 Onye Na-eso Ụzọ M cf-IB  Bịa Bụrụ Onye Na-eso Ụzọ MPeeji Mbụ na nke Ndị Bipụtara Akwụkwọ A 2007WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF PENNSYLVANIA.Ndị Bipụtara YaWATCHTOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF NEW YORK, INC. Brooklyn, New York, U.S.A.Nke E Biri na Nọvemba 2012Akwụkwọ a so nọrụ ịkụzi Baịbụl a na-arụ nụwa dum nke e ji onyinye afọ ofufo akwado.Ọ gwụkwala ma e gosiri nsụgharị ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a sitere na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.Ebe Ndị E Si Nweta Foto:Peeji nke iri atọ na itoolu: Mkpo akwụkwọ: J. Hester and P. Scowen AZ State Univ., NASA; peeji nke iri asatọ na asaa:  Tim LynchIndex Stock ImageryIhe Ndị Dị nIme Akwụkwọ AOkwu Bu ỤzọEzi Onye Na-agụ Akwụkwọ A:Bịa bụrụ onye na-eso ụzọ m. Mak 10:21 Nezie, mgbe Jizọs Kraịst kwuru okwu ndị a, ọ na-akpọ anyị òkù ka anyị soro ya. Ị zawo òkù a ọ na-akpọ? Ịza òkù a ga-emetụta ndụ gị nke ukwuu. Ọ bụ nihi gịnị?Jehova zitere Ọkpara ọ mụrụ naanị ya nụwa ka o nye ndụ ya ka ọ bụrụ ihe mgbapụta. Jọn 3:16 Ọ bụghị naanị na Ọkpara ahụ nwụrụ nihi anyị, kama, o gosikwara anyị otú anyị ga-esi na-ebi ndụ. Nihe niile o mere, o guzosiri ike nezi ihe ma mee ka obi Nna ya ṅụrịa. Jizọs gosikwara anyị otú anyị ga-esi dị ka Nna ya. Okwu Jizọs na omume ya gosiri ihe bụ ụzọ Nna ya na uche Nna ya nụzọ zuru okè.Jọn 14:9.Baịbụl kwuru na Jizọs bụ ihe nlereanya ka anyị wee sochie nzọụkwụ ya anya. 1 Pita 2:21 Ọ bụrụ na anyị chọrọ ịbịarukwu Jehova nso, ọ bụrụ na anyị chọrọ ibi ndụ dị mma nezie ugbu a, ọ bụrụkwa na anyị chọrọ ịnọgide na-eje ije nụzọ na-eduga ná ndụ ebighị ebi, anyị aghaghị isochi nzọụkwụ Kraịst anya.Iji malite iso nzọụkwụ Jizọs, ọ dị anyị mkpa ịmata otú o si bie ndụ nụwa. Ya mere, anyị kwesịrị iji nlezianya mụọ ihe e kwuru banyere Jizọs. E dere ihe ndị a nime Baịbụl. Ichebara ihe Jizọs kwuru na ihe ndị o mere echiche, na ịtụle otú anyị pụrụ isi ṅomie ya nokwu nakwa nomume ga-enyere anyị aka ịhụkwu nke ọma otú anyị ga-esi na-eso ya.Ka akwụkwọ a nyere gị aka ka ị hụkwuo Jizọs na Jehova nanya. Ka ịhụya ahụ kpalie gị isochi nzọụkwụ Jizọs anya, ka i wee mee ka obi Jehova ṅụrịa ugbu a nakwa ruo mgbe ebighị ebi.1 Bụrụ Onye Na-eso Ụzọ MGịnị Ka Jizọs Bu nObi?Gịnị ka m ga-eme ka m wee keta ndụ ebighị ebi?1, 2. Olee òkù kasị mma a kpọworo ụmụ mmadụ, oleekwa ajụjụ anyị pụrụ ịjụ onwe anyị?OLEE òkù kasị mma a kpọtụworo gị? Ị pụrụ icheta mgbe a kpọrọ gị òkù ka ị bịa nnọkọ pụrụ iche, ikekwe, agbamakwụkwọ nke mmadụ abụọ ị hụrụ nanya nke ukwuu. Ma ọ bụ, ị pụrụ icheta ụbọchị a kpọrọ gị òkù ka ị malite ọrụ dị mkpa. Ọ bụrụ na a kpọrọ gị ụdị òkù a, ọ ghaghị ịbụ na o mere gị obi ụtọ. Ọ ghaghịkwa ịbụ na i weere ya dị ka ihe nkwanye ùgwù. Ma, neziokwu, a kpọwo gị òkù ka nnọọ nke ahụ mma. A kpọwo onye ọ bụla nime anyị òkù a. Otú anyị kpebiri isi za òkù ahụ na-emetụta anyị nke ukwuu. Nke a bụ ihe kasị mkpa anyị ga-ahọrọ ná ndụ.2Gịnị bụ òkù ahụ? Onye kpọrọ òkù a bụ Jizọs Kraịst, Ọkpara nke Chineke Onye Pụrụ Ime Ihe Niile, bụ Jehova, mụrụ naanị ya. E dekwara òkù a nime Baịbụl. NaMak 10:21, anyị na-agụ okwu Jizọs kwuru, sị, Bịa bụrụ onye na-eso ụzọ m. Nezie, Jizọs na-akpọ onye ọ bụla nime anyị òkù a. Anyị kwesịrị ịjụ onwe anyị, sị, Olee otú m ga-esi za òkù a? Ị pụrụ ịsị na ị maara azịza ya. Ọ dị onye ga-ajụ òkù a magburu onwe ya? Ọ bụ ihe ijuanya na ọtụtụ ndị na-ajụ ya. Ọ bụ nihi gịnị?3, 4. a Olee ihe ụfọdụ ndị mmadụ na-achọsi ike nwoke ahụ nwere, bụ onye gakwuuru Jizọs ịjụ banyere ndụ ebighị ebi? b Olee àgwà ọma ndị Jizọs na-aghaghị ịhụworị nebe nwa okorobịa ahụ na-achị achị nọ?3Dị ka ihe atụ, tụlee ihe banyere otu nwoke Jizọs kpọrọ òkù ahụ nonwe ya nihe dị ka puku afọ abụọ gara aga. Ọ bụ nwoke a na-akwanyere ùgwù nke ukwuu. Ọ dịkarịa ala, nwoke a nwere ihe atọ na-agụsi ndị mmadụ agụụike, ndị ha na-achọsikwa ike, ya bụ, ịbụ okorobịa, inwe akụ, na inwe ikike. Ihe e dere na Baịbụl kọwara na ọ bụ nwa okorobịa, na ọ bara ọgaranya nke ukwuu, bụrụkwa onye na-achị achị. Matiu 19:20;Luk 18:18,23 Ma, ọ dị àgwà dị mkpa karị nwa okorobịa a nwere. Ọ nụrụ banyere Onye Ozizi Ukwu, bụ Jizọs. Ihe ọ nụrụ masịkwara ya.4Ọtụtụ ndị na-achị achị noge ahụ akwanyereghị Jizọs ùgwù ruuru ya. Jọn 7:48;12:42 Ma, onye a na-achị achị emeghị ka ha. Baịbụl gwara anyị, sị: Ka Jizọs na-apụ, otu nwoke gbakwuuru ya ma gbuo ikpere nala nihu ya wee jụọ ya, sị: Ezi Onye Ozizi, gịnị ka m ga-eme ka m wee keta ndụ ebighị ebi? Mak 10:17 Rịba ama otú o si gụsie nwoke a agụụ ike ịgwa Jizọs okwu. Ọ gbakwuuru ya nihu ọha, dị nnọọ ka ogbenye na onye ọ na-enweghị ka ọ hà ya gaara esi gbakwuru Jizọs. O jikwa nkwanye ùgwù gbuo ikpere nala nihu Kraịst. Ya mere, a pụrụ ikwu na ọ dị umeala nobi, na ọ makwaara mkpa ime mmụọ ya. Àgwà ọma ndị dị otú ahụ masịrị Jizọs nke ukwuu. Matiu 5:3;18:4 Ka a sịkwa ihe mere Jizọs ji legide ya anya ma nwee ịhụya nebe ọ nọ. Mak 10:21 Olee otú Jizọs si zaa ajụjụ ahụ nwa okorobịa ahụ jụrụ?Òkù Na-enweghị Atụ5. Gịnị ka Jizọs zara nwa okorobịa ahụ bara ọgaranya? Oleekwa otú anyị si mara na otu ihe ahụ ọ ka ga-eme abụghị ịda ogbenye? Leekwa ihe e dere nala ala peeji.5Jizọs gosiri na e nweelarị ihe Nna ya kwuru banyere ajụjụ ahụ dị mkpa nke metụtara inweta ndụ ebighị ebi. O kwuru ihe e dere nAkwụkwọ Nsọ. Nwa okorobịa ahụ wee kwuo na ya ji ikwesị ntụkwasị obi na-erube isi nIwu Mozis. Otú ọ dị, Jizọs ji nghọta pụrụ iche o nwere hụ ihe zoro ezo. Jọn 2:25 Ọ chọpụtara na onye a na-achị achị nwere nsogbu ime mmụọọ bụghị obere nsogbu. Ya mere, Jizọs sịrị: Ọ dị otu ihe ị ka ga-eme. Gịnị bụ otu ihe ahụ? Jizọs sịrị: Gaa, ree ihe ndị i nwere nye ndị ogbenye. Mak 10:21 Jizọsò bu nobi na mmadụ aghaghị ịda ogbenye iji fee Chineke? Ee e.O nwere ihe dị oké mkpa ọ na-ekpughe.6. Olee òkù Jizọs kpọrọ nwa okorobịa ahụ na-achị achị nke bara ọgaranya? Oleekwa otú ihe ahụ o mere si gosi ihe dị ya nobi?6Iji gwa nwoke ahụ ihe ọ ka ga-eme, Jizọs nyere ya ohere magburu onwe ya, sị: Bịa bụrụ onye na-eso ụzọ m. Chegodị nke a nechicheỌkpara nke Chineke bụ Onye Kasị Elu kpọrọ nwoke ahụ òkù ihu na ihu ka o soro ya! Jizọs kwekwara ya nkwa na ọ ga-enweta ụgwọ ọrụ na-enweghị atụ. Ọ sịrị: Ị ga-enweta akụ neluigwe. Onye ahụ na-achị achị nke bara ọgaranya ọ nabatara ohere a, ya bụ, ọmarịcha òkù a? Baịbụl sịrị: Okwu ahụ wutere ya, o wee lawa ná mwute, nihi na o nwere ọtụtụ ihe onwunwe. Mak 10:21, 22 Ya mere, ihe Jizọs kwuru, nke nwoke ahụ na-atụghị anya ya, kpughere nsogbu nke dị ya nobi. Obi ya dị nihe onwunwe ya gabiga ókè, dịrịkwa nikike na ùgwù ihe onwunwe na-enye. Ọ dị mwute na ọ hụrụ ihe ndị ahụ nanya karịa ka ọ hụrụ Kraịst. Ya mere, otu ihe ahụ ọ ka ga-eme bụ iji obi ya dum hụ Jizọs na Jehova nanya, nachọghị ọdịmma onwe ya. Ebe ọ bụ na nwa okorobịa ahụ enweghị ụdị ịhụya a, ọ zaghị òkù ahụ na-enweghị atụ! Ma, olee otú nke a si gbasa gị?7. Gịnị mere anyị ga-eji jide naka taa na anyị so ná ndị Jizọs kpọrọ òkù ahụ?7Ọ bụghị naanị nwoke ahụ ka Jizọs kpọrọ òkù ahụ, ọ bụghịkwa naanị mmadụ ole na ole. Jizọs sịrị: Ọ bụrụ na onye ọ bụla chọrọ iso m nazụ, ya . . . nọgide na-eso m. Luk 9:23 Rịba ama na onye ọ bụla pụrụ ịbụ onye na-eso ụzọ Kraịst ma ọ bụrụ na onye ahụ chọrọ neziokwu. Chinekena-adọta ndị nwere obi eziokwu nebe Ọkpara ya nọ. Jọn 6:44 A na-enye mmadụniileohere ịza òkù ahụ Jizọs kpọrọ, ọ bụghị naanị ndị bara ọgaranya, ma ọ bụ naanị ndị ogbenye, ọ bụghịkwa naanị ndị si notu agbụrụ ma ọ bụ notu mba, ọ bụghịkwa naanị ndị biri ndụ noge ahụ. Ya mere, okwu Jizọs bụ Bịa bụrụ onye na-eso ụzọ m gbasara gị nezie. Ma, gịnị mere i ji kwesị iso Kraịst? Gịnịkwa ka iso ya pụtara?Gịnị Mere Anyị Ga-eji Bụrụ Ndị Na-eso Ụzọ Kraịst?8. Gịnị dị mmadụ niile mkpa, nihi gịnị?8Anyị kwesịrị ikweta eziokwu a: Ezi onye ndú dị anyị oké mkpa. Ọ bụghị mmadụ niile kwetara na nke a dị ha mkpa. Ma hà kwetara, ma ọ bụ na ha ekwetaghị, ọ dị ha mkpa. A kpaliri onye amụma Jehova bụ Jeremaya ide eziokwu a nke na-adịghị agbanwe agbanwe, sị: Jehova, amaara m nke ọma na ụzọ mmadụ adịghị ya naka. Ọ dịrịghị mmadụ nke na-eje ije ọbụna iduzi nzọụkwụ ya. Jeremaya 10:23 Ụmụ mmadụ enweghị ikike ịchị onwe ha, ha erughịkwa eru ime otú ahụ. Nezie, akụkọ ụmụ mmadụ na-egosi nnọọ na ọchịchị ha kụrụ afọ nala. Ekliziastis 8:9 Noge Jizọs, ndị ndú nọ na-emegbu ndị mmadụ, na-emekpọ ha ọnụ, na-eduhiekwa ha. Jizọs hụrụ na ndị nkịtị dị ka atụrụ na-enweghị onye na-azụ ha. Mak 6:34 Otú ahụ ka ọ dịkwa ndị mmadụ taa. Onye ndú nke anyị pụrụ ịtụkwasị obi, kwanyekwara ùgwù, dị anyị niile mkpa notu notu. Jizọs ò ruru eru igbo mkpa ahụ? Tụlee ọtụtụ ihe mere o ji bụrụ na o ruru eru.9. Gịnị mere Jizọs adịghị ka ndị ndú niile ndị ọzọ?9Nke mbụ,ọ bụ Jehova bụ Chineke họpụtara Jizọs.Ọ bụ ụmụ mmadụ na-ezughị okè, bụ ndị a na-eduhiekarị na ndị na-ehiekarị ụzọ nechiche ha, na-ahọpụta ọtụtụ nime ndị ndú ụmụ mmadụ. Jizọs bụ onye ndú nke na-adịghị ka ha. Aha a na-akpọ ya na-egosi nke ahụ. Aha ahụ bụ Kraịst na aha ahụ bụ Mesaya bụ otu. Ha abụọ pụtara Onye E TereMmanụ. Nezie, ọ bụ Ọkaakaa Onyenwe eluigwe na ụwa tere Jizọs mmanụ ma ọ bụ họpụta ya nụzọ pụrụ iche wee nye ya ọkwá dị nsọ. Jehova bụ Chineke gwara Ọkpara ya, sị: Lee! Ohu m nke m họọrọ, onye m hụrụ nanya, onye ihe ya masịrị mkpụrụ obi m! M ga-eme ka mmụọ m dịkwasị ya. Matiu 12:18 Ọ dịghị onye maara ụdị onye ndú nke dị anyị mkpa karịa Onye kere anyị. Amamihe Jehova enweghị nsọtụ. Ya mere, anyị nwere ezi ihe mere anyị ga-eji tụkwasị onye ọ họpụtara obi.Ilu 3:5, 6.10. Gịnị mere ihe nlereanya Jizọs ji bụrụ nke kasị mma ụmụ mmadụ ga-eso?10Nke abụọ,Jizọs hapụụrụ anyị ihe nlereanya zuru okè na nke na-akpali akpali.Ụdị onye ndú kasị mma kwesịrị inwe àgwà ndị na-amasị ndị ọ na-achị, àgwà ndị ha pụkwara iṅomi. Ọ na-edu ndị ọzọ site nisetịpụ ezi ihe nlereanya, wee na-akpali ha ka ha bụrụ ndị ezigbo mmadụ karịa ka ha bụbu. Olee àgwà ndị ga-aka amasị gị ka onye ndú nwee? Ọ bụ obi ike? Ka ọ bụ amamihe? Ka ọ bụ ọmịiko? Olee maka inwe ndidi mgbe ihe siri ike? Ka ị na-amụ ihe e dere banyere ndụ Jizọs biri nụwa, ị ga-achọpụta na o nwere àgwà ndị ahụọbụna àgwà ọma ndị ọzọ. Ebe ọ bụ na Jizọs bụ onyinyo zuru okè nke Nna ya bi neluigwe, o nwere àgwà Chineke ruo nisi. Ọ bụ mmadụ zuru okè nụzọ niile. Ya mere, nihe niile o mere, nokwu niile o kwuru, ná mmetụta niile o gosipụtara, anyị na-ahụ ihe ndị anyị kwesịrị iṅomi. Ọ bụ ya mere Baịbụl ji sị na ọ hapụụrụ unu ihe nlereanya ka unu wee sochie nzọụkwụ ya anya.1 Pita 2:21.11. Olee otú Jizọs si gosi na ya bụ onye ọzụzụ atụrụ ọma?11Nke atọ,Kraịst mezuru nnọọ ihe ahụ o kwuru, sị, Abụ m onye ọzụzụ atụrụ ọma.Jọn 10:14 Ndị biri noge ochie ga-aghọta ihe atụ a. Ndị ọzụzụ atụrụ na-arụsi ọrụ ike iji lekọta atụrụ ha na-azụ. Onye ọzụzụ atụrụ ọma na-ebu ụzọ achọ ka ihe dịrị atụrụ ya mma, ka ihe ghara ime ha, kama ibu ụzọ achọ ọdịmma onwe ya. Dị ka ihe atụ, mgbe nna ochieJizọs, bụ Devid, bụ nwa okorobịa, ọ bụ onye ọzụzụ atụrụ. Ihe karịrị otu ugboro, o tinyere ndụ ya nihe ize ndụ wee lụso ajọ anụ ọhịa nke bịara ịtagbu atụrụ ya ọgụ. 1 Samuel 17:34-36 Jizọs mere ihe karịrị nke ahụ nihi ndị na-eso ụzọ ya bụ mmadụ. Ọ tọgbọrọ ndụ ya nihi ha. Jọn 10:15 Ndị ndú ole nwere mmụọ ịchụ onwe ha nàjà otú ahụ?12, 13. a Olee otú o si bụrụ na onye ọzụzụ atụrụ maara atụrụ ya, oleekwa otú atụrụ ya si mara ya? b Olee ihe mere i ji chọọ ka Onye Ọzụzụ Atụrụ Ọma ahụ bụrụ onye ndú gị?12Ọ dị ụzọ ọzọ Jizọs si bụrụ onye ọzụzụ atụrụ ọma. Ọ sịrị: Amaara m atụrụ m, atụrụ m makwaara m. Jọn 10:14 Chetụgodị echiche banyere ihe atụ a Jizọs mere. Ọ bụrụ na mmadụ elerughị anya, ihe ọ pụrụ ịhụ mgbe ọ na-ele ìgwè atụrụ anya bụ naanị ìgwè anụmanụ nwere ajị. Otú ọ dị, onye ọzụzụ atụrụ maara atụrụ ya niile notu notu. Ọ maara nne atụrụ ndị chọrọ ka o nyere ha aka noge na-adịghị anya ka ha mụọ nwa, marakwa ụmụ atụrụ ndị ka chọrọ ka e kuru ha ekuru maka na ha dị ntakịrị nke na ike agaghị adị ha iji ụkwụ ha garuo ebe dị anya. Ọ makwaara atụrụ ndị dara ọrịa ma ọ bụ merụọ ahụ noge na-adịbeghị anya. Atụrụ makwaara onye na-azụ ha. Ha na-amata olu ya. Ha adịghị anụ olu onye ọzụzụ atụrụ ọzọ wee chee na ọ bụ olu ya. Mgbe olu ya gosiri ha na nsogbu dị, ha na-eme ngwa ngwa. Ebe o tinyere isi, ha na-eso ya. Ọ makwaara ebe ọ ga-edu ha gaa. Ọ maara ebe e nwere ahịhịa ndụ tojuru ejoju, ebe e nwere iyi doro edo, ndị dịkwa mma, ebe ịta ahịhịa nke ihe na-agaghị eme ha. Mgbe ọ na-elekọta atụrụ ndị ahụ, ahụ na-eru ha ala.Abụ Ọma 23.13Ọ bụghị ụdị onye ndú a ka ị chọrọ? Onye Ọzụzụ Atụrụ Ọma ahụ enweghị atụ nimeso ndị na-eso ụzọ ya otú ahụ. O kwere nkwa iduru gị ka i bie ndụ obi ụtọ nke na-eju afọ ugbu a, durukwa gị ka i nweta ọdịnihu ebighị ebi! Jọn 10:10, 11;Mkpughe 7:16, 17 Nihi ya, ọ dị anyị mkpa ịmata ihe iso Kraịst pụtara.Ihe Ịbụ Onye Na-eso Ụzọ Kraịst Pụtara14, 15. Gịnị mere mmadụ ịsị na ya bụ Onye Kraịst ma ọ bụ iburu Jizọs nobi abụghị naanị ihe ga-eme ka ọ bụrụ onye na-eso ụzọ Kraịst?14O yiri ka ọtụtụ narị nde mmadụ taa chere na ha azawo òkù ahụ Kraịst kpọrọ. Nezie, ha na-akpọ onwe ha Ndị Kraịst. Ikekwe, ha na-eje chọọchị nke nne na nna ha nọ mee ha baptizim. Ma ọ bụ, ha nwere ike ịsị na obi ha dị nebe Jizọs nọ, na ha anarawo ya dị ka Onye Nzọpụta ha. Ma, nke a ò mere ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ Kraịst. Ọ bụ nke a bụ ihe Jizọs bu nuche mgbe ọ kpọrọ anyị òkù ka anyị bụrụ ndị na-eso ụzọ ya? Ihe o bu nuche karịrị nnọọ nke ahụ.15Chee echiche banyere Krisendọm, ya bụ, mba ndị ahụ ọtụtụ ụmụ amaala ha na-asị na ha bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst. Krisendọm ọ na-eme ihe Jizọs Kraịst kụziri? Ihe anyị na-ahụ ná mba ndị ahụ ọ bụghị ịkpọasị, mmegbu, mpụ, na ikpe na-ezighị ezi, dị ka a na-ahụ ná mba ndị ọzọ nụwa? Onye ndú ndị Hindu nke a na-akwanyere ùgwù, bụ Mohandas Gandhi, kwuru otu mgbe, sị: Ọ dịghị onye m maara meere ụmụ mmadụ ihe karịrị nke Jizọs meere ha. Nezie, ọ dịghị ihe dị njọ nIso Ụzọ Kraịst. O kwukwara, sị: Ọ bụ unu bụ Ndị Kraịst bụ ndị nwere nsogbu. Unu adịghị emetụdị ihe unu na-akụzi.16, 17. Gịnị ka ndị sịrị na ha bụ Ndị Kraịst ka kwesịrị ime, gịnịkwa ka e ji amata ndị bụ ezi ndị na-eso ụzọ Kraịst?16Jizọs sịrị na ihe bụ isi a ga-eji mara ndị bụ ezi ndị na-eso ụzọ ya abụghị naanị ihe ha na-ekwu ma ọ bụ aha ha na-aza, kama ọ bụ omume ha. Dị ka ihe atụ, ọ sịrị: Ọ bụghị onye ọ bụla nke na-asị m, Onyenwe anyị, Onyenwe anyị, ga-aba nalaeze eluigwe, kama ọ bụ onye na-eme uche Nna m nke nọ neluigwe ga-aba na ya. Matiu 7:21 Gịnị mere ọtụtụ ndị na-asị na Jizọs bụ Onyenwe ha adịghị eme uche Nna ya? Cheta nwa okorobịa ahụ na-achị achị nke bara ọgaranya. Mgbe mgbe, ndị sịrị na ha bụ Ndị Kraịst nwere otuihe ha ka kwesịrị ime, ya bụ, iji mkpụrụ obi ha dum hụ Jizọs na Onye zitere ya nanya.17Olee otú nke a si bụrụ eziokwu? Ọ bụ na nde mmadụ niile ahụ kpọrọ onwe ha Ndị Kraịst anaghị asị na ha hụrụ Kraịst nanya? Eenụ, ha na-ekwu otú ahụ. Ma, ịhụ Jizọs na Jehova nanya abụghị nọnụ. Jizọs sịrị: Ọ bụrụ na onye ọ bụla hụrụ m nanya, ọ ga-edebe okwu m. Jọn 14:23 O kwukwara dị ka onye ọzụzụ atụrụ, sị: Atụrụ m na-ege ntị nolu m, amakwaara m ha, ha na-esokwa m. Jọn 10:27 Nezie, ọ bụghị naanị ihe anyị na-ekwu ma ọ bụ mmetụta anyị na-enwe bụ ihe na-egosi na anyị hụrụ Kraịst nanya nezie, kama ọ bụ omume anyị.18, 19. a Olee otú ịmụ banyere Jizọs kwesịrị isi metụta anyị? b Gịnị mere e ji bipụta akwụkwọ a, oleekwa otú ọ ga-esi baara ndị weere onwe ha kemgbe na ha bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst uru?18Otú ọ dị, e nwere ihe mere anyị ji na-akpa àgwà otú anyị si akpa àgwà. Àgwà anyị na-egosi ụdị mmadụ anyị bụ nime onwe anyị. Ọ bụ ya ka anyị kwesịrị ịmalite ilebara anya. Jizọs sịrị: Iji nweta ndụ ebighị ebi, ọ dị ha mkpa ịmata gị nke ọma, onye naanị ya bụ ezi Chineke, matakwa onye i zitere, bụ Jizọs Kraịst. Jọn 17:3 Ọ bụrụ na anyị na-enweta ezi ihe ọmụma banyere Jizọs, na-atụgharịkwa uche na ya, ọ ga-emetụta obi anyị. Ọ ga-eme ka anyị hụkwuo ya nanya, meekwa ka anyị nwekwuo mmasị iso ya kwa ụbọchị.19Ọ bụ nke a mere e ji bipụta akwụkwọ a. E bipụtaghị ya ka ọ kọọrọ anyị akụkọ ndụ Jizọs na ije ozi ya, kama ọ bụ ka o nyere anyị aka ịhụkwu nke ọma otú anyị ga-esi na-eso ya.E bipụtara ya ka o nyere anyị aka ile anya nenyo bụ Akwụkwọ Nsọ wee jụọ onwe anyị, sị, M na-eso Jizọs nezie? Jems 1:23-25 Ma eleghị anya, ọ dịwo anya i weereonwe gị na ị bụ atụrụ nke Onye Ọzụzụ Atụrụ Ọma ahụ na-edu. Ma, ọ bụ na i kwetaghị na e nwere ebe ndị anyị pụrụ imeziwanye ihe? Baịbụl gbara anyị ume, sị: Na-anwalenụ ma ùnu nọ nokwukwe ahụ, na-anwapụtanụ ihe unu onwe unu bụ. 2 Ndị Kọrịnt 13:5 Anyị kwesịrị ịgbalịsi ike ka anyị jide naka na onye na-edu anyị nezie bụ Onye Ọzụzụ Atụrụ Ọma ahụ nke hụrụ anyị nanya, bụ Jizọs, onye Jehova ji aka ya họpụta ka ọ na-edu anyị.20. Gịnị ka anyị ga-atụle nIsi nke Abụọ?20Ka ịmụ akwụkwọ a nyere gị aka ka ịhụya ị hụrụ Jizọs na Jehova sikwuo ike. Ọ bụrụ na ịhụya dị otú ahụ na-edu gị ná ndụ, ị ga-enwe udo na afọ ojuju na-enweghị atụ nke a pụrụ inwe nụwa ochie a. Ị ga-adịkwa ndụ wee na-eto Jehova ruo mgbe ebighị ebi maka inye anyị Onye Ọzụzụ Atụrụ Ọma ahụ. Ihe anyị na-amụ banyere Kraịst aghaghị ịdabere nihe ziri ezi. Ọ bụ ya mere o ji kwesị ekwesị ka anyị tụlee ihe bụ ọrụ Jizọs ná nzube Jehova nwere maka ihe niile o kere eke.2 Ụzọ na Eziokwu na NdụBụrụ onye na-eso ụzọ m1, 2. Gịnị mere anyị enweghị ike ịbịakwute Jehova nonwe anyị, gịnịkwa ka Jizọs Kraịst meere anyị na nke a?Ọ DỊTỤLA mgbe i furu ụzọ? Ị pụrụ icheta mgbe ị na-aga ileta enyi gị ma ọ bụ onye ikwu gị, ya abụrụ na ị maghị ụzọ. Ka ị nọ na-aga nokporo ụzọ nke na-edoghị gị anya, ị kwụsịrị jụọ mmadụ ka ọ gwa gị ụzọ ị ga-eso? Chee echiche otú obi ga-adị gị ma ọ bụrụ na, kama naanị ịgwa gị ụzọ ị ga-eso, otu onye nke nwere obiọma asị gị: Soro m. M ga-eduga gị ebe ị na-aga. Obi ga-eru gị nnọọ ala!2A pụrụ ikwu na Jizọs Kraịst na-emere anyị ihe dị otú ahụ. Anyị enweghị ike ịbịakwute Chineke nonwe anyị. Mmehie e ketara eketa na ezughị okè mere ka mmadụ niile fuo ụzọ, bụrụkwa ndị e kewapụrụ ná ndụ nke si naka Chineke. Ndị Efesọs 4:17, 18 Enyemaka dị anyị mkpa iji chọta ụzọ. Ọ bụghị naanị ndụmọdụ na ntụziaka ka Jizọs, bụ Onye Nlereanya anyị nke nwere obiọma, na-enye anyị; ọ na-enye anyị ihe karịrị nke ahụ. Dị ka anyị hụrụnIsi nke Mbụ, Jizọs na-akpọ onye ọ bụla nime anyị òkù, sị: Bịa bụrụ onye na-eso ụzọ m. Mak 10:21 Ma, o mekwara ka anyị nwee ihe dị mkpa mere anyị ga-eji za òkù ahụ. Jizọs kwuru otu mgbe, sị: Ọ bụ m bụ ụzọ na eziokwu na ndụ. Ọ dịghị onye na-abịakwute Nna m ma ọ bụghị site na mụ. Jọn 14:6 Ka anyị tụlee ihe ụfọdụ mere o ji bụrụ naanị site nỌkpara ahụ ka anyị pụrụ ịbịakwute Nna ya. Anyị ga-eburu ihe ndị a nobi wee tụlee otú Jizọs si bụrụ ụzọ na eziokwu na ndụ nezie.Ọ Na-arụ Ọrụ Dị Mkpa ná Nzube Jehova3. Gịnị mere o ji bụrụ Jizọs ka anyị ga-esi naka ya bịakwute Chineke?3Ihe mbụ bụ isi mere o ji bụrụ Jizọs ka anyị ga-esi naka ya bịakwute Chineke bụ na Jehova họọrọ inye Ọkpara ya ọrụ ahụ dị mkpa.Nna ya mere ka ọ bụrụ onye bụ isi nke ga-emezu nzube Ya niile. 2 Ndị Kọrint 1:20;Ndị Kọlọsị 1:18-20 Iji ghọta ọrụ dị mkpa Ọkpara ahụ na-arụ, ọ dị mkpa ka anyị tụlee ihe mere nogige Iden, bụ ebe di na nwunye mbụ sooro Setan nupụrụ Jehova isi.Jenesis 2:16, 17;3:1-6.4. Olee ihe iseokwu nke isi ahụ e nupụrụ nIden kpatara, oleekwa ihe Jehova kpebiri ime iji dozie ihe iseokwu ahụ?4Isi ahụ e nupụrụ nIden kpatara ihe iseokwu nke metụtara ndị niile Chineke kere: Jehova Chineke ọ na-achịzi ndị o kere achịzi? Iji dozie ihe iseokwu a dị mkpa, Jehova kpebiri na nwa ya nke zuru okè bụ mmụọ ga-aga nụwa. Ọrụ nwa ya nke a ga-arụ bụ ọrụ dị oké mkpaọ ga-enye ndụ ya ka o wee gosi na ọ bụ Jehova ka o ruuru ịchị achị. Ọ ga-enyekwa ndụ ya ka ọ bụrụ ihe mgbapụta iji zọpụta ụmụ mmadụ. Ọ bụrụ na nwa ya ahụ ọ họọrọ ekwesị ntụkwasị obi ruo nọnwụ, ọ ga-eme ka o kwe omume ịgwọta nsogbu niile nnupụisi Setan kpatara. Hibru 2:14, 15;1 Jọn 3:8 Ma Jehova nwere nde kwuru nde ụmụ zuru okè ndị bụ mmụọ. Daniel 7:9, 10 Olee nwa ya nke ọ họọrọ ka ọ rụọ ọrụ a kasị mkpa? Jehova họọrọ Ọkpara ọ mụrụ naanị ya, bụ onye e mesịrị mara dị ka Jizọs Kraịst.Jọn 3:16.5, 6. Olee otú Jehova si gosi na o nwere obi ike nebe Ọkpara ya nọ, gịnịkwa mere o ji nwee obi ike a?5Ò kwesịrị iju anyị anya na ọ bụ ya ka Jehova họọrọ? O kwesịghị ma ọlị! Nna ahụ nwere obi ike dị ukwuu nebe Ọkpara ọ mụrụ naanị ya nọ. Ọtụtụ narị afọ tupu Ọkparaya abịa nụwa, Jehova buru amụma na Ọkpara ya ga-eguzosi ike nebe ọ nọ nagbanyeghị ụdị ahụhụ niile ọ ga-ata. Aịzaya 53:3-7,10-12;Ọrụ 8:32-35 Tụlegodị ihe nke ahụ pụtara. Dị ka ndị niile ọzọ e kere eke ndị nwere ọgụgụ isi, Ọkpara ahụ nweere onwe ya ime nhọrọ, iji aka ya họrọ ihe ọ bụla ọ chọrọ ime. Ma, obi siri Jehova ike nke na o buru amụma na Ọkpara ya ga-ekwesị ntụkwasị obi. Gịnị mere obi ji sie ya ike otú a? E kwuo ya ná mkpirikpi, ọ bụ nihi ihe Ọ maara. Jehova maara Ọkpara ya nke ọma. Ọ makwaara na Ọkpara ya chọsiri ike ime Ya obi ụtọ. Jọn 8:29;14:31 Ọkpara ahụ hụrụ Nna ya nanya, Jehova hụkwara Ọkpara ya nanya. Jọn 3:35 Ịhụya ahụ Nna ahụ na Ọkpara ya hụrụ ibe ha mere ka ha dị notu ma tụkwasị ibe ha obi nke na a pụghị ikewa ha ekewa.Ndị Kọlọsi 3:14.6Nihi ọrụ dị mkpa Ọkpara ahụ na-arụ, na obi ike Nna ya nwere nebe ọ nọ, nakwa ịhụya nke jikọrọ Nna ahụ na Ọkpara ya, ọ bụ ihe ijuanya na ọ bụ naanị site na Jizọs ka a pụrụ ịgakwuru Chineke? Ma, o nwere ihe ọzọ mere o ji bụrụ naanị Ọkpara ahụ pụrụ iduga anyị nebe Nna ya nọ.Naanị Ọkpara ahụ Maara Nna Ya nỤzọ Zuru Ezu7, 8. Olee ihe mere Jizọs ji kwuo nụzọ ziri ezi na ọ dịghị onye maara Nna ya nụzọ zuru ezu ma e wezụga Ọkpara ya?7E nwere ihe ndị ọ dị mkpa ka anyị mee iji gakwuru Jehova. Abụ Ọma 15:1-5 Ọ dị onye maara ihe a ga-eme iji debe ụkpụrụ Chineke na iji mee ihe na-amasị Ya karịa ka Ọkpara ya maara? Jizọs sịrị: Nna m enyefewo m ihe niile naka, ọ dịghịkwa onye maara Ọkpara ahụ nụzọ zuru ezu ma e wezụga Nna ya, ọ dịghịkwa onye maara Nna m nụzọ zuru ezu ma e wezụga Ọkpara ya na onye ọ bụla Ọkpara ya chọrọ ikpughere ya. Matiu 11:27 Ka anyị hụ ihe mere o ji bụrụ na Jizọs ekwubigaghị okwu ókè nakwa na ihe o kwuru ziri ezi mgbe ọ sịrị na ọ dịghị onye maara Nna ya nụzọ zuru ezu ma e wezụga Ọkpara ya.8Dị ka onye e bu ụzọ mụọ nime ihe niile e kere eke, Ọkpara ahụ na Nna ya nwere mmekọrịta pụrụ iche. Ndị Kọlọsi 1:15 Chegodị echiche otú Nna ahụ na Ọkpara ya si kpachie anya nime ọtụtụ afọ a na-apụghị ịgụta ọnụ mgbe ọ bụ naanị ha abụọ nọmgbe a malitere ike ihe ruo mgbe e kere ndị ọzọ bụ mmụọ. Jọn 1:3;Ndị Kọlọsi 1:16, 17 Chegodị echiche banyere ohere magburu onwe ya Ọkpara ahụ nwere mgbe ya na Nna ya nọ. Ọ nọ na-aghọta echiche Nna ya nihe dị iche iche, na-amụta uche Ya, ụkpụrụ Ya, na ụzọ Ya. Nezie, ọ bụghị ikwubiga okwu ókè ịsị na Jizọs maara Nna ya karịa ka onye ọ bụla ọzọ maara. Neziokwu, mmekọrịta a chiri anya mere ka Jizọs nwee ike ikpughe onye Nna ya bụ nụzọ ọ na-enweghị onye ọzọ pụrụ ime otú ahụ.9, 10. a Olee ụzọ dị iche iche Jizọs si kpughee onye Nna ya bụ? b Ọ bụrụ na anyị chọrọ ime ihe dị Jehova mma, gịnị ka anyị na-aghaghị ime?9Ihe niile Jizọs ziri gosiri na ọ maara nke ọma otú Jehova si eche echiche na mmetụta Ọ na-enwe nakwa ihe Ọ chọrọ naka ndị na-efe Ya ofufe.E nwekwara ụzọ ọzọ dị mkpa Jizọs si kpughee onye Nna ya bụ. Ọ sịrị: Onye hụrụ m ahụwokwa Nna m. Jọn 14:9 Jizọs ṅomiri Nna ya nụzọ zuru okè nihe niile o kwuru nakwa nihe niile o mere. Ya mere, mgbe anyị gụrụ banyere Jizọs nime Baịbụlokwu dị ike na okwu ọma ndị o kwuru mgbe ọ na-ezi ihe, obi ebere nke kpaliri ya ịgwọ ndị ọzọ, ọmịiko nke mere ka anya mmiri gbaa yaanyị pụrụ iji anya nke uche anyị hụ ka Jehova na-ekwu ma na-eme ihe ndị ahụ. Matiu 7:28, 29;Mak 1:40-42;Jọn 11:32-36 Ihe Ọkpara ahụ kwuru na ihe ndị o mere kpughere ụzọ Nna ya na uche Nna ya nụzọ zuru okè. Jọn 5:19;8:28;12:49, 50 Ya mere, ọ bụrụ na anyị chọrọ ime ihe dị Jehova mma, ọ dị mkpa ka anyị na-ege ntị nihe Jizọs ziri, na-esokwa ihe nlereanya ya.Jọn 14:23.10Ebe ọ bụ na Jizọs maara Jehova nke ọma, na-eṅomikwa ya nụzọ zuru okè, ọ bụghị ihe ijuanya na Jehova kpebiri na ọ bụ Ọkpara ya bụ ụzọ a ga-esi bịakwute Nna ya. Ebe ọ bụ na anyị aghọtawo ihe mere o ji bụrụ naanị site na Jizọs ka anyị pụrụ ịbịakwute Jehova, ka anyị tụlezie ihe okwu ahụ Jizọs kwuru pụtara, ya bụ, Ọ bụ m bụ ụzọ na eziokwu na ndụ. Ọ dịghị onye na-abịakwute Nna m ma ọ bụghị site na mụ.Jọn 14:6.Ọ Bụ M Bụ Ụzọ11. a Gịnị mere o ji bụrụ naanị site na Jizọs ka anyị na Chineke pụrụ inwe ezi mmekọrịta? b Olee otú okwu ndị ahụ e dere naJọn 14:6si mee ka o doo anya na ọnọdụ Jizọs nwere pụrụ iche? Lee ihe e dere nala ala peeji.11Anyị amụtaworị na anyị apụghị ịgakwuru Chineke ma ọ bụrụ na anyị esiteghị na Jizọs. Tụlee kpọmkwem ihe nke a pụtaara anyị. Ọ bụ Jizọs bụ ụzọ nihi na ọ bụ naanị site na ya ka anyị na Chineke pụrụ inwe ezi mmekọrịta. Gịnị mere o ji bụrụ otú ahụ? Jizọs nyere ndụ ya ka ọ bụrụ àjà mgbapụta site nikwesị ntụkwasị obi ruo nọnwụ. Matiu 20:28 A sị na ọ chụghị àjà ahụ, ọ gaghị ekwe anyị omume ịgakwuru Jehova. Mmehie na-eme ka e nwee ihe mgbochi netiti ụmụ mmadụ na Chineke, nihi na Jehova dị nsọ, ọ pụghịkwa ịnabata mmehie. Aịzaya 6:3;59:2 Ma, àjà ahụ Jizọs chụrụ wepụrụ ihe mgbochi ahụ; ọ ghọrọ ihe na-ekpuchi mmehie. Hibru 10:12;1 Jọn 1:7 Ọ bụrụ na anyị anabata ndokwa ahụ Chineke mere site na Kraịst ma nwee okwukwe na ya, anyị na Jehova ga-adị ná mma. O nwetụdịghị ụzọ ọzọ anyị na Chineke ga-esi dị ná mma.Ndị Rom 5:6-11.12. Olee ihe ndị mere o ji bụrụ Jizọs bụ ụzọ?12Ọ bụ Jizọs bụ ụzọ nihe banyere ekpere. Ọ bụ naanịsite na Jizọs ka anyị pụrụ ịgakwuru Jehova nekpere wee nwee obi ike na ọ ga-anụ arịrịọ si anyị nobi. 1 Jọn 5:13, 14 Jizọs nonwe ya sịrị: Ọ bụrụ na unu arịọ Nna m ihe ọ bụla, ọ ga-enye ya unu naha m. . . . Rịọnụ, unu ga-anatakwa, ka e wee mee ka ọṅụ unu zuo ezu. Jọn 16:23, 24 Ọ bụ ya mere o ji kwesị ekwesị na ọ bụ naha Jizọs ka anyị pụrụ ịgakwuru Jehova nekpere wee kpọọ Ya Nna anyị. Matiu 6:9 Ihe ọzọkwa mere Jizọs ji bụrụ ụzọ bụ ihe nlereanya o setịpụrụ. Dị ka e kwuru na mbụ, Jizọs ṅomiri Nna ya nụzọ zuru okè. Ya mere, ihe nlereanya Jizọs setịpụrụ gosiri anyị otú anyị ga-esi na-ebi ndụ ka anyị wee mee Jehova obi ụtọ. Ọ bụrụ na anyị chọrọ ịgakwuru Jehova, anyị aghaghị iso nzọụkwụ Jizọs.1 Pita 2:21.Ọ Bụ M Bụ . . . Eziokwu13, 14. a Olee otú o si bụrụ na Jizọs na-ekwu eziokwu? b Ka Jizọs wee bụrụ eziokwu, gịnị ka ọ na-aghaghị ime, nihi gịnịkwa?13Jizọs kwuru eziokwu mgbe niile banyere amụma ndị Nna ya buru. Jọn 8:40,45, 46 Ọ dịghị mgbe a hụrụ aghụghọ nọnụ Jizọs. 1 Pita 2:22 Ọbụna ndị na-emegide ya kwetara na ọ na-ezi ụzọ Chineke neziokwu. Mak 12:13, 14 Otú ọ dị, mgbe Jizọs sịrị Ọ bụ m bụ . . . eziokwu, ihe ọ na-ekwu apụtaghị naanị na o mere ka a mara ihe bụ eziokwu mgbe ọ na-ekwu okwu, mgbe ọ na-ezisa oziọma, na mgbe ọ na-ezi ihe. Ihe nke a pụtara karịrị nnọọ okwu ọnụ.14Cheta na ọtụtụ narị afọ tupu Mesaya, ma ọ bụ Kraịst, abịa, Jehova ji mmụọ nsọ kpalie ndị so dee Baịbụl ka ha dee ọtụtụ amụma banyere ya. Amụma ndị a kwuru ọtụtụ ihe banyere ndụ ya, ozi ya, na ọnwụ ya. Iwu Mozis nwekwara onyinyo, ma ọ bụ ihe atụ ndị e ji buo amụma, bụ ndị tụrụ aka nebe Mesaya nọ. Ndị Hibru 10:1 Jizọs ọ ga-ekwesị ntụkwasị obi ruo nọnwụ, si otú a mezuo ihe niile e buru namụma banyere ya? Ọ bụ naanị ime otú a ga-egosina Jehova bụ Chineke nke na-ebu amụma ziri ezi. Ọ bụ Jizọs ka ọ dịịrị ibu nnukwu ibu ọrụ a. Site notú Jizọs si bie ndụihe niile o kwuru na ihe niile o mereo gosiri na ihe atụ ndị ahụ e ji buo amụma bụ eziokwu. 2 Ndị Kọrịnt 1:20 Ya mere, ọ bụ Jizọsbụeziokwu. A pụrụ ikwu na ọbịbịa Jizọs mere ka ihe Jehova buru namụma ghọọ eziokwu.Jọn 1:17;Ndị Kọlọsi 2:16, 17.Ọ Bụ M Bụ . . . Ndụ15. Gịnị ka inwe okwukwe nỌkpara ahụ pụtara, ime otú ahụ pụkwara iduga na gịnị?15Ọ bụ Jizọs bụ ndụ, nihi na ọ bụ naanị site na ya ka anyị pụrụ inweta ndụya bụ, ndụ ahụ nke bụ ndụ nezie. 1 Timoti 6:19 Baịbụl sịrị: Onye nwere okwukwe nỌkpara ahụ nwere ndụ ebighị ebi; onye na-enupụrụ Ọkpara ahụ isi agaghị ahụ ndụ, kama ọnụma Chineke na-adịgide nahụ ya. Jọn 3:36 Gịnị ka inwe okwukwe nỌkpara Chineke pụtara? Ihe ọ pụtara bụ na obi siri anyị ike na anyị apụghị inweta ndụ ma e wezụga ya. Ihe ọzọ ọ pụtara bụ na anyị na-esite nọrụ egosi na anyị nwere okwukwe, nọgidekwa na-amụta ihe site naka Jizọs, na-emekwa ihe niile anyị nwere ike ime iji na-eso ozizi ya na ihe nlereanya ya. Jems 2:26 Ya mere, inwe okwukwe nỌkpara Chineke na-eduga ná ndụ ebighị ebiìgwè atụrụ nta bụ Ndị Kraịst e tere mmanụ ga-enweta ndụ anwụghị anwụ dị ka ndị bụ mmụọ neluigwe, oké ìgwè mmadụ nke atụrụ ọzọ enweta ndụ zuru okè dị ka ụmụ mmadụ nime paradaịs nke ga-adị nụwa.Luk 12:32;23:43;Mkpughe 7:9-17;Jọn 10:16.16, 17. a Olee otú Jizọs ga-esi ghọọrọ ọbụna ndị nwụrụla anwụ ndụ? b Olee obi ike anyị pụrụ inwe?16Olee maka ndị nwụrụla anwụ? Jizọs bụkwaara ha ndụ. Noge na-adịghị anya tupu Jizọs akpọlite Lazarọs nọnwụ, ọ gwara Mata, nwanne Lazarọs, sị: Abụ m mbilite nọnwụ na ndụ. Onye nwere okwukwe nebe m nọ, ọ bụrụgodị na ọ nwụọ, ọ ga-adị ndụ ọzọ. Jọn 11:25 Jehovanyere Ọkpara ya mkpịsị ugodi nke ọnwụ na nke Hedis, ya bụ, ikike ime ka ndị mmadụ si nọnwụ bilie. Mkpughe 1:17, 18 Jizọs ahụ e mere ka ọ dị ebube ga-eji mkpịsị ugodi ndị ahụ kpọghee ọnụ ụzọ Hedis, si otú ahụ tọhapụ ndị niile a kpọchibidoro nili ụmụ mmadụ.Jọn 5:28, 29.17Jizọs sịrị: Ọ bụ m bụ ụzọ na eziokwu na ndụ. Okwu a nke dị nkenke o kwuru na-egosi ihe mere o ji bie ndụ ma jee ozi nụwa. Taa, okwu ndị ahụ baara anyị uru nke ukwuu. Cheta na mgbe Jizọs kwusịrị nke ahụ, ọ sịrị: Ọ dịghị onye na-abịakwute Nna m ma ọ bụghị site na mụ. Jọn 14:6 Okwu a Jizọs kwuru dị mkpa taa dị ka ọ dị noge ahụ o kwuru ya. Ya mere, anyị pụrụ inwe obi ike dị ukwuu na ọ bụrụ na anyị esoro Jizọs, ọ dịghị mgbe anyị ga-efu ụzọ. Ọ bụ naanị ya onwe ya ga-egosi anyị ụzọ anyị ga-esi gakwuru Nna ya.Olee Ihe Ị Ga-eme Ugbu A?18. Gịnị ka ịbụ ezi ndị na-eso ụzọ Jizọs pụtara?18Ebe ọ bụ na ọrụ Jizọs na-arụ dị mkpa, ebe ọ bụkwa na ọ maara Nna ya nke ọma, anyị kwesịrị isoro Ọkpara ahụ. Dị ka anyị hụrụ nIsi nke Mbụ, ịbụ ezi ndị na-eso Jizọs chọrọ ọrụ, ọ bụghị naanị okwu ọnụ ma ọ bụ mmetụta efu. Iso Kraịst pụtara ime ka ndụ anyị kwekọọ nozizi ya nakwa nihe nlereanya ya. Jọn 13:15 Akwụkwọ a ị na-agụ ugbu a ga-enyere gị aka ime otú ahụ.19, 20. Gịnị bụ ihe dị nime akwụkwọ a nke ga-enyere gị aka ná mgbalị ị na-eme iso Kraịst?19Malite nIsi nke Atọ, anyị ga-eji nlezianya tụlee ndụ Jizọs na ozi ya. E kebiri isiakwụkwọ ndị a ụzọ atọ. Ihe mbụ anyị ga-atụletụ bụ àgwà ya na ụzọ ya. Ihe nke abụọ anyị ga-eleba anya bụ ihe nlereanya o setịpụrụ niji ịnụ ọkụ nobi na-ezisa ozi ọma ma na-ezi ihe. Ihe nke atọ anyị ga-atụlezi bụ otú o si gosi ịhụya. MalitenIsi nke atọ, e nwere igbe izi ihe a kpọrọ Olee Otú Ị Pụrụ Isi Soro Jizọs?E dere akụkụ Akwụkwọ Nsọ ndị dị nime ha na ajụjụ ndị dị nime ha iji nyere anyị aka ịtụgharị uche notú anyị pụrụ isi ṅomie Jizọs nokwu nakwa nomume.20Site nenyemaka Jehova Chineke, ị gaghị efu ụzọ, wee bụrụ onye e kewapụrụ nebe ọ nọ nihi mmehie e ketara eketa. Nagbanyeghị na o furu Jehova ihe dị ukwuu, ịhụya o nwere mere ka o zite Ọkpara ya ka o gosi anyị ụzọ anyị na Chineke ga-esi nwee ezi mmekọrịta. 1 Jọn 4:9, 10 Ka ị bụrụ onye a kpaliri, ee, onye o metụrụ nobi, ime ihe nihi ịhụya ahụ dị ukwuu site nịnabata na ịza òkù ahụ Jizọs kpọrọ, sị: Bụrụ onye na-eso ụzọ m.Jọn 1:43.Nkebi nke 1Bịa Hụrụ KraịstJizọs dịrị ndụ dị ka mmadụ nihe dị ka puku afọ abụọ gara aga. Ma, anyị ka nwere ike ịbịa hụrụ Ọkpara Chineke taa. Jọn 1:46 Matiu, Mak, Luk na Jọn kọwara ụdị onye ọ bụ, àgwà ya, na ụzọ ya, nke ọma. Nkebi nke a ga-atụletụ àgwà Jizọs ndị kasị pụta ìhè.3 M Dị . . . Umeala nObiLee! Eze gị na-abịakwute gị1-3. Olee otú Jizọs si banye Jeruselem, gịnịkwa mere ọ ga-eji ju ụfọdụ ndị so nìgwè mmadụ nọ na-ekiri ya anya?MKPỌTỤ na-eme nebe niile na Jeruselem. Onye ukwu na-abịa! Ndị mmadụ guzocha nụzọ e si abata nobodo ahụ. Ọ na-anụ ha ọkụ nobi ịnabata nwoke a, nihi na ụfọdụ na-asị na ọ bụ ya ga-eketa ọchịchị Eze Devid, na ọ bụkwa ya ka o ruuru nezie ịbụ Onye Ọchịchị Izrel. Ọtụtụ ndị ji igu nkwụ ha ga na-efegharị iji nabata ya; ndị ọzọ gbasara uwe, tụsasịakwa alaka osisi nokporo ụzọ ka ụzọ ọ ga-esi gafere wee dị larịị. Matiu 21:7, 8;Jọn 12:12, 13 Ma eleghị anya, ọtụtụ ndị nọ na-eche otú mbata ya ga-adị.2Ikekwe, ụfọdụ na-atụ anya na ọ ga-egosi na ya bụ onye ukwu. Nezie, e nweela ndị oké mmadụ ha maara bụ ndị batara nobodo nụdị dị ebube. Dị ka ihe atụ, nwa Devid bụ Absalọm kpọsara na ya aghọwo eze. O mere ka ndị ikom iri ise na-agba ọsọ nihu ụgbọ ịnyịnya ya. 2 Samuel 15:1,10 Onye ọchịchị Rom bụ Julius Caesar kwuru ka e mee ka nke ya kpọtụ akpọtụ karịa nke ahụ; notu mgbe, o duuru ìgwè mmadụ na-aṅụrị ọṅụ nihi mmeri o meriri gaa nụlọ ọchịchị obodo Rom, enyí iri anọ ndị bu oriọna nọ ya naka nri nakwa naka ekpe! Ma, ugbu a, ndị bi na Jeruselem na-echere nwoke dị nnọọ ukwuu karịa onye ahụ. Ma ìgwè mmadụ ahụ hà ghọtara ya ma ọ bụ na ha aghọtaghị ya, ọ bụ onye a bụ Mesaya, nwoke kasị ukwuu nke dịworo ndụ. Ma, mgbe Eze a nke ga-achị nọdịnihu ga-abata nobodo a, ọ ga-eju ụfọdụ ndị anya.3Ha ahụghị ụgbọ ịnyịnya, ha ahụghị ndị ọgba ọsọ, ha ahụghịkwa ịnyịnya, ma ya fọdụzie enyí. Kama nke ahụ, Jizọsnọ nelu anụ nkịtị na-ebu ibu, ya bụ, ịnyịnya ibu.Onye a nke nọ nelu ịnyịnya ibu ejighị ejiji mara mma pụrụ iche, ọ dịghịkwa nke e ji chọọ ịnyịnya ibu ya mma. Ihe o ji nọkwasị nelu ịnyịnya ahụ adịghị oké ọnụ. Kama nke ahụ, ọ bụ ákwà ụfọdụ ndị na-eso ụzọ ya ha na ya na-akpachi anya gbasara nelu anụ ahụ. Gịnị mere Jizọs ji họrọ ịbanye Jeruselem nụzọ dị nnọọ ala otú a, nagbanyeghị na ndị ikom na-enwetụdịghị ebe ha ruru ya banyere nụzọ dị nnọọ ebube karịa otú o si banye?4. Gịnị ka Baịbụl buru namụma banyere otú Eze bụ Mesaya ga-esi banye Jeruselem?4Jizọs na-emezu amụma nke sịrị: Ṅụrịa ọṅụ nke ukwuu . . . Tie mkpu ọṅụ, gị ada bụ Jeruselem. Lee! Eze gị na-abịakwute gị. Ọ bụ onye ezi omume, ee, onye a zọpụtara azọpụta; ọ dị umeala nobi, ọ nọkwa nelu ịnyịnya ibu. Zekaraya 9:9 Amụma a na-egosi na otu ụbọchị, Onye Chineke Tere Mmanụ, bụ Mesaya, ga-egosi ndị bi na Jeruselem na ọ bụ ya bụ onye Chineke họpụtara ịbụ Eze. Otú ọ ga-esikwa mee nke a, na ụdị anụ ọ ga-ahọrọ ịnọ nelu ya, ga-ekpughe àgwà magburu onwe ya o nwere nime obi ya, ya bụ, ịdị umeala nobi.5. Gịnị mere ịdị umeala nobi Jizọs ji bụrụ nke na-eru nobi ma e chebara ya echiche, gịnịkwa mere o ji dị mkpa ka anyị mụta iṅomi ịdị umeala nobi Jizọs?5Ịdị umeala nobi Jizọs bụ otu nime àgwà ya ndị kasị mma, bụ nke na-eru nobi ma e chebara ya echiche. Dị ka anyị tụlere nIsi nke Abụọ, ọ bụ naanị Jizọs bụ ụzọ na eziokwu na ndụ. Jọn 14:6 O doro anya na ọ dịghị otu nime ọtụtụ ijeri mmadụ ndị dịworo ndụ nụwa nke há ka Ọkpara Chineke.Ma, Jizọs egositụdịghị mpako, nganga, ma ọ bụ ibuli onwe onye elu, nke ji ụmụ mmadụ aka ọjọọ. Ọ bụrụ na anyị chọrọ ịbụ ndị na-eso ụzọ Kraịst, ọ dị anyị mkpa ịlụso mpako ọgụ. Jems 4:6 Cheta na Jehova kpọrọ nganga asị. Nihi ya, ọ dị mkpa ka anyị mụta iṅomi ịdị umeala nobi Jizọs.Ọ Dịwo Anya Ọ Nọ Na-egosi Ịdị Umeala nObi6. Gịnị bụ ịdị umeala nobi, oleekwa otú Jehova si mara na Mesaya ga-adị umeala nobi?6Ịdị umeala nobi bụ adịghị nganga ma ọ bụ adịghị mpako. Ọ bụ àgwà nke na-amalite nobi, nke mmadụ na-egosi nokwu ọ na-ekwu, nomume ya, nakwa notú o si emeso ndị ọzọ ihe. Olee otú Jehova si mara na Mesaya ga-adị umeala nobi? Ọ maara na Ọkpara ya na-eṅomi ihe nlereanya zuru okè O setịpụrụ nịdị umeala nobi. Jọn 10:15 Ọ hụwokwa ka Ọkpara ya na-egosi ịdị umeala nobi. Olee otú nke a si bụrụ eziokwu?7-9. a Olee otú Maịkel si gosi ịdị umeala nobi nokwu ya na Setan sere? b Olee otú Ndị Kraịst pụrụ isi ṅomie Maịkel nịdị umeala nobi?7Akwụkwọ Jud na-enye anyị otu ihe atụ magburu onwe ya: Mgbe Maịkel onyeisi ndị mmụọ ozi na Ekwensu sere okwu ma na-arụrịta ụka banyere ozu Mozis, ọ nwaghị anwa iji okwu ọjọọ maa Ekwensu ikpe, kama ọ sịrị: Ka Jehova baara gị mba. Jud 9 Maịkel bụ aha a kpọrọ Jizọstupu ya ebie ndụ nụwa nakwa mgbe o bisịrị ndụ nụwa. A kpọrọ ya aha a nihi ọrụ ọ na-arụ dị ka onyeisi ìgwè ndị mmụọ ozi Jehova.1 Ndị Tesalonaịka 4:16 Ma, rịba ama ihe Maịkel mere nokwu ya na Setan sere.8Ihe Jud dere agwaghị anyị ihe Setan chọrọ iji ozu Mozis mee. Ma anyị pụrụ ijide naka na Ekwensu bu ihe ọjọọ nobi. Ikekwe, ọ chọrọ ime ihe ga-eme ka e were ozu nwoke ahụ kwesịrị ntụkwasị obi na-efe ofufe ụgha. Ọ bụ ezie na Maịkelgbasoro atụmatụ ọjọọ Setan mgba, o gosikwara njide onwe onye. Nezie, e kwesịrị ịbara Setan mba. Ma, Maịkel ghọtara na ọ bụ naanị Jehova bụ Chineke kwesịrị ikpe ụdị ikpe ahụ, nihi na noge ahụ ya na Setan na-arụrịta ụka, e nyebeghị ya ikike ikpe ikpe niile. Jọn 5:22 Ebe ọ bụ na Maịkel bụ onyeisi ndị mmụọ ozi, o nwere ikike dị ukwuu. Nagbanyeghị nke ahụ, ọ hapụụrụ Jehova okwu ahụ kama ịzọwa ka ya nwetakwuo ikike. E wezụga ịdị umeala nobi, o gosikwara imeru ihe nókè, ma ọ bụ àgwà ịmara ebe ike ya ruru.9E nwere ihe mere mmụọ nsọ ji kpalie Jud ide ihe a merenụ. Ọ dị mwute na ndị Kraịst ụfọdụ noge Jud adịghị umeala nobi. Ha ji nganga na-akatọ ihe niile ha na-amaghị. Jud 10 Lee otú o si dịrị anyị bụ ụmụ mmadụ na-ezughị okè mfe ikwe ka mpako rie anyị isi! Mgbe anyị na-aghọtaghị ihe e mere nọgbakọ Ndị Kraịstikekwe, ya abụrụ ihe metụtara mkpebi òtù ndị okenye mereolee ihe anyị na-eme? Ọ bụrụ na anyị ekwuwe okwu nkatọ na okwu na-adịghị mma, ọ bụ ezie na anyị apụghị ịmata ihe mere ha ji mee mkpebi ahụ, ọ gaghị egosi na anyị adịghị umeala nobi? Kama nke ahụ, ka anyị ṅomie Maịkel, ma ọ bụ Jizọs, ghara itinye ọnụ nikpe Chineke na-enyeghị anyị ikike ikpe.10, 11. a Gịnị mere o ji bụrụ ihe pụrụ iche na Ọkpara Chineke kwere ịbịa nụwa? b Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie ịdị umeala nobi Jizọs?10Ọkpara Chineke gosiri ịdị umeala nobi site nikwere ịbịa nụwa. Chetụgodị echiche ihe ndị ọ hapụrụ. Ọ bụ ya bụ onyeisi ndị mmụọ ozi. Ọ bụ ya bụkwa Okwu ahụ, ya bụ, Ọnụ Na-ekwuru Jehova. Jọn 1:1-3 O biri neluigwe, bụ ebe obibi Jehova nke dị elu, ebe obibi ya dị nsọ, nke mara mma. Aịzaya 63:15 Otú ọ dị, Ọkpara ahụ mere onwe ya ihe efu ma were ọdịdị onye ohu, wee dịrị noyiyi mmadụ. Ndị Filipaị 2:7 Chee echiche ihe ọ na-abịa ịrụ nụwa! E mere ka ndụ ya banye nakpa nwa nke nwa agbọghọ Juu na-amaghị nwoke, ka ọ nọrọ ebe ahụ ruo ọnwa itoolu wee too ghọọ nwa ọhụrụ bụ mmadụ. Mgbe a mụrụ ya, ọ bụ nwaọhụrụ nke na-apụghị ilekọta onwe ya nezinụlọ onye ọkwá nkà nke dara ogbenye. O wee ghọọ nwa na-amụ ije ije, nwa okoro, na onye na-eto eto. Ọ bụ ezie na o zuru okè, noge ọ na-eto, o doro onwe ya nokpuru nne na nna ya na-ezughị okè. Luk 2:40,51, 52 Ịdị umeala nobi nke a enweghị atụ!11Anyị pụrụ iṅomi ịdị umeala nobi Jizọs site nikwere ịrụ ọrụ ndị nwere ike iyi ọrụ dị ala mgbe ụfọdụ? Dị ka ihe atụ, ọrụ anyị nwere ikwusa ozi ọma banyere Alaeze Chineke pụrụ iyi ọrụ dị ala mgbe ndị mmadụ gosiri na ha enweghị mmasị, kwaa anyị emo, ma ọ bụ buso anyị iro. Matiu 28:19, 20 Ma, ọ bụrụ na anyị atachie obi nọrụ a, anyị pụrụ inye aka ịzọpụta ndụ. Ọ bụrụgodị na anyị azọpụtaghị ndụ, anyị ga-amụta ịdị umeala nobi dị ukwuu. Anyị ga-esokwa nzọụkwụ nke Nna anyị ukwu, bụ Jizọs Kraịst.Ịdị Umeala nObi Jizọs Mgbe Ọ Bụ Mmadụ12-14. a Olee otú Jizọs si gosi ịdị umeala nobi mgbe ndị mmadụ toro ya? b Olee ụzọ ụfọdụ Jizọs si jiri ịdị umeala nobi meso ndị ọzọ ihe? ch Gịnị na-egosi na ịdị umeala nobi Jizọs abụghị iji mezuo iwu ma ọ bụ ka a sịkwa na ọ na-akpa ezi àgwà?12E ji ịdị umeala nobi mara ozi Jizọs jere nụwa site ná mmalite ruo nọgwụgwụ ya. O gosiri nke a nụzọ o si mee ka otuto niile na nsọpụrụ niile gaara Nna ya. Mgbe ụfọdụ, ndị mmadụ toro Jizọs maka amamihe o ji kwuo okwu, ike o ji rụọ ọrụ ebube, nakwa ọbụna otú àgwà ya si dị mma. Ọtụtụ mgbe, Jizọs anaraghị nsọpụrụ ahụ, kama, o nyere ya Jehova.Mak 10:17, 18;Jọn 7:15, 16.13Jizọs gosiri ịdị umeala nobi nụzọ o si meso ndị mmadụ ihe. Neziokwu, o mere ka o doo anya na ya bịara nụwa ka ya jeere ndị ọzọ ozi, ọ bụghị ka e jeere ya ozi. Matiu 20:28 O gosiri ịdị umeala nobi notú o si jiri ịdị nwayọọ na ezi uche meso ndị mmadụ ihe. Mgbe ndị na-eso ụzọ ya mere ihe wutere ya, o jighị olu ike baara ha mba; ọ nọgidere na-agbalị iru nobi ha. Matiu 26:39-41 Mgbe ìgwè mmadụ bịakwutere ya noge ọ na-achọ ka o zuru ike nebe dị jụụ nkendị mmadụ na-adịghị anọkarị, ọ chụpụghị ha; ọ nọgidere na-agbasi mbọ ike wee na-ezi ha ọtụtụ ihe. Mak 6:30-34 Mgbe nwaanyị na-abụghị onye Izrel nọgidere na-arịọ ya ka ọ gwọọ nwa ya nwaanyị, o gosiri na ya achọghị ime otú ahụ ná mmalite. Ma, o jighị iwe jụ; o meere nwaanyị ahụ ihe ọ rịọrọ nihi okwukwe ya pụrụ iche, dị ka anyị ga-atụlenIsi nke Iri na Anọ.Matiu 15:22-28.14Nọtụtụ ụzọ, Jizọs mezuru ihe o kwuru banyere onwe ya mgbe ọ sịrị: M dị nwayọọ, dịkwa umeala nobi. Matiu 11:29 Ịdị umeala nobi ya abụghị nke elu ọnụ, nke e ji emezu iwu ma ọ bụ ka a sịkwa na ọ na-akpa ezi àgwà. O si ya nobi, nala ala obi ya. Ka a sịkwa ihe mere Jizọs ji were ịkụziri ndị na-eso ụzọ ya ka ha dị umeala nobi dị ka ihe dị oké mkpa!Ịkụziri Ndị Na-eso Ụzọ Ya Ka Ha Dị Umeala nObi15, 16. Dị ka Jizọs kwuru, gịnị bụ ihe dị iche nàgwà ndị na-achị achị nụwa nwere na àgwà ndị na-eso ụzọ ya kwesịrị ịmụta?15Ndịozi Jizọs amụtaghị ịdị umeala nobi ngwa ngwa. Jizọs gbalịrị ugboro ugboro ịkụziri ha ịdị umeala nobi. Dị ka ihe atụ, notu oge, Jems na Jọn si naka nne ha rịọ Jizọs ka o kwe ha nkwa inye ha ọkwá dị elu nAlaeze Chineke. Jizọs ji obi umeala zaa ha, sị: Ọ bụghị m na-eme ka a nọdụ naka nri m na naka ekpe m, kama ọ dịịrị ndị Nna m kwadebeere ya. Ndịozi iri ndị nke ọzọ wesoro Jems na Jọn iwe. Matiu 20:20-24 Olee otú Jizọs si lebara okwu a anya?16O ji obiọma baara ha niile mba, sị: Unu maara na ndị na-achị ndị mba ọzọ na-eme ha ka ọ bụ ha nwe ha, ndị ukwu ha na-achịkwa ha naka ike. O kwesịghị ịdị otú ahụ netiti unu; kama onye ọ bụla nke na-achọ ịbụ onye ukwu netiti unu aghaghị ịbụ onye na-ejere unu ozi, onye ọ bụla nke na-achọkwa ịbụ onye mbụ netiti unu aghaghị ịbụ onye ohu. Matiu 20:25-27 Ikekwe, ndịozi ya ahụwo nnọọ otú ndị na-achị ndị mba ọzọ si dị mpako, nweekwa oké ọchịchọ ma na-achọ naanị ọdịmma nke onwe ha. Jizọs gosiri na ndị na-eso ụzọ yaagaghị adị ka ndị ọchịchị aka ike ahụ. Ha kwesịrị ịdị umeala nobi. Ndịozi ahụ hà ghọtara ihe o kwuru?17-19. a Nabalị ikpeazụ tupu Jizọs anwụọ, olee ụzọ a na-agaghị echefu echefu o si kụziere ndịozi ya ịdị umeala nobi? b Olee ụzọ kasị mkpa Jizọs si kụzie ịdị umeala nobi mgbe ọ bụ mmadụ?17Ọ dịrịghị ha mfe. Ihe a abụghị nke mbụ ma ọ bụkwanụ nke ikpeazụ Jizọs kụziiri ha nke a. O nweela mgbe ha rụrịtara ụka banyere onye kasị ukwuu netiti ha, o wee kpọrọ otu nwatakịrị, mee ka o guzoro netiti ha wee gwa ha ka ha dịrị ka ụmụntakịrị, bụ ndị na-adịghị mpako, ndị na-enweghịkwa oké ọchịchọ, ndị na-adịghịkwa azọ ọkwá, dị ka ndị dimkpa. Matiu 18:1-4 Nagbanyeghị nke ahụ, nabalị ikpeazụ tupu ya anwụọ, ọ hụrụ na mpako ka na-enye ndịozi ya nsogbu. O wee kụziere ha ihe ha na-agaghị echefu echefu. O kere ákwà e ji asa ahụ núkwù wee rụọ ọrụ kasị ala, bụ ọrụ ndị na-eje ozi noge ahụ na-arụrụ ndị bịara nụlọ ha. Jizọs sara ụkwụ onye nke ọ bụla nime ndịozi yatinyere Judas, onye na-aga ịrara ya nye!Jọn 13:1-11.18Jizọs mere ka ha ghọta nke a mgbe ọ sịrị ha: M na-enye unu ihe nlereanya. Jọn 13:15 Nke a ò mesịrị ruo ha nobi? Mgbe e mesịrị nabalị ahụ, ha rụrịtakwara ụka ọzọ banyere onye kasị ukwuu netiti ha! Luk 22:24-27 Nagbanyeghị nke a, Jizọs nọ na-enwere ha ndidi, jirikwa ịdị umeala nobi kụziere ha ihe. Ọ gakwara nihu ịkụziri ha ihe nụzọ kasị mkpa: O wedara onwe ya ala wee rube isi ruo ọnwụ, ee, ọnwụ nosisi ịta ahụhụ. Ndị Filipaị 2:8 Jizọs ji obi ya kwere ịnwụ ọnwụ na-emenye ihere, e wee ma ya ikpe na-ezighị ezi na ọ bụ onye na-eme mpụ na onye na-ekwulu Chineke. Ọkpara Chineke gosiri na ya pụrụ iche, nihi na nime ndị niile Jehova kere, ọ bụ Jizọs gosiri ịdị umeala nobi zuru okè nke na-enweghị atụ.19Ikekwe, ọ bụ ụzọ ikpeazụ a Jizọs si kụzie ịdị umeala nobi mgbe ọ bụ mmadụ kụnyesiri àgwà a ike nobi ndịozi ya kwesịrị ntụkwasị obi. Baịbụl na-agwa anyị na ndị ikom a ji ịdịumeala nobi rụọ ọrụ ọtụtụ afọ, ọbụna ọtụtụ iri afọ, mgbe e mesịrị. Olee maka anyị onwe anyị?Ị Ga-eso Ihe Nlereanya Jizọs Setịpụrụ?20. Olee otú anyị ga-esi mara ma ànyị dị umeala nobi?20Pọl dụrụ onye ọ bụla nime anyị ọdụ, sị: Nweenụ ụdị echiche a nime onwe unu bụ nke Kraịst Jizọs nwekwara. Ndị Filipaị 2:5 Ọ dị mkpa ka anyị dị umeala nobi dị ka Jizọs dị. Olee otú anyị pụrụ isi mara ma ànyị dị umeala nobi? Pọl chetaara anyị ka anyị ghara ime ihe ọ bụla nihi esemokwu ma ọ bụ nihi ịbụ ndị onwe ha na-ebu isi, kama nịdị nwayọọ nobi na-ewere na ndị ọzọ ka anyị. Ndị Filipaị 2:3 Ya mere, azịza ya dabeere notú anyị si ele ndị ọzọ anya ma anyị were ha tụnyere onwe anyị. Anyị kwesịrị iwere ha na ha ka anyị, nakwa na ha dị mkpa karịa anyị. Ị ga-anabata ndụmọdụ a?21, 22. a Gịnị mere ndị nlekọta ọgbakọ ji kwesị ịdị umeala nobi? b Olee otú anyị pụrụ isi gosi na anyị yi ịdị umeala nobi dị ka uwe?21Ọtụtụ afọ mgbe Jizọs nwụsịrị, Pita onyeozi ka nọ na-eche echiche banyere otú ịdị umeala nobi si dị mkpa. Pita kụziiri ndị nlekọta ọgbakọ ka ha jiri ịdị umeala nobi na-arụ ọrụ ha, ghara inwe mgbe ha ga-eme atụrụ Jehova dị ka ọ bụ ha nwe ha. 1 Pita 5:2, 3 Ọrụ e nyere anyị ekwesịghị ime ka anyị dị mpako. Kama nke ahụ, ọrụ e nyere mmadụ kwesịrị ime ka ọ dịkwuo umeala nobi nezie. Luk 12:48 Ma, ọ bụghị naanị ndị nlekọta ka àgwà a dị mkpa, kama ọ dị Ndị Kraịst niile mkpa.22O doro anya na ọ dịghị mgbe Pita chefuru abalị ahụ Jizọs sara ya ụkwụnagbanyeghị na Pita jụrụ ná mmalite! Jọn 13:6-10 Pita degaara Ndị Kraịst akwụkwọ, sị: Unu niile, werenụ ịdị nwayọọ nobi kee onwe unu notú unu si emeso ibe unu. 1 Pita 5:5 Okwu ndị ahụ bụ kee onwe unu na-egosi ihe onye na-eje ozi na-eme, bụ onye na-eyiri uwe eprọn ka o wee rụọ ọrụ dị ala. Okwu ndị ahụ pụrụ ichetara anyị oge ahụ Jizọs ji ákwà e ji ehicha ahụ kee núkwù wee hulata ka ọ saa ụkwụ ha. Ọ bụrụ na anyị esoro Jizọs, ọ dị ọrụ ọ bụlaChineke nyere anyị nke anyị ga-ewere na anyị etofeela ịrụ? Ịdị umeala nobi anyị kwesịrị ịbụ nke mmadụ niile na-ahụ, dị ka à ga-asị na anyị yi ya dị ka uwe.23, 24. a Gịnị mere anyị ji kwesị ịlụso ọchịchọ ịdị nganga ọgụ? b Olee echiche na-ezighị ezi e nwere banyere ịdị umeala nobi nke Isi nke Anọ ga-enye aka ịgbazi?23Nganga dị ka nsí. Ọ pụrụ imebi ihe nke ukwuu. Ọ bụ àgwà nke pụrụ ime ka onye kasị nwee onyinye ghara ịbara Chineke uru. Otú ọ dị, ịdị umeala nobi pụrụ ime ka onye kasị nta baara Jehova uru nke ukwuu. Ọ bụrụ na anyị amụta àgwà ọma a site nịgbalị iji ịdị umeala nobi na-eso nzọụkwụ Kraịst, ụgwọ ọrụ anyị ga-enweta enweghị atụ ma anyị chebara ya echiche. Pita dere, sị: Ya mere, wedanụ onwe unu ala nokpuru aka dị ike nke Chineke, ka o wee bulie unu elu mgbe oge ruru. 1 Pita 5:6 Nezie, Jehova buliri Jizọs elu nihi na o wedara onwe ya ala kpamkpam. Ọ ga-amasịkwa Chineke anyị ịkwụ gị ụgwọ nihi ịdị umeala nobi gị.24Ọ dị mwute na ụfọdụ ndị chere na mmadụ ịdị umeala nobi na-egosi na ọ dịghị ike. Ihe nlereanya Jizọs na-enyere anyị aka ịghọta na echiche ahụ ezighị ezi, nihi na ọ bụ onye kasị dịrị umeala nobi netiti ụmụ mmadụ bụ onye kasị nwee obi ike. Ọ bụ nke a bụ isiokwu a ga-atụle nIsi nke Anọ.4 Lee! Ọdụm nke Si nEbo JudaỌ bụ m1-3. Olee ihe ize ndụ bịaara Jizọs, oleekwa ihe o mere?ÌGWÈ mmadụ na-abịa ijide Jizọs. Ha ji mma agha na okpiri. Ndị agha sokwa ha, ha wee ghọọ ìgwè mmadụ dị ukwuu. Dị ka à ga-asị na ha niile gbara izu ịrụ arụrụala, ha na-aga nokporo ụzọ ndị gbara ọchịchịrị na Jeruselem wee gafere Ndagwurugwu Kidrọn ma garuo Ugwu Oliv. Ọnwa na-eti gbaa. Nagbanyeghị nke ahụ, ha ji ọwa ọkụ na oriọna. Hà ji ọwa ọkụ na oriọna maka na ígwé ojii kpuchiri ìhè ọnwa ahụ na-etinụ? Ka ọ bụ na ha na-atụ anya na onye ha na-achọ zoro nebe gbara ọchịchịrị? Ọ dị otu ihe doro anya: Onye ọ bụla nke tụrụ anya na ụjọ ga-ejide Jizọs amaghị onye ọ bụ.2Jizọs maara ihe ize ndụ ga-abịara ya. Nagbanyeghị nke ahụ, o guzooro chere. Ìgwè mmadụ ahụ bịaruru nso. Ọ bụ Judas onye bụbu enyi ọ tụkwasịrị obi du ha. Judas raara Jizọs nye nemeghị ihere ọ bụla. O mere ka a mata onye bụbu nna ya ukwu site niji ihu abụọ kelee ya ma susuo ya ọnụ. Ma, Jizọs nọ jụụ. Mgbe ahụ, ọ pụtara nihu ìgwè mmadụ ahụ wee jụọ ha, sị, Ònye ka unu na-achọ? Ha wee sị, Ọ bụ Jizọs onye Nazaret.3Ụjọ ga-atụgbu ọtụtụ ndị atụgbu ma a sị na ọ bụ ha ka ụdị ìgwè mmadụ a nke ji ngwa agha bịakwutere. Ikekwe, ìgwè mmadụ a tụrụ anya na nwoke a ga-eme otú ahụ mgbe ọ hụrụ ha. Ma Jizọs atụghị ụjọ, ọ gbaghị ọsọ, o jighịkwa ụjọ ghaara ha ụgha. Kama nke ahụ, ọ sịrị: Ọ bụ m. Ọ nọ jụụ, obi sikwara ya ike nke na o juru ndị ikom ahụ anya. Ha lara azụ wee daa!Jọn 18:1-6;Matiu 26:45-50;Mak 14:41-46.4-6. a Gịnị ka e ji Ọkpara Chineke tụnyere, nihi gịnịkwa? b Olee ụzọ atọ Jizọs si gosi obi ike?4Olee ihe mere Jizọs ji nọrọ nnọọ jụụ ma jide onwe yamgbe ụdị oké ihe ize ndụ a bịaara ya? Ọ bụ nihi obi ike ya. Obi ike bụ otu nime àgwà kasị mma onye ndú kwesịrị inwe. Ọ dịghịkwa mmadụ nwere ya dị ka Jizọs, ma ya fọdụzie inwe ya karịa ya. NIsi nke Atọ, anyị mụtara otú Jizọs si dị umeala nobi, wedakwa onwe ya ala. O ziri ezi na a kpọrọ ya Nwa Atụrụ. Jọn 1:29 Otú ọ dị, obi ike Jizọs mere ka a kpọọ ya aha dị nnọọ iche na nke ahụ. Baịbụl kwuru banyere Ọkpara Chineke, sị: Lee! Ọdụm nke si nebo Juda.Mkpughe 5:5.5A na-eji ọdụm ama atụ inwe obi ike. Ọ dịtụwo mgbe i zutere oké ọdụm tojuru etoju ihu na ihu? Ọ bụrụ na ọ dịtụla, ọ ga-abụ na anụ ọhịa ahụ nọ nogige a na-edebe anụ ọhịa, bụ ebe e gebichiri ya ihe ka ọ ghara imerụ gị ahụ. Ọ bụrụgodị na ọ nọ nogige a na-edebe anụ ọhịa, izute ọdụm ihu na ihu na-atụ ụjọ. Ọ bụrụ na gị na anụ ukwu ahụ dị ike elerịta anya, ị ga-aghọta na ọ ga-esi nnọọ ike ka ọdụm gbaara ihe ọ bụla ọsọ nihi ụjọ. Baịbụl sịrị na ọdụm bụ anụ kasị ike netiti anụ ọhịa, nke na-adịghịkwa alaghachi azụ nihu onye ọ bụla. Ilu 30:30 Ọ bụ ụdị obi ike ahụ ka Kraịst nwere.6Ka anyị tụlee ụzọ atọ Jizọs si gosi obi ike nke yiri nke ọdụm: ọ gbachiteere eziokwu; ọ kwadoro ikpe ziri ezi; ọ gbaraghị mmegide ọsọ. Anyị ga-ahụkwa na anyị niile pụrụ iṅomi Jizọs nigosi obi ikema ànyị ṅụtara obi ike nara ma ọ bụ na anyị aṅụtaghị ya.O Ji Obi Ike Gbachitere Eziokwu7-9. a Gịnị mere mgbe Jizọs dị afọ iri na abụọ, gịnịkwa mere ịnọ nebe ahụ ji yie gị ihe na-emenye ụjọ? b Olee otú Jizọs si gosi obi ike mgbe ya na ndị nkụzi nọ nụlọ nsọ na-ekwurịta okwu?7Nụwa nke Setan, bụ nna ụgha, na-achị, obi ike dị mkpa iji gbachitere eziokwu. Jọn 8:44;14:30 Jizọs echereghị ruo mgbe ọ ghọrọ dimkpa tupu ya amalite ịgbachitere eziokwu. Mgbe Jizọs dị afọ iri na abụọ, ya na ndị mụrụ ya esoghị lawa mgbe e mesịrị ememme Ngabiga na Jeruselem. Meri na Josef chị obi naka na-achọ Jizọs ruo ụbọchị atọ. Ha mesịrịchọta ya nime ụlọ nsọ. Gịnị ka ọ nọ ebe ahụ na-eme? Ọ nọ ọdụ netiti ndị nkụzi, na-egekwa ha ntị ma na-ajụ ha ajụjụ. Luk 2:41-50 Chee echiche banyere ndị ya na ha nọ na-akparịta ụka.8Ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme kwuru na ụfọdụ nime ndị isi ndị ndú okpukpe na-anọrọ nụlọ nsọ mgbe e mesịrị ememme na-akụziri ndị mmadụ ihe notu nime ihe owuwu ụzọ mbata sara mbara. Ndị mmadụ na-anọ nakụkụ ụkwụ ha na-ege ha ntị ma na-ajụ ha ajụjụ. Ndị nkụzi ahụ bụ ndị gụrụ oké akwụkwọ. Ha maara Iwu Mozis nke ọma, marakwa ọtụtụ iwu dị mgbagwoju anya ndị mmadụ mere, tinyere ọdịnala ndị mụbara nime ọtụtụ afọ. Olee otú obi ga-adị gị ma a sị na ọ bụ gị nọ netiti ha? Ọ bụ na ụjọ agaghị atụ gị? O doro anya na ọ ga-atụ gị. Ọ bụrụkwanụ na ị dị naanị afọ iri na abụọ? Ihere na-eme ọtụtụ ndị na-eto eto. Jeremaya 1:6 Ụfọdụ na-agbalịsi ike ka ha zere ihe ga-eme ka ndị nkụzi ha nụlọ akwụkwọ malite ile ha anya; ọ na-atụ ndị a na-eto eto ụjọ ịbụ ndị a kpọlitere ka ha kwuo okwu, ịbụ ndị e lekwasịrị anya, ịbụ ndị e menyere ihere ma ọ bụ ndị a chịrị ọchị.9Ma nebe a, Jizọs nọ netiti ndị ahụ gụrụ oké akwụkwọ, na-ajụ ha ajụjụ na-eru nobi natụghị egwu. Ọ bụghịkwa naanị na ọ jụrụ ha ajụjụ. Akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ gwara anyị, sị: Nghọta o nwere na ihe ọ na-aza ha nọ na-eju ndị niile na-ege ya ntị anya. Luk 2:47 Baịbụl agwaghị anyị ihe o kwuru noge ahụ, ma obi siri anyị ike na ọ ghaghị ụgha ndị ahụ na-amasị ndị nkụzi okpukpe ahụ. 1 Pita 2:22 Kama nke ahụ, ọ kwadoro eziokwu nke dị nOkwu Chineke. Nezie, o juru ndị gere ya ntị anya na nwa okoro nke dị afọ iri na abụọ pụrụ iji nghọta na obi ike dị otú ahụ na-ekwu okwu.Ọtụtụ ndị na-eto eto bụ Ndị Kraịst na-eji obi ike agwa ndị ọzọ ihe ha kweere10. Olee otú ndị na-eto eto bụ Ndị Kraịst si eṅomi obi ike Jizọs taa?10Taa, ọtụtụ ndị na-eto eto bụ Ndị Kraịst na-eso nzọụkwụ Jizọs. Neziokwu, ha ezughị okè dị ka nwa okoro bụ Jizọs. Ma, dị ka Jizọs, ha adịghị echere ka ha ghọọ dimkpa tupu haamalite ịgbachitere eziokwu. Nụlọ akwụkwọ ma ọ bụ nebe ha bi, ha na-eji akọ ajụ ndị mmadụ ajụjụ, na-ege ha ntị, jirikwa nkwanye ùgwù na-eme ka ha mara eziokwu. 1 Pita 3:15 Dị ka otu ìgwè, ndị a na-eto eto enyeworo ụmụ klas ha, ndị nkụzi ha, na ndị agbata obi ha, aka ịghọ ndị na-eso ụzọ Kraịst. Ọ ghaghị ịbụ na obi ike ha na-eme Jehova obi ụtọ. Okwu ya ji ndị na-eto eto dị otú a tụnyere igiriginihi na ha na-eme ka e nwee ume, ha na-enye obi ụtọ, ha dịkwa ọtụtụ.Abụ Ọma 110:3.11, 12. Mgbe Jizọs bụ dimkpa, olee otú o si jiri obi ike gbachitere eziokwu?11Mgbe Jizọs ghọrọ dimkpa, o ji obi ike gbachitere eziokwu ugboro ugboro. Nezie, mgbe ọ malitere ozi ya, o nwetara ihe ịma aka nke ọtụtụ ndị pụrụ ile anya na ọ na-atụ ụjọ. Jizọs abụghị onyeisi ndị mmụọ ozi nke dị ike mgbe Setan bịara ịnwa ya, kama ọ bụ anụ ahụ na ọbara efu. Ma, Setan nonwe ya bụ onye iro kasị ike, nke kasịkwa dị ize ndụ nime ndị niile bụ ndị iro Jehova. Jizọs jụrụ Setan, kụghasịakwa nrọgharị ọ rọgharịrị Akwụkwọ Nsọ nke si nike mmụọ nsọ. Jizọs kwụsịrị mkparịta ụka ahụ mgbe o ji obi ike nye ya iwu, sị: Si ebe a pụọ, Setan!Matiu 4:2-11.12Jizọs si otú a setịpụ ụkpụrụ ọ gbasoro nozi ya, ya bụ, ịgbachitere Okwu Nna ya ka a ghara ịgbagọ ya ma ọ bụ iji ya eme ihe na-ekwesịghị ekwesị. Ma noge ahụ ma ugbu a, ụdị aghụghọ okpukpe ahụ juru ebe niile. Jizọs gwara ndị ndú okpukpe noge ya, sị: Unu na-esi otú a eji ọdịnala unu, bụ nke unu nyefere ndị ọzọ, eme ka okwu Chineke ghara ịdị irè. Mak 7:13 Ndị mmadụ na-asọpụrụ ndị ikom ahụ nke ukwuu. Ma Jizọs katọrọ ha natụghị egwu, kwuo na ha bụ ndị ndú kpuru ìsì na ndị ihu abụọ.Matiu 23:13,16 Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie ihe nlereanya nke a Jizọs setịpụrụ ninwe obi ike?13. Gịnị ka anyị kwesịrị icheta banyere iṅomi Jizọs, ma olee ihe ùgwù anyị nwere?13Anyị kwesịrị icheta nezie na anyị enweghị ikike Jizọs nwere ịmata ihe dị nobi mmadụ nakwa ikike o nwere ikpe ikpe. Nagbanyeghị nke ahụ, anyị pụrụ iṅomi obi ike ya nịgbachitere eziokwu. Dị ka ihe atụ, site nikpughe ụgha okpukpeụgha a na-akụzikarị banyere Chineke, nzube ya, na Okwu yaanyị na-eme ka e nwee ìhè nụwa a nke gbara ọchịchịrị nihi echiche ụgha Setan. Matiu 5:14;Mkpughe 12:9, 10 Anyị na-enyere ndị mmadụ aka ka ha nwere onwe ha, ghara ịbụkwa ndị ozizi ụgha mere ka obi ha jupụta noké ụjọ, meekwa ka ha na Chineke ghara inwe ezi mmekọrịta. Lee ihe ùgwù anyị nwere ịhụ mgbe a ga-emezu nkwa Jizọs kwere, sị: Eziokwu ahụ ga-emekwa ka unu nwere onwe unu!Jọn 8:32.O Ji Obi Ike Kwado Ikpe Ziri Ezi14, 15. a Olee otu ụzọ Jizọs si mee ka ihe bụ ikpe ziri ezi doo anya? b Olee ịkpọasị Jizọs leghaara anya mgbe ọ gwara nwaanyị Sameria okwu?14Amụma Baịbụl kwuru na Mesaya ga-eme ka ihe bụ ikpe ziri ezi doo mba niile anya. Matiu 12:18;Aịzaya 42:1 Nezie, Jizọs malitere ime otú ahụ mgbe ọ nọ nụwa ebe a. O ji obi ike dị ukwuu meso ndị mmadụ ihe nikpe ziri ezi mgbe niile neleghị onye ọ bụla anya nihu. Dị ka ihe atụ,ọ jụrụ ịmụta ịkpọasị na ịkpọ ekwo nkụ Akwụkwọ Nsọ na-akwadoghị bụ ndị juru ebe niile noge ahụ.15Mgbe Jizọs gwara nwaanyị Sameria okwu nolulu mmiri dị na Saịka, o juru ndị na-eso ụzọ ya anya. Nihi gịnị? Noge ahụ, ndị Juu kpọrọ ndị Sameria asị; nlelị a ha na-eleli ha malitererị ọtụtụ afọ tupu mgbe ahụ. Ezra 4:4 Ụfọdụ ndị rabaị na-eledakwa ndị inyom anya. Iwu ndị rabaị, nke e mesịrị dee ede, kwuru na nwoke ekwesịghị ikwusara nwaanyị okwu; ha kwukwara na ndị inyom erughị eru ka a kụziere ha Iwu Chineke. E weere ụmụ nwaanyị Sameria dị ka ndị na-adịghị ọcha. Jizọs leghaara ịkpọasị ahụ na-ezighị ezi anya ma kụziere nwaanyị Sameria ahụ nke na-ebi ndụ rụrụ arụ ihe nihu ọha, ọbụna mee ka ọ mata na ọ bụ ya bụ Mesaya.Jọn 4:5-27.16. Gịnị mere obi ike ji dị Ndị Kraịst mkpa iji bụrụ ndị dị iche nihe metụtara ịkpọasị?16Ọ dịtụwo mgbe ị nọ netiti ndị obi ha jupụtara nịkpọasị jọgburu onwe ya? Ikekwe, ha na-eji ndị agbụrụ ọzọ ma ọ bụ ndị mba ọzọ ama njakịrị na-adịghị mma, na-akparị ndị na-abụghị nwoke ma ọ bụ nwaanyị ibe ha, ma ọ bụ na-eleda ndị ha na ha na-ahaghị ninwe ego ma ọ bụ nọkwá anya. Ndị na-eso ụzọ Kraịst adịghị anabata echiche ahụ nke na-egosi ịkpọasị. Ha na-agbalịsikwa ike iwepụ ịkpọasị ọ bụla dị nobi ha. Ọrụ 10:34 Onye ọ bụla nime anyị kwesịrị ịmụta iji obi ike na-eme ihe nikpe ziri ezi na nke a.17. Olee ihe Jizọs mere nụlọ nsọ, gịnịkwa mere o ji mee ya?17Obi ike mekwara ka Jizọs jiri ike ya niile kwado ịdị ọcha nke ndị Chineke na ndokwa e mere maka ofufe dị ọcha. Mgbe ozi ya ka malitere amalite, ọ banyere nụlọ nsọ dị na Jeruselem, o wee wute ya ịhụ ka ndị ahịa na ndị na-agbanwe ego nọ nebe ahụ na-azụ ahịa. Jizọs were iwe ziri ezi wee chụpụ ndị anya ukwu ahụ ma wepụsịa ngwá ahịa ha nebe ahụ. Jọn 2:13-17 O mekwara ihe yiri nke ahụ mgbe e mesịrị, mgbe o jechawara ozi ya. Mak 11:15-18 Ihe ndị a o meremere ka o nwee ụfọdụ ndị iro dị ike, ma nke a emeghị ka ọ laa azụ. Nihi gịnị? Malite noge ọ bụ nwata, ọ kpọrọ ụlọ nsọ ahụ ụlọ Nna yaọ bụghịkwa egwuregwu ka ọ na-egwu. Luk 2:49 Imetọ ofufe dị ọcha a na-efe nebe ahụ bụ ikpe na-ezighị ezi nke ọ na-apụghị ịnabata. Ịnụ ọkụ nobi ya mere ka o nwee obi ike ime ihe o kwesịrị ime.18. Olee otú Ndị Kraịst taa pụrụ isi gosi obi ike nihe metụtara ịdị ọcha nke ọgbakọ?18Taa, ndị na-eso ụzọ Kraịst jikwa ịdị ọcha nke ndị Chineke na ndokwa e mere maka ofufe dị ọcha kpọrọ ihe. Ọ bụrụ na ha ahụ na Onye Kraịst ibe ha tinyere aka nomume dị oké njọ, ha adịghị agbachi nkịtị. Ha na-eji obi ike ekwu okwu. 1 Ndị Kọrịnt 1:11 Ha na-ahụ na a gwara ndị okenye ọgbakọ. Ndị okenye pụrụ inyere ndị na-arịa ọrịa ime mmụọ aka, ha pụkwara ime ihe iji hụ na atụrụ Jehova nọgidere na-adị ọcha.Jems 5:14, 15.19, 20. a Olee ikpe na-ezighị ezi dị noge Jizọs, oleekwa ihe ịma aka bịaara Jizọs? b Gịnị mere ndị na-eso ụzọ Kraịst adịghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ime ihe ike, gịnịkwa bụ otu ihe nke a rụpụtara?19Ma, ànyị kwesịrị iwere ya na Jizọs lụrụ ọgụ ka ikpe na-ezighị ezi nke dị ebe niile kwụsị? Nezie, ikpe na-ezighị ezi gbara ya gburugburu. Ọ bụ ndị mba ọzọ na-achị obodo ya. Ndị agha ndị Rom bịara nọrọ anọrọ nobodo ndị Juu, na-ana ha ụtụ isi dị ukwuu, na-emebikwa omenala okpukpe ha. Ọ bụghị ihe ijuanya na ọtụtụ ndị chọrọ ka Jizọs tinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke oge ya. Jọn 6:14, 15 Obi ike dịkwa ya mkpa na nke a.20Jizọs kọwara na Alaeze ya abụghị nke ụwa. Site nihe nlereanya ya, ọ zụrụ ndị na-ezo ụzọ ya ka ha ghara itinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke oge ha nakwa ka ha legide anya nikwusa ozi ọma nke Alaeze Chineke. Jọn 17:16;18:36 Mgbe ìgwè mmadụ ahụ bịara ijide ya, ọ kụziri ihe dị mkpa banyere ịnọpụ iche. Noge ahụ, Pita buliri mma agha ya ngwa ngwa gbuo ya otu nwoke neleghị anya nazụ weemerụọ ya ahụ. Ọ dị mfe iche na ihe Pita mere ziri ezi. Ọ bụrụ na ọ dị mgbe ime ihe ike ziri ezi, ọ bụ nabalị ahụ, mgbe a wakporo Ọkpara Chineke, onye aka ya dị ọcha. Nagbanyeghị nke ahụ, noge ahụ, Jizọs setịpụụrụ ndị na-eso ụzọ ya nọ nụwa ọbụna ruo taa ụkpụrụ ha ga na-agbaso: Mịghachi mma agha gị nọbọ ya, nihi na ndị niile na-eji mma agha ga-ala niyi site ná mma agha. Matiu 26:51-54 Nezie, obi ike dị ndị na-eso ụzọ Kraịst mkpa noge ahụ iji bụrụ ndị na-achọ udo otú a, dị ka ọ dị ndị na-eso ụzọ Kraịst mkpa taa. Nihi ịbụ ndị nọpụrụ iche dị ka Ndị Kraịst, a ma ndị Chineke ama taa na ha adịghị etinye aka nagha, nigbukpọ ndị mmadụ, nakwa nọgba aghara ndị a na-enwe noge a, tinyere ụdị ime ihe ike ndị ọzọ. Aha ọma a ha nwere bụ otu nime uru ha na-erite nihi obi ike ha nwere.O Ji Obi Ike Chee Mmegide Ihu21, 22. a Olee enyemaka Jizọs nwetara tupu ọnwụnwa ahụ kasị sie ike abịara ya? b Olee otú Jizọs si nwee obi ike ruo nisi?21Tupu Ọkpara Jehova abịa nụwa, ọ maara na mmegide kpụ ọkụ nọnụ ga-abịara ya nụwa. Aịzaya 50:4-7 Ọtụtụ ugboro, ndị mmadụ chọrọ igbu ya. Nke ikpeazụ ya bụ nke ahụ a kọwara ná mmalite Isi nke Anọ a. Olee otú Jizọs si nọgide na-enwe obi ike nagbanyeghị ụdị ihe ize ndụ ndị ahụ? Gịnị ka Jizọs nọ na-eme tupu ìgwè mmadụ ahụ abịa ijide ya? Ọ nọ na-ekpeku Jehova ekpere. Gịnịkwa ka Jehova mere? Baịbụl gwara anyị na a nụrụ olu Jizọs. Ndị Hibru 5:7 Jehova si neluigwe zite otu mmụọ ozi ka o mee ka Ọkpara ya nke nwere obi ike dị ike.Luk 22:42, 43.22Obere oge mgbe e mesịrị ka Jizọs dị ike, ọ sịrị ndịozi ya: Bilienụ, ka anyị pụọ. Matiu 26:46 Chetụgodị echiche otú okwu ndị ahụ si gosi inwe obi ike. Mgbe ọ sịrị ha ka anyị pụọ, ọ maara na ọ ga-agwa ìgwè mmadụ ahụ ka ha hapụ ndị enyi ya, mara na ndị enyi ya ahụ ga-ahapụ ya gbaa ọsọ,marakwa na ọ bụ naanị ya ga-aga ịta ahụhụ kasịnụ ọ ga-ata ná ndụ ya. Naanị ya nọ mgbe e kpere ya ikpe na-ezighị ezi nke iwu na-akwadoghị, a chịa ya ọchị, taa ya ahụhụ, ya anwụọkwa ọnwụ na-egbu mgbu. Noge ahụ niile, o nwere obi ike.23. Kọwaa ihe mere o ji bụrụ na ihe Jizọs mere mgbe ihe ize ndụ bịaara ya nakwa mgbe a chọrọ igbu ya abụghị iji ndụ ya egwuri egwu.23Ihe ahụ Jizọs mere ọ bụ iji ndụ ya egwuri egwu? Ee e; mmadụ iji ndụ ya egwuri egwu agbasaghị inwe obi ike. Nezie, Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya ka ha bụrụ ndị dị akọ, ka ha jiri akọ gbaara ihe ize ndụ ọsọ ka ha wee nọgide na-eme uche Chineke. Matiu 4:12;10:16 Ma, Jizọs maarana o nweghị otú ya ga-esi gbaara nke a ọsọ. Ọ maara ihe bụ uche Chineke. Jizọs kpebisiri ike iguzosi ike nezi ihe. Ya mere, naanị ihe ọ ga-eme bụ iche ọnwụnwa ahụ ihu, ọ bụghị ịgbara ya ọsọ.Ndịàmà Jehova egosiwo obi ike nagbanyeghị mkpagbu24. Gịnị mere anyị pụrụ iji jide naka na anyị pụrụ inwe obi ike nagbanyeghị ọnwụnwa ọ bụla pụrụ ịbịa?24Ugboro ugboro, ndị na-eso ụzọ Jizọs ejiriwo obi ike soro nzọụkwụ Nna ha ukwu. Ọtụtụ nime ha eguzosiwo ike mgbe a kwara ha emo, kpagbuo ha, jide ha, tụọ ha mkpọrọ, taa ha ahụhụ, ọbụna gbuo ha. Olee ebe ụmụ mmadụ na-ezughị okè si enweta ụdị obi ike ahụ? Ọ bụghị nime onwe ha ka ha si enweta ya. Dị ka Jizọs si nebe Chineke nọ nweta ike, otú ahụkwa ka ọ dị ndị na-eso ụzọ ya. Ndị Filipaị 4:13 Ya mere, ya adịla mgbe ị ga-atụ ụjọ maka ihe ga-eme nọdịnihu. Kpebisie ike iguzosi ike nezi ihe, Jehova ga-emekwa ka i nwee obi ike nke dị gị mkpa. Nọgide na-enweta ike site nihe nlereanya nke Onye Ndú anyị, bụ Jizọs, onye sịrị: Nweenụ obi ike! Emeriwo m ụwa.Jọn 16:33.5 Akụ Niile Dị Oké Ọnụ Ahịa nke Amamihe1-3. Olee ebe Jizọs nọ zie ozizi ahụ o ziri notu ụbọchị noge opupu ihe ubi nafọ 31 O.A., oleekwa ihe mere tupu ya amalite izi ihe ahụ? Gịnị mere o ji ju ndị gere okwu ya anya?NOTU ụbọchị, noge opupu ihe ubi nafọ 31 O.A., Jizọs Kraịst nọ Kapaniọm nso, bụ obodo na-ekwo ekwo nke dị nebe ugwu ọdịda anyanwụ nke ụsọ Oké Osimiri Galili. Nabalị bọtara ụbọchị ahụ, Jizọs nọ naanị ya kpee ekpere nelu ugwu nke dị nso nebe ahụ. Mgbe chi bọrọ, ọ kpọrọ ndị na-eso ụzọ ya, si netiti ha họrọ mmadụ iri na abụọ, ndị ọ kpọrọ ndịozi. Ka ọ dị ugbu a, oké ígwè mmadụ so Jizọs bịa nebe a. Ụfọdụ nime ha sikwa nebe dị anya. Ha wee zukọta nebe dị larịị nelu ugwu ahụ. Ọ na-anụ ha ọkụ nobi ka ha nụ ihe ọ chọrọ ikwu, ka ọ gwọọkwa ha ọrịa ha. Jizọs mere ihe ha tụrụ anya ka o mee.Luk 6:12-19.2Jizọs bịakwutere ìgwè mmadụ ahụ gwọọ ndị niile na-arịa ọrịa. Nikpeazụ, mgbe ọ na-adịghị otu nime ha nke ọrịa na-enye nsogbu, ọ nọdụrụ ala, malite izi ihe.Ọ ghaghị ịbụ na okwu ahụ o kwuru nụbọchị ahụ mgbe ikuku ndụ na-eku noge opupu ihe ubi juru ndị gere ya anya. Neziokwu, ha anụtụbeghị ebe onye ọ bụla ziri ihe otú ahụ. Ihe ọ na-ekwu iji mesie ozizi ya ike abụghị ihe ọdịnala a na-edeghị ede kwuru, ọ bụghịkwa ihe ndị rabaị a ma ama bụ ndị Juu kwuru. Kama nke ahụ, ọtụtụ ugboro, o kwuru kpọmkwem ihe e dere nAkwụkwọ Nsọ Hibru nke si nike mmụọ nsọ. Ọ kapịrị ozi ya ọnụ. Okwu ya dị mfe nghọta. Ihe okwu ya pụtara dokwaraanya. Mgbe o kwusịrị, o juru ìgwè mmadụ ahụ anya. Nezie, o kwesịrị iju ha anya. Onye ka gwachara ha okwu bụ nwoke kasị mara ihe nke dịtụworo ndụ!Matiu 7:28, 29.Otú o si ezi ihe juru ìgwè mmadụ ahụ anya3E dere ozizi ahụ nOkwu Chineke, tinyere ọtụtụ ihe ndị ọzọ Jizọs kwuru na ihe ndị ọzọ o mere. Anyị kwesịrị ịchọpụta ihe ihe ahụ e dere site nike mmụọ nsọ kwuru banyere Jizọs, nihi na akụ niile dị oké ọnụ ahịa nke amamihe dị nime Jizọs. Ndị Kọlọsi 2:3 Olee ebe o si nweta amamihe dị otú ahụ, ya bụ, ikike itinye ihe ọmụma na nghọta nọrụ nụzọ bara uru? Olee otú o si gosi amamihe, oleekwa otú anyị pụrụ isi soro ihe nlereanya ya?Olee Ebe Nwoke a Si Nweta Amamihe A?4. Olee ajụjụ ndị gere okwu Jizọs mgbe ọ nọ na Nazaret jụrụ, nihi gịnịkwa?4Notu oge Jizọs gara ikwusa ozi ọma, ọ gara Nazaret, bụ obodo ọ nọ too, wee malite izi ihe nụlọ nzukọ dị nebe ahụ. O juru ọtụtụ nime ndị gere okwu ya anya, ha wee sị: Olee ebe nwoke a si nweta amamihe a? Ha maara ndị ezinụlọ yama ndị mụrụ ya ma ụmụnne yamarakwa na o si nezinụlọ dara ogbenye. Matiu 13:54-56;Mak 6:1-3 O doro anya na ha makwaara na ọkwá nkà a bụ onye ọkà okwu agaghị ụlọ akwụkwọ na-ewu ewu nke ndị rabaị. Jọn 7:15 Ya mere, o yiri ka ezi uche ọ dị najụjụ ha.5. Ebee ka Jizọs kwuru o si nweta amamihe ya?5Ọ bụghị naanị nihi na Jizọs nwere uche zuru okè mere o ji gosi amamihe ahụ. Noge ọzọ, ka Jizọs nọ na-eje ozi ya, mgbe ọ nọ na-ezi ihe nihu ọha nụlọ nsọ, o mere ka a mara na amamihe ya si nebe ka nnọọ elu. Ọ sịrị: Ihe m na-ezi abụghị nke m, kama ọ bụ nke onye zitere m. Jọn 7:16 Ee, ọ bụ Nna ahụ nke zitere Ọkpara ya nyere Jizọs amamihe ahụ nezie. Jọn 12:49 Ma olee otú Jizọs si nweta amamihe naka Jehova?6, 7. Olee ụzọ dị iche iche Jizọs si nweta amamihe naka Nna ya?6Mmụọ nsọ Jehova nọ na-akpa ike nobi Jizọs nakwanuche ya. Aịzaya buru amụma banyere Jizọs, onye bụ Mesaya ahụ e kwere ná nkwa, sị: Mmụọ Jehova ga-adakwasị ya, bụ mmụọ amamihe na nke nghọta, mmụọ ndụmọdụ na nke ịdị ike, mmụọ ihe ọmụma na nke egwu Jehova. Aịzaya 11:2 Ebe ọ bụ na mmụọ Jehova dịkwasịrị Jizọs, na-eduzikwa echiche ya na mkpebi ya, ò kwesịrị ịbụ ihe ijuanya na okwu ya na omume ya gosiri na o nwere amamihe na-enweghị atụ?7O nwere ụzọ ọzọ dị mkpa Jizọs si nweta amamihe naka Nna ya. Dị ka anyị hụrụnIsi nke Abụọ, Jizọs dịrị ndụ ruo ọtụtụ afọ a na-apụghị ịgụta ọnụ tupu ya aghọọ mmadụ. Nime oge a, o nwere ohere ịghọta uche Nna ya nihe dị iche iche. Anyị apụghị ịghọta amamihe dị ukwuu Ọkpara ahụ nwetara mgbe ọ nọ nakụkụ Nna ya, mgbe ọ nọ na-arụ ọrụ dị ka onye ọkà ọrụ nike ihe ndị ọzọ niile, ma ihe ndị dị ndụ ma ihe ndị na-adịghị ndụ. Ọ bụ ya mere o ji kwesị ekwesị na tupu Ọkpara ahụ aghọọ mmadụ, a kpọrọ ya amamihe mgbe a na-akọwa onye ọ bụ. Ilu 8:22-31;Ndị Kọlọsi 1:15, 16 Noge niile Jizọs jere ozi nụwa, o ji amamihe ahụ o nwetara neluigwe mgbe ọ nọ nakụkụ Nna ya rụọ ọrụ.Jọn 8:26,28,38 Ya mere, o kwesịghị iju anyị anya na Jizọs gosiri amamihe dị ukwuu na nghọta na-enweghị atụ mgbe ọ na-ekwu okwu. Ezi uche o gosiri nihe niile o mere ekwesịghịkwa iju anyị anya.8. Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Jizọs, olee otú anyị pụrụ isi nweta amamihe?8Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Jizọs, anyị onwe anyị kwesịrị ilekwasị Jehova anya na ọ bụ ya ga-enye anyị amamihe. Ilu 2:6 Nezie, Jehova adịghị enye anyị amamihe nụzọ ọrụ ebube. Otú ọ dị, ọ na-aza ekpere anyị na-ekpesi ike ka o nye anyị amamihe nke ga-enyere anyị aka inwe ihe ịga nke ọmanimeri ihe ịma aka ndị na-abịara anyị ná ndụ. Jems 1:5 Anyị kwesịrị itinye mgbalị dị ukwuu ma ọ bụrụ na anyị chọrọ inweta amamihe ahụ. Anyị kwesịrị ịdị na-achọ ya dị ka akụ zoro ezo. Ilu 2:1-6 Ee, anyị kwesịrị ịnọgide na-enyochasi Okwu Chineke ike, bụ ebe e kpughere amamihe ya. Anyị kwesịkwara ibi ndụ dị ka ihe anyị na-amụta si dị. Ihe nlereanya nke Ọkpara Jehova setịpụrụ bara uru karịsịa ninyere anyị aka inweta amamihe. Ka anyị tụlee ụzọ dị iche iche Jizọs si gosi amamihe wee mụta otú anyị pụrụ isi ṅomie ya.Okwu AmamiheE kpughere amamihe Chineke nime Baịbụl9. Gịnị mere amamihe dị ukwuu ji dịrị nozizi Jizọs?9Ndị mmadụ gbakọrọ nìgwè nebe Jizọs nọ ka ha gere okwu ya. Mak 6:31-34;Luk 5:1-3 Ọ bụghị ihe ijuanya, nihi na mgbe ọ bụla Jizọs mepere ọnụ, ihe ọ na-ekwu bụ okwu na-egosi amamihe pụrụ iche! Ozizi ya gosiri na ọ maruru Okwu Chineke ala, nweekwa ikike na-enweghị atụ ịmata ihe mere ihe ji mee. Ozizi ya na-amasị ndị si ebe niile, ọ bakwara uru mgbe niile. Tụlee ihe atụ ụfọdụ ndị na-egosi na amamihe dị nihe Jizọs kwuru, onye bụ Onye Ndụmọdụ Dị Ebube e buru namụma.Aịzaya 9:6.10. Olee àgwà ọma ndị Jizọs gbara anyị ume ka anyị mụta, nihi gịnịkwa?10Ozizi Elu Ugwu ahụ, nke e kwuru banyere ya ná mmalite, bụ okwukasị ogologo Jizọs kwuru nozizi ya nke a na-agbakwụnyeghị nkọwa nke onye dere ya ma ọ bụ okwu ndị ọzọ kwuru. Nozizi a, ndụmọdụ Jizọs nyere anyị abụghị naanị ka anyị na-ekwu okwu kwesịrị ekwesị, na-akpakwa àgwà kwesịrị ekwesị. Ndụmọdụ o nyere anyị karịrị nnọọ nke ahụ. Ebe Jizọs maara na ọ bụ echiche mmadụ na otú obi ya dị na-eme ka onye ahụ kwuo ihe ọ bụla o kwuru, meekwa ihe ọ bụla o mere, ọ gbara anyị ume ka anyị mụta inwe àgwà ọma nuche anyị nakwa nobi anyị, ya bụ, àgwà ndị dị ka ịdị nwayọọ nobi, agụụ ime ezi omume, ime ebere na ịchọ udo, na ịhụ ndị ọzọ nanya. Matiu 5:5-9,43-48 Ọ bụrụ na anyị amụta inwe àgwà ndị ahụ nobi anyị, ọ ga-eme ka okwu anyị na omume anyị na-atọ Jehova ụtọ, meekwa ka mmekọrịta nke anyị na ndị mmadụ ibe anyị dị mma.Matiu 5:16.11. Mgbe Jizọs na-enye ndụmọdụ banyere ime mmehie, olee otú o si arụtụ aka nihe na-akpata ya?11Mgbe Jizọs na-enye ndụmọdụ banyere ime mmehie, ọ na-arụtụ aka nihe na-akpata ya. Ihe ọ gwara anyị abụghị naanị ka anyị zere ime ihe ike. Kama, ọ dọkwara anyị aka ná ntị ka anyị ghara ibu iwe nobi. Matiu 5:21, 22;1 Jọn 3:15 Ọ bụghị naanị na ọ machibidoro ịkwa iko iwu. Kama, ọ dọrọ anyị aka ná ntị ka anyị ghara inwe agụụ mmekọahụ nke na-amalite nobi mmadụ wee duga onye ahụ nime omume ekwesịghị ntụkwasị obi dị otú ahụ. Ọ na-adụ anyị ọdụ ka anyị ghara ikwe ka anya anyị mee ka anyị nwee ọchịchọ na-ezighị ezi, nweekwa agụụ ihe ọjọọ. Matiu 5:27-30 Jizọs na-elekwasị anya nihe na-akpata nsogbu, ọ bụghị naanị nihe na-egosi na nsogbu dị. Ọ na-eleba anya nàgwà na ọchịchọ ndị na-akpata ime mmehie.Abụ Ọma 7:14.12. Olee otú ndị na-eso ụzọ Jizọs si ele ndụmọdụ ya anya, nihi gịnịkwa?12Amamihe dị nokwu Jizọs nezie! Ka a sịkwa ihe mere otú o si ezi ihe ji ju ìgwè mmadụ ahụ anya. Matiu 7:28 Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ ya, anyị na-ele ndụmọdụ ya anya dị ka ihe ga na-eduzi anyị ná ndụ. Anyị na-achọsi ike ka anyị mụtaàgwà ọma ndị ahụ ọ kụzirima ebere ma udo ma ịhụyaebe anyị maara na ime otú ahụ ga-enyere anyị aka ime omume dị Chineke mma. Anyị na-agbalịsi ike iwepụ echiche na ọchịchọ na-adịghị mma ndị ọ sịrị anyị enwela nobi anyị, ya bụ, àgwà ndị dị ka oké iwe, agụụ ime omume rụrụ arụ, ebe anyị maara na ime otú ahụ ga-enyere anyị aka izere ime mmehie.Jems 1:14, 15.Iji Amamihe Na-ebi Ndụ13, 14. Gịnị gosiri na Jizọs ji ezi uche họrọ otú o si bie ndụ?13Jizọs gosiri amamihe, ọ bụghị naanị nokwu, kamakwa nomume. Ụzọ ndụ ya niilema mkpebi ya, ma otú o si na-ele onwe ya anya, ma otú o si na-emeso ndị ọzọ ihegosiri amamihe nụzọ dị iche iche mara mma. Tụlee ihe atụ ụfọdụ ndị na-egosi na Jizọs ji ezi amamihe na ikike iche echiche bie ndụ.Ilu 3:21.14Amamihe gụnyere inwe ezi uche.Jizọs ji ezi uche họrọ otú o si bie ndụ.Cheedị echiche ụdị ndụ ọ gaara ebiụdị ụlọ ọ gaara arụ, ụdị ọrụ e ji akpata ego ọ gaara enwe, ma ọ bụ otú ọ gaara abụru onye a ma ama nụwa! Jizọs maara na mmadụ imikpu ndụ ya nịchụ ihe ndị ahụ bụ ihe efu, bụrụkwa ịchụso ifufe. Ekliziastis 4:4;5:10 Ụdị ndụ ahụ bụ nzuzu, ya bụ, enweghị amamihe. Jizọs họọrọ ime ka otú o si ebi ndụ dịrị mfe. O nweghị mmasị nịchụ ego ma ọ bụ nịkpata akụ. Matiu 8:20 Dị ka ọ kụziiri ndị mmadụ, o lekwasịrị anya kpọmkwem notu ihe, ya bụ, ime uche Chineke. Matiu 6:22 Jizọs ji amamihe were oge ya na ike ya rụọ ọrụ metụtara Alaeze Chineke, bụ ọrụ dị mkpa, nke bakwara uru, karịa akụ. Matiu 6:19-21 O si otú ahụ setịpụrụ anyị ihe nlereanya anyị kwesịrị iṅomi.15. Olee otú ndị na-eso ụzọ Jizọs si egosi na ha na-elegide anya notu ebe, gịnịkwa mere nke a ji bụrụ ihe amamihe dị na ya?15Ndị na-eso ụzọ Jizọs taa na-ahụ na amamihe dị nilegide anya notu ebe. Ya mere, ha na-ezere iji ụgwọ na-enweghị isi bogbuo onwe ha, tinyere ịchụ ihe nke ụwa nke na-adọpụuche mmadụ gabiga ókè, meekwa ka ike gwụ onye ahụ. 1 Timoti 6:9, 10 Ọtụtụ ndị emeela ihe ụfọdụ ka otú ha si ebi ndụ dịrị mfe, ka ha nwee ike itinyekwu oge nozi Ndị Kraịst, ikekwe, ọbụna inwe ike ije ozi dị ka ndị nkwusa oge niile nke Alaeze Chineke. Ọ dịghị ihe ọzọ amamihe dị na ya karịa nke a, nihi na idebe ihe metụtara Alaeze Chineke nọnọdụ kwesịrị ya na-eme ka mmadụ nweta obi ụtọ na afọ ojuju kasị ukwuu.Matiu 6:33.16, 17. a Olee ụzọ ụfọdụ Jizọs si gosi na ya dị obi umeala, nakwa na ihe ọ tụrụ anya ime bụ ihe ọ ga-emeli? b Olee otú anyị pụrụ isi gosi na anyị dị obi umeala, nakwa na ihe anyị na-atụ anya ime bụ ihe anyị ga-emeli?16Baịbụl jikọtara amamihe na ịdị obi umeala, nke gụnyere ịmara ebe ike anyị ruru. Ilu 11:2Jizọs dị obi umeala. Ihe ọ tụkwara anya ime bụ ihe ọ ga-emeli.Ọ maara na ya agaghị eme ka ndị niile nụrụ ozi ya chegharịa. Matiu 10:32-39 Ọ ghọtakwara na ọ bụ naanị mmadụ ole na ole ka ya onwe ya pụrụ izi ozi ọma. Ya mere, o ji amamihe nyefee ndị na-eso ụzọ ya ọrụ ime ndị na-eso ụzọ. Matiu 28:18-20 O ji ịdị obi umeala kwuo na ha ga-arụ ọrụ karịrị nke ọ rụrụ, nihi na ndị ha ga-ezi ozi ọma ga-adị ọtụtụ karịa ndị o ziri. Ebe ha ga-ezirukwa ozi ọma ga-aka ebe o ziri, oge ha ga-ezirukwa ozi ọma ga-aka oge o ziri ozi ọma. Jọn 14:12 Jizọs matakwara na ya etofebeghị inweta enyemaka. Ọ nabatara aka ndị mmụọ ozi ndị bịara ijere ya ozi nala ịkpa nyeere ya, nabatakwa aka otu mmụọ ozi nke bịara mee ka ọ dị ike nyeere ya nogige Getsemeni. Mgbe enyemaka dị Ọkpara Chineke mkpa karịsịa, o tiri mkpu ka e nyere ya aka.Matiu 4:11;Luk 22:43; Hibru 5:7.17Anyị onwe anyị kwesịrị ịdị obi umeala. Ihe anyị na-atụkwa anya ime kwesịrị ịbụ ihe anyị ga-emeli. Nezie, anyị kwesịrị iji obi anyị dum na-agbalịsi ike nọrụ ikwusa ozi ọma na ime ndị na-eso ụzọ. Luk 13:24;Ndị Kọlọsi 3:23 Ma, anyị kwesịrị icheta na Jehova adịghị eji onye ọ bụla nime anyị atụnyere ibe ya. Anyị ekwesịghịkwa ime otú ahụ. Ndị Galeshia 6:4 Ezi amamihe ga-enyere anyị aka isetịpụ ihe mgbaruọsọ nke anyị nwere ike iru, dị ka ike anyị na ọnọdụ anyị si dị. Amamihe ga-enyekwara ndị e nyere ọrụ nọgbakọ aka ịghọta na e nwere ihe ha na-agaghị emeli, ghọtakwa na enyemaka na agbamume dị ha mkpa mgbe mgbe. Ịdị obi umeala ga-emekwa ka ndị dị otú ahụ were obiọma nabata aka a na-enyere ha, ghọta na Jehova pụrụ iji onye kwere ekwe ibe ha nyere ha aka, meekwa ka ha dị ike.Ndị Kọlọsi 4:11.18, 19. a Gịnị na-egosi na Jizọs ji ezi uche na obiọma meso ndị na-eso ụzọ ya ihe? b Gịnị mere anyị ji kwesị iji ezi uche na obiọma na-emeso ibe anyị ihe, oleekwa otú anyị pụrụ isi mee nke a?18Jems 3:17kwuru, sị: Amamihe nke si nelu . . . nwere ezi uche.Jizọs ji ezi uche na obiọma meso ndị na-eso ụzọ ya ihe.Ọ maara mmejọ ha nke ọma, ma ọ hụrụ àgwà ọma ha nwere. Jọn 1:47 Ọ maara na ha ga-ahapụ ya gbaa ọsọ nabalị ahụ a ga-ejide ya, ma o nweghị obi abụọ na ha ga-eguzosi ike nebe ọ nọ. Matiu 26:31-35;Luk 22:28-30 Pita gọrọ agọ ugboro atọ na ya amaghị onye Jizọs bụ. Ma, Jizọs rịọsiri arịrịọ ike nihi Pita, gosikwa na ya nwere obi ike na ọ ga-ekwesị ntụkwasị obi. Luk 22:31-34 Mgbe Jizọs na-ekpeku Nna ya ekpere nabalị ikpeazụ ọ dịrị ndụ nụwa, o lekwasịghị anya nihe ndị na-eso ụzọ ya mejọrọ. Kama nke ahụ, o kwuru okwu ọma banyere omume ha mere ruo nabalị ahụ, sị: Ha edebewo okwu gị. Jọn 17:6 Nagbanyeghị ezughị okè ha, o nyefere ha ọrụ ikwusa ozi ọma na ime ka ndị mmadụ bụrụ ndị na-eso ụzọ ya. Matiu 28:19, 20 Obi ike na okwukwe o nwere nebe ha nọ mere nezie ka ha nwee ike ịrụ ọrụ ahụ o nyere ha iwu ka ha rụọ.19Ndị na-eso ụzọ Jizọs kwesịrị iṅomi ihe nlereanya o setịpụrụ na nke a. Ọ bụrụ na Ọkpara Chineke, bụ onye zuru okè, ji ndidi meso ndị na-eso ụzọ ya na-ezughị okè ihe, anyị onwe anyị bụ ụmụ mmadụ ndị na-eme mmehie kwesịrị iji ezi uche na-emeso ibe anyị ihe! Ndị Filipaị 4:5 Kama ilekwasị anya nadịghị ike nke Ndị Kraịst ibe anyị, anyị kwesịrị ịhụ àgwà ọma ha nwere. Ọ bụ ihe amamihe dị na ya icheta na Jehova adọtawo ha. Jọn 6:44 Ya mere, ọ ghaghị ịbụ na ọ hụrụ àgwà ọma ụfọdụ ha nwere, otú ahụkwa ka anyị kwesịrịịhụ àgwà ọma ha nwere. Ụdị echiche ahụ ga-enyere anyị aka ọ bụghị naanị ileghara mmejọ anya, kamakwa ịchọpụta ebe ndị anyị pụrụ ịja ndị ọzọ mma. Ilu 19:11 Mgbe anyị gosiri na anyị nwere obi ike nebe ụmụnna anyị nọ, anyị na-enyere ha aka ime ihe niile ha pụrụ ime nijere Jehova ozi, nweekwa ọṅụ nije ozi ahụ.1 Ndị Tesalonaịka 5:11.20. Gịnị ka anyị kwesịrị iji akụ dị oké ọnụ ahịa nke amamihe nke dị na Matiu, Mak, Luk na Jọn mee, nihi gịnịkwa?20Ihe ndị a kọrọ banyere ndụ Jizọs na ozi ya na Matiu, Mak, Luk na Jọn bụ nezie akụ dị oké ọnụ ahịa nke amamihe! Gịnị ka anyị kwesịrị iji onyinye a dị oké ọnụ ahịa mee? Mgbe Jizọs na-emechi Ozizi Elu Ugwu ahụ, ihe ọ gbara ndị na-ege ya ntị ume ime abụghị naanịịnụokwu amamihe ya, kamakwa,imeya eme, ma ọ bụ itinye ya nọrụ. Matiu 7:24-27 Ime ka echiche anyị, ọchịchọ anyị, na omume anyị kwekọọ nokwu amamihe Jizọs na omume ya ga-enyere anyị aka ibi ndụ kasị mma a pụrụ ibi ugbu a, nyekwara anyị aka ịnọgide nokporo ụzọ nke na-eduba ná ndụ ebighị. Matiu 7:13, 14 Nezie, ọ dịghị ihe ka mma ma ọ bụ ihe amamihe dị na ya karị anyị pụrụ ime!6 Ọ Mụtara Nrubeisi1, 2. Gịnị mere obi ga-eji tọọ nna nke hụrụ nwa ya nanya ụtọ mgbe ọ hụrụ ka nwa ya rubeere ya isi, oleekwa otú nke a si gosi otú obi dị Jehova?OTU nna si na windo na-elepụ anya, na-ele ebe obere nwa ya na ndị enyi ya nọ na-agba bọl. Ụmụaka ahụ esi nogige ụlọ gbapụ bọl ha nokporo ụzọ. Nwata ahụ anọrọ na-ele bọl ahụ anya. Otu nime ndị enyi ya agwa ya ka ọ gbaga nokporo ụzọ gaa weta ya. Ma, nwata ahụ fufere isi, sị, A gwara m agala nokporo ụzọ. Nna ya amụmụọ ọnụ ọchị.2Gịnị mere obi ji tọọ nna ya ụtọ otú a? Ọ bụ nihi na ọ gwara nwa ya ka ọ ghara ịga nokporo ụzọ naanị ya. Mgbe nwata ahụ rubere isiọ bụ ezie na ọ maghị na nna ya na-ele ya anyanna ya maara na nwa ya na-amụta nrubeisi, nke ga-eme ka ọ ghara inwe ihe ga-eme ya. Otú obi dị nna ahụ ka obi dị Nna anyị nke bi neluigwe bụ Jehova. Chineke maara na ọ bụrụ na anyị ga-ekwesị ntụkwasị obi wee dịrị ndụ hụ ọdịnihu magburu onwe ya nke o debeere anyị, anyị aghaghị ịmụta ịtụkwasị ya obi na irubere ya isi. Ilu 3:5, 6 Ọ bụ ya mere o ji zitere anyị onye ozizi nke karịrị ndị nkụzi niile bụ mmadụ.3, 4. Olee otú o si bụrụ na Jizọs mụtara nrubeisi, e meekwa ka o zuo oké? Nye ihe atụ.3Baịbụl kwuru ihe dị ịtụya banyere Jizọs, sị: Ọ bụ ezie na ọ bụ Ọkpara, ọ mụtara nrubeisi site nahụhụ ndị ọ tara; mgbe e mesịrị ka o zuo okè, ọ ghọrọ onye ọ dị naka inye ndị niile na-erubere ya isi nzọpụta ebighị ebi. Ndị Hibru 5:8, 9 Ọkpara a adịwo ndụ ruo ọtụtụ afọ a na-apụghị ịgụta ọnụ neluigwe. Ọ hụrụ mgbe Setan na ndị mmụọ ozi ibe ya bụ ndị nnupụisi nupụrụ isi. Ma, Ọkpara ahụ e bu ụzọ mụọ esonyereghị ha. Amụma e buru site nike mmụọ nsọ kwurubanyere ya, sị: Mụ onwe m enupụghịkwa isi. Aịzaya 50:5 Ma, olee otú o si bụrụ na Ọkpara a nke na-erube isi nụzọ zuru okè mụtara nrubeisi? Oleekwa otú e si mee ka onye a e kere eke nke zuru okè zuo okè?4Tụlee ihe atụ a: Otu onye agha nwere mma agha nke e ji ígwè kpụọ. Ọ bụ ezie na e jitụbeghị ya lụọ agha, a kpụziri ya akpụzi, chọọkwa ya mma. Ma, o ji mma agha ahụ gbanweta mma agha ọzọ e ji ígwè kpụọ nke bụ ọkpọka, nke sikwara ike karị. E jiriwo mma agha ọhụrụ a jee agha lọta. Ọ bụ na mma agha a ọ gbanwetara egosighị na ọ maara ihe? Notu aka ahụ, isi Jizọs rubere tupu ya abịa nụwa enweghị ntụpọ. Ma mgbe ọ bịachara nụwa, nrubeisi ya ghọrọ nke pụrụ nnọọ iche. Ugbu a, a nwaleela ya, ya abụrụ nke siri ike na nke ọnwụnwa ndị na-apụghị ịbịara Jizọs neluigwe nụchaworo, dị ka a pụrụ ikwu ya.5. Gịnị mere isi Jizọs rubere ji dị nnọọ mkpa, gịnịkwa ka anyị ga-atụle nIsi nke Isii a?5Nrubeisi dị Jizọs oké mkpa iji rụọ ọrụ ọ bịara ịrụ nụwa. Dị ka Adam ikpeazụ, Jizọs bịara nụwa ime ihe nne na nna mbụ anyị na-emelighị, ya bụ, irubere Jehova bụ Chineke isi ọbụna mgbe ule bịara. 1 Ndị Kọrịnt 15:45 Ma, Jizọs erubeghị isi iji mezuo iwu. Jizọs ji uche ya dum na obi ya dum na mkpụrụ obi ya dum rube isi. O jikwa ọṅụ rube isi. Ime uche Nna ya dị ya mkpa karịa iri ihe oriri! Jọn 4:34 Gịnị ga-enyere anyị aka iṅomi nrubeisi Jizọs? Ka anyị buru ụzọ tụlee ihe mere o ji rube isi. Ịmụta ụdị ihe ndị ahụ mere o ji rube isi ga-enyere anyị aka iguzosi ike mgbe ọnwụnwa bịara, nyekwara anyị aka ime uche Chineke. Anyị ga-atụlekwa ụgwọ ọrụ ụfọdụ a na-enweta nirube isi dị ka Kraịst rubere.Ihe Ndị Mere Jizọs Ji Rube Isi6, 7. Olee ihe ụfọdụ mere Jizọs ji rube isi?6Ọ bụ àgwà ọma ndị dị Jizọs nobi mere o ji rube isi. Dị ka anyị hụrụnIsi nke Atọ, Kraịst dị umeala nobi. Mpako na-eme ka ndị mmadụ leghara nrubeisi anya. Ma ịdị umealanobi na-enyere anyị aka iji obi anyị na-erubere Jehova isi. Ọpụpụ 5:1, 2;1 Pita 5:5, 6 Jizọs rubekwara isi nihi ihe ọ hụrụ nanya nakwa nihi ihe ọ kpọrọ asị.7Jizọs hụkwara Nna ya nke bi neluigwe, bụ Jehova, nanya. Anyị ga-atụleru ịhụya ahụ alanIsi nke Iri na Atọ. Ịhụya ahụ mere ka Jizọs mụta ịtụ egwu Chineke. Ọ hụrụ Jehova nanya nke ukwuu, na-asọpụrụ ya nke ukwuu, nke na ọ tụrụ egwu ime ihe ga-ewute Nna ya. Egwu Chineke bụ otu nime ihe mere e ji nụ ekpere Jizọs. Ndị Hibru 5:7 Egwu Jehova bụkwa ihe pụrụ iche a ga-eji mara ọchịchị Jizọs dị ka Eze bụ Mesaya.Aịzaya 11:3.Ntụrụndụ ị na-ahọrọ ọ na-egosi na ị kpọrọ ihe ọjọọ asị?8, 9. Dị ka e buru namụma, olee otú ezi omume na ajọ omume mere ka obi dị Jizọs, oleekwa otú o si mee ka a mara otú obi dị ya?8Ịhụ Jehova nanya pụtakwara ịkpọ ihe Jehova kpọrọ asị asị. Dị ka ihe atụ, rịba ama okwu amụma a nke a gwara Eze bụ Mesaya, sị: Ị hụrụ ezi omume nanya, ị kpọkwara ajọ omume asị.Ọ bụ ya mere Chineke bụ Chineke gị ji were mmanụ aṅụrị tee gị karịa ndị ibe gị. Abụ Ọma 45:7 Ndị ibe Jizọs bụ ndị eze ndị ọzọ ndị si nagbụrụ Eze Devid. Jizọs nwere ihe mere ọ ga-eji nwee aṅụrị ma ọ bụ oké ọṅụ karịa onye ọ bụla nime ha mgbe e tere ya mmanụ. Nihi gịnị? Ụgwọ ọrụ ya karịrị nnọọ nke ha, ọchịchị ya bakwara uru nke ukwuu karị. E nyere ya ụgwọ ọrụ nihi na ọ bụ ịhụ ezi omume nanya na ịkpọ ajọ omume asị mere ka o rubere Chineke isi nihe niile.9Olee otú Jizọs si mee ka a mara otú ezi omume na ajọ omume mere ka obi dị ya? Dị ka ihe atụ, mgbe ndị na-eso ụzọ ya rubere isi ná ntụziaka o nyere banyere ọrụ ikwusa ozi ọma, e wee gọzie ha, gịnị ka Jizọs mere? Ọ ṅụrịrị oké ọṅụ. Luk 10:1,17,21 Mgbe ndị bi na Jeruselem gosiri mmụọ nnupụisi ugboro ugboro, jụkwa mgbalị Jizọs ji ịhụya gbalịa inyere ha aka, olee otú obi dị Jizọs? Ọ kwara ákwá nihi omume nnupụisi nke obodo ahụ. Luk 19:41, 42 Àgwà ụmụ mmadụ ruru Jizọs nahụ, ma àgwà ọma ma àgwà ọjọọ.10. Olee otú ezi omume na omume ọjọọ kwesịrị ime ka obi dị anyị, oleekwa ihe ga-enyere anyị aka ime otú ahụ?10Ịtụgharị uche nụdị obi Jizọs nwere na-enyere anyị aka inyocha ihe mere anyị onwe anyị ji erubere Jehova isi. Ọ bụ ezie na anyị ezughị okè, anyị pụrụ ịmụta iji obi anyị dum hụ omume dị mma nanya, mụtakwa iji obi kpọọ omume ọjọọ asị. Anyị kwesịrị ikpeku Jehova ekpere, rịọ ya ka o nyere anyị aka ịmụta inwe ụdị obi ya na Ọkpara ya nwere. Abụ Ọma 51:10 Anyị kwesịkwara izere ihe ndị ga-eme ka anyị ghara inwekwa ụdị obi ahụ. Ọ dị mkpa ka anyị jiri nlezianya na-ahọrọ ntụrụndụ na ndị anyị na ha na-akpakọrịta. Ilu 13:20;Ndị Filipaị 4:8 Ọ bụrụ na anyị amụta ihe ndị ahụ mere Kraịst ji rube isi, nrubeisi anyị agaghị abụ naanị iji mezuo iwu. Anyị ga na-eme ihe ziri ezi nihi na ọ dị anyị mma ime ya. Anyị ga-ezere omume ọjọọ, ọ bụghị nihi na anyị na-atụ ụjọ ka a ghara ijide anyị, kama nihi na anyị kpọrọ ụdị omume ahụ asị.Ọ Dịghị Mmehie O Mere11, 12. a Gịnị mere mgbe Jizọs ka malitere ozi ya amalite? b Olee ọnwụnwa mbụ Setan nwara Jizọs, oleekwa ụzọ aghụghọ o ji nwaa ya?11E lere Jizọs ule mgbe ọ ka malitere ozi ya amalite. Ule a metụtara asị ọ kpọrọ mmehie. Mgbe e mesịrị Jizọs baptizim, ọ nọrọ nala ịkpa ruo ụbọchị iri anọ, ehihie na abalị, nerighị ihe oriri. Mgbe oge ahụ gwụrụ, Setan bịara ịnwa ya. Rịba ama otú Ekwensu si dị aghụghọ.Matiu 4:1-11.12Ihe mbụ Setan kwuru bụ: Ọ bụrụ na ị bụ ọkpara Chineke, gwa nkume ndị a ka ha ghọọ achịcha. Matiu 4:3 Olee otú ahụ dị Jizọs mgbe o busịrị ọnụ ruo ogologo oge? Baịbụl kwuru hoo haa, sị: Agụụ gụwara ya. Matiu 4:2 Ya mere, Setan ji agụụ na-agụ Jizọs siere ya ọnyà. O yiri ka ọ ma ụma cheruo mgbe ike gwụrụ Jizọs nanụ ahụ. Rịbakwa ama okwu ịma aka Setan kwuru, sị:Ọ bụrụ naị bụ ọkpara Chineke. Setan maara na Jizọs bụ onye e bu ụzọ mụọ nime ihe niile e kere eke. Ndị Kọlọsi 1:15 Nagbanyeghị nke ahụ, Jizọs ekweghị ka Setan mee ka o nupụ isi. Jizọs maara na ọ bụghị uche Chineke ka o jiri ike ya rụọ ọrụ maka ọdịmma onwe ya naanị. Ọ jụrụ ime otú ahụ, wee gosi na ya ji ịdị umeala nobi dabere nebe Jehova nọ ka o gbooro ya mkpa, nyekwa ya nduzi.Matiu 4:4.13-15. a Olee ọnwụnwa nke abụọ na nke atọ Setan nwara Jizọs, oleekwa ihe Jizọs mere? b Olee otú anyị si mara na Jizọs nọ na nche mgbe niile ka Setan ghara inweta ya?13Nọnwụnwa nke abụọ Setan nwara Jizọs, ọ kpọọrọ Jizọs gaa nebe dị elu nihe a rụbichiri ná mgbidi ụlọ nsọ. Setan wee jiri akọ rọgharịa Okwu Chineke wee nwaa Jizọs ka o mee oké ihe ngosi site nisi nebe ahụ dị elu wụda, ka ndị mmụọ ozi wee napụta ya. Ọ bụrụ na ìgwè mmadụ ndị nọ nụlọ nsọ ahụ ahụ ọrụ ebube ahụ, ò nwere onye ga-emesị nwaa ịrụ ụka wee sị na Jizọs abụghị Mesaya ahụ e kwere ná nkwa? Ọ bụrụ na ìgwè mmadụ ahụ anabata Jizọs dị ka Mesaya nihi oké ihe ngosi ahụ, ọ bụ na Jizọs agaghị ezere ọtụtụ ihe isi ike na nsogbu? Ma eleghị anya, ọ pụrụ izere ihe ndị a. Ma, Jizọs maarana ọ bụ uche Jehova ka Mesaya jiri ịdị umeala nobi rụọ ọrụ ya, ghara iji oké ihe ngosi mee ka ndị mmadụ kwere na ya. Aịzaya 42:1, 2 Na nke a kwa, Jizọs enupụrụghị Jehova isi. A pụghị iji ịbụ onye a ma ama rata ya.14Ma, oleekwanụ ma ọ bụrụ na e jiri ọchịchọ ịbụ onye ọchịchị chọọ ịrata ya? Nọnwụnwa nke atọ Setan nwara Jizọs, ọ gwara Jizọs na ya ga-enye ya alaeze niile nke ụwa ma ọ bụrụ na ọ daa nala otu ugboro fee ya ofufe. Ò chebaara ihe Setan chọrọ inye ya echiche? Ọ zara ya, sị, Si ebe a pụọ, Setan! Ọ sịkwara: Nihi na e dere, sị, Ọ bụ Jehova bụ Chineke gị ka ị na-aghaghị ife ofufe, ọ bụkwa naanị ya ka ị na-aghaghị ijere ozi dị nsọ. Matiu 4:10 Ọ dịghị ihe ga-arata Jizọs ife chi ọzọ ofufe. Ọ dịghị ikike ọchịchị ọ bụla a pụrụ inye ya nụwa a nke ga-eme ka o nupụ isi.15Setan ọ gara zuru ike? Ọ pụrụ mgbe ahụ Jizọs nyere ya iwu ka ọ pụọ. Otú ọ dị, Oziọma Luk kwuru na Ekwensu si nebe ọ nọ pụọ ruo oge ọzọ ga-adaba adaba. Luk 4:13 Nezie, Setan ga-achọta oge ndị ọzọ ọ ga-ele Jizọs ule ma nwaa ya ọnwụnwa ruo ọgwụgwụ. Baịbụl gwara anyị na a nwalere Jizọs nụzọ niile. Ndị Hibru 4:15 Ya mere, ọ dịghị mgbe Jizọs kwụsịrị ịnọ na nche; ọ dịghịkwa mgbe anyị kwesịrị ịhapụ ịnọ na nche.16. Olee otú Setan si anwa ndị ohu Chineke taa, oleekwa otú anyị pụrụ isi jụ mgbalị ya?16Setan ka na-anwa ndị ohu Chineke taa. Ọ dị mwute na ezughị okè anyị na-emekarị ka ọ dịrị ya mfe ịnwa anyị. Setan na-eji aghụghọ ewere ịchọ ọdịmma onwe onye naanị, mpako, na oké ọchịchọ inweta ikike esiri anyị ọnyà. Setan pụkwara iji ịhụ ihe onwunwe nanya siere anyị ọnyà nke jikọtara ihe a niile otu mgbe! Ọ dị mkpa mgbe ụfọdụ ka anyị kwụsịtụ wee jiri obi eziokwu nyochaa onwe anyị. Anyị kwesịrị ịtụgharị uche nihe e kwuru na1 Jọn 2:15-17. Mgbe anyị na-eme nke ahụ, anyị pụrụ ịjụ onwe anyị ma ò nweela otú ọchịchọ anụ ahụ nke usoro ihe a, agụụ ịkpata akụ, ọchịchọ ime ka ndị ọzọna-aja anyị mma, si mebie ịhụya anyị nwere nebe Nna anyị nke bi neluigwe nọ. Anyị kwesịrị icheta na ụwa a na-agabiga. Onye na-achị ya bụ Setan ga-agabigakwa. Ka anyị jụ mgbalị o ji aghụghọ na-agbalị ka ọ raba anyị ná mmehie! Ka a kpalie anyị iṅomi Nna anyị ukwu, nihi na ọ dịghị mmehie o mere.1 Pita 2:22.M Na-eme Ihe Dị Ya Mma Mgbe Niile17. Olee otú Jizọs si lee irubere Nna ya isi anya, ma olee ụka ụfọdụ ndị pụrụ ịrụ?17Ihe nrubeisi pụtara abụghị naanị ịghara ime mmehie; Kraịst ji ịnụ ọkụ nobi debe iwu niile Nna ya nyere. Ọ sịrị: M na-eme ihe dị ya mma mgbe niile. Jọn 8:29 Nrubeisi a wetaara Jizọs ọṅụ dị ukwuu. Ma, ụfọdụ pụrụ ịrụ ụka wee sị na irube isi esicharaghị Jizọs ike. Ha pụrụ iche na ọ bụ naanị Jehova, bụ onye zuru okè, ka ọ na-aghaghị irubere isi, ma anyị onwe anyị aghaghị irubere ụmụ mmadụ na-ezughị okè, ndị nwere ikike, isi. Nke bụ eziokwu bụ na Jizọsrubeereụmụ mmadụ na-ezughị okè, ndị nwere ikike, isi.18. Mgbe Jizọs na-eto eto, olee ihe nlereanya o setịpụrụ nihe metụtara nrubeisi?18Mgbe Jizọs na-etolite, ọ nọ nokpuru ndị mụrụ ya bụ Josef na Meri, ndị bụ ụmụ mmadụ na-ezughị okè. Ikekwe, ọ hụrụ ezughị okè nke ndị mụrụ ya karịa ka ọtụtụ ụmụaka pụrụ ịhụ. Ò nupụụrụ ha isi, rụwa ọrụ Chineke na-enyeghị ya ịrụ, na-agwa ha otú e si elekọta ezinụlọ? Rịba ama ihe e kwuru naLuk 2:51banyere Jizọs mgbe ọ dị afọ iri na abụọ: Ọ nọkwa na-edo onwe ya nokpuru ha. Site nirube isi, o setịpụụrụ ndị ntorobịa bụ Ndị Kraịst ihe nlereanya magburu onwe ya, bụ ndị na-agbalịsi ike irubere ndị mụrụ ha isi na ịsọpụrụ ha.Ndị Efesọs 6:1, 2.19, 20. a Olee ihe ịma aka pụrụ iche ndị bịaara Jizọs nihe metụtara irubere ụmụ mmadụ na-ezughị okè isi? b Gịnị mere ezi Ndị Kraịst taa kwesịrị iji na-erubere ndị na-edu ndú netiti ha isi?19A bịa nirubere ụmụ mmadụ na-ezughị okè isi, ihe ịma aka ndị bịaara Jizọs bụ ndị na-agaghị abịara ezi Ndị Kraịst taa.Chee echiche banyere oge pụrụ iche o biri ndụ. Noge na-adịghị anya, a ga-ajụ usoro okpukpe ndị Juu, ma ụlọ nsọ ya nke dị na Jeruselem ma ọrụ ndị nchụàjà na-arụ nime ya, ọ bụ ezie na ọ dịwo anya Jehova nọ na-anabata ihe ndị a. A ga-eji ọgbakọ Ndị Kraịst dochie ya. Matiu 23:33-38 Noge ahụ, ọtụtụ ndị ndú okpukpe nọ na-ezi ozizi ụgha ndị ha mụtara na nkà ihe ọmụma Grik. Nrụrụaka jupụtara nnọọ nụlọ nsọ ahụ nke na Jizọs kpọrọ ya ọgba nke ndị na-apụnara mmadụ ihe. Mak 11:17 Jizọs ọ jụrụ ịbanye nụlọ nsọ ahụ nakwa nụlọ nzukọ? Ee e! Jehova ahapụbeghị ndokwa ahụ. Jizọs rubere isi wee na-aga ememme niile a na-eme nụlọ nsọ ahụ, na-agakwa nụlọ nzukọ, ruo mgbe Chineke tinyere aka wee gbanwesịa ihe.Luk 4:16;Jọn 5:1.20Ọ bụrụ na Jizọs rubere isi nọnọdụ ndị ahụ, ezi Ndị Kraịst kwesịkwara irube isi taa! Nezie, oge anyị dị nnọọ iche noge ahụ nihi na ọ bụ oge anyị a ka e buru amụma mgbe dị anya gara aga na a ga-eweghachi ofufe dị ọcha. Chineke mesiri anyị obi ike na o nwekwaghị mgbe ọ ga-ekwe ka Setan merụọ ndị ya ọ kpọghachitere akpọghachite. Aịzaya 2:1, 2;54:17 Nezie, anyị na-ahụ mmehie na ezughị okè nime ọgbakọ Ndị Kraịst. Ànyị kwesịrị inupụrụ Jehova isi nihi ezughị okè nkendị ọzọ, ikekwe, hapụ ije nzukọ Ndị Kraịst ma ọ bụ katọwa ndị okenye? Anyị ekwesịghị ma ọlị! Kama nke ahụ, anyị ga-eji obi anyị na-akwado ndị na-edu ndú nọgbakọ. Anyị ga-erubekwa isi wee na-eje nzukọ Ndị Kraịst na mgbakọ dị iche iche, na-etinyekwa ndụmọdụ si nAkwụkwọ Nsọ a na-enye anyị nebe ndị ahụ nọrụ.Ndị Hibru 10:24, 25;13:17.Anyị na-erube isi wee na-eme ihe anyị na-amụta ná nzukọ Ndị Kraịst21. Olee ihe Jizọs mere mgbe ndị mmadụ gbalịrị ime ka o nupụrụ Chineke isi, gịnị bụ ihe nlereanya o setịpụụrụ anyị?21Ọ dịghị mgbe Jizọs kwere ka ndị mmadụ, ọbụna ndị enyi na-ebughị ihe ọjọọ nobi, mee ka ọ kwụsị irubere Jehova isi. Dị ka ihe atụ, Pita onyeozi gbalịrị ime ka Nna ya ukwu kweta na ọ dịghị mkpa ka ọ taa ahụhụ ma nwụọ. Jizọs jụrụ nnọọ ndụmọdụ hiere ụzọ Pita nyere ya ka o meere onwe ya ebere, ọ bụ ezie na Pita ebughị ihe ọjọọ nobi. Matiu 16:21-23 Ugboro ugboro, ndị na-eso ụzọ Jizọs taa na-edi ihe ndị ikwu ha ndị na-ebughị ihe ọjọọ nobi na-eme, bụ ndị pụrụ ịnwa ịkụda ha obi ka ha ghara irube isi niwu Chineke nakwa nụkpụrụ ya. Dị ka ndị soro ụzọ Jizọs na narị afọ mbụ, anyị kwenyesiri ike na anyị aghaghị irubere Chineke isi dị ka onye na-achị achị karịa mmadụ.Ọrụ 5:29.Ụgwọ Ọrụ A Na-enweta nIrube Isi Dị Ka Kraịst Rubere22. Olee ajụjụ Jizọs zara, olee otú o si zaa ya?22Mgbe Jizọs chere ọnwụ ihu, e lere nrubeisi ya ule siri oké ike. Nụbọchị nsogbu ahụ, ọ mụtara nrubeisi nụzọ zuru ezu. O mere uche Nna ya, ọ bụghị nke ya. Luk 22:42 O si otú a setịpụ ihe nlereanya zuru okè niguzosi ike nezi ihe. 1 Timoti 3:16 Ọ zara ajụjụ ahụ e welitere mgbe dị anya gara aga, ya bụ, Mmadụ zuru okè ọ pụrụ ịnọgide na-erubere Jehova isi ọbụna mgbe ule bịaara ya? Ma Adam ma Iv emeghị otú ahụ. Ma, Jizọs bịara bie ndụ, nwụọkwa, wee gosi na mmadụ zuru okè pụrụ ime otú ahụ. Onye kasị ukwuu nime ndị niile Jehova kere zara ajụjụ ahụ nụzọ kasị mma. O rubere isi ọbụna mgbe o furu ya ihe dị ukwuu.23-25. a Olee ihe jikọrọ nrubeisi na iguzosi ike nezi ihe? Nye ihe atụ. b Gịnị bụ ihe a ga-atụle nIsi nke Asaa?23A na-egosi nrubeisi site niguzosi ike nezi ihe ma ọ bụ site niji obi dum na-asọpụrụ Jehova. Nihi isi Jizọs rubere, ọ nọgidere na-eguzosi ike nezi ihe, bụ nke baara mmadụ niile uru. Ndị Rom 5:19 Jehova nyere Jizọs ụgwọ ọrụ dị ukwuu. Ọ bụrụ na anyị erubere Nna anyị ukwu bụ Kraịst isi, Jehova ga-enyekwa anyị ụgwọ ọrụ. Irubere Kraịst isi na-eduga ná nzọpụta ebighị ebi!Ndị Hibru 5:9.24Iguzosi ike nezi ihe bụkwa ụgwọ ọrụ nonwe ya.Ilu 10:9na-asị: Onye na-eje ije niguzosi ike nezi ihe ga na-eje ije nobi iru ala. Ọ bụrụ na e were iguzosi ike nezi ihe tụnyere nnukwu ụlọ e ji blọk mara mma wuo, a pụrụ iji blọk nke ọ bụla nime ha tụnyere isi ọ bụla anyị rubere. Otu blọk pụrụ iyi ihe na-adịghị mkpa, ma nke ọ bụla nime ha nwere ọrụ ọ na-arụ, nke ọ bụla bakwara uru. Mgbe e dokọtara ọtụtụ blọk ọnụ, a na-ewu ihe bara uru karị. Mgbe e jikọtara isi niile anyị rubere, gụkọta ha otu otu, ma nke taa ma nke echi, ma nke afọ a ma nke afọ ọzọ, ọ na-aghọ ụlọ mara mma nke bụ iguzosi ike nezi ihe.25Ịnọgide na-erube isi ruo ogologo oge na-echetara anyị àgwà ọzọ dị mkpa, ya bụ, ntachi obi. Ihe nlereanya Jizọs setịpụrụ na nke a bụ ihe a ga-atụlenIsi nke Asaa.7 Chesie Echiche Ike Banyere Onye Ahụ nke Tachiri Obi1-3. a Olee otú Jizọs nweruru obi erughị ala nogige Getsemeni, gịnịkwa kpatara ya? b Gịnị ka a pụrụ ikwu banyere ihe nlereanya Jizọs setịpụrụ nịtachi obi, oleekwa ajụjụ ndị e kwesịrị ịza?JIZỌS ahụsiela anya. O nwetụbeghị ụdị nchegbu na obi erughị ala ọ na-enwe ugbu a. Ọ nọ nawa ndị ikpeazụ ná ndụ ya nụwa. Ya na ndịozi ya bịarutere notu ebe ha maara nke ọma, ya bụ, ogige Getsemeni. Ya na ha esorola bịa ebe a ugboro ugboro. Otú ọ dị, nabalị a, ọ chọrọ ịnọ naanị ya. Ọ hapụrụ ndịozi ya, banyekwuo nime ogige ahụ, gbuo ikpere nala wee malite ikpe ekpere. O kpesiri ekpere ike, nweekwa obi erughị ala nke na ọsụsọ ya dị ka ọbara nke na-atapụsị nala.Luk 22:39-44.2Gịnị mere Jizọs ji na-echegbu onwe ya otú a? Nezie, ọ maara na ya na-aga ịta ahụhụ dị ukwuu noge na-adịghị anya, ma ọ bụghị ihe mere o ji na-echegbu onwe ya. Ihe mere o ji na-echegbu onwe ya karịrị nnọọ nke ahụ. Ọ na-echegbu onwe ya nke ukwuu banyere aha Nna ya. Ọ ghọtakwara na ọdịnihu mmadụ niile dabeere nikwesi ntụkwasị obi ya. Jizọs maara otú o si dị mkpa ka ya die ahụhụ ahụ. Ọ bụrụ na o dighị ya, ọ ga-ewetara aha Jehova nkọcha dị ukwuu. Ma, Jizọs diri ya. Mgbe e mesịrị notu ụbọchị ahụ, tupu nwoke ahụ nke setịpụụrụ anyị ihe nlereanya kasị mma nịtachi obi nụwa ekubie ume, o tiri mkpu mmeri, sị: E mechawo ya!Jọn 19:30.3Baịbụl na-agba anyị ume ka anyị chesie echiche ike banyere onye ahụ nke tachiri obi, ya bụ, Jizọs. Ndị Hibru 12:3 Nke a mere ka e nwee ajụjụ ndị a dị mkpa: Olee ụfọdụ ọnwụnwa Jizọs diri? Gịnị nyeere ya aka ịtachi obi? Olee otú anyị pụrụ isi soro ihe nlereanya ya? Ma, tupuanyị azaa ajụjụ ndị a, ka anyị tụlee ihe ntachi obi pụtara.Gịnị Bụ Ntachi Obi?4, 5. a Gịnị ka ntachi obi pụtara? b Olee ihe atụ na-egosi na ntachi obi abụghị naanị na ihe isi ike nke mmadụ na-apụghị ịgbanahụ agbanahụ bịaara ya?4Mgbe ụfọdụ, anyị niile na-enwe mwute site nọnwụnwa dị iche iche. 1 Pita 1:6 Ọnwụnwa ịdakwasị anyị ọ bụ ihe na-egosi na anyị na-atachi obi nọnwụnwa? Ee e. Okwu Grik a sụgharịrị ntachi obi pụtara ikike idi ihe ma ọ bụ iguzosi ike nagbanyeghị nsogbu. Otu ọkà mmụta kọwara ụdị ntachi obi nke ndị so dee Baịbụl kwuru okwu banyere ya, sị: Ọ bụ àgwà nke pụrụ idi ihe, ọ bụghị naanị iwere ihe otú ọ bụla a hụrụ ya, kama, ọ bụ iji olileanya siri ike die ihe . . . Ọ bụ àgwà nke na-eme ka mmadụ guzosie ike nagbanyeghị nsogbu. Ọ bụ àgwà ọma nke pụrụ ime ka ọnwụnwa nke kasị taa akpụ ghọọ ebube nihi na ọ na-ahụ ihe ọ ga-enweta mgbe ihe mgbu ahụ gasịrị.5Ya mere, ịtachi obi abụghị naanị na ihe isi ike nke mmadụ na-apụghị ịgbanahụ agbanahụ bịaara ya. Na Baịbụl, ntachi obi pụtara mmadụ iguzosi ike, ile ihe anya nụzọ ziri ezi na inwe olileanya magburu onwe ya mgbe ọnwụnwa bịaara ya. Tụlee otu ihe atụ: A tụrụ mmadụ abụọ mkpọrọ notu ebe. Ma, ihe mere e ji tụọ ha mkpọrọ dị iche iche. Otu onye bụ onye omekome. O bu iwe nobi, gbarụọkwa ihu nọrọ nụlọ mkpọrọ nihi na o weere ihe otú ọ bụla ọ hụrụ ya. Onye nke ọzọ bụ ezi Onye Kraịst nke a tụrụ mkpọrọ nihi ikwesị ntụkwasị obi ya. O guzosiri ike, na-elekwa ihe anya nụzọ ziri ezi nihi na ọ na-ele ọnọdụ ya anya dị ka ohere ọ ga-eji gosi okwukwe ya. A pụghị iwere onye omekome ahụ na ọ bụ ihe nlereanya nịtachi obi. Ma, Onye Kraịst ahụ nke guzosiri ike bụ ihe nlereanya ninwe àgwà a magburu onwe ya.Jems 1:2-4.6. Olee otú anyị ga-esi mụta ntachi obi?6Ntachi obi dị anyị mkpa ma ọ bụrụ na anyị ga-enwetanzọpụta. Matiu 24:13 Otú ọ dị, anyị adịghị aṅụta àgwà a dị mkpa nara. Mmadụ aghaghị ịmụta ntachi obi amụta. Olee otú a ga-esi mụta ya?Ndị Rom 5:3kwuru, sị: Mkpagbu na-arụpụta ntachi obi. Ee, ọ bụrụ na anyị chọrọ ịmụta ntachi obi nezie, anyị agaghị eji ụjọ gbaara ihe niile pụrụ ịnwale okwukwe anyị ọsọ. Kama ịgba ọsọ, anyị aghaghị ichebiri ha. Anyị na-amụta ntachi obi mgbe ọnwụnwa dị iche iche na-abịara anyị kwa ụbọchị, anyị emerie ha. Ọnwụnwa ọ bụla anyị meriri na-eme ka anyị nwee ike anyị ga-eji merie ọnwụnwa ọzọ pụrụ ịbịa. Nezie, anyị adịghị amụta ntachi obi nonwe anyị. Anyị na-adabere nike nke Chineke na-enye. 1 Pita 4:11 Iji nyere anyị aka iguzosi ike, Jehova enyewo anyị ihe kasị mma nke pụrụ inyere anyị aka, ya bụ, ihe nlereanya nke Ọkpara ya. Ka anyị tụlee nke ọma ihe nlereanya na-enweghị ntụpọ nke Jizọs setịpụrụ nịtachi obi.Ihe Jizọs Diri7, 8. Gịnị ka Jizọs diri mgbe ọ fọrọ ntakịrị ka ndụ ya nụwa gwụ?7Mgbe ọ fọrọ ntakịrị ka ndụ Jizọs nụwa gwụ, o diri mmekpọ ọnụ dị iche iche. E wezụga nchegbu gabigara okè o nwere nabalị ikpeazụ ya, chee echiche banyere ihu e mechuru ya na mkparị a kparịrị ya. Onye ya na ya kpachiri anya raara ya nye, ezigbo ndị enyi ya gbahapụrụ ya, e kpeekwa ya ikpe na-ezighị ezi, ndị na-ekpe ikpe nụlọikpe kasị elu nke okpukpe obodo ahụ wee kwaa ya emo, gbụọ ya ọnụ mmiri, suokwa ya ọkpọ. Ma, o ji nkwanye ùgwù na obi ike die ha niile.Matiu 26:46-49,56,59-68.8Nawa ndị ikpeazụ ná ndụ Jizọs, o diri ahụhụ na-enweghị atụ a tara ya. A pịara ya ihe, otú e si pịasie ya ihe ike mere ka o nwee ọnyá dị ukwuu ndị e ji dee ya uri nahụ, meekwa ka ọbara gbaa ya nke ukwuu, dị ka otu akwụkwọ ahụ ike a ma ama kwuru. A kpọgidere ya nosisi, ya bụ, otú e si gbuo ya mere ka ọ nọrọ noké ihe mgbu ma tagideahụhụ wee jiri nwayọọ nwayọọ nwụọ. Chee echiche banyere otú o si na-afụ ya ụfụ nke ukwuu mgbe ha na-akụnye nnukwu ntu ndị ahụ naka ya nakwa nụkwụ ya, wee kpọgide ya nosisi. Jọn 19:1,16-18 Chegodị echiche banyere otú o si na-afụ ya ụfụ nke ukwuu mgbe e buliri osisi ahụ elu, ya abụrụ naanị ebe ahụ a kụnyere ya ntu bu ahụ ya dum, osisi ahụ ana-echi ya nazụ ya ahụ e ji ụtarị pịarichaa. O diri oké ahụhụ a a tara ya, nagbanyeghị ihe ahụ mere o ji na-echegbu onwe ya, nke a kọwara ná mmalite Isi nke Asaa a.9. Gịnị ka iburu osisi ịta ahụhụ anyị na isoro Jizọs pụtara?9Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst, gịnị ka anyị pụrụ idi? Jizọs sịrị: Ọ bụrụ na onye ọ bụla chọrọ iso m nazụ, ya . . . bulie osisi ịta ahụhụ ya, na-eso m mgbe niile. Matiu 16:24 Nebe a, e ji okwu ahụ bụ osisi ịta ahụhụ mee ihe atụ ịta ahụhụ, mmechuihu, ma ọ bụ ọbụna ọnwụ. Iso Kraịst abụghị ihe dị mfe. Ụkpụrụ anyị na-agbaso dị ka Ndị Kraịst mere ka anyị dị iche. Ụwa kpọrọ anyị asị nihi na anyị abụghị nke ya. Jọn 15:18-20;1 Pita 4:4 Otú ọ dị, anyị dị njikere ibuli osisi ịta ahụhụ anyịee, anyị ejikerela ịta ahụhụ, ọbụna ịnwụ, kama ịkwụsị iso Onye Nlereanya anyị.2 Timoti 3:12.10-12. a Gịnị mere ezughị okè nke ndị gbara Jizọs gburugburu ji ghọọrọ ya ọnwụnwa nke nwalere ntachi obi ya? b Olee ụfọdụ nime ọnwụnwa ndị Jizọs diri?10Mgbe Jizọs nọ na-eje ozi, ezughị okè nke ndị gbara ya gburugburu mere ka ọnwụnwa ndị ọzọ bịara ya. Cheta na ọ bụ onye ọkà ọrụ, onye Jehova si naka ya kee ụwa na ihe niile dị ndụ nime ya. Ilu 8:22-31 Ya mere, Jizọs maara ihe Jehova zubere maka ụmụ mmadụ. O zubere ka ha na-egosi àgwà ndị yiri nke Ya, dịkwa ndụ obi ụtọ ma nwee ahụ ike zuru okè. Jenesis 1:26-28 Mgbe Jizọs nọ nụwa, ọ hụrụ nsogbu dị iche iche mmehie kpatara nụzọ dị icheya onwe ya bụ mmadụ, hụ otú ọ na-adị ndị mmadụ, nweekwa mmetụta ndị mmadụ na-enwe. Ọ ghaghị ịbụ na o wutere ya nke ukwuu iji anya ya hụ otú ụmụ mmadụ si bụrụndị na-erukwaghị izu okè ahụ Adam na Iv nwere ná mmalite. Ya mere, ihe bịaara Jizọs bụ ọnwụnwa nke ga-anwale ntachi obi ya. Ọ ga-enwe nkụda aka wee daa mbà, na-ele ụmụ mmadụ na-eme mmehie anya dị ka ndị na-enwekwaghị mmekwata? Ka anyị hụ.11Otú obi si kpọọ ndị Juu nkụ wutere Jizọs nke na o bere ákwá nihu ọha. Ò kwere ka enweghị mmasị ha mee ka ịnụ ọkụ nobi ya jụọ oyi, ma ọ bụ mee ka ọ kwụsị ikwusa ozi ọma? Kama ime otú ahụ, ọ malitere izi ihe kwa ụbọchị nụlọ nsọ. Luk 19:41-44,47 O wutere ya nke ukwuu na ndị Farisii bụ ndị ihe na-adịghị emetụ nobi, bụ ndị legidesiri ya anya ike ka ha hụ ma ọ ga-agwọ otu nwoke nụbọchị izu ike. Ò kwere ka ndị ahụ bụ ndị ezi omume nanya onwe ha menye ya ụjọ? Mbanụ! O guzosiri ike wee gwọọ nwoke ahụkpọmkwem netiti ụlọ nzukọ ahụ!Mak 3:1-5.12Ọ dị ihe ọzọ na-aghaghị ịbụrụ Jizọs ihe ịma aka. Ọ bụ adịghị ike nke ndị na-eso ụzọ ya ha na ya kasị kpachie anya. Dị ka anyị mụtaranIsi nke Atọ, ha gosiri na ịbụ ndị a ma ama gụrụ ha agụụ ugboro ugboro. Matiu 20:20-24;Luk 9:46 Jizọs dụrụ ha ọdụ ihe karịrị otu ugboro banyere otú ịdị umeala nobi si dị mkpa. Matiu 18:1-6;20:25-28 Ma, ha amụtaghị ya ngwa ngwa. Leenụ, nabalị ikpeazụ ya na ha nọrọ, ha sere okwu kpụ ọkụ nọnụ banyere onye bụ onye kasị ukwuu nime ha! Luk 22:24 Ike ha ọ gwụrụ Jizọs, ya echee na ha enwekwaghị mmekwata? Ee e. O nwere ndidi mgbe niile. Obi siri ya ike, o nwekwara olileanya na ha ga-agbanwe. Ọ nọkwa na-ahụ àgwà ọma ha nwere. Ọ maara na ha ji obi ha hụ Jehova nanya, chọọkwa nezie ime uche Ya.Luk 22:25-27.Ànyị ga-ekwe ka mmegide mee ka anyị daa mbà, ka ànyị ga-eji ịnụ ọkụ nobi nọgide na-ekwusa ozi ọma?13. Olee ọnwụnwa ndị pụrụ ịbịara anyị ndị yiri ndị ahụ Jizọs diri?13Ụdị ọnwụnwa ndị ahụ Jizọs diri nwere ike ịbịara anyị. Dị ka ihe atụ, anyị pụrụ izute ndị na-adịghị anabata ozi Alaeze anyị na-ezisa, ma ọ bụ ndị na-emegide ya. Ànyị ga-ekwe ka enweghị mmasị dị otú ahụ mee ka anyị daa mbà, ka ànyị ga-eji ịnụ ọkụ nobi nọgide na-ekwusa ya? Taịtọs 2:14 Ezughị okè nke ụmụnna anyị pụrụ ịbụrụ anyị ọnwụnwa. Okwu a gwara anyị necheghị echiche, ma ọ bụ ihe ọjọọ e mere anyị, pụrụ iwute anyị. Ilu 12:18 Ànyị ga-ekwe ka adịghị ike nke ndị kwere ekwe ibe anyị mee ka ike ha gwụ anyị, ka ànyị ga na-edi mmejọ ha, na-agbalị ịhụ àgwà ọma ndị ha nwere?Ndị Kọlọsi 3:13.Ihe Mere Jizọs Ji Tachie Obi14. Olee ihe abụọ nyeere Jizọs aka iguzosi ike?14Gịnị nyeere Jizọs aka iguzosi ike wee kwesị ntụkwasị obi nagbanyeghị mkparị niile a kparịrị ya na ihu niile e mechuru ya na ahụhụ niile ọ tara? E nwere ihe abụọ pụrụ iche nyeere Jizọs aka. Nke mbụ bụ na o lere anya neluigwe, rịọ Chineke onye na-enye ntachi obi ka o nyere ya aka. NdịRom 15:5 Nke abụọ bụ na Jizọs lepụrụ anya nihu, lekwasị anya nihe ntachi obi ya ga-arụpụta. Ka anyị tụlee ihe abụọ a notu notu.15, 16. a Gịnị gosiri na Jizọs adabereghị nike nke onwe ya iji tachie obi? b Olee ihe obi siri Jizọs ike na Nna ya ga-eme, nihi gịnịkwa?15Ọ bụ ezie na Jizọs bụ Ọkpara Chineke nke zuru okè, ọ dabereghị nike nke onwe ya iji tachie obi. Kama nke ahụ, ọ gakwuuru Nna ya nke eluigwe, kpee ekpere ka o si nelu nyere ya aka. Pọl onyeozi dere, sị: Kraịst . . . ji ibesi ákwá ike na anya mmiri kpesie ekpere ike ma rịọ Onye ahụ nke nwere ike ịzọpụta ya nọnwụ arịrịọ. Ndị Hibru 5:7 Rịba ama na ọ bụghị naanị na Jizọs rịọrọ arịrịọ, kama, o kpesikwara ekpere ike. Okwu ahụ bụ ikpesi ekpere ike pụtara mmadụ iji obi ya rịọsie Chineke arịrịọ ikeee, rịọ arịrịọ ka e nyere ya aka. Okwu Grik a sụgharịrị kpesie ekpere ike gosiri na Jizọs rịọrọ Jehova arịrịọ ihe karịrị otu ugboro. Nezie, nogige Getsemeni, Jizọs kpere ekpere ugboro ugboro, kpesiekwa ya ike.Matiu 26:36-44.16Obi siri Jizọs ike nke ukwuu na Jehova ga-aza ekpere o kpesiri ike, nihi na ọ maara na Nna ya bụ Onye na-anụ ekpere. Abụ Ọma 65:2 Tupu Ọkpara ahụ a mụrụ naanị ya aghọọ mmadụ, ọ hụwo otú Nna ya na-esi aza ekpere ndị ohu ya, bụ ndị guzosiri ike nebe ọ nọ. Dị ka ihe atụ, Ọkpara ahụ nọ neluigwe wee jiri anya ya hụ mgbe Jehova zipụrụ otu mmụọ ozi ka ọ gaa za ekpere nke Daniel onye amụma ji obi ya kpeeọbụna tupu Daniel ekpechaa ekpere ahụ. Daniel 9:20, 21 Ya mere, gịnị ga-eme ka Nna ya ghara ịza mgbe Ọkpara ọ mụrụ naanị ya ji ibesi ákwá ike na anya mmiri wụpụ obi ya dị ka mmiri? Jehova zara arịrịọ Ọkpara ya rịọrọ, wee zipụ otu mmụọ ozi ka ọ gaa mee ka ọ dị ike, ka o nwee ike ịtachi obi nihe isi ike ahụ.Luk 22:43.17. Iji tachie obi, gịnị mere anyị ji kwesị ile anya neluigwe, oleekwa otú anyị pụrụ isi mee otú ahụ?17Iji tachie obi, anyị onwe anyị aghaghị ile anya neluigwe, ya bụ, ilekwasị Chineke anya, bụ onye na-enye ike. NdịFilipaị 4:13 Ọ bụrụ na Ọkpara Chineke nke zuru okè hụrụ na ya kwesịrị ikpesi ekpere ike ka Jehova nyere ya aka, anyị kwesịrị ime otú ahụ ọbụna karị. Dị ka Jizọs, ọ pụrụ ịdị mkpa ka anyị rịọ Jehova arịrịọ ugboro ugboro. Matiu 7:7 Ọ bụ ezie na anyị adịghị atụ anya ka e zitere anyị mmụọ ozi, ihe anyị pụrụ ijide naka bụ: Chineke anyị nke nwere ịhụya ga-aza arịrịọ Onye Kraịst nke guzosiri ike nebe ọ nọ, bụ onye na-arịọsikwa arịrịọ ike ma na-ekpe ekpere abalị na ehihie. 1 Timoti 5:5 Nagbanyeghị ụdị ọnwụnwa ndị pụrụ ịbịara anyịma ọ bụ ọrịa, ọnwụ nke onye anyị hụrụ nanya, ma ọ bụ mkpagbu nke ndị mmegide na-akpagbu anyịJehova ga-aza ekpere anyị na-ekpesi ike ka o nye anyị amamihe na obi ike na ike anyị ga-eji tachie obi.2 Ndị Kọrịnt 4:7-11;Jems 1:5.Jehova ga-aza ekpere anyị na-ekpesi ike ka o nyere anyị aka ịtachi obi18. Olee otú Jizọs si lepụ anya hụ ihe na-echere ya, ọ bụghị naanị ahụhụ ahụ ọ na-ata?18Ihe nke abụọ nyeere Jizọs aka ịtachi obi bụ na o lepụrụ anya nihu wee hụ ihe na-echere ya, ọ bụghị naanị ahụhụ ahụ ọ na-ata. Baịbụl kwuru banyere Jizọs, sị: Nihi ọṅụ e debere nihu ya, o diri osisi ịta ahụhụ. Ndị Hibru 12:2 Ihe nlereanya Jizọs na-egosi otú olileanya, ọṅụ, na ntachi obi si arụkọ ọrụ. A pụrụ ikwu nke a ná nkenke, sị: Olileanya na-arụpụta ọṅụ, ọṅụ arụpụta ntachi obi. Ndị Rom 15:13;Ndị Kọlọsi 1:11 Jizọs nwere olileanya dị ebube. Ọ maara na ikwesị ntụkwasị obiya ga-enye aka igosi na ọ bụ Nna ya ka o ruuru ịchị achị, meekwa ka o nwee ike ịgbapụta ezinụlọ ụmụ mmadụ ná mmehie na ọnwụ. Jizọs nwekwara olileanya ịchị dị ka Eze, na ije ozi dị ka Nnukwu Onye Nchụàjà, ka o wee wetara ụmụ mmadụ na-erube isi ngọzi ndị ọzọ. Matiu 20:28;Ndị Hibru 7:23-26 Site nilekwasị anya nihe na-echere ya nọdịnihu nakwa nihe ọ na-ele anya ya, Jizọs nwetara ọṅụ na-enweghị atụ. Ọṅụ ahụ nyekwaara ya aka ịtachi obi.19. Mgbe ọnwụnwa ndị na-anwale okwukwe anyị bịaara anyị, olee otú anyị pụrụ isi kwe ka olileanya, ọṅụ, na ntachi obi nyere anyị aka?19Dị ka Jizọs, anyị kwesịrị ikwe ka olileanya, ọṅụ, na ntachi obi nyere anyị aka. Pọl onyeozi kwuru, sị: Na-aṅụrịnụ ọṅụ nolileanya ahụ. O kwukwara, sị: Na-atachinụ obi nime mkpagbu. Ndị Rom 12:12 Ihe bịaara gị ugbu a ọ bụ ọnwụnwa siri ike nke na-anwale okwukwe gị? Ya bụrụ otú ahụ, gbalịsie ike ilepụ anya nihu. Echefula na ntachi obi gị ga-ewetara aha Jehova otuto. Lekwasị anya kpọmkwem nihe dị oké ọnụ ahịa anyị na-ele anya ya nAlaeze Chineke. Jiri anya nke uche gị hụ onwe gị nụwa ọhụrụ ahụ na-abịa abịa, hụkwa onwe gị ebe ị na-ekpori ndụ nime Paradaịs. Ịtụ anya mgbe ihe niile dị ebube Jehova kwere ná nkwa ga-emezutinyere igosi na ọ bụ ya ka o ruuru ịchị achị, iwepụ ajọ omume nụwa, na iwepụ ọrịa na ọnwụga-eme ka ọṅụ ju gị obi. Ọṅụ ahụ ga-enyekwara gị aka ịtachi obi nagbanyeghị ọnwụnwa ndị pụrụ ịbịara gị. Ahụhụ ọ bụla anyị na-ata nusoro ihe dị ugbu a na-adịru nwa oge, dịkwa mfe, ma e were ya tụnyere ihe anyị na-ele anya ya nAlaeze Chineke.2 Ndị Kọrịnt 4:17.Sochie Nzọụkwụ Ya Anya20, 21. Nihe banyere ntachi obi, gịnị ka Jehova na-atụ anya ka anyị mee, gịnịkwa ka anyị kwesịrị ikpebisi ike ime?20Jizọs maara na ịbụ onye na-eso ụzọ ya ga-abụ ihe ịma aka, ihe chọrọ ntachi obi. Jọn 15:20 O jikeere ibute ụzọ, ebe ọ maara na ihe nlereanya ya ga-eme ka ndị ọzọ nweeobi ike. Jọn 16:33 Nezie, Jizọs setịpụrụ ihe nlereanya zuru okè nịtachi obi, ma anyị ezughị okè ma ọlị. Gịnị ka Jehova na-atụ anya ka anyị mee? Pita kọwara ya, sị: Kraịst tara ahụhụ nihi unu, wee hapụrụ unu ihe nlereanya ka unu wee sochie nzọụkwụ ya anya. 1 Pita 2:21 Notú Jizọs si die ọnwụnwa, ọ hapụụrụ anyị ihe nlereanya, ya bụ, ụkpụrụ anyị ga-eṅomi.A pụrụ iji ihe nlereanya o setịpụrụ nịtachi obi tụnyere nzọụkwụ. Anyị apụghị iso nzọụkwụ ndị ahụ nụzọ zuru okè, ma anyị pụrụ isochi ha anya.21Ya mere, ka anyị kpebisie ike iji ike anyị dum soro ihe nlereanya Jizọs. Ka anyị ghara ichefu mgbe ọ bụla na ọ bụrụ na anyị esochikwuo nzọụkwụ Jizọs anya, ọ ga-eme ka anyị dịkwuo njikere ịtachi obi ruo ọgwụgwụ, ya bụ, ọgwụgwụ nke usoro ihe ochie a, ma ọ bụ ọgwụgwụ nke ndụ anyị dị ugbu a. Anyị amaghị nke ga-ebu ụzọ bịa, ma ihe doro anyị anya bụ: Ruo mgbe niile ebighị ebi, Jehova ga-akwụ anyị ụgwọ maka ntachi obi anyị.Matiu 24:13.Nkebi nke 2Izi Ihe na Ikwusa Ozi ỌmaJizọs kwara nkà. Ọ rụrụ ọrụ ebube. Ọ gwọrọ ọrịa, rụọkwa ọrụ ndị ọzọ. Ma, ndị mmadụ adịghị akpọ ya Ọkwá Nkà, Onye Ọrụ Ebube, Ọgwọ Ọrịa, ma ọ bụ ihe yiri ya. Ihe ha na-akpọ ya bụ Onye Ozizi. Nezie, ọrụ bụ isi ọ rụrụ ná ndụ ya bụ izi ihe na ikwusa ozi ọma. Matiu 4:23 Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Jizọs, anyị nwere otu ọrụ ahụ ịrụ. Ná nkebi nke a, anyị ga-atụle ihe nlereanya ya, nke na-egosi anyị otú anyị ga-esi rụọ ọrụ ahụ.8 Ọ Bụ Nke A Mere E Ji Zite M1-4. a Olee otú Jizọs si jiri nkà zie nwaanyị Sameria ihe, gịnịkwa ka ọ rụpụtara? b Olee ihe ndịozi ya mere?JIZỌS na ndịozi ya ejewo ije ọtụtụ awa. Ha ji ụkwụ na-agbago ebe ugwu. Ha si Judia na-aga Galili. Ha si ụzọ kasị nso nke gafere Sameria, nke ga-ewe ihe dị ka ụbọchị atọ. Mgbe o ruwere etiti ehihie, ha rutere obodo nta a na-akpọ Saịka, bụ ebe ha kwụsịrị ka ha tụrụ ndụ.2Mgbe ndịozi Jizọs gawara ịzụta ihe oriri, ọ nọ na-ezu ike nakụkụ olulu mmiri nke dị ná mpụga obodo ahụ. Otu nwaanyị bịara isere mmiri. Jizọs pụrụ ileghara nwaanyị ahụ anya ma a sị na ọ chọrọ. Ike gwụrụ ya na njem o mere. Jọn 4:6 Ọ gaghị eju onye ọ bụla anya ma a sị na o mere ka ọ hụghị nwaanyị Sameria ahụ ma gba ya nkịtị. Dị ka anyị hụrụnIsi nke Anọnakwụkwọ a, ikekwe, nwaanyị ahụ tụrụ anya na onye Juu ọ bụla ga-elelị ya. Ma, Jizọs malitere ịgwa nwaanyị ahụ okwu.3O ji ihe atụ malite ịgwa ya okwu, bụ ihe atụ nke metụtara ihe nwaanyị ahụ na-eme kwa ụbọchị, ọbụnadị ihe ọ nọ na-eme mgbe ahụ. Ọ bịara ebe ahụ isere mmiri; Jizọs kwuru banyere mmiri na-enye ndụ nke ga-eme ka akpịrị kwụsị ịkpọ ya nkụ nụzọ ime mmụọ. Ọtụtụ ugboro, nwaanyị ahụ kwuru ihe ndị pụrụ ime ka a rụwa ụka.Jizọs ji akọ zere ihe ndị ahụ ma nọgide na-ekwu ihe o bu nuche.O lekwasịrị anya nihe ime mmụọ, ya bụ, ofufe dị ọcha nakwa Jehova bụ Chineke. Okwu ya kpara ike dị ukwuu, nihi na nwaanyị ahụ kọọrọ ya ndị ikom obodo ya, ha onwe ha kwa wee chọọ ige Jizọs ntị.Jọn 4:3-42.4Mgbe ndịozi Jizọs lọtara, olee otú obi dị ha nàmà dị ịtụya ọ nọ na-agba nebe ahụ? Ha egositụdịghị na ọ masịrị ha. O juru ha anya na Jizọs na-agwa nwaanyị a okwu. O yikwara ka ha atụpụrụghị nwaanyị ahụ ọnụ. Mgbe nwaanyị ahụ lawara, ha nọ na-arịọ Jizọs ka o rie ihe oriri ha wetara. Otú ọ dị, Jizọs sịrị ha: M nwere ihe oriri m ga-eri nke unu na-amaghị. O juru ha anya, ha wee chee ná mmalite na ọ na-ekwu banyere ihe oriri nkịtị. Mgbe ahụ, ọ kọwara, sị: Ihe oriri m bụ ka m mee uche onye zitere m, ka m rụchaa ọrụ ya. Jọn 4:32,34 Jizọs si otú a kụziere ha na ọrụ bụ isi ná ndụ ya dị ya mkpa karịa iri ihe. Ọ chọrọ ka ha si otú ahụ lee ya anya. Gịnị bụ ọrụ ahụ?5. Olee ọrụ bụ isi Jizọs rụrụ, gịnịkwa ka anyị ga-atụle nIsi nke Asatọ a?5Otu mgbe, Jizọs sịrị: Aghaghị m izisa ozi ọma alaeze Chineke, nihi na ọ bụ nke a mere e ji zite m. Luk 4:43 Ee, e zitere Jizọs ka o kwusaa ozi ọma Alaeze Chineke, kụziekwa ya.Ndị na-eso ụzọ Jizọs taa nwekwara otu ọrụ ahụ ịrụ. Ya mere, ọ dị mkpa ka anyị tụlee ihe mere Jizọs ji kwusaa ozi ọma, ụdị ozi ọma o kwusara, na otú o si lee ọrụ ya anya.Ihe Mere Jizọs Ji Kwusaa Ozi Ọma6, 7. Olee otú Jizọs chọrọ ka onye ọ bụla bụ onye na-ezi ihe nihu ọha si na-ele izisara ndị ọzọ ozi ọma anya? Nye ihe atụ.6Ka anyị tụlee otú Jizọs si lee eziokwu ọ kụziri anya; mgbe ahụ, anyị ga-atụle otú o si lee ndị ọ kụziiri ihe anya.Jizọs ji ihe atụ doro anya gosi otú o si lee ịgwa ndị ọzọ eziokwu ndị Jehova kụziiri ya anya. Ọ sịrị: Onye ọ bụla bụ onye na-ezi ihe nihu ọha, mgbe e ziri ya ihe banyere alaeze eluigwe, yiri nwoke bụ onyeisi ezinụlọ, onye na-esi nụlọ akụ ya ewepụta ihe ndị dị ọhụrụ na ndị mere ochie. Matiu 13:52 Gịnị mere onyeisi ezinụlọ a e ji mee ihe atụ ji esi nụlọ akụ ya ewepụta ihe dị iche iche?7Ihe onyeisi ezinụlọ ahụ na-eme abụghị igosi ihe o nwere, dị ka Eze Hezekaya oge ochie mere otu mgbe, bụ nke buteere ya nsogbu. 2 Ndị Eze 20:13-20 Gịnị kpaliri onyeisi ezinụlọ ahụ ime otú ahụ? Tụlee otu ihe atụ: Ị gara nụlọ onye nkụzi a na-akwanyere ùgwù. Ya emeghee ebe ọ na-edebe akwụkwọ, wepụta akwụkwọ ozi abụọ. Otu achagharịala nihi na ọ nọteela aka. Ma nke ọzọ ka dịtụ ọhụrụ. Ha abụọ bụ akwụkwọ ozi nna ya detaara ya. Nna ya detaara ya otu ọtụtụ iri afọ gara aga mgbe onye nkụzi ahụ ka bụ nwata. Ma ọ dịchabeghị anya o detaara ya nke ọzọ. Ọ mụmụrụ ọnụ ọchị mgbe ọ na-akọrọ gị otú akwụkwọ ozi ndị ahụ si dị ya mkpa na otú ndụmọdụ e dere na ha si gbanwee ndụ ya nakwa otú ha pụrụ isi nyere gị aka. O doro anya na onye nkụzi ahụ ji akwụkwọ ozi ndị ahụ kpọrọ ihe. O jighị ha egwuri egwu. Luk 6:45 O gosiri gị akwụkwọ ozi ndị ahụ, ọ bụghị iji nyaa isi ma ọ bụ iji nweta ihe ọ bụla, kama ọ bụ maka abamuru gị na iji mee ka ị mara na ha bara uru.8. Gịnị mere o ji bụrụ na anyị nwere ezi ihe mere anyị ga-eji were eziokwu ndị anyị na-amụta nOkwu Chineke dị ka akụ?8Ọ bụ ihe yiri nke ahụ mere Onye Ozizi Ukwu ahụ bụ Jizọs ji gwa ndị ọzọ eziokwu Chineke. Eziokwu ahụ bụụrụ ya akụ dị oké ọnụ ahịa. Ọ hụrụ ya nanya, ọ na-anụkwa ya ọkụ nobi ịgwa ndị ọzọ banyere ya. Ọ chọrọ ka ndị niile na-eso ụzọ ya, ya bụ, onye ọ bụla bụ onye na-ezi ihe nihu ọha, si otú ahụ na-ele ya anya. Ọ bụ otú ahụ ka anyị si ele eziokwu ahụ anya? Anyị nwere ezi ihemere anyị ga-eji hụ eziokwu niile anyị na-amụta nOkwu Chineke nanya. Okwu niile nke eziokwu kwesịrị ịdị anyị oké mkpa, ma ọ bụ nke anyị kweere mgbe dị anya gara aga ma ọ bụ nke e mekwuru ka o doo anya noge na-adịbeghị anya. Ọ bụrụ na anyị ejiri ịnụ ọkụ nobi na-ekwu okwu, nọgidekwa na-ahụ ihe Jehova na-akụziri anyị nanya, anyị ga-egosipụta ịhụya ahụ, dị ka Jizọs mere.9. a Olee otú Jizọs si lee ndị ọ kụziiri ihe anya? b Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie àgwà Jizọs kpasoro ndị mmadụ?9Jizọs hụkwara ndị ọ kụziiri ihe nanya, dị ka anyị ga-atụle nke ọma ná Nkebi nke Atọ. E buru amụma na Mesaya ga-emere onye ọ na-enweghị ka ọ hà ya na ogbenye ebere. Abụ Ọma 72:13 Nezie, ihe banyere ndị mmadụ metụrụ Jizọs nobi. Echiche ndị kpaliri ha ime ihe ndị ha mere metụrụ ya nobi; ibu arọ ndị na-anyịgbu ha na ihe ndị gbochiri ha ịghọta eziokwu metụkwara ya nobi. Matiu 11:28;16:13;23:13,15 Dị ka ihe atụ, cheta nwaanyị Sameria ahụ. O doro anya na obi tọrọ ya ụtọ nke ukwuu na Jizọs gosiri mmasị nebe ọ nọ. Nghọta Jizọs ghọtara ọnọdụ nwaanyị ahụ mere ka o kweta na ọ bụ onye amụma, meekwa ka ọ kọọrọ ndị ọzọ banyere Jizọs. Jọn 4:16-19,39 Nezie, ndị na-eso ụzọ Jizọs taa apụghị ịhụ ihe dị nobi ndị ha na-ekwusara ozi ọma. Ma, anyị pụrụ inwe mmasị nebe ndị mmadụ nọ, dị ka Jizọs nwere; anyị pụrụ igosi na ihe banyere ha na-emetụ anyị nobi; anyị pụkwara ime ka okwu anyị daba nihe na-amasị ha, nsogbu ha, na mkpa ha.Ụdị Ozi Ọma Jizọs Kwusara10, 11. a Olee ụdị ozi ọma Jizọs kwusara? b Olee ihe mere Alaeze Chineke ji dị mkpa?10Olee ụdị ozi ọma Jizọs kwusara? Ọ bụrụ na ị chọọ ịmata azịza ya site ninyocha ihe ọtụtụ chọọchị ndị sịrị na ha bụ ndị nnọchianya ya na-akụzi, ị pụrụ iche na ozi ọma o kwusara bụ otú obodo ga-esi dị mma. Ma ọ bụkwanụị pụrụ iche na ọ kpọsara mgbanwe ọchịchị ma ọ bụkwanụ na nzọpụta nke onwe ya dị ya mkpa karịa ihe niile ọzọ. Otú ọ dị, dị ka e kwuru na mbụ, Jizọs kwuru hoo haa, sị: Aghaghị m izisa ozi ọma alaeze Chineke. Gịnị kpọmkwem ka nke ahụ pụtara?11Cheta na Jizọs nọ anọ neluigwe noge mbụ Setan kwuru na otú Jehova si achị ezighị ezi. Ọ ghaghị ịbụ na o wutere Jizọs nke ukwuu ịhụ ka e kwutọrọ Nna ya bụ onye ezi omume, bokwa Ya ebubo na ọ bụ Onye Ọchịchị nke na-ekpe ikpe na-ezighị ezi, nke na-egbochi ndị O kere eke inweta ihe ọma. Ọ ghaghị ịbụ na o wutere Ọkpara Chineke nke ukwuu mgbe Adam na Iv, bụ ndị ga-abụ nne na nna ụmụ mmadụ, gere ntị ná nkwutọ Setan. Ọkpara ahụ hụrụ na nnupụisi ahụ mere ka ezinụlọ ụmụ mmadụ bute mmehie na ọnwụ. Ndị Rom 5:12 Ma, ọ ghaghị ịbụ na obi tọrọ ya ụtọ ịmara na otu ụbọchị, Nna ya ga-edozi ihe niile.12, 13. Olee ikpe na-ezighị ezi Alaeze Chineke ga-edozi, oleekwa otú Jizọs si mee ka Alaeze Chineke bụrụ ihe bụ isi nozi ya?12Olee ihe iseokwu kasị mkpa ka e dozie? E kwesịrị ka e doo aha Jehova nsọ, wepụ nkọcha niile Setan na ndị niile na-akwado ya na-akọcha ya. E kwesịrị igosi na otú Jehova si achị ziri ezi. Jizọs ghọtara ihe iseokwu ndị a dị mkpa nke ọma karịa onye ọ bụla ọzọ. Nekpere nlereanya o kpere, ọ kụziiri ndị na-eso ụzọ ya ka ha buru ụzọ rịọ ka e doo aha Nna ya nsọ. Ihe sochiri nke ahụ bụ ka Alaeze Nna ya bịa, nakwa ka uche Chineke mee nụwa. Matiu 6:9, 10 Noge na-adịghị anya, Alaeze Chineke, nke Kraịst bụ Onye Ọchịchị ya, ga-ekpochapụ usoro ihe rụrụ arụ nke Setan nụwa a, meekwa ka o doo anya mgbe niile na ọchịchị Jehova bụ nke ezi omume.Daniel 2:44.13Ọ bụ Alaeze ahụ bụ isiokwu ozi Jizọs. Ihe niile o kwuru na ihe niile o mere mere ka ihe Alaeze ahụ bụ doo anya, gosikwa otú Alaeze ahụ ga-esi mezuo nzube Jehova. Jizọsekweghị ka ihe ọ bụla dọpụ uche ya nọrụ ya nke bụ ikwusa ozi ọma Alaeze Chineke. Noge ya, e nwere okwu ndị metụtara ọha na eze nakwa ikpe na-ezighị ezi juru ebe niile bụ ndị e kwesịrị ilebara anya ngwa ngwa. Nagbanyeghị ihe ndị a, o legidere anya nozi ọ na-ezisa nakwa nọrụ ọ na-arụ. Otú ahụ Jizọs si legide anya nọrụ ya ò gosiri na ọ dịghị echebara ndị ọzọ echiche, na ihe banyere ndị ọzọ adịghị emetụ ya nobi, nakwa na otú o si eme ihe gbụrụ ndị mmadụ? Ọ dịghị ma ọlị!14, 15. a Olee otú Jizọs si gosi na ya ka Sọlọmọn? b Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie Jizọs nihe anyị na-ekwusa?14Dị ka ị pụrụ ịhụ na nkebi nke a, Jizọs mere ka ihe ọ na-ezi tọọ ụtọ ma na-adọrọ mmasị. O kwuru okwu na-eru ndị mmadụ nobi. Nke a pụrụ ichetara anyị onye ama-mihe bụ Eze Sọlọmọn, onye gbara mbọ ịchọta okwu dị ụtọ, okwu ziri ezi bụ eziokwu, iji dee echiche niile Jehova si nike mmụọ nsọ kpalie ya ka o dee. Ekliziastis 12:10 Jehova mere ka nwoke ahụ na-ezughị okè nwee obi nwere nghọta dị ukwuu, nke nyeere ya aka ikwu banyere ọtụtụ ihe, ma nnụnụ ma azụ ma osisi ma anụ ọhịa. Ndị mmadụ si nebe ndị dị anya gaa igere okwu Sọlọmọn. 1 Ndị Eze 4:29-34 Ma, Jizọs ka Sọlọmọn. Matiu 12:42 Ọ ka ya mara ihe, kakwa ya nwee obi nwere nghọta dị ukwuu. Jizọs ji ihe ọmụma dị ukwuu o nwere banyere Okwu Chineke na nke o nwere banyere nnụnụ, anụmanụ, azụ, ọrụ ubi, ihu ígwé, ihe ndị na-eme mgbe ahụ, akụkọ ihe mere eme, na ihe ndị metụtara ọha na eze, zie ndị mmadụ ihe. Ma, ọ dịghị mgbe Jizọs ji ihe ọ maara nyaa isi ka ndị ọzọ wee hụ ya. O mere ka ozi ya doo anya, dịkwa mfe nghọta. Ka a sịkwa ihe mere o ji na-atọ ndị mmadụ ụtọ igere okwu ya!Mak 12:37;Luk 19:48.15Ndị Kraịst na-agbalị iso nduzi Jizọs. Anyị enweghị oké amamihe na ihe ọmụma o nwere. Ma, anyị niile nwetụrụ ihe ọmụma na ahụmahụ anyị pụrụ iji mee ka ndị ọzọmara eziokwu nke Okwu Chineke. Dị ka ihe atụ, ndị mụrụ ụmụ pụrụ iji ihe ndị ha maara banyere ịzụ ụmụ gosi na Jehova hụrụ ụmụ Ya nanya. Ndị ọzọ pụrụ iji ihe atụ ndị metụtara ọrụ ego, ụlọ akwụkwọ, ma ọ bụ ihe ndị ha maara banyere ndị mmadụ na ihe ndị na-eme ugbu a. Ma, anyị na-akpachara anya ka ihe ọ bụla ghara ịdọpụ uche anyị nozi anyị, ya bụ, ozi ọma Alaeze Chineke.1 Timoti 4:16.Otú Jizọs Si Lee Ozi Ya Anya16, 17. a Olee otú Jizọs si lee ozi ya anya? b Olee otú Jizọs si gosi na ọ bụ ozi ya ka o lekwasịrị anya ná ndụ ya?16Jizọs weere ozi ya dị ka akụ dị oké ọnụ ahịa. Ọ tọrọ ya ụtọ inyere ndị mmadụ aka ịghọta ụdị onye Nna ya nke bi neluigwe bụ nezie, ka ozizi na ọdịnala ụmụ mmadụ chepụtara ghara igbochi ndị mmadụ ịghọta Onye ọ bụ. Ọ masịrị Jizọs inyere ndị mmadụ aka ka ha na Jehova dị ná mma, ka ha nweekwa olileanya ndụ ebighị ebi. Ọ tọkwara ya ụtọ iji ozi ọma kasie ndị mmadụ obi, meekwa ka ha nwee obi ụtọ. Olee otú o si gosi na ọ bụ otú a ka ọ dị ya nobi? Tụlee ụzọ atọ ndị a.17Nke mbụ,Jizọs mere ka ozi ya bụrụ isi ihe o lekwasịrị anya ná ndụ ya.Ikwusa Alaeze Chineke bụ aka ọrụ ya, ọrụ bụ isi ọ na-arụ, isi ihe dị ya mkpa. Ọ bụ ya mere Jizọs ji were amamihe mee ka otú o si bie ndụ ya dị mfe, dị ka anyị hụrụnIsi nke Ise. Dị ka ọ dụrụ ndị ọzọ ọdụ ka ha mee, o legidere anya nihe kasị mkpa. O nweghị ọtụtụ ihe ọ ga-akwụrụ ụgwọ, ma ọ bụ ọtụtụ ihe ọ ga-elekọta anya, rụzie ma ọ bụ gbanwee mgbe oge na-aga, bụ ndị pụrụ ịdọpụ uche ya. O mere ka otú o si bie ndụ ya dị mfe nke na ọ dịghị ihe na-enweghị isi dọpụrụ uche ya nozi ya.Matiu 6:22;8:20.18. Olee otú Jizọs si jiri ike ya niile jee ozi ya?18Nke abụọ,Jizọs ji ike ya niile jee ozi ya.O tinyere ume dị ukwuu nozi ahụ, jiri ụkwụ ya gaa ọtụtụ narị kilomitagburugburu Palestaịn, na-achọgharị ndị ọ ga-ezi ozi ọma. Ọ gwara ha okwu nụlọ ha, nèzí, námá obodo, nakwa nọma ahịa. Ọ gwara ha okwu ọbụna mgbe ezumike, nri, na mmiri dị ya mkpa, ma ọ bụ mgbe ọ chọrọ ka ya na ezigbo ndị enyi ya zurutụ ike. Ọbụna mgbe ọ na-anwụ, ọ nọgidere na-ezi ndị ọzọ ozi ọma Alaeze Chineke!Luk 23:39-43.19, 20. Olee ihe atụ Jizọs ji gosi na ọrụ nkwusa bụ ọrụ e kwesịrị ịrụ ngwa ngwa?19Nke atọ,Jizọs weere ozi ya dị ka ọrụ o kwesịrị ịrụ ngwa ngwa.Cheta ụka ya na nwaanyị Sameria kparịtara nakụkụ olulu mmiri nke dị ná mpụga obodo nta bụ Saịka. Ikekwe, ndịozi Jizọs aghọtaghị noge ahụ na ọ dị mkpa izi ndị ọzọ ozi ọma ngwa ngwa. Jizọs sịrị ha: Ọ bụ na unu asịghị na a ka nwere ọnwa anọ tupu owuwe ihe ubi eruo? Lee! Ana m asị unu: Welienụ anya unu lee ubi, na ihe a kụrụ na ha achaala maka owuwe ihe ubi.Jọn 4:35.20Jizọs ji oge ha nọ mgbe ahụ mee ihe atụ ahụ. Ihe àmà na-egosi na ọnwa ha nọ bụ Kislev agbata November na December. Owuwe ihe ubi ọka bali ga-abụ nọnwa anọ na-abịa abịa, nihe dị ka oge Ememme Ngabiga, nabalị iri na anọ nọnwa Naịsan. Ya mere, oge ahụ abụghị oge ọ ga-adị onye ọrụ ubi ngwa ngwa iwewe ihe ubi. Owuwe ihe ubi ka dị ezigbo anya. Ma olee banyere iwe ndị mmadụ dị ka ihe ubi? Nezie, ọtụtụ ndị dị njikere ige ntị, ịmụta ihe, ịghọ ndị na-eso ụzọ Kraịst na inweta olileanya magburu onwe ya nke Jehova setịpụụrụ ha. Ọ dị ka à ga-asị na Jizọs lepụrụ anya hụ ubi ihe atụ ahụ, na mkpụrụ ya achaala nke ọma, ikuku ana-ebugharịkwa ha, nke na-egosi na oge eruola ka a ghọọ ha.Oge ha eruola. Ọ bụkwaọrụ e kwesịrị ịrụ ngwa ngwa! Ya mere, mgbe ndị otu obodo nwara ime ka Jizọs nọgide nobodo ha, ọ sịrị ha: Aghaghịkwa m izisara obodo ndị ọzọ ozi ọma alaeze Chineke, nihi na ọ bụ nke a mere e ji zite m.Luk 4:43.21. Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie Jizọs?21Anyị pụrụ iṅomi Jizọs nụzọ atọ a niile anyị tụlere ugbu a. Anyị pụrụ ime ka ozi Ndị Kraịst bụrụ ihe bụ isi ná ndụ anyị. Ọ bụ ezie na anyị pụrụ inwe ihe anyị na-aghaghị imere ezinụlọ anyị, nweekwa ọrụ ego anyị na-arụ, anyị pụrụ igosi na anyị na-ebute ozi anyị ụzọ site niji ịnụ ọkụ nobi na-ejechi ya anya, dị ka Jizọs mere. Matiu 6:33;1 Timoti 5:8 Anyị pụrụ iji ike anyị niile jee ozi, were oge anyị, ume anyị, na ihe ndị anyị nwere na-akwado ya. Luk 13:24 Anyị pụrụ iburu nuche mgbe niile na ọrụ anyị bụ ọrụ e kwesịrị ịrụ ngwa ngwa. 2 Timoti 4:2 Anyị kwesịrị iwere ohere ọ bụla anyị nwere na-ekwusa ozi ọma!22. Gịnị ka a ga-atụle nIsi nke Itoolu?22Jizọs gosikwara na ya hụrụ na ọrụ ahụ dị mkpa site nịhụ na ọrụ ahụ ga na-aga nihu mgbe ọ nwụsịrị. O nyefere ndị na-eso ụzọ ya ọrụ ikwusa ozi ọma na izi ihe ka ha na-arụ. A ga-atụle ọrụ a o nyere hanIsi nke Itoolu.9 Gaanụ Mee . . . Ndị Na-eso ỤzọGịnị ka onye ọrụ ubi pụrụ ime ma ọ bụrụ na mkpụrụ ya dị ukwuu nke na naanị ya apụghị ịghọcha ya?1-3. a Gịnị ka onye ọrụ ubi na-eme mgbe mkpụrụ ya dị ukwuu nke na naanị ya apụghị ịghọcha ya? b Olee ihe ịma aka nke chere Jizọs ihu noge opupu ihe ubi nafọ 33 O.A., oleekwa otú o si merie ya?CHEE echiche banyere oké ihe ịma aka nke chere otu onye ọrụ ubi ihu. Nọnwa ole na ole gara aga, ọ kọrọ ubi ya, kụọ mkpụrụ. O leruru anya ala wee hụ mgbe ha puru ome. Obi tọkwara ya ụtọ mgbe ihe ọ kụrụ toro. Ugbu a, ọ hụla uru ọ ga-erite nọrụ dum ọ rụsiri ike, nihi na oge ịghọrọ mkpụrụ eruola. Ma nsogbu o nwere bụ: Mkpụrụ ahụ dị ukwuu nke na naanị ya apụghị ịghọcha ya. Iji merie ihe ịma aka a, o ji amamihe kpebie igo ụfọdụ ndị ọrụ wee ziga ha nubi ya. Neziokwu, oge o nwere ịghọ mkpụrụ niile ahụ dị oké ọnụ ahịa dị ntakịrị.2Noge opupu ihe ubi nafọ 33 O.A., ihe ịma aka yiri nke a chere Jizọs ihu mgbe a kpọlitere ya nọnwụ. Noge ọ na-ejeozi nụwa, ọ kụrụ mkpụrụ nke eziokwu ahụ. Ugbu a, e nweela ihe ubi a ga-ewe, mkpụrụ a ga-aghọ dịkwa ukwuu. E kwesịrị ịchịkọta ọtụtụ ndị nabatara ozi ahụ ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ. Jọn 4:35-38 Olee otú Jizọs si merie ihe ịma aka a? Mgbe ọ nọ notu ugwu nke dị na Galili, noge na-adịghị anya tupu ya arịgoo eluigwe, o nyere ndị na-eso ụzọ ya ọrụ ka ha gaa chọkwuo ndị ọrụ, sị: Ya mere, gaanụ mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ m. Na-eme ha baptizim . . . . Na-ezi ha ka ha debe ihe niile m nyere unu niwu.Matiu 28:19, 20.3Ọ bụ ọrụ ahụ bụ kpọmkwem isi ihe ịbụ ezi onye na-eso ụzọ Kraịst pụtara. Ya mere, ka anyị tụlee ajụjụ atọ. Gịnị mere Jizọs ji nye iwu ka a chọkwuo ndị ọrụ? Olee otú o si zụọ ndị na-eso ụzọ ya ka ha gaa chọọ ha? Olee otú ọrụ a si gbasa anyị?Ihe Mere E Ji Chọkwuo Ndị Ọrụ4, 5. Gịnị mere na Jizọs agaghị arụcha ọrụ ahụ ọ malitere, olee ndị ga na-arụ ọrụ ahụ mgbe ọ laghachisịrị neluigwe?4Mgbe Jizọs malitere ozi ya nafọ 29 O.A., ọ maara na ihe ahụ ọ na-amalite bụ ọrụ naanị ya na-agaghị arụcha. Nime ntakịrị oge fọọrọ ya nụwa, ebe ọ ga-eziru ozi Alaeze ahụ na mmadụ ole ọ ga-ezi ya ga-adị ntakịrị. Neziokwu, ndị o lekwasịrị anya mgbe ọ na-ekwusa ozi ọma bụ naanị ndị Juu na ndị ha tọghatara atọghata, ya bụ, atụrụ furu efu nke ụlọ Izrel. Matiu 15:24 Otú ọ dị, atụrụ ndị ahụ furu efu bi nebe dị iche iche nala Izrel dum, nke bụ ala ogologo ya na obosara ya dị ọtụtụ puku kilomita. Ihe ọzọ bụ na a ga-emecha ziri ozi ọma ahụ ruo nebe ndị ọzọ fọrọ afọ nụwa dum.Matiu 13:38;24:14.5Jizọs ghọtara na a ka ga-arụ ọrụ dị ukwuu mgbe ọnwụ ya gasịrị. Ọ gwara ndịozi iri na otu ya kwesịrị ntụkwasị obi, sị: Nezie, nezie, ana m asị unu, Onye nwere okwukwe nebe m nọ, onye ahụ ga-arụkwa ọrụ m na-arụ; ọ ga-arụkwaọrụ karịrị ọrụ ndị a, nihi na m na-alakwuru Nna m. Jọn 14:12 Ebe ọ bụ na Ọkpara ahụ na-alaghachi neluigwe, ndị na-eso ụzọ ya ga-arụ ọrụ nkwusa ahụ na ọrụ izi ihe ahụ, ọ bụghị naanị ndịozi ya, kamakwa, ndị niile ga-abụ ndị na-eso ụzọ ya nọdịnihu. Jọn 17:20 Jizọs ji ịdị umeala nobi kwuo na ọrụ ha ga-arụ ga-aka nke ọ rụrụ. Olee otú nke a si bụrụ eziokwu? Ka anyị tụlee ụzọ atọ.6, 7. a Olee ụzọ dị iche iche ọrụ ndị na-eso ụzọ Jizọs ga-esi karịa nke ọ rụrụ? b Olee otú anyị pụrụ isi gosi na obi ike ahụ Jizọs nwere nebe ndị na-eso ụzọ ya nọ kwesịrị ekwesị?6Nke mbụ,ebendị na-eso ụzọ Jizọsga-eziru ozi ọma ga-aka ebe o ziri.Taa, ọrụ ịgba àmà ahụ eruola nebe niile ụwa sọtụrụ, nebe gafere nnọọ ala dum Jizọs kwusara ozi ọma. Nke abụọ,ndị ha ga-ekwusara ozi ọma ga-akandị o kwusaara. Ndị na-eso ụzọ ole na ole ahụ Jizọs hapụrụ mụbara ngwa ngwa wee ghọọ ọtụtụ puku mmadụ. Ọrụ 2:41;4:4 Ugbu a, ha dị ọtụtụ nde mmadụ, a na-emekwa ọtụtụ narị puku ndị ọhụrụ baptizim kwa afọ. Nke atọ,oge ha ga-eziru ozi ọma ga-aka oge o ziri ozi ọma.Ha ga-ezi ya rute kpọmkwem noge anyị a, nihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ puku afọ abụọ kemgbe Jizọs jesịrị ozi ya afọ atọ na ọkara.7Mgbe Jizọs kwuru na ndị na-eso ụzọ ya ga-arụ ọrụ karịrị ọrụ ndị a, ọ na-egosi obi ike o nwere nebe ha nọ. Ọ nọ na-enyefe ha ọrụ nke dị oké mkpa, ya bụ, ikwusa ozi ọma alaeze Chineke na ịkụzi ya. Luk 4:43 O kwenyesiri ike na ha ga-eji ikwesị ntụkwasị obi rụọ ọrụ ahụ. Gịnị ka nke a pụtaara anyị taa? Mgbe anyị ji ịnụ ọkụ nobi na obi anyị dum na-eje ozi ahụ, anyị na-egosi na obi ike ahụ Jizọs nwere nebe ndị na-eso ụzọ ya nọ kwesịrị ekwesị. Nke a ọ bụghị ihe ùgwù pụrụ iche?Luk 13:24.O Nyere Ha Ọzụzụ Ịgba ÀmàỊhụya na-akpali anyị ikwusa ozi ọma nebe ọ bụla anyị pụrụ ịhụ ndị mmadụ8, 9. Olee ihe nlereanya Jizọs setịpụrụ nozi ya, oleekwa otú anyị pụrụ isi ṅomie ihe nlereanya ya nozi anyị?8Jizọs nyere ndị na-eso ụzọ ya ọzụzụ kasị mma maka ozi ahụ. Nke ka nke, o setịpụụrụ ha ihe nlereanya zuru okè. Luk 6:40 NIsi nke Asatọ, anyị tụlere otú o si lee ozi ya anya. Chetụgodị echiche banyere ndị na-eso ụzọ Jizọs ndị so ya na-aga ebe dị iche iche ikwusa ozi ọma. Ha hụrụ na o kwusara ozi ọma nebe ọ bụla ndị mmadụ na-anọnakụkụ ọdọ mmiri, nakụkụ ugwu, nobodo, nọma ahịa, nakwa nụlọ ndị mmadụ. Matiu 5:1, 2;Luk 5:1-3;8:1;19:5, 6 Ha hụrụ na ọ na-arụsi ọrụ ike. Ọ na-ebili nisi ụtụtụ, rụgide ọrụ ruo nabalị. Ozi ahụ abụrụghị ya ọrụ o ji egbu oge! Luk 21:37, 38;Jọn 5:17 O doro anya na ha ghọtara na ihe kpaliri ya ije ozi bụ ịhụya dị ukwuu o nwere nebe ndị mmadụ nọ. Ma eleghị anya, ha hụrụ na ihu ya na-egosi obi ọmịiko o nwere. Mak 6:34 Gịnị ka i chere ihe nlereanya Jizọs kpaliri ndị na-eso ụzọ ya ime? Gịnị ka ọ gaara akpaligịime?9Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst, anyị na-eṅomi ihe nlereanya ya nozi anyị. Nihi ya, nihe banyere ịgba àmà nke ọma, anyị na-eme ihe niile anyị nwere ike ime. Ọrụ 10:42 Dị ka Jizọs, anyị na-achọ ndị mmadụ aga nụlọ ha. Ọrụ 5:42 Ọ bụrụ na ọ dị mkpa, anyị na-ahazigharị ihe anyị na-eme ka anyị wee nwee ike ịkpọtụrụ ndị mmadụ mgbe o yikarịrị ka hà ga-anọ nụlọ. Anyị na-achọ ndị mmadụ aga nebe ọha na eze na-anọkarịnokporo ámá, nebe a na-anọ atụrụ ndụ, nụlọ ahịa, nakwa nebe ọrụjirikwa akọ kwusaara ha ozi ọma. Anyị na-arụsi ọrụ ike, na-adọgbukwa onwe anyị nọrụ nozi anyị, nihi na anyị ji ọrụ a kpọrọ ihe. 1 Timoti 4:10 Ịhụya dị ukwuu nke anyị ji obi anyị hụ ndị ọzọ na-akpali anyị ịnọgide na-achọ ohere dị iche iche anyị ga-eji kwusaa ozi ọma nebe ọ bụla na mgbe ọ bụla a pụrụ inweta ndị mmadụ.1 Ndị Tesalonaịka 2:8.Mmadụ iri asaa ahụ ji ọṅụ lọta10-12. Olee ihe ndị dị mkpa Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya tupu ya ezipụ ha ka ha gaa kwusaa ozi ọma?10Ụzọ ọzọ Jizọs si zụọ ndị na-eso ụzọ ya bụ site ninye ha ntụziaka niile dị ha mkpa. Tupu Jizọs ezipụ ndịozi irina abụọ ya, mesịakwa zipụ mmadụ iri asaa na-eso ụzọ ya, ka ha gaa kwusaa ozi ọma, ya na ha nọkọrọ, o wee nye ha ọzụzụ. Matiu 10:1-15;Luk 10:1-12 Ọzụzụ ahụ rụpụtara ihe ọma, nihi naLuk 10:17kọrọ, sị: Mmadụ iri asaa ahụ ji ọṅụ lọta. Ka anyị tụlee abụọ nime ihe dị mkpa Jizọs kụziri. Ka anyị buru nobi na anyị kwesịrị ịghọta okwu ya dị ka omenala ndị Juu noge ochie si dị.11Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya ka hatụkwasị Jehova obi.Ọ sịrị ha: Unu ewerela ọlaedo ma ọ bụ ọlaọcha ma ọ bụ ọla kọpa unu ga-etinye nobere akpa ego unu na-eke núkwù, unu ewerela obere akpa nri maka njem unu, unu achịrịla uwe ime abụọ, ma ọ bụ akpụkpọ ụkwụ, unu ewerekwala mkpara; nihi na onye ọrụ kwesịrị ka e nye ya nri. Matiu 10:9, 10 Ihe ndị njem na-emekarị bụ iwere obere akpa ego a na-eke núkwù, obere akpa a ga-etinye nri, na akpụkpọ ụkwụ ọzọ.Site nịkụziri ndị na-eso ụzọ ya ka ha ghara ichegbu onwe ha banyere ihe ndị ahụ, ihe Jizọs na-agwa ha nezie bụ: Tụkwasịnụ Jehova obi kpamkpam, nihi na ọ ga-egboro unu mkpa unu niile. Jehova ga-egboro ha mkpa ha site nịkpali ndị nabatara ozi ọma ahụ ka ha lee ha ọbịa, nke bụ omenala ndị Izrel.Luk 22:35.12Jizọs kụzikwaara ndị na-eso ụzọ ya ka hazere ihe ndọpụuche na-enweghị isi.Ọ sịrị: Unu amakụkwala onye ọ bụla mgbe unu na-ekele ya nokporo ụzọ. Luk 10:4 Jizọs ọ na-agwa ha ka ha na-agbarụ ihu ma ọ bụ ka ha ghara igosi mmasị nebe ndị mmadụ nọ? Ọ dịghị ma ọlị. Noge ahụ, ikele ekele abụghị naanị ịsị mmadụ ndeewo. Otú ha si ekele mmadụ gụnyere ịgbaso ụkpụrụ dị iche iche na inwe mkparịta ụka na-adịghị ebi ebi. Otu ọkà mmụta Baịbụl kwuru, sị: Otú ndị Ọwụwa Anyanwụ si ekele mmadụ abụghị otú anyị si ekele mmadụ, ya bụ, ihulatatụ isi, ma ọ bụ ikwe mmadụ naka, kama, ha na-ekele mmadụ site nịmakụ ya ọtụtụ ugboro, kpọọrọ ya isiala, ọbụnakwa daara ya nala. Ihe a niile na-eri oge dị ukwuu. Site nịgwa ndị na-eso ụzọ ya ka ha ghara ikele ndị mmadụ ụdị ekele ahụ, ihe Jizọs na-ekwu nezie bụ: Jirinụ oge unu mee ihe bara uru karịsịa, nihi na ozi unu na-ezisa bụ ozi e kwesịrị izi dị ngwa ngwa.13. Olee ụzọ dị iche iche anyị pụrụ isi gosi na anyị bu ntụziaka ahụ Jizọs nyere ndị na-eso ụzọ ya na narị afọ mbụ nobi?13Anyị ga-eburu ntụziaka ahụ Jizọs nyere ndị na-eso ụzọ ya na narị afọ mbụ nobi. Mgbe anyị na-eje ozi anyị, anyị na-atụkwasị Jehova obi kpamkpam. Ilu 3:5, 6 Anyị maara na ọ dịghị mgbe ihe dị anyị mkpa ná ndụ ga-akọ anyị ma ọ bụrụ na anyị eburu ụzọ na-achọ alaeze ahụ. Matiu 6:33 Nụwa niile, ndị nkwusa oge niile bụ ndị na-ekwusa Alaeze Chineke pụrụ ịgba akaebe na ọbụna noge ihe isi ike, ọ dịghị mgbe aka Jehova na-adị mkpụmkpụ. Abụ Ọma 37:25 Anyị na-aghọtakwa na anyị kwesịrị izere ihe na-adọpụ uche. Ọ bụrụ na anyị akpacharaghị anya, ọ pụrụ ịdị mfe ka usoro ihe a dọpụ uche anyị. Luk 21:34-36 Ma, ugbu aabụghị mgbe e kwesịrị ịdọpụ uche anyị. Ebe ọ bụ na ndụ ndị mmadụ dị nihe ize ndụ, ozi anyị bụ ozi e kwesịrị izi dị ngwa ngwa. Ndị Rom 10:13-15 Iburu nobi mgbe niile na oge agwụwala ga-eme ka anyị ghara ikwe ka ihe ndọpụ uche ndị dị nụwa rikpọọ oge anyị na ike anyị nke anyị gaara eji jee ozi anyị. Cheta, oge fọdụrụ dị ntakịrị, ma ihe ubi hiri nne.Matiu 9:37, 38.Ọrụ nke Gbasara Anyị14. Gịnị gosiri na ọrụ ahụ e dere naMatiu 28:18-20dịịrị ndị niile na-eso ụzọ Kraịst? Leekwa ihe e dere nala ala peeji.14Mgbe a kpọlitesịrị Jizọs nọnwụ, ọ sịrị, Gaanụ mee . . . ndị na-eso ụzọ. Ọ bụ ọrụ dị ukwuu ka o nyere ndị na-eso ụzọ ya. Ndị o bu nobi kwuo okwu ahụ abụghị naanị ndị na-eso ụzọ ya ndị ha na ya nọ mgbe ahụ nugwu Galili noge opupu ihe ubi ahụ.Ọrụ ahụ o nyere ha gụnyere ikwusara ndị mba niile ozi ọma. A ga na-arụkwa ya ruo ọgwụgwụ usoro ihe a. O doro anya na ọrụ a dịịrị ndị niile bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst, ma anyị ndị nọ taa. Ka anyị lebakwuo anya nokwu ahụ Jizọs kwuru nke e dere naMatiu 28:18-20.15. Gịnị mere anyị ji kwesị irube isi niwu ahụ Jizọs nyere ka anyị mee ndị na-eso ụzọ?15Tupu Jizọs enye ọrụ ahụ, ọ sịrị: E nyewo m ikike niile neluigwe na nelu ụwa. Amaokwu nke iri na asatọ Jizọs ò nwere ikike dị ukwuu otú ahụ nezie? Ee, o nwere! Ọ bụ ya bụ onyeisi ndị mmụọ ozi, onye na-achị puku kwuru puku ndị mmụọ ozi. 1 Ndị Tesalonaịka 4:16;Mkpughe 12:7 Ebe ọ bụ isi nke ọgbakọ ahụ, ndị na-eso ụzọ ya nụwa nọ nokpuru ya. Ndị Efesọs 5:23 Kemgbe 1914,ọ bụ Eze Mesaya nke na-achị achị neluigwe. Mkpughe 11:15 Ikike ya ruru ọbụna nili, nihi na o nwere ike ịkpọlite ndị nwụrụ anwụ. Jọn 5:26-28 Site nibu ụzọ kwuo ikike dị ukwuu e nyere ya, Jizọs gosiri na ihe ọ na-aga ikwu abụghị ịtụ aro, kama ọ bụ inye iwu. Anyị kwesịrị irubere ya isi, nihi na ọ zọtaghị ikike ya azọta kama ọ bụ Chineke nyere ya ikike ahụ.1 Ndị Kọrịnt 15:27.16. Site nịgwa anyị ka anyị gaa, gịnị ka Jizọs na-enye anyị iwu ka anyị mee, oleekwa otú anyị ga-esi mee nke a?16Jizọs kwuziri ọrụ ahụ a ga-arụ. Ọ bụ otu okwu ka o ji malite ya, ya bụ,Gaanụ.Amaokwu nke iri na itoolu O si otú ahụ nye anyị iwu ka anyị gaa zie ndị ọzọ ozi Alaeze Chineke. E nwere ụzọ dị iche iche anyị pụrụ isi mee nke a. Ikwusa ozi ọma site nụlọ ruo nụlọ bụ ụzọ kasị irè anyị pụrụ isi gwa ndị mmadụ okwu nonwe anyị. Ọrụ 20:20 Anyị na-achọkwa ohere ndị anyị ga-eji gbaa àmà mgbe anyị na-anọghị nozi; anyị na-eji ịnụ ọkụ nobi amalite nkwurịta okwu banyere ozi ọma nebe ọ bụla anyị kwesịrị ime otú ahụ mgbe anyị na-arụ ọrụ dịịrị anyị kwa ụbọchị. Ụzọ ndị anyị na-esi ekwusa ozi ọma pụrụ ịdị iche iche, dị ka mkpa na ọnọdụ ndị e nwere nókèala anyị si dị. Ma, otu ihe nke na-adịghị agbanwe agbanwe bụ: Anyị na-aga, na-achọ ndị kwesịrị ekwesị.Matiu 10:11.17. Olee otú anyị ga-esi mee ndị na-eso ụzọ?17Ihe ọzọ Jizọs mere bụ ịkọwa ihe mere a ga-eji rụọ ọrụ ahụ, ya bụ,ime ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ.Amaokwu nke iri na itoolu Olee otú anyị ga-esi mee ndị na-eso ụzọ? Isi ihe onye na-eso ụzọ pụtara bụ onye na-amụ ihe, onye a na-akụziri ihe. Otú ọ dị, ime ndị na-eso ụzọ abụghị naanị ịkụziri ndị ọzọ ihe. Mgbe anyị na-amụrụ ndị nwere mmasị Baịbụl, ihe anyị na-agbalị ime bụ inyere ha aka ịghọ ndị na-eso ụzọ Kraịst. Mgbe ọ bụla o kwere omume, anyị na-eme ka ihe nlereanya Jizọs pụta ìhè, ka ndị anyị na-amụrụ Baịbụl wee lekwasị anya na ọ bụ ya bụ OnyeOzizi ha na Onye Nlereanya ha, na-ebi ndụ otú o si bie ndụ, na-arụkwa ọrụ ahụ ọ rụrụ.Jọn 13:15.18. Gịnị mere baptizim ji bụrụ ihe mgbaru ọsọ kasị mkpa ná ndụ onye na-eso ụzọ?18E kwuru banyere otu nime akụkụ dị mkpa nke ọrụ ahụ, sị:Na-eme ha baptizimnaha nke Nna na nke Ọkpara na nke mmụọ nsọ. Amaokwu nke iri na itoolu Baptizim bụ ihe mgbaru ọsọ kasị mkpa ná ndụ onye na-eso ụzọ, nihi na ọ bụ ihe kwesịrị ekwesị nke na-egosi na onye ahụ ewerela obi ya dum rara ndụ ya nye Chineke. Nihi ya, baptizim dị mkpa iji nweta nzọpụta. 1 Pita 3:21 Ee, site niji ike ya niile na-ejere Jehova ozi, onye na-eso ụzọ nke e mere baptizim pụrụ ịtụ anya inweta ngọzi na-agaghị agwụ agwụ nime ụwa ọhụrụ nke na-abịa abịa. Ọ dịla onye i nyeere aka ịghọ onye na-eso ụzọ Kraịst e mere baptizim? Nozi Ndị Kraịst, ọ dịghị ihe ọzọ ga-eme ka mmadụ nwee ọṅụ karịrị nke a.3 Jọn 4.19. Gịnị ka anyị na-ezi ndị ọhụrụ, gịnịkwa mere a pụrụ iji na-ezi ha ihe mgbe e mesịrị ha baptizim?19Jizọs kọwara ihe ọzọ a ga-arụ nọrụ ahụ, sị:Na-eziha ka debe ihe niile m nyere unu niwu. Amaokwu nke iri abụọ Anyị na-ezi ndị ọhụrụ ka ha rube isi niwu Jizọs, nke gụnyere iwu ịhụ Chineke nanya, ịhụ ndị agbata obi anyị nanya,na ịbụ ndị na-eme ndị na-eso ụzọ. Matiu 22:37-39 Anyị na-eji nke nta nke nta ezi ha otú ha ga-esi na-akọwa eziokwu Baịbụl, na-agbachitekwara okwukwe ha nke ha ka na-amụta amụta. Mgbe ha toruru iso na-ekwusa ozi ọma nihu ọha, anyị na ha na-eso, anyị esite nokwu ọnụ nakwa nomume na-ezi ha otú ha ga-esi soro na-arụpụta ihe nọrụ a. Izi ndị ọhụrụ na-eso ụzọ ihe adịghị akwụsị mgbe e mere ha baptizim. Ọ pụrụ ịdị mkpa ka e nyekwuo ndị e mere baptizim ọhụrụ ntụziaka nke ga-enyere ha aka imeri ihe ịma aka ndị a na-enweta niso Kraịst.Luk 9:23, 24.M Nọnyeere Unu Ụbọchị Niile20, 21. a Mgbe anyị na-arụ ọrụ ahụ Jizọs nyere anyị, gịnị mere anyị ekwesịghị ịtụ egwu? b Gịnị mere anyị ekwesịghị iselata aka ugbu a, gịnịkwa ka anyị kwesịrị ikpebisi ike ime?20Ihe ikpeazụ Jizọs kwuru nọrụ ahụ o nyere na-eme ka obi sie anyị ike nke ukwuu, ya bụ: Lee! M nọnyeere unu ụbọchị niile ruo ọgwụgwụ usoro ihe a. Matiu 28:20 Jizọs ghọtara na ọrụ a bụ ọrụ dị mkpa. Ọ makwaara na ịrụ ya ga-akpasu ndị mmegide iwe mgbe ụfọdụ. Luk 21:12 Otú ọ dị, anyị ekwesịghị ịtụ egwu. Onye Ndú anyị anaghị atụ anya ka anyị rụọ ọrụ a nenwetaghị enyemaka, ma ọ bụ rụọ ya naanị anyị. Ọ bụghị ihe na-akasi obi ịmara na Onye ahụ nke nwere ikike niile neluigwe na nelu ụwa nọnyeere anyị ịkwado anyị nịrụ ọrụ a?21Jizọs mesiri ndị na-eso ụzọ ya obi ike na ya ga-anọnyere ha nozi ha nime ọtụtụ narị afọ ruo ọgwụgwụ usoro ihe a. Anyị aghaghị ịnọgide na-arụ ọrụ ahụ Jizọs nyere anyị ruo mgbe ọgwụgwụ ahụ bịara. Ugbu a abụghị mgbe anyị kwesịrị iselata aka. A na-ewe ihe ubi dị ukwuu ugbu a nụzọ ime mmụọ! A na-achịkọta ọtụtụ ndị na-anabata ozi ahụ. Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst, ka anyị kpebisie ike ịrụ ọrụ ahụ dị mkpa e nyere anyị. Ka anyị kpebisiekwa ike iji oge anyị, ike anyị, na akụ anyị na-edebe iwu ahụ Kraịst nyere, sị: Gaanụ mee . . . ndị na-eso ụzọ.10 E Dere, SịTaa ka ihe a e dere nAkwụkwọ Nsọ . . . mezuru1-3. Gịnị ka Jizọs chọrọ ka ndị Nazaret ghọta, oleekwa ihe akaebe o gosiri ha?MGBE Jizọs Kraịst ka malitere ozi ya amalite, ọ lọtara Nazaret, bụ obodo ya. O bu nobi inyere ndị mmadụ aka ka ha ghọta otu ihe dị mkpa: Ọ bụ ya bụ Mesaya ahụ e buru namụma noge dị anya gara aga! Olee ihe akaebe o gosiri ha?2O doro anya na ọtụtụ ga-atụ anya ka ọ rụọ ọrụ ebube. Ha anụwo akụkọ banyere ọrụ dị egwu ndị Jizọs rụrụ. Ma, o mereghị ha ụdị ihe ịrịba ama ahụ. Kama nke ahụ, ọ banyere nụlọ nzukọ, dị ka ọ na-emekarị. O wee guzo ọtọ ka ọ gụọ ihe. E wee nye ya akwụkwọ mpịakọta nke Aịzaya. Akwụkwọ mpịakọta a toro ogologo. Ma eleghị anya, a fụkọtara ya nosisi abụọ. Jizọs wee jiri nlezianya si notu akụkụ na-emeghe akwụkwọ ahụ ma na-afụkọta ya nosisi nke ọzọ ruo mgbe ọ chọtara ebe ọ na-achọ. Mgbe ahụ, ọ gụpụtara ihe dị ugbu anAịzaya 61:1-3.Luk 4:16-19.3Nezie, ndị na-ege okwu ya maara ebe ahụ ọ gụrụ. Ọ bụ amụma e buru banyere Mesaya. Ndị niile nọ nụlọ nzukọ ahụ legidere Jizọs anya. Ebe niile dara jụụ. Jizọs wee malite ịkọwara ha, sị: Taa ka ihe e dere nAkwụkwọ Nsọ unu nụrụ ugbu a mezuru. Ikekwe, ọ kọwara ya nke ọma. Okwu ọma ndị o kwuru tụrụ ndị na-ege okwu ya nanya. Ma, o yiri ka ọtụtụ nime ha ka chọrọ ka o mee ihe ịrịba ama dị ebube. Kama ime nke ahụ, Jizọs ji obi ike were ihe atụ nke si nAkwụkwọ Nsọ mee ka enweghị okwukwe ha pụta ìhè. Noge na-adịghị anya, ndị Nazaret nwara igbu ya!Luk 4:20-30.4. Olee ihe nlereanya Jizọs setịpụrụ nozi ya, gịnịkwa ka anyị ga-atụle nIsi nke Iri a?4Nebe a, Jizọs setịpụrụ ụkpụrụ ọ gbasoro mgbe niilenozi ya. Ọ dabeere kpamkpam nOkwu Chineke nke e si nike mmụọ nsọ dee. Nezie, ọrụ ebube ndị ọ rụrụ dị oké mkpa iji gosi na mmụọ Chineke dị nime ya. Ma, ọ dịghị ihe dị Jizọs mkpa karịa Akwụkwọ Nsọ. Ka anyị tụlee ihe nlereanya o setịpụrụ na nke a. Anyị ga-atụle otú Nna anyị ukwu si kwuo ihe e dere nOkwu Chineke, otú o si gbachitere Okwu Chineke, na otú o si kọwaa Okwu Chineke.O Kwuru Ihe E Dere nOkwu Chineke5. Gịnị ka Jizọs kpebisiri ike ime ka ndị na-ege okwu ya mata, oleekwa otú o si gosi na ihe ndị o kwuru bụ eziokwu?5Jizọs chọrọ ka ndị mmadụ mara ebe ozi ya si. Ọ sịrị: Ihe m na-ezi abụghị nke m, kama ọ bụ nke onye zitere m. Jọn 7:16 Noge ọzọ, ọ sịrị: Adịghịkwa m eme ihe ọ bụla nuche nke aka m; kama m na-ekwu ihe ndị a dị nnọọ ka Nna m kụziiri m. Jọn 8:28 Ọ sịkwara: Adịghị m ekwu ihe m na-agwa unu nechiche nke onwe m; kama ọ bụ Nna m nke mụ na ya dị notu na-arụ ọrụ ya. Jọn 14:10 Otu ụzọ Jizọs si gosi na ihe ndị a o kwuru bụ eziokwu bụ site nikwu ugboro ugboro ihe dị nOkwu Chineke e dere ede.6, 7. a Olee otú Jizọs kwururu ihe e dere nAkwụkwọ Nsọ Hibru, gịnị mere o ji bụrụ na nke a adịghị ntakịrị? b Olee ihe dị iche notú Jizọs si zie ihe na otú ndị odeakwụkwọ si zie ihe?6Ọ bụrụ na anyị ejiri nlezianya mụọ ihe e dere banyere Jizọs, anyị ga-aghọta na o kwuru kpọmkwem ihe e dere nihe karịrị ọkara Akwụkwọ Nsọ Hibru ndị e si nike mmụọ nsọ dee, ma ọ bụkwanụ kwuo isi ihe e dere na ha. Ma eleghị anya, nke a ebuchaghị gị ibu. Ị pụrụ ichewe ihe mere ọ na-ekwughị ihe dị nakwụkwọniilee si nike mmụọ nsọ dee ndị dị mgbe ahụ nime afọ atọ na ọkara o ziri ihe ma kwusaa ozi ọma nihu ọha. Ma, neziokwu, ọ ga-abụ na o mere otú ahụ. Cheta na ọ bụ naanị obere ihe nihe niile Jizọs kwuru na ihe niile o mere ka e dere ede. Jọn 21:25 Nezie, i nwere ike ịgụpụtacha okwu niile e dere ede Jizọs kwuru naanị nime awa ole na ole. Ugbu a, chegodị echiche otú ọ ga-adị ma a sị naị na-ekwu okwu ga-ewe naanị awa ole na ole banyere Chineke na Alaeze ya. I wee na-agbalị nime oge a ka i kwuo ihe e dere nihe karịrị ọkara Akwụkwọ Nsọ Hibru. Ọtụtụ mgbe, ọ dịghị akwụkwọ mpịakọta e dere ede dịnụ Jizọs ga-eji kwuo okwu. Mgbe ọ nọ na-ezi Ozizi Elu Ugwu ya a ma ama, ugboro ugboro, o kwuru kpọmkwem ọtụtụ ihe e dere nAkwụkwọ Nsọ Hibru. Mgbe ụfọdụ kwa, o kwuru isi ihe e dere na ha. O bu ha niile nisi!7Okwukwu Jizọs kwuru ihe e dere nOkwu Chineke gosiri na ọ kwanyeere ya ùgwù nke ukwuu. Otú o si ezi ihe juru ndị na-ege okwu ya anya, nihi na ọ nọ na-ezi ha ihe nebe ahụ dị ka onye nwere ikike, ọ bụghịkwa dị ka ndị odeakwụkwọ. Mak 1:22 Mgbe ndị odeakwụkwọ na-ezi ihe, ọ na-amasị ha ikwu ihe dị nihe a na-akpọ iwu a na-edeghị ede, na-ekwu ihe ndị rabaị oge ochie bụ ndị gụrụ akwụkwọ kwuru. O nwetụdịghị mgbe Jizọs kwuru na ihe ya na-ekwu si niwu a na-edeghị ede ma ọ bụ nihe onye rabaị kwuru. Kama nke ahụ, o weere Okwu Chineke dị ka o kwusịa o bie. Ugboro ugboro, o kwuru, sị: E dere, sị. O kwuru nke a ma ọ bụ okwu ndị yiri ya ọtụtụ ugboro mgbe ọ na-ezi ndị na-eso ụzọ ya ihe nakwa mgbe ọ na-agbazi echiche ha na-ezighị ezi.8, 9. a Olee otú Jizọs si gosi na Okwu Chineke bụ o kwusịa o bie mgbe o mere ka ụlọ nsọ dị ọcha? b Olee otú o si bụrụ na ndị ndú okpukpe ndị nọ nụlọ nsọ akwanyereghị Okwu Chineke ùgwù ma ọlị?8Mgbe Jizọs mere ka ụlọ nsọ dị na Jeruselem dị ọcha, ọ sịrị: E dere, sị, A ga-akpọ ụlọ m ụlọ ekpere, ma unu na-eme ya ọgba nke ndị na-apụnara mmadụ ihe. Matiu 21:12, 13;Aịzaya 56:7;Jeremaya 7:11 Nụbọchị bọtara ụbọchị ahụ, ọ rụrụ ọtụtụ ọrụ ebube nebe ahụ. Obi tọrọ ụmụntakịrị ụtọ. Ha wee malite ito ya. Ma, ndị ndú okpukpe ji iwe jụọ Jizọs ma ọ nụrụ ihe ụmụaka ahụ na-ekwu. Ọ zara, sị: Ee. Ọ bụ na unu agụtụbeghị ihe e dere, sị, I mewo ka otuto si nọnụ ụmụ ọhụrụ na ụmụ na-aṅụ ara pụta? Matiu 21:16;Abụ Ọma 8:2 Jizọs chọrọ ka ndị ikom ahụ mara na Okwu Chineke kwadoro ihe ahụ na-eme nebe ahụ.9E mesịa, ndị ndú okpukpe ahụ zukọtara wee gakwuru Jizọs, jụọ ya, sị: Olee ikike i ji eme ihe ndị a? Matiu 21:23 Jizọs mere ka Ebe ikike ya si doo anya nke ọma. Ọ bụghị echiche ọhụrụ ka o wepụtara, ọ bụghịkwa ozizi ọhụrụ ka ọ na-ezi. Ihe ọ na-eme bụ naanị ịkọwa ihe Okwu Nna ya nke e si nike mmụọ nsọ dee kwuru. Ya mere, nezie, ndị nchụàjà ahụ na ndị odeakwụkwọ ahụ akwanyereghị Jehova na Okwu ya ùgwù ma ọlị. Nkatọ ahụ Jizọs katọrọ ha mgbe o kpughere ihe ọjọọ ndị ha bu nobi kwesịrị ha.Matiu 21:23-46.10. Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie Jizọs nụzọ anyị si eji Okwu Chineke eme ihe, oleekwa ihe inyeaka anyị nwere bụ ndị na-adịghị noge Jizọs?10Dị ka Jizọs, ezi Ndị Kraịst taa na-adabere nOkwu Chineke nozi ha. A maara Ndịàmà Jehova nụwa dum na ha na-eji ịnụ ọkụ nobi agwa ndị ọzọ ihe Baịbụl kwuru. Ọtụtụ ugboro, akwụkwọ ndị anyị na-ebipụta na-ekwu kpọmkwem ihe e dere na Baịbụl, na-ekwukwa isi ihe e dere na ya. Anyị na-emekwa otú ahụ nozi anyị. Anyị na-agbalị ịgụ Akwụkwọ Nsọ mgbe ọ bụla anyị na-agwa ndị mmadụ okwu. 2 Timoti 3:16 Obi na-atọ anyị ụtọ nke ukwuu mgbe mmadụ kwere ka anyị gụọ Baịbụl, kwere ka anyị kwuo otú o si baa uru, kọwaakwa ihe Okwu Chineke pụtara. Ikike Jizọs nwere icheta ihe zuru okè. Ma, nke anyị nwere ezughị okè. Nagbanyeghị nke ahụ, anyị nwere ọtụtụ ihe inyeaka ndị na-adịghị noge Jizọs. A na-ebipụtakwu Baịbụl nọtụtụ asụsụ ndị ọzọ. Anyị nwekwara ọtụtụ ihe e ji amụ Baịbụl ndị na-enyere anyị aka ịchọta amaokwu ọ bụla anyị na-achọ. Ka anyị kpebisie ike iji ohere ọ bụla anyị nwere na-ekwu ihe e dere na Baịbụl, na-agwakwa ndị mmadụ banyere ya!Ọ Gbachiteere Okwu Chineke11. Gịnị mere Jizọs ji gbachitere Okwu Chineke ugboro ugboro?11Jizọs hụrụ na a na-alụso Okwu Chineke ọgụ mgbe niile. Ma, o jughị ya anya ma ọlị. Jizọs gwara Nna ya nekpere, sị: Okwu gị bụ eziokwu. Jọn 17:17 Jizọs maara nke ọmana Setan, onye na-achị ụwa, bụ onye ụgha, bụrụkwa nna ụgha. Jọn 8:44;14:30 Mgbe Jizọs jụrụ ọnwụnwa ndị Setan nwara ya, o kwuru ihe e dere nAkwụkwọ Nsọ ugboro atọ. Setan kwuru ihe e dere notu amaokwu dị nAbụ Ọma, mara ụma rọgharịa ya. Jizọs gbachiteere Okwu Chineke wee kụghasịa ihe Setan kwuru.Matiu 4:6, 7.12-14. a Olee otú ndị ndú okpukpe si gosi na ha adịghị akwanyere Iwu Mozis ùgwù? b Olee otú Jizọs si gbachitere Okwu Chineke?12Ọtụtụ ugboro, Jizọs gbachiteere Akwụkwọ Nsọ ka a ghara ịrọgharị ya, kọwahie ya, ma ghagide ya ụgha. Ndị nkụzi okpukpe noge ya ghagidere Okwu Chineke ụgha. Ha na-ekwusi ike ka a na-edebe irighiri ihe dị nIwu Mozis, ma ọ dịghị ezigbo ihe ha kwuru banyere idebe ụkpụrụ ndị iwu ndị ahụ dabeere na ha. Ya mere, ha kwadoro ofufe elu ọnụ, nke lekwasịrị anya nihe ndị a na-ahụ anya kama ilekwasị anya nihe ndị ka mkpadị ka ikpe ziri ezi, ebere, na ikwesị ntụkwasị obi. Matiu 23:23 Olee otú Jizọs si gbachitere Iwu Chineke?13Mgbe Jizọs nọ na-ezi Ozizi Elu Ugwu ya, noge ọ na-ekwu ihe e dere nIwu Mozis, o kwuru ugboro ugboro, sị, Unu nụrụ na a sịrị. Mgbe ahụ, ọ na-asị, Ma ana m asị unu. Ya kwusịa nke ahụ, ọ na-akọwa ụkpụrụ nke dị mkpa karịa idebe Iwu ahụ elu elu. Ihe ahụ Jizọs kwuru ọ bụ ịrụ Iwu ahụ ụka? Ee, e. Ihe o kwuru bụ ịgbachitere ya. Dị ka ihe atụ, ndị mmadụ maara iwu ahụ bụ Egbula ọchụ. Ma, Jizọs gwara ha na ọ bụrụ na mmadụ akpọọ mmadụ ibe ya asị, o mebiela isi ihe mere e ji nye iwu ahụ. Otú ahụkwa, onye kwere ka ọ gụọ ya agụụ ka ya na nwunye onye ọzọ ma ọ bụ di onye ọzọ nwee mmekọahụ emebiela ụkpụrụ bụ isi mere Chineke ji nye iwu ka a ghara ịkwa iko.Matiu 5:17, 18,21, 22,27-39.14Nikpeazụ, Jizọs sịrị: Unu nụrụ na a sịrị, Hụ onye agbata obi gị nanya ma kpọọ onye iro gị asị. Otú ọ dị, ana m asị unu: Na-ahụnụ ndị iro unu nanya, na-ekpekwanụ ekpere maka ndị na-akpagbu unu. Matiu 5:43, 44 Iwu ahụ bụkpọọ ndị iro unu asị ò si nOkwu Chineke? Ee, e. Ọ bụ ndị ndú okpukpe si nechiche onwe ha kụzie ya. Ha ji echiche mmadụ gwagbuo Iwu zuru okè nke Chineke. Natụghị egwu, Jizọs gbachiteere Okwu Chineke ka ọdịnala ụmụ mmadụ ghara imebi ya.Mak 7:9-13.15. Olee otú Jizọs si gbachitere Iwu Chineke mgbe a nwara ime ka o yie iwu tara akpụ, nke siri ike ndebe?15Ndị ndú okpukpe ahụ lụsokwara Iwu Chineke ọgụ site nime ka o yie iwu tara akpụ, nke siri ike ndebe. Mgbe ndị na-eso ụzọ Jizọs ghọọrọ ụyọkọ ọka wit noge ha na-agafe nubi, ụfọdụ ndị Farisii kwuru na ha na-emebi Ụbọchị Izu Ike. Jizọs ji otu ihe atụ nke si nAkwụkwọ Nsọ gbachitere Okwu Chineke wee gosi na echiche ha ezighị ezi. O kwuru ihe e dere nAkwụkwọ Nsọ. O kwuru banyere naanị otu ebe e weere achịcha a na-eche nihu Chineke pụọ nụlọ nsọ, ya bụ, mgbe Devid na ndị ikom ya agụụ ji riri ya. Jizọs gwara ndị Farisii ahụ na ha aghọtaghị ebere Jehova na ọmịiko ya.Mak 2:23-27.16. Gịnị ka ndị ndú okpukpe mere iwu Mozis nyere banyere ịgba alụkwaghịm, gịnịkwa ka Jizọs gwara ha?16Ndị ndú okpukpe chepụtakwara ihe ndị ha ga-akụnye aka mee ka Iwu Chineke ghara ịdị irè. Dị ka ihe atụ, Iwu ahụ kwuru na nwoke nwere ike ịgba nwunye ya alụkwaghịm ma ọ bụrụ na ọ chọpụtawo ihe na-ekwesịghị ekwesị nebe ọ nọ. O doro anya na nke a bụ oké nsogbu nke buteere ezinụlọ onye ahụ ihere. Diuterọnọmi 24:1 Ma, noge Jizọs nọ nụwa, ndị ndú okpukpe na-akụnye aka na nke a wee na-ekwe ka ndị ikom gbaa nwunye ha alụkwaghịm nihi ụdị ihe ọ bụlaọbụna ma ọ bụrụ na nri abalị nwunye ha na-esiri ha rere ọkụ!Jizọs gosiri na ha kọwahiere okwu Mozis si nike mmụọ nsọ kwuo. Nihi ya, o weghachiri ụkpụrụ mbụ Jehova setịpụrụ maka alụmdi na nwunye, ya bụ, na otu nwokega-alụ otu nwaanyị nakwa na ọ bụ naanị mmekọahụ rụrụ arụ pụrụ ime ka ha gbaa alụkwaghịm.Matiu 19:3-12.17. Olee otú Ndị Kraịst taa pụrụ isi ṅomie Jizọs nịgbachitere Okwu Chineke?17Notu aka ahụ, ọ na-emetụkwa ndị na-eso ụzọ Kraịst taa nobi ịgbachitere Akwụkwọ Nsọ nọgụ a na-alụso ya. Mgbe ndị ndú okpukpe gosiri na ụkpụrụ omume ndị dị nOkwu Chineke emeela ochie, ihe ha na-eme nezie bụ ịlụso Baịbụl ọgụ. A na-alụsokwa Baịbụl ọgụ mgbe okpukpe dị iche iche na-ezi ozizi ụgha ma na-asị na ha bụ ozizi Baịbụl. Anyị na-agụ ya nihe ùgwù ịgbachitere Okwu Chineke nke dị ọcha ma bụrụ eziokwudị ka ihe atụ, igosi na Chineke abụghị chi Atọ nIme Otu. Diuterọnọmi 4:39 Ma, anyị na-eji olu ọma, ezi ịdị nwayọọ na nkwanye ùgwù dị ukwuu agbachitere Okwu Chineke.1 Pita 3:15.Ọ Kọwara Okwu Chineke18, 19. Olee ihe atụ ndị na-egosi na Jizọs nwere ikike dị ebube ịkọwa Okwu Chineke?18Jizọs dị ndụ neluigwe mgbe e dere Akwụkwọ Nsọ Hibru. Ọ ghaghị ịbụ na obi tọrọ ya ụtọ inwe ohere ịbịa nụwa wee soro kọwaa Okwu Chineke. Dị ka ihe atụ, chegodị echiche banyere ụbọchị ahụ a na-apụghị ichefu echefu mgbe Jizọs bilitesịrị nọnwụ, mgbe ọ bịakwutere mmadụ abụọ nime ndị na-eso ụzọ ya nụzọ e si aga Emeọs. Tupu ha amata onye ọ bụ, ha kọọrọ ya otú o si ewute ha na otú ha si nọrọ ná mgbagwoju anya nihi ọnwụ Nna ha ukwu nke ha hụrụ nanya. Gịnị ka o mere? Ọ kọwaara ha ihe e dere nAkwụkwọ Nsọ dum banyere onwe ya, malite nihe Mozis dere ruo nAkwụkwọ Ndị Amụma niile. Olee otú nke a si metụ ha nahụ? Ha mesịrị gwa ibe ha, sị: Ọ bụ na obi ekporoghị anyị ọkụ mgbe ọ nọ na-agwa anyị okwu nokporo ụzọ, mgbe ọ nọ na-akọwara anyị Akwụkwọ Nsọ nke ọma?Luk 24:15-32.19Mgbe e mesịrị notu ụbọchị ahụ, Jizọs na ndịozi ya na ndị ọzọ nọkọrọ. Rịba ama ihe o meere ha: O mepere obi hanke ọma ka ha ghọta ihe Akwụkwọ Nsọ pụtara. Luk 24:45 O doro anya na nnọkọ obi ụtọ ahụ chetaara ha ọtụtụ ugboro Jizọs meere ha ihe yiri nke ahụtinyere onye ọ bụla nke chọrọ ige ntị. Ugboro ugboro, ọ na-ekwu ihe e dere namaokwu Akwụkwọ Nsọ ndị a ma ama, kọwaa ha nụzọ na-akụnye ihe ọhụrụ nobi ndị na-ege okwu yaha na-enweta nghọta dị ọhụrụ nke miri emi nOkwu Chineke.20, 21. Olee otú Jizọs si kọwaa ihe Jehova gwara Mozis nakụkụ osisi ahụ na-enwu ọkụ?20Otu mgbe, Jizọs na ìgwè ndị Sadusii nọ na-ekwu okwu. Ndị Sadusii bụ ndị òtù okpukpe Juu, ndị ha na ndị nchụàjà ndị Juu na-emekọchi ihe anya. Ha ekweghị ná mbilite nọnwụ. Jizọs sịrị ha: Banyere mbilite nọnwụ nke ndị nwụrụ anwụ, ọ bụ na unu agụghị ihe Chineke gwara unu, sị, Abụ m Chineke Ebreham na Chineke Aịzik na Chineke Jekọb? Ọ bụghị Chineke nke ndị nwụrụ anwụ, kama nke ndị dị ndụ. Matiu 22:31, 32 Ha maara akụkụ Akwụkwọ Nsọ a nke ọma. Ọ bụ nwoke ndị Sadusii na-akwanyere ùgwù nke ukwuu dere ya, ya bụ, Mozis. Ma, ị ghọtara otú nkọwa ahụ si bụrụ nke na-eru nobi?21Ọ bụ Mozis na Jehova kparịtara ụka ahụ nakụkụ osisi ahụ na-enwu ọkụ, nihe dị ka nafọ 1514 T.O.A. Ọpụpụ 3:2,6 Noge ahụ, o ruola narị afọ atọ na iri abụọ na itoolu Ebreham nwụrụ, ruo narị afọ abụọ na iri abụọ na anọ Aịzik nwụrụ, ruokwa otu narị afọ na iri itoolu na asaa Jekọb nwụrụ. Nagbanyeghị nke ahụ, Jehova sịrị:Abụm Chineke ha. Ndị Sadusii ahụ maara na Jehova adịghị ka chi ndị ọgọ mmụọ nke ndị nwụrụ anwụ, nke na-achị ala mmụọ a na-akọ nakụkọ ifo. Ee e. Ọ bụ Chineke nke ndị dị ndụ, dị ka Jizọs kwuru. Gịnị ka nke ahụ pụtara? Ihe ikpeazụ Jizọs kwuru na-eru nobi, ọ sịrị: Nebe ọ nọ, ha niile dị ndụ. Luk 20:38 Jehova na-echeta ndị ohu ya ọ hụrụ nanya nwụrụ anwụ. Ikike icheta ihe nke Chineke enweghị ókè. Ọ pụghịkwa ichefu ihe. Nzube Jehova nwere ime ka ndị ahụ si nọnwụ bilie bụ ihe e ji naka nke na a pụrụ ikwu na ha dị ndụ. Ndị Rom 4:16, 17 Ọ bụ na otú a e si kọwaa Okwu Chineke amagbughị onwe ya? Ka asịkwa ihe mere o ji ju ìgwè mmadụ ahụ anya!Matiu 22:33.22, 23. a Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie Jizọs nịkọwa Okwu Chineke? b Gịnị ka anyị ga-atụle nIsi nke Iri na Otu?22Ndị Kraịst taa nwere ihe ùgwù nke iṅomi Jizọs notú o si kọwaa Okwu Chineke. Nezie, ikike echiche anyị ezughị okè. Nagbanyeghị nke ahụ, ọtụtụ mgbe, anyị na-enwe ike ịgụrụ ndị mmadụ akụkụ Akwụkwọ Nsọ nke ha mabu ama, kọwakwaara ha ihe ụfọdụ ha na-echetụbeghị echiche banyere ya. Dị ka ihe atụ, ọ pụrụ ịbụ na ọtụtụ ugboro ha agụwo Ka e doo aha gị nsọ na Ka alaeze gị bịa ná ndụ ha niile, ma, o nweghị mgbe ha matara aha Chineke ma ọ bụ ihe Alaeze ya bụ. Matiu 6:9, 10 Lee ihe ùgwù magburu onwe ya anyị nwere mgbe mmadụ kwere ka anyị kọwaara ya eziokwu Baịbụl ndị a nụzọ doro anya ma dị mfe nghọta!23Ikwu ihe e dere nOkwu Chineke, ịgbachitere ya, na ịkọwa ya bụ ụzọ bụ isi anyị pụrụ isi ṅomie otú Jizọs si gwa ndị mmadụ eziokwu ahụ. Ka anyị tụlezie ụzọ ụfọdụ dị irè Jizọs si mee ka eziokwu Baịbụl ruo nobi ndị gere okwu ya.11 Ọ Dịtụbeghị Onye Ọzọ Si Otú A Kwuo Okwu1, 2. a Gịnị mere ndị ọrụ nche ahụ e zipụrụ ka ha gaa jide Jizọs ji gbara aka lọta? b Gịnị mere Jizọs ji bụrụ onye ozizi pụrụ iche?IWE juru ndị Farisii obi. Jizọs nọ nụlọ nsọ, na-akụzi banyere Nna ya. Ndị na-ege okwu ya kewara abụọ; ọtụtụ nime ha nwere okwukwe nebe Jizọs nọ, ma ndị ọzọ chọrọ ka e jide ya. Mgbe ọ na-ekwekwaghị ndị ndú okpukpe ahụ odidi, ha zipụrụ ndị ọrụ nche ka ha gaa jide Jizọs. Otú ọ dị, ndị ọrụ nche ahụ gba aka lọta. Ndị isi nchụàjà na ndị Farisii jụrụ ha, sị: Gịnị mere unu akpọtaghị ya? Ndị ọrụ nche ahụ zara, sị: Ọ dịtụbeghị onye ọzọ si otú a kwuo okwu. Otú Jizọs si zie ihe tọrọ ha ụtọ nke na ha ahụghị ihe mere ha ga-eji jide ya.Jọn 7:45, 46.2Ọ bụghị naanị ndị ọrụ nche ahụ ka otú Jizọs si zie ihe tọrọ ụtọ. Ndị mmadụ zukọtara nìgwè ka ha gere ihe ọ na-akụzi. Mak 3:7,9;4:1;Luk 5:1-3 Gịnị mere Jizọs ji bụrụ onye ozizi pụrụ iche otú ahụ? Dị ka anyị hụrụnIsi nke Asatọ, ọ hụrụ eziokwu ndị ahụ ọ kụziri nanya, hụkwa ndị ọ kụziiri ihe nanya. Ọ bụkwa aka ochie notú o si zie ihe. Ka anyị tụlee ụzọ atọ dị irè o si zie ihe, na otú anyị pụrụ isi ṅomie ụzọ ndị ahụ.O Ziri Ihe nỤzọ Dị Mfe Nghọta3, 4. a Gịnị mere Jizọs ji kwuo okwu dị mfe nghọta mgbe ọ na-ezi ihe? b Olee otú Ozizi Elu Ugwu ahụ si gosi na ihe Jizọs ziri dị mfe nghọta?3Cheedị echiche banyere ọtụtụ okwu Jizọs maara, ndị ọ pụrụ iji kụzie ihe! Ma, mgbe ọ na-ezi ihe, ọ naghị ekwuokwu na-agaghị ekwe ndị na-ege okwu ya nghọta. Ọtụtụ nime ndị na-ege okwu ya bụ ndị na-agụghị oké akwụkwọ na ndị nkịtị. Ọrụ 4:13 Ọ ghọtara ebe ha maruru ihe. Ọ dịghị mgbe ọ kụziiri ha ihe niile otu mgbe. Jọn 16:12 Okwu ya dị mfe nghọta. Ma, eziokwu ndị o ji ya kụzie dị oké mkpa.4Dị ka ihe atụ, tụlee Ozizi Elu Ugwu ahụ e dere naMatiu 5:3-7:27. Ndụmọdụ Jizọs nyere nozizi a na-akpali ndị mmadụ iche echiche. Ọ na-ekwu kpọmkwem ihe bụ eziokwu dị nihe a na-ekwu. Ọ dịghị ihe o kwuru nke dị mgbagwoju anya. Nezie, o siri ike ịhụ otu okwu nke nwatakịrị na-apụghị ịghọta ozugbo! Ka a sịkwa ihe mere na mgbe Jizọs kwuchara okwu ahụ, otú o si ezi ihe juru ìgwè mmadụ ahụ anya. Ma eleghị anya, ọtụtụ ndị ọrụ ubi, ndị ọzụzụ atụrụ, na ndị na-akụ azụ so nìgwè mmadụ ahụ.Matiu 7:28.5. Nye ihe atụ ndị na-egosi okwu Jizọs kwuru ndị dị mfe nghọta ma baa uru nke ukwuu.5Okwu Jizọs kwuru mgbe ọ na-ezi ihe na-adịkarị mfe nghọta, dịkwa mkpirikpi. Ma, ihe ọ na-ekwu bara uru nke ukwuu. Noge dị anya nke ukwuu tupu a malite ibipụta akwụkwọ, o si otú ahụ kụnye ozi ya nuche ndị na-ege okwu ya nakwa nobi ha, nke na ha apụghị ichefu ya. Tụlee ihe atụ ụfọdụ: Kwụsịnụ ikpe ikpe, ka a ghara ikpe unu ikpe. Mkpa ọgwọ ọrịa adịghị ndị ahụ dị mma, kama mkpa ya dị ndị ahụ na-enye nsogbu. Mmụọ dị njikere, ma anụ ahụ adịghị ike. Kwụọnụ Siza ihe Siza, ma kwụọnụ Chineke ihe Chineke. A na-enweta obi ụtọ ka ukwuu ninye ihe karịa ka a na-enweta nịnara ihe.Matiu 7:1;9:12;26:41;Mak 12:17;Ọrụ 20:35 Ugbu a ọ fọrọ ntakịrị ka o ruo puku afọ abụọ kemgbe e kwuru okwu ndị a, a ka na-echeta ha nke ọma.6, 7. a Ọ bụrụ na anyị ga-ezi ihe dị mfe nghọta, gịnị mere o ji dị mkpa ka anyị na-ekwu okwu dị mfe nghọta? b Olee otú anyị pụrụ isi zere ịkụziri onye anyị na-amụrụ Baịbụl ihe niile otu mgbe?6Olee otú anyị pụrụ isi na-ezi ihe dị mfe nghọta? Otu nime ihe dị mkpa anyị ga-eme bụ ikwu okwu dị mfe nghọta nke ọtụtụ mmadụ pụrụ ịghọta ngwa ngwa. Eziokwu ndị bụ isi nOkwu Chineke adịghị mgbagwoju anya. Jehova ekpugheworo ndị nwere obi eziokwu, bụ ndị dị obi umeala, nzube ya. 1 Ndị Kọrịnt 1:26-28 Okwu ndị dị mfe nghọta, ndị e leziri anya họrọ, pụrụ ịkọwa eziokwu ndị dị nOkwu Chineke nụzọ dị irè.Mgbe ị na-ezi ihe, mee ka ọ dị mfe nghọta7Ọ bụrụ na anyị chọrọ izi ihe nụzọ dị mfe nghọta, anyị ga-elezi anya zere ịkụziri onye anyị na-amụrụ Baịbụl ihe niile otu mgbe. Nihi ya, mgbe anyị na-eduzi ọmụmụ Baịbụl, anyị ekwesịghị ịkọwacha ihe niile; anyị ekwesịghịkwa ịmụ ya ọkụ ọkụ dị ka à ga-asị na ihe kasị mkpa bụ ịmụcha ebe anyị bu nobi ịmụcha. Kama nke ahụ, ọ bụ ihe amamihe dị na ya ikwe ka ihe ga-ekpebi ebe a ga-amụru bụrụ ihe dị onye a na-amụrụ Baịbụl mkpa, na otú ike ya hà. Ihe anyị chọrọ ime bụ inyere onye anyị na-amụrụ ihe aka ịghọ onye na-eso ụzọ Kraịst, na onye na-efe Jehova. Iji mee nke a, anyị kwesịrị iwepụta oge ọ bụla ga-ezu ime ka onye anyị na-amụrụ iheghọta ihe ọ na-amụ nke ọma. Ọ bụ naanị mgbe anyị mere nke a ka eziokwu Baịbụl ga-eru ya nobi, kpaliekwa ya ime ihe ọ mụtara.Ndị Rom 12:2.Ọ Jụrụ Ajụjụ Ndị Kwesịrị Ekwesị8, 9. a Gịnị mere Jizọs ji jụọ ajụjụ? b Olee otú Jizọs si jiri ajụjụ nyere Pita aka iji aka ya ghọta ihe o kwesịrị ịza nihe banyere ịtụ ụtụ isi a na-atụ maka ụlọ nsọ?8Jizọs ji ajụjụ kụzie ihe nụzọ pụrụ iche, ọbụna mgbe ọ na-agaghị egbu ya oge ịgwa onye na-ege okwu ya ihe ọ chọrọ ịgwa ya. Gịnịzi mere ọ na-eji ajụ ajụjụ? Mgbe ụfọdụ, o ji ajụjụ ndị na-eru nobi mee ka a mata ihe ndị na-emegide ya bu nobi, si otú ahụ mechie ha ọnụ. Matiu 21:23-27;22:41-46 Otú ọ dị, ọtụtụ mgbe, o ji ajụjụ mee ka ndị na-eso ụzọ ya kwuo ihe ha bu nobi, kpalie ha iche echiche, zụọkwa ha ime otú ahụ. Ya mere, ọ jụrụ ajụjụ ndị dị ka, Gịnị ka unu chere? na Ì kwere nke a? Matiu 18:12;Jọn 11:26 Jizọs ji ajụjụ ndị ahụ ruo nobi ndị na-eso ụzọ ya, meekwa ka okwu ya metụ ha nobi. Tụlee otu ihe atụ.9Notu oge, ndị ọnaụtụ jụrụ Pita ma Jizọs ọ na-atụ ụtụ isi a na-atụ maka ụlọ nsọ.Pita zara ozugbo, sị, Ee. Mgbe e mesịrị, Jizọs mere ka ọ tụgharịa uche site nịsị ya: Saịmọn, gịnị ka i chere? Ọ bụ naka ole ndị ka ndị eze nke ụwa na-anata ụtụ ahịa ma ọ bụ ụtụ isi? Ọ bụ naka ụmụ ha ka ọ bụ naka ndị bịara abịa? Pita zara, sị: Ọ bụ naka ndị bịara abịa. Jizọs wee sị ya: Ya mere, nezie, ụmụ ha anaghị atụ ụtụ. Matiu 17:24-27 O doro anya na Pita ghọtara ihe mere Jizọs ji jụọ ajụjụ ndị ahụ, nihi na ndị mmadụ maara na ndị ezinụlọ eze anaghị atụ ụtụ isi. Ya mere, ebeJizọs bụ Ọkpara nke Eze eluigwe ahụ a na-efe nụlọ nsọ ahụ mụrụ naanị ya, ọ bụghị iwu na ọ ga-atụ ụtụ isi. Rịba ama na kama naanị ịgwa Pita ihe o kwesịrị ịza, Jizọs ji akọ jụọ Pita ajụjụ ndị ga-enyere ya aka iji aka ya ghọta ihe o kwesịrị ịza, ma eleghị anya, ghọta na o kwesịrị iche echiche nke ọma tupu ya azaa ajụjụ ọ bụla nọdịnihu.Jụọ ajụjụ ndị ga-adaba nihe na-amasị onye nwe ụlọ10. Olee otú anyị pụrụ isi jụọ ajụjụ nụzọ dị irè mgbe anyị na-ekwusa ozi ọma site nụlọ ruo nụlọ?10Olee otú anyị pụrụ isi jụọ ajụjụ nụzọ dị irè mgbe anyị nọ nozi? Mgbe anyị na-ekwusa ozi ọma site nụlọ ruo nụlọ, anyị pụrụ iji ajụjụ kpalie mmasị ndị mmadụ, nke ga-eme ka anyị nwee ike izi ha ozi ọma, ma eleghị anya. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na anyị ahụ onye katara ahụ, anyị pụrụ iji nkwanye ùgwù jụọ ya, sị, Olee ihe ndị gbanwerela nụwa kemgbe ndụ gị? Mgbe anyị nyesịrị ya ohere ka ọ zaa, anyị nwere ike ịjụ ya, sị, Gịnị ka i chere ga-eme ka ụwa a bụrụ ebe ka mma obibi? Matiu 6:9, 10 Ọ bụrụ na anyị ahụ nwaanyị nke ụmụ ya ka dị obere, anyị pụrụ ịjụ ya, sị, Ì chetụla echiche otú ụwa a ga-adị mgbe ụmụ gị ga-eto? Abụ Ọma 37:10, 11 Site nileru anya ala mgbe anyị bịarutere nụlọ ndị mmadụ, anyị pụrụ ịhọrọ ajụjụ ga-adaba nihe na-amasị onye nwe ụlọ.11. Olee otú anyị pụrụ isi jụọ ajụjụ nụzọ dị irè mgbe anyị na-eduzi ọmụmụ Baịbụl?11Olee otú anyị pụrụ isi jụọ ajụjụ nụzọ dị irè mgbe anyị na-eduzi ọmụmụ Baịbụl? Ajụjụ ndị e leziri anya họrọ pụrụ inyere anyị aka ịchọpụta ihe dị nobi onye anyị na-amụrụ ihe. Ilu 20:5 Dị ka ihe atụ, ka e were ya na anyị na-amụisiokwu bụ Ibi Ndụ nỤzọ Na-amasị Chineke nakwụkwọGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?Isiokwu ahụ tụlere otú Chineke si ele ihe ndị dị ka mmekọahụ rụrụ arụ, ịṅụbiga mmanya ókè, na ịgha ụgha, anya. Ihe onye a na-amụrụ ihe zara pụrụ igosi na ọ ghọtaraiheBaịbụl na-akụzi, ma òkwetaraihe ahụ ọ na-amụ? Anyị pụrụ ịjụ ya, sị, Ì chere na ezi uche dị notú Chineke si ele ihe ndị a anya? Anyị pụkwara ịjụ ya, sị, Olee otú ị pụrụ isi jiri ihe a ị mụtara na-ebi ndụ? Ma, cheta na i kwesịrị iji akọ jụọ ya ajụjụ ndị a, wee kwanyere onye ahụ a na-amụrụ ihe ùgwù. Anyị ekwesịghị ịjụ ya ajụjụ ndị ga-emenye ya ihere.Ilu 12:18.Ọ Rụrụ Ụka Bụ Ịgbà12-14. a Olee ụzọ ụfọdụ Jizọs si jiri nkà o nwere rụọ ụka bụ ịgbà? b Olee otú Jizọs si rụọ ụka bụ ịgbà mgbe ndị Farisii sịrị na ọ bụ Setan nyere ya ike?12Ebe ọ bụ na uche Jizọs zuru okè, ọ bụ aka ochie nime ka ndị ọzọ tụgharịa uche. Mgbe ụfọdụ, ọ na-eji arụmụka bụ ịgbà akụghasị ebubo ụgha ndị na-emegide ya boro ya. Ọtụtụ mgbe, o ji arụmụka nke na-eru nobi kụziere ndị na-eso ụzọ ya ọtụtụ ihe bara uru. Ka anyị tụlee ihe atụ ụfọdụ.13Mgbe Jizọs gwọsịrị otu nwoke mmụọ ọjọọ ji, bụ onye kpuru ìsì ma daa ogbi, ndị Farisii boro ya ebubo, sị: Ọ dịghị ihe ọzọ onye a ji achụpụ ndị mmụọ ọjọọ ma ọ bụghị ike Bielzebọb ya bụ, Setan, onye na-achị ndị mmụọ ọjọọ. Ha kwetara na ịchụpụ ndị mmụọ ọjọọ chọrọ ike karịrị ike mmadụ. Otú ọ dị, ha sịrị na ọ bụ Setan nyere Jizọs ike ahụ. Ọ bụghị naanị na ebubo ahụ bụ ebubo ụgha, kamakwa, ezi uche adịghị na ya. Jizọs mere ka a mata na echiche ha ezighị ezi mgbe ọ zara ha, sị: Alaeze ọ bụla nke kewara wee na-emegide onwe ya na-atọgbọrọ nefu, obodo ọ bụla ma ọ bụ ụlọ ọ bụla nke kewara wee na-emegide onwe ya agaghị eguzo. Notu ụzọ ahụ, ọ bụrụ na Setanachụpụ Setan, o kewawo wee na-emegide onwe ya; oleezi otú alaeze ya ga-esi guzo? Matiu 12:22-26 Ihe Jizọs na-ekwu nezie bụ: Ọ bụrụ na m bụ onye ozi Setan, na-emebisị ọrụ Setan rụrụ, ihe ọ pụtara bụ na Setan na-agba onwe ya mgba okpuru, ọ ga-adakwa noge na-adịghị anya. Olee otú ha pụrụ isi kụghasịa arụmụka dị otú ahụ nke doro anya?14Ihe Jizọs chọrọ ịgwa ha agwụbeghị. Ebe ọ maara na ụfọdụ nime ndị na-eso ụzọ ndị Farisii na-achụpụ ndị mmụọ ọjọọ, ọ jụrụ ha ajụjụ dị mfe nghọta, nke dị mkpa, sị: Ọ bụrụkwa na m ji ike Bielzebọb na-achụpụ ndị mmụọ ọjọọ, ọ bụ ike onye ka ụmụ unu ma ọ bụ, ndị na-eso ụzọ unu ji na-achụpụ ha? Matiu 12:27 Isi ihe Jizọs rụrụ ụka ya bụ: Ọ bụrụ na ọ bụ ike Setan ka m ji na-achụpụ ndị mmụọ ọjọọ, ọ ghaghị ịbụ na ọ bụ otu ike ahụ ka ndị na-eso ụzọ unu ji na-achụpụ ndị mmụọ ọjọọ. Gịnị ka ndị Farisii pụrụ ikwu? Ọ dịghị mgbe ha ga-ekweta na ọ bụ Setan nyere ndị na-eso ụzọ ha ike ha ji na-arụ ọrụ. Jizọs si otú ahụ jiri echiche na-ezighị ezi ha nwere mee ka ha kweta ihe na-adịtụdịghị ha mma. Ọ bụghị ihe na-atọ ụtọ ịgụ banyere otú Jizọs si mee ka ha tụgharịa uche? Ma, cheedị banyere ìgwè mmadụ ahụ ndị ji ntị ha gee okwu Jizọs, nihi na o doro anya na ọnụnọ ọ nọ ebe ahụ na otú olu ya na-ada mere ka okwu ya kpaa ike dị ukwuu.15-17. Nye ihe atụ nke na-egosi otú Jizọs si jiri ụdị arụmụka bụ lee ka ọ ga-esi mee ya karị kụzie eziokwu ndị na-enye obi ụtọ banyere Nna ya.15Jizọs jikwa arụmụka bụ ịgbà, nke na-eru nobi, kụzie eziokwu ndị na-agba ume, ndị na-enyekwa obi ụtọ, banyere Nna ya. O mere otú ahụ mgbe mgbe site niji ụdị arụmụka a pụrụ ịkpọ lee ka ọ ga-esi mee ya karị kụzie ihe. O nyeere ndị na-ege okwu ya aka isi notu eziokwu ha maara wee kwenyesie ike nihe ọzọ. Nụdị arụmụka a, a na-eji otu ihe atụnyere ihe ọzọ dị iche. Ọ pụkwara iru ndị mmadụ nobi. Ka anyị tụlee ihe atụ abụọ.16Mgbe ndị na-eso ụzọ Jizọs rịọrọ ya ka ọ kụziere ha otú e si ekpe ekpere, ọ kọwara otú ndị mụrụ ụmụ, bụ ndị mmadụ na-ezughị okè, si adị njikere inye ụmụ ha ezi onyinye. O wee kwuo, sị: Ya mere, ọ bụrụ na unu maara otú e si enye ụmụ unu ezi onyinye, ọ bụ ezie na unu bụ ndị ajọ omume,lee kaNna unu nke nọ neluigwe ga-esi nye ndị na-arịọ ya mmụọ nsọkarị!Luk 11:1-13 Nihe Jizọs kwuru, o ji otu ihe tụnyere ihe ọzọ dị iche. Ọ bụrụ na ụmụ mmadụ bụ ndị mụrụ ụmụ na-egbo mkpa ụmụ ha, lee ka Nna anyị nke eluigwe, bụ onye zuru okè na onye ezi omume nụzọ niile, ga-esi nye ndị nọgidesiri ike na-efe ya mmụọ nsọ karị, ya bụ, ndị na-eji obi umeala abịakwute ya nekpere!17Jizọs ji ụdị arụmụka ahụ nye ndụmọdụ amamihe dị na ya banyere otú e si akwụsị nchegbu. Ọ sịrị: Ugoloọma adịghị akụ mkpụrụ, ha adịghịkwa ewe ihe ubi, ha enweghịkwa ọba ma ọ bụ ụlọ nkwakọba ihe, ma Chineke na-enye ha nri. Ọ bụ na unu adịghị oké ọnụ ahịakarịannụnụ? Rịbanụ ama nke ọma otú okooko lili si eto, ha adịghị adọgbu onwe ha nọrụ, ha adịghịkwa atụ ogho . . . Ọ bụrụkwa na Chineke si otú a na-eyiwe ahịhịa ndụ dị nubi uwe, nke na-adị taa, ma echi, a tụba ya nekwú,lee ka ọ ga-esiyiwe unu uwekarị,unu ndị okwukwe nta! Luk 12:24,27, 28 Ọ bụrụ na Jehova na-elekọta nnụnụ na okooko osisi, lee ka ọ ga-esi na-elekọta ụmụ mmadụ karị, ya bụ, ndị hụrụ ya nanya, na-efekwa ya ofufe! O doro anya na Jizọs ji arụmụka dị otú ahụ ruo nobi ndị na-ege okwu ya.18, 19. Olee otú anyị pụrụ isi mee ka onye sịrị na ya ekweghị na Chineke, bụ onye ọ na-apụghị ịhụ anya, tụgharịa uche?18Mgbe anyị nọ nozi, anyị kwesịrị iji arụmụka doro anya na-akụghasị ozizi ụgha. Anyị kwesịkwara iji arụmụka nke na-eru nobi na-akụzi eziokwu ndị na-agba ume banyere Jehova. Ọrụ 19:8;28:23, 24 Ọ bụ iwu na anyị ga-amụta otú e si arụ ụka dị mgbagwoju anya? Ọ dịghị ma ọlị. Ihe anyị na-amụta naka Jizọs bụ na arụmụka bụ ịgbà, nke a rụrụ nụzọ dị mfe nghọta, na-akasị adị irè.19Dị ka ihe atụ, gịnị ka anyị ga-agwa onye sịrị na ya ekweghị na Chineke, bụ onye ọ na-apụghị ịhụ anya? Anyị pụrụ ime ka onye ahụ chee echiche banyere ihe na-eme eme, ya bụ, na ihe ọ bụla a rụrụ nwere onye rụrụ ya. Ọ bụrụ na anyị ahụ ihe a rụrụ, anyị na-aghọta na ọ ghaghị ịbụ na e nwere onye rụrụ ya. Anyị pụrụ ịsị onye ahụ: Ọ bụrụ na ị banyere nime ọhịa, hụ ụlọ a rụrụ nke ọma, tinyejuo ya nri, ọ bụ na ị gaghị ekweta na ọ dị onye rụrụ ya? Ya mere, ọ bụrụ na anyị ahụ otú e si hazie ihe e kere eke, hụkwa nri e tinyejuru nụwa, ọ bụ na amamihe adịghị nikweta na ọ dị Onye rụrụ ihe a niile? Otú Baịbụl si lee ya anya bụ: Ụlọ ọ bụla nwere onye rụrụ ya, ma onye rụrụ ihe niile bụ Chineke. Ndị Hibru 3:4 Nezie, nagbanyeghị otú ụka anyị rụrụ si doo anya, ọ bụghị mmadụ niile ga-ekweta.2 Ndị Tesalonaịka 3:2.Rụọ ụka nke ga-eru onye ị na-agwa okwu nobi20, 21. a Olee otú anyị pụrụ isi jiri ụdị arụmụka bụ lee ka ọ ga-esi mee ya karị mee ka a mata àgwà Jehova na ụzọ ya? b Gịnị ka anyị ga-atụle nIsi nke Iri na Abụọ?20Mgbe anyị na-ezi ihe, ma ọ bụ nozi ubi ma ọ bụnọgbakọ, anyị pụrụ iji ụdị arụmụka a mee ka a mata àgwà Jehova na ụzọ ya. Dị ka ihe atụ, iji gosi na ozizi ịta ahụhụ ebighị ebi nọkụ ala mmụọ na-akparị Jehova, anyị pụrụ ịsị: Ọ dị nna nwere ịhụya nke ga-enye nwa ya ntaramahụhụ site nitinye aka nwa ya nọkụ? Lee ka ozizi ọkụ ala mmụọ na-aghaghị isi bụrụ ihe arụ karị nebe Nna anyị nke eluigwe, nke nwere ịhụya, nọ! Jeremaya 7:31 Anyị pụrụ ime ka obi sie onye kwere ekwe ibe anyị nke dara mbà nobi ike na Jehova hụrụ ya nanya site nịsị ya: Ọ bụrụ na Jehova weere ntakịrị nza dị ka ihe bara uru, lee ka ọ na-aghaghị isi bụrụ na ọ hụrụ onye ọ bụla nime ndị na-efe ya ofufe nụwa nanya, ma gị onwe gị! Matiu 10:29-31 Arụmụka dị otú ahụ pụrụ inyere anyị aka iru ndị ọzọ nobi.21Ugbu a anyị tụlesịrị naanị ụzọ atọ nime ụzọ dị iche iche Jizọs si kụzie ihe, ọ pụrụ ịdịrị anyị mfe ịhụ na ndị ọrụ nche ahụ na-ejideghị Jizọs ekwubigaghị okwu ókè mgbe ha sịrị: Ọ dịtụbeghị onye ọzọ si otú a kwuo okwu. NIsi nke Iri na Abụọ, anyị ga-atụle ụzọ ọzọ Jizọs si zie ihe, nke bụ ụzọ a kasị mara amara ma eleghị anya, ya bụ, iji ihe atụ ezi ihe.12 Ọ Dịghị Agwa Ha Okwu Ma Ọ Bụrụ na O Jighị Ihe Atụ1-3. a Olee ihe ùgwù pụrụ iche ndị na-eso ụzọ Jizọs, ndị ya na ha so na-aga njem, nwere, oleekwa otú o si mee ka ọ dịrị ha mfe karị icheta ihe ọ na-ezi ha? b Gịnị mere o ji dị mfe icheta ihe atụ ndị dị irè?NDỊ na-eso ụzọ Jizọs, ndị ya na ha so na-aga njem, nwere ihe ùgwù pụrụ iche. Ha na-amụta ihe kpọmkwem nọnụ Onye Ozizi Ukwu ahụ. Ha na-anụ olu ya ka ọ na-akọwara ha Okwu Chineke, na-akụzikwara ha eziokwu ndị na-akpali akpali. Ka ọ dị ugbu a, ha aghaghị iburu ihe ọma ndị a ọ na-ekwu nuche ha nakwa nobi ha; oge a ga-ede okwu ya ede erubeghị.Otú ọ dị, Jizọs mere ka ọ dịrị ha mfe karị icheta ihe ọ na-akụziri ha. Olee otú o si mee nke a? Ọ bụ site notú o si zie ihe, karịsịa, nkà o nwere nime ihe atụ.2Nezie, a dịghị echefu ihe atụ ndị dị irè ọsọ ọsọ. Otu onye nke dere akwụkwọ kwuru na ihe atụ na-eme ka ihe a na-anụ ná ntị yie ka ọ bụ anya ka e ji na-ahụ ya. Ọ na-emekwa ka o kwe ndị na-ege ntị omume iji anya nke uche ha na-ahụ ihe ha na-anụ. Ebe ọ bụ na anyị na-aghọta ihe karịsịa ma ọ bụrụ na anyị ji anya nke uche anyị na-ahụ ya, ihe atụ pụrụ ime ka ọ dịrị anyị mfe karị ịghọta ọbụna ihe siri ike nghọta. Ihe atụ pụrụ ime ka a ghọta okwu e kwuru. Ọ na-akụziri anyị ihe anyị na-agaghị echefu echefu.3Ọ dịghị onye nkụzi ọ bụla nọ nụwa nke bụ aka ochie nime ihe atụ karịa Jizọs Kraịst. Ruo taa, a na-echeta ihe atụ ya ngwa ngwa. Gịnị mere Jizọs ji emekarị ihe atụ mgbeọ na-ezi ihe? Gịnị mere ihe atụ ya ji dị nnọọ irè? Olee otú anyị pụrụ isi mụta iji ihe atụ ezi ihe?Ihe Mere Jizọs Ji Jiri Ihe Atụ Zie Ihe4, 5. Gịnị mere Jizọs ji jiri ihe atụ zie ihe?4Baịbụl kwuru ihe abụọ dị mkpa mere Jizọs ji jiri ihe atụ zie ihe. Nke mbụ bụ na o si otú ahụ mezuo amụma.Matiu 13:34, 35sịrị: Ihe ndị a niile ka Jizọs ji ihe atụ dị iche iche gwa ìgwè mmadụ ahụ. Nezie, ọ dịghị agwa ha okwu ma ọ bụrụ na o jighị ihe atụ; ka e wee mezuo ihe e kwuru site nọnụ onye amụma, bụ onye sịrị: M ga-emeghe ọnụ m jiri ihe atụ kwuo okwu. Onye amụma ahụ Matiu kwuru banyere ya bụ onye dereAbụ Ọma 78:2. Onye ọbụ abụ ahụ si nike mmụọ nsọ nke Chineke dee ihe a ọtụtụ narị afọ tupu a mụọ Jizọs. Tụlee ihe nke a pụtara. Ọtụtụ narị afọ tupu Mesaya ahụ abịa, Jehova kpebiri na ọ ga-eji ihe atụ zie ihe. Ya mere, anyị pụrụ ijide naka na iji ihe atụ ezi ihe dị Jehova mma.5Nke abụọ, Jizọs kọwara na ya na-eme ihe atụ ka e wee mata ndị obi ha na-adịkwaghị anabata ihe. Matiu 13:10-15;Aịzaya 6:9, 10 Gịnị mere ihe atụ ya ji kpughee ihe ndị mmadụ bu nobi? Mgbe ụfọdụ, ọ na-achọ ka ndị nụrụ ihe atụ ya rịọ ya ka ọ kọwaa ihe o kwuru, ka ha wee ghọtachaa ihe okwu ya pụtara. Ndị dị umeala nobi na-adị njikere ịrịọ ka ọ kọwaara ha ihe o kwuru. Ma, ndị mpako ma ọ bụ ndị na-achọghị ịma adịghị arịọ. Matiu 13:36;Mak 4:34 Ya mere, ihe atụ ndị Jizọs merekpugheerendị eziokwu na-agụsi agụụ ike eziokwu ahụ. Notu mgbe ahụ, ihe atụ yazochiirindị obi ha dị mpako eziokwu ahụ.6. Olee uru ihe atụ ndị Jizọs mere bara?6Ihe atụ ndị Jizọs mere bara uru nọtụtụ ụzọ ndị ọzọ. Ha kpaliri mmasị ndị mmadụ, mee ka ha gee ntị. Ha mere ka ndị mmadụ jiri anya nke uche ha na-ahụ ihe ọ na-agwa ha, o wee dịrị ha mfe ịghọta ya. Dị ka e kwuru ná mmalite, ihe atụ ndị Jizọs mere nyeere ndị gere okwu ya aka icheta ihe o kwuru.Ozizi Elu Ugwu ahụ e dere naMatiu 5:3-7:27bụ otu ihe atụ pụrụ iche nke na-egosi na Jizọs mere ihe atụ ọtụtụ ugboro. Dị ka e si gụkọọ ya otu mgbe, e nwere ihe karịrị nkà okwu iri ise nozizi a. Iji ghọta ihe nke a pụtara, buru nobi na a pụrụ ịgụpụtacha ozizi a nihe dị ka minit iri abụọ. Ọ bụrụ na a gụọ ya otú a, ná nkezi, a ga-agụpụta otu nkà okwu nihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ kwa sekọnd iri abụọ ọ bụla! O doro anya na Jizọs hụrụ na ọ bara uru ime ihe atụ!7. Gịnị mere anyị ga-eji ṅomie otú Jizọs si jiri ihe atụ zie ihe?7Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst, anyị kwesịrị iṅomi otú o si zie ihe, tinyere otú o si mee ihe atụ. Dị ka nnu na ose si eme ka nri tọkwuo ụtọ, ihe atụ ndị dị irè pụrụ ime ka ihe anyị na-ezi tọkwuo ndị ọzọ ụtọ. Ihe atụ ndị e chebaara echiche nke ọma pụrụ ime ka ọ dịkwuo mfe ịghọta eziokwu ndị dị mkpa. Ka anyị lerukwuo anya nihe ụfọdụ mere ihe atụ ndị Jizọs mere ji dị irè otú a. Mgbe ahụ, anyị ga-enwe ike ịhụ otú anyị pụrụ isi jiri ụzọ a bara uru na-ezi ihe.Iji Otu Ihe Dị Mfe Nghọta Tụnyere Ihe ỌzọOlee otú Jizọs si jiri nnụnụ na okooko osisi gosi na Chineke na-elekọta anyị?8, 9. Olee otú Jizọs si were otu ihe dị mfe nghọta tụnyere ihe ọzọ, gịnịkwa mere ihe atụ ndị ahụ ji dị nnọọ irè?8Mgbe Jizọs na-ezi ihe, ọ na-ejikarị otu ihe nke na-adịghị mgbagwoju anya tụnyere ihe ọzọ, nekwughị ọtụtụ okwu. Ma, okwu ndị dị mfe nghọta o kwuru mere ka ndị mmadụ jiri anya nke uche ha hụ ihe ọ na-ekwu nke ọma. Okwu ndị ahụ kụziri eziokwu ime mmụọ ndị dị mkpa. Dị ka ihe atụ, mgbe ọ na-adụ ndị na-eso ụzọ ya ọdụ ka ha ghara ichegbu onwe ha banyere ihe ndị dị ha mkpa nụbọchị, ọ gwara ha banyere anụ ufe nke eluigwe na okooko lili dị nọhịa. Nnụnụ adịghị akụ mkpụrụ, ọ dịghịkwa aghọrọ mkpụrụ. Okooko lili adịghị akpa ogho, ọ dịghịkwa ekwe ákwà. Ma, Chineke na-elekọta ha. Ọ dị mfe ịghọta ihe ọ na-ekwuya bụ, ọ bụrụ na Chineke na-elekọta nnụnụ na okooko osisi, nezie, ọ ga-elekọta ụmụ mmadụ ndị bu ụzọ na-achọ alaeze ahụ.Matiu 6:26,28-33.9E nwere ụzọ ọzọ dị irè Jizọs si were otu ihe tụnyere ihe ọzọ ọtụtụ ugboro. Ọ bụ site nịsị na otu ihebụihe ọzọ. Mgbe ọ na-emekwa ụdị ihe atụ a, o mere ka ọ dị mfe nghọta. Otu mgbe, ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Unu bụ ìhè nke ụwa. Ndị na-eso ụzọ ya ghọtara isi ihe ihe atụ a na-ekwu, ya bụ, site nokwu ha na omume ha, ha pụrụ ime ka ìhè nke eziokwu ime mmụọ na-enwu enwu wee nyere ndị ọzọ aka inye Chineke otuto. Matiu 5:14-16 Leekwa ihe atụ ndị ọzọ dị irè Jizọs mere: Unu bụ nnu nke ụwa na Abụ m osisi vaịn, unu bụ alaka ya. Matiu 5:13;Jọn 15:5 Nkà okwu ndị a magburu onwe ha nihi na ha dị mfe nghọta.10. Olee ihe atụ ụfọdụ na-egosi otú ị pụrụ isi na-eme ihe atụ mgbe ị na-ezi ihe?10Olee otú ị pụrụ isi mee ihe atụ mgbe ị na-ezi ihe? Ọ dịghị mkpa ka i chepụta ogologo akụkọ dị mgbagwoju anya. Naanị ihe ị ga-eme bụ ịchọ ihe atụ ndị dị mfe nghọta. Ka e were ya na ị na-ekwu okwu banyere mbilite nọnwụ. Ị chọrọ ime ihe atụ na-egosi na ịkpọlite ndị nwụrụ anwụ esirighị Jehova ike. Olee ihe atụ ga-abata gị nobi? Baịbụl ji ọnwụ tụnyere ụra. Ị pụrụ ịsị, Ọ dịịrị Chineke mfe ịkpọlite ndị nwụrụ anwụ dị ka ọ dịịrị anyị mfe ịkpọte mmadụ nụra. Jọn 11:11-14 Ka e were ya na ị chọrọ ime ihe atụ na-egosi na ịhụya dị ụmụaka mkpa ka ha wee tolite nke ọma. Olee ihe atụ ị pụrụ ime? Baịbụl mere ihe atụ a: Ụmụaka dị ka ome osisi oliv. Abụ Ọma 128:3 Ị pụrụ ịsị, Ịhụya dị ụmụaka mkpa dị ka anwụ na mmiri dị osisi mkpa. Ọ bụrụ na ihe i ji tụnyere ihe ọzọ dị mfe nghọta, ọ ga-adịrị ndị na-ege okwu gị mfe ịghọta ihe ị na-ekwu.Iji Ihe Ndị Na-eme Eme ná Ndụ Kwa Ụbọchị Na-eme Ihe Atụ11. Nye ihe atụ ndị na-egosi na ihe ndị Jizọs ji mee ihe atụ bụ nezie ihe ndị ọ hụrụ mgbe ọ na-eto na Galili.11Jizọs bụ ọkà nime ihe atụ ndị metụtara ndụ ndị mmadụ. Nọtụtụ ihe atụ o mere, a pụrụ ịhụ ihe ndị na-eme nándụ kwa ụbọchị, ndị ọ pụrụ ịbụ na ọ hụrụ mgbe ọ na-eto na Galili. Chetụgodị echiche banyere mgbe ọ bụ nwata. Ugboro ole ka ọ hụrụ mgbe nne ya gwere ọka, tinye ihe na-eko achịcha ná ntụ ọka ọ gwọrọ agwọ, mụnye oriọna, ma ọ bụ zaa ụlọ? Matiu 13:33;24:41;Luk 15:8 Ugboro ole ka o kiriri ndị ọkụ azụ ka ha na-awụnye ụgbụ ha nOké Osimiri Galili? Matiu 13:47 Ugboro ole ka ọ hụrụ ka ụmụaka na-egwuri egwu nọma ahịa? Matiu 11:16 Ọ ghaghị ịbụ na Jizọs ji anya ya hụ ihe ndị ọzọ na-abụghị oké ihe o ji mee ihe atụ, ya bụ, ebe a na-agha mkpụrụ, oriri agbamakwụkwọ obi ụtọ, na ọka ndị dị nubi anwụ na-acha, ha ewee kaa.Matiu 13:3-8;25:1-12;Mak 4:26-29.12, 13. Gịnị mere o ji bụrụ ihe kwesịrị ịrịba ama na Jizọs ji ụzọ si Jeruselem na-agbada Jeriko kwuo ihe o bu nobi mgbe ọ na-atụ ilu onye Sameria ahụ bụ ezi onye agbata obi?12Nihe atụ ndị Jizọs mere, o kwuru irighiri ihe ndị na-ege okwu ya maara nke ọma. Dị ka ihe atụ, ọ malitere ilu onye Sameria bụ ezi onye agbata obi site nịsị: Otu nwoke si Jeruselem na-agbada Jeriko ma daba naka ndị na-apụnara mmadụ ihe, bụ ndị gbara ya ọtọ, kụọkwa ya ihe, . . . hapụ ya ọdị ndụ ọnwụ ka mma. Luk 10:30 E kwesịrị ịrịba ama na Jizọs kwuru banyere ụzọ si Jeruselem na-agbada Jeriko mgbe ọ na-ekwu ihe o bu nobi. Mgbe Jizọs na-atụ ilu a, ọ nọ na Judia, bụ ebe na-adịghị anya na Jeruselem; ya mere, o doro anya na ndị gere okwu ya maara ụzọ ọ na-ekwu okwu ya. Ndị mmadụ maara na ụzọ ahụ dị ize ndụ, karịsịa, ma ọ bụrụ na mmadụ na-aga njem naanị ya. Ụzọ ahụ nwere ọtụtụ ebe gbagọrọ agbagọ, ndị mmadụ adịghị esikarị na ya eme njem. Nke a mere ka ndị ohi nwee ọtụtụ ebe ha pụrụ izo.13Jizọs kwuru irighiri ihe ndị ọzọ ndị mmadụ maara banyere ụzọ ahụ si Jeruselem na-agbada Jeriko. Dị ka o kwuru nilu ahụ, onye nchụàjà bu ụzọ si nụzọ ahụ na-agafe, e mesịa, onye Livaị sikwa na ya na-agafeọ bụ ezie na ọ dịghịonye ọ bụla nime ha kwụsịrị nyere onye ahụ e merụrụ ahụ aka. Luk 10:31, 32 Ndị nchụàjà na-eje ozi nụlọ nsọ dị na Jeruselem, ndị Livaị na-enyekwara ha aka. Ọtụtụ nime ndị nchụàjà na ndị Livaị biri na Jeriko mgbe ha na-arụ ọrụ nụlọ nsọ; Jeriko dị naanị kilomita iri abụọ na atọ ma e si na Jeruselem gawa ya. Ya mere, a pụrụ ịhụ ha nụzọ ahụ. Rịbakwa ama na Jizọs kwuru na onye njem ahụ si Jeruselem na-agbadaọ bụghị ịgbago agbago. Ndị gere okwu ya ghọtara ihe ọ na-ekwu. Ebe Jeruselem dị dị elu karịa ebe Jeriko dị. Ya mere, ọ bụrụ na onye njem si Jeruselem na-apụta, nezie, ọ ga na-agbada agbada.O doro anya na Jizọs bu ndị gere okwu ya nobi.14. Mgbe anyị na-eme ihe atụ, olee otú anyị pụrụ isi buru ndị anyị na-agwa okwu nobi?14Mgbe anyị na-eme ihe atụ, anyị kwesịrị iburu ndị anyị na-agwa okwu nobi.Olee ihe ụfọdụ gbasara ndị na-ege okwu anyị ndị pụrụ inyere anyị aka ikpebi ihe atụ ndị anyị ga-ahọrọ? Ma eleghị anya, anyị kwesịrị ichebara ihe ndị dị ka afọ ndụ ha, omenala ha ma ọ bụ ezinụlọ ha si, na aka ọrụ ha, echiche. Dị ka ihe atụ, ihe atụ nke kwuru banyere ihe dị iche iche metụtara ọrụ ubi ga-edo ndị mmadụ anya ngwa ngwa nebe a na-arụ ọrụ ubi karịa nobodo ukwu. Ndụ ndị na-ege okwu anyị na-ebi kwa ụbọchị na ọrụ ha na-arụụmụ ha, ụlọ ha, ihe ha ji atụrụ ndụ, nri ha na-eripụrụ ịbụ ihe anyị ga-eji mee ihe atụ kwesịrị ekwesị.Iji Ihe E Kere Eke Na-eme Ihe Atụ15. Gịnị mere ọ bụghị ihe ijuanya na Jizọs maara ihe e kere eke nke ọma?15Ọtụtụ nime ihe atụ ndị Jizọs mere gosiri na ọ maara ihe e kere eke nke ọma, ma ihe ọkụkụ ma anụmanụ ma ihu ígwé. Matiu 16:2, 3;Luk 12:24,27 Olee ebe o si mata ihe ndị a? O doro anya na mgbe ọ na-eto na Galili, o nwere ohere buru ibu ịhụ ihe e kere eke. E kwesịrị ịrịba ama karịsịa na Jizọs bụ onye e bu ụzọ mụọ nime ihe niile e kere eke. Jehova jikwa ya rụọ ọrụ dị ka onye ọkà ọrụ mgbe ọ na-eke ihe niile. Ndị Kọlọsi 1:15, 16;Ilu 8:30, 31 Ọ bụ ihe ijuanya na Jizọs maara ihe e kere eke nke ọma? Ka anyị hụ otú o si jiri ihe ọ maara zie ihe dị ka aka ochie.16, 17. a Olee ihe gosiri na Jizọs maara nke ọma otú atụrụ si akpa àgwà? b Olee ihe atụ na-egosi na atụrụ na-anụ olu onye na-azụ ya?16Cheta na Jizọs kwuru na ya bụ onye ọzụzụ atụrụ ọma, kwuokwa na ndị na-eso ụzọ ya bụ atụrụ ya. Okwu Jizọs gosiri na ọ maara nke ọma otú atụrụ si akpa àgwà. Ọ maara na ndị ọzụzụ atụrụ na atụrụ ha na-akpachi anya nke ukwuu. Ọ hụrụ na anụ a nke na-atụkwasị onyenwe ya obi na-ekwe ka a na-edu ya edu, hụkwa na ọ na-eso onye na-azụ ya ebe ọ bụla ọ na-aga. Gịnị mere atụrụ ji eso onye na-azụ ya? Jizọs sịrị na ọ bụ nihi na ha maara olu ya. Jọn 10:2-4,11 Ọ bụ eziokwu na atụrụ maara olu onye na-azụ ya?17George A. Smith dere ihe o ji anya ya hụ nakwụkwọ ya bụThe Historical Geography of the Holy Land,sị: Mgbe ụfọdụ, anyị na-ezu ike ehihie nakụkụ otu nime olulu mmiri ndị dị na Judia. Ndị ọzụzụ atụrụ atọ ma ọ bụ anọ na-edu ìgwè atụrụ ha abịa nebe ahụ. Ìgwè atụrụ ndị ahụ na-agwakọta ọnụ, anyị ana-eche otú onye ọzụzụ atụrụ nke ọ bụla ga-esi duru atụrụ nke ya. Ma mgbe ha ṅụchara mmiri, gwuchaa egwuregwu, ndị ọzụzụ atụrụ ahụ na-agbago otu otu nakụkụ dị iche iche na ndagwurugwu ahụ. Onye nke ọ bụla na-akpọ atụrụ ya òkù nolu nke ya; atụrụ onye nke ọ bụla na-esi nìgwè atụrụ ndị ahụ gakwuru onye na-azụ ya. Ha na-aga nusoro otú ha si bịa. O nweghị ihe atụ ọzọ ka mma Jizọs gaara eji kwuo ihe o bu nobi, ya bụ, na ọ bụrụ na anyị amata ihe ọ na-ezi ma na-erube isi na ya, ọ bụrụkwa na anyị esoro ya mgbe ọ na-edu anyị, onye ọzụzụ atụrụ ọma ahụ ga na-elekọta anyị.18. Olee ebe anyị pụrụ ịmụta banyere ihe dị iche iche Jehova kere eke?18Olee otú anyị pụrụ isi mụta iji ihe e kere eke na-eme iheatụ? Àgwà ụfọdụ pụrụ iche e ji mara anụmanụ pụrụ ịbụ ihe anyị ga-eji mee ihe atụ dị mfe nghọta ma dị irè. Olee ebe anyị pụrụ ịmụta banyere ihe dị iche iche Jehova kere eke? Baịbụl bụ otu ebe anyị pụrụ ịmụta ihe dị ukwuu banyere anụmanụ dị iche iche. Mgbe ụfọdụkwa, ọ na-eji àgwà anụmanụ na-akpa eme ihe atụ. Baịbụl kwuru banyere ịwụ ọsọ dị ka nne mgbada ma ọ bụ agụ owuru, ịdị akọ dị ka agwọ, na ịbụ ndị na-adịghị aghụghọ dị ka nduru.1 Ihe E Mere 12:8;Habakọk 1:8;Matiu 10:16 Ebe ndị ọzọ anyị pụrụ ịmụta ihe bara uru bụ nỤlọ Nche, Teta!,na akwụkwọ ndị ọzọ Ndịàmà Jehova na-ebipụta. Ị pụrụ ịmụta ihe dị ukwuu site nịhụ otú akwụkwọ ndị a si eji otu ihe dị mfe nghọta nime ọtụtụ ihe dị ebube Jehova kere eke atụnyere ihe ndị ọzọ.Iji Ihe Ndị Mmadụ Ma Ama Na-eme Ihe Atụ19, 20. a Olee ụzọ dị irè Jizọs si jiri ihe mere noge na-adịbeghị anya gosi na ihe ndị mmadụ kweere ezighị ezi? b Olee otú anyị pụrụ isi jiri ihe atụ mere eme na ahụmahụ ndị mmadụ nwere na-ezi ihe?19A pụrụ iji ihe ndị na-eme eme mee ihe atụ. Otu mgbe, Jizọs ji ihe mere noge na-adịbeghị anya gosi na ihe ndị mmadụ kweere, nke bụ na ọdachi na-adakwasị ndị o kwesịrị, bụ ụgha. Ọ sịrị: Ùnu chere na mmadụ iri na asatọ ahụ ụlọ elu dị na Siloam dagburu bụ ndị mmehie karịa ndị ọzọ niile bi na Jeruselem? Luk 13:4 Nezie, mkpụrụ obi iri na asatọ ahụ anwụghị nihi na ha mere mmehie nke kpasuru Chineke iwe. Kama nke ahụ, ọnwụ mberede ha nwụrụ bụ nihi oge ọdachi na ihe a na-atụghị anya ya. Ekliziastis 9:11 Ya mere, Jizọs kụghasịrị ozizi ụgha site nikwu banyere ihe ndị na-ege okwu ya maara nke ọma.20Olee otú anyị pụrụ isi jiri ihe atụ ndị mere eme na ahụmahụ ndị mmadụ nwere na-ezi ihe? Ka e were ya na ị na-ekwubanyere mmezu amụma Jizọs buru banyere ihe ịrịba ama nke ọnụnọ ya. Matiu 24:3-14 Ị pụrụ ikwu banyere akụkọ ị nụrụ noge na-adịbeghị anya banyere agha, ụnwụ, ma ọ bụ ala ọma jijiji iji gosi na ihe ndị a kpọmkwem na-emezu ihe e kwuru nihe ịrịba ama ahụ. Ma ọ bụ, ka e were ya na ị chọrọ iji otu ahụmahụ gosi mgbanwe dị iche iche e kwesịrị ime niyiri mmadụ ọhụrụ. Ndị Efesọs 4:20-24 Olee ebe ị pụrụ inweta ụdị ahụmahụ ahụ? Ị pụrụ ịtụle ụdị ndụ dị iche iche ndị kwere ekwe ibe gị biri noge gara aga, ma ọ bụ, ị pụrụ iji ahụmahụ e dere notu nime akwụkwọ Ndịàmà Jehova bipụtara.21. Olee uru dị iche iche onye na-ezi Okwu Chineke nụzọ dị irè na-erite?21Nezie, Jizọs bụ Ọkà nizi ihe! Dị ka anyị hụrụ ná nkebi nke a, izi ihe na ikwusa ozi ọma bụ ọrụ bụ isi ọ rụrụ. Matiu 4:23 Ọ bụkwa ọrụ bụ isi anyị na-arụ. Uru onye na-ezi ihe nụzọ dị irè na-erite buru ibu. Mgbe anyị na-ezi ihe, anyị na-enye ndị ọzọ ihe, nke ahụ na-ewetakwara anyị obi ụtọ. Ọrụ 20:35 Obi ụtọ ahụ bụ ọṅụ anyị na-enwe maka na anyị maara na anyị na-enye ha ezi ihe nke uru ya na-adịgide adịgide, ya bụ, eziokwu banyere Jehova. Anyị pụkwara inwe afọ ojuju nke a na-enweta nịmara na anyị na-eso ihe nlereanya Jizọs bụ Onye Ozizi kasị ukwuu nke bitụworo nụwa.Nkebi nke 3Ịhụya nke Kraịst Nwere Na-akpali AnyịGịnị na-akpali anyị ịnọgide na-eso Jizọs? Pọl onyeozi zara, sị: Ịhụya nke Kraịst nwere na-akpali anyị. 2 Ndị Kọrịnt 5:14 Ná nkebi nke a, anyị ga-amụ banyere ịhụya Jizọs nwere, ya bụ, ịhụya ọ hụrụ Jehova, nke ọ hụrụ mmadụ niile, na nke ọ hụrụ anyị notu notu. Ịmụ ya ga-akpali anyị nezie. Ọ ga-emetụ anyị nobi, wee kpalie anyị ime ihe, inwe ọganihu niso ihe nlereanya nke Nna anyị ukwu.13 M Hụrụ Nna M nAnya1, 2. Gịnị ka Jọn onyeozi mere ka a mata banyere abalị ikpeazụ Jizọs na ndịozi ya nọrọ?OTU agadi nwoke metụrụ mkpịsị akwụkwọ ya na ink. Ihe ọ na-echeta ọ ga-ede juru ya isi. Aha nwoke a bụ Jọn. Ọ bụ onye ikpeazụ fọrọ nime ndịozi Jizọs Kraịst. Ugbu a Jọn dị ihe dị ka otu narị afọ, o chetara otu abalị ọ na-apụghị ichefu echefu nihe dị ka afọ iri asaa gara aga, ya bụ, abalị ikpeazụ ya na ndịozi ibe ya na Jizọs nọrọ tupu Jizọs anwụọ. Mmụọ nsọ Chineke nke na-eduzi Jọn mere ka o nwee ike icheta ihe ndị mere eme, deekwa ha nụzọ zuru ezu.2Nabalị ahụ, Jizọs mere ka o doo anya na a ga-egbu ya noge na-adịghị anya. Ọ bụ naanị Jọn mere ka a mataihe mereJizọs ji kweta ịnwụ ụdị ọnwụ ahụ nke na-egbu mgbu. Ọ sịrị: Ka ụwa wee mara na m hụrụ Nna m nanya, ọbụna dị ka Nna m nyere m iwu ka m mee, otú ahụ ka m na-eme. Bilienụ, ka anyị pụọ nebe a.Jọn 14:31.3. Olee otú Jizọs si gosi na ọ hụrụ Nna ya nanya?3M hụrụ Nna m nanya. Ọ dịghị ihe dị Jizọs mkpa karịa nke a. Ọ pụtaghị na o kwuru okwu a ugboro ugboro. Nezie, ọ bụ naanị naJọn 14:31bụ ebe anyị hụrụ Jizọs kwuru kpọmkwem otú a nime Baịbụl na ya hụrụ Nna ya nanya. Otú ọ dị, Jizọsbiri ndụgosiri na ihe o kwuru bụ eziokwu. Kwa ụbọchị, o gosiri na ọ hụrụ Jehova nanya. Obi ike Jizọs, nrubeisi ya, na ntachi obi ya gosiri na ọ hụrụ Chineke nanya. Ọ bụ ịhụya kpaliri ya ije ozi dum o jere.4, 5. Olee ụdị ịhụya Baịbụl kwusiri okwu ike banyere ya, gịnịkwa ka a pụrụ ikwu banyere ịhụya Jizọs hụrụ Jehova?4Taa, ụfọdụ pụrụ iche na mmadụ inwe ịhụya na-egosi na ọ dịghị ike. Ha pụrụ icheta uri ịhụya na abụ ịhụya.Ma eleghị anya, ha pụkwara icheta otú e si eji ịhụya nwoke na nwaanyị eme ihe egwuregwu mgbe ụfọdụ. Baịbụl kwuru banyere ịhụya nwoke na nwaanyị, kama, ọ bụ nụzọ nkwanye ùgwù karịa otú e si ekwu banyere ya noge anyị a. Ilu 5:15-21 Okwu Chineke kwuru okwu nke ukwuu karị banyere ụdị ịhụya ọzọ. Ịhụya a abụghị mmetụta nkịtị nke mmadụ pụrụ inwe nobi ya ruo nwa oge; ọ bụghịkwa ihe na-agwụ ike nke e chepụtara echepụta. Ọ na-emetụta obi mmadụ na uche mmadụ. Ụdị ịhụya ahụ na-esi nala ala obi. Ọ bụ nke ụkpụrụ dị elu na-achị. A na-egosikwa ya site nime omume ọma. Ọ bụtụdịghị ihe e ji egwuri egwu. Okwu Chineke sịrị: Ịhụya adịghị ada ada.1 Ndị Kọrịnt 13:8.5Nime ụmụ mmadụ niile dịworo ndụ, ọ bụ Jizọs hụrụ Jehova nanya karịsịa. Ọ dịghị onye ka Jizọs nimezu okwu ahụ ya onwe ya kwuru, nke bụ iwu kasị ukwuu nime iwu niile Chineke nyere, ya bụ: Jiri obi gị dum, jirikwa mkpụrụ obi gị dum, jirikwa uche gị dum, jirikwa ike gị dum hụ Jehova bụ Chineke gị nanya. Mak 12:30 Olee otú Jizọs si mụta ụdị ịhụya a? Olee otú o si mee ka ịhụya ọ hụrụ Chineke sie ike mgbe ọ nọ nụwa? Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie ya?Ụdị Ịhụya Kasị Ochie, nke Kasịkwa Sie Ike6, 7. Olee otú anyị si mara naIlu 8:22-31na-akọwa Ọkpara Chineke, ọ bụghị amamihe nkịtị?6Ọ dịtụla mgbe gị na enyi gị rụkọrọ ọrụ, i wee chọpụta na o mere ka unu abụọ ghọkwuo ezi ndị enyi na-akpachi anya? Mmekọrịta obi ụtọ ahụ pụrụ inyere gị aka ịghọta ịhụya nke dị netiti Jehova na Ọkpara ọ mụrụ naanị ya. Anyị ekwuola ugboro ugboro banyereIlu 8:30. Ma, ka anyị lebakwuo anya namaokwu ahụ, ya na amaokwu ndị gbara ya gburugburu. Malite namaokwu nke iri abụọ na abụọ ruo na nke iri atọ na otu, anyị na-ahụ otú e si si nike mmụọ nsọ kọwaa amamihe dị ka à ga-asị na ọ bụ mmadụ. Olee otú anyị si mara na ọ bụ Ọkpara Chineke ka a na-ekwu banyere ya?7Namaokwu nke iri abụọ na abụọ, amamihe sịrị: Jehova kere m dị ka mmalite nke ụzọ ya, ihe mbụ nime ihe niile ọ rụrụ noge dị anya gara aga. Ọ ghaghị ịbụ na amamihe a na-ekwu okwu ya abụghị amamihe nkịtị, nihi na ọ dịghị mgbe e kere amamihe eke. O nweghị mmalite nihi na Jehova nọ anọ mgbe niile. O nwekwara amamihe mgbe niile. Abụ Ọma 90:2 Otú ọ dị, Ọkpara Chineke bụ onye e bu ụzọ mụọ nime ihe niile e kere eke. E kere ya eke; ọ bụ ya bụ onye mbụ nime ihe niile Jehova kere. Ndị Kọlọsi 1:15 Ọkpara ahụ nọ tupu e kee ụwa na eluigwe, dị ka a kọwara nakwụkwọ Ilu. Ebe ọ bụ Okwu ahụ, ya bụ, Ọnụ na-ekwuru Chineke, ọ bụ ya gosiri amamihe Jehova nụzọ zuru okè.Jọn 1:1.8. Gịnị ka Ọkpara ahụ rụrụ nogologo oge ọ dịrị ndụ tupu ya aghọọ mmadụ, gịnịkwa ka anyị pụrụ icheta mgbe ihe e kere eke anyị na-ekiri masịrị anyị?8Gịnị ka Ọkpara ahụ rụrụ nogologo oge ahụ ọ dịrị ndụ tupu ya abịa nụwa?Amaokwu nke iri atọgwara anyị na ọ nọ nakụkụ Chineke dị ka onye ọkà ọrụ. Gịnị ka nke ahụ pụtara?Ndị Kọlọsi 1:16kọwara, sị: E si naka ya kee ihe ndị ọzọ niile neluigwe na nelu ụwa . . . E kere ihe ndị ọzọ niile site naka ya nakwa maka ya. Ya mere, Jehova, bụ Onye Okike, si naka Ọkpara ya, bụ Onye Ọkà Ọrụ, kee ihe ndị ọzọ niilema ndị mmụọ e kere eke bi nime eluigwe ma eluigwe dị ukwuu a na-ahụ anya, ma ụwa ma ihe ọkụkụ ma anụmanụ ndị dị nụdị dị iche iche magburu onwe ha, tinyere ihe kasị mma nime ihe niile e kere nụwa, ya bụ, ụmụ mmadụ. Anyị pụrụ iji mmekọrịta a Nna ahụ na Ọkpara ya nwere tụnyere mmekọrịta onye na-atụpụta ụkpụrụ ụlọ na onye na-ewu ụlọ nwere. Ihe onye na-ewu ụlọ na-eme bụ iji ihe onye na-atụpụta ụkpụrụ ụlọ ji nkà tụpụta wuo ụlọ. Mgbe ihe ọ bụla e kere eke nwụrụ anyị ibobo nahụ, ọ bụ Onye Ukwu ahụ nke na-atụpụta ụkpụrụ ka anyị na-enye otuto nezie. Abụ Ọma 19:1 Otú ọ dị, anyị pụkwara icheta mmekọrịta obi ụtọ nke Onye Okike na onye ọkà ọrụ ya nwere ruo ogologo oge.9, 10. a Gịnị mere mmekọrịta Jehova na Ọkpara ya ji sie ike? b Gịnị pụrụ ime ka mmekọrịta gị na Nna gị nke eluigwe sie ike?9Mgbe mmadụ abụọ bụ ndị na-ezughị okè na-arụkọ ọrụ, ọ na-esiri ha ike mgbe ụfọdụ inwe mmekọrịta dị mma. Ọ dịghị otú ahụ nebe Jehova na Ọkpara ya nọ! Ọkpara ahụ na Nna ya rụkọrọ ọrụ ruo ọtụtụ afọ a na-apụghị ịgụta ọnụ. Ọkpara ahụ wee na-aṅụrị ọṅụ nihu yamgbe niile.Ilu 8:30 Ee, ọnụnọ ya na Nna ya nọrọ tọrọ ya ụtọ. Ọ tọkwara Nna ya ụtọ. Ọ bụghị ihe ijuanya na Ọkpara ahụ mesịrị dịkwuo ka Nna ya, mụta iṅomi àgwà Chineke. Ka a sịkwa ihe mere ịhụya nke dị netiti Nna ahụ na Ọkpara ya ji sie nnọọ ike! O ziri ezi ma a kpọọ ya ịhụya kasị ochie, nke kasịkwa sie ike neluigwe na ụwa.10Ma, gịnị ka nke ahụ pụtaara anyị? Ị pụrụ iche na ọ dịghị mgbe gị na Jehova ga-enwe ụdị mmekọrịta ahụ. Nezie, ọ dịghị onye ọ bụla nime anyị nke nwere ọkwá ahụ dị elu Jizọs nwere. Otú ọ dị, anyị nwere ohere pụrụ iche. Cheta na Jizọs bịaruru Nna ya nso karị site nọrụ ya na Ya rụkọrọ. Jehova ji ịhụya na-enye anyị ohere ịbụ ndị ha na ya na-arụkọ ọrụ. 1 Ndị Kọrịnt 3:9 Ka anyị na-eso ihe nlereanya Jizọs nozi anyị, anyị kwesịrị icheta mgbe niile na anyị bụ ndị ha na Chineke na-arụkọ ọrụ. Nihi ya, ịhụya nke jikọrọ anyị na Jehova na-esiwanye ike. Ọ dị ihe ùgwù nke pụrụ ịkarị nke a?Otú Jizọs Si Mee Ka Ịhụya Ọ Hụrụ Jehova Sie Ike11-13. a Gịnị mere o ji baa uru ka anyị ghọta na ịhụya yiri ihe dị ndụ, oleekwa otú Jizọs si mee ka ịhụya ọ hụrụ Jehova sie ike mgbe ọ bụ nwata? b Olee otú Ọkpara Chineke si gosi na ọ masịrị ya ịmụta ihe naka Jehova, ma mgbe ọ na-abịabeghị nụwa ma mgbe o mesịrị bịa nụwa dị ka mmadụ?11Nọtụtụ ụzọ, ọ bara uru ka anyị ghọta na ịhụya nke dị nobi anyị yiri ihe dị ndụ. Dị ka ihe a kụrụ nubi, e kwesịrị ịzụ ịhụya ma na-elekọta ya ma ọ bụrụ na anyị chọrọ ka ọ na-eto eto, na-amakwa pokopoko. Ọ bụrụ na anyị elegharaya anya, nenyeghị ya ihe dị ya mkpa, ọ ga-akpọnwụ. Jizọs ejighị ịhụya ọ hụrụ Jehova gwurie egwu. O mere ka o sie ike, na-etokwa eto, noge niile o biri nụwa. Ka anyị hụ otú o si mee ya.12Cheta mgbe Jizọs bụ nwa okoro. O kwuru banyere Nna ya nụlọ nsọ dị na Jeruselem. Cheta ihe ọ gwara ndị mụrụ ya mgbe ha chị obi naka. Ọ sịrị ha: Gịnị mere unu ji na-achọgharị m? Ọ bụ na unu amaghị na m ga-anọ nụlọ Nna m? Luk 2:49 Mgbe Jizọs bụ nwata, o doro anya na o nwebeghị ike icheta ndụ ọ dịrị tupu ya aghọọ mmadụ. Ma, ịhụya ọ hụrụ Nna ya bụ Jehova siri ike. Ọ maara na e kwesịrị igosi ịhụya dị otú ahụ site nife Chineke. Ya mere, ọ dịghị ebe ọzọ na-atọ Jizọs ụtọ ịnọ karịa nụlọ a na-anọ efe Nna ya ofufe dị ọcha. Ọ na-agụsi ya agụụ ike ịga ebe ahụ. Ọ naghịkwa achọ isi ebe ahụ pụọ. Ihe ọzọkwa bụ na ọ naghị eje ebe ahụ naanị ka o kirie ihe a na-eme. Ọ na-anụ ya ọkụ nobi ịmụ banyere Jehova, na ikwupụta ihe ọ maara. Ọ bụghị mgbe ọ gbara afọ iri na abụọ ka ọ malitere ịdị ya otú ahụ nobi. Ọ kwụsịghịkwa ime otú ahụ mgbe ahụ.13Mgbe Ọkpara ahụ nọ neluigwe tupu ya aghọọ mmadụ, o ji ịnụ ọkụ nobi mụta ihe naka Nna ya. Amụma e derenAịzaya 50:4-6mere ka a mata na Jehova kụziiri Ọkpara ya ihe nụzọ pụrụ iche banyere ọrụ ọ ga-arụ dị ka Mesaya. Ọ bụ ezie na ihe ọ kụziiri ya gụnyere ụfọdụ nime ihe isi ike ndị ga-adakwasị Onye Jehova Tere Mmanụ, Ọkpara ahụ ji ịnụ ọkụ nobi mụta ihe a kụziiri ya. Mgbe Jizọs mesịrị bịa nụwa, tookwa wee ghọọ dimkpa, ọ ka nọkwa na-anụ ya ọkụ nobi ịga nụlọ Nna ya, sorokwa fee ụdị ofufe Jehova chọrọ ka a na-efe ya nebe ahụ, sorokwa kụzie ihe ọ chọrọ ka a na-akụzi nebe ahụ. Baịbụl si otú ahụ kwuo na Jizọs ji ikwesị ntụkwasị obi na-aga nụlọ nsọ nakwa nụlọ nzukọ. Luk 4:16;19:47 Ọ bụrụ na anyị chọrọ ime ka ịhụya anyị hụrụ Jehova na-eto eto, gharakwa ịjụ oyi, anyị kwesịrị ịdị na-agachi nzukọ Ndị Kraịst anya. Anyị na-efe Jehova nebe ahụ, na-emekwa ka ihe ọmụma anyị na obi ekele anyị nwere nebe ọ nọ mikwuo emi.Ọ rịgooro nelu ugwu naanị ya ikpe ekpere14, 15. a Gịnị mere Jizọs ji chọọ ịnọ naanị ya? b Olee otú ekpere Jizọs kpekuru Nna ya si gosi na ya na ya nwere mmekọrịta chiri anya, gosikwa na ọ na-akwanyere Nna ya ùgwù?14Jizọs mekwara ka ịhụya ọ hụrụ Jehova sie ike site nikpe ekpere mgbe niile. Nagbanyeghị na ọ bụ enyi ndị mmadụ, bụrụkwa onye ya na ndị mmadụ na-adị ná mma, anyị kwesịrị icheta na ọ na-adị ya mma ịnọ naanị ya mgbe ụfọdụ. Dị ka ihe atụ,Luk 5:16kwuru, sị: Ọ nọgidere nebe ahụ ọ nọpụrụ iche nọzara, na-ekpekwa ekpere.Matiu 14:23kwuru ihe yiri ya, sị: E mesịa, mgbe ọ sịrị ìgwè mmadụ ahụ lawa, ọ rịgooro nelu ugwu naanị ya ikpe ekpere. Ọ bụ ezie na chi ejiwo, ọ nọ nebe ahụ naanị ya. Jizọs chọrọ ịnọ naanị ya noge ndị a nakwa noge ndị ọzọ, ọ bụghị nihi na ọ bụ onye na-anọrọ onwe ya, ma ọ bụ na ọ dịghị achọ ka ya na ndị ọzọ nọrọ, kama ọ bụ nihi na ọ chọrọ ka naanị ya na Jehova nọrọ, ka o nwee ike ịgwa Nna ya okwu nekpere otú ọ dị ya nobi.15Mgbe Jizọs na-ekpe ekpere, ọ na-ekwu mgbe ụfọdụ, sị,Aba,Nna. Mak 14:36 Noge Jizọs, Aba bụ okwu na-egosi mmekọrịta chiri anya. Ọ bụ ihe ndị mmadụ na-akpọ nna ha nezinụlọ. Ọ na-abụkarị otu nime okwu mbụ nwata na-amụta. Ma, ọ na-egosi nkwanye ùgwù. Ọ bụ ezie na okwu ahụ na-egosi na Ọkpara ahụ na Nna ya ọ hụrụ nanya, nke ọ na-agwa okwu, nwere mmekọrịta chiri anya, ọ na-egosikwa na ọ na-akwanyere ikike Jehova nwere dị ka nna ya ùgwù. Anyị na-ahụ mmekọrịta chiri anya na nkwanye ùgwù dị otú ahụ nekpere niile Jizọs kpere ndị e dere ede. Dị ka ihe atụ, naJọn isi iri na asaa, Jọn onyeozi dere ekpere dị ogologo Jizọs si nala ala obi ya kpee nabalị ikpeazụ ya. Ịmụ banyere ekpere ahụ bụ ihe na-emetụ nobi nezie. Ọ dịkwa mkpa ka anyị ṅomie ya, ọ bụghị site nikwu ya otú ahụ Jizọs si kwuo ya, kama, site nịmụta otú anyị ga-esi jiri obi anyị na-agwa Nna anyị nke eluigwe okwu ọtụtụ ugboro o kwere anyịomume. Ime otú ahụ ga-eme ka ịhụya anyị hụrụ ya sie ike, gharakwa ịjụ oyi.16, 17. a Olee otú Jizọs si kwuo okwu banyere ịhụya ọ hụrụ Nna ya? b Olee otú Jizọs si kọwaa mmesapụ aka nke Nna ya?16Dị ka anyị hụrụ ná mmalite, Jizọs ekwughachighị ugboro ugboro, sị, M hụrụ Nna m nanya. Otú ọ dị, o kwuru okwu na-egosi na ọ hụrụ Nna ya nanya ọtụtụ ugboro. Olee otú o si kwuo ya? Jizọs nonwe ya sịrị: Nna, Onyenwe eluigwe na ụwa, ana menye gị otuto nihu ọha.Matiu 11:25 Mgbe anyị na-amụ Nkebi nke Abụọ nakwụkwọ a, anyị hụrụ na ọ na-atọ Jizọs ụtọ inye Nna ya otuto site ninyere ndị mmadụ aka ịmata Ya. Dị ka ihe atụ, o ji Jehova tụnyere nna nke ọ na-anụ ọkụ nobi ịgbaghara nwa ya nke kpafuru akpafu nke na o cheere mgbe nwa ahụ nke chegharịrị echegharị ga-alọta. Ọ nọ nebe dị anya hụ ya, gbara ọsọ gaa zute ya, makụọkwa ya. Luk 15:20 Ọ dị onye pụrụ ịgụ akụkọ ahụ, otú Jizọs si kọwaa ịhụya Jehova na otú O si agbaghara mmehie aghara imetụ ya nahụ?17Jizọs nyere Nna ya otuto ugboro ugboro nihi mmesapụ aka Ya. O ji ihe atụ nke ndị mụrụ ụmụ bụ ndị na-ezughị okè gosi na anyị pụrụ ijide naka na Nna anyị ga-enye anyị mmụọ nsọ nke dị anyị mkpa. Luk 11:13 Jizọs jikwa ịnụ ọkụ nobi kwuo banyere olileanya nke Nna ya ji obiọma nye anyị. Jizọs kọwara olileanya o nwere na a ga-eme ka ọ lakwuru Nna ya wee nọrọ nakụkụ ya neluigwe. Jọn 14:28;17:5 Ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya banyere olileanya ahụ Jehova debere nihu ìgwè atụrụ nta nke Kraịst, ya bụ, ibi neluigwe, soro Eze Mesaya ahụ wee na-achị achị. Luk 12:32;Jọn 14:2 O ji olileanya ibi na Paradaịs kasie otu onye ajọ omume nke na-aga ịnwụ anwụ obi. Luk 23:43 Ikwu banyere oké mmesapụ aka nke Nna ya nụzọ ndị dị otú a nyeere Jizọs aka nezie ime ka ịhụya ọ hụrụ Jehova sie ike mgbe niile. Ọtụtụ nime ndị na-eso ụzọ Kraịst achọpụtawo na ọ dịghị ihe na-eme ka ịhụya ha hụrụ Jehova sikwuo ike, ma ọ bụ mee ka okwukwe ha nwere nebe ọ nọ sikwuo ike, karịa ikwu banyere Ya nakwa olileanya o debere nihu ndị hụrụ ya nanya.Ị Ga-eṅomi Ịhụya Jizọs Hụrụ Jehova?18. Olee ụzọ kasị mkpa anyị kwesịrị isi soro Jizọs, nihi gịnịkwa?18Nime ụzọ niile anyị kwesịrị isi soro Jizọs, ọ dịghị nke dị mkpa karịa nke a, ya bụ: Anyị aghaghị iji obi anyị dum na mkpụrụ obi anyị dum na uche anyị dum na ike anyị dum hụ Jehova nanya. Luk 10:27 Ihe na-egosi na anyị hụrụ ya nanya otú ahụ abụghị naanị otú o si anụ anyị ọkụ nobi, kamakwa, ọ bụ otú anyị si egosi ịhụya ahụ site nomume anyị. Jizọs enweghị afọ ojuju naanị ninweịhụya nebe Nna ya nọ, ma ọ bụ naanị nịsị,M hụrụ Nna m nanya. Ọ sịrị: Ka ụwa wee mara na m hụrụ Nna m nanya, ọbụna dị ka Nna m nyere m iwu ka m mee,otú ahụ ka m na-eme.Jọn 14:31 Setan kwuru na ọ dịghị mmadụ ga-ejere Jehova ozi nihi ịhụya nke na-adịghị achọ ọdịmma onwe ya naanị. Job 2:4, 5 Jizọs ji obi ike mee ihe, wee gosi ụwa na ọ hụrụ Nna ya nanya nke ukwuu, ka o wee nye azịza kasị mma maka nkwutọ ọjọọ Setan kwutọrọ Nna ya. O rubere isi nke na o ji ndụ ya chụọ àjà. Ị ga-esoro Jizọs? Ị ga-egosi ụwa na ị hụrụ Jehova Chineke nanya nezie?19, 20. a Olee ihe ụfọdụ dị mkpa mere anyị ji kwesị ijechi nzukọ Ndị Kraịst anya? b Olee otú anyị kwesịrị isi na-ele ọmụmụ ihe onwe onye, ịtụgharị uche, na ekpere, anya?19Anyị nwere mkpa dị ukwuu nụzọ ime mmụọ igosi ịhụya dị otú ahụ. Ya mere, Jehova mere ndokwa ka anyị na-efe ya nụzọ ga-eme ka ịhụya anyị hụrụ Nna anyị na-eto eto ma na-esikwu ike. Mgbe i jere nzukọ Ndị Kraịst, gbalịa icheta na i jere ebe ahụ ife Chineke gị. Ihe ndị ọzọ so nofufe anyị na-efe ya bụ ekpere nke si nala ala obi, ịbụ abụ otuto, ige ntị nke ọma, na itinye ọnụ nihe a na-amụ mgbe o kwere omume. Nzukọ ndị dị otú ahụ na-emekwa ka i nwee ike ịgba Ndị Kraịst ibe gị ume. Ndị Hibru 10:24, 25 Ife Jehova mgbe niile ná nzukọ Ndị Kraịst ga-enyere gị aka ime ka ịhụya ị hụrụ Chineke na-eto eto ma na-esikwu ike.20Ọ bụkwa otu ihe ahụ ka ọmụmụ ihe onwe onye, ịtụgharị uche, na ikpe ekpere ga-emere gị. Ghọta na ihe ndị a bụ ụzọnaanị gị na Jehova ga-esi nọrọ. Mgbe ị na-amụ Okwu Chineke e dere ede, na-atụgharịkwa uche na ya, Jehova na-agwa gị ihe bụ echiche ya. Mgbe ị na-ekpe ekpere, ị na-emeghere ya obi gị. Cheta na ekpere abụghị naanị ịrịọ Chineke ihe. Ekpere bụkwa ohere ị ga-eji kelee Jehova nihi ngọzi ndị o nyere gị, tookwa ya nihi ọrụ ya ndị dị ebube. Abụ Ọma 146:1 Iji ọṅụ na ịnụ ọkụ nobi na-eto Jehova nihu ọha bụkwa ụzọ kasị mma ị ga-esi kelee Jehova, gosikwa na ị hụrụ ya nanya.21. Olee otú ịhụ Jehova nanya dịruru mkpa, gịnịkwa ka anyị ga-atụle nisiokwu ndị dị nihu?21Ịhụ Chineke nanya bụ isi ihe ga-eme ka i nweta obi ụtọ ebighị ebi. Ọ gwụla ihe gaara enyere Adam na Iv aka inwe ihe ịga nke ọma. Ọ bụkwa otu ihe nke ha na-amụtaghị. Ọ bụ ihe kasị mkpa nke ga-eme ka ị gafee ule ọ bụla nke ga-anwale okwukwe gị, meekwa ka ị jụ ọnwụnwa ọ bụla, tachiekwa obi nọnwụnwa ọ bụla. Ọ bụ ya bụ isi ihe ịbụ onye na-eso ụzọ Jizọs pụtara. Nezie, e nwere ihe jikọrọ ịhụ Chineke nanya na ịhụ mmadụ ibe anyị nanya. 1 Jọn 4:20 Nisiokwu ndị dị nihu, anyị ga-atụle otú Jizọs si gosi na ọ hụrụ ndị mmadụ nanya. NIsi nke Iri na Anọ, anyị ga-eleba anya nihe mere o ji dịrị ọtụtụ ndị mfe ịbịakwute Jizọs.14 Oké Ìgwè Mmadụ Bịakwutere YaHapụnụ ụmụntakịrị ka ha bịakwute m1-3. Gịnị mere mgbe ndị mụrụ ụmụ kpọtaara Jizọs ụmụ ha, gịnịkwa ka ihe a na-egosi banyere Jizọs?JIZỌS maara na ndụ ọ dị nụwa ga-agwụcha noge na-adịghị anya. Naanị izu ole na ole fọdụụrụ ya. Ma, ọ ka nwere ihe dị ukwuu ọ ga-eme! Ya na ndịozi ya nọ na-ekwusa ozi ọma na Peria, bụ ógbè dị nebe ọwụwa anyanwụ Osimiri Jọdan. Ha na-ekwusa ozi ọma ka ha chere ihu nebe ndịda wee na-aga Jeruselem, bụ ebe Jizọs ga-anọ mee Ememme Ngabiga ikpeazụ ya nke ga-apụ iche.2Mgbe Jizọs na ndị ndú okpukpe nwesịrị mkparịta ụka dị mkpa, e nwetụrụ mkpọtụ. Ndị mmadụ na-akpọta ụmụ ha ka ha hụ ya. O doro anya na afọ ndụ ụmụaka ahụ dịgasị iche, nihi na okwu Mak ji kọwaa ha bụ otu okwu ahụ o ji kọwaa otu nwata nke dị afọ iri na abụọ. Ma, a pụrụ ịsụgharị okwu Luk ji kọwaa ha obere ụmụaka. Luk 18:15;Mak 5:41, 42;10:13 Nezie, ụzụ na mkpọtụ na-adịkarị nebe ọ bụla ụmụaka nọ. Ndị na-eso ụzọ Jizọs baara ndị mụrụ ụmụaka ahụ mba. Ikekwe, ha chere na Nna ha ukwu enweghị ohere ilebara ụmụaka ahụ anya. Gịnị ka Jizọs mere?3Mgbe Jizọs hụrụ ihe na-emenụ, o were iwe. Ole ndị ka o wesoro iwe? Ọ bụ ụmụaka ahụ? Ka ọ bụ ndị mụrụ ha? Ee eọ bụ ndị na-eso ụzọ ya! Ọ sịrị ha: Hapụnụ ụmụntakịrị ka ha bịakwute m; unu anwala igbochi ha, nihi na alaeze Chineke bụ nke ndị dị otú ahụ. Nezie, ana m asị unu, Onye ọ bụla nke na-anabataghị alaeze Chineke dị ka nwatakịrị agaghị aba nime ya ma ọlị. Mgbe ahụ, Jizọs kuuru ụmụaka ahụ wee gọzie ha. Mak 10:13-16 Okwu Mak kwuru nebe a gosiri na Jizọs ji ịhụya makụọ ha. Ma eleghị anya, o ji aka ya kuru ọbụna ụfọdụ nime obere ụmụaka ahụ, dị ka otu onye nsụgharị sikwuo. O doro anya na Jizọs nwere mmasị nebe ụmụaka nọ. Ma, o nwere ihe ọzọ anyị na-amụta banyere ya nebe aọ bụ onye ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute.4, 5. a Olee otú anyị pụrụ isi jide naka na Jizọs bụ onye ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute? b Olee ajụjụ ndị anyị ga-eleba anya nIsi nke Iri na Anọ a?4A sị na Jizọs bụ onye aka ike, onye na-adịghị atụpụrụ mmadụ ọnụ, ma ọ bụ onye mpako, ikekwe, ụmụaka ahụ agaraghị enwe mmasị nebe ọ nọ; ahụ agaraghị eru ndị mụrụ ha ala ịgakwuru ya. Jiri anya nke uche gị hụ ihe mere mgbe ahụ. Ọ bụ na ị naghị ahụ ka ndị mụrụ ụmụ na-amụmụ ọnụ ọchị ka nwoke obiọma a na-egosi na ya hụrụ ụmụaka ha nanya, gosi na ụmụaka ahụ dị oké ọnụ ahịa nanya Chineke, ma gọzie ha? Neziokwu, ọ bụ ezie na Jizọs na-echegbu onwe ya banyere ọrụ ndị kasị mkpa o nwere ịrụ, ọ bụ onye ọ kasị adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute.5Olee ndị ọzọ ọ dịịrị mfe ịbịakwute Jizọs? Olee ihe mere o ji bụrụ onye ọ na-adị mfe otú a ịbịakwute? Olee otú anyị pụrụ isi mụta ịdị ka Jizọs na nke a? Ka anyị tụlee ya.Olee Ndị Ọ Dịịrị Mfe Ịbịakwute Jizọs?6-8. Olee ndị ha na Jizọs na-anọkarị, oleekwa otú omume o mesoro ha si dị iche nomume ndị ndú okpukpe ahụ?6Mgbe ị na-agụ Matiu, Mak, Luk na Jọn, ọ pụrụ iju gị anya ịhụ otú ọtụtụ mmadụ si bịakwute Jizọs nalaghị azụ. Dị ka ihe atụ, mgbe anyị na-agụ banyere ya, anyị na-ahụkarị okwu bụ oké ìgwè mmadụ. Oké ìgwè mmadụ si na Galili . . . soro ya. Ìgwè mmadụ gbakọkwara nebe ọ nọ. Oké ìgwè mmadụ bịakwutere ya. Oké ìgwè mmadụ so ya na-eme njem. Matiu 4:25;13:2;15:30;Luk 14:25 Nezie, oké ìgwè mmadụ gbara Jizọs gburugburu ọtụtụ ugboro.7Ìgwè mmadụ ahụ na-abụkarị ndị nkịtị. Ndị ndú okpukpe na-akpọ ha ndị ala nụzọ ịkwa emo. Ndị Farisii na ndị nchụàjà kwuru nihu ọha, sị: Ìgwè mmadụ a nke na-amaghị Iwu ahụ bụ ndị a bụrụ ọnụ. Jọn 7:49 Ihe dị iche iche ndị rabaị mesịrị deegosiri na ha lere ha anya otú ahụ. Ọtụtụ ndị ndú okpukpe lere ndị dị otú ahụ anya dị ka ndị na-abaghị nihe. Ha adịghị ekwe iso ha eri ihe, ịzụ ha ihe, ma ọ bụ ka ha na ha kpakọrịta. Nezie, ụfọdụ nime ha kwuru na olileanya mbilite nọnwụ adịrịghị ụdị ndị ahụ na-amaghị iwu a na-edeghị ede! Ọ ghaghị ịbụ na ndị ọ na-enweghị ka ọ hà ha na-agbara ndị ndú ahụ ọsọ kama ịrịọ ha ka ha nyere ha aka ma ọ bụ duzie ha. Ma, Jizọs adịghị ka ha.8Jizọs na ndị nkịtị na-akpakọrịta. Ya na ha rikọrọ nri. Ọ gwọrọ ha, kụziere ha ihe, meekwa ka ha nwee olileanya. Ma, Jizọs atụghị anya na ha niile ga-eme ihe o kwuru. O kwuru na ọtụtụ nime ha ga-ajụ ohere e nyere ha ijere Jehova ozi. Matiu 7:13, 14 Otú ọ dị, o nwere olileanya nebe onye nke ọ bụla nime ha nọ, marakwa na ọtụtụ nime ha nwere ike ime ihe ziri ezi. Lee otú nke a si dị iche nomume ndị nchụàjà na ndị Farisii ahụ obi kpọrọ nkụ! Ma, ọ bụ ihe ijuanya na ọbụna ndị nchụàjà na ndị Farisii bịakwutere Jizọs. Ọtụtụ nime ha gbanwekwara ụzọ ha wee soro ya. Ọrụ 6:7;15:5 Ọ dịkwaara ụfọdụ nime ndị ọgaranya na ndị ukwu mfe ịbịakwute Jizọs.Mak 10:17,22.9. Gịnị mere o ji dịrị ndị inyom mfe ịbịakwute Jizọs?9Ndị inyom alaghị azụ ịbịakwute Jizọs. Ọ ghaghị ịbụ na ndị ndú okpukpe ejiriwo omume nlelị gbaa ha ka akpị ọtụtụ ugboro. Ndị rabaị adịghị ele onye ọ bụla na-akụziri ndị inyom ihe anya ọma. Nezie, a dịghị ekwe ka ndị inyom gbaa akaebe nụlọikpe; a na-ewere ha dị ka ndị akaebe a na-apụghị ịtụkwasị obi. Ndị rabaị na-ekpe ekpere kelee Chineke na ha abụghị ụmụ nwaanyị! Ma, Jizọs emesoghị ndị inyom ụdị omume nlelị ahụ. Ọtụtụ nime ha bịakwutere ya, ọ gụkwara ha agụụ ịmụta ihe. Dị ka ihe atụ, anyị hụrụ ka nwanne Lazarọs bụ Meri nọdụrụ ala nakụkụ ụkwụ Onyenwe anyị, na-ege ntị nke ọma nihe Jizọs na-ekwu. Ma, nwanne ya, bụ Mata, nọ na-agbagharị, na-enye onwe ya nsogbu ka ọ kwadebe ihe oriri. Jizọs jara Meri mma maka ibute ihe ka mkpa ụzọ.Luk 10:39-42.10. Olee otú Jizọs si dị iche ná ndị ndú okpukpe notú o si meso ndị ọrịa omume?10Ndị ọrịa bịakwutekwara Jizọs, ọ bụ ezie na ndị ndúokpukpe na-emesokarị ha dị ka ndị a jụrụ ajụ. Iwu Mozis kwuru na a ga-akpọpụ ndị ekpenta iche ka ndị ọzọ ghara ibute ọrịa ahụ. Ma, o nweghị ihe mere a ga-eji rụsa ha arụrụala. Levitikọs, isi nke iri na atọ Otú ọ dị, iwu ndị rabaị mesịrị kwuo na ndị ekpenta na-asọ oyi ka nsị. Ụfọdụ ndị ndú okpukpe rụsara ndị ekpenta arụrụala nke na ha na-atụ ha nkume ka ha ghara ịbịa ha nso! O siri ike ịghọta otú ndị ahụ a na-emeso omume otú ahụ pụrụ isi nwee obi ike ịbịakwute onye nkụzi ọ bụla. Ma, ndị ekpenta bịakwutere Jizọs. Otu nime ha kwuru okwu ahụ a ma ama nke na-egosi okwukwe, sị: Onyenwe anyị, ọ bụrụ nnọọ na ị chọrọ, ị pụrụ ime ka m dị ọcha. Luk 5:12 NIsi nke Iri na Ise, anyị ga-atụle ihe Jizọs mere. Ka ọ dị ugbu a, o zuola ikwu na nke a bụ ihe kasị pụta ìhè nke na-egosi na Jizọs bụ onye ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute.11. Olee ihe atụ na-egosi na ahụ ruru ndị obi ha na-ama ikpe ala ịbịakwute Jizọs, gịnịkwa mere nke a ji dị mkpa?11Ndị obi ha na-ama ikpe bịakwutere Jizọs nalaghị azụ. Dị ka ihe atụ, chee echiche banyere mgbe Jizọs nọ na-eri nri nụlọ otu onye Farisii. Otu nwaanyị nke a maara na ọ bụ onye mmehie batara, gbuo ikpere nala nakụkụ ụkwụ Jizọs, na-akwa ákwá nihi obi amamikpe. Anya mmiri ya dere ụkwụ Jizọs, o wee were ntutu isi ya hichaa ya. Ọ bụ ezie na onye kpọrọ Jizọs òkù lara azụ ná mwute, katọọ ya nobi ya maka ikwe ka nwaanyị ahụ bịa ya nso, Jizọs ji obiọma jaa nwaanyị ahụ mma maka ezi nchegharị ya, meekwa ka obi sie ya ike na Jehova agbagharawo ya. Luk 7:36-50 Karịa mgbe ọ bụla ọzọ, taa, ahụ kwesịrị iru ndị obi ha na-ama ikpe ala ịgakwuru ndị pụrụ inyere ha aka ka ha na Chineke dị ná mma! Olee ihe mere Jizọs ji bụrụ onye ọ na-adị mfe otú a ịbịakwute?Olee Ihe Mere O Ji Dị Mfe Ịbịakwute Jizọs?12. Gịnị mere ọ bụghị ihe ijuanya na Jizọs bụ onye ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute?12Cheta na Jizọs ṅomiri Nna ya nke eluigwe nụzọ zuru okè,bụ onye ọ hụrụ nanya. Jọn 14:9 Baịbụl na-echetara anyị na Jehova anọghị nebe dị anya nebe onye ọ bụla nime anyị nọ. Ọrụ 17:27 Jehova bụ Onye na-anụ ekpere. Ndị ohu ya kwesịrị ntụkwasị obi pụrụ ịgakwuru ya mgbe ọ bụla, tinyere ndị ọ bụla ọzọ ji obi eziokwu na-achọ ka ha chọta ya ma jeere ya ozi. Abụ Ọma 65:2 Chegodị echiche banyere Onye kasị ike, bụ Onye kasị mkpa neluigwe na ụwa! Ọ bụ ya bụ onye ọ kasị adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute. Dị ka Nna ya, Jizọs hụrụ ndị mmadụ nanya. Nisiokwu ndị ka dị nihu, anyị ga-atụle ịhụya nke si Jizọs nala ala obi. Ma, isi ihe mere Jizọs ji bụrụ onye ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute bụ na ọ dị mfe ịhụ na ọ hụrụ ndị mmadụ nanya. Ka anyị leba anya nụfọdụ àgwà Jizọs nwere ndị na-egosi na o nwere ụdị ịhụya ahụ.13. Olee otú ndị mụrụ ụmụ pụrụ isi ṅomie Jizọs?13Ndị mmadụ na-amata ngwa ngwa naJizọs nwere mmasị nebe ha nọ.Mmasị ahụ adịghị akwụsị mgbe ihe na-ara Jizọs ahụ. Dị ka anyị hụworo, mgbe ndị ahụ mụrụ ụmụ kpọtaara Jizọs ụmụ ha, o gosiri na ha pụrụ ịbịakwute ya nagbanyeghị na o nwere ihe ọ na-eme, na-echegbukwa onwe ya banyere ọrụ ndị dị mkpa o nwere ịrụ. Nke a bụ ihe nlereanya o setịpụụrụ ndị mụrụ ụmụ. Ịzụ ụmụ siri ike noge a. Ma, o kwesịrị ka ọ dịrị ụmụaka mfe ịbịakwute ndị mụrụ ha. Ọ bụrụ na ị bụ onye mụrụ ụmụ, ị maara na ọ dị mgbe ụfọdụ ị na-adịghị enwe ohere ilebara nwa gị anya otú ọ chọrọ. Ma, ị pụrụ ime ka obi sie ya ike na ị ga-ewepụtara ya oge ozugbo o kwere gị omume? Ọ bụrụ na i mezuo ihe i kwuru, nwa gị ga-amụta uru ọ bara inwe ndidi. Ọ ga-amụtakwa na ọ pụrụ iwere nsogbu ọ bụla ma ọ bụ ihe ọ bụla na-echegbu ya bịakwute gị mgbe ọ bụla ọ chọrọ.14-16. a Gịnị bụ ihe ndị mere Jizọs ji rụọ ọrụ ebube mbụ ya, gịnịkwa mere o ji bụrụ ọrụ dị ịtụya? b Gịnị ka ọrụ ebube Jizọs rụrụ na Kena na-egosi banyere ya, gịnịkwa ka ndị mụrụ ụmụ na-amụta na ya?14Jizọs mere ka ndị mmadụ mata naihe na-echegbu ha na-echu ya ụra.Dị ka ihe atụ, tụlee ọrụ ebube mbụ Jizọs rụrụ. O jere oriri agbamakwụkwọ na Kena, bụ obodo nke dị naGalili. E nwere nsogbu na-emenye ihere nebe ahụmmanya gwụrụ! Meri, nne Jizọs, kọọrọ nwa ya ihe merenụ. Gịnị ka Jizọs mere? Ọ gwara ndị na-eje ozi ka ha gbajuo mmiri ná nnukwu ite nkume isii. Mgbe e kuuru ya bugara onye nhazi oriri ahụ, lee, ọ bụ ezigbo mmanya! Ihe ahụ ọ bụ aghụghọ, ya bụ, imegharị ha anya? Ee e, e mere ka mmiri ahụ ghọọ mmanya. Jọn 2:1-11 Ọ dịla anya ndị mmadụ chọwara ka ha mee ka otu ihe ghọọ ihe ọzọ. Nime ọtụtụ narị afọ, ndị ọkà mmụta oge ochie nwara ime ka opu ghọọ ọlaedo. Ha emelighị ya ma ọlịọ bụ ezie na opu na ọlaedo nwere nnọọ ihe ndị ha ji yie.Olee banyere mmiri na mmanya? Mmiri abụghị ihe dị mgbagwoju anya. Ọ bụ naanị isi ihe abụọ mere o ji bụrụ mmiri. Ma, mmanya nwere ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu puku isi ihe mere o ji bụrụ mmanya, ọtụtụ nime ha dịkwa mgbagwoju anya! Gịnị mere Jizọs ji rụọ ụdị ọrụ a dị ịtụya naanị iji gboo obere mkpa a bụ na mmanya gwụnahụrụ mmadụ noriri agbamakwụkwọ?15Nke ahụ abụrụghị nwoke ahụ na-alụ nwaanyị ọhụrụ na nwaanyị ọ na-alụ ọhụrụ obere nsogbu. Nala Izrel na mba ndị gbara ya gburugburu noge ochie, ile ndị a kpọrọ òkù ọbịa nke ọma bụ ihe dị oké mkpa. Mmanya ịgwụ noriri agbamakwụkwọ ahụ ga-abụrụ nwoke ahụ na-alụ nwaanyị ọhụrụ na nwaanyị ọ na-alụ ọhụrụ ihe ihere na ihe mmechuihu. Mgbe ha gbasịrị akwụkwọ, obi ga na-agbawa ha mgbe ọ bụla ha chetara ụbọchị ha gbara akwụkwọ. Nsogbu a abụrụghị ha obere ihe. Jizọs nonwe ya elefurughị ya anya. Ya mere, o mere ihe maka ya. Ị hụla ihe mere ndị mmadụ ji eburu ihe na-enye ha nsogbu nobi abịakwute ya?Mee ka ọ dịrị nwa gị mfe ịbịakwute gị, gosikwa ya na ihe ya na-emetụ gị nobi nezie16Ndị mụrụ ụmụ pụkwara ịmụta ihe bara uru nebe a. Gịnị ka ị ga-eme ma ọ bụrụ na nwa gị eburu ihe na-enye ya nsogbu nobi bịakwute gị? Ị pụrụ ile ihe na-enye ya nsogbu nobi anya dị ka ihe na-adịghị mkpa. Ọ pụrụ ọbụna ịtọ gị ọchị. Ọ bụrụ na i were ibu ndị i bu tụnyere nsogbu nwatakịrị ahụ, nezie,nke ya pụrụ iyi ihe na-enweghị ihe ọ bụ. Ma, cheta na ọ bụrụghị nwa ahụ ihe na-adịghị mkpa! Ọ bụrụ na ọ na-echu onye ị hụrụ nanya ụra, ọ bụ na o kwesịghịkwa ichu gị ụra? Ime ka nwa gị mata na ihe na-enye ya nsogbu nobi na-emetụ gị nobi ga-eme ka ị bụrụ nne ma ọ bụ nna nke ọ na-adịrị nwa ya mfe ịbịakwute.17. Olee ihe nlereanya Jizọs setịpụrụ nịdị nwayọọ, gịnịkwa mere àgwà a ji bụrụ ihe na-egosi na mmadụ dị ike?17Dị ka anyị tụlerenIsi nke Atọ,Jizọs dị nwayọọ, dịrịkwa umeala nobi.Matiu 11:29 Ịdị nwayọọ bụ àgwà magburu onwe ya. Ọ bụ ihe na-egosi nke ọma na mmadụ dị umeala nobi. O so ná mkpụrụ nke mmụọ nsọ Chineke. Ọ bụ otu nime ihe e ji mara amamihe nke Chineke. Ndị Galeshia 5:22, 23;Jems 3:13 Ọbụna mgbe a kpasuru Jizọs iwe nke ukwuu, ọ na-ejide onwe ya. Ịdị nwayọọ ya abụtụdịghị adịghị ike. Otu onye ọkà mmụta kwuru banyere àgwà a, sị: Onye dị nwayọọ siri ike dịka ígwè. Nezie, mmadụ ijide onwe ya mgbe iwe na-ewe ya na imeso ndị ọzọ ihe nịdị nwayọọ chọrọ ike dị ukwuu. Ma, ọ bụrụ na Jehova agọzie mgbalị anyị, anyị pụrụ iṅomi Jizọs nigosi ịdị nwayọọ. Nke ahụ ga-emekwu ka anyị bụrụ ndị ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute.18. Olee ihe atụ gosiri na Jizọs nwere ezi uche, gịnịkwa mere i ji chee na àgwà a ga-eme ka mmadụ bụrụ onye ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute?18Jizọs nwere ezi uche.Mgbe Jizọs nọ nobodo Taya, otu nwaanyị bịakwutere ya nihi na mmụọ ọjọọ ji nwa ya nwaanyị aka ọjọọ. Nụzọ atọ dịgasị iche, Jizọs gosiri na ya achọghị ime ihe nwaanyị ahụ chọrọ. Nke mbụ, Jizọs atụpụrụghị nwaanyị ahụ ọnụ; nke abụọ, Jizọs gwara nwaanyị ahụ ihe mere na ya agaghị eme ihe ọ rịọrọ; nke atọ, Jizọs meere ya ihe atụ nke mere ka nwaanyị ahụ ghọtakwuo ihe mere na ya agaghị eme ihe ọ rịọrọ. Ma, ò gosiri nwaanyị ahụ na ya enweghị mmasị nebe ọ nọ nakwa na ya bụ ekwe ekwe? Ò gosiri nwaanyị ahụ na ọ banyela ná nsogbu nihi ịnwa anwa rụọ nwoke kasị ukwuu ụka? Ee e, o doro anya na obi ruru nwaanyị a ala. Ọ bụghị naanị na nwaanyị ahụ rịọrọ ka e nyere ya aka, kamakwa, ọ nọgidere na-arịọ ya arịrịọ ọbụna mgbe o yiri ka ọ bụ na ọ chọghị inyere ya aka. Jizọs hụrụ okwukwe pụrụ iche nke kpaliri nwaanyị ahụ ịnọgide na-arịọ ya arịrịọ, o wee gwọọ nwa ya nwaanyị. Matiu 15:22-28 Nezie, ezi uche Jizọs nwere na mmasị o nwere ige ntị na ikweta ime ihe mgbe o kwesịrị ekwesị mere ka ndị mmadụ na-achọsi ike ịbịakwute ya!Ọ Na-adịrị Ndị Mmadụ Mfe Ịbịakwute Gị?19. Olee otú anyị pụrụ isi mara ma ànyị bụ ndị ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute?19Ọ na-amasị ndị mmadụ iche na ha bụ ndị ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute. Dị ka ihe atụ, ụfọdụ nime ndị nwere ikike na-asịkarị na ha na-anabata onye ọ bụla chọrọ ịhụ ha, na ndị nọ nokpuru ha pụrụ ịbịakwute ha mgbe ọ bụla ha chọrọ. Otú ọ dị, Baịbụl dọsiri aka ná ntị ike, sị: Onye ọ bụla netiti ìgwè mmadụ ga-akpọsa obiọma nke ya, ma onye kwesịrị ntụkwasị obi, ònye pụrụ ịchọta ya? Ilu 20:6 Ọ dị mfe ikwu na anyị bụ ndị ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute, ma ànyị kwesịrị ntụkwasị obi nezie niṅomi ụzọ Jizọs si gosi ịhụya ya? Azịza ya adabereghị notú anyị si ele onwe anyị anya, kama, ọ bụ notú ndị ọzọ si ele anyị anya. Pọl sịrị: Meenụ ka mmadụ niile mara na unu nwere ezi uche. Ndị Filipaị 4:5 Onye ọ bụla nime anyị kwesịrị ịjụ, sị: Olee otú ndị ọzọ si ele m anya? Olee ihe e ji mara m?Ndị okenye kwesịrị ịgbalị ka ha bụrụ ndị ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute20. a Olee ihe mere o ji dị mkpa ka ndị okenye ọgbakọ bụrụ ndị ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute? b Gịnị mere anyị ji kwesị inwe ezi uche nihe anyị na-atụ anya ya naka ndị okenye ọgbakọ?20Ndị okenye ọgbakọ, karịsịa, na-agbalị ka ha bụrụ ndị ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute. Ha na-achọsi ike ka ha mezuo ihe a kọwaranAịzaya 32:1, 2, sị: Onye nke ọ bụla ga-adị ka ebe izere ifufe na ebe mgbaba iji zere oké mmiri ozuzo, dị ka mmiri iyi ndị dị nala mmiri na-adịghị, dị ka ndò nke oké nkume dị elu nala kpọrọ nkụ. Okenye pụrụ inye ndị mmadụ nchebe otú a, meekwa ka ha nwee ume na ahụ iru ala otú a, naanị ma ọ bụrụ na ọ bụ onye ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute. Nezie, ọ dịghị mfe mgbe niile ime otú a, nihi na ndị okenye nwere ọrụ dị ukwuu ha na-arụ noge a nke siri ike. Nagbanyeghị nke a, ndị okenye ekwesịtụdịghị ime ka ndị ọzọ chee na ha enweghị ohere igbo mkpa atụrụ Jehova. 1 Pita 5:2 Ndịọzọ nọ nọgbakọ kwesịrị iji ezi uche mara ihe ha ga na-atụ anya ya naka ndị ikom ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, na-egosi mmụọ ịdị umeala nobi na mmụọ nrubeisi.Ndị Hibru 13:17.21. Olee otú ndị mụrụ ụmụ ga-esi bụrụ ndị ụmụ ha pụrụ ịbịakwute mgbe ọ bụla, gịnịkwa ka anyị ga-atụle nIsi nke Iri na Ise?21Ndị mụrụ ụmụ kwesịrị ịgba mbọ ka ha na-ewepụtara ụmụ ha ohere mgbe ọ bụla ụmụ ha chọrọ. Ihe a abụghị ihe e ji egwuri egwu! Ha kwesịrị ime ka ụmụ ha mara na ahụ kwesịrị iru ha ala ịkọrọ nne ha ma ọ bụ nna ha ihe nzuzo ha. Nihi ya, ndị nne na nna bụ ndị Kraịst kwesịrị ịkpachara anya ka ha bụrụ ndị dị nwayọọ na ndị nwere ezi uche, ghara iwebiga iwe ókè mgbe nwa ha kwupụtara ihe o mehiere ma ọ bụ gosipụta echiche na-adịghị mma. Ka ndị mụrụ ụmụ ji ndidi na-azụ ụmụ ha, ha na-agbalị ka ha na ụmụ ha na-ekwurịta okwu nke ọma. Nezie, anyị niile kwesịrị ịbụ ndị ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute, dị ka Jizọs. NIsi nke Iri na Ise, anyị ga-eleba anya nọmịiko Jizọs nke si ya nala ala obi, bụ otu nime àgwà ndị bụ isi mere o ji bụrụ onye ọ na-adịrị ndị mmadụ mfe ịbịakwute.15 O Nwere ỌmịikoOnyenwe anyị, ka e meghee anya anyị1-3. a Gịnị ka Jizọs mere mgbe ndị ìsì abụọ bụ ndị arịrịọ rịọrọ ya ka o nyere ha aka? b Gịnị ka okwu ahụ bụ o nwere ọmịiko pụtara? Lee ihe e dere nala ala peeji.NDỊ ìsì abụọ nọ ọdụ nakụkụ okporo ụzọ e si abanye Jeriko. Ha na-abịa ebe ahụ kwa ụbọchị, chọta ebe ha chere ndị mmadụ ga-esi na-agafe, nọrọ ebe ahụ na-arịọ arịrịọ nihu ọha. Otú ọ dị, taa, ha na-aga ịhụ ihe ga-agbanwe ndụ ha nke ukwuu.2Na mberede, ndị arịrịọ abụọ ahụ nụrụ mkpọtụ a na-eme. Ebe ọ bụ na ha apụghị ịhụ ihe na-emenụ, otu nime ha jụrụ ihe mere e ji na-eme mkpọtụ ahụ. E wee sị ya: Jizọs onye Nazaret na-agafe! Jizọs na-aga Jeruselem nke ikpeazụ ya. Ma ọ bụghị naanị ya na-aga; oké ìgwè mmadụ so ya. Mgbe a gwara ndị arịrịọ ahụ onye na-agafe, ha malitere ime mkpọtụ, na-eti mkpu, sị: Onyenwe anyị, meere anyị ebere, Nwa Devid! O were ìgwè mmadụ ahụ iwe. Ha wee gwa ha ka ha mechie ọnụ. Ma ndị ikom ahụ chọsiri ike ka e nyere ha aka. Ha akwụsịghị iti mkpu.3Jizọs nụrụ mkpu ha na-eti nagbanyeghị oké ụzụ ìgwè mmadụ ahụ na-eme. Gịnị ka ọ ga-eme? Ihe na-echegbu ya dị ọtụtụ. Ọ na-aga ịbanye nizu ikpeazụ ná ndụ o biri nụwa. Ọ maara na ya na-aga ịta ahụhụ nakwa na a ga-eji obi ọjọọ gbuo ya na Jeruselem. Ma o legharaghị mkpu ahụ ha na-eti anya. Ọ kwụsịrị, sị ka a kpọta ndị na-eti mkpu ahụ. Ha rịọrọ ya, sị: Onyenwe anyị, ka e meghee anya anyị. Nihiọmịiko Jizọs nwere, o bitụrụ ha aka nanya, ha wee hụwa ụzọ.Negbughị oge, ha malitere iso Jizọs.Luk 18:35-43;Matiu 20:29-34.4. Olee otú Jizọs si mezuo amụma nke kwuru na ọ ga-emere onye ọ na-enweghị ka ọ hà ya ebere?4Ọ bụghị naanị noge a ka Jizọs gosiri ọmịiko. Ọtụtụ mgbe, o metụrụ Jizọs nobi nke ukwuu igosi ọmịiko mgbe ihe dị iche iche mere. Baịbụl buru amụma na ọ ga-emere onye ọ na-enweghị ka ọ hà ya ebere. Abụ Ọma 72:13 Jizọs mezuru okwu ndị ahụ, o chebaara otú obi dị ndị ọzọ echiche. O nyeere ndị mmadụ aka necheghị ka a rịọ ya arịọ. Ọ bụ ọmịiko ya kpaliri ya ikwusa ozi ọma. Ka anyị hụ otú Matiu, Mak, Luk na Jọn si mee ka a mata na ọ bụ obi ọmịiko kpaliri Jizọs ikwu ihe ndị o kwuru na ime ihe ndị o mere, tụleekwa otú anyị pụrụ isi gosi ọmịiko dị otú ahụ.O Chebaara Otú Obi Dị Ndị Ọzọ Echiche5, 6. Olee ihe atụ ndị na-egosi na Jizọs bụ nwoke ọmịiko?5Jizọs bụ nwoke nke nwere ọmịiko dị ukwuu. Ọ maara otú obi dị ndị na-ata ahụhụ. Ebere ha mekwaara ya. Ọ bụ ezie na ọ nọtụbeghị nụdị ọnọdụ niile ha nọ, ihe na-ewute ha metụrụ ya nobi nezie. Ndị Hibru 4:15 Mgbe ọ na-agwọ otu nwaanyị nke na-arịa ọrịa oruru ọbara kemgbe afọ iri na abụọ, ọ kọwara na ihe na-arịa nwaanyị ahụ bụ ọrịa ọjọọ. O si otú ahụ kwuo na ọrịa ahụ enyewo nwaanyị ahụ nsogbu dị ukwuu, taakwa ya ahụhụ. Mak 5:25-34 Mgbe ọ hụrụ ka Meri na ndị so ya na-akwa ákwá nihi ọnwụ Lazarọs, uju ha na-eru metụrụ ya nahụ nke na o nyere ya nsogbu nobi. Ọ bụ ezie na Jizọs maara na ya na-aga ime ka Lazarọssi nọnwụ bilie, o metụrụ ya nahụ nke na anya mmiri juru ya nanya.Jọn 11:33,35.6Noge ọzọ, onye ekpenta bịakwutere Jizọs, rịọ ya, sị: Ọ bụrụ nnọọ na ị chọrọ, ị pụrụ ime ka m dị ọcha. Gịnị ka Jizọs, bụ nwoke zuru okè nke na-arịatụbeghị ọrịa, mere? Ọrịa onye ekpenta ahụ metụrụ ya nobi. Nezie, o nwere ọmịiko. Mak 1:40-42 O wee mee otu ihe pụrụ iche. Ọ maara nke ọma na ndị ekpenta bụ ndị na-adịghị ọcha dị ka e kwuru nIwu Mozis, na ha ekwesịghịkwa ịnọ netiti ndị ọzọ. Levitikọs 13:45, 46 Nezie, Jizọs pụrụ ịgwọ nwoke ahụ nebitụghị ya aka. Matiu 8:5-13 Ma, o kpebiri ịmatị aka, bitụ onye ekpenta ahụ, sị: Achọrọ m. Ka e mee ka ị dị ọcha. Ekpenta nwoke ahụ lara ozugbo. Lee obi ọmịiko Jizọs gosiri!Gosi na ihe banyere onye ọzọ na-emetụ gị nobi7. Gịnị pụrụ inyere anyị aka ịmụta inwe ọmịiko, oleekwa otú anyị pụrụ isi gosi ọmịiko?7Ebe anyị bụ Ndị Kraịst, anyị kwesịrị iṅomi Jizọs ninwe ọmịiko. Baịbụl gbara anyị ume ka ihe banyere onye ọzọ na-emetụ anyị nobi.1 Pita 3:8 Ọ pụrụ isiri anyị ike ịmata otú obi dị ndị na-arịa ọrịa na-adịghị ala ala ma ọ bụ ndị dara mbà nobikarịsịa ma ọ bụrụ na anyị onwe anyị enwetụbeghị ụdị nsogbu ahụ. Ma, cheta na anyị inwe ọmịiko abụghị nihi na ụdị ihe ahụ emetụla anyị. Jizọs nwere ọmịiko nebe ndị ọrịa nọ nagbanyeghị na ya onwe ya arịatụbeghị ọrịa. Ya mere, olee otú anyị pụrụ isi mụta inwe ọmịiko? Ọ bụ site niji ndidi na-ege ntị mgbe ndị na-ata ahụhụ na-akọrọ anyị otú obi dị ha. Anyị pụrụ ịjụ onwe anyị, sị: A sị na ọ bụ m ka ihe a na-eme, olee otú ọ ga-adị m. 1 Ndị Kọrịnt 12:26 Ọ bụrụ na anyị amụtakwuo ichebara otú obi dị ndị ọzọ echiche, ọ ga-eme ka anyị nwee ike ịgụgụ mkpụrụ obi dara mbà. 1 Ndị Tesalonaịka 5:14 Mgbe ụfọdụ, ihe anyị pụrụ iji gosi ọmịiko abụghị naanị okwu ọnụ, kamakwa, ọ bụ anya mmiri.Ndị Rom 12:15sịrị: Soronụ ndị na-akwa ákwá kwaa ákwá.8, 9. Olee otú Jizọs si chebara otú obi dị ndị ọzọ echiche?8Jizọs chebaara ndị ọzọ echiche. Otú o si mee ihe gosiri na ọ ghọtara otú obi dị ha. Cheta mgbe a kpọtaara Jizọs otu nwoke ntị chiri, nke ọ na-esiri ike ikwu okwu. O doro anya na Jizọs ghọtara na ahụ erughị nwoke ahụ ala. Nihi ya, o mere ihe ọ na-adịghị emekarị mgbe ọ na-agwọ ndị ọzọ: O si nebe ìgwè mmadụ ahụ nọ kpọrọ naanị nwoke ahụ pụọ. Ọ gwọrọ nwoke ahụ nebe naanị ya nọ, nebe ìgwè mmadụ na-adịghị ele ya anya.Mak 7:31-35.9Otú ahụ ka Jizọs chebaara otu nwoke kpuru ìsì echiche mgbe ndị mmadụ du nwoke ahụ bịakwute ya, rịọ ya ka ọ gwọọ ya. Jizọs seere nwoke ahụ kpuru ìsì naka, kpọrọkwa ya pụọ nobodo nta ahụ. O wee jiri nke nta nke nta gwọọ nwoke ahụ. Ma eleghị anya, nke a mere ka ihe na-egbu maramara na ìhè anyanwụ nke na-enwu gburugburu nwoke ahụ ghara ịchachi ya anya, gharakwa ime ka ihe niile gbaa ya gharịị. Mak 8:22-26 Jizọs chebaara ya echiche nke ukwuu.10. Olee ụzọ ụfọdụ anyị pụrụ isi chebara otú obi dị ndị ọzọ echiche?10Anyị ịbụ ndị na-eso ụzọ Jizọs pụtara na anyị ga na-echebara otú obi dị ndị ọzọ echiche. Ya mere, anyị na-akpachara anya notú anyị si ekwu okwu. Anyị kwesịrị icheta na iji ire ekwu okwu necheghị echiche pụrụ iwute ndị ọzọ. Ilu 12:18;18:21 Okwu ọjọọ, okwu mkparị, na njakịrị nke na-akpasu iwe ekwesịghị ịdị netiti Ndị Kraịst ndị na-echebara otú obi dị ndị ọzọ echiche. Ndị Efesọs 4:31 Ndị okenye, olee otú unu pụrụ isi chebara otú obi dị ndị ọzọ echiche?Mgbe unu na-enye ndụmọdụ, jirinụ obiọma mee ka okwu unu ghara ịda ike ike, ka unu ghara imenye onye unu na-agwa okwu ihere. Ndị Galeshia 6:1 Ndị mụrụ ụmụ, olee otú unu pụrụ isi chebara otú obi dị ụmụ unu echiche? Mgbe unu na-adọ ha aka ná ntị, gbalịanụ ime ya nụzọ na-agaghị emechu ụmụ unu ihu.Ndị Kọlọsi 3:21.O Nyeere Ndị Ọzọ Aka nEcheghị Ka A Rịọ Ya Arịọ11, 12. Olee akụkọ ndị dị na Baịbụl gosiri na a rịọghị Jizọs arịọ tupu ya egosi ndị ọzọ ọmịiko?11Ọ bụghị mgbe niile ka a rịọrọ Jizọs arịọ tupu ya egosi ndị ọzọ ọmịiko. Nezie, ọmịiko abụghị àgwà na-adị mmadụ naanị nime obi, kama, ọ bụ àgwà na-eme ka mmadụ mee ihe ọma. Ya mere, ọ bụghị ihe ijuanya na ọ bụ obi ọmịiko mere ka Jizọs nyere ndị ọzọ aka necheghị ka a rịọ ya arịọ. Dị ka ihe atụ, mgbe oké ìgwè mmadụ bịakwutere ya, nọrọ ruo ụbọchị atọ nerighị nri, ọ dịghị onye gwara Jizọs na agụụ na-agụ ndị ahụ ma ọ bụ gwa ya ka o nye ha nri. Baịbụl sịrị: Jizọs kpọrọ ndị na-eso ụzọ ya ka ha bịakwute ya, wee sị: Enwere m ọmịiko nebe ìgwè mmadụ a nọ, nihi na ka ọ dị ugbu a, o ruworị ụbọchị atọ mụ na ha nọ, ha enweghịkwa ihe ha ga-eri; achọghịkwa m ịsị ha lawa nagụụ. Ha nwere ike ịda mbà nokporo ụzọ. Ya mere, o kpebiri nonwe ya ịrụ ọrụ ebube wee nye ìgwè mmadụ ahụ nri.Matiu 15:32-38.12Tụlee ihe ọzọ a kọrọ na Baịbụl. Nafọ 31 O.A., mgbe Jizọs na-abịaru obodo Nen nso, ọ hụrụ ihe dị mwute nke merenụ. Ìgwè mmadụ ndị na-aga ili ozu si nobodo ahụ na-apụta. Ma eleghị anya, ha na-aga nili ndị dị nso, ndị dị nakụkụ ugwu, ka ha gaa lie nwa nwoke nke nwaanyị di ya nwụrụ mụrụ naanị ya. Lee nnọọ ka o si na-ewute nne ya nobi! Ọ na-aga ili nwa nwoke ọ mụrụ naanị ya. O nweghị di nke ga-enyere ya aka noge iru uju a. Nime ndị niile so nìgwè mmadụ ahụ, Jizọs hụrụ nwaanyị ahụ di ya nwụrụ,nke gba aka nwa ugbu a. Ihe ọ hụrụ metụrụ ya nobiee, o nwere ọmịiko nebe ọ nọ. Ọ dịghị onye rịọrọ ya arịọ. Obi ọmịiko ya kpaliri ya inyere ya aka necheghị ka a rịọ ya arịọ. Ya mere, ọ garuru nso ma bitụ ihe ahụ e ji ebu ozu aka, mee ka nwa okorobịa ahụ dị ndụ. Gịnị meziri? Jizọs agwaghị nwa okorobịa ahụ ka o soro oké ìgwè mmadụ ahụ so Ya na-eme njem. Kama nke ahụ, Jizọs kpọnyere ya nne ya, mee ka ha bụrụghachi otu ezinụlọ, hụkwa na a ga-elekọta nwaanyị ahụ di ya nwụrụ.Luk 7:11-15.Nyere ndị nọ ná mkpa aka necheghị ka a rịọ gị arịọ13. Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie Jizọs nime ihe anyị kwesịrị ime ka anyị nyere ndị nọ ná mkpa aka necheghị ka a rịọ anyị arịọ?13Olee otú anyị pụrụ isi soro ihe nlereanya Jizọs? Nezie, anyị apụghị inye ndị mmadụ nri site nịrụ ọrụ ebube, ma ọ bụ mee ka ndị nwụrụ anwụ dị ndụ. Otú ọ dị, anyị pụrụ iṅomi Jizọs site ninyere ndị nwere mkpa aka necheghị ka a rịọ anyị arịọ. Oké ọdachi pụrụ ịdakwasị onye kwere ekwe ibe anyị wee mee ka ọ ghara inwekwa ego, ma ọ bụ a pụrụ ịchụ ya nọrụ. 1 Jọn 3:17 Ọ pụrụ ịdị mkpa ozugbo ka a rụzie ụlọ nwaanyị di ya nwụrụ. Jems 1:27 Anyị pụrụ ịma ezinụlọ mmadụ nwụnahụrụ, nke e kwesịrị ịkasi obi ma ọ bụ inyere aka. 1 Tesalonaịka 5:11 Mgbe e nwere ezigbo mkpa, anyị ekwesịghị ichere ka a rịọ anyị arịọ tupu anyị enyere ndị mmadụ aka. Ilu 3:27 Ọmịiko ga-akpali anyị ime ihe anyị kwesịrị ime ka anyị nyere ha aka dị ka ọnọdụ anyị si dị necheghị ka a rịọ anyị arịọ. Echefula na ime ihe ọ bụla obiọma kpaliri anyị ime, ma ọ bụ okwu nkasi obi ole na ole ndị si anyị nala ala obi, pụrụ igosi na anyị nwere ọmịiko dị ukwuu.Ndị Kọlọsi 3:12.Ọmịiko Kpaliri Ya Ikwusa Ozi Ọma14. Gịnị mere Jizọs ji were ọrụ ikwusa ozi ọma dị ka ihe kasị mkpa?14Dị ka anyị hụrụ ná Nkebi nke Abụọ nakwụkwọ a, Jizọs setịpụrụ ihe nlereanya pụrụ iche nikwusa ozi ọma. Ọ sịrị: Aghaghịkwa m izisara obodo ndị ọzọ ozi ọma alaeze Chineke, nihi na ọ bụ nke a mere e ji zite m. Luk 4:43 Gịnịmere o ji were ọrụ a dị ka ihe kasị mkpa? Isi ihe kpatara ya bụ na ọ hụrụ Chineke nanya. Ma, ọ dị ihe ọzọ kpaliri Jizọs. Ọ bụ obi ọmịiko ya. Ọ kpaliri ya igbo mkpa ime mmụọ nke ndị ọzọ. Nime ụzọ niile o si gosi ọmịiko, ọ dịghị nke dị ya mkpa karịa inyeju ndị agụụ ihe ime mmụọ na-agụ afọ. Ka anyị tụlee ihe abụọ merenụ ndị gosiri otú Jizọs si lee ndị o kwusaara ozi ọma anya. Ịtụle ihe ndị a ga-enyere anyị aka inyocha ihe na-akpali anyị ikwusa ozi ọma.15, 16. Kọọ ihe abụọ merenụ ndị gosiri otú Jizọs si lee ndị o kwusaara ozi ọma anya.15Nafọ 31 O.A., mgbe Jizọs rụsiri ọrụ ike nozi ya ruo ihe dị ka afọ abụọ, o tinyekwuru mgbalị site nịmalite ijegharị nobodo ukwu nakwa nobodo nta niile dị na Galili. Ihe ọ hụrụ metụrụ ya nobi. Matiu onyeozi kọrọ, sị: Mgbe ọ hụrụ ìgwè mmadụ ahụ, o nwere ọmịiko nebe ha nọ, nihi na a gbara ha akpụkpọ, na-achụsakwa ha, dị ka atụrụ na-enweghị onye na-azụ ha. Matiu 9:35, 36 Ebere ndị mmadụ meere Jizọs. Ọ maara nke ọma na ọnọdụ ime mmụọ ha dị mwute. Ọ maara na ọ bụ ndị ndú okpukpe, bụ ndị kwesịrị ịzụ ha dị ka atụrụ, na-emegbu ha,na-elegharakwa ha anya. Ọmịiko dị ukwuu Jizọs nwere kpaliri ya ịrụsi ọrụ ike izi ndị mmadụ ozi olileanya. Ọ dịghị ihe dị ha mkpa karịa ozi ọma Alaeze Chineke.16Ihe yiri nke ahụ mere mgbe ọtụtụ ọnwa gasịrị, mgbe ọ fọrọ ntakịrị ka oge Ememme Ngabiga nke afọ 32 O.A. ruo. Noge ahụ, Jizọs na ndịozi ya banyere nụgbọ mmiri gafee Oké Osimiri Galili ka ha chọta ebe dị jụụ ha ga-anọ zuru ike. Ma ìgwè mmadụ si nụsọ osimiri ahụ gbara ọsọ buru ụgbọ mmiri ha ụzọ ruo nofe osimiri ahụ. Gịnị ka Jizọs mere? Mgbe ha pụtara, ọ hụrụ oké ìgwè mmadụ, ma o nwere ọmịiko nebe ha nọ, nihi na ha dị ka atụrụ na-enweghị onye na-azụ ha. O wee malite izi ha ọtụtụ ihe. Mak 6:31-34 Jizọs nwekwara ọmịiko nebe ha nọ nihi na ọnọdụ ime mmụọ ha dị mwute. Dị ka atụrụ na-enweghị onye na-azụ ha, agụụ nri ime mmụọ nọ na-agụgbu ha. Ọ dịghịkwa onye na-elekọta ha. Ihe kpaliri Jizọs ikwusa ozi ọma bụ ọmịiko ya, ọ bụghị ka a sị na ọ rụọla ọrụ dịịrị ya.Jiri ọmịiko na-ekwusa ozi ọma17, 18. a Gịnị na-akpali anyị ikwusa ozi ọma? b Olee otú anyị pụrụ isi mụta inwe ọmịiko nebe ndị ọzọ nọ?17Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Jizọs, gịnị na-akpali anyị ikwusa ozi ọma? Dị ka anyị hụrụnIsi nke Itoolunakwụkwọ a, e nyere anyị ọrụ ikwusa ozi ọma na ime ndị na-eso ụzọ. Matiu 28:19, 20;1 Ndị Kọrịnt 9:16 Ma ihe mere anyị ji na-arụ ọrụ a ekwesịghị ịbụ ka a sị na anyị arụọla ọrụ dịịrị anyị ma ọ bụ ka anyị mezuo iwu. Ihe kasịnụ mere anyị ji na-ekwusa ozi ọma Alaeze Jehova bụ na anyị hụrụ Jehova nanya. Ihe ọzọ mere anyị ji na-ekwusa ozi ọma bụ ọmịiko anyị nwere nebe ndị na-abụghị ndị kwere ekwe ibe anyị nọ. Mak 12:28-31 Ma, olee otú anyị pụrụ isi mụta inwe ọmịiko nebe ndị ọzọ nọ?18Anyị kwesịrị ile ndị mmadụ anya otú Jizọs si lee ha anya, ya bụ, na a gbara ha akpụkpọ, na-achụsakwa ha, dị ka atụrụ na-enweghị onye na-azụ ha. Ka e were ya na ị hụrụ nwa atụrụ nke kpafuru akpafu namaghịzi ebe ọ ga-aga. Agụụna-agụgbu nwa atụrụ ahụ, mmiri na-agụkwa ya, nihi na ọ dịghị onye ọzụzụ atụrụ nke ga-eduga ya nebe ahịhịa ndụ na mmiri dị. Ọ bụ na ebere nwa atụrụ ahụ agaghị emere gị? Ọ bụ na ị gaghị agbalịsi ike inye ya nri na mmiri? Ọtụtụ ndị na-aghọtabeghị ozi ọma yiri nwa atụrụ ahụ. Ndị ọzụzụ atụrụ nke okpukpe ụgha leghaara ha anya, agụụ ana-agụgbu ha, akpịrị ana-akpọkwa ha nkụ, nụzọ ime mmụọ. Ha enweghịkwa ezi olileanya maka ọdịnihu. Anyị nwere ihe dị ha mkpa, ya bụ, nri ime mmụọ nke na-edozi ahụ, na mmiri nke na-enye ume, nke bụ eziokwu dị nOkwu Chineke. Aịzaya 55:1, 2 Ọ bụrụ na anyị echebara mkpa ime mmụọ nke ndị gbara anyị gburugburu echiche, ebere ha ga-emere anyị. Dị ka Jizọs, ọ bụrụ na ihe banyere ndị mmadụ na-emetụ anyị nobi nke ukwuu, anyị ga-eme ihe niile anyị pụrụ ime ịkọrọ ha banyere olileanya Alaeze Chineke.19. Gịnị ka anyị pụrụ ime iji nye aka kpalie onye anyị na-amụrụ Baịbụl, bụ onye ruru eru, ka ọ malite ikwusa ozi ọma?19Olee otú anyị pụrụ isi nyere ndị ọzọ aka isoro ihe nlereanya Jizọs? Ka e were ya na anyị chọrọ ịgba onye anyị na-amụrụ Baịbụl ume, bụ onye ruru eru, ka ọ malite ikwusa ozi ọma. Ma ọ bụ, ikekwe, anyị chọrọ inyere onye na-adịghị ejekwa ozi aka ka ọ malite ọzọ ikwusa ozi ọma. Olee otú anyị pụrụ isi nyere ndị dị otú a aka? Anyị kwesịrị iru ha nobi. Cheta na Jizọs bu ụzọ nwee ọmịiko nebe ndị mmadụ nọ. O wee zie ha ihe. Mak 6:34 Ya mere, ọ bụrụ na anyị pụrụ inyere ha aka ịmụta inwe ọmịiko, ọ pụrụ imetụ ha nobi ime ka Jizọs, wee na-ezi ndị ọzọ oziọma. Anyị pụrụ ịjụ ha, sị: Olee otú ịnabata ozi Alaeze Chineke si mee ka ndụ gị ka mma? Gịnị banyere ndị na-aghọtabeghị ozi aọ bụ na ha ekwesịghị ịnụ ozi ọma a? Gịnị ka ị pụrụ ime iji nyere ha aka? Nezie, ihe kasịnụ mere anyị ji na-ekwusa ozi ọma bụ na anyị hụrụ Chineke nanya, chọọkwa ijere ya ozi.20. a Gịnị ka ịbụ onye na-eso ụzọ Jizọs pụtara? b Gịnị ka anyị ga-atụle nIsi nke Iri na Isii?20Ịbụ onye na-eso ụzọ Jizọs apụtaghị naanị ịgwa ndị mmadụ ihe ọ kụziri na iṅomi ihe o mere. Anyị kwesịrị ịmụta ụdị echiche o nwere. Ndị Filipaị 2:5 Ya mere, anyị kwesịrị inwe obi ekele dị ukwuu na Baịbụl kpugheere anyị echiche Jizọs na ihe mere o ji kwuo ihe ndị o kwuru, meekwa ihe ndị o mere. Ọ bụrụ na anyị amata uche nke Kraịst nke ọma, ọ ga-eme ka ọ kara anyị mfe ịmụta ichebara ndị ọzọ echiche na inwe obi ọmịiko. Anyị ga-esikwa otú ahụ na-emeso ndị ọzọ ihe otú Jizọs si meso mmadụ niile ihe. 1 Ndị Kọrịnt 2:16 NIsi nke Iri na Isii, anyị ga-atụle ụzọ dị iche iche Jizọs si gosi na ọ hụrụ ndị na-eso ụzọ ya nanya.16 Jizọs . . . Hụrụ Ha nAnya Ruo Ọgwụgwụ1, 2. Olee otú Jizọs na ndịozi ya si nọrịa nanyasị ikpeazụ ya na ha nọrọ, oleekwa ihe mere oge a fọdụụrụ ya ji dị ya mkpa?MGBE Jizọs kpọkọtara ndịozi ya nọnụ ụlọ dị nelu otu ụlọ na Jeruselem, ọ maara na anyasị ahụ bụ nke ikpeazụ ya na ha ga-anọ. Mgbe ọ ga-alakwuru Nna ya adịla nso. Nime awa ole na ole, a ga-ejide Jizọs, nwaleekwa okwukwe ya otú a na-anwaletụbeghị ya. Nagbanyeghị na ọ ga-anwụ noge na-adịghị anya, o lebaara mkpa ndịozi ya anya.2Jizọs agwalarị ndịozi ya na ya ga-ahapụ ha. Ma, ọ ka nwere ihe ndị ọzọ ọ ga-agwa ha iji mee ka ha dị ike nihi ihe na-aga ime. Ya mere, o ji oge a dị mkpa fọdụụrụ ya na-ezi ha ihe ndị dị mkpa ga-enyere ha aka ịnọgide na-ekwesị ntụkwasị obi. Nime ihe niile ọ gwatụworo ha, ihe ọ na-ekwu ugbu a bụ otu nime isiokwu kasị emetụ nahụ, nke na-egosikwa ezi mmekọrịta. Ma, gịnị mere Jizọs ji eche banyere ndịozi ya karịa ka ọ na-eche banyere onwe ya? Gịnị mere awa ikpeazụ ndị a ya na ha nọ ji dị ya oké mkpa? Ná nkenke, azịza ya bụ ịhụya. Ọ hụrụ ha nanya nke ukwuu.3. Olee otú anyị si mara na Jizọs echereghị ruo anyasị ikpeazụ fọdụụrụ ya tupu ya amalite igosi na ya hụrụ ndị na-eso ụzọ ya nanya?3Mgbe ọtụtụ afọ iri gasịrị, noge Jọn onyeozi na-amalite ihe o si nike mmụọ nsọ dee banyere ihe mere nanyasị ahụ, ọ sịrị: Ebe Jizọs maara tupu ememme ngabiga ahụ na oge awa ya eruwo ka ọ pụọ nụwa lakwuru Nna ya, ọ hụrụ ndị nke ya nọ nụwa nanya, ọ hụrụ ha nanya ruo ọgwụgwụ. Jọn 13:1 Jizọs echereghị ruo nabalị ahụ tupu ya amalite igosi na ọ hụrụ ndị nke ya nanya. Noge dum o jere ozi ya, o gosiri nụzọ dị iche iche na ọ hụrụ ndị na-eso ụzọ ya nanya. Ọ ga-abara anyị uru ileba anya nụzọ ụfọdụ o si gosiịhụya ya, nihi na site niṅomi ya nime nke a, anyị na-egosi na anyị bụ ezi ndị na-eso ụzọ ya.O Nwere Ndidi4, 5. a Gịnị mere ndidi ji dị Jizọs mkpa mgbe ya na ndị na-eso ụzọ ya na-emekọ ihe? b Gịnị ka Jizọs mere mgbe ndịozi ya atọ na-amụghị anya nogige Getsemeni?4E nwere ihe jikọrọ ịhụya na ndidi.Ndị Kọrint nke Mbụ 13:4kwuru, sị: Ịhụya nwere ogologo ntachi obi. Inwe ogologo ntachi obi pụtara iji ndidi na-edi ihe ndị ọzọ na-eme. Inwe ndidi ọ dị Jizọs mkpa mgbe ya na ndị na-eso ụzọ ya na-emekọ ihe? Nezie, ọ dị ya! Dị ka anyị hụrụnIsi nke Atọ, ndịozi ya amụtaghị ịdị umeala nobi ngwa ngwa. Ha rụrụ ụka ihe karịrị otu ugboro banyere onye kasị ukwuu netiti ha. Olee ihe Jizọs mere? Ò were iwe ma nwee mgbakasị ahụ ma ọ bụ buru iwe nobi? Ee e, o ji ndidi mee ka ha tụgharịa uche ọbụna mgbe esemokwu kpụ ọkụ nọnụ bilitere nihi otu ihe a nanyasị ikpeazụ ya na ha nọrọ!Luk 22:24-30;Matiu 20:20-28;Mak 9:33-37.5Mgbe e mesịrị nabalị ikpeazụ ahụ, mgbe Jizọs gara nogige Getsemeni, ya na ndịozi iri na otu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, a nwalere ndidi ya ọzọ. Jizọs hapụrụ mmadụ asatọ nime ndịozi ahụ ma kpọrọ Pita, Jems, na Jọn bamikwuo nime ogige ahụ. Jizọs sịrị ha: Ọ na-ewute mkpụrụ obi m nke ukwuu ọbụna ruo ọnwụ. Nọrọnụ nebe a, sorokwanụ m na-eche nche. Ọ gatụkwuru wee malite ikpesi ekpere ike. Mgbe o kpesịrị ekpere ruo ogologo oge, ọ gaghachikwuuru ndịozi ya atọ. Gịnị ka ọ hụrụ? Noge a, mgbe ọnwụnwa kasịnụ bịaara ya, ha na-ehi ụra! Ọ baara ha mba maka na ha amụghị anya? Ee e, o ji ndidi gbaa ha ume. Okwu o ji obiọma kwuo gosiri na ọ ghọtara ahụhụ ndị ha tarala, ghọtakwa adịghị ike ha.Ọ sịrị, Nezie, mmụọ dị njikere,ma anụ ahụ adịghị ike. Jizọs nwere ndidi nanyasị ahụ, ọbụna mgbe ọ bịara hụ ka ha na-ehi ụra, ọ bụghị naanị otu ugboro, kama ugboro abụọ ọzọ!Matiu 26:36-46.6. Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie Jizọs mgbe anyị na ndị ọzọ na-emekọ ihe?6Ọ bụ ihe na-agba ume na ike ndị na-eso ụzọ Jizọs agwụghị Jizọs. Ndidi ya mesịrị rụpụta ihe dị mma, nihi na ndị ikom a, bụ ndị kwesịrị ntụkwasị obi, mụtara na ọ dị mkpa ịdị umeala nobi na ịmụrụ anya. 1 Pita 3:8;4:7 Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie Jizọs mgbe anyị na ndị ọzọ na-emekọ ihe? Inwe ndidi dị ndị okenye mkpa karịsịa. Ndị kwere ekwe ibe anyị pụrụ iburu nsogbu ha bịakwute okenye mgbe ike gwụchara ya ma ọ bụ mgbe nsogbu nke ya na-echegbu ya. Mgbe ụfọdụ, ọ pụrụ ịbụ na ndị enyemaka dị mkpa agaghị anara ndụmọdụ e nyere ha ngwa ngwa. Nagbanyeghị nke a, ndị okenye bụ ndị na-enwe ndidi ga-eji nwayọọ zie ìgwè atụrụ ahụ ihe ma meere ha ebere. 2 Timoti 2:24, 25;Ọrụ 20:28, 29 Ndị mụrụ ụmụ kwesịkwara iṅomi Jizọs ninwe ndidi, nihi na mgbe ụfọdụ, ụmụaka adịghị anara ndụmọdụ ma ọ bụ mgbazi ngwa ngwa. Ịhụya na ndidi ga-enyere ndị mụrụ ụmụ aka ka ha ghara ịda mbà ná mgbalị ha na-eme ịzụ ụmụ ha. Nezie, ụgwọ ọrụ a na-enweta ninwe ndidi otú a pụrụ ibu ibu nke ukwuu.Abụ Ọma 127:3.O Gboro Mkpa Ha7. Olee ụzọ dị iche iche Jizọs si gboo mkpa anụ ahụ nke ndị na-eso ụzọ ya?7Mmadụ na-egosi ịhụya site nime omume ndị na-egosi na ya adịghị achọ ọdịmma onwe ya naanị. 1 Jọn 3:17, 18 Ịhụya adịghị achọ ọdịmma nke ya. 1 Ndị Kọrịnt 13:5 Ịhụya kpaliri Jizọs igbo mkpa anụ ahụ nke ndị na-eso ụzọ ya. Ọtụtụ ugboro, o meere ha ihe ọbụna tupu ha ekwuo ihe bụ mkpa ha. Mgbe ọ hụrụ na ike gwụrụ ha, ọ gwara ha ka ya na ha gaa zurutụ ike nebe ndị mmadụ na-adịghị anọkarị. Mak 6:31 Mgbe ọ ghọtara na agụụ na-agụ ha, o nyereha ihe oriri necheghị ka ha rịọ ya arịọha na ọtụtụ puku ndị ọzọ ndị bịara igere ihe ọ na-ezi.Matiu 14:19, 20;15:35-37.8, 9. a Olee ihe gosiri na Jizọs ghọtara mkpa ime mmụọ nke ndị na-eso ụzọ ya ma gboo ya? b Mgbe Jizọs nọ nelu osisi, olee otú o si gosi na ọ na-echegbu onwe ya maka nne ya?8Jizọs ghọtara mkpa ime mmụọ nke ndị na-eso ụzọ ya wee gboo ya. Matiu 4:4;5:3 Mgbe ọ na-ezi ihe, ọ na-elebara ha anya nụzọ pụrụ iche. O ziri Ozizi Elu Ugwu ya karịsịa ka ọ baara ndị na-eso ụzọ ya uru. Matiu 5:1, 2,13-16 Mgbe o ji ihe atụ zie ihe, ọ na-akọwara ndị na-eso ụzọ ya ihe niile mgbe naanị ha nọ. Mak 4:34 Jizọs buru amụma na ya ga-ahọpụta ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche iji hụ na a ga na-enyeju ndị na-eso ụzọ ya nri ime mmụọ afọ noge ikpeazụ. Ndị bụ ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi bụ naanị mmadụ ole na ole nime ụmụnna Jizọs nọ nụwa, bụ ndị e ji mmụọ nsọ tee mmanụ. Kemgbe afọ 1919, ha na-enye nri ime mmụọ noge kwesịrị ekwesị.Matiu 24:45.9Nụbọchị Jizọs nwụrụ, o gosiri nụzọ na-emetụ nobi na ọ na-echegbu onwe ya maka ọdịmma ime mmụọ nke ndị ọ hụrụ nanya. Jiri anya nke uche gị hụ ihe mere mgbe ahụ. Jizọs nọ nelu osisi ahụ a kpọgidere ya. Ọ nọ noké ihe mgbu. Iji kute ume, o doro anya na ọ na-agbagidesi ụkwụ ike nebe a kụnyere ya ntu wee bulie onwe ya elu. Ọ bụghị ihe ijuanya na nke a fụrụ ya ụfụ nke ukwuu nihi na ahụ ya dum nyịgidere ebe ahụ a kụnyere ya ntu nụkwụ, mee ka ọ na-adọwakwu, osisi ahụ ana-echi ya nazụ ya ahụ e ji ụtarị pịarichaa. Ebe ọ bụ na mmadụ aghaghị ịdị na-ekuru ume mgbe ọ na-ekwu okwu, ọ ga-abụrịrị na o siiri ya ike, fụọkwa ya ụfụ, ikwu okwu. Nagbanyeghị nke ahụ, obere oge tupu Jizọs anwụọ, o kwuru okwu gosiri na ọ hụrụ nne ya, bụ Meri, nanya nke ukwuu. Jizọs hụrụ Meri na Jọn onyeozi ka ha guzo nebe na-adịghị anya. O wee gwa nne ya okwu nolu dara ụda nke na ndị guzo nakụkụ nụrụ ya. Ọ sịrị ya: Nne, lee nwa gị! Mgbe ahụ, ọ sịrị Jọn: Lee nne gị! Jọn 19:26, 27 Jizọs maara na onyeozi a nke kwesịrị ntụkwasị obi ga-elekọta Meri, ọ bụghị naanị na ọ ga-egboroya mkpa anụ ahụ ya, kamakwa, ọ ga-egboro ya mkpa ime mmụọ ya.Ndị nne na nna ndị hụrụ ụmụ ha nanya na-enwe ndidi, na-egbokwara ụmụ ha mkpa ha10. Olee otú ndị mụrụ ụmụ pụrụ isi ṅomie Jizọs ka ha na-egbo mkpa ụmụ ha?10Ndị nne na nna ndị hụrụ ụmụ ha nanya maara na ọ bara uru ichebara ihe nlereanya Jizọs echiche. Nna nke hụrụ ezinụlọ ya nanya nezie ga-egboro ha mkpa anụ ahụ ha. 1 Timoti 5:8 Ndị isi ezinụlọ ndị hụrụ ezinụlọ ha nanya ma nwee uche ziri ezi na-ewepụta oge mgbe ụfọdụ ka ezinụlọ ha zurutụ ike, tụrụkwa ndụ. Karịsịa, ndị nne na nna bụ Ndị Kraịst na-egboro ụmụ ha mkpa ime mmụọ ha. Olee otú ha si eme nke a? Ha na-eme ndokwa maka inwechi ọmụmụ Baịbụl ezinụlọ anya. Ha na-agbalịkwa ka ọmụmụ ihe a bụrụ nke na-ewuli ụmụ ha elu, na-atọkwa ha ụtọ. Diuterọnọmi 6:6, 7 Site nokwu ọnụ na nomume, ndị mụrụ ụmụ na-akụziri ụmụ ha na ozi anyị bụ ọrụ dị mkpa, na-akụzikwara ha na ịkwadebe nzukọ Ndị Kraịst na ije nzukọ ndị ahụ so nihe dị mkpa nofufe anyị.Ndị Hibru 10:24, 25.Ọ Na-adị Njikere Ịgbaghara Mmehie11. Gịnị ka Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya banyere ịgbaghara mmehie?11Ịgbaghara mmehie bụ otu nime ihe e ji mara ịhụya. Ndị Kọlọsi 3:13, 14 E kwuru ná1 Ndị Kọrịnt 13:5na ịhụya adịghị agụkọ ihe ọjọọ. Ọtụtụ mgbe, Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya na ịgbaghara mmehie dị mkpa. Ọ gbara ha ume ka ha gbaghara ndị ọzọ, ọ bụghị, Ruo ugboro asaa, kama, Ruo ugboro iri asaa na asaaya bụ, nakwụsịghị akwụsị. Matiu 18:21, 22 Ọ kụziiri ha na e kwesịrị ịgbaghara onye mere mmehie ma ọ bụrụ na mgbe a baara ya mba, ya egosi na ya echegharịwo. Luk 17:3, 4 Otú ọ dị, Jizọs adịghị ka ndị Farisii bụ ndị ihu abụọ, ndị na-akụzi ihe naanị nọnụ; ọ kụzikwara ihe site nihe nlereanya o setịpụrụ. Matiu 23:2-4 Ka anyị hụ otú Jizọs si gosi na ya dị njikereịgbaghara enyi ya ọ tụkwasịrị obi ọbụna mgbe o mere ihe wutere ya.12, 13. a Olee otú Pita si mee ihe wutere Jizọs nabalị ahụ e jidere Jizọs? b Olee otú ihe Jizọs mere mgbe o bilitesịrị nọnwụ si mee ka o doo anya na ọ bụghị naanị nọnụ ka o kwusara banyere ịgbaghara mmehie?12Jizọs na Pita dị ná mma nke ukwuu. Pita bụ nwoke obiọma. Ma, mgbe ụfọdụ, ọ na-eme ihe necheghị echiche. Jizọs hụrụ àgwà ọma ndị Pita nwere ma nye ya ihe ùgwù ndị pụrụ iche. Pita na Jems na Jọn ji anya ha hụ ọrụ ebube ụfọdụ ndịozi itoolu ndị ọzọ na-ahụghị. Matiu 17:1, 2;Luk 8:49-55 Dị ka anyị kwuru na mbụ, Pita bụ otu nime ndịozi ahụ so Jizọs bamikwuo nogige Getsemeni nabalị ahụ e jidere Ya. Ma, notu abalị ahụ a raara Jizọs nye ma jide ya, Pita na ndịozi ndị ọzọ hapụrụ Jizọs gbaa ọsọ. E mesịa, Pita kara obi gaa guzoro nèzí ka a na-ekpe Jizọs ikpe iwu na-akwadoghị. Ma, ụjọ mesịrị tụọ Pita, o wee mee mmehie dị oké njọọ gọrọ agọ ugboro atọ sị na ya amatụdịghị onye Jizọs bụ! Matiu 26:69-75 Olee ihe Jizọs mere? Olee ihe ị ga-eme ma ọ bụrụ na ezi enyi gị emee ihe wutere gị otú a?13Jizọs dị njikere ịgbaghara Pita. Ọ maara na mmehie ahụ Pita mere wutere Pita nke ukwuu. Nezie, onyeozi ahụ nke chegharịrị echegharị ejitelighị onwe ya, o wee malite ibe ákwá. Mak 14:72 Nụbọchị Jizọs bilitere nọnwụ, ọ pụtara nihu Pita. Ma eleghị anya, Jizọs mere nke a iji kasie onyeozi a obi, meekwa ka obi sie ya ike. Luk 24:34;1 Ndị Kọrịnt 15:5 Mgbe ihe na-erughị ọnwa abụọ gasịrị, Jizọs nyere Pita ihe ùgwù site nikwe ka o bute ụzọ nikwusara ìgwè mmadụ ozi ọma na Jeruselem nụbọchị Pentikọst. Ọrụ 2:14-40 Ka anyị chetakwa na Jizọs eburughị ndịozi ya niile iwe nobi maka na ha hapụrụ ya gbaa ọsọ. Kama nke ahụ, ọ kpọrọ ha ụmụnna m mgbe o bilitesịrị nọnwụ. Matiu 28:10 Ọ bụ na o doghị anya na ọ bụghị naanị nọnụ ka Jizọs kwusara banyere ịgbaghara mmehie?14. Gịnị mere anyị ji kwesị ịmụta ịgbaghara ndị ọzọ, oleekwa otú anyị pụrụ isi gosi na anyị dị njikere ịgbaghara?14Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst, anyị kwesịrị ịmụta ịgbaghara ndị ọzọ. Nihi gịnị? Anyị adịghị ka Jizọs. Anyị ezughị okèotú ahụ ndị pụrụ imehie anyị na-ezughịkwa okè. Mgbe ụfọdụ, anyị niile na-asụ ngọngọ nokwu nakwa nomume. Ndị Rom 3:23;Jems 3:2 Ọ bụrụ na anyị agbaghara ndị ọzọ mgbe anyị kwesịrị ime otú ahụ, anyị na-eme ka Chineke gbaghara anyị mmehie nke anyị. Mak 11:25 Olee otú anyị pụrụ isi gosi na anyị dị njikere ịgbaghara ndị mehiere anyị? Ọtụtụ mgbe, ịhụya na-enyere anyị aka ileghara mmehie na-adịghị oké njọ na adịghị ike nke ndị ọzọ anya. 1 Pita 4:8 Mgbe ndị mejọrọ anyị ji obi ha chegharịa, dị ka Pita chegharịrị, nezie, anyị kwesịrị iṅomi Jizọs nịdị njikere ịgbaghara ha. Kama ibu iwe nobi, anyị ga-eji amamihe kpebie iwepụ iwe nobi. Ndị Efesọs 4:32 Site nime nke a, anyị na-eme ka udo dịrị nọgbakọ, na-emekwa ka anyị onwe anyị nwee udo nke uche na nke obi.1 Pita 3:11.O Gosiri na Ọ Tụkwasịrị Ndị Na-eso Ụzọ Ya Obi15. Gịnị mere Jizọs ji tụkwasị ndị na-eso ụzọ ya obi nagbanyeghị adịghị ike ha?15E nwere ihe jikọrọ ịhụ mmadụ nanya na ịtụkwasị mmadụ obi. Ịhụya na-ekwere ihe niile.1 Ndị Kọrịnt 13:7 Ịhụya kpaliri Jizọs igosi na ọ dị njikere ịtụkwasị ndị na-eso ụzọ ya obi nagbanyeghị na ha ezughị okè. O nwere obi ike nebe ha nọ, kwerekwa na, nime obi ha, ha hụrụ Jehova nanya nezie, chọọkwa ime uche Ya. Ọbụna mgbe ha mehiere ihe, Jizọs echeghị na ha bu ihe ọjọọ nobi. Dị ka ihe atụ, o doro anya na ndịozi bụ Jems na Jọn gwara nne ha ka ọ rịọ Jizọs ka ha nọrọ nakụkụ ya nAlaeze ya. Nke a emeghị ka Jizọsnwee obi abụọ ma hà ka guzosikwara ike nebe ọ nọ. Ọ chụpụghịkwa ha ka ha ghara ịbụkwa ndịozi.Matiu 20:20-28.16, 17. Olee ọrụ dị iche iche Jizọs nyefere ndị na-eso ụzọ ya?16Jizọs gosiri na ọ tụkwasịrị ndị na-eso ụzọ ya obi site ninyefe ha ọrụ dị iche iche. Ugboro abụọ ọ rụrụ ọrụ ebube wee mee ka nri mụbaa ma nye ìgwè mmadụ ihe oriri, o nyere ndị na-eso ụzọ ya ọrụ ikesara ndị ahụ nri. Matiu 14:19;15:36 Mgbe ọ na-akwadebe maka Ememme Ngabiga ikpeazụ ya, ọ gwara Pita na Jọn ka ha gaa Jeruselem kwadebe ihe. Ha hụrụ maka iweta nwa atụrụ, mmanya, achịcha na-ekoghị eko, akwụkwọ nri na-elu ilu, na ihe ọ bụla ọzọ dị mkpa. Ọrụ a abụghị ọrụ dị ala, nihi na ime Ememme Ngabiga nụzọ kwesịrị ekwesị bụ ihe Iwu Mozis kwuru ka e mee. Jizọs debekwara Iwu ahụ. Mgbe e mesịrị nanyasị ahụ, Jizọs jikwa mmanya ahụ na achịcha ahụ na-ekoghị eko mee ihe nnọchianya mgbe ọ na-ehiwe Ncheta ọnwụ ya.Matiu 26:17-19;Luk 22:8,13.17Jizọs hụrụ na ọ bụ ihe kwesịrị ekwesị inyefe ndị na-eso ụzọ ya ọrụ ndị dị oké mkpa karị. Dị ka anyị kwuru na mbụ, o bụ naanị mmadụ ole na ole nime ndị na-eso ụzọ ya nọ nụwa, bụ ndị e tere mmanụ, ka o nyefere ọrụ dị mkpa nke bụ ịkwadebe nri ime mmụọ, na ikesa ya. Luk 12:42-44 Chetakwa na o nyefere ndị na-eso ụzọ ya ọrụ dị mkpa nke bụ ikwusara ndị mmadụ ozi ọma na ime ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ ya. Matiu 28:18-20 Ọ bụ ezie na anyị apụghị ịhụ Jizọs anya, ọ bụkwa ezie na ọ nọ neluigwe na-achị, o nyefere ọgbakọ ya dị nụwa naka ndị ruru eru nụzọ ime mmụọ, ndị bụ onyinye nụdị mmadụ.Ndị Efesọs 4:8,11, 12.18-20. a Olee otú anyị pụrụ isi gosi na anyị tụkwasịrị ndị kwere ekwe ibe anyị obi, nweekwa obi ike nebe ha nọ? b Olee otú anyị pụrụ isi ṅomie Jizọs nịdị njikere inye ndị ọzọ ọrụ? ch Gịnị ka anyị ga-atụle nIsi nke Iri na Asaa?18Olee otú anyị pụrụ isi soro ihe nlereanya Jizọs mgbe anyị na ndị ọzọ na-emekọ ihe? Ọ bụrụ na anyị tụkwasịrị ndị kwere ekwe ibe anyị obi, nweekwa obi ike nebe ha nọ, nke a na-egosi na anyị hụrụ ha nanya. Ka anyị cheta na ịhụya na-ele ndị mmadụ anya ọma, ọ naghị ele ha anya ọjọọ. Mgbendị ọzọ mere ihe wutere anyị, bụ nke na-aghaghị ime mgbe ụfọdụ, ịhụya ga-eme ka anyị ghara iche ngwa ngwa na ha bu ihe ọjọọ nobi. Matiu 7:1, 2 Ọ bụrụ na anyị na-ele ndị kwere ekwe ibe anyị anya ọma, anyị ga na-emeso ha ihe nụzọ ga-ewuli ha elu, ọ bụghị nụzọ ga-eme ka ha daa mbà nobi.1 Tesalonaịka 5:11.19Ànyị pụrụ iṅomi Jizọs nịdị njikere inye ndị ọzọ ọrụ? Ọ bara uru ka ndị nwere ọrụ nọgbakọ na-enyefe ndị ọzọ ọrụ kwesịrị ha na ọrụ ga-aba uru, ma nwee obi ike na ha ga-arụta ya. Ndị okenye ndị nwere ahụmahụ ga-esi otú a na-enye ụmụ okorobịa ruru eru ọzụzụ kwesịrị ekwesị, nke bakwara uru, ya bụ, ụmụ okorobịa ndị na-agbalị ka ha ruo eru inye aka nọgbakọ. 1 Timoti 3:1;2 Timoti 2:2 Ọzụzụ a dị mkpa. Ka Jehova na-eme ka a na-enwe mmụba nike nike nọrụ Alaeze a, ọ dị mkpa ka a na-azụ ndị ikom ruru eru bụ ndị ga-elekọta ndị a na-abata abata.Aịzaya 60:22.20Jizọs setịpụụrụ anyị ihe nlereanya magburu onwe ya nigosi ndị ọzọ ịhụya. Nime ụzọ niile anyị pụrụ isi soro ya, iṅomi ịhụya ya bụ nke kasị mkpa. NIsi nke Iri na Asaa, anyị ga-atụle ụzọ kasị mkpa o si gosi na ọ hụrụ anyị nanya, ya bụ, nkweta o kwetara iji ndụ ya chụọ àjà.17 Ọ Dịghị Onye Nwere Ịhụya Karịrị Nke A1-4. a Gịnị mere mgbe Paịlet kpọpụtara Jizọs nihu ìgwè mmadụ iwe ji, ndị zukọtara nèzí, nihu obí gọvanọ? b Gịnị ka Jizọs mere mgbe a na-eme ya ihe ihere, na-atakwa ya ahụhụ, oleekwa ajụjụ ndị ọ dị mkpa ka a zaa?LEE nwoke ahụ! Nke ahụ bụ ihe onye Rom bụ Gọvanọ Pọntiọs Paịlet kwuru mgbe ọ kpọpụtara Jizọs Kraịst nihu ìgwè mmadụ iwe ji, ndị zukọtara nèzí, nihu obí ya, nisi ụtụtụ ụbọchị Ememme Ngabiga nke afọ 33 O.A. Jọn 19:5 Nụbọchị ole na ole gara aga, ìgwè mmadụ a nọ na-eto Jizọs mgbe ọ na-abanye Jeruselem dị ka onye nwere mmeri, bụ Eze nke Chineke họpụtara. Otú ọ dị, taa, ìgwè mmadụ a bụzi ndị iro ya. Otú ha si ele Jizọs anya dị iche nke ukwuu.2E yiwere Jizọs uwe mwụda nke na-acha odo odo, nke dị ka uwe ndị eze. E kpuwekwara ya okpueze. Uwe mwụda ahụ kpuchiri ebe ndị ka na-agba ọbara nihi ụtarị e ji pịarichaa ya azụ. E ji ogwu kpaa okpueze ahụ, kpuwe ya nisi ya nke na-agba ọbara ugbu a. Ha ji uwe mwụda ahụ na okpueze ahụ na-akwa ya emo na ọ bụ eze. Ọ bụ ndị isi nchụàjà kpaliri ìgwè mmadụ ahụ ịjụ nwoke a e merụsịrị ahụ, nke guzo nihu ha. Ndị nchụàjà tiri mkpu, sị: Kpọgide ya nosisi! Kpọgide ya nosisi! Ebe ọ bụ na ìgwè mmadụ ahụ chọrọ ka e gbuo ya, ha tiri mkpu, sị: O kwesịrị ịnwụ.Jọn 19:1-7.3Jizọs ji nkwanye ùgwù na obi ike die ihe ihere ahụ na ahụhụ ahụ natamughị ntamu.O jikeere nke ọma ịnwụ. Mgbee mesịrị nỤbọchị Ememme Ngabiga ahụ, o kwetara ịnwụ ọnwụ na-egbu mgbu nosisi ịta ahụhụ.Jọn 19:17, 18,30.4Jizọs ji ndụ ya chụọ àjà wee gosi na ya bụ ezigbo enyi ndị na-eso ụzọ ya. Ọ sịrị: Ọ dịghị onye nwere ịhụya karịrị nke a, na mmadụ ga-atọgbọ mkpụrụ obi ya nihi ndị enyi ya. Jọn 15:13 Nke ahụ mere ka e nwee ajụjụ ụfọdụ dị mkpa. Ọ dị mkpa nezie ka Jizọs taa ahụhụ ahụ niile ọ tara wee nwụọ? Gịnị mere o ji kwe ime otú ahụ? Ebe anyị bụ ndị enyi ya na ndị na-eso ụzọ ya, olee otú anyị pụrụ isi ṅomie ihe nlereanya ya?Gịnị Mere O Ji Dị Mkpa Ka Jizọs Taa Ahụhụ, Nwụọkwa?5. Olee otú Jizọs si mata ọnwụnwa ndị ga-abịara ya?5Ebe Jizọs bụ Mesaya e kwere ná nkwa, ọ maara ihe a ga-eme ya. Ọ maara ọtụtụ amụma e buru nAkwụkwọ Nsọ Hibru ndị kwuru ihe dị iche iche banyere ahụhụ Mesaya ga-ata na ọnwụ ọ ga-anwụ. Aịzaya 53:3-7,12;Daniel 9:26 Ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya ugboro ugboro na ọnwụnwa ga-abịara ya. Mak 8:31;9:31 Mgbe ha na-aga Jeruselem maka Ememme Ngabiga ikpeazụ ọ ga-aga, ọ gwara ndịozi ya kpọmkwem, sị: A ga-enyefe Nwa nke mmadụ naka ndị isi nchụàjà na ndị odeakwụkwọ, ha ga-amakwa ya ikpe ọnwụ, ha ga-enyefekwa ya naka ndị mba ọzọ, ha ga-ejikwa ya mee ihe ọchị, gbụọ ya ọnụ mmiri, pịakwa ya ihe ma gbuo ya. Mak 10:33, 34 Ihe a abụghị okwu na-enweghị isi na ọdụ. Dị ka anyị hụworo, e ji Jizọs mee ihe ọchị, gbụọ ya ọnụ mmiri, pịa ya ihe, gbuokwa ya.6. Gịnị mere o ji dị mkpa ka Jizọs taa ahụhụ, nwụọkwa?6Ma, gịnị mere o ji dị mkpa ka Jizọs taa ahụhụ, nwụọkwa? E nwere ọtụtụ ihe dị mkpa kpatara ya. Nke mbụ bụ na, ọ bụrụ na Jizọs ekwesị ntụkwasị obi, ọ ga-eji ya gosi na o guzosiri ike nebe Jehova nọ, na-akwadokwa otú O si achị. Cheta na Setan ghara ụgha, sị na ụmụ mmadụ na-ejere Chineke ozi nihi ọdịmma nke onwe ha naanị. Job 2:1-5 Jizọs kụghasịrị ebubo ụgha Setan kpamkpam site nikwesị ntụkwasịobi ruo ọnwụ . . . nosisi ịta ahụhụ. Ndị Filipaị 2:8;Ilu 27:11 Nke abụọ bụ na ahụhụ Mesaya ga-ata na ọnwụ ọ ga-anwụ ga-ekpuchiri ndị ọzọ mmehie ha. Aịzaya 53:5,10;Daniel 9:24 Jizọs nyere mkpụrụ obi ya ka ọ bụrụ ihe mgbapụta nọnọdụ ọtụtụ mmadụ, megheere anyị ụzọ anyị na Chineke ga-esi dị ná mma. Matiu 20:28 Nke atọ bụ na, site nidi ụdị ihe isi ike na ahụhụ dị iche iche, a nwalere Jizọs nụzọ niile dị ka anyị onwe anyị. Ya mere, ọ bụ Nnukwu Onye Nchụàjà nke nwere ọmịiko, onye pụrụ imere anyị ebere nadịghị ike anyị.Ndị Hibru 2:17, 18;4:15.Gịnị Mere Jizọs Ji Kweta Iji Ndụ Ya Chụọ Àjà?7. Olee ihe dị iche iche Jizọs hapụrụ neluigwe wee bịa nụwa?7Iji nyere gị aka ịghọta nke ọma ihe Jizọs kwetara ime, chee echiche banyere ihe atụ a: Ọ dị nwoke ga-ahapụ ndị ezinụlọ ya na ụlọ ya, gaa nala ọzọ, ma ọ bụrụ na ọ maara na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile bi ebe ahụ agaghị achọ iji anya hụ ya, marakwa na a ga-eme ya ihe ihere, taa ya ahụhụ, mesịakwa gbuo ya? Ugbu a, tụlee ihe Jizọs mere. Tupu ya abịa nụwa, o nwere ọnọdụ pụrụ iche neluigwe mgbe ya na Nna ya nọ. Ma, Jizọs ji obi ya hapụ ebe o bi neluigwe wee bịa nụwa bụrụ mmadụ. Ọ bịara nụwa nagbanyeghị na ọ maara na ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mmadụ niile ga-ajụ ya, marakwa na a ga-eji obi ọjọọ mee ya ihe ihere, taa ya ahụhụ dị ukwuu, meekwa ka ọ nwụọ ọnwụ na-egbu mgbu. Ndị Filipaị 2:5-7 Gịnị kpaliri Jizọs ịchụ àjà dị otú a?8, 9. Gịnị mere Jizọs ji were ndụ ya chụọ àjà?8Nke kasịnụ bụ na Jizọs bịara nụwa nihi na ọ hụrụ Nna ya nanya nke ukwuu. Ntachi obi Jizọs gosiri na ọ hụrụ Jehova nanya. Ịhụya ahụ mere ka Jizọs na-echegbu onwe ya banyere aha Nna ya na otú e si ele Nna ya anya. Matiu 6:9;Jọn 17:1-6,26 Ihe kasị mkpa bụ na Jizọs chọrọ ime ka e wepụ nkọcha niile a kọchara aha Nna ya. Ya mere, Jizọs weere na ọ bụ ihe ùgwù kasị ukwuu ịta ahụhụ nihi ezi omume, nihi na ọ maara na ọ bụrụ na o guzosie ike nezi ihe,ọ ga-enye aka nime ka e doo aha ọma Nna ya nsọ.1 Ihe E Mere 29:13.9Ọ dị ihe ọzọ mere Jizọs ji were ndụ ya chụọ àjàọ hụrụ ụmụ mmadụ nanya. Ịhụya a bidoro mgbe e kere mmadụ ná mmalite. Noge dị anya tupu Jizọs abịa nụwa, Baịbụl mere ka a mata otú obi dị ya, sị: Ihe na-enye m obi ụtọ bụkwa ihe metụtara ụmụ mmadụ. Ilu 8:30, 31 Ịhụya o nwere pụtara ìhè nke ọma mgbe ọ nọ nụwa. Dị ka anyị hụrụ nIsi nke Iri na Anọ ruo nIsi nke Iri na Isii nakwụkwọ a, Jizọs si nọtụtụ ụzọ gosi na ọ hụrụ ụmụ mmadụ niile nanya, hụkwa ndị na-eso ụzọ ya nanya karịsịa. Ma, na Naịsan 14, 33 O.A., o nyere mkpụrụ obi ya nihi anyị. Jọn 10:11 Neziokwu, ọ dịghị ụzọ ọzọ ka ukwuu ọ ga-esi gosi na ọ hụrụ anyị nanya. Ànyị kwesịrị iṅomi ya nime otú a? Ee. Nezie, e nyere anyị iwu ka anyị mee otú ahụ.Na-ahụrịta Ibe Unu nAnya . . . Dị Ka M Hụrụ Unu nAnya10, 11. Gịnị bụ iwu ọhụrụ ahụ Jizọs nyere ndị na-eso ụzọ ya, gịnị ka ọ pụtara, gịnịkwa mere o ji dị mkpa ka anyị rube isi niwu ahụ?10Nabalị bọtara ụbọchị Jizọs nwụrụ, ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya ha na ya kasị kpachie anya, sị: Ana m enye unu iwu ọhụrụ, ka unu na-ahụrịta ibe unu nanya; dị nnọọ ka m hụrụ unu nanya, ka unu na-ahụrịtakwa ibe unu nanya. Mmadụ niile ga-eji nke a mara na unu bụ ndị na-eso ụzọ m, ma ọ bụrụ na unu enwee ịhụya netiti onwe unu. Jọn 13:34, 35 Na-ahụrịta ibe unu nanyagịnị mere nke a ji bụrụ iwu ọhụrụ? Iwu Mozis ebula ụzọ kwuo, sị: Hụ mmadụ ibe gị ma ọ bụ, onye agbata obi gị nanya dị ka onwe gị. Levitikọs 19:18 Ma, iwu ọhụrụ a chọrọ ịhụya karịrị nke ahụ, ya bụ, ịhụya nke ga-eme ka anyị were ndụ anyị chụọ àjà nihi ndị ọzọ. Jizọs nonwe ya mere ka nke a doo anya mgbe ọ sịrị: Nke a bụ ihe m nyere niwu, ka unu na-ahụrịta ibe unu nanya dị nnọọ ka m hụrụ unu nanya. Ọ dịghị onye nwere ịhụya karịrị nke a, na mmadụ ga-atọgbọ mkpụrụ obi yanihi ndị enyi ya. Jọn 15:12, 13 Ihe iwu ọhụrụ ahụ na-ekwu nezie bụ: Hụ ndị ọzọ nanya, ọ bụghịdị kaị hụrụ onwe gị, kama,karịa kaị hụrụ onwe gị. Nezie, Jizọs ji otú o si bie ndụ na otú o si nwụọ gosi ụdị ịhụya ahụ.11Gịnị mere o ji dị mkpa ka anyị rube isi niwu ọhụrụ ahụ? Cheta na Jizọs sịrị: Mmadụ niile ga-eji nke a ya bụ, ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà mara na unu bụ ndị na-eso ụzọ m. Ee, ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà na-eme ka a mara na anyị bụ ezi Ndị Kraịst. Anyị pụrụ iji ịhụya a tụnyere baajị e ji amata mmadụ. Ndị na-aga mgbakọ ukwu nke Ndịàmà Jehova na-enwe kwa afọ na-etinye baajị nuwe ha. Baajị ahụ na-eme ka a mata onye tinyere ya, gosikwa aha ya na ọgbakọ o si. Ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà bụ baajị e ji amata ezi Ndị Kraịst. E kwuo ya nụzọ ọzọ, otú anyị si hụ ibe anyị nanya kwesịrị ịpụta ìhè nke na ọ ga-abụ ihe àmà, ma ọ bụ, baajị, nke na-agwa ndị na-ahụ anyị na anyị bụ nezie ezi ndị na-eso ụzọ Kraịst. Onye ọ bụla nime anyị kwesịrị ịjụ onwe ya, sị: À na-ahụ baajị ahụ bụ ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà notú m si ebi ndụ?Ịhụya nke Ịchụ Onwe Onye nÀjàGịnị ka Ọ Pụtara?12, 13. a Olee otú anyị kwesịrị igosiru na anyị hụrụ ibe anyị nanya? b Gịnị ka ịchụ onwe onye nàjà pụtara?12Ebe anyị bụ ndị na-eso ụzọ Jizọs, anyị kwesịrị ịhụrịta ibe anyị nanya dị ka Jizọs hụrụ anyị nanya. Nke a pụtara ịdị njikere ịchụ ihe dị iche iche nàjà nihi ndị kwere ekwe ibe anyị. Olee otú anyị kwesịrị ịdịru njikere ime otú ahụ? Baịbụl gwara anyị, sị: Anyị si otú a mara ihe bụ ịhụya, nihi na onye ahụ tọgbọrọ mkpụrụ obi ya nihi anyị; anyị jikwa ụgwọ ịtọgbọ mkpụrụ obi anyị nihi ụmụnna anyị. 1 Jọn 3:16 Dị ka Jizọs, anyị kwesịrị ịdị njikere ịnwụ nihi ibe anyị ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa. Noge mkpagbu, anyị ga-eji ndụ anyị chụọ àjà kama ịrara ụmụnna anyị nye, nke pụrụ itinye ndụ ha nihe ize ndụ. Nala dị iche iche ebe esemokwu agbụrụ na nke ebokewasịrị ndị mmadụ, anyị ga-etinye ndụ anyị nihe ize ndụ iji chebe ụmụnna anyị, nagbanyeghị agbụrụ ma ọ bụ ebo ha si. Mgbe mba dị iche iche na-alụ agha, anyị na-adị njikere ikwe ka a tụọ anyị mkpọrọ ma ọ bụ ọbụna ka anyị nwụọ kama iburu ngwá agha gaa lụso ndị kwere ekwe ibe anyị ọgụma ọ bụkwanụ onye ọ bụla ọzọ.Jọn 17:14,16;1 Jọn 3:10-12.13Anyị ịdị njikere iji ndụ anyị chụọ àjà nihi ụmụnna anyị abụghị naanị ụzọ anyị ga-esi gosi ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà. Nezie, ọ bụghị anyị niile pụrụ ịnọ nebe ọ ga-adị mkpa ka anyị chụọ ụdị àjà ahụ dị ukwuu. Otú ọ dị, ọ bụrụ na anyị hụrụ ụmụnna anyị nanya nke na anyị pụrụ ịnwụ nihi ha, ọ bụ na anyị ekwesịghị ịdị njikere ịchụ obere àjà dị iche iche nihi ha, na-agbalịsi ike inyere ha aka ugbu a? Ịchụ onwe anyị nàjà pụtara ịhapụ ihe ụfọdụ baara anyị uru ma ọ bụ ihe na-atọ anyị ụtọ ka ndị ọzọ wee rite uru. Mkpa ha na ọdịmma ha na-adị anyị mkpa karịa nke anyị, ọ bụrụgodị na ọ dịrịghị anyị mfe. 1 Ndị Kọrịnt 10:24 Olee ihe ụfọdụ anyị pụrụ ime iji gosi ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà?NỌgbakọ Nakwa nEzinụlọ14. a Olee àjà ndị ọ dị mkpa ka ndị okenye na-achụ? b Olee otú obi dị gị nebe ndị okenye na-arụsi ọrụ ike nọgbakọ unu nọ?14Ndị okenye ọgbakọ na-achụ ọtụtụ ihe nàjà ka ha wee na-azụ ìgwè atụrụ Chineke. 1 Pita 5:2, 3 Ha na-elekọta ezinụlọ nke ha. Ọ pụkwara ịdị mkpa ka ha wepụta oge ná mgbede ma ọ bụ ná ngwụsị izu ịrụ ọrụ ọgbakọ, ma ịkwadebe ihe omume e kenyere ha, ma ịga nleta ọzụzụ atụrụ, ma ikpe ikpe. Ọtụtụ ndị okenye na-achụ àjà ndị ọzọ, ya bụ, ịrụsi ọrụ ike ná mgbakọ dị iche iche na ije ozi dị ka ndị so na Kọmitii Ndị Na-ahụ Maka Mmekọrịta Anyị na Ndị Ụlọ Ọgwụ, Ndị Na-aga Eleta Ndị Ọrịa, tinyere ọrụ ndị ọzọ. Ndị okenye, unu echefula na mgbe unu wepụtara obi unu na-eje ozijiri oge unu, ike unu, na akụ unu na-azụ atụrụ Chinekeunu na-egosi ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà. 2 NdịKọrịnt 12:15 Ọ bụghị naanị na mgbalị unu na-eme nachọghị naanị ọdịmma onwe unu na-atọ Jehova ụtọ, kama ọ na-atọkwa ọgbakọ unu na-azụ ụtọ.Ndị Filipaị 2:29;Ndị Hibru 6:10.15. a Olee àjà ụfọdụ ndị nwunye ndị okenye na-achụ? b Olee otú obi dị gị nebe ndị inyom ndị na-akwado di ha nọ, ndị na-ekwe ka di ha rụọrọ ọgbakọ unu ọrụ?15Ma, oleekwanụ banyere ndị nwunye ndị okenyeọ bụ na ndị inyom a ndị na-akwado di ha adịghị achụ ihe dị iche iche nàjà ka di ha nwee ike ilekọta atụrụ Chineke? Nezie, ọ bụ àjà ka nwunye na-achụ mgbe di ya ji oge ọ gaara eji soro ndị ezinụlọ ya nọrọ na-arụ ọrụ ọgbakọ. Cheekwa echiche banyere ndị nwunye ndị nlekọta na-ejegharị ejegharị na àjà ndị ha na-achụ ka ha wee soro di ha na-aga site nọgbakọ ruo nọgbakọ, sitekwa na sekit ruo na sekit. Ha na-ahapụ inwe ụlọ nke onwe ha. Ma eleghị anya, ha na-ehi ụra nihe ndina dị iche nizu ọ bụla. Ndị nwunye, bụ ndị ji obi ha were ihe metụtara ọgbakọ dị ka ihe dị mkpa karịa ihe nke onwe ha, kwesịrị ka a jaa ha mma nihi ọtụtụ ụzọ ha si egosi ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà.Ndị Filipaị 2:3, 4.16. Olee àjà dị iche iche Ndị Kraịst mụrụ ụmụ na-achụ nihi ụmụ ha?16Olee otú anyị pụrụ isi gosi ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà nime ezinụlọ? Ndị mụrụ ụmụ, unu na-achụ ọtụtụ ihe nàjà ka unu wee na-elekọta ụmụ unu, na-azụlitekwa ha nọzụzụ na nduzi echiche nke si naka Jehova. Ndị Efesọs 6:4 Ọ pụrụ ịbụ na unu na-arụ ọrụ na-agwụ ike ruo ọtụtụ awa ka unu wee nye ezinụlọ unu nri, ka unu wee hụkwa na ụmụ unu nwere uwe na ebe obibi kwesịrị ekwesị. Ọ na-akara unu mma ịhapụ ihe ga-abara unu uru kama ịhụ ka ihe ndị dị mkpa e ji ebi ndụ kọrọ ụmụ unu. Unu na-etinyekwa mgbalị dị ukwuu nịkụziri ụmụ unu ihe, nịkpọrọ ha gaa nzukọ Ndị Kraịst. Unu na ha na-ejekwa ozi ubi. Diuterọnọmi 6:6, 7 Ịhụya unu nke ịchụ onwe onye nàjà na-atọ Onye ahụ malitere ndụ ezinụlọ ụtọ. Ọ pụkwara ime ka ụmụ unu nweta ndụ ebighị ebi.Ilu 22:6;Ndị Efesọs 3:14, 15.17. Olee otú Ndị Kraịst bụ di pụrụ isi ṅomie àgwà Jizọs nke achọghị ọdịmma onwe ya naanị?17Ndị bụ di, olee otú unu pụrụ isi ṅomie Jizọs nigosi ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà? Baịbụl zara, sị: Ndị bụ di, na-ahụnụ nwunye unu nanya, dị nnọọ ka Kraịst hụkwara ọgbakọ ahụ nanya ma nyefee onwe ya maka ya. Ndị Efesọs 5:25 Dị ka anyị hụworo, Jizọs hụrụ ndị na-eso ụzọ ya nanya nke na ọ nwụrụ nihi ha. Di nke bụ Onye Kraịst na-eṅomi àgwà Jizọs nke achọghị ọdịmma onwe ya naanị. Jizọs emeghị ihe masịrị onwe ya. Ndị Rom 15:3 Mkpa nwunye ya na ọdịmma nwunye ya na-adị di dị otú ahụ mkpa karịa nke onwe ya. Ọ naghị esi ọnwụ na a ga-emerịrị ihe ọ bụla otú dị ya mma, kama, ọ na-ekwe ka e mee ihe nwunye ya chọrọ ma ọ bụrụ na nke ahụ agaghị emebi ụkpụrụ Akwụkwọ Nsọ ọ bụla. Di nke na-egosi ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà na-enweta ihu ọma Jehova. Nwunye ya na ụmụ ya na-ahụ ya nanya, na-akwanyekwara ya ùgwù.Gịnị Ka Ị Ga-eme?18. Gịnị na-akpali anyị iso iwu ọhụrụ nke bụ ịhụrịta ibe anyị nanya?18Irube isi niwu ọhụrụ nke bụ ịhụrịta ibe anyị nanya abụghị ihe dị mfe omume. Ma, anyị nwere ihe dị mkpa nke na-akpali anyị ime otú ahụ. Pọl dere, sị: Ịhụya nke Kraịst nwere na-akpali anyị, nihi na ihe anyị kwubiri bụ na otu onye nwụrụ maka mmadụ niile . . . , ọ nwụkwara maka mmadụ niile, ka ndị dị ndụ wee ghara ịdịrị onwe ha ndụ ọzọ, kama ka ha dịrị onye ahụ ndụ, bụ onye nwụrụ nihi ha, e wee kpọlite ya. 2 Ndị Kọrịnt 5:14, 15 Ebe ọ bụ na Jizọs nwụrụ nihi anyị, ọ bụ na nke ahụ ekwesịghị ịkpali anyị ịdịrị ya ndụ? Anyị pụrụ ime otú ahụ ma ọ bụrụ na anyị esoro ihe nlereanya o setịpụrụ nigosi ịhụya nke ịchụ onwe onye nàjà.19, 20. Olee onyinye dị oké ọnụ ahịa Jehova nyere anyị, oleekwa otú anyị pụrụ isi gosi na anyị nabatara ya?19Jizọs ekwubigaghị okwu ókè mgbe ọ sịrị: Ọ dịghị onyenwere ịhụya nke karịrị nke a, na mmadụ ga-atọgbọ mkpụrụ obi ya nihi ndị enyi ya. Jọn 15:13 Nkweta o kwetara ịtọgbọ mkpụrụ obi ya nihi anyị bụ ihe kasị ukwuu nke gosiri naọhụrụ anyị nanya. Ma, ọ dị onye ọzọ gosiri anyị ịhụya karịrị nke ahụ. Jizọs kọwara, sị: Chineke hụrụ ụwa nanya nke ukwuu nke na o nyere Ọkpara ọ mụrụ naanị ya, ka e wee ghara ibibi onye ọ bụla nke nwere okwukwe na ya, kama ka o nwee ndụ ebighị ebi. Jọn 3:16 Chineke hụrụ anyị nanya nke ukwuu nke na o nyere Ọkpara ya ka ọ bụrụ ihe mgbapụta, mee ka o kwee omume ịnapụta anyị naka mmehie na ọnwụ. Ndị Efesọs 1:7 Ihe mgbapụta ahụ bụ onyinye dị oké ọnụ ahịa nke Jehova nyere. Ma, ọ dịghị amanye anyị ịnara ya.20Ọ bụ anyị ka ọ dịịrị ịnara onyinye ahụ Jehova nyere. Olee otú anyị ga-esi nara ya? Ọ bụ site ninwe okwukwe nỌkpara ya. Otú ọ dị, okwukwe abụghị naanị ihe a na-ekwu nọnụ. A na-eji omume egosi ya, site notú anyị si ebi ndụ. Jems 2:26 Anyị na-egosi na anyị nwere okwukwe na Jizọs Kraịst ma ọ bụrụ na anyị na-eso ya kwa ụbọchị. Ime otú ahụ ga-eme ka anyị nweta ngọzi dị ukwuu, ma ugbu a ma nọdịnihu, dị ka isiokwu ikpeazụ nakwụkwọ a ga-akọwa.18 Na-eso M1-3. a Olee otú Jizọs si hapụ ndịozi ya, gịnịkwa mere na nke a adịghị mwute? b Gịnị mere anyị ji kwesị ịmụ banyere ndụ Jizọs bi neluigwe kemgbe ọ laghachiri ebe ahụ?NDỊ ikom iri na otu guzokọta ọnụ notu ugwu. Ha ji ịhụya na mmasị na-ele onye mere ha iri na abụọ anya. Ọ dị ka mmadụ. Ma, nezie, ọ bụ Jizọs, mgbe a kpọlitesịrị ya nọnwụ. Ugbu a, ọ ghọghachila onye kasị ike nime ụmụ Jehova ndị bụ mmụọ. Jizọs kpọkọtara ndịozi ya ka ya na ha nọkọọ nke ikpeazụ ya nebe a nUgwu Oliv.2Ugwu a bụ otu nime obere ugwu ndị jupụtara na nkume ndị na-acha nzụ nzụ, nke dị nebe ọwụwa anyanwụ Jeruselem ma a gafee Ndagwurugwu Kidrọn. Nezie, ọ na-echetara Jizọs ọtụtụ ihe. Ọ bụ ná mkpọda ugwu a ka Betani dị, bụ ebe Jizọs kpọlitere Lazarọs nọnwụ. Nizu ole na ole gara aga, Jizọs si Betfeji nke dị nso gbara ịnyịnya banye Jeruselem dị ka onye nwere mmeri. Ma eleghị anya, ọ bụkwa nUgwu Oliv ka ogige Getsemeni dị, bụ ebe Jizọs nọ na-echegbu onwe ya ruo ọtụtụ awa tupu e jide ya. Ọ bụkwa notu ugwu a ka Jizọs na-akwadebe ugbu a ịhapụ ndị enyi ya na ndị na-eso ụzọ ya, ndị ha na ya kasị kpachie anya. O ji obiọma gwa ha okwu ikpeazụ ọ chọrọ ịgwa ha. Mgbe ahụ, o si nụwa gbagowe! Ndịozi ya guzoro nebe ahụ nemegharịghị ahụ, na-ele Nna ha ukwu ha hụrụ nanya ka ọ na-abanye na mbara ígwé. Nikpeazụ, ígwé ojii kpuchiri ya ka ha ghara ịhụkwa ya. Ha ahụghịkwa ya anya ọzọ.Ọrụ 1:6-12.3Ì chere na otú akụkọ a si gwụ adịchaghị mma, na otú o si hapụ ha dị mwute? I kwesịghị iche otú ahụ. Nezie, dị ka ndị mmụọ ozi abụọ chetaara ndịozi ahụ, akụkọ banyereJizọs agwụbeghị. Ọrụ 1:10, 11 Nọtụtụ ụzọ, ọlịla ọ lawara neluigwe bụ naanị mmalite. Okwu Chineke ahapụghị ịgwa anyị ihe ọzọ mere Jizọs. Ịmụ banyere ndụ Jizọs bi neluigwe kemgbe ọ hapụrụ ụwa dị mkpa. Nihi gịnị? Cheta okwu Jizọs gwara Pita, sị: Na-eso m. Jọn 21:19,22 Anyị niile kwesịrị irube isi niwu ahụ, ọ bụghị naanị dị ka ihe anyị kpebiri ime nwa oge, kama dị ka otú anyị ga-esi na-ebi ndụ. Iji mee nke a, anyị kwesịrị ịghọta ihe Nna anyị ukwu na-eme ugbu a na ọrụ e nyere ya neluigwe.Ndụ Jizọs Bi nEluigwe Kemgbe Ọ Hapụrụ Ụwa4. Olee otú Baịbụl si buru ụzọ kpughee ihe ga-eme neluigwe mgbe Jizọs laghachiri ebe ahụ?4Akwụkwọ Nsọ akọghị ihe mere mgbe Jizọs ruru neluigwe, otú e si nabata ya, na ọṅụ ya na Nna ya nwere mgbe ọ lakwuuru Ya. Otú ọ dị, Baịbụl bu ụzọ kpughee ihe ga-eme neluigwe obere oge Jizọs laghachiri nebe ahụ. Ndị Juu ahụwo ka a na-eme ememme dị nsọ kwa afọ ruo ihe karịrị narị afọ iri na ise. Otu ụbọchị nafọ ọ bụla, nnukwu onye nchụàjà na-abanye nEbe Kasị Nsọ nụlọ nsọ ka o fesa ọbara anụ ndị e ji chụọ àjà nỤbọchị Ikpuchi Mmehie nihu igbe ọgbụgba ndụ. Nụbọchị ahụ, nnukwu onye nchụàjà nọchiri anya Mesaya. Mgbe Jizọs laghachiri neluigwe, o mezuru naanị otu ugboro ihe e ji ememme ahụ buo amụma ya. Ọ batara nihu Jehova, bụ ebe dị ebube neluigweebe kasị nsọ neluigwe na ụwawee chee uru nke àjà mgbapụta ya nihu Nna ya. Ndị Hibru 9:11, 12,24 Jehova ọ nabatara ya?5, 6. a Olee ihe gosiri na Jehova nabatara àjà mgbapụta Kraịst? b Olee ndị na-erite uru nàjà mgbapụta ahụ, oleekwa otú ha si erite uru ahụ?5Anyị ga-ahụ azịza ya site nịtụle ihe mere ụbọchị ole na ole mgbe Jizọs rịgosịịrị neluigwe. Obere ìgwè Ndị Kraịst ndị dị otu narị mmadụ na iri abụọ zukọtara na Jeruselem notu ọnụ ụlọ nke dị nelu otu ụlọ elu. Na mberede, ụzụnke dị ka oké ifufe nke na-efesi ike juru ebe ahụ. Ihe dị ka ire ọkụ pụtara nelu isi ha, ha wee jupụta na mmụọ nsọ. Ha wee malite ikwu okwu nasụsụ dị iche iche. Ọrụ 2:1-4 Ihe a merenụ gosiri na a mụwo mba ọhụrụ, ya bụ, Izrel ime mmụọ, nke bụ agbụrụ ọhụrụ nke Chineke họọrọ na òtù ndị nchụàjà bụ ndị eze ka ha wee na-eme uche Chineke nụwa. 1 Pita 2:9 O doro anya na Jehova bụ Chineke nabatara àjà mgbapụta Kraịst, ọ masịkwara ya. Mmụọ nsọ a ọ wụkwasịrị ha bụ otu nime ngọzi mbụ bịaara ha nihi ihe mgbapụta ahụ.6Kemgbe ahụ, ihe mgbapụta ahụ Kraịst nyere abaworo ndị na-eso ụzọ ya uru nụwa dum. Ma ànyị so nìgwè atụrụ nta e tere mmanụ, bụ ndị ha na Kraịst ga-achị neluigwe, ma ànyị so natụrụ ọzọ, bụ ndị ga-adị ndụ nụwa mgbe ọ ga na-achị, àjà ahụ ọ chụrụ ga-abara anyị uru. Luk 12:32;Jọn 10:16 Ọ bụ ya mere ka anyị nwee olileanya. Ọ bụ ya na-emekwa ka a gbaghara anyị mmehie anyị. Ọ bụrụhaala na anyị anọgide na-enwe okwukwe nihe mgbapụta ahụ, na-eso Jizọs kwa ụbọchị, anyị pụrụ inwe akọ na uche dị ọcha, na olileanya magburu onwe ya maka ọdịnihu.Jọn 3:16.7. Olee ikike e nyere Jizọs mgbe ọ laghachiri neluigwe, oleekwa otú anyị pụrụ isi na-akwado ya?7Olee ihe Jizọs na-eme neluigwe kemgbe ahụ ọ laghachiri ebe ahụ? O nwere ikike dị ukwuu. Matiu 28:18 Nezie, Jehova họpụtara ya ka ọ chịwa ọgbakọ Ndị Kraịst, nke bụ ọrụ o ji ịhụya na-arụ nụzọ ziri ezi. Ndị Kọlọsi 1:13 Dị ka e buru namụma, Jizọs emewo ka e nwee ndị ikom ruru eru ndị ga na-egboro ìgwè atụrụ ya mkpa ha. Ndị Efesọs 4:8 Dị ka ihe atụ, ọ họọrọ Pọl ka ọ bụrụ onyeozi nke ndị mba ọzọ, zipụ ya ka ọ gaa kwusaa ozi ọma nala ndị dị anya. Ndị Rom 11:13;1 Timoti 2:7 Mgbe narị afọ mbụ gwụchawara, Jizọs zigaara ọgbakọ asaa ndị dị nógbè ndị Rom dị nEshia ozi ịja mma, dụọ ha ọdụ, gbaziekwa ha.Mkpughe, isi nke abụọ na nkeatọ Ị ghọtara na Jizọs bụ Isi nke ọgbakọ Ndị Kraịst? Ndị Efesọs 5:23 Iji nọgide na-eso ya, i kwesịrị ịgba ndị nọ nọgbakọ unu ume ka ha na-erube isi, na-anabatakwa ntụziaka.8, 9. Olee ikike e nyere Jizọs nafọ 1914, oleekwa otú nke ahụ kwesịrị isi metụta mkpebi anyị na-eme?8E nyekwuru Jizọs ikike nafọ 1914. Nafọ ahụ, a họpụtara ya ka ọ bụrụ Eze nke Alaeze Mesaya nke Jehova. Mgbe Jizọs malitere ịchị, agha dara neluigwe. Gịnị si na ya pụta? A chụdara Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya nụwa. Nke a mere ka e nwee oge ahụhụ. Agha, ime mpụ, oké ụjọ, ọrịa, ala ọma jijiji, na ụnwụ, nke juru ebe niile, nke mekpọworo ụmụ mmadụ ọnụ noge a, na-echetara anyị na Jizọs na-achị neluigwe ugbu a. Setan ka bụ onye na-achị ụwa a. Ma, o nwere oge dị mkpirikpi. Mkpughe 12:7-12;Jọn 12:31;Matiu 24:3-7;Luk 21:11 Otú ọ dị, Jizọs na-enye ndị mmadụ nụwa dum ohere ịnabata ọchịchị Ya.9Ọ dị mkpa ka anyị kwadoo Eze ahụ bụ Mesaya. Ná mkpebi niile anyị na-eme kwa ụbọchị, anyị kwesịrị ịchọ ime ihe dị ya mma, ọ bụghị ime ihe dị ụwa a rụrụ arụ mma. Ka Eze nke ndị eze a na-eleru ụmụ mmadụ anya, iwe na ọṅụ na-ejupụta obi ezi omume ya. Mkpughe 19:16 Nihi gịnị?Iwe na Ọṅụ nke Eze Bụ Mesaya10. Olee ụdị onye Jizọs bụ, ma, olee ihe mere iwe ezi omume ji ju Nna anyị ukwu obi?10Dị ka Nna ya, Nna anyị ukwu bụ onye obi ụtọ. 1 Timoti 1:11 Mgbe Jizọs bụ mmadụ, ọ bụghị onye na-akatọ ndị mmadụ. Ọ bụghịkwa onye ọ na-esi ike ime ihe dị ya mma. Nagbanyeghị nke a, e nwere ọtụtụ ihe na-eme nụwa taa ndị na-aghaghị ime ka iwe ezi omume ju ya obi. Nezie, ọ na-eweso òtù okpukpe niile iwe bụ ndị na-ekwu nọnụ efu na ha na-anọchite anya ya. O buru nke a namụma, sị: Ọ bụghị onye ọ bụla nke na-asị m, Onyenwe anyị,Onyenwe anyị, ga-aba nalaeze eluigwe, kama ọ bụ onye na-eme uche Nna m nke nọ neluigwe ga-aba na ya. Ọtụtụ mmadụ ga-asị m nụbọchị ahụ, Onyenwe anyị, Onyenwe anyị, ọ bụ na anyị . . arụghị ọtụtụ ọrụ dị ike naha gị? Ma mgbe ahụ, m ga-ekwupụtara ha, sị: Ọ dịghị mgbe m maara unu! Sinụ nebe m nọ pụọ, unu ndị ọrụ mmebi iwu.Matiu 7:21-23.11-13. Gịnị mere okwu siri ike Jizọs gwara ndị na-arụ ọtụtụ ọrụ dị ike naha ya pụrụ iji ju ụfọdụ ndị anya, ma, gịnị mere iwe ji ewe ya? Nye ihe atụ.11Okwu ndị ahụ pụrụ iju ọtụtụ ndị kpọrọ onwe ha Ndị Kraịst anya. Gịnị mere Jizọs ji gwa ndị na-arụ ọtụtụ ọrụ dị ike naha ya ụdị okwu a? Chọọchị ndị so na Krisendọm akwadowo òtù dị iche iche na-emepụrụ ndị ụwa na-atụ nọnụ, nyere ndị ogbenye aka, wuo ụlọ ọgwụ na ụlọ akwụkwọ, rụọkwa ọtụtụ ọrụ ndị ọzọ. Iji mata ihe mere Jizọs ji eweso ha iwe, tụlee ihe atụ a.12Otu nne na nna chọrọ ịga njem. Ma, ha apụghị ịkpọrọ ụmụ ha gaa. Ya mere, ha kpọtara onye ga-elekọtara ha ụmụ ha, kwụọkwa ya ụgwọ. Ha nyere onye ahụ ntụziaka doro anya, sị: Lekọtara anyị ụmụ anyị. Na-enye ha nri. Na-asa ha ahụ. Ekwela ka ihe ọ bụla merụọ ha ahụ. Ma, mgbe nne na nna ahụ lọtara, o juru ha anya ịhụ na agụụ na-agụgbu ụmụ ha. Ha ruru unyi, na-arịa ọrịa. Ha na-ahụsikwa anya. Ha na-akwa ákwá ka onye ahụ na-elekọta ha lebara ha anya. Ma, ọ tụpụrụghị ha ọnụ. Nihi gịnị? Ọ rịkwasịrị nelu ubube, na-ehichasị windo. Nne na nna ahụ were iwe wee jụọ ya ihe mere o ji leghara ụmụaka ahụ anya. Ọ gwara ha, sị: Leenụ ọrụ niile m rụrụ! Ọ bụ na windo unu adịghị ọcha? E nwekwara ebe ndị m rụziri nụlọ unu! M mere ihe a niile nihi unu! Obi ọ ga-adajụ nne na nna ahụ? Ọ dịghị ma ọlị! Ọ dịghị mgbe ha gwara ya ka ọ rụọ ọrụ ndị ahụ; ihe ha chọrọ naanị bụ ka o lekọta ụmụ ha. Iwe were ha maka na ọ jụrụ ime ihe ha gwara ya.13Krisendọm emewo ihe yiri ihe onye ahụ na-elekọta ụmụaka mere. Jizọs nyere ndị nnọchiteanya ya ntụziaka ka ha na-enye ndị mmadụ nri ime mmụọ site nịkụziri ha eziokwu nke Okwu Chineke na inyere ha aka ka ha dị ọcha nụzọ ime mmụọ. Jọn 21:15-17 Ma, Krisendọm kụrụ afọ nala. Ha erubeghị isi ná ntụziaka ya. Ha hapụrụ ndị mmadụ ka agụụ ime mmụọ na-agụgbu ha, ebe ozizi ụgha mere ka ha nọrọ ná mgbagwoju anya, ha amaghịkwa eziokwu bụ isi nke Baịbụl. Aịzaya 65:13;Emọs 8:11 Ọbụna mgbalị ha na-eme ka ụwa a dị mma apụghị ime ka isi ha kpachaara anya na-enupụ zie ezi. Nezie, ụwa ochie Setan dị ka ụlọ a ga-akwatu akwatu! Okwu Chineke mere ka o doo anya na a ga-ebibi ụwa ochie a noge na-adịghị anya.1 Jọn 2:15-17.14. Olee ọrụ na-eme ka Jizọs nwee obi ụtọ taa, nihi gịnịkwa?14Naka nke ọzọ, ọ ghaghị ịbụ na obi na-atọ Jizọs ụtọ nke ukwuu ma ọ bụrụ na o si neluigwe ledata anya wee hụ na ọtụtụ nde mmadụ na-arụ ọrụ ime ndị na-eso ụzọ nke o nyere ndị na-eso ụzọ ya ka ha rụwa mgbe ọ na-ahapụ ụwa. Matiu 28:19, 20 Lee ihe ùgwù ọ bụ ime ka Mesaya ahụ bụ Eze nwee aṅụrị! Ka anyị kpebisie ike na anyị agaghị ada mbà ninyere ohu ahụ kwesịrị ntụkwasị obi, onye nwekwara uche aka. Matiu 24:45 Mmadụ ole na ole ndị a e tere mmanụ adịghị ka ndị ụkọchukwu Krisendọm. Ha rubeere Jizọs isi ma na-eduzi ọrụ ikwusa ọma, jirikwa ikwesị ntụkwasị obi na-enye atụrụ Kraịst nri.15, 16. a Olee otú obi dị Jizọs banyere enweghị ịhụya nke juru ebe niile taa, oleekwa otú anyị si mara nke a? b Olee otú Krisendọm si kpasuo Jizọs iwe?15O doro anyị anya na Eze a na-ewe iwe mgbe ọ hụrụ enweghị ịhụya nke juru nụwa taa. Anyị pụrụ icheta otú ndị Farisii si katọọ Jizọs maka na ọ gwọrọ ọrịa nỤbọchị Izu Ike. Obi kpọrọ ha nkụ, ha na-agbakwa isi akwara, nke na naanị ihe ha maara bụ otú ahụ ha si akọwa Iwu Mozis na iwu ha a na-edeghị ede. Ọrụ ebube Jizọs rụrụ baara ndịmmadụ uru nke ukwuu! Ma, ọṅụ na ahụ iru ala ọrụ ebube ahụ mere ka ndị mmadụ nwee na otú o si mee ka okwukwe ha sie ike emetụghị ndị ikom ahụ nobi. Olee otú Jizọs si lee ha anya? Otu mgbe, o lere anya gburugburu niwe, o wee wute ya nke ukwuu na ha bụ ndị ihe na-adịghị emetụ nobi.Mak 3:5.16Taa, Jizọs na-ahụ ọtụtụ ihe ndị na-ewute ya nke ukwuu karị. Ịgbaso ọdịnala na ozizi ndị Akwụkwọ Nsọ na-akwadoghị emeela ka ndị ndú Krisendọm kpuo ìsì. Ozi ọma alaeze Chineke a na-ekwusa na-akpasukwa ha iwe. Nọtụtụ ebe nụwa, ndị ụkọchukwu akpataworo Ndị Kraịst ahụ ji ezi obi na-agbalị izisa ozi ahụ Kraịst kwusara mkpagbu kpụ ọkụ nọnụ. Jọn 16:2;Mkpughe 18:4,24 Ọtụtụ mgbe, ndị ụkọchukwu ahụ na-agbakwa ndị òtù ha ume ka ha gaa agha gbuo ndị ọzọdị ka à ga-asị na ime otú ahụ ga-amasị Jizọs Kraịst!17. Olee otú ezi ndị na-eso ụzọ Jizọs si eme ka obi ya ṅụrịa?17Ezi ndị na-eso Jizọs na-eme ihe dị iche. Ha na-ahụ mmadụ ibe ha nanya. Ha na-ekwusara ụdị mmadụ niile ozi ọma dị nnọọ ka Jizọs mere, nagbanyeghị mmegide. 1 Timoti 2:4 Otú ha si ahụ ibe ha nanya pụrụ iche; ịhụya bụ isi ihe e ji amata ha. Jọn 13:34, 35 Ebe ha na-eji ịhụya, nsọpụrụ, na nkwanye ùgwù emeso Ndị Kraịst ibe ha ihe, nezie, ha na-eso Jizọsna-emekwa ka obi Mesaya ahụ bụ Eze ṅụrịa!18. Olee ihe na-ewute Nna anyị ukwu, ma olee otú anyị pụrụ isi mee ya obi ụtọ?18Ka anyị chetakwa na ọ na-ewute Nna anyị ukwu mgbe ọ bụla ndị na-eso ụzọ ya na-atachighị obi, mgbe ha kwere ka ịhụya ha nwere nebe Jehova nọ jụọ oyi nakwa mgbe ha dara mbà ghara ijekwara Ya ozi. Mkpughe 2:4, 5 Otú ọ dị, ndị tachiri obi ruo ọgwụgwụ na-eme ka obi tọọ Jizọs ụtọ. Matiu 24:13 Ya mere, ka anyị gbalịa mgbe niile iburu iwu ahụ Kraịst nyere nobi, sị:Na-esom. Jọn21:19 Ka anyị tụlee ụfọdụ nime ngọzi ndị Mesaya ahụ bụ Eze ga-enye ndị tachiri obi ruo ọgwụgwụ.Ndị Ji Ikwesị Ntụkwasị Obi Na-ejere Eze ahụ Ozi Na-enweta Ngọzi19, 20. a Olee ngọzi a na-enweta ugbu a niso Jizọs? b Olee otú iso Kraịst pụrụ isi gbooro anyị mkpa anyị nwere maka nna?19Iso Jizọs bụ ụzọ mmadụ pụrụ isi bie ndụ bara uru nezie ugbu a. Ọ bụrụ na anyị anabata Kraịst dị ka Nna anyị ukwu, na-agbaso ntụziaka ya, werekwa ihe nlereanya ya dị ka ihe na-eduzi anyị, anyị ga-enweta akụ nke ndị mmadụ nụwa dum na-achọgharị nefu. Anyị ga-enwe ọrụ nke ga-eme ka ndụ anyị nwee nzube na ezinụlọ nke bụ ndị kwere ekwe ibe anyị ndị e jikọrọ anyị na ha nezi ihe nkekọ bụ ịhụya, nweekwa akọ na uche dị ọcha, na obi iru ala. E kwuo ya ná nkenke, ndụ anyị ga-abụ nke obi ụtọ na nke na-eju afọ. A ka nwekwara uru ndị ọzọ anyị ga-erite.20Jehova nyere Jizọs ka ọ bụụrụ ndị nwere olileanya ibi ndụ ebighị ebi nụwa Nna Mgbe Ebighị Ebi. E ji Jizọs dochie anya nna ụmụ mmadụ, bụ Adam, onye tinyere ụmụ ya niile ná nsogbu. Aịzaya 9:6, 7 Ọ bụrụ na anyị anabata Jizọs dị ka Nna Mgbe Ebighị Ebi anyị, nwee okwukwe nebe ọ nọ, anyị ga-enwe olileanya ndụ ebighị ebi e ji naka. Anyị ga-esikwa otú ahụ bịaruo Jehova bụ Chineke nso karị. Dị ka anyị mụtara, anyị ịgba mbọ iso ihe nlereanya Jizọs kwa ụbọchị bụ ụzọ kasị mma anyị pụrụ isi rube isi niwu a nke si naka Chineke: Ghọọnụ ndị na-eṅomi Chineke, dị ka ụmụ a hụrụ nanya.Ndị Efesọs 5:1.21. Olee otú ndị na-eso ụzọ Kraịst si enwupụta ìhè nụwa a gbara ọchịchịrị?21Ka anyị na-eṅomi Jizọs na Nna ya, bụ Jehova, anyị na-enwe ihe ùgwù magburu onwe ya. Anyị na-enwupụta ìhè. Nụwa nke ọchịchịrị kpuchiri, bụ ebe Setan na-eduhie ọtụtụ ijeri mmadụ, ha ana-eṅomikwa àgwà ya, anyị onwe anyị bụ ndị na-eso Kraịst na-eme ka ìhè na-enwusi ike nebeniile, ya bụ, ìhè nke eziokwu dị nAkwụkwọ Nsọ, ìhè nke àgwà ọma Ndị Kraịst, ìhè nke ezi ọṅụ, ezi udo, na ezi ịhụya. Anyị na-abịarukwu Jehova nso, nke bụ ihe mgbaru ọsọ kasị mkpa, ebumnobi kasịnụ, nke onye ọ bụla e kere eke kwesịrị inwe.22, 23. a Olee ngọzi ndị na-esosi Jizọs ike ga-enweta nọdịnihu? b Gịnị ka anyị kwesịrị ikpebisi ike ime?22Cheekwa echiche banyere ihe Jehova chọrọ imere gị nọdịnihu site naka Mesaya ya bụ Eze. Noge na-adịghị anya, Eze ahụ ga-ebuso ajọ usoro ihe Setan agha ezi omume. E ji naka na Jizọs ga-emeri! Mkpughe 19:11-15 E mesịa, Kraịst ga-amalite Ọchịchị Otu Puku Afọ ọ ga-achị ụwa.Ọchịchị ọ ga-anọ neluigwe na-achị ga-eme ka ụmụ mmadụ niile kwesịrị ntụkwasị obi rite uru nihe mgbapụta ahụ, mee ka ha zuo okè. Jiri anya nke uche gị hụrụ ebe i nwere ezi ahụ ike, dịrị ka okorobịa ma ọ bụ agbọghọbịa ma gbasie ike, were obi ụtọ soro ezinụlọ ụmụ mmadụ dị notu na-arụ ọrụ iji mee ka ụwa a bụrụ paradaịs! Mgbe Ọchịchị Otu Puku Afọ ahụ gwụrụ, Jizọs ga-enyefe ọchịchị naka Nna ya. 1 Ndị Kọrịnt 15:24 Ọ bụrụ na i sosie Kraịst ike, ọ ga-eme ka i nweta ngọzi magburu onwe ya nke ị na-apụghị ichetụdị nechiche, ya bụ, nnwere onwe dị ebube nke ụmụ Chineke! Ndị Rom 8:21 Nezie, anyị ga-enweta ngọzi niile Adam na Iv nweburu ma tufuo. Anyị ga-aghọ ụmụ Jehova ndị ikom na ndị inyom ndị nọ nụwa, nwere onwe anyị kpamkpam nke na mmehie Adam agakwaghị emetụta anyị. Neziokwu, ọnwụ agaghị adị ọzọ.Mkpughe 21:4.23Ì chetara nwa okorobịa ahụ na-achị achị nke bara ọgaranya anyị tụlere ihe banyere yanIsi nke Mbụ? Ọ zaghị òkù ahụ Jizọs kpọrọ ya, sị: Bịa bụrụ onye na-eso ụzọ m. Mak 10:17-22 Ya adịla mgbe ị ga-emehie ihe otú ahụ o mere! Jiri ọṅụ na ịnụ ọkụ nobi za òkù ahụ Jizọs kpọrọ. Kpebisie ike ịtachi obi, ịnọgide na-eso Onye Ọzụzụ Atụrụ Ọma ahụ kwa ụbọchị, kwa afọ, ka i wee dịrị ndụ hụ mgbe ọ ga-emesị mezuo nzube niile nke Jehova nụzọ dị ebube!Azụ Mkpo AkwụkwọỌ dịtụwo mgbe i furu ụzọ, o wee dị gị mkpa ka mmadụ zi gị ụzọ? Jizọs Kraịst bụ onye ndú nke Chineke nyere anyị, nke dị mmadụ niile mkpa. Ọ sịrị: Abụ m onye ọzụzụ atụrụ ọma, amakwaara m atụrụ m, atụrụ m makwaara m. Jọn 10:14 Ị maara Onye Ọzụzụ Atụrụ Ọma a nezie? Ị maara àgwà ya, ozi o zisara na ọrụ ọ rụrụ, otú o si nụọ ọkụ nobi, na ụdị ịhụya o gosiri? Akwụkwọ a ga-enyere gị aka ịmatakwu Jizọs nke ọma ma sochikwuo ya anya karị. 