwanna ahụ, a ga-ama ọkwa gbasara ya nọmụmụ ihe anyị a na-akpọ Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ. Otú a ka e kwesịrị isi maa ọkwa ahụ: A dọọla aha onye ahụ aka ná ntị. Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ kwesịrị inye ikike ka a maa ọkwa a.Ọ BỤRỤ NA E KPEBIE ỊCHỤ ONYE AHỤ NỌGBAKỌ25Mgbe ụfọdụ, onye ahụ a na-ekpe ikpe na-ajụ ịnabata aka kọmitii ikpe chọrọ inyere ya, si otú ahụ gosi na ya achọghị ịhapụ àgwà ahụ. E nwere ike kọmitii ikpe ahụ ahụghị ihe ndị gosiri na onye ahụ rụrụ ọrụ kwesịrị nchegharị noge ahụ ha na-ekpe ya ikpe. Ọrụ 26:20 Gịnịzi ka ha ga-eme? Ha kwesịrị ịchụ ya nọgbakọ nihi na o chegharịghị. A chụọ ya, e nweghịzi ihe jikọrọ anyị na ya. A na-esi otú ahụ mee ka ndị ọzọ ghara ịkpa ụdị àgwà ahụ ọ kpara, mee ka ọgbakọ dịrị ọcha nụzọ ọ bụla, meekwa ka a ghara ịna-akpọ ọgbakọ aha ọjọọ. Diut. 21:20, 21;22:23, 24 Ozugbo Pọl onyeozi nụrụ banyere àgwà ọjọọ otu nwanna nọ nọgbakọ Kọrịnt kpara, ọ gwara ndị okenye nọ nọgbakọ ahụ ihe ha ga-eme. Ọ gwara ha ka ha nyefee nwoke dị otú ahụ naka Setan . . . , ka e wee chebe ọnọdụ ime mmụọ nke ọgbakọ. 1 Kọr. 5:5,11-13 Pọl kwukwara banyere ndị ọzọ a chụrụ nọgbakọ noge ndịozi. A chụrụ ha nihi na ha malitere izi ozizi ụgha.1 Tim. 1:20.26Ọ bụrụ na kọmitii ikpe ekpebie na a ga-achụ onye ha na-ekpe ikpe nọgbakọ nihi na o chegharịghị, ha kwesịrị ịgwa ya ihe ha kpebiri, gwakwa ya ebe ha gbakwasịrịụkwụ nAkwụkwọ Nsọ kpebie ịchụ ya nọgbakọ. Ha gwachaa ya ihe a, ha ga-agwa ya na ọ bụrụ na o chere na ha ekpetaghị ikpe ahụ ma chọọ ka e kpegharịa ya, o kwesịrị idetara ha akwụkwọ. Ọ ga-ede ihe mere o ji chọọ ka e kpegharịa ya. Kọmitii ahụ ga-agwa ya na malite nụbọchị ahụ, ha nyere ya abalị asaa ka o dee akwụkwọ ahụ. Ọ bụrụ na o detara ndị okenye akwụkwọ ahụ, ha ga-enye ya onye nlekọta sekit. Onye nlekọta sekit ga-ahọpụta ndị okenye ruru eru ka ha soro na kọmitii mkpegharị ikpe ga-elebagharị okwu ahụ anya. Ha kwesịrị ime ihe niile ha nwere ike ime iji hụ na ha kpegharịrị ikpe ahụ nime otu izu a natachara akwụkwọ mkpegharị ikpe ahụ. Ọ bụrụ na onye ahụ detara akwụkwọ ka e kpegharịa ikpe ahụ, a ga-ahapụgodị ịma ọkwa na a chụọla ya nọgbakọ. Ma, si noge ha kpebiri ịchụ ya nọgbakọ ruo mgbe e kpegharịchara ikpe ahụ, a ga-amachibido ya iwu ịza ajụjụ nọmụmụ ihe na idu ọgbakọ nekpere nakwa ime ihe ndị ọzọ pụrụ iche nọgbakọ.27Ihe mere a ga-eji ekweta ikpegharị ikpe ya bụ iji gosi na anyị hụrụ ya nanya nakwa iji nye ya ohere ka o kwuo ihe ndị ọzọ na-enye ya nsogbu nobi. Nihi ya, ọ bụrụ na onye a e kpere ikpe akpachara anya jụ ịbịa mgbe a chọrọ ikpegharị ikpe ya, a gbaakwa mbọ ka ọ bịa ma ọ bịaghị, a ga-achụ ya nọgbakọ.28Ọ bụrụ na onye ahụ achọghị ka e kpegharịa ikpe ahụ, kọmitii ikpe ahụ ga-agwa ya ka ọ gbaa mbọ chegharịa, gwakwa ya ihe ndị ọ ga-eme ka a nabataghachi ya nọgbakọ ka oge na-aga. Ihe ndị a a ga-agwa ya ga-enyere ya aka ma mee ka ọ ghọta na a hụrụ ya nanya. Ihe e bu nobi na-agwa ya ihe ahụ bụ ka o nwee ike ịgbanwe ndụ ya ma ruo eruo ịlọghachi ná nzukọ Jehova ka oge na-aga.2 Kọr. 2:6, 7.ỊMA ỌKWA NA A CHỤỌLA MMADỤ NỌGBAKỌ29Ọ bụrụ na a ga-achụ mmadụ nọgbakọ nihi na o chegharịghị, a ga-amara ọgbakọ ọkwa. Otú a ka e kwesịrị isi maa ọkwa ahụ: Aha onye ahụ abụkwaghị Onyeàmà Jehova. O nweghị ihe ọzọ e kwesịrị ikwu. Ọkwa a ga-eme ka ụmụnna kwụsị iso ya na-akpa. 1 Kọr. 5:11 Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ kwesịrị inye ikike ka a maa ọkwa a.MMADỤ IKEWAPỤ ONWE YA30Ọ bụrụ na nwanna e mere baptizim akpachara anya sị na ya achọzighị ịbụ Onyeàmà Jehova, a na-asị na o kewapụla onwe ya. Ọ bụrụkwa na nwanna emee ihe gosiri na ọ chọkwaghị ịbụ Onyeàmà Jehova, dị ka ihe atụ, sonyere otu nime òtù ndị na-eme ihe Baịbụl kpọrọ asị, si otú ahụ bụrụ onye Jehova Chineke mara ikpe, a na-asịkwa na o kewapụla onwe ya.Aịza. 2:4;Mkpu. 19:17-21.31E nwere ihe Jọn onyeozi kwuru banyere ndị kewapụrụ onwe ha nọgbakọ. Ọ sịrị: Ha si nebe anyị nọ pụọ, ma anyị na ha abụghị otu; nihi na a sị na anyị na ha bụ otu, ha gaara eso anyị nọrọ.1 Jọn 2:19.32Onye kewapụrụ onwe ya na onye nkwusa na-anaghịzi eje ozi abụghị otu nanya Jehova. E nwere ihe ndị nwere ike ime ka mmadụ kwụsị ije ozi ọma. O nwere ike ịbụ na onye ahụ anaghị amụchi Okwu Chineke anya, ma ọ bụ na o nwere nsogbu bịaara ya ma ọ bụ na a na-akpagbu ya, ya emee ka ike gwụ ya ijere Jehova ozi. Ndị okenye na ụmụnna ndị ọzọ ga na-enyere nwanna dị otú ahụ aka ka ọ maliteghachi ije ozi.Rom 15:1;1 Tesa. 5:14;Hib. 12:12.33Ma ọ bụrụ na nwanna ekewapụ onwe ya, a ga-amara ọgbakọ ọkwa. Otú a ka e kwesịrị isi maa ọkwa ahụ: Aha onye ahụ abụkwaghị Onyeàmà Jehova. Ụmụnnaagaghịzi eso ya na-akpa otú ahụ ha si eme onye a chụrụ nọgbakọ. Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ kwesịrị inye ikike ka a maa ọkwa a.ỊNABATA ONYE A CHỤRỤ NỌGBAKỌ34Ọ bụrụ na onye a chụrụ nọgbakọ ma ọ bụ onye kewapụrụ onwe ya emee ihe ndị gosiri na o jirila obi ya niile chegharịa, ya abụrụkwa na ezigbo oge agafeela kemgbe ọ kwụsịrị àgwà ọjọọ ahụ ọ kpara, e nwere ike ịnabata ya. O gosila na ọ chọrọ ka ya na Jehova dịghachi ná mma. Ndị okenye kwesịrị ichere ka ezigbo oge gafee, ikekwe, ọtụtụ ọnwa, otu afọ, ma ọ bụdị karịa, dabere notú ihe si dị, ka onye ahụ a chụrụ nọgbakọ gosi na o ji obi ya niile chegharịa otú o kwuru. Ndị okenye nata akwụkwọ o dere ka a nabata ya, ọ bụrụ na o kwe omume, kọmitii kpere ya ikpe kwesịrị iso ya kwurịta ya. Kọmitii ahụ ga-achọpụta ma è nwere ihe onye ahụ merela gosiri neziokwu na ọ rụọla ọrụ kwesịrị nchegharị. Ha ga-ejizi ya mara ma hà ga-anabata ya ma hà ka ga-echeretụ.Ọrụ 26:20.35Ọ bụrụ na a nọ nọgbakọ ọzọ chụpụ onye ahụ na-arịọ ka a nabata ya, ọgbakọ ọ na-agazi ọmụmụ ihe ha kwesịrị ihiwe kọmitii ikpe ga-eleba okwu ya anya. Kọmitii a kwesịrị iso ya kwurịta ya. Ha kwurịtachaa ya, kọmitii a ga-edegara ndị okenye nke ọgbakọ chụrụ ya akwụkwọ ma gwa ha ihe ha na-atụ aro ka e mee. Kọmitii abụọ ahụ ga-agbakọ aka chọpụta ihe niile bụ eziokwu nokwu ahụ tupu ha ekpebie ihe a ga-eme. Ma, ọ bụ kọmitii ahụ kpere ya ikpe ga-ekpebi ka a nabata ya. Ọ bụrụ na ndị so na kọmitii a anọghịzi nọgbakọ ahụ ma ọ bụkwanụ na ha abụkwaghị ndị okenye, a ga-ahọpụta ndị okenye ọzọ nọ nọgbakọ ahụ ka ha soro na kọmitii ahụ.ỊMA ỌKWA NA A NABATALA ONYE A CHỤRỤ NỌGBAKỌ36Mgbe o doro kọmitii ikpe ahụ anya na onye ahụ a chụrụ achụ echegharịala neziokwu, na e kwesịkwara ịnabata ya, a na-ama ọkwa nọgbakọ ahụ a nọ chụpụ ya. Ọ bụrụ na onye ahụ nọ nọgbakọ ọzọ ugbu a, a ga-amakwa ọkwa ahụ nebe ahụ. Otú a ka e kwesịrị isi maa ọkwa ahụ: A nabatala aha onye ahụ. Ọ bụrụghachila Onyeàmà Jehova. Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ kwesịrị inye ikike ka a maa ọkwa a.MGBE ỤMỤAKA E MERE BAPTIZIM MERE MMEHIE DỊ OKÉ NJỌ37Ọ bụrụ na ụmụaka e mere baptizim emee mmehie dị oké njọ, e kwesịrị ịkọrọ ya ndị okenye. Mgbe ndị okenye na-ekpe nwatakịrị mere mmehie dị oké njọ ikpe, ọ kacha mma ka nne na nna ya e mere baptizim nọrọ ya. Ha nọrọ ya, ha kwesịrị ịkwado ndị okenye kama ịna-agbachitere nwa ha ka a ghara ime ya ihe e kwesịrị ime ya. Ndị okenye ga-ekpe ya ikpe otú e si ekpe ụmụnna ndị ọzọ. Ha ga-agbalị inyere ya aka ka ya na Chineke dịghachi ná mma. Ma, ọ bụrụ na o chegharịghị, a ga-achụ ya nọgbakọ.MGBE NDỊ NKWUSA A NA-EMEBEGHỊ BAPTIZIM MERE IHE ỌJỌỌ38Olee ihe a ga-eme ma ndị nkwusa a na-emebeghị baptizim mee mmehie dị oké njọ? A gaghị achụ ha nọgbakọ ebe ọ bụ na e mebeghị ha baptizim. Ma, o nwere ike ha aghọtachabeghị ihe Baịbụl kwuru ka anyị na-eme. Nihi ya, e nwere ike iji obiọma dụọ ha ọdụ ma nyere ha aka imere ụkwụ ha ụzọ kwụ ọtọ.Hib. 12:13.39Ọ bụrụ na onye nkwusa a na-emebeghị baptizim mere mmehie dị oké njọ, ya na ndị okenye abụọ ga-anọkọ. Haga-agbalị inyere ya aka. Ma ọ jụ ichegharị, a ga-amara ọgbakọ ọkwa. Otú a ka e kwesịrị isi maa ọkwa ahụ: Aha onye ahụ abụkwaghị onye nkwusa a na-emebeghị baptizim. Ụmụnna kwesịziri iwere ya ka onye ụwa. Ọ bụ eziokwu na a chụghị ya nọgbakọ, ụmụnna kwesịrị ịkpachara anya notú ha na ya ga-esi na-emekọrịta ihe. 1 Kọr. 15:33 A gaghịzi na-anata ya akụkọ ozi.40Nwatakịrị ma ọ bụ onye torola eto bụbu onye nkwusa a na-emebeghị baptizim nwekwara ike mechaa chọọ ịbụghachi onye nkwusa. Ụdị ihe a mee, ya na ndị okenye abụọ ga-ezukọ ka ha mata ma ò ruru eru. Ọ bụrụ na ha achọpụta na o ruru eru ịbụ onye nkwusa, a ga-amara ọgbakọ ọkwa. Otú a ka e kwesịrị isi maa ọkwa ahụ: Aha onye ahụ aghọọla onye nkwusa a na-emebeghị baptizim ọzọ.JEHOVA NA-EME KA NDỊ YA DỊ ỌCHA MA DỊRỊ NOTU41Obi kwesịrị ịtọ anyị niile nọ nọgbakọ ụtọ na Jehova mere ka anyị bata ná nzukọ ya. Jehova akụzierela anyị ọtụtụ ihe na Baịbụl. Ihe ndị a ọ kụziiri anyị na-eme ka obi ruo, ma anyị ma ndị anyị na-akụziri ya, ala. Jehova jikwa ọgbakọ ya Kraịst bụ onyeisi ya na-echebe anyị. Ọma 23;Aịza. 32:1, 2 Nagbanyeghị na anyị bi noge ikpeazụ a na-akpa ndị mmadụ aka ọjọọ, ahụ na-eru anyị ala nọgbakọ Chineke nihi na anyị na ụmụnna anyị dị nudo.Ọ bụrụ na anyị ana-eme ka anyị na ụmụnna anyị dịrị notu ma na-eme ka ọgbakọ na-adị ọcha, anyị ga na-eme ka eziokwu gbasara Alaeze Chineke na-enwu ka ìhè42Ọ bụrụ na anyị ana-eme ka anyị na ụmụnna anyị dịrị notu ma na-eme ka ọgbakọ na-adị ọcha, anyị ga na-eme ka eziokwu gbasara Alaeze Chineke na-enwu ka ìhè. Mat. 5:16;Jems 3:18 Jehova ga-agọzi mbọ niile anyị na-agba nozi ya. Ọ ga-eme ka ọtụtụ ndị mara ya ma soro anyị na-eme uche ya. Nke a ga-emekwa ka obi bụrụ anyị sọ aṅụrị.15 Otú Anyị Ga-esi Rite Uru ma Anyị Nọrọ nOkpuru Chineke na Ndị ỌzọANYỊ kwesịrị ịnọ nokpuru Chineke, bụ Ọkaakaa Eluigwe na Ala, ma ọ bụrụ na anyị chọrọ ka a hazie anyị ime uche ya. Anyị ghọtara na Ọkpara ya bụ onyeisi nke ọgbakọ Ndị Kraịst. Anyị na-anọkwa nokpuru ndị ọzọ Chineke chọrọ ka anyị na-anọ nokpuru ha. Ime otú a ga-abara onye ukwu na onye nta uru.2Ebe mbụ a nọ mee ka ụmụ mmadụ mara na ihe niile Chineke kere kwesịrị inwe onye ha ga-anọ nokpuru ya bụ nogige Iden. Ihe Chineke kwuru naJenesis 1:28na 2:16, 17 gosiri na ọ bụ eziokwu. Ụmụ anụmanụ ga-anọ nokpuru mmadụ, Adam na Iv anọrọ nokpuru Chineke, na-eme uche ya. Ime ihe a Chineke kwuru ga-eme ka udo dị, meekwa ka ihe na-aga nke ọma. E mechakwara kwuo gbasara ndị onye ọ bụla nime anyị nọ nokpuru ha ná1 Ndị Kọrịnt 11:3. Pọl onyeozi dere, sị: Achọrọ m ka unu mara na Kraịst bụ isi nke nwoke ọ bụla; nwoke bụkwa isi nke nwaanyị; Chineke bụkwa isi nke Kraịst. Ihe a Pọl kwuru gosiri na e wezụga Jehova, onye ọ bụla nwere onye ọ nọ nokpuru ya.3Taa, ọtụtụ ndị achọghị ịma na e nwere ndị ha kwesịrị ịnọ nokpuru ha. Nihi gịnị? Ọ bụ nihi na nne na nna anyị mbụ kpachaara anya nupụrụ Chineke isi nogige Iden ma kwụsị ịnọ nokpuru ya. Jen. 3:4, 5 Ma, isi ha nupụụrụ Chineke emeghị ka ha nwerekwuo onwe ha. Kama, o mere ka ha nọrọzie nokpuru ajọ mmụọ a na-akpọ Setan bụ Ekwensu, meekwa ka ụmụ mmadụ na Chinekegharazie ịdị ná mma. Kọl. 1:21 Ọ bụ ya mere Setan ji na-achị ọtụtụ ndị taa.1 Jọn 5:19.4Ma, anyị anọghị nokpuru Setan nihi na anyị amụtala eziokwu dị na Baịbụl, na-emekwa ya eme. Ebe anyị nyeferela Chineke onwe anyị, e meekwa anyị baptizim, anyị weere Jehova ka Ọkaakaa anyị. Anyị kwetara nihe Eze Devid kwuru. Ọ sịrị na Jehova bụ onyeisi nke mmadụ niile. 1 Ihe 29:11 Neziokwu, anyị ji obi anyị niile na-ekwu, sị: Maranụ na Jehova bụ Chineke. Ọ bụ ya kere anyị, ọ bụghị anyị kere onwe anyị. Anyị bụ ndị ya, bụrụkwa atụrụ ndị ọ na-azụ nebe ịta nri ya. Ọma 100:3 Anyị ghọtara na Jehova dị ukwuu, ghọtakwa na anyị kwesịrị irubere ya isi nihe niile nihi na ọ bụ ya kere ihe niile. Mkpu. 4:11 Ebe anyị na-ejere ezi Chineke ozi, anyị na-erubere ya isi otú ahụ Jizọs Kraịst mere.5Gịnị ka Jizọs mụtara nahụhụ ndị ọ tara mgbe ọ nọ nụwa?Ndị Hibru 5:8kwuru, sị: Ọ bụ ezie na ọ bụ Ọkpara, ọ mụtara nrubeisi site nahụhụ ndị ọ tara. O doro anya na Jizọs akwụsịghị irubere Nna ya nke eluigwe isi, ma mgbe a na-ata ya ahụhụ. Ihe ọzọ bụ na Jizọs emeghị otu mkpụrụ ihe nuche nke aka ya. O kwughịkwa echiche nke onwe ya, ma ọ bụ chọọ ka e too ya. Jọn 5:19,30;6:38;7:16-18 Mgbe ọ na-eje ozi ya nụwa, ime uche Nna ya na-atọ ya ụtọ, nagbanyeghị na o mere ka ndị mmadụ megide ya. Jọn 15:20 Ma o meghị ka ọ gharazie irubere Chineke isi. O wedara onwe ya ala ruo nịnwụ nosisi ịta ahụhụ. Otú a Jizọs si rubere Chineke isi mere ka ụmụ mmadụ nwee olileanya ịdị ndụ ebighị ebi. O mekwara ka Jehova bulie ya elu, meekwa ka e too Jehova.Fil. 2:5-11;Hib. 5:9.NDỊ CHINEKE CHỌRỌ KA ANYỊ NA-ERUBERE ISI6Ọ bụrụ na anyị ana-erubere Chineke isi, anyị agaghị enwe ọtụtụ nsogbu na obi mgbawa ndị jụrụ irubere ya isi na-enwe. Onye iro anyị, bụ Ekwensu, na-achọ mgbe niile ka o ripịa anyị. Ma, Jehova ga-anapụta anyị naka ya ma ọ bụrụ na anyị eguzogide ya ma jiri obi anyị niile na-erubere Chineke isi.Mat. 6:10,13;1 Pita 5:6-9.7A bịa nọgbakọ, anyị ghọtara na Kraịst bụ isi nke ọgbakọ, ghọtakwa na o nyere ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche ikike ịna-elekọta ọgbakọ. Ihe a anyị ghọtara ga-emetụta otú anyị si akpaso ibe anyị àgwà. Ọ bụrụ na anyị na-erubere Chineke isi nọgbakọ, anyị ga na-eme ihe niile Okwu ya gwara anyị gbasara otú anyị ga-esi na-efe ya. Ụfọdụ nime ha bụ ịga ozi ọma, ịga ọmụmụ ihe, ịza ajụjụ nọmụmụ ihe, ịkwado ndị okenye, na ime ihe nzukọ Jehova gwara anyị.Mat. 24:45-47;28:19, 20;Hib. 10:24, 25;13:7,17.8Ọ bụrụ na anyị ana-erubere Chineke isi, udo ga-adị nọgbakọ, ahụ ga-eru anyị ala, ihe ga na-agakwa nusoro. Ndị na-efe Chineke na-akpa àgwà ka ya. 1 Kọr. 14:33,40 Ihe ndị anyị hụrụla mere ná nzukọ Jehova na-eme ka anyị kwuo ụdị ihe Eze Devid kwuru. Mgbe Eze Devid hụchara ihe dị iche ná ndị na-efe Jehova na ndị na-anaghị efe ya, ọ sịrị: Obi ụtọ na-adịrị ndị Chineke ha bụ Jehova!Ọma 144:15.9A bịa nezinụlọ, Baịbụl kwuru na nwoke bụ isi nke nwaanyị. O kwukwara na Kraịst bụ isi nke nwoke, ebeChineke bụ isi nke Kraịst. 1 Kọr. 11:3 Ndị nwunye ga na-anọ nokpuru ndị di ha, ụmụ ana-anọ nokpuru ndị mụrụ ha. Efe. 5:22-24;6:1 Udo ga-adị nezinụlọ ma onye ọ bụla nọ nezinụlọ na-eme ihe a Baịbụl kwuru.10Ndị bụ di ga-ahụ ndị ezinụlọ ha nanya ma na-elekọta ha, otú Kraịst si eme. Efe. 5:25-29 Ọ bụrụ na di adịghị aka ike, na-emekwa ihe ndị o kwesịrị ime nezinụlọ, obi ga na-atọ nwunye ya na ụmụ ya ụtọ, ha ga na-erubekwara ya isi. Baịbụl kwuru na nwaanyị bụ onye inyeaka di ya. Jen. 2:18 Ọ bụrụ na nwaanyị ana-akwado di ya ma na-akwanyere ya ùgwù, ọ ga-eme ka di ya hụ ya nanya, meekwa ka e too Chineke. 1 Pita 3:1-4 Ọ bụrụkwa na di na nwunye ana-eme ihe Baịbụl gwara ha ka ha na-eme nezinụlọ, ọ ga-eme ka ụmụ ha mụta ịna-erubere Chineke isi.Anyị kwesịrị irubere Chineke isi nihe niile anyị na-eme ná ndụ11Ọ bụrụ na anyị na-erubere Chineke isi, anyị ga na-erubekwara ndị ọchịchị isi. Ọ bụ Chineke debere ọchịchị ndị dị adị nọnọdụ ha nọ nokpuru ya. Rom 13:1-7 Ebe Ndị Kraịst bụ ụmụ amaala na-erube isi, ha na-atụ ụtụ isi, si otú ahụ na-akwụ Siza ihe Siza, na-akwụkwa Chineke ihe Chineke. Mat. 22:21 Mgbe anyị na-erubere ndị ọchịchị isi nihe niile na-emegideghị iwu Jehova, ọ ga-eme ka anyị jiri ike anyị na-ekwusa ozi ọma.Mak 13:10;Ọrụ 5:29.12Anyị kwesịrị irubere Chineke isi nihe niile anyị na-eme ná ndụ. Anyị nwere okwukwe na oge na-abịa mgbe mmadụ niile nọ nụwa ga na-erubere Jehova Chineke isi. 1 Kọr. 15:27, 28 Jehova ga-agọzi ndị niile kwetara na ọ bụ ya kwesịrị ịchị ma na-erubere ya isi ruo mgbe ebighị ebi.16 Anyị Dị nOtu nỤwa NiileRUO ihe dị ka otu puku afọ na narị afọ ise, Jehova Chineke mesoro mba Izrel ihe ka ndị nke ya. Ma, Jehova mechara chee ihu ya nebe ndị mba ọzọ nọ na nke mbụ ya, isi netiti ha wepụtara aha ya otu ndị. Ọrụ 15:14 Ndị ahụ Jehova wepụtaara aha ya ga-abụ ndị àmà ya. Otú ha si eche echiche na otú ha si eme ihe ga-abụ otu nagbanyeghị ebe ha bi nụwa. Ọ bụ ọrụ Jizọs nyere ndị na-eso ụzọ ya ga-eme ka ha dị notu maka aha Chineke. Ọ sịrị ha: Gaanụ mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ m. Na-eme ha baptizim naha nke Nna na nke Ọkpara na nke mmụọ nsọ. Na-ezi ha ka ha debe ihe niile m nyere unu niwu.Mat. 28:19, 20.I sorola nụmụnna ndị dị notu nụwa niile, ndị na-anaghị ekwe ka mba ha si, agbụrụ ha si, ma ọ bụ otú ihe si dịrị ha kewaa ha2Ugbu a i nyeferela Jehova onwe gị, e meekwa gị baptizim, ị ghọọla onye na-eso ụzọ Jizọs Kraịst. I sorola nụmụnna ndị dị notu nụwa niile, ndị na-anaghị ekwe ka mba ha si, agbụrụ ha si, ma ọ bụ otú ihe si dịrị ha kewaa ha. Ọma 133:1 Nihi ya, ị hụrụ ụmụnna gị na ha nọ nọgbakọ nanya, na-akwanyekwara ha ùgwù. O nwere ike ịbụ na ụfọdụ nime ha si nagbụrụ ọzọ ma ọ bụ ná mba ọzọ. O nwekwara ike ịbụ na ebe ha gụruru akwụkwọ dị iche nebe gịnwa gụruru. Ọ ga-abụkwa ihe ndị a mere na ị nabughị achọ ka gị na ha na-akpa. Ma ugbu a, ị hụrụ ụmụnna gị ndị a nanya. Ọ bụ ịhụya a jikọrọ unu niile. O siri ike karịa ihe ọ bụla nwere ike ijikọ mmadụ na ibe ya, dị ka ọkwá, okpukpe, ma ọ bụ ezinụlọ.Mak 10:29, 30;Kọl. 3:14;1 Pita 1:22.ỊGBANWE OTÚ ANYỊ SI WERE NDỊ ỌZỌ3Ọ bụrụ na ọ na-esiri ụfọdụ nime anyị ike ịkwụsị ịkpọ ndị ọzọ asị nihi agbụrụ ha si, mba ha si, ọkwá ha nọ naya, ma ọ bụ nihi ihe ndị ọzọ, ha kwesịrị ịmụta ihe naka Ndị Kraịst oge mbụ bụ ndị Juu. Ndị Kraịst a kwụsịrị iso ndị Juu ibe ha na-akpọ ndị obodo ọzọ asị. Mgbe Jehova gwara Pita ka ọ gaa nụlọ ọchịagha ndị Rom bụ Kọnịliọs, o mere ka obi ruo ya ala ịga na nke ya.Ọrụ Ndịozi isi 10.4Chineke gwara Pita nọhụụ ka o gbuo ma rie ụdị anụmanụ ụfọdụ ndị Juu weere na ha adịghị ọcha. Pita jụrụ ime ihe a a gwara ya. Nihi ya, otu olu si neluigwe gwa ya, sị: Kwụsị ịkpọ ihe Chineke mere ka ha dị ọcha ihe rụrụ arụ. Ọrụ 10:15 Ọ bụ ihe a Chineke gwara Pita mere o ji kweta gaa na nke Kọnịliọs mgbe Chineke mechara gwa ya gaa. Mgbe Pita ruru, ọ gwara ndị niile gbakọtara nụlọ Kọnịliọs, sị: Unu maara nke ọma na iwu akwadoghị ka onye Juu na onye agbụrụ ọzọ na-akpakọrịta ma ọ bụ ka ọ bịa ya nso; nagbanyeghị nke ahụ, Chineke gosiri m na ekwesịghị m ịkpọ mmadụ ọ bụla onye rụrụ arụ ma ọ bụ onye na-adịghị ọcha. Nihi ya, mgbe e ziri ka a kpọọ m, m bịara nezie, ajụghị m ịbịa. Ọrụ 10:28, 29 Obere oge Pita kwuchara ihe a, o ji anya ya hụ ihe Jehova mere iji gosi na ihe Kọnịliọs na ezinụlọ ya dị ya mma.5Otu onye Farisii gụrụ oké akwụkwọ aha ya bụ Sọl, onye Tasọs, mechara soro ndị ọ na-achọbughị iji anya ahụ na-akpa. Mgbe ụfọdụ, ha gwadịrị ya ihe ọ ga-eme. Ọrụ 4:13;Gal. 1:13-20;Fil. 3:4-11 E nwekwara ndị ọzọ mechara gbanwee otú ha sibu were ndị ọzọ mgbe ha gechara ntị nozi ọma e ziri ha ma ghọọ ndị na-eso ụzọ Jizọs. Ụfọdụ nime ha bụ Sajiọs Pọlọs, Dayọnisiọs, Damaris, Faịlimọn, na Onesịmọs.Ọrụ 13:6-12;17:22,33, 34;Faị. 8-20.IHE ANYỊ GA-EME KA ANYỊ NA-ADỊ NOTU NỤWA NIILE6O doro anya na ihe mere i ji bata nọgbakọ ma bụrụ enyi Jehova bụ otú ụmụnna anyị nọ nọgbakọ unu si hụibe ha nanya. Ọ bụ ya ka e ji ama ezigbo ndị na-eso ụzọ Jizọs. Jizọs sịrị: Ana m enye unu iwu ọhụrụ, ka unu na-ahụrịta ibe unu nanya; dị nnọọ ka m hụrụ unu nanya, ka unu na-ahụrịtakwa ibe unu nanya. Mmadụ niile ga-eji nke a mara na unu bụ ndị na-eso ụzọ m, ma ọ bụrụ na unu enwee ịhụya netiti onwe unu. Jọn 13:34, 35 Ị bịakwara chọpụta na otú ahụ ụmụnna anyị nọ nọgbakọ unu si hụ ibe ha nanya bụkwa otú ụmụnna anyị nọ nụwa niile si hụ ibe ha nanya. Nke a mere ka ị hụkwuo Jehova nanya, jirikwuokwa nzukọ ya kpọrọ ihe. Baịbụl buru amụma na a ga-achịkọta ndị mmadụ ọnụ noge ikpeazụ a ka ha na-efe Jehova nudo na nịdị notu. I jirila anya gị hụ ka amụma a na-emezu.Maị. 4:1-5.7Nihi ọtụtụ ihe na-akpata nkewa taa, o siri ike mmadụ iche na a ga-eme ka ndị si ná mba niile na ebo niile na ndị niile na asụsụ niile dịrị notu. Mkpu. 7:9 Cheedị banyere ọdịiche e nwere netiti ndị bi nebe mepere emepe na ndị bi nime obodo. Ndị si notu mba nakwa notu agbụrụ na-egburịtadị ibe ha nihi na ha anaghị ekpe otu okpukpe. Otú ndị mmadụ si ahụ mba ha nanya na-emekwa ka ha na ndị mba ọzọ ghara ịdị notu. Mgbe i chetara na e nwere ndị ogbenye na ndị ọgaranya, chetakwa ihe ndị ọzọ na-eme ka ndị mmadụ na ibe ha ghara ịdị notu, ọ bịara doo gị anya na ọ bụ naanị Chineke, Onye Pụrụ Ime Ihe Niile, nwere ike ime ka ndị si nebe dị iche iche, ndị na-asụ asụsụ dị iche iche, na ndịnọ nọkwá dị iche iche hụ ibe ha nanya ma dịrị notu.Zek. 4:6.8Ma, Chineke emeela ka e nwee ndị dị otú ahụ dị notu. Mgbe i nyefere Jehova onwe gị, e meekwa gị baptizim, i sozi na ha. I kwesịrị ịgba mbọ hụ na o nweghị ihe ga-etisa ịdị notu a, ebe ọ bụ na ọ na-abara gị uru. Ihe ga-eme ka ọ ghara itisa bụ ịna-eme ihe Pọl onyeozi kwuru náNdị Galeshia 6:10. Ọ sịrị: Ọ bụrụhaala na anyị nwere oge dị mma maka ya, ka anyị na-eme ihe ọma nebe mmadụ niile nọ, ma karịsịa, nebe ndị ezinụlọ anyị nokwukwe nọ. Ihe ọzọ anyị ga-eme ka ọ ghara itisa bụ ịna-eme ihe a Baịbụl kwuru. Baịbụl kwuru ka anyị ghara ime ihe ọ bụla nihi esemokwu ma ọ bụ nihi ịbụ ndị onwe ha na-ebu isi, kama nịdị nwayọọ nobi na-ewere na ndị ọzọ ka anyị, na-elekwasị anya, ọ bụghị naanị nọdịmma onwe anyị, kamakwa nọdịmma nke ndị ọzọ. Fil. 2:3, 4 Ọ bụrụ na anyị agbalịsie ike na-ele ụmụnna anyị anya otú Jehova si ele ha, ghara ilekwasị anya notú ha dị nanya, anyị na ha ga na-adị nudo.Efe. 4:23, 24.IHE BANYERE IBE ANYỊ NA-EMETỤ ANYỊ NOBI9Pọl onyeozi meere anyị ihe atụ gosiri na ndị niile nọ nọgbakọ dị notu, na-echebakwara ibe ha echiche. 1 Kọr. 12:14-26 Nsogbu bịara ụmụnna anyị ụfọdụ, anyị na-ewere ya na ọ bụ anyị niile ka nsogbu ahụ bịaara. Ụfọdụ ụmụnna anyị bi nebe dị ezigbo anya nebe anyị bi, ma nke a anaghị eme ka anyị ghara ichebara ha echiche. Ọ bụrụ na a na-akpagbu ụfọdụ ụmụnna anyị, ọ na-enye anyị nsogbu nobi. Ọ bụrụkwa na ihe na-esiri ụfọdụ ụmụnna anyị ike, ma ọ bụkwanụ na ọdachi dakwasịrị ha, ma ọ bụ na a na-alụ agha nobodo ha, anyị na-achọ ụzọ nyere ha aka ma gbaa ha ume.2 Kọr. 1:8-11.10Anyị kwesịrị ịna-etinye ụmụnna anyị nekpere kwa ụbọchị. E nwere ụfọdụ nime ha a na-anwa ọnwụnwa ka ha mee ihe ọjọọ. Ụfọdụ nwere nsogbu ndị ha na ha na-alụ nke onye ọ bụla ma. E nwekwara ụmụnna anyị ndị ọrụ ibe ha ma ọ bụ ndị ezinụlọ ha na-abụghị Ndịàmà Jehova na-echi ọnụ nala, ma anyị amaghị na ọ bụ ihe ha na-agabiga. Mat. 10:35, 36;1 Tesa. 2:14 Ihe a niile na-enye anyị nsogbu nobi nihi na anyị niile bụ otu. 1 Pita 5:9 E nwere ụmụnna anyị ndị na-arụsi ọrụ ike nozi Jehova. Ha na-elekọta ọgbakọ, bụrụkwa ndị e ji ama atụ nije ozi ọma. E nwekwara ndị nke na-ahazi ozi ọma anyị na-ezi nụwa niile. Anyị kwesịrị ịna-etinye ha nekpere. Ime otú ahụ na-egosi na anyị hụrụ ha nanya, chọọkwa ka ihe dịrị ha ná mma, ọ bụrụgodị na o nweghị ihe ọzọ anyị nwere ike imere ha.Efe. 1:16;1 Tesa. 1:2, 3;5:25.11Noge ikpeazụ a ụwa nọ nọgba aghara, anyị kwesịrị ịdị njikere ịgbatara ụmụnna anyị ọsọ enyemaka. Mgbe ụfọdụ, ọdachi ndị dị ka ala ọma jijiji na idei mmiri mee, ụmụnna anyị nọ ebe dị iche iche nụwa na-atụkọta ọtụtụ ihe bugara ụmụnna anyị. Ndị Kraịst oge mbụ mekwara ụdị ihe a. Ha chetara ihe Jizọs kwuru, nihi ya, ha gbataara ụmụnna ha nọ na Judia ọsọ enyemaka noge e nwere ụkọ nri. Ọrụ 11:27-30;20:35 Pọl onyeozi haziri otú e si tụkọta ihe enyemaka ahụ, ya agaa nke ọma. 2 Kọr. 9:1-15 Noge anyị a, ụmụnna anyị nwee ọdachi, chọọkwa enyemaka, nzukọ Jehova na ụmụnna anyị notu notu na-eme ngwa ngwa wegara ha ihe ndị dị ha mkpa.NDỊ E WEPỤTARA ICHE KA HA NA-EME UCHE JEHOVA12A haziri anyị nụwa niile ka anyị na-eme uche Jehova. Anyị dịkwa notu. Ihe bụ uche Jehova noge a bụ ka e kwusaa ozi ọma Alaeze ya nụwa niile ka ọ bụrụ àmànye mba niile. Mat. 24:14 Jehova chọrọ ka anyị na-arụ ọrụ a ma na-akpa àgwà ndị ọ chọrọ ka anyị na-akpa. 1 Pita 1:14-16 Anyị kwesịrị ịnọ nokpuru ibe anyị, na-emekwa ihe ga-eme ka ozi ọma anyị na-ekwusa na-aga nihu. Efe. 5:21 Ugbu a bụ oge anyị kwesịrị ibu ụzọ na-achọ Alaeze Chineke, ọ bụghị ịchọ ihe ga-abara naanị anyị uru. Mat. 6:33 Ọ bụrụ na anyị eburu nke a nuche ma na-arụkọ ọrụ ọnụ ka ozi ọma na-aga aga, obi ga na-atọ anyị ụtọ ugbu a, Jehova ga-emekwa ka anyị nweta ndụ ebighị ebi.13Anyị bụ Ndịàmà Jehova dị iche nụwa. Anyị dị ọcha, jirikwa obi anyị niile na-ejere Chineke ozi. Taị. 2:14 Ihe mere anyị ji dị iche bụ na anyị na-efe Jehova. Anyị na ụmụnna anyị nọ nụwa niile na-arụkọ ọrụ. Anyị na-asụkwa otu asụsụ, ya bụ, eziokwu dị na Baịbụl, na-emekwa ihe anyị na-amụta na Baịbụl. Jehova si nọnụ Zefanaya kwuo, sị: M ga-agbanwe asụsụ nke ndị dị iche iche ka ọ bụrụ asụsụ dị ọcha, ka ha niile wee na-akpọku aha Jehova, ka ha wee jiri otu obi na-efe ya ofufe.Zef. 3:9.14Jehova mekwara ka Zefanaya kọwaa otú a anyị si dịrị notu ma dịrị nudo. Ọ sịrị: Ndị fọdụrụ nIzrel agaghị eme ajọ omume, ha agaghịkwa agha ụgha, ha agaghịkwa enwe ire aghụghọ; nihi na ha onwe ha ga-eriju afọ ma dinara ala, ọ dịghịkwa onye ga-eme ka ha maa jijiji. Zef. 3:13 Anyị na-arụkọ ọrụ ọnụ nihi na anyị ghọtara Okwu Chineke nke ọma, mee ka uche anyị dịrị ọhụrụ, ma na-akpa àgwà otú Jehova chọrọ. A bịa notú ọtụtụ ndị si ele ihe anya, anyị na-arụzu ihe yiri ihe na-agaghị ekwe omume. Neziokwu, anyị dị nnọọ iche nụwa nihi na anyị bụ ndị nke Chineke, ndị na-eme ka e too ya nụwa niile.Maị. 2:12.17 Na-anọ Nzukọ Jehova NsoJEMS onye na-eso ụzọ Jizọs gwara anyị, sị: Bịaruonụ Chineke nso, ọ ga-abịarukwa unu nso. Jems 4:8 Ihe a Jems kwuru gosiri na Jehova ebulighị onwe ya elu, ọ nọghịkwa nebe dị anya nke na ọ gaghị anụ ekpere anyị, ọ bụ eziokwu na anyị ezughị okè. Ọrụ 17:27 Ma, olee otú anyị nwere ike isi bịaruo Chineke nso? Otú anyị nwere ike isi mee ya bụ anyị na ya ịdị ná mma. Otu ụzọ anyị na ya ga-esi adị ná mma bụ isi nala ala obi anyị na-ekpesi ekpere ike. Ọma 39:12 Ihe ọzọ bụ ịna-amụchi Okwu ya anya. Nke a ga-eme ka anyị mara Jehova Chineke nke ọma, marakwa nzube ya na ihe ọ chọrọ imere anyị. 2 Tim. 3:16, 17 Anyị ga-esi otú a mụta ịhụ ya nanya na ịna-atụ egwu imejọ ya.Ọma 25:14.2Ma, ọ bụ naanị naka Ọkpara Jehova, bụ Jizọs, ka anyị ga-esi bịaruo Jehova nso. Jọn 17:3;Rom 5:10 E nweghị mmadụ ọ bụla nwere ike ime ka anyị mata uche Jehova karịa Jizọs. Ọ maruru Nna ya ala nke na o kwuru, sị: Ọ dịghịkwa onye maara onye Ọkpara ahụ bụ ma e wezụga Nna ya; ọ dịghịkwa onye maara onye Nna ahụ bụ ma e wezụga Ọkpara ya nakwa onye Ọkpara ya chọrọ ikpughere ya. Luk 10:22 Nihi ya, mgbe anyị na-amụ ihe Matiu, Mak, Luk, na Jọn kwuru banyere otú Jizọs si eche echiche na otú obi na-adị ya, ihe ọ pụtara bụ na anyị na-amụ banyere otú Jehova si eche echiche na otú obi na-adị ya. Nke a ga-eme ka anyị bịarukwuo ya nso.3Ebe ọ bụ na Ọkpara Chineke bụ onyeisi anyị, anyị kwesịrị ịgba mbọ mee ka anyị na Jehova dịkwuo ná mma. Otú anyị ga-esi eme ya bụ iso nzukọ ya na-aga ụkwụ na ụkwụ. Ọ bụ nzukọ a ka o ji akụziri anyị otú anyị ga-esi na-eme uche ya. Baịbụl kwuru naMatiu 24:45-47na Jizọs Kraịst, bụ Nnaukwu ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche, họpụtara ohu a ka ọ na-enye ezinụlọ ya nri noge kwesịrị ekwesị. Taa, ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi na-enyeju anyị nri afọ. Otú o si eme ya bụ na ọ na-ebipụtara anyị akwụkwọ dị iche iche e ji amụ Baịbụl, na-akwadebekwa ihe ndị a na-akụziri anyị ná mgbakọ dị iche iche. Jehova na-esi naka ohu a agwa anyị ka anyị na-agụ Baịbụl kwa ụbọchị, na-agachi ọmụmụ ihe anya, na-ekwusakwa ozi ọma Alaeze Chineke. Mat. 24:14;28:19, 20;Jọsh. 1:8;Ọma 1:1-3 Anyị ekwesịghị ileda ohu a anya. Kama, anyị kwesịrị iso nzukọ Jehova na-aga ụkwụ na ụkwụ ma na-eme ihe nzukọ a na-agwa anyị. Nke a ga-echebe anyị, mee ka anyị bịarukwuo Chineke anyị bụ Jehova nso, meekwa ka okwukwe anyị sikwuo ike nagbanyeghị ọnwụnwa ndị nwere ike ịbịara anyị.IHE MERE ỌTỤTỤ ỌNWỤNWA JI ABỊARA ANYỊ4O nwere ike ịbụ na ị nọọla ọtụtụ afọ nọgbakọ. Ya bụrụ otú ahụ, e nweela ọnwụnwa ndị i meririla. Ọ bụrụgodị na ị ka batara ọhụrụ nọgbakọ, ị ma na Setan bụ Ekwensu achọghị iji anya ahụ onye ọ bụla na-efe Jehova. 2 Tim. 3:12 Nagbanyeghị ugboro ole i meririla ọnwụnwa, atụla ụjọ, adakwala mbà nobi. Jehova kwere nkwa na ya ga-enyere gị aka, napụta gị, ma nye gị ndụ ebighị ebi.Hib. 13:5, 6;Mkpu. 2:10.5Tupu Jehova ebibie ụwa Setan a, ọnwụnwa dị iche iche ka nwere ike ịbịara anyị niile. Kemgbe Alaeze Chineke malitere ịchị neluigwe nafọ 1914, e kwebeghị Setan gaa neluigwe ebe Jehova bi. E si neluigwe chụda ya na ndị mmụọ ọjọọ ya nụwa. Kemgbe ahụ, ezigbo iwe ji Setan. Ọ bụ ya mere ndị mmadụ ji atagbu onwe ha nahụhụ. Ọ bụkwa ya mere e ji akpagbu ndị na-efe Jehova mkpagbu kpụ ọkụ nọnụ. Ihe ndị a niile na-egosi na noge na-adịghị anya, Jehova ga-akwụsị ọchịchị ọjọọ Setan na-achị ndị mmadụ.Mkpu. 12:1-12.6Nchụda a chụdara Setan nụwa na-ewe ya oké iwe. Ọ makwa na oge ya agwụla agwụ. Ya na ndị mmụọ ọjọọ ya na-agbasi mbọ ike ka ha kwụsị anyị ikwusa ozi ọma Alaeze Chineke. Ha na-agbasikwa mbọ ike ka ha mee ka anyị gharazie ịdị notu. Nke a pụtara na anyị nọ nagha ma ọ bụ mgba, ọ bụghị megide ọbara na anụ ahụ, kama megide ọchịchị, megide ikike, megide ndị na-achị ụwa nke ọchịchịrị a, megide ìgwè ndị mmụọ ọjọọ nebe ndị dị neluigwe. Ọ bụrụ na anyị chọrọ imeri nagha a anyị nọ nakụkụ Jehova na-alụ, anyị agaghị akwụsị ịlụ ya. Anyị ga-ahụrịrị na anyị yi ekike agha zuru ezu nke si naka Chineke. Anyị kwesịrị iguzosi ike megide atụmatụ aghụghọ nke Ekwensu. Efe. 6:10-17 Nke a chọrọ ka anyị na-atachi obi.NA-ATACHI OBI7A sị na mmadụ na-atachi obi, ihe ọ pụtara bụ na onye ahụ na-edi ihe isi ike ma ọ bụ nsogbu ndị na-abịara ya. Ọ pụtakwara mmadụ ịnọgide na-eme ihe ọma nagbanyeghị ihe isi ike, mkpagbu, mmegide ma ọ bụ ihe ndị ọzọ a chọrọ iji mee ka ọ kwụsị ife Chineke. Anyị kwesịrị ịmụta ịtachi obi. Ma, ọ na-ewe oge. Ka anyị na Chineke na-adịkwu ná mma, anyị ga-amụtakwu ịna-atachi obi. Ọ bụrụ na anyị ana-edi obere ọnwụnwa ndị na-abịara anyị mgbe anyị batara ọhụrụ nọgbakọ, ọ ga-eme ka okwukwe anyị sikwuo ike idi ọnwụnwa ndị tara akpụ ga-abịara anyị. Luk 16:10 Anyị ekwesịghị ichere ka ọnwụnwa tara akpụ bịara anyị tupu anyị ekpebie na anyị ga-eguzosi ike nokwukwe anyị. Ọ bụ ugbu a ka anyị kwesịrị ikpebi ya. Pita onyeozi kwuru na anyị kwesịrị ịmụta ịna-atachi obi, mụtakwa àgwà ndị ọzọ e ji mara ndị na-efe Chineke. O kwuru, sị: Gosinụ otú ọ dị unu nobi site nitinye oké mgbalị. Tụkwasịnụ omume ọma nokwukwe unu, nomume ọma unu, tụkwasịnụ ihe ọmụma, nihe ọmụmaunu, tụkwasịnụ njide onwe onye, ná njide onwe onye unu, tụkwasịnụ ntachi obi, ná ntachi obi unu, tụkwasịnụ nsọpụrụ Chineke, ná nsọpụrụ Chineke unu, tụkwasịnụ ịhụya ụmụnna, nịhụya ụmụnna unu, tụkwasịnụ ịhụya.2 Pita 1:5-7;1 Tim. 6:11.Ọ bụrụ na anyị ana-emeri ọnwụnwa ndị na-abịara anyị, ọ ga-eme ka anyị mụtakwuo ịna-atachi obi8Ihe Jems kwuru mere ka anyị mata uru ịtachi obi bara. Ọ sịrị: Gụọnụ ya nihe ọṅụ, ụmụnna m, mgbe unu zutere ọnwụnwa dị iche iche, ebe unu maara na okwukwe unu nke a nwalere anwale otú a na-arụpụta ntachi obi. Ma ka ntachi obi rụzuo ọrụ ya, ka unu wee zuo ezu, gbasiekwa ike nụzọ niile, nenweghị ihe ọ bụla kọrọ unu. Jems 1:2-4 Jems kwuru na ahụ ekwesịghị ịna-agbakasị Ndị Kraịst ma ọnwụnwa bịara ha, kama, ha kwesịrị ịna-aṅụrị ọṅụ nihi na ọ ga-enyere ha aka ịna-atachi obi. Ọ bụ otú ahụ ka i si ele ọnwụnwa anya? Ọ bụrụ otú ahụ, ihe a Jems kwuru gosiri na ịtachi obi nọnwụnwa ga-eme ka àgwà anyị kakwuo mma, meekwa ka ihe anyị na-adị Chineke mma. Ọ bụrụ na anyị ana-emeri ọnwụnwa ndị na-abịara anyị, ọ ga-eme ka anyị mụtakwuo ịna-atachi obi. Ntachi obi ga-emekwa ka anyị nwee àgwà ndị ọzọ anyị kwesịrị inwe.9Obi na-atọ Jehova ụtọ na anyị na-atachi obi. Ọ ga-enyekwa anyị ndụ ebighị ebi maka ya. Jems kwukwara, sị: Obi ụtọ na-adịrị onye na-atachi obi nọnwụnwa, nihi na mgbe a nwapụtara ya, ọ ga-anata okpueze bụ ndụ, nke Jehova kwere nkwa inye ndị hụrụ ya nanya. Jems 1:12 Neziokwu, ọ bụ maka ndụ ebighị ebi ahụ Jehova ga-enye anyị mere anyị ji na-atachi obi. Ọ bụrụ na anyị anaghị atachi obi, anyị ga-akwụsị ife Chineke. Ọ bụrụkwa na ọnwụnwa abịara anyị, anyị adaa, ọ ga-eme ka anyị pụọ nọgbakọ. Ọ bụrụ na anyị anaghị atachi obi, anyị agaghịzi enwe mmụọ nsọ Jehova. Ma anyị enweghị mmụọ nsọ, anyị agaghị na-akpa àgwà e ji mara ndị nwere mmụọ nsọ Chineke.10Ọ bụrụ na anyị bụ Ndị Kraịst ka chọrọ ịna-atachi obi noge a tara akpụ, anyị kwesịrị ile ahụhụ anyị na-ata anya otú kwesịrị ekwesị. Cheta na Jems sịrị: Gụọnụ ya nihe ọṅụ. Nke a nwere ike ọ gaghị adịcha mfe mgbe mmadụ na-ata ahụhụ ma ọ bụ mgbe o nwere ihe na-echegbu ya. Ma, cheta na ọ gbasara ndụ anyị ga-adị nọdịnihu. Ihe ndịozi mere mgbe a na-akpagbu ha ga-enyere anyị aka ịma otú anyị nwere ike isi na-aṅụrị ọṅụ mgbe anyị na-ata ahụhụ. E dere ihe ahụ ha mere nỌrụ Ndịozi. Ebe ahụ sịrị: Ha kpọkwara ndịozi ahụ, pịa ha ihe, ma nye ha iwu ka ha kwụsị ikwu okwu naha Jizọs, wee hapụ ha ka ha laa. Ya mere, ha si nihu Sanhedrin ahụ pụọ, na-aṅụrị ọṅụ nihi na a gụwo ha ná ndị ruru eru ịbụ ndị a ga-emenye ihere nihi aha ya. Ọrụ 5:40, 41 Ndịozi ahụ ghọtara na ahụhụ ha na-ata gosiri na ha na-edebe iwu Jizọs nyere ha, gosikwa na ihe ha dị Jehova mma. Mgbe ọtụtụ afọ gachara, Pita kwuru uru ahụhụ ahụ ha tara nihi ezi omume bara. O kwuru ya nakwụkwọ ozi mbụ o dere nike mmụọ nsọ.1 Pita 4:12-16.11Ihe ọzọ ga-enyere anyị aka ịtachi obi bụ ihe Pọl na Saịlas mere mgbe ha na-ata ahụhụ. Mgbe ha na-eje ozi ala ọzọ na Filipaị, e jidere ha ma bo ha ebubo na ha na-enye obodo Filipaị nsogbu, na-ekwusakwa omenala ndị iwu na-akwadoghị. Nihi ya, e tiri ha ezigbo ihe, merụọ ha ahụ, ma tụba ha nụlọ mkpọrọ neteghị ha ọgwụ nọnyá ndị dị ha nahụ. Baịbụl kwuru na mgbe ha nọ nụlọ mkpọrọ ahụ, nihe dị ka netiti abalị, Pọl na Saịlas nọ na-ekpe ekpere ma jiri abụ na-eto Chineke; ndị mkpọrọ nọkwa na-anụ olu ha. Ọrụ 16:16-25Pọl na Saịlas ghọtara na ahụhụ ha na-ata nihi Kraịst gosiri na ha bụ ndị ohu Chineke ma nihu Chineke ma nihu mmadụ. Ha wekwaara ya ka otú ha ga-esi zikwuo ndị chọrọ ige ntị ozi ọma. Ozi ọma a ga-eme ka a zọpụta ndị ọzọ. Nabalị ahụ, onye na-elekọta ụlọ mkpọrọ ahụ na ezinụlọ ya gere ntị nozi ọma Pọl na Saịlas ziri ha ma ghọọ ndị na-eso ụzọ Jizọs. Ọrụ 16:26-34 Pọl na Saịlas tụkwasịrị Jehova obi. Obi sikwara ha ike na Chineke ga-enye ha ike ha ga-eji die ahụhụ ha na-ata. Chineke mekwaara ha otú ahụ.12Noge anyị a kwa, Jehova enyela anyị ihe niile ga-enyere anyị aka ịtachi obi nọnwụnwa. Ọ chọrọ ka anyị na-atachi obi. O nyere anyị Okwu ya, nke na-enyere anyị aka ịmata nzube ya. Okwu ya a na-eme ka okwukwe anyị na-esikwu ike. Anyị na ụmụnna anyị na-akpachi anya, na-ejekwara Chineke ozi dị nsọ. Anyị na-ekpegakwara Jehova ekpere. Ekpere a na-eme ka anyị na ya dịkwuo ná mma. Ọ na-ege anyị ntị mgbe anyị na-eto ya. Ọ na-egekwa anyị ntị mgbe anyị na-arịọsi ya arịrịọ ike ka o nyere anyị aka ka anyị ghara imebi iwu ya. Fil. 4:13 Ihe ọzọ anyị ga-eme ka anyị na-atachi obi bụ ịna-atụgharị uche nihe Chineke kwere anyị ná nkwa.Mat. 24:13;Hib. 6:18;Mkpu. 21:1-4.OTÚ ANYỊ GA-ESI NA-ATACHI OBI NỌNWỤNWA13Ọnwụnwa ndị na-abịara anyị taa yiri ndị bịaara ndị na-eso ụzọ Jizọs Kraịst noge mbụ. Noge anyị a, ndị a gwara ihe na-abụghị eziokwu banyere anyị na-arụsa anyị arụrụala, na-emebikwa aha ọma anyị. Ndị bu okpukpe ha nisi na-emekarị ka a na-emegide anyị. Ọ bụkwa otú ọ dị noge ndịozi. Ihe kpatara ya bụ na anyị na-eji Okwu Chineke agba ozizi ụgha ha na omume ọjọọ ha nanwụ. Ọrụ 17:5-9,13 Mgbe ụfọdụ, anyị na-eji iwu gọọmenti enweta ihe ndị ruuru anyị, ya emee ka a kwụsị inye anyị nsogbu. Ọrụ 22:25;25:11Ma, ndị ọchịchị ụfọdụ amachibidola ozi ọma anyị na-ekwusa iwu ka anyị gharazie ikwusa ya. Ọma 2:1-3 Ọ bụrụ na ụdị ihe a emee, anyị na-akata obi mee ka ndịozi Jizọs, bụ ndị sịrị: Anyị aghaghị irubere Chineke isi dị ka onye na-achị achị karịa mmadụ.Ọrụ 5:29.14Nebe niile nụwa taa, ndị mmadụ na-ahụkwu mba ha nanya. Nke a na-eme ka a na-enyekwu anyị nsogbu ka anyị kwụsị ikwusa ozi ọma Chineke sịrị anyị na-ekwusa. Anyị ghọtara aka ná ntị a dọrọ anyị náMkpughe 14:9-12gbasara ife anụ ọhịa ahụ na onyinyo ya. Anyị ghọtakwara ihe okwu a Jọn kwuru pụtara. Ọ sịrị: Ebe a ka a chọrọ ntachi obi naka ndị nsọ, bụ ndị na-edebe ihe Chineke nyere niwu ma na-agbaso okwukwe Jizọs.15Ihe ndị dị ka agha, mkpagbu kpụ ọkụ nọnụ ma ọ bụ ndị ọchịchị ịmachibido anyị iwu nwere ike ime ka o siere gị ike ife Chineke otú ị na-esi efe ya. O nwere ike ọ gaghị adịkwa mfe ọgbakọ unu ịna-ezukọ amụ ihe. Ọgbakọ nwekwara ike ha agaghị na-enweta ozi naka alaka ụlọ ọrụ ma ọ bụ na-ezigara alaka ụlọ ọrụ ozi. O nwere ike ndị nlekọta sekit agaghịzi na-eleta ọgbakọ. O nwekwara ike unu agaghị na-enweta akwụkwọ ọ bụla. Ọ bụrụ na otu nime ihe ndị a emee, olee ihe i kwesịrị ime?16Ihe i kwesịrị ime bụ ịgba mbọ mee ihe ọ bụla i nwere ike imeli mgbe ahụ. I kwesịrị ịna-amụchi ihe anya. Unu nwere ike ịdị ole na ole na-enwe ọmụmụ ihe nụlọ ụmụnna. Unu nwekwara ike iji akwụkwọ ndị anyị mụrụla amụ na Baịbụl na-enwe ọmụmụ ihe. Echegbula onwe gị noge ahụ. Òtù Na-achị Isi ga-agwa ụmụnna ụfọdụ ihe ndị a ga-eme.17Ọ bụrụgodị na e nweghị nwanna ọ bụla gị na ya nọ, buru nobi na Jehova na Ọkpara ya Jizọs Kraịst nọnyeere gị. Ekwela ka olileanya i nwere nyụọ ka ọkụ. Jehova ka ga na-anụ ekpere gị. Ọ ga-ejikwa mmụọ ya mee ka okwukwe gị sikwuoike. Na-arịọ ya ka o mee ka ị mara ihe ị ga-eme. Echefula na ị bụ Onyeàmà Jehova na onye na-eso ụzọ Jizọs. Nihi ya, na-eji ohere ọ bụla dapụtaranụ ezi ozi ọma. Jehova ga-agọzi mbọ niile ị na-agba. Noge na-adịghị anya, ndị mmadụ nwekwara ike iso gị fewe ya.Ọrụ 4:13-31;5:27-42;Fil. 1:27-30;4:6, 7;2 Tim. 4:16-18.18Ọ bụrụkwanụ na e yiri gị egwu ọnwụ, otú ahụ e yiri ndịozi Jizọs na ndị ọzọ, tụkwasị Chineke obi, bụ onye na-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ. 2 Kọr. 1:8-10 Okwukwe i nwere na Chineke ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ ga-eme ka ị tachie obi nagbanyeghị otú ọ bụla e nwere ike isi megide gị. Luk 21:19 Jizọs Kraịst tachiri obi mgbe a na-anwa ya. Ọ ma na ime otú ahụ ga-eme ka okwukwe ndị ọzọ sikwuo ike, ha atachiekwa obi. Ọ bụrụ na ị tachie obi, ọ ga-eme ka okwukwe ụmụnna gị sikwuo ike, ha atachiekwa obi.Jọn 16:33;Hib. 12:2, 3;1 Pita 2:21.19E wezụga mkpagbu a na-akpagbu anyị, e nwekwara nsogbu ndị ọzọ tara akpụ anyị kwesịkwara ịtachi obi na ha. Dị ka ihe atụ, ike ije ozi ọma na-agwụ ụfọdụ ụmụnna anyị nihi na ndị bi nókèala ha anaghị ege ntị nozi ọma. E nwekwara ụmụnna anyị ndị ha na ọrịa na ezughị okè ha na-alụ. Pọl onyeozi nwekwara nsogbu ndị ọ tachiri obi na ha. Nsogbu ndị ahụ mere ka o siere ya ike mgbe ụfọdụ ikwusa ozi ọma. 2 Kọr. 12:7 Onye ọzọ bụ Onye Kraịst si Filipaị aha ya bụ Epafrọdaịtọs. Ọ dara mbà nobi nihi na ndị enyi ya nụrụ na ọ dara ọrịa. Fil. 2:25-27 Ezughị okè anyị ma ọ bụ nke ndị ọzọ nwere ike ịkpatara anyị nsogbu ga-eme ka o siere anyị ike ịtachi obi. Anyị na ụmụnna anyị ma ọ bụkwanụ ndị ezinụlọ anyị nwedịrị ike inwe nghọtahie nihi na otú ha si eme ihe dị iche notú anyị si eme. Ihe ga-enyere anyị aka idi ụdị ihe a bụ ime ihe Baịbụl kwuru.Ezik. 2:3-5;1 Kọr. 9:27;13:8;Kọl. 3:12-14;1 Pita 4:8.ANYỊ KPEBISIRI IKE ỊNA-EFE JEHOVA20Anyị kwesịrị isosi Jizọs Kraịst ike nihi na ọ bụ ya ka Jehova mere Onyeisi ọgbakọ Ndị Kraịst. Kọl. 2:18, 19 Anyị kwesịkwara ịna-erubere ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche na ndị okenye, isi. Hib. 13:7,17 Ọ bụrụ na anyị ana-eme ihe Jehova na-agwa anyị ná nzukọ ya, ma na-akwado ndị Jehova ji na-elekọta nzukọ a, anyị ga-abụ ndị a haziri ime uche Jehova. Anyị kwesịrị ịna-ekpe ekpere mgbe niile. Cheta na ịnọ nụlọ mkpọrọ ma ọ bụ ịkpọchi anyị nebe mmadụ na-anọghị agaghị emeli ka Nna anyị nke eluigwe ghara ịnụ ekpere anyị, ọ gaghịkwa eme ka anyị na ụmụnna anyị ghara ịdị notu.21Ka anyị kpebisie ike ịna-atachi obi na ịna-eme ihe niile anyị nwere ike ime iji kwusaa ozi ọma Jizọs Kraịst gwara ndị na-eso ụzọ ya mgbe a kpọlitechara ya nọnwụ ka ha na-ekwusa. Ọ sịrị ha: Ya mere, gaanụ mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ m. Na-eme ha baptizim naha nke Nna na nke Ọkpara na nke mmụọ nsọ. Na-ezi ha ka ha debe ihe niile m nyere unu niwu. Ma, lee! m nọnyeere unu ụbọchị niile ruo ọgwụgwụ usoro ihe a. Mat. 28:19, 20 Dị ka Jizọs, ka anyị gbalịa na-atachi obi ma na-echeta ihe ọma Alaeze Chineke ga-emere anyị na olileanya anyị nwere ịdị ndụ ebighị ebi. Hib. 12:2 Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst merela baptizim, anyị na-emezu amụma a Jizọs buru banyere ọgwụgwụ usoro ihe a. Ọ sịrị: A ga-ekwusakwa ozi ọma nke a nke alaeze nelu ụwa dum mmadụ bi ka ọ bụrụ àmà nye mba niile; mgbe ahụkwa ka ọgwụgwụ ga-abịa. Mat. 24:3,14 Ọ bụrụ na anyị ejiri obi anyị niile na-ekwusa ozi ọma a noge a, anyị ga-adị ndụ ebighị ebi nụwa ọhụrụ Jehova kwere anyị ná nkwa.Isiokwu Ndị ỌzọEbe ị bụ nne ma ọ bụ nna, o doro anya na ị chọrọ inyere ụmụ gị aka ka ha hụ Jehova nanya ma nyefee ya onwe ha. Olee otú ị ga-esi nyere ha aka ka ha mee baptizim? Olee mgbe ha ga-eru eru ime baptizim? Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ ya. Mat. 28:19 Ihe a Jizọs kwuru gosiri na mmadụ ga-ebu ụzọ bụrụ onye na-eso ụzọ Kraịst tupu e mee ya baptizim. Nke a pụtara na onye ahụ ga-aghọta ihe Kraịst kụziri, kwere na ha, ma na-eme ha eme. Nwatakịrị ga-emelikwa ihe ndị a.Na-akpa àgwà ọma ka ụmụ gị nwee ike ịmụta ịna-akpa àgwà ọma. Na-akụzikwara ha okwu Jehova otú ọ ga-eru ha nobi. Diut. 6:6-9 Ụzọ ụfọdụ ị ga-esi eme ya bụ iji akwụkwọGịnị Ka Baịbụl Na-akụziri Anyị?na akwụkwọNọrọnụ nỊhụya Chinekekụziere ha ihe ndị na-ataghị akpụ Baịbụl na-akụzi, jirikwa akwụkwọ ndị a nyere ha aka ka ha na-echebara ụkpụrụ ndị dị na Baịbụl echiche. Nyere ụmụ gị aka ka ha nwee ike ịkọwara ndị ọzọ ihe ha na-amụta na Baịbụl. 1 Pita 3:15 Ihe ga-enyere ha aka ka ha nwee ike ruo eruo ime baptizim bụ ihe ndị ha mụtara naka gị, ume ị na-agba ha, na ihe ndị ha mụtara mgbe ha na-amụ ihe nonwe ha. Ihe ndị ọzọ bụ ihe ndị ha mụtara nọmụmụ ihe, na iso ndị na-akpa àgwà ọma na-akpa. Nyere ụmụ gị aka ka ha nwee ihe ndị ha ga-achọ ime nozi Jehova.Ilu 20:11kwuru, sị: Nwatakịrị na-esi nomume ya eme ka a mata onye ọ bụ, ma ihe ọ na-eme ọ dị ọcha, ziekwa ezi.Olee ihe ụfọdụ ga-egosi na nwa gị abụrụla onye na-eso ụzọ Jizọs, ruokwa eruo ime baptizim?Nwatakịrị chọrọ ime baptizim kwesịrị ịna-erubere ndị mụrụ ya isi. Kọl. 3:20 Baịbụl kwuru banyere Jizọs mgbe ọ dị afọ iri na abụọ na ọ nọ na-edo onwe ya nokpuru ndị mụrụ ya. Luk 2:51 Atụla anya na nwa gị ga-emetacha ihe niile. Ma, nwa chọrọ ka e mee ya baptizim kwesịrị ịbụ onye a ma na ọ na-erubere ndị mụrụ ya isi otú Jizọs mere.O kwesịkwara igosi na o nwere mmasị ịmụ Baịbụl. Luk 2:46 Nwa gị ọ na-achọ ịga ọmụmụ ihe na ịza ajụjụ nọmụmụ ihe? Ọma 122:1 Ọ na-agụchi Baịbụl anya ma na-amụchi ihe anya?Mat. 4:4.Nwatakịrị chọrọ ime baptizim ga-agbalị ibu ụzọ na-achọ Alaeze Chineke. Mat. 6:33 Ebe ọ bụ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim, ọ gaghị abụ onye a na-echetara echetara gaa ozi ọma, na onye bụ o ruo nọnụ ụzọ mmadụ, ya alawa azụ. O kwesịrị ịbụ onye na-esi ụzọ dị iche iche anyị si ekwusa ozi ọma ezi ndị mmadụ ozi ọma. Ihere ekwesịghị ịna-eme ya ịgwa ndị nkụzi ya na ụmụ akwụkwọ ibe ya na ya bụ Onyeàmà Jehova. Ọ na-ejikwa ihe omume e nyere ya nọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ kpọrọ ihe.Ihe ọzọ bụ na ọ ga-agbalị zere mkpakọrịta ọjọọ ka ọ ghara isi otú ahụ kpawa àgwà ọjọọ. Ilu 13:20;1 Kọr. 15:33 Ihe ndị ga-egosi na ọ na-ezere mkpakọrịta ọjọọ bụ ụdị egwú ọ na-ege, ụdị fim ọ na-ele, ụdị egwuregwu vidio ọ na-egwu, na ụdị ebe ọ na-aga nỊntanet.Ọtụtụ ụmụaka emeela ihe ndị mụrụ ha kụziiri ha ma kpebie na ha ga-efe Jehova, e meekwa ha baptizim mgbe ha ka na-eto eto. Ka Jehova gọzie gị ka ị na-agbalị inyere ụmụ gị aka ka ha mee baptizim, bụ ihe dị ezigbo mkpa nadịm ná mma ha na Jehova.Ihe A Chọrọ Ka Onye Nkwusa A Na-emebeghị Baptizim Mee:Obi kwesịrị ịtọ gị ụtọ na ị bụ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim. Mbọ ị gbara bụrụ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim dị mma. Okwu Chineke ị na-amụ emeela ka ị mara onye Chineke bụ, meekwa ka i nwee okwukwe na ọ ga-emezu nkwa ndị o kwere.Jọn 17:3;Hib. 11:6.O nwere ike ịbụ na ị na-agabu chọọchị tupu gị na Ndịàmà Jehova amụwa Baịbụl, ma ọ bụkwanụ ya abụrụ na e nweghị nke ọ bụla ị gatụrụla. O nwekwara ike ịbụ na e nwere ihe ọzọ Baịbụl na-akwadoghị ị na-eme noge ahụ. Ma ugbu a, okwukwe i nwere emeela ka i chegharịa. Nke a pụtara na ị kwaala ụta maka ihe ndị i mehiere noge gara aga. I chigharịakwala, ya bụ, ị hapụla ihe ọjọọ ị na-eme, kpebisizie ike ịna-eme ihe dị Chineke mma.Ọrụ 3:19.Ma, o nwere ike ịbụ na ị malitere noge ị bụ nwa ọhụrụ mara ihe odide ndị ahụ dị nsọ, dị ka Timoti. Nke a mekwara ka ị ghara ịna-eme ihe Onye Kraịst na-ekwesịghị ime, meekwa ka ị ghara ime mmehie dị oké njọ. 2 Tim. 3:15 Ị mụtakwala otú ị ga-esi jụ ime ihe ọjọọ ndị ọgbọ gị ma ọ bụ ndị ọzọ na-agwa gị ka i mee. I gosikwala na i nwere okwukwe na Chineke. Otú i si mee ya bụ na ị na-akwado ihe ndị a na-eme ná nzukọ Jehova ma na-akọrọ ndị ọzọ ihe ndị ị na-amụta. Ị mụtakwala otú e si ezi ozi ọma. Ugbu a ị bụ onye nkwusa a na-emebeghị baptizim, i kpebiela ijere Jehova ozi.Ma ì bidoro mgbe ị bụ nwata mara onye Jehova bụ ma ọ bụ mgbe i torola eto, o nwere ike ịbụ na ịna-echezi otú ị ga-esi mee ihe abụọ ọzọ dị mkpa, ya bụ, inyefe Jehovaonwe gị na ime baptizim. Otú ị ga-esi enyefe ya onwe gị bụ ịgwa ya nekpere na ị ga na-efe naanị ya ruo mgbe ebighị ebi. Mat. 16:24 Iji gosi na i nyefeela Jehova onwe gị, a ga-eme gị baptizim. Mat. 28:19, 20 Otú a i si nyefee Jehova onwe gị na baptizim a ga-eme gị ga-eme ka ị bụrụ onye na-ejere Jehova Chineke ozi. O nweghị ihe a ga-eji tụnyere ya.Ihe ndị ị mụtara na Baịbụl emeela ka ị mata na ọnwụnwa dị iche iche nwere ike ịbịara gị. Cheta na obere oge e mechara Jizọs baptizim, mmụọ nsọ duuru ya banye nala ịkpa ka Ekwensu nwaa ya ọnwụnwa. Mat. 4:1 E mechaa gị baptizim, gị abụrụ onye na-eso ụzọ Kraịst, i kwesịrị ịtụ anya na ọnwụnwa ka ga-abịara gị. Jọn 15:20 Ha ga-abịakwa nụdị dị iche iche. Ndị ezinụlọ unu nwere ike ịna-emegide gị. Mat. 10:36 Ụmụ akwụkwọ ibe gị, ndị ọrụ ibe gị, na ndị enyi gị mbụ nwekwara ike ịna-akwa gị emo. Ya dị otú ahụ, na-echeta ihe Jizọs kwuru naMak 10:29, 30. Ọ sịrị: Nezie, ana m asị unu, ọ dịghị onye hapụrụ ụlọ ma ọ bụ ụmụnne ndị ikom ma ọ bụ ụmụnne ndị inyom ma ọ bụ nne ma ọ bụ nna ma ọ bụ ụmụ ma ọ bụ ubi nihi m nakwa nihi ozi ọma ahụ, nke na-agaghị enweta ugbu a, nime oge a, okpukpu otu narị ụlọ na ụmụnne ndị ikom na ụmụnne ndị inyom na nne na ụmụ na ubi, tinyere mkpagbu, nwetakwa ndụ ebighị ebi nusoro ihe na-abịanụ. Nihi ya, gbalịsie ike ka gị na Jehova na-adị ná mma, na-emekwa ihe ndị ọ chọrọ ka anyị na-eme.Ị chọọ ime baptizim, gwa ndị okenye ọgbakọ unu. Gị na ha ga-atụle ajụjụ ndị dị na peeji ndị na-esonụ ka ha mara ma ì ruru eru ime baptizim. I nwere ike ịna-atụle ha mgbe ị na-amụ ihe.Mgbe ị na-akwadebe ajụjụ ndị ahụ gị na ndị okenye ga-atụle, wepụta oge gụọ amaokwu Baịbụl ndị e depụtara ebe ahụ ma tụgharịa uche na ha. Ụfọdụ nime ha ekwughị ihe niile banyere ajụjụ a jụrụ. Ma, ha ga-enyere gị aka ịma ebe azịza ajụjụ ndị ahụ dị na Baịbụl. Ọ bụrụ na o nwere ajụjụ ị na-amaghị azịza ya, i nwere ike iji Baịbụl na akwụkwọ ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche, bipụtara mee nchọnchọ. Mat. 24:45 I nwere ike idetu ihe ị ga-aza nakwụkwọ a ma ọ bụ nebe ọzọ. I nwekwara ike mepee akwụkwọ a emepe ma jiri ya na ihe ahụ i deturu na-aza ajụjụ ndị okenye na-ajụ gị. Ọ bụrụ na e nwere ajụjụ ị na-aghọtaghị, gwa onye na-amụrụ gị ihe ka o nyere gị aka ma ọ bụ gị agwa ndị okenye.Mgbe ị na-aza ajụjụ ndị ahụ nihu ndị okenye, echela na i kwesịrị ime ka azịza gị too ogologo ma ọ bụ sie ike nghọta. Ihe a chọrọ bụ azịza dị mfe i si nala ala obi gị zaa. Mgbe ị na-aza ọtụtụ nime ajụjụ ndị ahụ, kwuo otu amaokwu Baịbụl ma ọ bụ abụọ i si nweta ihe ị na-aza, iji gosi na ihe ị na-aza si na Baịbụl.Ọ bụrụ na ị machaghị ihe ndị na-ataghị akpụ Baịbụl na-akụzi, ndị okenye ga-eme ndokwa ka e nyere gị aka. Nke a ga-eme ka ị ghọta ihe Baịbụl na-akụzi ma si nala ala obi gị kwuo ha. Ka oge na-aga, ị ga-eru eru ime baptizim.Ihe ndị okenye kwesịrị ime:E depụtara otú unu ga-esi eme ntụleghachi unu na ndị chọrọ ime baptizim ga-eme napeeji nke 211 ruo 214.Nkebi nke Mbụ Ihe Ndị Na-ataghị Akpụ Baịbụl Na-akụziỌmụmụ ihe gị na Ndịàmà Jehova emeela ka ị mara eziokwu dị na Baịbụl. Ihe ndị ị mụtara emeekwala ka gị na Chineke dịrị ná mma. O meela ka i nwee olileanya na Chineke ga-agọzi gị, gị adị ndụ ebighị ebi na paradaịs mgbe Alaeze ya ga na-achị ụwa. O meekwala ka obi sikwuo gị ike na Okwu Chineke bụ eziokwu. Ọmụmụ ihe Ndị Kraịst ị na-aga abaarala gị ezigbo uru. Ị ghọtakwala ụzọ Jehova si emeso ndị ya ihe taa.Zek. 8:23.Ebe ọ bụ na ị chọrọ ime baptizim, ọ ga-abara gị uru ma gị na ndị okenye tụlee ihe ndị na-ataghị akpụ Baịbụl na-akụzi. Hib. 6:1-3 Ka Jehova gọzie mbọ ị na-agba ịmata onye ọ bụ. Ka o nyekwa gị ndụ ebighị ebi ahụ o kwere anyị ná nkwa.Jọn 17:3.1. Ònye bụ ezi Chineke?Ị makwaara nke ọma taa, chetakwa na Jehova bụ ezi Chineke neluigwe nakwa nụwa. E nweghị ọzọ.Diut. 4:39.Ọ bụ ezie na e nwere ndị a na-akpọ chi, ma ọ bụ neluigwe ma ọ bụ nụwa, dị nnọọ ka e nwere ọtụtụ chi na ọtụtụ ndị nwe mmadụ, nebe anyị nọ, otu Chineke dị, bụ Nna, onye ihe niile si naka ya dịrị, anyị onwe anyị dịkwaara ya; otu Onyenwe anyị dịkwa, bụ Jizọs Kraịst, onye e si naka ya mee ka ihe niile dịrị, anyị onwe anyị sikwa naka ya.1 Kọr. 8:5, 6.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ọma 83:18;Aịza. 43:10-12.2. Gịnị bụ ụfọdụ nime àgwà ndị bụ isi Jehova nwere?Chineke bụịhụya.1 Jọn 4:8.Oké Nkume ahụ, ihe zuru okè ka ọrụ ya bụ, nihi na ụzọ ya niile bụikpe ziri ezi.Chineke nke kwesịrị ntụkwasị obi, onye ikpe na-ezighị ezi na-adịghị nebe ọ nọ; onye ezi omume na onye ziri ezi ka ọ bụ.Diut. 32:4.Lee otú ngọzi naamamihena ihe ọmụma nke Chineke si dị omimi! Lee otú a na-apụghị ịchọpụtacha ikpe ya, na otú a na-apụghị ịchọpụtacha ụzọ ya!Rom 11:33.Ewoo, Ọkaakaa Onyenwe anyị Jehova! Lee, ọ bụ gị jiikeukwu gị na ogwe aka ị gbatịrị agbatị kee eluigwe na ụwa. Ihe a dum anyịghị gị.Jere. 32:17.3. Olee ihe Baịbụl kwuru ga-enyere anyị aka ịmata ikike ụfọdụ Jehova nwere?Jehova bụ Onyeikpe anyị, Jehova bụ Onye na-enye anyị iwu, Jehova bụ Eze anyị; ya onwe ya ga-azọpụta anyị.Aịza. 33:22.Ị matabeghị, ka ọ bụ na ị nụbeghị? Jehova, bụ Onye kere nsọtụ niile nke ụwa, bụ Chineke ruo mgbe ebighị ebi. Ọ naghị ada mbà, ike anaghịkwa agwụ ya. Nghọta ya enweghị nchọpụta.Aịza. 40:28.4. Gịnị ka mmadụ ife naanị Jehova pụtara? Gịnịkwa mere anyị ji kwesị ife naanị ya?Jiri obi gị dum, jirikwa mkpụrụ obi gị dum, jirikwa uche gị dum, jirikwa ike gị dum hụ Jehova bụ Chineke gị nanya.Mak 12:30.Jizọs zara Setan, sị: E dere, sị, Ọ bụ Jehova Chineke gị ka ị na-aghaghị ife ofufe, ọ bụkwa naanị ya ka ị na-aghaghị ijere ozi dị nsọ.Luk 4:8.I kwesịrị ekwesị, Jehova, bụ Chineke anyị, ịnata otuto na nsọpụrụ na ike, nihi na ọ bụ gị kere ihe niile, ọ bụkwa nihi uche gị ka ha ji dịrị, ọ bụkwa ya mere e ji kee ha.Mkpu. 4:11.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ọpụ. 20:4, 5;Ọrụ 17:28.5. Olee otú anyị kwesịrị isi were aha Chineke?Chineke m bụ Eze, m ga-eto gị, m ga-agọzi aha gị ruo mgbe ebighị ebi, ọbụna ruo mgbe niile ebighị ebi. M ga-agọzi gị ogologo ụbọchị dum, m ga-etokwa aha gị ruo mgbe ebighị ebi, ọbụna ruo mgbe niile ebighị ebi.Ọma 145:1, 2.Ya mere, kpeenụ ekpere otú a: Nna anyị nke bi neluigwe, ka e doo aha gị nsọ.Mat. 6:9.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:Ọpụ. 20:7.6. Gịnị mere anyị ji kwesị ịna-akpọ aha Chineke mgbe anyị na-efe ya?Simiọn kọrọ nke ọma otú Chineke si chee ihu ya nebe ndị mba ọzọ nọ na nke mbụ ya, isi netiti ha wepụtara aha ya otu ndị.Ọrụ 15:14.Onye ọ bụla nke na-akpọku aha Jehova ka a ga-azọpụta.Rom 10:13.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ọma 91:14;Joel 2:32.7. Olee otú Jehova Chineke ga-esi doo aha ya nsọ? Oleekwa ihe anyị ga-eme ka e doo aha Chineke nsọ?M ga-eme onwe m ka m dị ukwuu, dookwa onwe m nsọ, meekwa ka a mara m nanya ọtụtụ mba; ha ga-amarakwa na mụ onwe m bụ Jehova.Ezik. 38:23.Biko, ka ihere mee ha, ka obi gharakwa iru ha ala mgbe ọ bụla, ka e mechuo ha ihu, ka ha laakwa niyi; ka ndị mmadụ wee mara na gị onwe gị, onye aha gị bụ Jehova, ọ bụ naanị gị bụ Onye Kasị Elu nụwa niile.Ọma 83:17, 18.Mara ihe, nwa m, wee mee ka obi m ṅụrịa, ka m wee zaa onye na-akwa m emo okwu.Ilu 27:11.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ezik. 36:16-18;1 Pita 2:12.8. Gịnị mere ọ dịghị mma ime ihe oyiyi Chineke ma ọ bụ jiri ihe oyiyi na-efe ya?Emerela onwe gị ihe oyiyi a pịrị apị, ọdịdị ọ bụla nke yiri ihe ọ bụla dị neluigwe ma ọ bụ nke dị nelu ụwa ma ọ bụ nke dị na mmiri nokpuru ụwa. Akpọrọla ha isiala, ekwekwala ka e duba gị nife ha ofufe, nihi na mụ onwe m bụ Jehova Chineke gị bụ Chineke nke chọrọ ofufe a na-ekewaghị ekewa.Diut. 5:8, 9.Abụ m Jehova. Ọ bụ ya bụ aha m; agaghị m enye onye ọzọ nsọpụrụ m, agaghịkwa m enye ihe oyiyi a pịrị apị otuto m.Aịza. 42:8.Chineke bụ Mmụọ, ndị na-efe ya ofufe ga-efe ya ofufe nime mmụọ na neziokwu.Jọn 4:24.Anyị na-eje ije nokwukwe, ọ bụghị nihe anya na-ahụ.2 Kọr. 5:7.9. Gịnị ka mmadụ inyefe Jehova onwe ya pụtara? Ì nyefeela Jehova onwe gị nekpere?Lee! Abịawo m ime uche gị, Chineke. . . . Lee! Abịawo m ime uche gị.Hib. 10:7,9.Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Ọ bụrụ na onye ọ bụla chọrọ iso m nazụ, ya jụ onwe ya ma bulie osisi ịta ahụhụ ya, na-eso m mgbe niile.Mat. 16:24.10. Ònye bụ Jizọs Kraịst?Saịmọn Pita zara, sị: Ị bụ Kraịst, Ọkpara nke Chineke dị ndụ.Mat. 16:16.Ọ bụ onyinyo nke Chineke a na-apụghị ịhụ anya, onye e bu ụzọ mụọ nime ihe niile e kere eke; nihi na e si naka ya kee ihe ndị ọzọ niile neluigwe na nelu ụwa, ihe ndị a pụrụ ịhụ anya na ihe ndị a na-apụghị ịhụ anya, nagbanyeghị ma ọ bụ ocheeze ma ọ bụ ịbụisi ma ọ bụ ọchịchị ma ọ bụ ikike. E kere ihe ndị ọzọ niile site naka ya nakwa maka ya.Kọl. 1:15, 16.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Jọn 1:1, 2,14;Ọrụ 2:36.11. Jizọs na Jehova Chineke ha hà? Olee ikike Jehova nyere ya?M na-alakwuru Nna m, nihi na Nna m ka m ukwuu.Jọn 14:28.Nweenụ ụdị echiche a nime onwe unu bụ nke Kraịst Jizọs nwekwara, onye dịrị nụdị Chineke, ma o cheghị echiche ịnara ọkwá nike, ya bụ, ka ọ hara ka Chineke. Ee e, kama o mere onwe ya ihe efu ma were ọdịdị onye ohu, wee dịrị noyiyi mmadụ. Mgbe ọ hụrụ onwe ya nụdị mmadụ, o wedara onwe ya ala wee rube isi ruo ọnwụ, ee, ọnwụ nosisi ịta ahụhụ. Nihi nke a, Chineke buliri ya elu ka ọ nọrọ nọkwá ka elu, o jikwa obiọma nye ya aha dị elu karịa aha ọ bụla ọzọ, ka ikpere ọ bụla wee gbuo nala naha Jizọs, ma nke ndị nọ neluigwe ma nke ndị nọ nelu ụwa ma nke ndị nọ nokpuru ala, ka ire ọ bụla wee kwupụtakwa na Jizọs Kraịst bụ Onyenwe anyị iji wetara Chineke bụ Nna otuto.Fil. 2:5-11.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Dan. 7:13, 14;Jọn 14:10, 11;1 Kọr. 11:3.12. Gịnị mere Jizọs ji bịa nụwa?Nwa nke mmadụ bịara, ọ bụghị ka e jeere ya ozi, kama ka o jee ozi, ka o nyekwa mkpụrụ obi ya ka ọ bụrụ ihe mgbapụta nọnọdụ ọtụtụ mmadụ.Mat. 20:28.Chineke hụrụ ụwa nanya nke ukwuu nke na o nyere Ọkpara ọ mụrụ naanị ya, ka e wee ghara ibibi onye ọ bụla nke nwere okwukwe na ya, kama ka o nwee ndụ ebighị ebi.Jọn 3:16.Ọ hụrụ Jizọs ka ọ na-abịakwute ya, o wee sị: Lee Nwa Atụrụ Chineke nke na-ewepụ mmehie nke ụwa.Jọn 1:29.Ọ bụkwa nihi nke a ka m ji bịa nụwa, ka m wee gbaara eziokwu àmà.Jọn 18:37.13. Gịnị mere ihe mgbapụta ahụ ji dị anyị mkpa? Olee uru ọ baara gị?E si naka ya jiri ihe mgbapụta tọhapụ anyị, site nọbara nke onye ahụ, ee, mgbaghara nke njehie anyị.Efe. 1:7.Ịhụya nke Kraịst nwere na-akpali anyị, nihi na ihe anyị kwubiri bụ na otu onye nwụrụ maka mmadụ niile; nihi ya, mmadụ niile nwụrụ; ọ nwụkwara maka mmadụ niile, ka ndị dị ndụ wee ghara ịdịrị onwe ha ndụ ọzọ, kama ka ha dịrị onye ahụ ndụ, bụ onye nwụrụ nihi ha, e wee kpọlite ya.2 Kọr. 5:14, 15.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Rom 3:23;1 Jọn 4:11.14. Gịnị bụ mmụọ nsọ? Gịnịkwa ka e jirila ya rụọ?Ike Chineke nke nọ nọrụ nọkwa na-erugharị nelu mmiri ahụ.Jen. 1:2.Ọ dịghị amụma Akwụkwọ Nsọ nke si ná nkọwa mmadụ pụta. Nihi na ọ dịghị mgbe e si nuche mmadụ buo amụma ọ bụla, kama ndị mmadụ kwuru ihe Chineke mere ka ha kwuo mgbe mmụọ nsọ na-edu ha.2 Pita 1:20, 21.Ha niile wee jupụta na mmụọ nsọ, malite ikwu okwu nasụsụ dị iche iche, dị nnọọ ka mmụọ nsọ nọ na-enye ha ike ikwu okwu.Ọrụ 2:4.15. Olee otú mmụọ nsọ si enyere anyị aka taa?Unu ga-anata ike mgbe mmụọ nsọ ga-adakwasị unu, unu ga-abụkwa ndị àmà m ma na Jeruselem ma na Judia dum nakwa na Sameria, ruokwa nebe kasị anya nụwa.Ọrụ 1:8.Na-elezinụ onwe unu na ìgwè atụrụ ahụ dum anya, nke mmụọ nsọ họpụtara unu ka unu bụrụ ndị na-elekọta ya, ka unu na-azụ ọgbakọ Chineke dị ka atụrụ.Ọrụ 20:28.Ọ bụ anyị ka Chineke kpugheere ha site na mmụọ ya, nihi na mmụọ ahụ na-enyocha ihe niile, ọbụna ihe ndị miri emi nke Chineke.1 Kọr. 2:10.Mkpụrụ nke mmụọ nsọ bụ ịhụya, ọṅụ, udo, ogologo ntachi obi, obiọma, ịdị mma, okwukwe, ịdị nwayọọ, njide onwe onye. Ọ dịghị iwu na-emegide ihe ndị dị otú a.Gal. 5:22, 23.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Mat. 10:19, 20;Jọn 14:26.16. Gịnị bụ Alaeze Chineke?Ma nụbọchị ndị eze ahụ, Chineke nke eluigwe ga-eme ka otu alaeze nke a na-agaghị ebibi ebibi malite ịchị. A gaghịkwa enyefe ndị ọ bụla ọzọ alaeze ahụ. Ọ ga-egwepịa alaeze ndị a niile, mee ka ha ghara ịdịkwa, ma ya onwe ya ga-adịru mgbe ebighị ebi.Dan. 2:44.Ka alaeze gị bịa. Ka uche gị meekwa nụwa, dị ka ọ na-eme neluigwe.Mat. 6:10.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Aịza. 9:7;Jọn 18:36.17. Olee ihe Alaeze Chineke ga-emere ụmụ mmadụ? Oleekwa otú ọ ga-eme ka ụwa dịrị?Ọ ga-ehichapụkwa anya mmiri niile nanya ha, ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ. Ihe mbụ niile agabigawo.Mkpu. 21:4.Nwa na-aṅụ ara ga-egwurikwa egwu nelu ọnụ ebe agwọ ubí nọ; nwatakịrị a kwụsịrị ara ga-atụkwasịkwa aka ya nọnụ ebe agwọ ọjọọ nọ. Ha agaghị emerụ ihe ọ bụla ahụ, ha agaghịkwa emebi ihe ọ bụla nugwu nsọ m dum.Aịza. 11:8, 9.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Aịza. 26:9;65:21, 22.18. Gịnị ka ibu ụzọ na-achọ Alaeze Chineke pụtara?Kwụsịnụ ịkpakọbara onwe unu akụ nụwa . . . Kama nke ahụ, na-akpakọbaranụ onwe unu akụ neluigwe . . . Ọ dịghị onye pụrụ ịbụ ohu nke nna ukwu abụọ . . . Unuapụghị ịbụ ndị ohu Chineke na nke Akụnụba. . . . Ya mere, unu echegbula onwe unu mgbe ọ bụla, sị, Gịnị ka anyị ga-eri? ma ọ bụ, Gịnị ka anyị ga-aṅụ? ma ọ bụ, Gịnị ka anyị ga-eyi? Nihi na ihe a niile bụ ihe ndị mba ọzọ na-achụsi ike.Mat. 6:19-32.Alaeze eluigwe dị ka akụ dị oké ọnụ ahịa nke e zoro nala, nke otu nwoke hụrụ wee zoo ya; nihi ọṅụ o nwere, ọ gara ree ihe ndị o nwere wee zụọ ala ahụ. Ọzọ, alaeze eluigwe dị ka onye ahịa nke na-achọ nkume pel ọma. Mgbe ọ hụrụ otu nkume pel dị nnọọ oké ọnụ ahịa, ọ lara ma ree ihe niile o nwere ozugbo wee zụọ ya.Mat. 13:44-46.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Mat. 16:24;19:27-29.19. Olee otú anyị si mara na anyị bi noge ikpeazụ nakwa na Alaeze Chineke achịwala neluigwe?Mgbe ọ nọ ọdụ nUgwu Oliv, ndị na-eso ụzọ ya bịakwutere ya naanị ha, sị ya: Gwa anyị, olee mgbe ihe ndị a ga-eme, gịnị ga-abụkwa ihe ịrịba ama nke ọnụnọ gị na nke ọgwụgwụ usoro ihe a?Mat. 24:3.Ma mara nke a, na noge ikpeazụ, a ga-enwe oge dị oké egwu, nke tara akpụ. Nihi na ndị mmadụ ga-abụ ndị hụrụ naanị onwe ha nanya, ndị hụrụ ego nanya, ndị na-anya isi, ndị mpako, ndị nkwulu, ndị na-enupụrụ ndị mụrụ ha isi, ndị na-enweghị ekele, ndị na-adịghị eguzosi ike nihe, ndị na-enweghị obi mmadụ, ndị na-adịghị achọ inwe nkwekọrịta ọ bụla, ndị nkwutọ, ndị na-adịghị ejide onwe ha, ndị na-eme ihe ike, ndị na-adịghị ahụ ezi ihe nanya, ndị na-arara mmadụ nye, ndị isi ike, ndị nganga fụliri elu, ndị hụrụ ihe ụtọ nanya kama ịbụ ndị hụrụ Chineke nanya, ndị na-eme ka hà nwere nsọpụrụ Chineke ma na-agọnahụ ike ya; zere ndị dị otú a.2 Tim. 3:1-5.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Mat. 24:4-14;Mkpu. 6:1-8;12:1-12.20. Ònye bụ Setan bụ Ekwensu? Olee ebe ya na ndị mmụọ ọjọọ ya si bịa?E wee chụda dragọn ukwu ahụ, bụ agwọ mbụ ahụ, onye a na-akpọ Ekwensu na Setan, onye na-eduhie elu ụwa dum mmadụ bi; a chụdara ya nụwa.Mkpu. 12:9.Onye ahụ bụ ogbu mmadụ mgbe ọ malitere, o guzosighịkwa ike neziokwu, nihi na eziokwu adịghị nime ya. Mgbe ọ na-ekwu okwu ụgha, ọ na-ekwu dị ka ọchịchọ ya si dị, nihi na ọ bụ onye ụgha, bụrụkwa nna ụgha.Jọn 8:44.Ndị mmụọ ozi ndị na-anọgideghị nọnọdụ mbụ ha, kama ha hapụrụ ebe obibi ha kwesịrị ekwesị, ọ bụ ha ka o kere agbụ ebighị ebi wee debe ha noké ọchịchịrị maka ikpe nke oké ụbọchị ahụ.Jud 6.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Job 1:6;2:1.21. Olee ihe Setan kwuru nogige Iden banyere Jehova na otú o si achị? Oleekwa ebubo Setan mechara bo Job?Agwọ . . . wee malite ịgwa nwaanyị ahụ, sị: Ọ bụ eziokwu na Chineke sịrị unu erila mkpụrụ si nosisi ọ bụla dị nubi a? Nwaanyị ahụ wee sị agwọ ahụ: Anyị nwere ike iri mkpụrụ si nosisi ndị dị nubi a. Ma, a bịa niri mkpụrụ si nosisi dị netiti ubi a, Chineke sịrị: Unu erila mkpụrụ si na ya, ee e, unu emetụla ya aka ka unu ghara ịnwụ. Agwọ ahụ wee sị nwaanyị ahụ: Unu agaghị anwụ ma ọlị. Nihi na Chineke maara na nụbọchị unu riri mkpụrụ si na ya, anya unu ga-emeghe, unu ga-adịkwa ka Chineke, mara ihe ọma na ihe ọjọọ.Jen. 3:1-5.Setan wee zaa Jehova, sị: Ọ bụ nefu ka Job na-atụ egwu Chineke? Ọ bụ na ị gbaghị ya ogige gburugburu, gbaakwa ụlọ ya na ihe niile o nwere ogige gburugburu? Ị gọziwo ọrụ aka ya, anụ ụlọ ya agbasawokwa ebe niile nụwa. Ma, iji nwee ihe dị iche, biko, matịa aka gị, metụ ihe niile o nwere, lee ma ọ gaghị akọcha gị nihu gị.Job 1:9-11.Ma Setan zara Jehova, sị: Akpụkpọ ahụ laara akpụkpọ ahụ, ọ bụkwa ihe ọ bụla mmadụ nwere ka ọ ga-enye nọnọdụ mkpụrụ obi ya. Iji nwee ihe dị iche, biko, matịa aka gị metụ ọbụna ọkpụkpụ ya na anụ ahụ ya, lee ma ọ gaghị akọcha gị nihu gị.Job 2:4, 5.22. Olee otú onye ọ bụla nime anyị ga-esi gosi na ọ na-akwado Jehova na ọchịchị ya ma gosi na ebubo Setan boro ndị ohu Chineke bụ ụgha?Mara ihe, nwa m, wee mee ka obi m ṅụrịa, ka m wee zaa onye na-akwa m emo okwu.Ilu 27:11.Tụfịakwa! Agaghị m akpọ unu ndị ezi omume! Ruo mgbe m kubiri ume, m gaghị akwụsị iguzosi ike nezi ihe.Job 27:5.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ọma 26:11;Jems 4:7.23. Olee ihe Jehova kwuru na ya ga-eme Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya?M ga-emekwa ka iro dịrị netiti gị na nwaanyị ahụ nakwa netiti mkpụrụ gị na mkpụrụ ya. Ọ ga-egwepịa gị isi, ị ga-emerụkwa ya ahụ nikiri ụkwụ.Jen. 3:15.Chineke nke na-enye udo ga-azọpịa Setan nokpuru ụkwụ unu noge na-adịghị anya. Ka obiọma Onyenwe anyị Jizọs nke na-erughịrị mmadụ dịnyere unu.Rom 16:20.M wee hụ otu mmụọ ozi ka o si neluigwe na-agbadata. O ji mkpịsị ugodi nke abis na agbụ ígwè dị ukwuu naka ya. O wee jide dragọn ahụ, bụ agwọ mbụ ahụ, onye bụ Ekwensu na Setan, wee kee ya agbụ ruo otu puku afọ.Mkpu. 20:1, 2.A tụbakwara Ekwensu, bụ onye na-eduhie ha, nime ọdọ ọkụ na sọlfọ ahụ, bụ ebe ma anụ ọhịa ahụ ma onye amụma ụgha ahụ nọ anọ.Mkpu. 20:10.24. Olee ụzọ dị iche iche e si eme mgbaasị nke a gwara Ndị Kraịst ka ha ghara itinye aka na ha?A gaghị ahụ netiti unu onye ọ bụla nke na-esure nwa ya nwoke ma ọ bụ nwa ya nwaanyị nọkụ, onye ọ bụla nkena-agba afa, onye na-eme anwansi ma ọ bụ onye ọ bụla nke na-achọ ihe mgbaàmà ọdịnihu ma ọ bụ dibịa anwansi, ma ọ bụ onye na-akọ ndị ọzọ ọgwụ ma ọ bụ onye ọ bụla nke na-ajụ onye na-agba afa ase ma ọ bụ onye ọrụ ya bụ ịkọ ọdịnihu ma ọ bụ onye ọ bụla nke na-ajụ ndị nwụrụ anwụ ase.Diut. 18:10, 11.Ma ndị ụjọ na ndị na-enweghị okwukwe na ndị rụrụ arụ nihi omume ha ruru unyi na ndị na-egbu ọchụ na ndị na-akwa iko na ndị na-eme mgbaasị na ndị na-ekpere arụsị na ndị ụgha niile, òkè ha ga-abụ nime ọdọ ahụ nke ji ọkụ na sọlfọ na-enwu. Nke a pụtara ọnwụ nke abụọ.Mkpu. 21:8.25. Gịnị bụ mkpụrụ obi? Mkpụrụ obi ọ na-anwụ anwụ?Jehova bụ Chineke wee jiri ájá si nala kpụọ mmadụ ma kunye ume ndụ noghere imi ya, mmadụ ahụ wee ghọọ mkpụrụ obi dị ndụ.Jen. 2:7.Lee! Mkpụrụ obi niile, ọ bụ m nwe ha. Ma mkpụrụ obi nke nna ma mkpụrụ obi nke nwa, ọ bụ m nwe ha. Mkpụrụ obi ọ bụla nke na-emehie, ọ bụ ya ga-anwụ.Ezik. 18:4.26. Gịnị bụ mmehie? Olee otú anyị niile si bụrụ ndị mmehie?Onye ọ bụla nke na-eme mmehie na-emebikwa iwu, nihi ya, mmehie bụ mmebi iwu.1 Jọn 3:4.Mmehie si naka otu mmadụ bata nụwa, ọnwụ esikwa ná mmehie bata, ọnwụ wee si otú ahụ gbasaa ruo mmadụ niile nihi na ha niile mehiere.Rom 5:12.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:Ọma 51:5.27. Gịnị ka i kwesịrị ime ma i mee mmehie dị oké njọ?Nikpeazụ, ekwupụtaara m gị mmehie m, ekpuchighịkwa m njehie m. Asịrị m: M ga-ekwupụtara Jehova mmebi iwu m.Ọma 32:5.È nwere onye ọ bụla na-arịa ọrịa netiti unu? Ka ọ kpọọ ndị okenye nke ọgbakọ, ka ha kpeekwara ya ekpere, teekwa ya mmanụ naha Jehova. Ekpere e ji okwukwe kpee ga-emekwa ka ahụ dị onye ahụ nke ahụ na-adịghị ike mma, Jehova ga-emekwa ka o bilie. Ọ bụrụkwa na o mewo mmehie, a ga-agbaghara ya. Ya mere, na-ekwupụtanụ mmehie unu gwa ibe unu, na-ekpekwaranụ ibe unu ekpere, ka e wee gwọọ unu. Ekpere nke onye ezi omume na-ekpesi ike dị ike nke ukwuu mgbe ọ na-akpa ike.Jems 5:14-16.Onye na-ezochi ajọ omume ya agaghị enwe ihe ịga nke ọma, ma onye na-ekwupụta ya ma na-ahapụ ya ka a ga-emere ebere.Ilu 28:13.28. Olee otú anyị kwesịrị isi ele mmehie anya?Unu ekwela ka mmehie na-achị dị ka eze nahụ unu nke pụrụ ịnwụ anwụ ka unu wee na-erubere ọchịchọ ya isi. Nihi na mmehie agaghị abụ nna unu ukwu, ebe unu maara na unu anọghị nokpuru iwu kama nokpuru obiọma na-erughịrị mmadụ.Rom 6:12,14.29. Gịnị bụ ọnwụ?Ọsụsọ ga-agba gị nihu tupu gị erie ihe oriri ruo mgbe ị laghachiri nala, nihi na e si na ya wepụta gị. Nihi na ájá ka ị bụ, ọ bụkwa nájá ka ị ga-alaghachi.Jen. 3:19.Ndị dị ndụ maara na ha ga-anwụ; ma ndị nwụrụ anwụ amaghị ihe ọ bụla ma ọlị, ọ dịghịkwa ụgwọ ọrụ ha nwere ọzọ, nihi na e chefuwo ihe niile a pụrụ icheta banyere ha.Ekli. 9:5.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ọma 146:4;Ekli. 3:19, 20;9:10;Jọn 11:11-14.30. Gịnị mere ndị mmadụ ji anwụ anwụ?Mmehie si naka otu mmadụ bata nụwa, ọnwụ esikwa ná mmehie bata, ọnwụ wee si otú ahụ gbasaa ruo mmadụ niile nihi na ha niile mehiere.Rom 5:12.Ụgwọ ọrụ nke mmehie na-akwụ bụ ọnwụ.Rom 6:23.31. Gịnị bụ olileanya anyị nwere maka ndị nwụrụ anwụ?Enwekwara m olileanya nebe Chineke nọ, bụ olileanya nke ndị a nonwe ha nwekwara, na a gaje inwe mbilite nọnwụ nke ma ndị ezi omume ma ndị ajọ omume.Ọrụ 24:15.Ka ihe a ghara iju unu anya, nihi na oge awa na-abịa mgbe ndị niile nọ nili ncheta ga-anụ olu ya wee pụta, ndị mere ezi ihe ga-enweta mbilite nọnwụ nke ndụ, ndị mere ajọ omume ga-enweta mbilite nọnwụ nke ikpe.Jọn 5:28, 29.32. Mmadụ ole ka a ga-akpọlite nọnwụ ha agaa eluigwe?M wee hụ, ma, lee! Nwa Atụrụ ahụ ka o guzo nUgwu Zayọn, ya na otu narị puku na puku iri anọ na puku anọ, bụ ndị e dere aha ya na aha Nna ya negedege ihu ha. Ha na-abụkwa abụ nke dị ka ọ bụ abụ ọhụrụ nihu ocheeze ahụ na nihu ihe anọ ahụ dị ndụ na ndị okenye ahụ; ọ dịghịkwa onye nwere ike ịmụta abụ ahụ ma e wezụga otu narị puku na puku iri anọ na puku anọ ahụ, bụ ndị e si nụwa zụta.Mkpu. 14:1,3.33. Olee ihe ndị a ga-akpọlite nọnwụ ha agaa eluigwe na-aga ime?I mekwara ka ha bụụrụ Chineke anyị otu alaeze na ndị nchụàjà, ha ga-achịkwa ụwa dị ka ndị eze.Mkpu. 5:10.M wee hụ ocheeze dị iche iche, e nwekwara ndị nọ ọdụ na ha, e nyekwara ha ike ikpe ikpe. . . . Ha wee dịrị ndụ ma soro Kraịst chịa dị ka ndị eze ruo otu puku afọ. Onye obi ụtọ na onye dị nsọ ka onye ọ bụla nke nwere òkè ná mbilite nọnwụ mbụ bụ; ọnwụ nke abụọ enweghị ikike nebe ndị a nọ, kama ha ga-abụ ndị nchụàjà nke Chineke na nke Kraịst, ha ga-esokwa ya chịa dị ka ndị eze ruo otu puku afọ ahụ.Mkpu. 20:4,6.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:Mkpu. 22:5.34. Gịnị bụ olileanya ọtụtụ ndị nwere?O wee gaa nihu ịsị: Jizọs, cheta m mgbe ị banyere nalaeze gị. O wee sị ya: Nezie, ana m asị gị taa, mụ na gị ga-anọ na Paradaịs.Luk 23:42, 43.M wee hụ ndị nwụrụ anwụ, ndị ukwu na ndị nta, ka ha guzo nihu ocheeze ahụ, e meghekwara akwụkwọ mpịakọta dị iche iche. Ma e meghere akwụkwọ mpịakọta ọzọ; ọ bụ akwụkwọ mpịakọta nke ndụ. E kpekwara ndị nwụrụ anwụ ikpe site nihe e dere nakwụkwọ mpịakọta ndị ahụ, dị ka omume ha si dị. Oké osimiri hapụkwara ndị nwụrụ anwụ nọ nime ya, ọnwụ na Hedis hapụkwara ndị nwụrụ anwụ nọ nime ha, e kpekwara ha ikpe notu notu dị ka omume ha si dị.Mkpu. 20:12, 13.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:Mkpu. 21:1-4.35. Olee uru ọ ga-abara anyị ma anyị ghara inwe obi abụọ na Chineke ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ?Unu atụkwala egwu ndị na-egbu ahụ ma ha enweghị ike igbu mkpụrụ obi; kama na-atụnụ egwu onye ahụ nke pụrụ ibibi ma mkpụrụ obi ma ahụ nime Gehena.Mat. 10:28.Nkebi nke Abụọ Ihe Jehova Chọrọ Ka Anyị Na-emeBaịbụl ị na-amụ emeela ka ị mara ihe Jehova chọrọ ka ị na-eme na otú ị ga-esi na-eme ha. O nwekwara ike ịbụ na o meela ka ị gbanwee otú i si akpa àgwà na otú i si ele ndụ a anya. Ugbu a i kpebiri ịna-eme ihe Jehova chọrọ, i nweziri ohere ijere ya ozi otú dị ya mma.Ịtụleghachi ajụjụ ndị a na-esonụ ga-eme ka ị ghara ichefu ihe ndị Jehova chọrọ ka ị na-eme. Ha ga-emekwa ka i cheta ihe ụfọdụ ị ga na-eme ka ihe gị na-adị ya mma. Ajụjụ ndị a ga-eme ka ị mara na i kwesịrị iji akọnuche dị ọcha na-eme ihe niile ị na-eme ma si otú ahụ na-enye Jehova otuto.2 Kọr. 1:12;1 Tim. 1:19;1 Pita 3:16,21.1. Nwaanyị ole ka Onye Kraịst kwesịrị ịlụ?Ọ zara, sị: Ọ bụ na unu agụghị na onye kere ha site ná mmalite mere ha nwoke na nwaanyị wee sị, Nihi ya, nwoke ga-ahapụ nna ya na nne ya wee rapara nahụ nwunye ya, ha abụọ ga-abụ otu anụ ahụ? Nke mere na ha abụkwaghị anụ ahụ abụọ, kama ha bụ otu. Ya mere, ihe Chineke kekọtara, mmadụ ọ bụla atọsala ya.Mat. 19:4-6.Ya mere, onye nlekọta kwesịrị ịbụ onye a na-apụghị ikwujọ ekwujọ, di nke otu nwunye . . . Ka ndị ohu na-eje ozi bụrụ di nke otu nwunye.1 Tim. 3:2,12.2. Olee ihe Akwụkwọ Nso kwuru naanị ya nwere ike ime ka mmadụ gbaa di ya ma ọ bụ nwunye ya alụkwaghịm ma lụọ onye ọzọ?Ana m asị unu na onye ọ bụla nke gbara nwunye ya alụkwaghịm, ma e wezụga nihi ịkwa iko, wee lụọ nwunye ọzọ, na-akwa iko.Mat. 19:9.3. Gịnị ka Baịbụl kwuru gbasara di na nwunye ikewa?Ihe Chineke kekọtara, mmadụ ọ bụla atọsala ya.Mak 10:9.Ana m enye ndị lụrụ di na nwunye ntụziaka, ma ọ bụghị m, kama ọ bụ Onyenwe anyị, na nwunye ekwesịghị ịhapụ di ya. . . . Di ekwesịghịkwa ịhapụ nwunye ya.1 Kọr. 7:10, 11.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:1 Kọr. 7:4, 5,12-16.4. Gịnị mere ndị na-alụghị alụ biri kwesịrị iji lụọ otú iwu gọọmenti kwuru? Ọ bụrụ na ị lụọla di ma ọ bụ nwunye, ùnu lụrụ otú iwu gọọmenti kwuru?Nọgide na-echetara ha ka ha na-edo onwe ha nokpuru ọchịchị na ikike dị iche iche ka ha na-erubekwara ha isi.Taị. 3:1.Ka alụmdi na nwunye bụrụ ihe kwesịrị nsọpụrụ netiti mmadụ niile, ka ihe ndina alụmdi na nwunye gharakwa ịbụ ihe e merụrụ emerụ, nihi na Chineke ga-ekpe ndị na-akwa iko na ndị bụ di ma ọ bụ nwunye na-akwa iko ikpe.Hib. 13:4.Nihi Onyenwe anyị, doonụ onwe unu nokpuru ihe niile mmadụ guzobere: ma ọ bụ eze, dị ka onye dị elu, ma ọ bụ ndị ọchịchị, dị ka ndị o zitere inye ndị ajọ omume ntaramahụhụ ma jaa ndị na-eme ihe ọma mma.1 Pita 2:13, 14.5. Gịnị mere anyị ji kwesị iji ndụ kpọrọ ihe?Ọ bụ gị bụ isi iyi nke ndụ.Ọma 36:9.Chineke nke kere ụwa . . . na-enye mmadụ niile ndụ na ume na ihe niile. . . . Nihi na ọ bụ ya nyere anyị ndụ, meekwa ka anyị na-ejegharị, na-adị ndụ.Ọrụ 17:24, 25,28.Kraịst Jizọs . . . nyere onwe ya ka ọ bụrụ ihe mgbapụta kwekọrọ ekwekọ maka mmadụ niile.1 Tim. 2:5, 6.Ọ bụrụ na ị na-ewu ụlọ ọhụrụ, rụnye ihe nrụbichi nelu ụlọ gị, ka i wee ghara ime ka ikpe ọbara ma ụlọ gị nihi na mmadụ nwere ike isi na ya dapụ.Diut. 22:8.6. Olee otú Jehova si ele ihe ndị a anya a ịwụfu ọbara? b ite ime? ch mmadụ igbu onwe ya?Ma . . . ndị na-egbu ọchụ . . . , òkè ha ga-abụ nime ọdọ ahụ nke ji ọkụ na sọlfọ na-enwu. Nke a pụtara ọnwụ nke abụọ.Mkpu. 21:8.Ọ bụrụ na mmadụ abụọ na-alụ ọgụ, ha ewee merụọ nwaanyị dị ime ahụ, nwa ya ewee pụta ma mmadụ anwụghị nihe mberede a, a ghaghị iri ya iwu . . . Ma ọ bụrụ na mmadụ anwụọ nihe mberede a, ị ga-eme ka mkpụrụ obi laara mkpụrụ obi.Ọpụ. 21:22, 23.Lee! Mkpụrụ obi niile, ọ bụ m nwe ha. Ma mkpụrụ obi nke nna ma mkpụrụ obi nke nwa, ọ bụ m nwe ha.Ezik. 18:4.7. Olee ihe onye na-arịa ọrịa na-efe efe nke nwere ike igbu mmadụ kwesịrị ime?Ya mere, ihe niile unu chọrọ ka ndị mmadụ na-emere unu, unu onwe unu aghaghị imere ha otú ahụ; neziokwu, nke a bụ ihe Iwu ahụ na ihe ndị amụma kụziri pụtara.Mat. 7:12.Na-elekwasị anya, ọ bụghị naanị nọdịmma onwe unu, kamakwa nọdịmma nke ndị ọzọ.Fil. 2:4.8. Ka onye na-arịa ọrịa na-efe efe ma ọ bụ ọrịa nwere ike igbu mmadụ ghara ibunye ya ndị ọzọ, gịnị mere na o kwesịghị a ịmakụ mmadụ ma ọ bụ isutụ ya ọnụ? b iwe iwe ma ọ bụrụ na ndị mmadụ ekweghị asị ya bịa na nke ha? ch Gịnị mere onye rịatụrụla ọrịa na-efe efe ma ọ bụ metụrụla ihe nwere ike ime ka o bute ọrịa na-efe efe kwesịrị iji gaa ka e lee ya ahụ tupu ya na mmadụ akpawa maka ọlụlụ? d Gịnị mere onye na-arịa ọrịa na-efe efe kwesịrị iji gwa onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ tupu e mee ya baptizim?Unu ejila onye ọ bụla ụgwọ ihe ọ bụla, ma e wezụga ịhụ ibe unu nanya; nihi na onye hụrụ mmadụ ibe ya nanya edebezuwo iwu ahụ. Nihi na ihe ndị e dere nIwu ahụ . . . ka a chịkọtara nokwu a, ya bụ, Hụ onye agbata obi gị nanya dị ka onwe gị. Ịhụya adịghị eme onye agbata obi mmadụ ihe ọjọọ; ya mere, ịhụya bụ idebezu iwu ahụ.Rom 13:8-10.Ịhụya . . . adịghị akpa àgwà na-ekwesịghị ekwesị, ọ dịghị achọ ọdịmma nke ya, ọ dịghị abụ nke a kpasuru iwe. Ọ dịghị agụkọ ihe ọjọọ.1 Kọr. 13:4, 5.9. Gịnị mere Ndị Kraịst kwesịrị iji zere ọbara? Olee otú ha ga-esi zere ya?Unu erikọtala anụ na mkpụrụ obi yaọbara ya.Jen. 9:4.Ọ bụ naanị mgbe ọ bụla anụ gụrụ mkpụrụ obi gị agụụ ka ị ga-egbu ya, ị ga-erikwa ya . . . dị ka Jehova bụ Chineke gị si gọzie gị. . . . Ọ bụ naanị ọbara ya ka ị na-agaghị eri. Nala ka ị ga-awụpụ ya dị ka mmiri.Diut. 12:15, 16.Na-ezere ihe e ji chụọrọ arụsị àjà, na ọbara na anụ a nyagburu anyagbu na ịkwa iko.Ọrụ 15:29.10. Gịnị mere Ndị Kraịst anaghị edebe Iwu Mozis ma ọ bụ na-edebe iwu ya ndị dị ka ịchụ àjà na idebe Ụbọchị Izu Ike?Kraịst bụ njedebe Iwu ahụ, ka onye ọ bụla nke nwere okwukwe na ya wee nwee ezi omume.Rom 10:4.Unu ekwela ka onye ọ bụla kpee unu ikpe niri ihe oriri na ịṅụ ihe ọṅụṅụ ma ọ bụ nihe banyere ememme ma ọ bụ banyere ememme ọnwa ọhụrụ ma ọ bụ banyere ụbọchị izu ike; nihi na ihe ndị ahụ bụ onyinyo nke ihe gaje ịbịa, ma ihe bụ ezie dịịrị Kraịst.Kọl. 2:16, 17.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Gal. 3:24, 25;Kọl. 2:13, 14.11. Olee àgwà e kwesịrị iji mara anyị?Ana m enye unu iwu ọhụrụ, ka unu na-ahụrịta ibe unu nanya; dị nnọọ ka m hụrụ unu nanya, ka unu na-ahụrịtakwa ibe unu nanya. Mmadụ niile ga-eji nke a mara na unu bụ ndị na-eso ụzọ m, ma ọ bụrụ na unu enwee ịhụya netiti onwe unu.Jọn 13:34, 35.Yirinụ ịhụya dị ka uwe, nihi na ọ bụ ihe nkekọ zuru okè nke ịdị notu.Kọl. 3:14.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:1 Kọr. 13:4-7.12. Gịnị ka Onye Kraịst ga-eme ma Onye Kraịst ibe ya mejọọ ya?Na-ediri ibe unu ihe ma na-agbaghara ibe unu kpamkpam ma ọ bụrụ na onye ọ bụla nwere ihe mere ọ ga-eji mee mkpesa megide ibe ya. Ọbụna dị ka Jehova gbaghaara unu kpamkpam, na-emekwanụ otú ahụ.Kọl. 3:13.Karịsịa ihe niile, nweenụ ịhụya siri ike nebe ibe unu nọ, nihi na ịhụya na-ekpuchi ọtụtụ mmehie.1 Pita 4:8.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ilu 17:9;19:11;Mat. 7:1-5.13. Gịnị ka i kwesịrị ime ma nwanna gị mee gị ihe dị oké njọ, dị ka igwu gị wayo ma ọ bụ ikwutọ gị?Ọ bụrụkwa na nwanna gị emehie, gaa mee ka ọ mara ebe o mejọrọ nebe naanị gị na ya nọ. Ọ bụrụ na o gee gị ntị,i ritewo nwanna gị nuru. Ma ọ bụrụ na o geghị ntị, kpọrọ otu onye ma ọ bụ mmadụ abụọ ọzọ, ka e wee site nọnụ ndị akaebe abụọ ma ọ bụ atọ mara na okwu ọ bụla bụ eziokwu. Ọ bụrụ na o geghị ha ntị, gwa ọgbakọ. Ọ bụrụ na o geghị ọbụna ọgbakọ ntị, ka ọ dịrị gị ka onye mba ọzọ na onye ọnaụtụ.Mat. 18:15-17.14. Gịnị bụ mkpụrụ nke mmụọ nsọ? Olee otú inwe ya ga-esi mee ka anyị na ndị ọzọ na-adị ná mma?Mkpụrụ nke mmụọ nsọ bụ ịhụya, ọṅụ, udo, ogologo ntachi obi, obiọma, ịdị mma, okwukwe, ịdị nwayọọ, njide onwe onye.Gal. 5:22, 23.15. Gịnị mere na anyị ekwesịghị ịna-agha ụgha?Ekwensu eguzosighịkwa ike neziokwu, nihi na eziokwu adịghị nime ya. Mgbe ọ na-ekwu okwu ụgha, ọ na-ekwu dị ka ọchịchọ ya si dị, nihi na ọ bụ onye ụgha, bụrụkwa nna ụgha.Jọn 8:44.Ma . . . ndị ụgha niile, òkè ha ga-abụ nime ọdọ ahụ nke ji ọkụ na sọlfọ na-enwu.Mkpu. 21:8.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ọpụ. 20:16;2 Kọr. 6:4,7.16. Onye Kraịst ò kwesịrị izu ohi?Ka onye ọ bụla nime unu ghara ịta ahụhụ nihi ịbụ onye na-egbu ọchụ ma ọ bụ onye ohi.1 Pita 4:15.Ka onye na-ezu ohi kwụsị izu ohi, kama ka ọ rụsie ọrụ ike, jiri aka ya na-arụ ọrụ ọma, ka o wee nwee ihe ọ ga-ekenye onye nọ ná mkpa.Efe. 4:28.17. Gịnị ka Baịbụl kwuru gbasara mmadụ ịṅụ mmanya na-aba nanya?Gaa jiri ọṅụ rie nri gị, jirikwa obi aṅụrị ṅụọ mmanya gị, nihi na ezi Chineke nwere obi ụtọ nọrụ gị.Ekli. 9:7.Aṅụkwala naanị mmiri ọzọ, kama na-aṅụ ntakịrị mmanya nihi afọ gị na ọrịa nke ị na-arịakarị.1 Tim. 5:23.18. Olee otú Onye Kraịst kwesịrị isi ele mmadụ ịbụ onye aṅụrụma anya?Ọ bụ na unu amaghị na ndị ajọ omume agaghị eketa alaeze Chineke? Unu ekwela ka e duhie unu. Ndị na-akwa iko, ma ọ bụ ndị na-ekpere arụsị, ma ọ bụ ndị bụ di ma ọ bụ nwunye na-akwa iko, . . . ma ọ bụ ndị anyaukwu, ma ọ bụ ndị aṅụrụma, . . . agaghị eketa alaeze Chineke.1 Kọr. 6:9, 10.Onye nlekọta kwesịrị ịbụ onye a na-apụghị ikwujọ ekwujọ, . . . ọ bụghị onye aṅụrụma.1 Tim. 3:2, 3.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:1 Kọr. 5:11.19. Olee otú Onye Kraịst kwesịrị isi were mmadụ ịṅụ oké mmanya, ọ bụrụgodị na ọ naghị egbu ya egbu?Anọla netiti ndị na-aṅụ oké mmanya.Ilu 23:20.Ndị ohu na-eje ozi kwesịrị ịbụ ndị na-eji ihe akpọrọ ihe, . . . ọ bụghị ndị na-aṅụ oké mmanya.1 Tim. 3:8.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:1 Pita 4:3.20. Gịnị mere Onye Kraịst ekwesịghị ịṅụ ọgwụ ike ma ọ bụrụ na dọkịta asịghị ya ṅụọ ya maka ọrịa ọ na-arịa?Ụmụnna m, eji m ọmịiko nke Chineke na-arịọsi unu ike ka unu nyefee Chineke ahụ unu dị ka àjà dị ndụ, dị nsọ, nke dị Chineke mma, ya bụ, ozi dị nsọ site nike iche echiche unu. Kwụsịkwanụ ịbụ ndị na-eme omume dị ka usoro ihe nke a si dị, kama gbanweenụ site nime ka uche unu dị ọhụrụ, ka unu wee chọpụta nonwe unu ihe bụ uche Chineke, nke ziri ezi na nke dị ya mma, nke zukwara okè.Rom 12:1, 2.Ka anyị sachapụ onwe anyị mmerụ niile nke anụ ahụ na nke mmụọ, wee mee ka ịdị nsọ anyị zuo okè negwu Chineke.2 Kọr. 7:1.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:1 Pita 4:7;Mkpu. 21:8.21. Gịnị ka Baịbụl kwuru banyere mmekọahụ rụrụ arụ porneiʹa, nke ụfọdụ nime ya bụ ịkwa iko, di ma ọ bụ nwunye ịkwa iko, nwoke idina nwoke ibe ya, nwaanyị idina nwaanyị ibe ya, na ụdị mmekọahụ ndị ọzọ Chineke kpọrọ asị?Ọrụ nke anụ ahụ pụtara ìhè, ha bụ ịkwa iko, adịghị ọcha, omume rụrụ arụ, . . . na ihe ndị dị otú a. . . . Ndị na-eme ihe ndị dị otú ahụ agaghị eketa alaeze Chineke.Gal. 5:19-21.Ọ bụ na unu amaghị na ndị ajọ omume agaghị eketa alaeze Chineke? Unu ekwela ka e duhie unu. Ndị na-akwa iko, ma ọ bụ ndị na-ekpere arụsị, ma ọ bụ ndị bụ di ma ọ bụ nwunye na-akwa iko, ma ọ bụ ndị ikom ndị na-ekwe ka ndị ikom dinaa ha, ma ọ bụ ndị ikom na-edina ndị ikom, . . . agaghị eketa alaeze Chineke.1 Kọr. 6:9, 10.Ọ bụ ya mere Chineke ji nyefee ha naka agụụ mmekọahụ na-eme ihere, nihi na ụmụ nwaanyị ha hapụrụ mmekọahụ nwoke na nwaanyị wee na-enwe mmekọahụ nwaanyị na nwaanyị; otú ahụkwa ka ọbụna ụmụ nwoke hapụrụ mmekọahụ nwoke na nwaanyị, ahụ wee na-ere ha ọkụ ka ha na ibe ha na-enwe mmekọahụ, ụmụ nwoke na ụmụ nwoke, na-eme ihe rụrụ arụ, na-enwetakwa nime onwe ha ụgwọ ọrụ zuru ezu, nke kwesịrị njehie ha.Rom 1:26, 27.Ka alụmdi na nwunye bụrụ ihe kwesịrị nsọpụrụ netiti mmadụ niile, ka ihe ndina alụmdi na nwunye gharakwa ịbụ ihe e merụrụ emerụ, nihi na Chineke ga-ekpe ndị na-akwa iko na ndị bụ di ma ọ bụ nwunye na-akwa iko ikpe.Hib. 13:4.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Mak 7:20-23;Efe. 5:5;1 Pita 4:3;Mkpu. 21:8.22. Olee ihe Baịbụl kwuru ị ga na-eme ka ị ghara ịkwa iko?Na-atụkwasịnụ uche nihe ndị dị nelu, ọ bụghị nihe ndị dị nelu ụwa. Ya mere, meenụ ka akụkụ ahụ unu ndị dị neluụwa nwụọ nihe banyere ịkwa iko, adịghị ọcha, agụụ mmekọahụ, ọchịchọ ọjọọ, na anyaukwu, nke bụ ikpere arụsị.Kọl. 3:2,5.Ụmụnna m, ihe ọ bụla nke bụ eziokwu, ihe ọ bụla nke dị mkpa, ihe ọ bụla nke ziri ezi, ihe ọ bụla nke dị ọcha, ihe ọ bụla nke na-akpali ịhụya, ihe ọ bụla nke a na-ekwu okwu ọma banyere ya, omume ọma ọ bụla dịnụ na ihe ọ bụla dịnụ nke kwesịrị otuto, na-echebaranụ ihe ndị a echiche.Fil. 4:8.23. Gịnị mere na Onye Kraịst ekwesịghị ịgba ụdị chaa chaa ọ bụla?Unu bụ ndị na-ahapụ Jehova, ndị na-echefu ugwu nsọ m, ndị na-edozi tebụl maka chi Ihu Ọma, ndị na-agbajuru chi Akara Aka mmanya a gwara agwa.Aịza. 65:11.Ọ bụ na unu amaghị na ndị ajọ omume agaghị eketa alaeze Chineke? Unu ekwela ka e duhie unu. . . . Ndị ohi, ma ọ bụ ndị anyaukwu . . . agaghị eketa alaeze Chineke.1 Kọr. 6:9, 10.24. Ọ bụrụ na mmadụ emee mmehie dị oké njọ nihi ezughị okè, gịnị ka o kwesịrị ime ozugbo ma ọ chọọ ka ya na Jehova dịghachi ná mma?Nikpeazụ, ekwupụtaara m gị mmehie m, ekpuchighịkwa m njehie m. Asịrị m: M ga-ekwupụtara Jehova mmebi iwu m.Ọma 32:5.È nwere onye ọ bụla na-ahụju anya netiti unu? Ka ọ na-ekpe ekpere. È nwere onye ọ bụla obi dị ụtọ? Ka ọ bụọ abụ otuto. È nwere onye ọ bụla na-arịa ọrịa netiti unu? Ka ọ kpọọ ndị okenye nke ọgbakọ, ka ha kpeekwara ya ekpere, teekwa ya mmanụ naha Jehova. Ekpere e ji okwukwe kpee ga-emekwa ka ahụ dị onye ahụ nke ahụ na-adịghị ike mma, Jehova ga-emekwa ka o bilie. Ọ bụrụkwa na o mewo mmehie, a ga-agbaghara ya.Jems 5:13-15.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ilu 28:13;1 Jọn 2:1, 2.25. Ọ bụ eziokwu na Onye Kraịst ga-ekwupụta mmehie dị oké njọ o mere, olee ihe o kwesịrị ime ma nwanna ya mee mmehie dị oké njọ nke nwere ike ime ka ọgbakọ ghara ịdị ọcha nanya Chineke?Ọ bụrụ na mkpụrụ obi emehie site nịnụ ka a nọ nihu ọha na-abụ ọnụ, o wee bụrụ na ọ nọ mgbe o mere, ma ọ bụ, na ọ hụrụ ya ma ọ bụ mara banyere ya, ma o kwughị ya, ọ ga-aza ajụjụ maka njehie ya.Lev. 5:1.26. Olee ihe anyị na-ekwesịghị ime ma e jiri Akwụkwọ Nsọ dọọ anyị aka ná ntị?Nwa m, ajụla ịdọ aka ná ntị Jehova; akpọkwala ịba mba ya asị.Ilu 3:11.Nihi na ihe e nyere niwu bụ oriọna, iwu ahụ bụkwa ìhè, ịba mba nke ịdọ aka ná ntị bụkwa ụzọ ndụ.Ilu 6:23.27. Olee ihe a na-eme onye nọ nọgbakọ na-achọghị ichegharị ná mmehie ya?Nakwụkwọ ozi m, m deere unu ka unu na ndị na-akwa iko kwụsị ịdị na-akpakọ, ọ pụtaghị ndị niile na-akwa iko nke ụwa a ma ọ bụ ndị anyaukwu na ndị na-apụnara mmadụ ihe ma ọ bụ ndị na-ekpere arụsị. Ma ọ bụghị ya, unu aghaghị isi nụwa pụọ nezie. Ma ugbu a, m na-edetara unu akwụkwọ ka unu na onye ọ bụla a na-akpọ nwanna bụ onye na-akwa iko ma ọ bụ onye anyaukwu ma ọ bụ onye na-ekpere arụsị ma ọ bụ onye na-ekwujọ mmadụ ma ọ bụ onye aṅụrụma ma ọ bụ onye na-apụnara mmadụ ihe kwụsị ịdị na-akpakọ, ka unu na onye dị otú a ghara ọbụna irikọ ihe. Nihi na, gịnị jikọrọ mụ na ikpe ndị nọ nèzí ikpe? Ọ bụ na unu adịghị ekpe ndị nọ nọgbakọ ikpe, ebe Chineke na-ekpe ndị nọ nèzí ikpe? Wepụnụ onye ọjọọ ahụ netiti unu.1 Kọr. 5:9-13.28. Gịnị bụ ikpere arụsị? Olee ụzọ dị iche iche e si ekpere arụsị Ndị Kraịst kwesịrị izere?Emerela onwe gị ihe oyiyi a pịrị apị ma ọ bụ ọdịdị nke yiri ihe ọ bụla dị neluigwe ma ọ bụ nke dị nelu ụwa ma ọ bụnke dị na mmiri nokpuru ụwa. Akpọrọla ha isiala, ekwekwala ka a rata gị ife ha ofufe, nihi na mụ onwe m bụ Jehova Chineke gị bụ Chineke nke chọrọ ofufe a na-ekewaghị ekewa.Ọpụ. 20:4, 5.Kpacharanụ anya ka unu ghara ikpere arụsị.1 Jọn 5:21.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Aịza. 42:8;Jere. 10:14, 15.29. Onye Kraịst ò kwesịrị iso ndị ụwa na-eme ihe niile ha na-eme?Ha abụghị nke ụwa, dị nnọọ ka m na-abụghị nke ụwa.Jọn 17:16.Ùnu amaghị na ịbụ enyi ụwa bụ ịbụ onye iro Chineke? Ya mere, onye ọ bụla nke chọrọ ịbụ enyi ụwa na-eme onwe ya onye iro Chineke.Jems 4:4.30. Gịnị ka Jizọs mere mgbe a chọrọ ka o tinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị?Ekwensu kpọọrọ ya gaa nugwu dị oké elu ma gosi ya alaeze niile nke ụwa na ebube ha, wee sị ya: Ihe a niile ka m ga-enye gị ma ọ bụrụ na ị daa nala fee m ofufe. Jizọs wee sị ya: Si ebe a pụọ, Setan! Nihi na e dere, sị, Ọ bụ Jehova bụ Chineke gị ka ị na-aghaghị ife ofufe, ọ bụkwa naanị ya ka ị na-aghaghị ijere ozi dị nsọ.Mat. 4:8-10.Ebe Jizọs maara na ha na-achọ ịbịa jide ya ka ha mee ya eze, ọ gaghachiri nugwu ahụ naanị ya.Jọn 6:15.31. Olee ihe mmadụ kwesịrị ịtụ anya na ndị ụwa ga-eme ya ma ọ kwụsị iso ha eme ihe ndị ha na-eme ma ghọọ Onye Kraịst?A sị na unu bụ nke ụwa, ụwa gaara ahụ ihe bụ nke ya nanya. Ma nihi na unu abụghị nke ụwa, kama ahọpụtara m unu nụwa, ọ bụ ya mere ụwa ji kpọọ unu asị. . . . Ọ bụrụ na ha akpagbuwo m, ha ga-akpagbukwa unu.Jọn 15:19, 20.A ga-akpagbukwa ndị niile na-achọ ibi ndụ nụzọ kwekọrọ ná nsọpụrụ Chineke ná mmekọrịta nke ha na Kraịst Jizọs.2 Tim. 3:12.Ebe ọ bụ na unu esoghị ha na-ebi ndụ ịla niyi a, ọ na-eju ha anya, ha ewee na-ekwujọ unu.1 Pita 4:4.32. Ebe ọ bụ na Onye Kraịst abụghị nke ụwa, olee otú ọ ga-esi nyere ya aka ịmata ụdị ọrụ ọ ga-arụ?Ka onye na-ezu ohi kwụsị izu ohi, kama ka ọ rụsie ọrụ ike, jiri aka ya na-arụ ọrụ ọma, ka o wee nwee ihe ọ ga-ekenye onye nọ ná mkpa.Efe. 4:28.Ekwensu . . . bụ onye ụgha, bụrụkwa nna ụgha.Jọn 8:44.Ọ ga-ekpe ikpe netiti ọtụtụ ndị, doziekwara mba dị iche iche dị ike, ndị dị nebe dị anya, okwu ha. Ha ga-akpụgharịkwa mma agha ha ka ha bụrụ mma ogè, kpụgharịakwa ube ha ka ha bụrụ mma ịkwa osisi. Mba agaghị ebuli mma agha buso mba ọzọ agha, ha agaghị amụkwa otú e si alụ agha.Maị. 4:3.M wee nụ ka olu ọzọ nke si neluigwe na-asị: Ndị nke m, sinụ nime ya pụta, ma ọ bụrụ na unu achọghị iso ya kere òkè ná mmehie ya, ma ọ bụrụkwa na unu achọghị ịnata ụfọdụ nime ihe otiti ya.Mkpu. 18:4.33. Olee ihe ụfọdụ Baịbụl kwuru ga-enyere Onye Kraịst aka ịma ụdị ihe o kwesịrị iji na-atụrụ ndụ?Unu ekwela ka e duhie unu. Mkpakọrịta ọjọọ na-emebi àgwà ọma.1 Kọr. 15:33.Ụmụnna m, ihe ọ bụla nke bụ eziokwu, ihe ọ bụla nke dị mkpa, ihe ọ bụla nke ziri ezi, ihe ọ bụla nke dị ọcha, ihe ọ bụla nke na-akpali ịhụya, ihe ọ bụla nke a na-ekwu okwu ọma banyere ya, omume ọma ọ bụla dịnụ na ihe ọ bụla dịnụ nke kwesịrị otuto, na-echebaranụ ihe ndị a echiche.Fil. 4:8.Unu ahụla ụwa ma ọ bụ ihe ndị dị nụwa nanya.1 Jọn 2:15.Jehova . . . kpọrọ onye ọ bụla nke hụrụ ime ihe ike nanya asị.Ọma 11:5.Na-echesinụ nche ike ka otú unu si na-eje ije ghara ịdị ka ndị na-amaghị ihe kama dị ka ndị maara ihe, na-azụtara onwe unu oge kwesịrị ekwesị, nihi na ụbọchị ndị a jọrọ njọ. Nihi nke a, kwụsịnụ ịbụ ndị na-enweghị ezi uche, kama nọgidenụ na-aghọta ihe uche Jehova bụ. Unu adịkwala na-aṅụbiga mmanya ókè, nke ndụ ịla niyi dị na ya, kama na-ejupụtanụ na mmụọ nsọ, jirinụ abụ ọma na ito Chineke na abụ ime mmụọ na-agwa ibe unu okwu, na-abụ abụ ma na-agụ egwú olu ụtọ nobi unu nye Jehova, na-ekele Chineke bụ Nna anyị mgbe niile maka ihe niile naha Onyenwe anyị Jizọs Kraịst.Efe. 5:15-20.Ka a ghara ịkpọtụdị ịkwa iko na ụdị adịghị ọcha ọ bụla ma ọ bụ anyaukwu aha netiti unu, dị nnọọ ka o kwesịrị ndị nsọ.Efe. 5:3.34. Gịnị mere na ezigbo Onye Kraịst ekwesịghị iso ndị okpukpe ọzọ mee ihe ndị ha na-eme nokpukpe ha?M wee nụ ka olu ọzọ nke si neluigwe na-asị: Ndị nke m, sinụ nime ya Babịlọn Ukwu ahụ pụta, ma ọ bụrụ na unu achọghị iso ya kere òkè ná mmehie ya, ma ọ bụrụkwa na unu achọghị ịnata ụfọdụ nime ihe otiti ya. Nihi na mmehie ya kpụkọtara ọnụ ruo neluigwe, Chineke echetawokwa ajọ omume ya.Mkpu. 18:4, 5.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Mat. 7:13, 14,21-23;1 Kọr. 10:20;2 Kọr. 6:14-18.35. Olee otu ihe e nyere Ndị Kraịst iwu ka ha na-echeta?O wee were otu ogbe achịcha, kelee Chineke, nyawaa ya, ma were ya nye ha, sị: Nke a pụtara ahụ m nke a gaje inye nihi unu. Na-emenụ nke a ka unu wee na-echeta m.Luk 22:19.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:1 Kọr. 11:23-26.36. Olee otú ị ga-esi mata ma ì kwesịrị iso eme ememme a na-eme nebe i bi?Ha abụghị nke ụwa, dị nnọọ ka m na-abụghị nke ụwa.Jọn 17:16.Unu apụghị ịdị na-eri na tebụl Jehova na-erikwa na tebụl ndị mmụọ ọjọọ.1 Kọr. 10:21.Ha na ndị mba ọzọ wee na-emekọ ihe, ha wee mụta ihe ha na-eme. Ha nọkwa na-efe arụsị ha, arụsị ndị ahụ ewee ghọọrọ ha ọnyà.Ọma 106:35, 36.Oge gafere agafe ezuworo unu ịrụzu ihe ndị mba ọzọ na-achọ, mgbe unu jere ije nomume rụrụ arụ, nagụụ ihe ọjọọ, nịṅụ oké mmanya, noriri oké mkpọtụ, nịma aka nịṅụ mmanya, na nikpere arụsị jọgburu onwe ya.1 Pita 4:3.Ndị dị ndụ maara na ha ga-anwụ; ma ndị nwụrụ anwụ amaghị ihe ọ bụla ma ọlị.Ekli. 9:5.37. Olee ụdị akụkọ Baịbụl kọrọ gbasara ememme ncheta ọmụmụ? Nihi ihe a Baịbụl kọrọ, olee otú i si ele ememme ncheta ọmụmụ anya?Mgbe a na-eme ememme ụbọchị ọmụmụ Herọd, ada Herodias gbara egwú nihu ndị ọbịa, wee mee Herọd obi ụtọ nke ukwuu nke na ọ ṅụrụ iyi wee kwe nkwa inye ya ihe ọ bụla ọ rịọrọ. Ya mere, ọ gbasoro ntụziaka nne ya wee sị: Bunye m isi Jọn Onye Na-eme Baptizim nefere dị mbadamba. Ọ bụ ezie na o wutere eze, o nyere iwu ka e buru ya nye ya, nihi iyi ọ ṅụrụ nakwa nihi ndị ha na ya nọ na-eri ihe; o wee zipụ ozi ma mee ka e gbupụ Jọn isi nụlọ mkpọrọ. E wee bute isi ya nefere dị mbadamba bunye nwa agbọghọ ahụ, o wee butere ya nne ya.Mat. 14:6-11.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Jen. 40:20-22;Ekli. 7:1,8.Nkebi nke Atọ Otú Jehova Si Hazie IheBaịbụl ị na-amụ emeela ka ị mata na Jehova chọrọ ime ka ihe niile nọrọ nokpuru ya, otú ahụ ọ dị ná mmalite. 1 Kọr. 15:24-28;Efe. 1:8-10 Ugbu a ị mụtara ihe a, ị chọsiri ike ịna-erubere Jehova isi, chọsiekwa ike ịma ihe ọ chọrọ ka ị na-eme nezinụlọ na nọgbakọ. Ajụjụ na amaokwu Baịbụl ndị e depụtara nisiokwu a ga-enyere gị aka ịma ihe ị ghọtara mgbe Jehova sịrị ka anyị na-erubere ndị ọchịchị isi, na-erube isi nọgbakọ nakwa nezinụlọ. Isiokwu a ga-eme ka i jiri nhazi ndị Jehova mere maka ịkụziri ndị ya ihe na ime ka okwukwe ha sie ike kpọrọkwuo ihe. Ụfọdụ nime ha bụ ọmụmụ ihe ị na-aga na ajụjụ ndị ị na-aza nọmụmụ ihe.Ihe ọzọ a ga-atụle nisiokwu a bụ uru ịgachi ozi ọma anya bara. Ọ na-eme ka anyị nyere ndị mmadụ aka ka ha mara Jehova na ihe ndị ọ na-emere ụmụ mmadụ. Mat. 24:14;28:19, 20 Nikpeazụ, ọ ga-eme ka ị mara na i kwesịrị iji nnyefe i nyefere Jehova Chineke onwe gị na baptizim a ga-eme gị kpọrọ ihe. Ka o doo gị anya na obi na-atọ Jehova ụtọ maka otú i si jiri obi gị niile na-ejere ya ozi nihi amara o meere gị.1. Ònye ka Chineke sịrị bụ isi nke nwunye?Unu ndị bụ nwunye, na-edonụ onwe unu nokpuru di unu, dị ka o kwesịrị ekwesị nime Onyenwe anyị.Kọl. 3:18.Ka ndị bụ nwunye na-edo onwe ha nokpuru ndị di ha dị ka nokpuru Onyenwe anyị, nihi na di bụ isi nke nwunye ya dị ka Kraịst bụkwa isi nke ọgbakọ ahụ, ebe ọ bụ onye nzọpụta nke ahụ a.Efe. 5:22, 23.2. Ebe di bụ isi nke nwunye ya, olee otú o kwesịrị isi na-akpaso nwunye ya àgwà?Ndị bụ di kwesịrị ịdị na-ahụ nwunye ha nanya dị ka ahụ nke ha. Onye hụrụ nwunye ya nanya hụrụ onwe ya nanya, nihi na ọ dịghị onye kpọtụworo anụ ahụ ya asị; kama ọ na-azụ ya, na-elekọtakwa ya, dị ka Kraịst na-emekwara ọgbakọ ya.Efe. 5:28, 29.Unu ndị bụ di, na-ahụnụ nwunye unu nanya, unu ewesola ha oké iwe.Kọl. 3:19.3. Nwunye bụ Onye Kraịst ò kwesịrị ịnọ nokpuru di ya na-ekweghị ekwe?Unu ndị bụ nwunye, doonụ onwe unu nokpuru di unu, ka e wee rite ha nuru nekwughị okwu ọ bụla site nomume nwunye ha, ma ọ bụrụ na ụfọdụ nime ha adịghị erube isi nokwu Chineke, ebe ha ji anya ha hụ omume unu nke dị ọcha, ya na nkwanye ùgwù dị ukwuu.1 Pita 3:1, 2.4. Ònye ka Chineke nyere ọrụ ịzụ ụmụaka na ịdọ ha aka ná ntị?Ndị bụ nna, unu emela ụmụ unu ihe iwe, kama na-azụlitenụ ha nọzụzụ na nduzi echiche nke si naka Jehova.Efe. 6:4.Nwa m, ṅaa ntị nịdọ aka ná ntị nna gị, ahapụkwala iwu nne gị.Ilu 1:8.5. Gịnị ka ụmụaka kwesịrị ịna-eme nezinụlọ?Ndị bụ ụmụ, na-eruberenụ ndị mụrụ unu isi nime Onyenwe anyị, nihi na nke a bụ ezi omume: Sọpụrụ nna gị nanne gị; nke bụ ihe mbụ e nyere niwu nke nwere nkwa: Ka ihe wee gaziere gị, ka i wee dị ogologo ndụ nelu ụwa.Efe. 6:1-3.Unu ndị bụ ụmụ, na-eruberenụ ndị mụrụ unu isi nihe niile, nihi na nke a na-atọ Onyenwe anyị ụtọ.Kọl. 3:20.6. Olee ihe a chọrọ ka Ndị Kraịst na-eme nebe ndị ọchịchị nọ?Ka mkpụrụ obi ọ bụla doo onwe ya nokpuru ndị ọchịchị, nihi na ọ dịghị ọchịchị ọ bụla dị ma ọ bụghị Chineke debere ya; ọ bụ Chineke debere ọchịchị ndị dị adị nọnọdụ ha nọ nokpuru ya.Rom 13:1.Nọgide na-echetara ha ka ha na-edo onwe ha nokpuru ọchịchị na ikike dị iche iche ka ha na-erubekwara ha isi.Taị. 3:1.7. Gịnị mere Onye Kraịst kwesịrị iji tụọ ụtụ isi niile ma kwụọ ụgwọ niile iwu kwuru ka a kwụọ?Na-enyenụ mmadụ niile ihe ruuru ha, onye e kwesịrị ịtụrụ ụtụ isi, tụọrọnụ ya ụtụ isi; onye e kwesịrị ịtụrụ ụtụ ahịa, tụọrọnụ ya ụtụ ahịa; onye e kwesịrị ịtụ egwu, tụọnụ ya egwu; onye e kwesịrị ịsọpụrụ, sọpụrụnụ ya.Rom 13:7.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:Luk 20:21-25.8. Olee ihe ga-eme ka Onye Kraịst ghara irubere ndị ọchịchị isi?Ha wee kpọọ ha ma nye ha iwu ka ha ghara ikwu ma ọ bụ izi ihe ọ bụla nebe ọ bụla naha Jizọs. Ma Pita na Jọn zara ha, sị: Kpebienụ nonwe unu ma ò ziri ezi nanya Chineke ige unu ntị kama ige Chineke ntị. Ma anyị onwe anyị apụghị ịkwụsị ikwu banyere ihe ndị anyị hụrụ na ihe ndị anyị nụrụ.Ọrụ 4:18-20.Pita na ndịozi ndị ọzọ wee zaa, sị: Anyị aghaghị irubere Chineke isi dị ka onye na-achị achị karịa mmadụ.Ọrụ 5:29.9. Ndị Kraịst hà kwesịrị ime ihe na-emegideghị iwu Chineke ndị ọchịchị kwuru ka a na-eme, dị ka idejupụta akwụkwọ maka alụmdi na nwunye na maka ụmụ a mụrụ ọhụrụ, ideba aha nakwụkwọ iji mata ọnụ ọgụgụ ndị bi nobodo, ma ọ bụ inweta akwụkwọ ikike ndị a chọrọ ha naka?Nụbọchị ndị ahụ, Siza Ọgọstọs tiri iwu ka e deba aha elu ụwa dum mmadụ bi nakwụkwọ. . . . Ya mere, Josef sikwa na Galili gawa . . . ka e wee deba aha ya na Meri nakwụkwọ, bụ onye ọ lụworo.Luk 2:1-5.Nọgide na-echetara ha ka ha na-edo onwe ha nokpuru ọchịchị na ikike dị iche iche ka ha na-erubekwara ha isi.Taị. 3:1.10. Olee ndokwa Jehova mere maka ilekọta ọgbakọ Ndị Kraịst?Achọrọ m ka unu mara na Kraịst bụ isi nke nwoke ọ bụla; nwoke bụkwa isi nke nwaanyị; Chineke bụkwa isi nke Kraịst.1 Kọr. 11:3.11. Ònye bụ Onyeisi ọgbakọ Ndị Kraịst?Kraịst bụ onyinyo nke Chineke a na-apụghị ịhụ anya, onye e bu ụzọ mụọ nime ihe niile e kere eke; nihi na e si naka ya kee ihe ndị ọzọ niile neluigwe na nelu ụwa, ihe ndị a pụrụ ịhụ anya na ihe ndị a na-apụghị ịhụ anya, nagbanyeghị ma ọ bụ ocheeze ma ọ bụ ịbụisi ma ọ bụ ọchịchị ma ọ bụ ikike. E kere ihe ndị ọzọ niile site naka ya nakwa maka ya. Ọ dịkwa tupu ihe ndị ọzọ niile, e mekwara ka ihe ndị ọzọ niile dịrị site naka ya, ọ bụkwa isi nke ahụ ahụ, ya bụ, ọgbakọ ya.Kọl. 1:15-18.12. Olee ndị bụ Òtù Na-achị Isi nọgbakọ Ndị Kraịst, oleekwa ihe bụ ọrụ ha?Ndị ikom ụfọdụ sikwa Judia bịa wee malite ịkụziri ụmụnna, sị: Ọ bụrụ na e bighị unu úgwù dị ka omenala si naka Mozis si dị, a pụghị ịzọpụta unu. Ma mgbe ha na Pọl na Banabas nwere nghọtahie, rụọkwa ụka nke ukwuu, hamere ndokwa ka Pọl na Banabas na ụfọdụ ndị ọzọ nime ha gakwuru ndịozi na ndị okenye nọ na Jeruselem banyere arụmụka a.Ọrụ 15:1, 2.Mgbe ha na-agafe obodo dị iche iche, ha na-enye ndị nọ nebe ahụ iwu ndịozi na ndị okenye nọ na Jeruselem kpebiri ka ha debe. Ya mere, nezie, a nọgidere na-eme ka ọgbakọ dị iche iche dị ike nokwukwe, ha na-amụbakwa nọnụ ọgụgụ site nụbọchị ruo nụbọchị.Ọrụ 16:4, 5.Ònye nezie bụ ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche, nke nna ya ukwu mere onye na-elekọta ezinụlọ ya, ka ọ na-enye ha nri ha noge kwesịrị ekwesị? Obi ụtọ na-adịrị ohu ahụ ma ọ bụrụ na nna ya ukwu abịarute wee hụ ya ka ọ na-eme otú ahụ! Nezie, ana m asị unu, ọ ga-eme ya onye na-elekọta ihe niile o nwere.Mat. 24:45-47.13. Ole ndị ka Kraịst si naka ha na-elekọta ọgbakọ taa?Na-elezinụ onwe unu na ìgwè atụrụ ahụ dum anya, nke mmụọ nsọ họpụtara unu ka unu bụrụ ndị na-elekọta ya, ka unu na-azụ ọgbakọ Chineke dị ka atụrụ, nke o ji ọbara Ọkpara ya zụta.Ọrụ 20:28.Ana m enye ndị bụ okenye netiti unu ndụmọdụ a: Na-azụnụ ìgwè atụrụ Chineke nke unu na-elekọta, ọ bụghị ná mmanye, kama jirinụ obi unu na-azụ ha ọ bụghị nihi na unu hụrụ uru aghụghọ nanya, kama nịnụ ọkụ nobi; ọ bụghịkwa ime ndị bụ ihe nketa nke Chineke dị ka ọ bụ unu nwe ha, kama ghọọrọnụ ìgwè atụrụ ahụ ihe nlereanya.1 Pita 5:1-3.14. Olee otú ndị nọ nọgbakọ ga-esi gosi na ha nọ nokpuru Kraịst?Na-echetanụ ndị na-edu ndú netiti unu, bụ ndị gwara unu okwu Chineke, ka unu na-ahụkwa ihe na-esi nomume ha apụta, na-eṅominụ okwukwe ha.Hib. 13:7.Na-eruberenụ ndị na-edu ndú netiti unu isi, na-anọkwanụ nokpuru ha, nihi na ha na-eche mkpụrụ obi unu nche dị ka ndị ga-aza ajụjụ; ka ha wee jiri ọṅụ na-eme nke a, ọ bụghị ịsụ ude, nihi na nke a ga-emebiri unu ihe.Hib. 13:17.15. Ònye ka e dere echiche ya na Baịbụl? Gịnị mere i kwesịrị iji na-amụchi Baịbụl anya ma na-enwe ofufe ezinụlọ kwa izu?Akwụkwọ Nsọ dum si nike mmụọ nsọ Chineke, ọ bara uru iji ya zie ihe, iji ya dọọ mmadụ aka ná ntị, iji ya mee ka ihe guzozie, na iji ya nye ọzụzụ nezi omume, ka onye nke Chineke wee ruo eru nụzọ zuru ezu, bụrụ onye a kwadebere nụzọ zuru ezu ịrụ ezi ọrụ niile.2 Tim. 3:16, 17.Iwu Jehova na-atọ ya ụtọ, ọ na-agụkwa iwu ya nolu dị ala ehihie na abalị. Ọ ga-adịkwa ka osisi a kụrụ nakụkụ iyi, nke na-amị mkpụrụ ya noge ya, akwụkwọ ya adịghịkwa akpọnwụ akpọnwụ, ihe ọ bụla ọ na-eme ga-aga nke ọma.Ọma 1:2, 3.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Diut. 17:18-20;Ilu 2:1-6;1 Tesa. 2:13.16. Olee uru ịga ọmụmụ ihe bara? Oleekwa mbọ ị na-agba ka i nwee ike ịna-aga ọmụmụ ihe?Ụkwụ m ga-eguzo nebe dị larịị; m ga-agọzi Jehova netiti ìgwè ndị zukọrọ ọnụ.Ọma 26:12.Ka anyị na-echebakwara ibe anyị echiche iji kpalie ịhụya na ịrụ ezi ọrụ, ka anyị ghara ịhapụ nzukọ anyị, dị ka ụfọdụ ndị na-emekarị, kama ka anyị na-agbarịta ibe anyị ume, na-emekwa otú ahụ karị, ka unu na-ahụ ụbọchị ahụ ka ọ na-eru nso.Hib. 10:24, 25.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ọma 35:18;149:1.17. Gịnị mere i kwesịrị iji na-aza ajụjụ nọmụmụ ihe otú i nwere ike?M ga-akọsara ụmụnna m aha gị; m ga-anọ nime ọgbakọ too gị.Ọma 22:22.Ọ bụ ígwè ka a na-eji amụcha ígwè. Otú ahụ ka ihu mmadụ na-amụcha ihu mmadụ ibe ya.Ilu 27:17.Ka anyị . . . na-achụrụ Chineke àjà otuto mgbe niile, ya bụ, mkpụrụ egbugbere ọnụ bụ nke na-ekwupụta aha ya nihu ọha.Hib. 13:15.18. Gịnị mere na Onye Kraịst ekwesịghị inwe naanị okwukwe?Ọ bụrụ na okwukwe enweghị ọrụ, ọ nwụrụ anwụ. Otú ọ dị, otu onye ga-ekwu, sị: I nwere okwukwe, enwekwara m ọrụ. Gosi m okwukwe gị nke na-agụnyeghị ọrụ, m ga-egosikwa gị okwukwe m site nọrụ m. Nezie, dị ka ahụ nke na-enweghị mmụọ bụ ihe nwụrụ anwụ, otú ahụkwa, okwukwe nke na-enweghị ọrụ bụ ihe nwụrụ anwụ.Jems 2:17, 18,26.19. Olee ọrụ dị ezigbo mkpa Baịbụl kwuru ka Ndị Kraịst niile rụọ?A ga-ekwusakwa ozi ọma nke a nke alaeze nelu ụwa dum mmadụ bi ka ọ bụrụ àmà nye mba niile; mgbe ahụkwa ka ọgwụgwụ ga-abịa.Mat. 24:14.Ya mere, gaanụ mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ m. Na-eme ha baptizim naha nke Nna na nke Ọkpara na nke mmụọ nsọ. Na-ezi ha ka ha debe ihe niile m nyere unu niwu.Mat. 28:19, 20.20. Ole ndị anyị kwesịrị izi ozi ọma Alaeze Chineke?Ebe m na-alaghị azụ ịgwa unu nke ọ bụla nime ihe ndị bara uru ma ọ bụ izi unu ihe nihu ọha nakwa site nụlọ ruo nụlọ. Kama, agbasiiri m ma ndị Juu ma ndị Grik àmà ike banyere nchegharị nebe Chineke nọ na okwukwe nOnyenwe anyị Jizọs.Ọrụ 20:20, 21.Kwa ụbọchị, ọ na-esokwa ndị nọ nọma ahịa atụgharị uche.Ọrụ 17:17.21. Gịnị mere i kwesịrị iji jiri ozi ọma kpọrọ ihe?Akpọrọ m unu ka unu gbaa akaebe nụbọchị taa na aka m dị ọcha nebe ọbara mmadụ niile dị, nihi na ahapụghị m ịgwa unu nzube niile nke Chineke.Ọrụ 20:26, 27.Ọ bụrụkwa na m na-ezisa ozi ọma, ọ bụghị ihe mere m ga-eji na-anya isi, nihi na ọ bụ mkpa nke dịịrị m. Nezie, ahụhụ dịịrị m ma ọ bụrụ na ezisaghị m ozi ọma!1 Kọr. 9:16.22. Olee otú anyị ga-esi jiri ihe anyị nwere na-akwado ọrụ gbasara Alaeze Chineke?Jiri ihe gị ndị dị oké ọnụ ahịa sọpụrụ Jehova, tinyere mkpụrụ mbụ nke ihe ubi gị dum. Mgbe ahụ, ụlọ nkwakọba ihe gị ga-ejupụta nọtụtụ ihe; olulu nzọchapụta mmanya gị ga-ejubigakwa ókè.Ilu 3:9, 10.Onye ji aka ntagide na-agha mkpụrụ ga-ejikwa aka ntagide ghọrọ mkpụrụ; onye na-aghakwa mkpụrụ nụba ga-aghọrọ mkpụrụ nụba. Ka onye ọ bụla nye dị ka o kpebiri nobi ya, ọ bụghị ná mwute ma ọ bụ ná mmanye, nihi na Chineke hụrụ onye na-eji obi ụtọ enye ihe nanya.2 Kọr. 9:6, 7.23. Olee otú anyị ga-esi gosi na anyị hụrụ ụmụnna anyị ndị nọ ná mkpa nanya?Ọ bụrụ na nwanna nwoke ma ọ bụ nwanna nwaanyị gba ọtọ, nenweghịkwa ihe oriri ga-ezuru ya nụbọchị, ma otu onye nime unu asị ya: Laa nudo, nyaa ọkụ, rijuokwa afọ, ma unu enyeghị ya ihe na-akpa ahụ ya, olee uru ọ bara?Jems 2:15, 16.Ebe ndị ọzọ i nwere ike ịgụ:Ilu 3:27;Jems 1:27.24. Olee ụdị obi anyị kwesịrị iji wepụta onwe anyị na ihe ndị anyị nwere na-ejere Jehova ozi?Ònye ka m bụ, ole ndị ka ndị m bụkwa, nke na anyị nwere ike inye onyinye afọ ofufo dị otú a? Nihi na ihe niile si naka gị, ọ bụkwa naka gị ka anyị nwetara ihe anyị nyere gị.1 Ihe 29:14.Ka onye ọ bụla nye dị ka o kpebiri nobi ya, ọ bụghị ná mwute ma ọ bụ ná mmanye, nihi na Chineke hụrụ onye na-eji obi ụtọ enye ihe nanya.2 Kọr. 9:7.25. Olee otú obi kwesịrị ịdị anyị mgbe a na-akpagbu anyị ma ọ bụ mgbe ọnwụnwa bịaara anyị?Obi ụtọ na-adịrị ndị a kpagbuworo nihi ezi omume, nihi na alaeze eluigwe bụ nke ha. Obi ụtọ na-adịrị unu mgbendị mmadụ na-akọcha unu ma na-akpagbu unu, na-aghagide unu ụgha, na-ekwukwa ụdị ihe ọjọọ niile megide unu nihi m. Ṅụrịanụ ọṅụ, nweekwanụ obi ụtọ nke ukwuu, nihi na ụgwọ ọrụ unu dị ukwuu neluigwe; nihi na otú ahụ ka ha kpagburu ndị amụma bu unu ụzọ.Mat. 5:10-12.Gụọnụ ya nihe ọṅụ, ụmụnna m, mgbe unu zutere ọnwụnwa dị iche iche, ebe unu maara na okwukwe unu nke a nwalere anwale otú a na-arụpụta ntachi obi.Jems 1:2, 3.Ha si nihu Sanhedrin ahụ pụọ, na-aṅụrị ọṅụ nihi na a gụwo ha ná ndị ruru eru ịbụ ndị a ga-emenye ihere nihi aha ya.Ọrụ 5:41.26. Ònye ka anyị kwesịrị ikpegara ekpere, ọ bụkwa naha onye?Gị Onye na-anụ ekpere, ọ bụ gị ka anụ ahụ niile bụ mmadụ ga-abịakwute.Ọma 65:2.Nụbọchị ahụkwa, unu agaghị ajụ m ajụjụ ọ bụla ma ọlị. Nezie, nezie, ana m asị unu, ọ bụrụ na unu arịọ Nna m ihe ọ bụla, ọ ga-enye ya unu naha m.Jọn 16:23.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:Jọn 14:6.27. Olee otú anyị kwesịrị isi na-ekpe ekpere?Mgbe unu na-ekpekwa ekpere, unu adịla ka ndị ihu abụọ; nihi na ọ na-atọ ha ụtọ iguzo nụlọ nzukọ, na ebe ụzọ nwere ngalaba na-ekpe ekpere ka ndị mmadụ wee na-ahụ ha. Nezie, ana m asị unu, ha enwetazuwo ụgwọ ọrụ ha. Ma, gị onwe gị, mgbe ị na-ekpe ekpere, banye nọnụ ụlọ gị, mgbe i mechisịrị ọnụ ụzọ gị, kpekuo Nna gị nke nọ na nzuzo ekpere; Nna gị nke na-ahụ ihe na nzuzo ga-akwụ gị ụgwọ. Ma mgbe ị na-ekpe ekpere, ekwughachila otu ihe ugboro ugboro, dị ka ndị mba ọzọ na-eme, nihi na ha na-eche na a ga-anụ olu ha nihi ọtụtụ okwu ha na-ekwu. Ya mere, unu emela ka ha, nihi na Chineke bụ Nna unu maara ihe ndị na-akpa unu tupu unu arịọ ya.Mat. 6:5-8.28. Olee ihe ụfọdụ i nwere ike ịrịọ Jehova nekpere ka o mee?Ya mere, kpeenụ ekpere otú a: Nna anyị nke bi neluigwe, ka e doo aha gị nsọ. Ka alaeze gị bịa. Ka uche gị meekwa nụwa, dị ka ọ na-eme neluigwe. Nye anyị nri taa maka ụbọchị taa; gbaghara anyị ụgwọ anyị ji, dị ka anyị gbaghakwaara ndị ji anyị ụgwọ. Ekwela ka anyị daba nọnwụnwa, kama napụta anyị naka ajọ onye ahụ.Mat. 6:9-13.Obi ike anyị nwere nebe ọ nọ bụ na ihe ọ bụla nke anyị rịọrọ ya dị ka uche ya si dị, ọ na-anụ olu anyị.1 Jọn 5:14.29. Gịnị ka àgwà anyị nwere ike ime ekpere anyị?Unu ndị bụ di, ka unu na ndị nwunye unu na-ebi otú ahụ dị ka ihe ọmụma si dị, na-enyenụ nwaanyị nsọpụrụ dị ka arịa na-esighị ike, ebe unu na ha bụ ndị nketa nke ihu ọma na-erughịrị mmadụ nke bụ ndụ, ka e wee ghara igbochi ekpere unu. Nihi na anya Jehova na-elekwasị ndị ezi omume, ntị ya dịkwa narịrịọ ha na-arịọsi ike; ma ihu Jehova na-emegide ndị na-eme ihe ọjọọ.1 Pita 3:7,12.Ebe ọzọ i nwere ike ịgụ:Aịza. 1:15-17.30. Gịnị mere Ndịàmà Jehova ji eme ndị chọrọ ịbụ Ndị Kraịst baptizim?Ya mere, gaanụ mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ m. Na-eme ha baptizim naha nke Nna na nke Ọkpara na nke mmụọ nsọ.Mat. 28:19.Ka ụbọchị ndị ahụ na-aga, Jizọs si Nazaret nke Galili bịa, Jọn wee mee ya baptizim na Jọdan.Mak 1:9.31. Gịnị mere o ji kwesị ekwesị ịkpọ Ndị Kraịst nyefere Chineke onwe ha, ndị e mekwara baptizim, Ndịàmà Jehova?Unu bụ ndị àmà m, ka Jehova kwuru, ọbụna ohu m nke m họọrọ, ka unu wee mara, nweekwa okwukwe nebe m nọ, ka unu wee ghọtakwa na abụ m otu Onye ahụ. Ọ dịghịChi a kpụrụ tupu mụ onwe m, ọ dịghịkwa nke sochiri m. Mụ onwe m bụ Jehova, e nweghịkwa onye nzọpụta ọzọ ma e wezụga m. Mụ onwe m ekwuwo ya, zọpụtakwa unu, meekwa ka a nụ ya, mgbe ọ na-adịghị chi ọzọ dị netiti unu. Ya mere, unu bụ ndị àmà m, ka Jehova kwuru, abụkwa m Chineke.Aịza. 43:10-12.IHE IKPEAZỤ NDỊ NA-AGA IME BAPTIZIM NA NDỊ OKENYE GA-ATỤLEỌ na-abụkarị ná mgbakọ Ndịàmà Jehova ka a na-anọ eme ndị mmadụ baptizim. Tupu onye na-ekwu okwu baptizim emechie okwu ya, ọ ga-agwa ndị a na-aga ime baptizim ka ha bilie ọtọ zaa ajụjụ abụọ a nolu dara ụda:1. Nihi àjà Jizọs Kraịst chụrụ, ì chegharịala, hapụ mmehie gị, nyefeekwa Jehova onwe gị ime uche ya?2. Ị ghọtara na nnyefe i nyefere Chineke onwe gị na baptizim a ga-eme gị na-egosi na ị ghọọla Onyeàmà Jehova, nke nọ ná nzukọ Chineke o ji mmụọ nsọ ya na-eduzi?Ọ bụrụ na ndị a na-aga ime baptizim azaa ee najụjụ abụọ a, ọ pụtara na ha emeela nkwupụta ihu ọha nakwa na ha nwere okwukwe nàjà mgbapụta Jizọs. Ọ pụtakwara na ha enyefeela Jehova onwe ha kpamkpam. Rom 10:9, 10 Ndị chọrọ ime baptizim kwesịrị ibu ụzọ chebara ajụjụ ndị a echiche ma kpee ekpere banyere ha ka ihe ha ga-aza bụrụ ihe ha ghọtara.Olee ụdị uwe mmadụ kwesịrị iyi mee baptizim?Jọn 15:19;Fil. 1:10;1 Tim. 2:9Ndị a na-aga ime baptizim kwesịrị iburu nuche na baptizim a ga-eme ha bụ ihe dị ezigbo mkpa. Nihi ya, ha kwesịrị iyi uwe kwesịrị ekwesị. Ha ekwesịghị iyi uwe na-ahụ ụzọ e ji egwu mmiri bịa ime baptizim. Ha ekwesịghịkwa ịdị nkịrịka nanya ma ọ bụ yiri uwe e dere ihe ma ọ bụ nke e sere ihe na ya. Ọ bụrụ na anyị ana-ewere baptizim ka ihe dị ezigbo mkpa, ọ ga-eme ka anyị dị iche nụwa.Olee otú mmadụ kwesịrị isi mee omume mgbe a na-eme ya baptizim?Luk 3:21, 22Baptizim e mere Jizọs na-akụziri Ndị Kraịst ihe taa. Ọ ghọtara na baptizim bụ ihe dị mkpa, o gosikwara ya nihe o mere mgbe a na-eme ya baptizim. Nihi ya, ebe a na-eme baptizim ekwesịghị ịbụ ebe a ga-anọ na-eme ihe ọchị, ebe a ga-anọ na-egwu mmiri, ma ọ bụ ebe a ga-anọ eme ihe ndị ọzọ ga-eme ka o yie ka à bịara egwuregwu. Onye e mere baptizim ọhụrụ ekwesịghịkwa ịṅụrịbiga ọṅụ ókè ka à ga-asị na ọ bụ ebe okwu biri. Ọ bụ eziokwu na baptizim bụ ihe obi ụtọ, e kwesịrị inwe obi ụtọ ahụ otú kwesịrị ekwesị.E mechagodị gị baptizim, gịnị mere i kwesịrị iji nọgide na-amụchi ihe anya ma na-agachi ozi ọma anya?Olee otú ịga ọmụmụ ihe ga-esi nyere gị aka ịna-eme ihe ị gwara Jehova mgbe ị na-enyefe ya onwe gị?Obi ò siri gị ike ugbu a na e kwesịrị ime gị baptizim?IHE NDỊ OKENYE KWESỊRỊ IMEMgbe onye nkwusa a na-emebeghị baptizim gwara ndị okenye na ya chọrọ ka e mee ya baptizim, e kwesịrị ịgwa ya ka ọ tụlee Ajụjụ A Ga-ajụ Ndị Chọrọ Ime Baptizim. Ọ dị na peeji nke 170 ruo 208. E kwesịkwara ịgwa ya ka ọ gụọ Ihe A Chọrọ Ka Onye Nkwusa A Na-emebeghị Baptizim Mee. Ọ malitere na peeji nke 167. Ebe ahụ ga-eme ka ọ mata otú ọ ga-esi kwadebe ihe ya na ndị okenye ga-atụle. Dị ka e kwuru na mbụ, onye chọrọ ime baptizim nwere ike imepe akwụkwọ a ma jiri ya na ihe ndị o deturu nakwụkwọ na-aza ajụjụ. Ma, ọ baghị uru ka ya na onye ọzọ tụlee ajụjụ ndị ahụ tupu ya na ndị okenye atụlee ha.Ọ bụrụ na mmadụ chọrọ ime baptizim, o kwesịrị ịgwa onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ. A ga-enye ya oge ka ọ tụlee ajụjụ ndị ahụ ya na ndị okenye ga-atụle. Ọ tụlechaa ha, onye na-ahaziri ndị okenye ọrụ emee ndokwa ka onye ahụ na ụfọdụ ndị okenye tụleghachi ha. E kwesịghị ichewe ka a maa ọkwa mgbe a ga-aga mgbakọ tupu ya na ndị okenye atụlewe ajụjụ ndị ahụ. Ebe ọ bụ na ajụjụ ndị ahụ dị nkebi atọ, e nwere ike iji otu awa mụọ nkebi nke ọ bụla. A ga-amụ ha iche iche. Ma o nweghị ihe o mere ma a mụọ nkebi nke ọ bụla karịa otu awa. Onye chọrọ ime baptizim ma ọ bụ okenye ya na ya na-atụle ajụjụ ndị ahụ ekwesịghị ime ka a tụlee ha ọkụ ọkụ. Ndị okenye ha na onye chọrọ ime baptizim ga-atụle ajụjụ ndị ahụ kwesịrị iji ya kpọrọ mkpa. Ọ bụrụ na o kwe mee, e kwesịrị ikenye otu okenye otu nkebi. E kwesịrị iji ekpere malite nkebi nke ọ bụla, jirikwa ekpere mechie.Ọ kacha mma ka a tụleere onye ọ bụla chọrọ ime baptizim ajụjụ nke ya iche, kama ndị niile chọrọ ime baptizimịnọkọta ọnụ. Ọ ga-eme ka onye ahụ chọrọ ime baptizim zaa ajụjụ nke ọ bụla. Ọ ga-emekwa ka ndị okenye mara otú onye ahụ ghọtaruru ihe ndị a kụziiri ya, ha e jiri ya mata ma ò ruru eru ime baptizim ma ọ bụ na o rughị eru. Ihe ọzọ bụ na ịtụlere onye nke ọ bụla ajụjụ nke ya iche ga-eme ka ahụ ruo onye ahụ ala ikwu okwu. Ma, e nwere ike ịtụlekọta nke di na nwunye ọnụ.Ọ bụrụ na onye ahụ chọrọ ime baptizim bụ nwaanyị, okenye ya na ya ga-atụle nkebi nke ọ bụla ga-anọ ebe ndị mmadụ ga na-ahụ ha ma ghara ịna-anụ ihe ha na-ekwu. Ọ bụrụ na ọ dị mkpa ka onye ọzọ soro ha, ọ ga-abụ okenye ma ọ bụ ohu na-eje ozi. Dị ka e kwuru na paragraf na-eso nke a, ihe ga-ekpebi ma à ga-akpọrọ ohu na-eje ozi bụ nkebi nke a ga-atụle.Nọgbakọ e nwere ndị okenye ole na ole, e nwere ike ịgwa ndị ohu na-eje ozi ruru eru, bụ ndị anya ruru ala, ka ha na ndị chọrọ ime baptizim tụlee ajụjụ ndị nke kwuru gbasara ihe ndị anyị kweere. Ajụjụ ndị ahụ dị ná Nkebi nke MbụIhe Ndị Na-ataghị Akpụ Baịbụl Na-akụzi nakwa ná Nkebi nke AtọOtú Jehova Si Hazie Ihe. Ọ bụ naanị ndị okenye ka a ga-ekenye Nkebi nke AbụọIhe Jehova Chọrọ Ka Anyị Na-eme. Ọ bụrụ na ụmụnna nwoke ruru eru e nwere nọgbakọ ebughị ibu, e nwere ike ịgwa onye nlekọta sekit ka ọ mara ma è nwere ọgbakọ nọ nso e nwere ike isi na ya kpọta ndị ga-enye aka.Ndị okenye ga-ejide naka na onye a na-aga ime baptizim ghọtaranke ọmaihe ndị na-ataghị akpụ Baịbụl na-akụzi. Ha kwesịkwara ịchọpụta ma ò ji eziokwu ọ mụtara na Baịbụl kpọrọ ihe, na-emekwa ihe nzukọ Jehova kwuru. Ọ bụrụ na ọ ghọtachaghị ihe ndị ahụ, ndị okenye ga-eme ndokwa ka a mụkwuoro ya ihe ka o nwee ike ruoeruo nọdịnihu ime baptizim. E nwee ndị na-anaghị ejechi ozi anyama ọ bụ ndị na-anachaghị eme ihe nzukọ Jehova kwuru, a ga-agwa ha ka ha rụọ ọrụ nebe ndị ahụ ka ha nwee ike iru eru nọdịnihu ime baptizim. Ọ dị ndị okenye naka ịma awa ole nkebi nke ọ bụla ga-ewe iji ghọta nke ọma ma onye ahụ chọrọ ime baptizim ò ruru eru ka e mee ya baptizim. Ọ bụ eziokwu na o nwere ike iwe obere oge ịtụle ajụjụ ụfọdụ ma wee nnukwu oge ịtụle ndị ọzọ, e kwesịrị ịtụle ajụjụniile.Ndị okenye ha na onye ahụ chọrọ ime baptizim tụlere nkebi ndị ahụ ga-ezukọ ma a tụlechaa nkebi nke atọ iji kpebie ma onye ahụ ọ ga-eme baptizim ma ọ bụ na ọ gaghị eme. Tupu ha ekpebie ya, ha ga-atụle otú ihe si dịrị ya, otú nghọta ya hà, nakwa ihe ndị ọzọ. Mkpa anyị bụ ka ndị a ga-eme baptizim bụrụ ndị ji obi ha niile nyefee Jehova onwe ha na ndị ghọtara ihe Baịbụl na-akụzi. Ọ bụrụ na unu enyere ndị na-aga ime baptizim aka, ha ga-enwe ike ịna-ejere Chineke ozi nke ọma.Ọ bụrụ na ndị okenye ahụ atụlechaa ma onye ahụ ò ruru eru ime baptizim, otu onye nime ha ma ọ bụ abụọ ga-agwa ya ihe ha kpebiri. Ọ bụrụ na o ruru eru, ya na okenye ahụ ma ọ bụ ndị okenye abụọ ahụ gwara ya na ọ ga-eme baptizim ga-atụle Ihe Ikpeazụ Ndị Na-aga Ime Baptizim na Ndị Okenye Ga-atụle. Ọ dị na peeji nke 209 ruo 210.Ọ bụrụ na onye chọrọ ime baptizim amụchabeghị akwụkwọBaịbụl Na-akụziri Anyịna akwụkwọỊhụya Chineke,ndị okenye ahụ kwesịrị ịgwa ya ka ọ mụchaa ha ma o mechaa baptizim.Ihe ikpeazụ a ndị okenye na onye a na-aga ime baptizim ga-atụle ekwesịghị iwe ihe karịrị nkeji iri.Otu afọ e mechara mmadụ baptizim, ndị okenye abụọ ga-agakwuru ya gbaa ya ume ma tụọrọ ya aro ndịga-enyere ya aka.Otu nime ndị okenye ahụ ga-abụ onye nlekọta ìgwè ozi ubi nwanna ahụ nọ na ya. Ọ bụrụ na onye ahụ bụ onye na-eto eto, ndị mụrụ ya bụ Ndịàmà Jehova ma ọ bụ otu nime ha kwesịrị iso ná nnọkọ ahụ. E kwesịrị iji nnọkọ ahụ gbaa nwanna ahụ ume ma mee ka obi tọọ ya ụtọ. Ya na ndị okenye ahụ ga-ekwurịta otú o si eme nọgbakọ. Ha ga-atụrụ ya aro otú ọ ga-esi na-amụchi ihe anya ma na-agụ Baịbụl kwa ụbọchị. Ha ga-atụkwara ya aro otú ọ ga-esi na-enwe ofufe ezinụlọ kwa izu, na-aga ozi ọma kwa izu, na-abịachi ọmụmụ ihe anya ma na-aza ajụjụ nọmụmụ ihe. Fil. 3:16 Ọ bụrụ na ọ mụchabeghị akwụkwọBaịbụl Na-akụziri Anyịna akwụkwọỊhụya Chineke,ndị okenye ga-ahụ na e nwere onye ya na ya ga-amụcha ha. Ndị okenye ga-aja ya mma nebe ndị ọ na-eme nke ọma, gwa ya otu ebe ma ọ bụ ebe abụọ ọ ga-arụ ọrụ na ha, ma tụọrọ ya aro otú ọ ga-esi rụọ ọrụ na ha.Okwu Ndị Bụ Isi Dị nAkwụkwọ AIhe ị ga-eburu nobi: A bịa nọtụtụ nime okwu ndị e depụtara ebe a, nọmba mbụ ị ga-ahụ bụ isi nke okwu ahụ dị na ya nakwụkwọ a, nke ọzọ abụrụ paragraf kwuru gbasara ya. Dị ka ihe atụ, okwu mbụ e depụtara ebe a bụ Agbamakwụkwọ:11:10-11. Nke a pụtara na e kwuru gbasara agbamakwụkwọ nisi nke iri na otu, paragraf nke iri na nke iri na otu.Agbamakwụkwọ:11:10-11Akụkọ ozimgbe i mere njem:8:30ndị nkwusa:5:34;8:10,23-29ndị nlekọta sekit:5:46,50;9:44uru ọ bara:8:19-22,31-36Akwụkwọ anyịasụsụ mba ọzọ:9:36,38ilekọta ya:12:16otú e si enweta ego e ji ebi ya:12:2-4uru ọ bara nozi ọma:9:22-23Alaka ụlọ ọrụizigara ya onyinye:12:2-4mgbe anyị na ha na-enweghị ike ịna-ezirịta ozi:17:15-17otú ejiji anyị ga-adị ma anyị gawa:13:13ọrụ ya:4:13Baptizimajụjụ ntụleghachi:peeji nke 170 ruo 208ihe ọ pụtara:8:16-18na-eme anyị ndị ozi Chineke:8:3ná mgbakọ sekit nakwa ná mgbakọ ukwu:7:24,26ndị nkwusa a na-emebeghị baptizim:peeji nke 167 ruo 169ụmụaka:peeji nke 165 ruo 166Esemokwu na Nghọtahieidozi obere esemokwu:14:5-6mgbe nwanna mere gị ihe dị oké njọ:14:13-20Ìgwè ozi ubiidebe Ụlọ Nzukọ Alaeze ọcha:11:7ikenye ndị nkwusa ìgwè ozi ubi:5:35ndị nlekọta:5:29-34nzukọ ozi ubi:7:20-21ókèala:9:31,33ọrụ ndị ohu na-eje ozi na-arụ:6:12Ihe ndị a na-eme nụlọ akwụkwọ:13:22-24Ihe ndị ị chọrọ ime nozi Jehovaihe ndị ị ga-emeli:8:37ije ozi nebe a chọkwuru ndị nkwusa:10:6-9ịrụrụ nzukọ Jehova ụlọ:10:21-23ịmụ asụsụ ọzọ:10:10ndị nkwusa:10:4-5ndị ozi ala ọzọ:10:15ozi Betel:10:19-20ozi ịsụ ụzọ:10:11-14ọrụ sekit:10:16uru ọ bara:10:24-26ụlọ akwụkwọ ndị e nwere ná nzukọ Jehova:10:17-18Ije ozi nebe a chọkwuru ndị nkwusa:10:6-9Ikwusa ozi ọmaakwụkwọ anyị:9:22-23ebe ndị a na-asụ asụsụ dị iche iche:9:35-37ejiji anyị:13:12ibute ụzọ nozi ọma:5:3,17,29-33;6:4iji jw.org ezi ozi ọma:9:24-25ime nletaghachi:9:14-15inye akụkọ ozi:8:19-29,31-36inyere ndị nkwusa aka:5:28-29,33;7:21;9:7,15,19iru eru:8:6-9,13-15ịgwa onye ị na-amụrụ Baịbụl ka ọ na-akọrọ ndị ọzọ ihe ọ na-amụta:8:5mgbe a machiri anyị iwu:17:13-18mgbe a na-anọghị nozi:9:26-29mgbe onye nwe ụlọ na-asụ asụsụ ọzọ:9:38-41nebe ọhaneze na-anọkarị:9:11-12nzukọ ozi ubi:7:20-21ogendịozi:8:1-2;9:1,4ókèala:9:30-34onye nlekọta ije ozi na-ahụ maka ya:5:28ozi ìgwè:9:45-46ọrụ Chineke nyere anyị:8:2uru ọ bara:9:5-8;10:1-2ụlọ nụlọ:9:3-9ụmụaka ịga ozi ọma:8:13-15Ime nke ọma nọgbakọihe ọ pụtara:6:9Inye onyinyemaka ọrụ zuru ụwa ọnụ:11:15;12:2-4ọgbakọ:11:6-7;12:5-7sekit:12:8-11Ịrụrụ nzukọ Jehova ụlọ10:21-23Ndị Na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze:10:23ndị ọrụ si mba ọzọ:10:23onye na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze:10:23onye na-enyere ndị na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze aka:10:23Ịchụ mmadụ nọgbakọ:14:25-29Ịdị notuihe kpatara ya:1:6-7;13:28-29ihe na-akpa ya aka ọjọọ:14:3;17:6irubere Kraịst isi:2:9-11;4:10-11ịnọgide na-adị notu:17:20ndị okenye:5:13,21nụwa niile:16:6-11uru ọ bara:4:15;5:57;13:30-31Ịdị ọchaàgwà na ofufe:13:6-7nelu ahụ:13:8-12Ụlọ Nzukọ Alaeze:11:7-8Ịdọ aka ná ntị:14:4,23-24Ịgbata ọsọ enyemaka:12:15;16:11Ịghọ ndị ozi Chineke:8:3Ịkwado ka e mefuo ego:12:6,9,11Ịma Ọkwaịchụ mmadụ nọgbakọ:14:29ịdọ mmadụ aka ná ntị:14:24ịnabataghachi mmadụ nọgbakọ:14:36mmadụ ikewapụ onwe ya:14:33ndị nkwusa a na-emebeghị baptizim:8:12;14:39-40onyinye:12:6Ịnabataghachi mmadụ nọgbakọ:14:34-36Ịrịba ndị na-adịghị agazi agazi ama:14:9-12Jehova Chinekeịbịaru ya nso:17:1-3Ọkaakaa Eluigwe na Ala:15:1-4Jizọs Kraịstirubere Jehova isi:15:5Nnukwu Onye Nchụàjà:2:4Onyeisi ọgbakọ:1:10;2:5Onye Mgbapụta:2:3Onye na-ekwusa ozi ọma:8:1-2;9:1Onye Ọzụzụ Atụrụ Ọma:2:6;5:1JW.ORG:9:24-25Kaadị Onye Nkwusa:5:44;8:10,30KọmitiiKọmitii Alaka:4:13;5:51-54Kọmitii Ije Ozi Ọgbakọ:5:35Kọmitii ikpe:14:21-28,34-37Kọmitii Na-ahụ Maka Mmekọrịta Anyị na Ndị Ụlọ Ọgwụ:5:40Kọmitii Na-elekọta Mba:5:53Kọmitii Na-elekọta Ụlọ Nzukọ Alaeze:11:8Kọmitii ije oziGaa nebe e dereKọmitii Ije Ozi ỌgbakọKọmitii Ije Ozi Ọgbakọ:5:35Kọmitii ikpe:14:21-28,34-37Kọmitii Ndị Na-ahụ Maka Mmekọrịta Anyị na Ndị Ụlọ Ọgwụ:5:40MgbakọGaa nebe e dereMgbakọ SekitMgbakọ Sekitebe a na-enwe ya:11:18ego a na-emefu:12:8-11otú e si ahụ maka ya:5:49Mgbakọ ukwu:7:25-27Mmadụ ikewapụ onwe ya:14:30-33Mmadụ inyefe Chineke onwe ya na ime baptizimGaa nebe e dereBaptizimMmehieGaakwa nebe e dereEsemokwu na Nghọtahie;Ịchụ mmadụ nọgbakọ;Ịnabataghachi mmadụ nọgbakọ;Ịrịba ndị na-adịghị agazi agazi ama;Mmadụ ikewapụ onwe yaịma ọkwa gbasara:14:24,29,33,39-40mmehie dị oké njọ:14:21-33ndị nkwusa a na-emebeghị baptizim:14:38-40nwanna imejọ nwanna:14:5-6,13-20ụmụaka:14:37Ncheta Ọnwụ Jizọs:7:28-30Ndị anyị ga-anọ nokpuru haná nzukọ Jehova:1:9-10;2:5,9-10;15:1-2ndị ọchịchị:15:11nezinụlọ:15:9-10nọgbakọ:3:14;4:15;15:7Ndị anyị ga-erubere isiGaa nebe e dereNdị anyị ga-anọ nokpuru haNdị Atendantị:11:14Ndị na-anaghị ejekwa ozi:8:26;14:32Ndị Na-Anọchite Anya Isi Ụlọ Ọrụ Anyị:5:55-56Ndị nkwusaGaa nebe e dereNdị nkwusa a na-emebeghị baptizim;Ndị nkwusa ọgbakọNdị nkwusa a na-emebeghị baptizimha mee mmehie:14:38-40iru eru:8:6-12mgbe a na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ma ọ bụ na-arụzigharị ya:11:17ụmụaka:8:13-15Ndị nkwusa ọgbakọGaakwa nebe e dereNdị nkwusa a na-emebeghị baptiziminyere ha aka:5:28-29,33;7:21;9:7,15,19iru eru:8:8ịgafe nọgbakọ ọzọ:8:30ndị nkwusa ọhụrụ:8:5-6ndị ọrịa:8:29ụmụaka ịbụ ndị nkwusa:8:13-14Ndị nlekọtaGaa nebe e dereNdị okenyeNdị ogbenye:12:12-15Ndị ohu na-eje oziigosi na obi dị anyị ụtọ maka ọrụ ha:6:1-2,15ihe a chọrọ naka ndị ga-abụ ohu na-eje ozi:6:3-6ịgba mbọ ruo eru:6:14ọrụ ha na-arụ:6:7-12;11:14Ndị okenyea họpụtara ha otú akwụkwọ nsọ kwuru:4:8ìgwè na ndị na-abụbeghị ìgwè:9:42-44ihe a chọrọ naka ndị ga-abụ ndị okenye:5:4-20ime ihe ha na-agwa anyị:3:14;5:38-39ime ka ọgbakọ na-adị ọcha:14:19-40ịdị notu:5:21ịgba mbọ ruo eru:5:22ndị ọzụzụ atụrụ:5:1-3;14:7-12nke mere agadi ma ọ bụ na-arịa ọrịa:5:23-24ọmụmụ ihe:5:37ọrụ ndị ha na-arụ:5:25-36,40Ndị ọsụ ụzọ:10:11-14Ndị ọsụ ụzọ inyeaka:10:11-12Ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche:10:11,14,17-18Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị:7:28-30Ntụrụndụ:13:15-21Nzukọ Jehovandị ohu Chineke ndị nọ neluigwe:1:8-13Odeakwụkwọ:5:27;8:30Ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara ucheirubere ha isi:15:7ịmata ndị ha bụ:3:4-6otú anyị si atụkwasị ha obi:3:12-15Ókèalaebe ndị a na-asụ asụsụ dị iche iche:9:36-37idekọ otú e si rụọ ya:9:31nke ìgwè na nke onye nkwusa:9:31-34Ókèala a na-asụ asụsụ ọzọebe ndị a na-asụ asụsụ dị iche iche:9:35-37ìgwè na ndị na-abụbeghị ìgwè:9:42-44klas a na-akụzi asụsụ ọzọ:10:10mgbe onye nwe ụlọ na-asụ asụsụ ọzọ:9:38-41Olili ozu:11:10-11Okwu Ihu Ọha:7:5-10Onye na-ahaziri ndị okenye ọrụinyocha ihe ndekọ ego:12:7ịma ọkwa ihe e kpetara nikpe:14:24,29,33,36ndị chọrọ ime baptizim:8:18;peeji nke 211 ruo 214ndị nkwusa ọhụrụ:8:8,14ọbịbịa onye nlekọta sekit:5:42-44Ọmụmụ ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ:7:18ọrụ ya:5:26Onye nlekọta ije ozi:5:28,32;9:31,37,45Onye nlekọta sekitìgwè ji asụsụ ọzọ amụ ihe:9:44ihiwe ọgbakọ ọhụrụ:7:22ile ya ọbịa:5:50ịjụta ya otú ị ga-esi jekwuo ozi:10:6,10,16,20ọbịbịa ya:5:41-48Onyinye:3:13;11:6-7,15;12:2-11Òtù Na-achị Isiihe mere anyị ga-eji eme ihe ha kwuru:3:9-11;4:9-11ịmata ndị ha bụ:3:1-6otú anyị si atụkwasị ha obi:3:12-15Ozi ala ọzọ:10:15,18Ozi Betel:10:19-20ỌgbakọGaakwa nebe e dereỌmụmụ Ihe;Ụlọ Nzukọ Alaezea haziri ya otú Chineke chọrọ:1:3;4:4-11ịdị notu:13:28-30ọgbakọ ọhụrụ na nke dị obere:7:22-23Ọmụmụ Baịbụlihe mere anyị ji aga ya:7:1-2ịgwa onye ị na-amụrụ Baịbụl ka ọ bịa ọmụmụ ihe:9:20-21ịgwa onye ị na-amụrụ Baịbụl ka ọ na-akọrọ ndị ọzọ ihe ọ na-amụta:8:5otú anyị ga-esi na-agụrụ ya:8:26uru ọ bara:9:16-17Ọmụmụ iheebe ndị a na-anọ amụ ihe:11:1-5,18-19ịnọ na ya ekwu gbasara ihe anyị ji akpata ego:13:27mgbakọ sekit:7:24mgbakọ ukwu:7:25-26mgbe a machiri anyị iwu:17:15-17mgbe onye nlekọta sekit bịara:5:43,47mgbe ụmụnna nwaanyị na-eduzi ya:7:23ndị atendantị:11:14nzukọ ndị okenye:5:37nzukọ ozi ubi:7:20-21;9:45oge ndịozi:7:3;11:2Okwu Ihu Ọha:7:5-10Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ:7:14-19Ọmụmụ Baịbụl Ọgbakọ:7:17uru ọ bara:3:12;7:4,27;15:7ụmụaka ịbịa ya:11:13Ụmụ Izrel:11:1Ọmụmụ IheỤlọ Nche:7:11-13Ọmụmụ IheỤlọ Nche:7:11-13Ọnwụnwa:13:4-5;17:4-19Ọrụ ego:13:25-26Usoro Ihe Omume Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ:7:14-18Uwe na ejijiileta Betel:13:13ịga ozi ọma:13:12ịtụrụ ndụ:13:14ndị e kenyere ọrụ nọgbakọ:6:9ndị ohu na-eje ozi:6:5ọmụmụ ihe:11:12,21Ụlọ Mgbakọ:11:18-21Ụlọ Nzukọ Alaezeebe e nwere ihe karịrị otu ọgbakọ:11:8-9ego a na-emefu:11:6;12:5-6idebe ya ọcha na ịrụzigharị ya:11:7-8ihe ndị ọzọ a na-anọ na ya eme:11:10-11inyefe ya:11:4ịrụ ya:10:21-23;11:4-5,15-17ọbá akwụkwọ:7:19Ụlọ ọrụ nzukọ Jehova ji arụ ọrụ:4:12Ụmụha mee mmehie:14:37ihe ndị a na-eme nụlọ akwụkwọ:13:22-24inyere ha aka iru eru:8:13-15;10:26;peeji nke 165 ruo 166inyere nne na nna ha na nne na nna ha ochie aka:12:14ọmụmụ ihe:7:2;11:13-14ụmụnna nwoke na-eto eto ịgbalị ruo eruo:6:14Ụmụnna nwaanyịmgbe a na-enweghị ụmụnna nwoke ruru eru:6:9;7:23ịrụrụ nzukọ Jehova ụlọ:10:21ụlọ akwụkwọ ndị e nwere ná nzukọ Jehova:10:17-18Ebe i nwere ike ide ihe: 