 Akwụkwọ Mgbaafọ nke 2017 yb17-IB  Akwụkwọ Mgbaafọ Ndịàmà Jehova nke 2017Peeji Mbụ na nke Ndị Bipụtara Akwụkwọ AEbe E Si Nweta Foto: Peeji nke 110: Baịbụl Jọjin: National Center of ManuscriptsA naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a.Ị chọọ inye onyinye, biko gaa na Ọ gwụkwala ma è dere aha Baịbụl ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a si na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.E Bipụtara Ya nỌnwa Febụwarị 2017 2016Watch Tower Bible and Tract Society of PennsylvaniaIsiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AAkwụkwọ Ozi Si nAka Òtù Na-achị IsiEzi Ụmụnna Anyị:Ihe dị ka puku afọ abụọ na narị afọ isii gara aga, e gosiri Ezikiel otu ọhụụ dị egwu. Nọhụụ ahụ, ọ hụrụ nnukwu ụgbọ ịnyịnya na-agba neluigwe. Ọ bụ Ọkaakaa Eluigwe na ụwa na-anya ya. Otu ihe dị ịtụya banyere ụgbọ ịnyịnya a bụ otú o si agba. Ọ na-agba oké ọsọ, jirikwa oké ọsọ ahụ na-agbanwe ebe ọ na-aga nebughị ụzọ tụgharịa ma ọ bụ kwụsịtụ.Ezik. 1:4,9,12,14,16-27.Ọhụụ ahụ na-eme ka anyị ghọta na nzukọ Jehova neluigwe na-aga nihu nihu. Oleekwanụ maka nzukọ ya nụwa? Ihe ndị mere nafọ ije ozi gara aga gosiri na Jehova na-eme ka ndị ohu ya a haziri nke ọma nụwa na-agakwa nihu nihu nụzọ nenweghị atụ.Nzukọ Jehova na-aga nihu nihuDị ka ihe atụ, ọrụ na-aga nihu nike nike nAmerịka ebe a. Ndị ezinụlọ Betel si na Bruklin na-akwaga nisi ụlọ ọrụ ọhụrụ anyị dị na Wọwik nke dị na Niu Yọk, nakwa nụlọ ọrụ anyị ndị ọzọ nAmerịka. E nwekwara ndị nke e zipụrụ ka ha gaa kwusawa ozi ọma. Ụmụnna ndị na-arụ nalaka ụlọ ọrụ ndị ọzọ jikwa ezigbo ọrụ naka. Ụfọdụ na-arụ ụlọ ndị ọhụrụ anyị ji eme ihe gbasara ofufe Chineke ma ọ bụ na-arụzigharị ndị nke ochie. E nwekwara ndị nke e mechiri alaka ụlọ ọrụ ha, ma ziga ha nalaka ụlọ ọrụ ọzọ. Gịnwa kwanụ? Ọ bụrụgodị na i sibeghị otu ebe kwaga ebe ọzọ nihi ozi Chineke, e nwere ụzọ ndị ọzọ i si na-arụsi ọrụ ike nozi Chineke.Obi dị Òtù Na-achị Isi ụtọ maka otú ụmụnna anyị nụwa niile si na-arụsi ọrụ ike ugbu a karịa mgbe ọ bụla ọzọ, nakwa maka mbọ ha na-agba iso nzukọ Jehova ụkwụ na ụkwụ. Ọtụtụ ndị akwagala ebe a chọkwuru ndị na-ekwusa ozi ọma. Ndị ọzọ amụọla asụsụ ọzọ ma jiri ha na-ekwusara ndị na-asụ asụsụ ndị ahụ ozi ọma. Ọtụtụ ndị amụọkwala ụzọ ndị ọhụrụ e ji ezi ozi ọma ma jiri ya na-ekwusa ozi ọma. E nwekwara ndị si nụzọ ndị ọzọ dị iche iche na-ejekwuru Jehova ozi. Ụmụnna anyị niile, ma ndị agadi ma ndị ahụ na-adịghị, ji obi ha niile na-agba ọsọ ndụ ahụ. Ha niile na-aga nihu nihu nozi Jehova ma na-agba Setan nanwụ na ọ bụ onye ụgha.1 Kọr. 9:24.Biko, maranụ na Jehova na-ahụ mbọ niile unu na-agba nozi ya. Hib. 6:10 Otú unu si ewepụta onwe unu na-ejere ya ozi na-echetara anyị ihe Ebreham na Seramere. Mgbe Ebreham dị ihe dị ka afọ iri asaa na ise, ọ kpọọrọ ndị ezinụlọ ya si nobodo ndị Kaldia mepere emepe a na-akpọ Ọọ gawa obodo Ke dị ezigbo anya ma birizie nụlọ ntu. O biri nụlọ ntu otu narị afọ tupu ya anwụọ. Ebreham na nwunye ya ji obi ha niile rubere Chineke isi.Jen. 11:31;Ọrụ 7:2, 3.Ị na-eme ka Ebreham na Sera? Unu niile ndị ji obi unu na-ejere Chineke ozi nagbanyeghị nsogbu unu na ha na-alụ na-eme ihe ahụ Jizọs gwara anyị niile ka anyị na-eme. Ọ sịrị: Gaanụ mee ndị mba niile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ m. Na-eme ha baptizim naha nke Nna na nke Ọkpara na nke mmụọ nsọ.Mat. 28:19.Ihe a Jizọs kwuru nke bụ gaanụ gosiri na anyị ga na-aga nihu, ya bụ, na anyị ga na-arụsi ọrụ ike. Obi dị anyị ụtọ ịhụ ike anyị niile bụ ndị na-eso ụzọ Kraịst kpara nafọ gara aga. O doro anya na Jehova ji aka ya dị ike na-agọzi ozi ọma Alaeze anyị na-ekwusa ná mba niile.Mak 13:10.Ọtụtụ ndị na-anabata ozi ọma anyị na-ekwusa. Nafọ gara aga, ọnụ ọgụgụ ndị nkwusa anyị nwere dị nde asatọ, narị puku atọ na puku iri anọ, narị asatọ na iri anọ na asaa, ndị anyị mụụrụ Baịbụl kwa ọnwa dị nde iri, otu narị puku na puku iri na ise, narị abụọ na iri isii na anọ. Neziokwu, ụgbọ ịnyịnya ahụ na-aga nihu nihu, i sokwa ya na-aga. Akwụsịla ọrụ ọma ị na-arụ nozi Jehova nobere oge a fọrọnụ tupu Jehova emechie ụzọ nke nzọpụta.Ọ bụ ya mere na isiokwu afọ 2017 dabara adaba. Isiokwu ahụ bụ,Tụkwasị Jehova obi, na-emekwa ihe ọma. Ọma 37:3Ọ bụrụ na unu ana-ejere Jehova ozi dị nsọ, ọ na-egosi na unu na-eme ihe ọma nakwa naunu tụkwasịrị ya obi. Biko, unu echefula na Jizọs kwụ anyị na-azụ. Ọ ga-emere anyị ihe a o kwere ná nkwa. Ọ sịrị: Lee! m nọnyeere unu ụbọchị niile ruo ọgwụgwụ usoro ihe a.Mat. 28:20.ISIOKWU AFỌ 2017:Tụkwasị Jehova obi, na-emekwa ihe ọmaKa obi sie unu ike na Jehova ga na-agọzi ozi unu ji obi unu niile na-ejere ya. Ihe ka Jehova mkpa abụghị otú ihe anyị na-eme nozi ya hà, kama ọ bụ ma ànyị ji obi anyị niile na-eme ihe niile anyị nwere ike ime nozi ya. Obi na-atọ ya ụtọ ná mbọ niile anyị na-agba nozi ya, ọ ga-agọzikwa anyị. 2 Kọr. 9:6, 7 Nihi ya, akwụsịla ịna-ekpechi ekpere anya, ịna-amụchi Baịbụl anya, ịna-agachi ọmụmụ ihe anya, nakwa ịna-agachi ozi ọma anya. Ime ihe ndị a ga-eme ka anyị na-abịaru Nna anyị hụrụ anyị nanya nso.Ekwensu eforola ntutu taa na tupu oge ahụ dị mkpirikpi fọọrọ ya agwụ, na ya ga-esi ụzọ ọ bụla mee ka anyị kwụsị irubere Jehova isi. Mkpu. 12:12 Ọ bụrụ na anyị anọrọ Jehova nso, mbọ Ekwensu na-agba ga-akụ afọ nala. Ọma 16:8 Maranụ na anyị hụrụ unu nanya. Obi dịkwa anyị ụtọ otú unu si enyere anyị aka nịrụ ọrụ ndị gbasara Alaeze Onyenwe Anyị noge ikpeazụ a.Anyị bụ ụmụnna unu,Òtù Na-achị Isi nke Ndịàmà JehovaIhe Ndị E Mere nAfọ Gara AgaKA IHE na-akakwu njọ nụwa Setan a, ndị na-efe Jehova na-enwe ọtụtụ ihe ha na-arụ nọrụ Onyenwe anyị. 1 Kọr. 15:58 Ihe ndị anyị na-aga ịkọ ugbu a na-egosi otú Ndịàmà Jehova nụwa niile si na-agba mbọ atụkwasị Jehova obi . . . , na-eme ihe ọma . . . , ma na-eme ihe nikwesị ntụkwasị obi.Ọma 37:3.Ibufe Isi Ụlọ Ọrụ Anyị na Alaka Ụlọ Ọrụ Dị nAmerịka Ebe ỌzọA rụchara ụlọ ndị anyị na-arụnyekwu nụlọ ọrụ anyị dị na Wọlkil nke dị na Niu Yọk, nabalị mbụ nọnwa Febụwarị, afọ 2016. Nihi ya, Kọmitii Alaka nke alaka ụlọ ọrụ anyị dị nAmerịka, Ngalaba Ije Ozi na ngalaba ndị ọzọ dị na ya kwafere ebe ahụ. Ebe ọ bụkwa na a rụchawala isi ụlọ ọrụ ọhụrụ anyị a na-arụ na Wọwik, ndị ezinụlọ Betel dị na Bruklin si na Niu Yọk Siti na-akwafe Wọwik.Na Mọnde, abalị atọ nọnwa Eprel afọ 2017, a ga-amalite ịnabata ndị mmadụ ịbịa legharịaanya nisi ụlọ ọrụ anyị dị na Wọwik. E nwere ebe atọ mmadụ ga-eji aka ya gaa legharịa anya, nweekwa ebe mmadụ ga-akpọgharị ndị bịara ilegharị anya. Ihe a kpọrọ ebe ndị ahụ ndị mmadụ ga-eji aka ha gaa legharịa anya bụ:Baịbụl na Aha ChinekeNebe a, ị ga-ahụ Baịbụl ndị merela ochie ọtụtụ ndị na-enweghị, hụkwa na aha Chineke dị na ha.Ndị Jehova Kpọkwasịrị Aha YaNebe a, ị ga-ahụ foto dị iche iche, hụkwa ụfọdụ ihe ochie Ndịàmà Jehova jirila zie ozi ọma. Ihe ndị a na-akọwa otú Jehova sirila na-eduzi ndị ya, na-akụziri ha ihe ma hazie ha ka ha na-eme uche ya.Ọrụ Òtù Na-achị Isi Na-arụNebe a, ị ga-ahụ ebe ndị a kọwachara ihe ngalaba dị iche iche nke Òtù Na-achị Isi na-eme iji nyere ndị Jehova aka ịna-ezukọta ọnụ maka ife Chineke, ịna-ekwusa ozi ọma, ịna-enweta ihe ndị e ji amụ Baịbụl, nakwa ịna-ahụ ibe ha nanya.Ndị mmadụ nwere ike ịga nebe ndị a legharịa anya nonwe hamalite nelekere asatọ nke ụtụtụ ruo nelekere anọ nke ehihie si na Mọnde ruo Fraịdee. A ga-enwekwanke mmadụ ga-akpọgharị ndị bịara ilegharị anya,ma gosi ha Ọfis ụfọdụ, nakwa gburugburu Betel. Nke aga-ewe nkeji iri abụọ.Na nke a,a ga na-akpọgharịkwandị mmadụ malite na Mọnde ruo Fraịdee. A ga na-amalite nelekere asatọ nke ụtụtụ ma kwụsị nelekere iri na otu nke ụtụtụ, malite ọzọ nelekere mbụ nke ehihie ma kwụsị nelekere anọ nke ehihie.Tupu gị akwadowa ịbịa legharịa anya ebe a, biko gaa na jw.org pịa ebe e dere ABOUT US pịzie OFFICES  TOURS ma họrọUnited States.Ilekwasị Anya nIkwusa Ozi Ọma nỤwa NiileNA Wenezdee, abalị iri abụọ na atọ nọnwa Septemba afọ 2015, Òtù Na-achị Isi gwara ndị niile na-eje ozi na Betel nụwa niile ụfọdụ mgbanwe ndị a ga-eme ka e nwee ike iji ego nzukọ Jehova nwere na-eme ihe ndị kacha mkpa. Na Satọdee, abalị atọ nọnwa Ọktoba afọ 2015, Òtù Na-achị Isi kọwara ihe mere ha ji eme mgbanwe ndị ahụ. Ha kwuru, sị: NáNdị Filipaị 1:10, a gwara anyị ka anyị na-achọpụta ihe ndị ka mkpa. Nihi ihe amaokwu Baịbụl a kwuru, anyị Òtù Na-achị Isi chọrọ iji ego nzukọ Jehova nwere na-eme ihe ndị kacha mkpa ga-abara ndị Chineke uru, meekwa ka ikwusa ozi ọma na-aga nihu nihu.Nwanna Stephen Lett, bụ onye so nÒtù Na-achị Isi, kọwakwuru ihe mere e ji eme mgbanwe ndị ahụ mgbe ọ na-ekwu okwu nIhe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova. O kwuru, sị: Òtù Na-achị Isi chọsiri ike ka ikwusa ozi ọma na-aga nihu nihu. Ọ bụ ya mere anyị ji kpebie ịkwụsịlata ọrụ ụfọdụ a na-arụ na Betel nụwa niile ka e nwee ike iji ego anyị nwere na-akwadokwu ikwusa ozi ọma. Dị ka ihe atụ, a ga-akwụsịlata ọrụ ụfọdụ a na-arụ na Betel ma ọ bụ kwụsị ha kpamkpam. Ọ pụtara na a ga-ebelata ọnụ ọgụgụ ndị na-eje ozi na Betel.Nihi ya, kemgbe ọnwa Septemba afọ 2015, nụwa niile, e zighachịla ndị ezinụlọ Betel dị ihe dị ka puku ise na narị ise nọgbakọ dị iche iche ka ha gaa kwusawa ozi ọma. Ọ bụ eziokwu na ime mgbanwe ndị a adịghị mfe, anyị ahụla ihe gosiri na Jehova na-agọzi ya. Mgbanwe ndị a emeela ka ikwusa ozi ọma na ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl biri ọkụ nọtụtụ ebe.NaSri Lanka,otu di na nwunye so ná ndị e si na Betel zipụ ka ha gaa kwusawa ozi ọma kwuru na ha lere ya anya ka ohere iji gosi na ha nwere okwukwe na Jehova nakwa na ha tụkwasịrị nzukọ ya obi. Ha kwuru, sị: Anyị amaghị otú ihe ga-adịrị anyị ma anyị pụọ na Betel. Ma, otu ihe doro anyị anya bụ na Jehova agaghị ahapụ anyị. Nihi ya, anyị kpere ekpere gwa Jehova, sị, Jehova, biko nyere anyị aka ihazi ihe ọ bụla anyị na-eme ka anyị abụọ nwee ike ịsụ ụzọ oge niile nagbanyeghị ọnọdụ ọ bụla anyị hụrụ onwe anyị. Nọnwa mbụ anyị pụrụ na Betel, o nweghị otú ihe dịịrị anyị. Ma, Jehova gosiri anyị na ọ hụrụ anyị nanya. Ugbu a, anyị enweela ihe anyị na-eme na-enye anyị ego anyị ji egbo mkpa anyị. Ọrụ zuru anyị ahụ, ma ọrụ ụlọ, ma ọrụ anyị ji akpa afọ anyị maịsụ ụzọ. Ma ihe anyị mụtara na Betel na-enyere anyị aka ihazi oge anyị nke ọma. O nweghị ihe na-eme mmadụ obi ụtọ ka inyere ndị ọzọ aka ka ha mụta eziokwu banyere Jehova. Obi dịkwa anyị ezigbo ụtọ na anyị abụọ na-asụ ụzọ ma na-enyere ndị mmadụ aka ịmụta eziokwu.NaKolombia,ụfọdụ ndị e si na Betel zipụ amụọla asụsụ ọzọ ma kwaga nebe ndị dịpụrụ adịpụ ka ha nwee ike ikwusara ndị bi ebe ndị ahụ ozi ọma Alaeze. Ụmụnna ndị a abaarala ọgbakọ ndị ha nọ na ha uru. Otu onye nlekọta sekit kọrọ otú otu di na nwunye e zigara notu ọgbakọ sirila baara ọgbakọ ahụ uru. Ọ sịrị: Obi na-atọ ụmụnna nọ nọgbakọ ha ezigbo ụtọ nihi otú ha si enyere ha aka. Ụmụnna nọ nọgbakọ ahụ na-agazi ozi ọma karịa otú ha si aga na mbụ. A na-akụzikwara ụmụnna nwoke otú e si arụ ọrụ ndị e nwere nọgbakọ. Ọtụtụ ndị a na-ejebu ozi na Betel ewepụtakwala onwe ha na-aga arụ ọrụ na Betel nụbọchị ụfọdụ nizu.NaJapan,e nwere otu nwanna nwoke jerela ozi na Betel ruo afọ iri atọ na otu. E zigara ya ka o jewe ozi notu ọgbakọ e nwere naanị ndị okenye abụọ. Mgbe o ruru ebe ahụ, ọ nụrụ na ndị ọgbakọ ahụ na-achọ ịrụzigharị Ụlọ Nzukọ Alaeze ha. Nihi ya, o kpebiri na ọ gaghị arụ ọrụ ọ bụla o ji akpa afọ ya ruo izu abụọ ka o nwee ike iso ha rụọ ọrụ. Ma tupu ha ebido ịrụzigharị ya, nnukwu ala ọma jijiji mere na Kumamoto, bụ ebe Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ dị. Ebe ọ bụ na o kpebiela ịghara ịrụ ọrụ ruo izu abụọ, ọ haziri ka e kesaara ndị ala ọma jijiji ahụ kpara aka ihe, hụkwa na a gara gbaa ụmụnna ume. Nwanna ahụ kwuru, sị: M cheta ihe ahụ merenụ, m nwere ike ikwu na ọ bụ Jehova zigara m notu nime ebe a a kacha nwee mkpa.Otu di na nwunye na-ejebu ozi nalaka ụlọ ọrụỌstreleshiaaha ha bụ Phil na Sugar kwuru, sị: Mgbe e zigara anyị ịga kwusawa ozi ọma, anyị kpebiri na anyị ga na-ebi ndụ dị mfe. Anyị rịọrọ Jehova ka o nyere anyị aka ime mkpebi ndị dị mma nakwa ka ọ gọzie mkpebi ọ bụla anyị mere. Anyị kpebiri ịga kwusawa ozi ọma ná mba ọzọ. Jehova agọziela mkpebi ndị anyị mere. O meekwala ka ihe gaziere anyị ka anyị nwee ike iji obi anyị niile na-efe ya. Di na nwunye a na-eje ozi ugbu a nìgwè na-eji asụsụ Bekee amụ ihe nagwaetiti Samal, dị na Davao, nke dị nobodo Filipinz. E nwere ndị nkwusa iri atọ na anọ na ndị ọsụ ụzọ itoolu nìgwè a. Ugbu a, Nwanna Phil na Sugar nwunye ya nwere adres otu narị mmadụ na iri abụọ chọrọ ka a mụwara ha Baịbụl. Ha kwuru, sị: A ka nwere ọtụtụ ọrụ na-eme obi ụtọ a ga-arụ. Obi dị anyị ụtọ na anyị tụkwasịrị Jehova obi kpamkpam. O meela ka okwukwe anyị sikwuo ike, anyị ahụkwuokwa ya nanya.NaRọshịa,e si na Betel zipu otu nwanna nwaanyị na-alụbeghị di ka ọ bụrụ ọsụ ụzọ pụrụ iche. O kwuru, sị: Ịbụ onye ọsụ ụzọ emeela ka m nwekwuo ohere iso na-arụ ọrụ a kacha mkpa nke a na-enweghị mgbe ọzọ a ga-arụ ya, ya bụ, ikwusa ozi ọma Alaeze Chineke. Obi na-atọ m ezigbo ụtọ na Jehova ji m na-arụ ọrụ a. Ugbu a, ọ na-amụrụ mmadụ isii Baịbụl. Ụfọdụ nime ha si Ịrak, Naịjirịa, Siri Lanka, Siria, na Zambia.Zambia: Ebe ụmụnna na-anabata ndị e si na Betel zite nọgbakọ haE nwere ọtụtụ ndị ezinụlọ Betel dị naZambiae zigara ka ha gaa sụwa ụzọ oge niile. Ha kwuru na obi na-atọ ha ezigbo ụtọ na ha na-ejizi oge buru ibu ekwusa ozi ọma. Dị ka ihe atụ, otu nwanna aha ya bụ Andrew na nwunye ya malitere ịsụ ụzọ oge niile. Nwanna Andrew kwuru, sị: Obere oge anyị si na Betel pụọ, anyị nyeere mmadụabụọ aka ha amụta otú e si agụ na otú e si ede. E nwekwara otu nwatakịrị nwoke dị afọ iri anyị na-amụrụ ihe. Ọ ga-eme ihe omume mbụ ya nỌmụmụ Ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ noge na-adịghị anya. E nwekwara otu di na nwunye anyị ziri ozi ọma noge a na-eme Ncheta Ọnwụ Jizọs, kpọọkwa ha ka ha bịa, ha abịa. Ha akwụsịbeghịkwa ịbịa ọmụmụ ihe kemgbe ahụ. Ọmụmụ ihe anyị na ha na-agakwa nihu. Anyị ma na ihe a niile agaraghị eme ma a sị na anyị emeghị ihe Jehova si naka nzukọ ya gwa anyị, kwe ka o nyere anyị aka, ma chere ka ọ gọzie anyị.E nwekwara otu di na nwunye ọzọ bi naZambiaaha ha bụ Edson na Artness. Ọnwa ole na ole ha lụchara, e si na Betel zipụ ha ka ha gaa sụwa ụzọ oge niile. Artness nwunye ya kwuru, sị: Ihe ndị anyị mụtara na Betel nyeere anyị aka ịma otú anyị ga-esi eji obere ego anyị nwere na-egbo mkpa anyị, ma ghara ịna-eji ụgwọ. Anyị na-enwekwa obi ụtọ. Anyị anaghị akwa mmakwaara maka ozi anyị jere na Betel. Anyị amụtala otú anyị ga-esi na-agbanwe ihe ndị anyị chọrọ ime nozi Jehova ma ọ bụrụ na nke anyị bubu nobi adabaghị. Jehova na-enyekwara anyị aka. Okwukwe anyị nwere na Jehova esikwuola ike. Anyị dịkwa njikere ịnọgide na-erubere ya isi.Ahụtụbeghị M Ndị Agbata Obi Dị Ka UnuNA Satọdee abalị asaa nọnwa Mee afọ 2016 nakwa na Sọnde ya, ụfọdụ ndị na-eje ozi na Betel nọ nebe a na-anabata ndị ọbịa nisi ụlọ ọrụ anyị dị na 25 Kolọmbịa Haịts, Bruklin, Niu Yọk, na-atụ anya ndị ọbịa. Ọ bụ eziokwu na a naghị anabata ndị mmadụ ịbịa legharịa anya na Satọdee na Sọnde, ma nụbọchị ahụ, a nabatara ọtụtụ ndị. Tupu ụbọchị a, e kesara akwụkwọ e ji kpọọ ndị bi gburugburu Betel ka ha bịa ebe anyị dowere ọtụtụ nsụgharị Baịbụl ma lee Baịbụl dị iche iche merela ochie.Akwụkwọ ahụ e kesara mere ka e zie ọtụtụ ndị bi gburugburu Betel ozi ọma. Ọ gbakwara ụmụnna ndị so kesaaya ume. Ihe kacha gbaa ha ume bụ okwu ọma ndị biterela aka gburugburu Betel kwuru gbasara Ndịàmà Jehova.Otu nwoke kwuru, sị: Kemgbe ihe dị ka afọ 1961, ebiela m nụlọ dị iche iche ebe a. E nwetụbeghị ndị agbata obi dị ka unu. Ọ dịcha anyị ka unu ghara ịkwapụ.Otu nwaanyị kwukwara, sị: Ma ọ bụghị unu, ebe a agaraghị emepe otú a. Obi dị anyị ezigbo ụtọ na anyị na unu bi ebe a oge a niile.Obi tọrọ ọtụtụ ndị ọsụ ụzọ so kesaa akwụkwọ ịkpọ òkù ahụ ụtọ nihi otú ndị bi gburugburu Betel si nabata ha nke ọma. Otu nwoke ọnụ na-eru nokwu nòtù na-ahụ maka ọdịmma ndị agbata obi ebe ahụ kwuru na otú Ndịàmà Jehova si eme ihe na-amasị ya. Ma, ọ sịrị na ọ na-ewute ya na ya agaghị anọ ya noge ahụ anyị kpọrọ ndị mmadụ bịa lee nsụgharị Baịbụl dị iche iche.Ọtụtụ ndị zara òkù a anyị kpọrọ ha. Ná mkpụrụ ụbọchị abụọ ahụ, mmadụ iri anọ na asatọ na-abụghị Ndịàmà Jehova bịara ebe ahụ a na-ele Baịbụl. Ụfọdụ ndị na-eje ozi na Betel nọ na-anabata ndị ọbịa ma soro ha na-akparịta ụka nebe a na-anabata ndị ọbịa.Dị ka ihe atụ, otu nwa agbọghọ dị ihe dị ka afọ iri abụọ na asaa aha ya bụ Sally so ná ndị bịaranụ. Ọ nọrọ ihe dị ka nkeji iri atọ nebe ahụ a na-ele Baịbụl. Mgbe ọ batara nebe a na-anabata ndị ọbịa, ndị ọsụ ụzọ kpọrọ ya ka ọ bịa nọ ebe ahụ. Ọ gwara ha na ya amaghịkwa na e nwere Baịbụl ndị a ebe a. Ụmụnna ahụ sịrị ya na obi dị ha ụtọ na o nwere mmasị na Baịbụl nagbanyeghị na ọ gụrụ oké akwụkwọ. Sally gwara ha, sị: Baịbụl dị ezigbo mkpa. Ọ gwụla Baịbụl ka anyị ga-esi na ya mata ihe Chineke na-ekwu. Ọ na-agwa anyị otú anyị ga-esi na-ebi ndụ.Sally sịrị na otú ya si nwee mmasị na Baịbụl mere ka ya gaa mụọ asụsụ Latịn na Grik, nakwa na ọ ga-amasị ya ịsụgharị Baịbụl. Ọ sịrị na e kwesịrị ịsụgharị Baịbụl nke ọma ka ọ ghara ịbụ uche mmadụ ka e dere na ya. Ụmụnna ndị ahụ gwara ya na anyị nwere akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl a sụgharịrị nihe karịrị narị asụsụ asatọ na jw.org. O juru ya anya mgbe ọ nụrụ ihe a, obi atọọkwa ya ezigbo ụtọ. Mgbe ụmụnna ndị ahụ gwara ya otú ndị nsụgharị ụfọdụ sirila wepụ aha Jehova na Baịbụl, akpata oyi wụrụ ya, ya ajụọ, sị: Gịnị mere ha ji wepụ aha Jehova na Baịbụl? Mgbe Sally chọwara ịla, ọ sịrị ha, Kemgbe a mụrụ m, ebe a ka anyị bi. Ahụtụbeghị m ndị agbata obi dị ka unu.Na Mọnde ya, otu onye ụkọchukwu gakwuuru otu onye na-eje ozi na Betel aha ya bụ John ebe ọ kwụ nakụkụ ihe a na-akwagharị akwagharị a na-edosa akwụkwọ anyị. Ọ gwara John na obi di ya ezigbo ụtọ mgbe ha bịara lee Baịbụl ndị ahụ, nakwa na obi dị ya ụtọ na anyị na-eme ihe Baịbụl kwuru. Mgbe ha kwutụrụ okwu obere, o kwuru, sị, Unu akpasuola m iwe. Ihe a o kwuru gbagwojuru John anya, ya ajụọ ya ihe mere o ji kwuo ya. Ọ gwara John, sị: Ọ bụ nihi na unu chọrọ ịkwapụ ebe a. NỌRỌNỤ EBE A! Zụọnụ nnukwu ụlọ ma ọ bụ rụọnụ ihe ọ bụla unu chọrọ ịrụ, ma unu akwapụla. Unu mere ka ebe a dị mma obibi. Mkwapụ unu na-akwapụ na-ewe m iwe.Neziokwu, òkù ahụ a kpọrọ ndị bi gburugburu Betel ka ha bịa lee Baịbụl ochie ndị anyị nwere na ọbịbịa ha bịara mere ka anyị zie ọtụtụ ndị bi ebe ahụ ozi ọma. O mekwara ka anyị nwee ike ime ka ha mata aha Chineke karịa mgbe ọ bụla ọzọ.Ọmụmụ Ihe Ọhụrụ A Na-akpọ Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi NdụNABALỊ atọ nọnwa Ọktoba afọ 2015, Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania nwere nnọkọ ha na-enwe kwa afọ. Ná nnọkọ ahụ, Nwanna Anthony Morris, onye so nÒtù Na-achị Isi kwuru na a ga-enwe ọmụmụ ihe ọhụrụ a na-akpọ Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ. Ọ ga anọchi ọmụmụ ihe Ụlọ Akwụkwọ Ije Ozi Ọchịchị Chineke, Nzukọ Ije Ozi na Ọmụmụ Baịbụl Ọgbakọ. O kwukwara na a ga-agbanweOzi Alaeze Anyịma jiri akwụkwọ mara mma dị peeji asatọ aha ya bụUsoro Ihe OmumeOzi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụdochie ya. A ga na-ebipụta ya kwa ọnwa. A ga-ede ihe ndị a ga amụ nọmụmụ ihe nizu ọ bụla na ya. Ọ ga-ebukwa ihe osise ndị mara mma ndị ga-eme ka ịgụ Baịbụl na-atọkwu gị ụtọ.E kere ọmụmụ ihe ọhụrụ a ụzọ atọ. Ha bụ:Akụ Ndị Si nOkwu Chineke.Ihe omume nke mbụ nagba nke a bụ okwu ga-ewe nkeji iri. Ọ ga-esi nọgụgụ Baịbụl izu ahụ na nihe osise ndị dị nusoro ihe omume ozi anyị. Ihe omume nke abụọ bụ Ihe Anyị Mụtara nOkwu Chineke. Ọ ga-ewe nkeji asatọ. Ọ ga-abụ ajụjụ na azịza si nebe a gụrụ na Baịbụl nizu ahụ. Nke na-esochi ya bụ ọgụgụ Baịbụl dịịrị izu nke ga-ewe nkeji anọ.Mụtakwuo Izi Ozi Ọma nke Ọma.Ọ bụ mmadụ atọ ga-eme ihe omume nagba nke a. Onye nke mbụ ga-egosi otú e si ezi ozi ọma nụlọ nụlọ, onye nke abụọ egosi otú e si eme nletaghachi, onye nke atọ egosi otú e si eduzi ọmụmụ Baịbụl.Otú Ndị Kraịst Si Ebi Ndụ.Nagba nke a, anyị na-amụ otú anyị ga-esi na-eme ihe Baịbụl kwuru kwa ụbọchị. Otu ihe omume dị mkpa a na-eme na ya bụ Ọmụmụ Baịbụl Ọgbakọ. Ọ na-abụ ajụjụ na azịza.Ụmụnna anyị nọ nebe niile nụwa na-ekwu na obi dị ha ụtọ maka otú ọmụmụ ihe ọhụrụ a si na-enyere ha aka. Otu nwanna nwoke bi nỌstreliakwuru, sị: Ọmụmụ Ihe Ozi Anyị na Otú Anyị Si Ebi Ndụ amaka. Anyị na-ahụ otú ihe ndị a na-amụ si gbasa anyị, ihe ngosi ndị a na-eme na ya na-edokwa anya. A bịa ọmụmụ ihe, tupu ị mara ihe na-emenụ, a gbasaala nihi na ihe ndị a na-amụ dị obere obere ma na-atọ ezigbo ụtọ, karịchaa, vidio ndị a na-ele nakwa otú ụmụaka si na-azazi ajụjụ na ya.Ndị okenye nọ notu ọgbakọ dị nỊtalikwuru, sị: Anyị chọpụtara na ọmụmụ ihe a emeela ka anyị niile na-akwadebe ihe omume anyị nke ọma, ya emee ka anyị na-akụzikwa ihe nke ọma. Jehova ejirila ọmụmụ ihe a mee ka otú o si akụziri ndị ya ihe kakwuo mma. Otu onye nkwusa dị afọ iri naise kwuru, sị: Ọ na-esibu ike uche m ịdị nihe niile a na-amụ nọmụmụ ihe. Ma, ọmụmụ ihe ọhụrụ a emeela ka uche m na-adị nihe a na-amụ, m na-akwadozi nke ọma nụlọ.Otu ezinụlọ bi nỌstriakwuru, sị: Ọ na-esiburu ma anyị ma nwa anyị nwaanyị dị afọ iri ike ịna-akwado ihe anyị ga-aza nọgụgụ Baịbụl dịịrị izu. Ma ihe omume bụ Akụ Ndị Si nOkwu Chineke emeela ka ọ na-adịrị anyị mfe ịza ajụjụ. Ugbu a, ọ na-atọ ma anyị ma nwa anyị nwaanyị ụtọ ịkwado ọgụgụ Baịbụl dịịrị izu. Nke ka nke bụ na nwa anyị nwaanyị na-eme nke ọma nọgbakọ ugbu a.NaJamanị,otu onye nkwusa aha ya bụ Ines kwuru, sị: Ọ na-eme ka m kwadebe ihe ndị a ga-amụ nke ọma ma chebara ha ezigbo echiche. O nwebeghị mgbe m metụrụla ụdị nchọnchọ m na-eme ugbu a. Mụ na Jehova dịkwa ná mma ugbu a karịa ná mbụ. Ụwa Setan na-eme ka ezigbo ike na-agwụ m. Ma, ọmụmụ ihe anyị na-eme ka m nwee ume ma nọgide na-efe Jehova.Ọmụmụ ihe ọhụrụ a na-atọkwa ọgbakọ ndị nọ naSọlọmọn Aịlandzezigbo ụtọ. Ha na-agba ezigbo mbọ ka ha na-enweta ihe ha ga-eji na-enwe ya. Ọtụtụ ọgbakọ e nwere ebe a dị nime ime obodo. Ha enweghị ọkụ eletrik ma ọ bụ Ịntanet. Ụmụnna ndị bi ebe ndị ahụ bụkwa ndị ọrụ ugbo. Olee otú ha si nweta ihe ha ji na-ele vidio nakwa otú ha si enweta vidio ndị a na-ele nọmụmụ ihe kwa ọnwa? Ụmụnna nọ notu ọgbakọ dị nagwaetiti Malaịta kpebiri na ha ga-agbakọ aka na-ere akị bekee kpọrọ akpọ. Ha nyere ọgbakọ ego ha retara ka e jiri ya zụta ihe e ji ele vidio ụdị nke na-eji ikike anyanwụ arụ ọrụ. Iji nweta vidio ndị a na-ele nọmụmụ ihe, ha na-eziga ụmụnna ka ha na-aga ebe ka nso e nwere Ịntanet danloduo vidio ndị ahụ. Ha danloduo ha, ha ekesaara ya ụmụnna ndị ọzọ nọ nọgbakọ.Otu Nwanna nọ nAmerịkakwuru, sị: M na-aka aghọta ihe ma m na-ele ya na vidio nakwa na foto karịa ịgụ ya agụ. Kemgbe afọ iri anọ ugbu a, ịgụ ihe na-abụrụ m ọgụ na mgba. Tupu mụ agụọ ihe ghọta ya ma nwee ike ịkọwara ya onye ọzọ, m ga-agụ ya ihe karịrị otu ugboro. Ọ bụ ya mere m ji na-ekele Òtù Na-achị Isi maka vidio na foto ndị anyị ji amụ ihe nọmụmụ ihe ọhụrụ a. Vidio ndị ahụ e ji akọwa ihe akwụkwọ Baịbụl ọ bụla na-ekwu, mara ezigbo mma. Foto ndị na-adị nakwụkwọ usoro ihe omume ozi anyị bụ nnọọ ụdị ihe m chọrọ. O doro anya na Jehova na-agọzi mgbalị unu nihe a unu meere ndị ya. Unu emeela.Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova Na-agba Anyị UmeKEMGBE afọ 2014 a malitere Ihe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova a na-esi nỊntanet ele, ọ gbaala ọtụtụ ndị nụwa niile ume, meekwa ka okwukwe ha sikwuo ike. A na-eme ihe omume tiivi a nihe karịrị asụsụ iri itoolu. Dị ka ihe atụ, a na-asụgharịzi ihe a na-eme na ya nasụsụ Ewe, Ga, na Chwi dị ka e gosiri ebe a. Ihe karịrị otu narị puku na puku ụmụnna iri atọ e nwere na Bene, Kot Devụa, Gana, nakwa na Togo na-ele ihe omume a nasụsụ ndị a. Ọ na-atọ ha ezigbo ụtọ.NaGana,otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Agatha, bụ nwunye onye nlekọta sekit kwuru, sị: Ọ na-abụ m na-ege ihe ụmụnna ndị so nÒtù Na-achị Isi nakwa ụmụnna ndịna-enyere ha aka na-ekwu, ya ana-adị m ka Jehova ọ na-agwa m okwu nime ụlọ m. E wezụga ihe omume tiivi a, olee otú ọ ga-esi kwe omume onye dị ka m nọ nobere obodo ige ihe ụmụnna ndị ahụ na-ekwu? O meela ka anyị bịarukwuo ụmụnna anyị nọ nụwa niile nso.Akụkọ anyị si naZambianweta kwuru, sị: Ọ bụ eziokwu na ụmụnna nọ nọtụtụ ọgbakọ enwechaghị ego, ha na-agbasi mbọ ike na-ele Ihe Omume Tiivi anyị. Dị ka ihe atụ, isi nebe ọgbakọ Misako dị ruo ebe mepetụrụ emepe dị ihe dị ka kilomita iri atọ. Ọgbakọ a dịkwa nebe a na-akọ ugbo. Ị ga-agafekwa mmiri na-asọsi ike noge udu mmiri iji rute ebe ahụ. E nwere otu ohu na-eje ozi aha ya bụ Simon. Ọ bịara na-eje ozi nọgbakọ Misako nihi na a chọkwuru ndị ga-ekwusa ozi ọma na ya. O kwuru, sị: Nọnwa ọ bụla, otu nwanna na-eji ụkwụ gaa ihe dị ka awa abụọ iji rute ebe ọ ga-enweta ụgbọala ga-ebuga ya ebe ọ ga-adanlodu ihe omume tiivi anyị. Otu nwoke dị iri afọ asaa na ụmụ ya abụọ agabeghị ọmụmụ ihe Ndịàmà Jehova mbụ. Ma, obi tọrọ ya ezigbo ụtọ mgbe ọ nụrụ na a ga-egosi vidio anyị nọmụmụ ihe nagbanyeghị na ebe ahụ bụ ime ime obodo. Nwoke ahụ kwuru, sị: Ọ bụ otú a ka e kwesịrị isi na-amụ banyere Chineke.Otu akwụkwọ ozi ekele anyị si naRọshịanweta kwuru, sị: Kemgbe otu afọ ugbu a, anyị na-ele Ihe Omume Tiivi anyị, obi dịkwa anyị ụtọ maka ya. Mgbe anyị lechara nke mbụ ya, o mere ka anyị ghọta na anyị na ụmụnna anyị nọ nụwa niile dị notu. Ọ tọrọ anyị ezigbo ụtọ. O mekwara ka anyị mata na anyị bụ otu nnukwu ezinụlọ. Obi tọrọ anyị ezigbo ụtọ ịhụ ụmụnna anyị ndị so nÒtù Na-achị Isi. Ha ji obi ha niile na-enye anyị nri noge kwesịrị ekwesị. Anyị na-enwetakwa ya mgbe ọ bụla. Anyị na-atụ anya ihe omume nke ọnwa ọ bụla. Obi na-atọ anyị ezigbo ụtọ na anyị bụ Ndịàmà Jehova. Ezigbo ụmụnna anyị, unu emeela.Anyị na-ekele Jehova na Kraịst maka ihe ọma ndị a ha na-emere anyị. Ha na-agba anyị ume.NaJamanị,otu di na nwunye aha ha bụ Horst na Helga kwuru otú obi dị ha banyere ihe omume tiivi anyị. Di na nwunye a emeela agadi, ahụ adịghịkwa ha. Ha kwuru, sị: Ihe Omume Tiivi anyị pụrụ iche. Ọ na-agba anyị ume. Ihe kacha agba anyị ume bụ akụkọ ụmụnna anyị ndị nwere nkwarụ kọrọ. Akụkọ ha na-eme ka anyị na-eme ihe niile anyị nwere ike ime nozi Jehova nagbanyeghị ọrịa ndị anyị na ha na-alụ. Mgbe anyị hụrụ na otu nwanna dara ngwọrọ bụ okenye, anyị mụtara na onye ọ bụla ga-enyeli Jehova ihe kacha mma o nwere. Mgbe anyị hụrụ otú ụmụnna ndị a si na-anwa ike ha, anyị na-ekele Jehova, na-arịọkwa ya ka ọ gọzie ha.Otu nwatakịrị siỊnglandaha ya bụ Kodi kwuru, sị: Unu emeela maka mbọ niile unu na-agba niwepụtara anyị jw.org, Ihe Omume Tiivi anyị, nakwa katuun Kelechi na Sọpụrụchi. Unu emeekwala maka otú unu si na-eme ka ọ dịrị anyị mfe ịghọta Baịbụl nke ọma. E mere m baptizim mgbe m dị afọ asatọ. M too, m ga-achọ iwepụta onwe m soro na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze. M ga-achọkwa ije ozi na Betel. Adị m afọ itoolu ugbu a, obere oge, m ga-etoru ije ozi ndị a.Otu nwatakịrị dị afọ asatọ sikwaỊnglandaha ya bụ Arabella kwuru, sị: Unu emeela maka vidio na ihe ndị e ji akụziri ụmụaka ihe dị na jw.org. Ọ na-enyere m ezigbo aka ịmatakwu Jehova. Ihe ndị ahụ e ji akụziri ụmụaka ihe nke na-adị na jw.org na-enyere m aka ịmụta banyere Jehova. Unu na-eme nke ọma niwepụtara anyị abụ onye ọ bụla nwere ike icheta. Katuun Kelechi na Sọpụrụchi na-enyekwara m aka. Unu emeela maka mbọ niile unu na-agba.Alaka Ụlọ Ọrụ Anyị Ndị E Nyefere JehovaMGBE a na-ewusakwu alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Bishkek, bụ isi obodoKegịstan,ụmụnna anyị si mba ọzọ na ụmụnna ndị obodo a rụsiri ọrụ ike ruo otu afọ na ọnwa isii tupu ha arụchaa ya. Otu ọnwa a rụchara alaka ụlọ ọrụ a, e nyefere ya Jehova nabalị iri abụọ na anọ nọnwa Ọktoba afọ 2015. Ụmụnna karịrị puku atọ nọ nỤlọ Nzukọ Alaeze iri na asatọ, nakwa nebe ise ndị ọzọ gere okwu ndị e ji nyefee Jehova alaka ụlọ ọrụ a. Ha gere ya na tiivi. Ọ tọrọ ha ezigbo ụtọ. Ọ bụ Nwanna Stephen Lett, bụ onye so nÒtù Na-achị Isi kwuru okwu na-agba ume e ji nyefee Jehova alaka ụlọ ọrụ a. Isiokwu ya bụ Jiri Obi Gị Dum Na-ejere Jehova Ozi. Nechi ya, e kwuru okwu ọzọ mere ka okwukwe ụmụnna sikwuo ike. Ọtụtụ ụmụnna nọ nebe dị iche iche nobodo a gere ya.Alaka ụlọ ọrụ anyị dị na KegịstanNa Satọdee abalị iri na anọ nọnwa Mee afọ 2016, e nyefekwara Jehova alaka ụlọ ọrụ anyị dị nAminia.Alaka ụlọ ọrụ a dị nokpukpu nke mbụ ruo na nke isii nke otu ụlọ elu mara mma dị okpukpu iri na asatọ. Nụbọchị ahụkwa, e nyefere Jehova otu Ụlọ Mgbakọ na ebe a ga-anọ na-enwe Ụlọ Akwụkwọ Maka Ndị Na-ekwusa Ozi Ọma Alaeze. Ụmụnna dị puku isii, narị anọ na iri atọ na ise bịara gee okwu e ji nyefee Jehova ụlọ ndị ahụ. E kwuru okwu ndị gosiri otú Ndịàmà Jehova si malite nAminia. Ndị Aminia mbụ ghọrọ Ndịàmà Jehova bụ ndị si Aminia gaa biri nAmerịka nihe dị ka afọ 1914. A malitekwaranụ ikwusa ozi ọma nAminia nihe dị ka afọ 1975 mgbe obodo a ka so nobodo ndị dị na Sọviet Yuniọn. Noge na-adịchabeghị anya, e debanyere aha Ndịàmà Jehova nakwụkwọ gọọmenti nAminia, e nweekwa alaka ụlọ ọrụ anyị ebe ahụ. Ọtụtụ ụmụnna anyị ndị bịara nnọkọ a atụghị anya na e nwere ike inwe ụdị ihe a nAminia. Mgbe Nwanna David Splane, onye so Òtù Na-achị Isi jụrụ ndị bịara nnọkọ ahụ ma hà kwetara ka e nyefee Jehova ọmarịcha ụlọ ndị ahụ, ha niile ji obi ha niile kwuo na ha kwetara. Ihe a bụ ihe kacha dee ude ná nnọkọ a.Ikpe Gbasara Ndịàmà JehovaỤmụnna anyị na-akwụsi ike nebe Jehova nọ ma noge ihe siri ike ma noge ndị ha nwere okwu nụlọikpe. Ihe a ha na-eme na-agba anyị ume ịkwụsi ike nokwukwe, ebe anyị ma na Jehova ga-emeso onye na-eguzosi ike nebe ọ nọ mmeso pụrụ iche.Ọma 4:3.AJENTINA  Nne na Nna Nwere Ikike Ịkụziri Nwa Ha Ihe Ha KweereE nwere otu nwaanyị aha ya bụ Ruth. A mụrụ ya nọgbakọ ma ọ pụrụ mgbe ọ dị obere. E mechara ya na otu nwoke amalite ịkpa, ya amụọrọ ya otu nwa nwaanyị. Otu ụbọchị, mgbe ọ nọ nobodo a na-akpọ La Plata, ọ hụrụ Ndịàmà Jehova dosara akwụkwọ anyị na tebụl, ya echeta na a mụkwaranụ ya nọgbakọ. Ihe a mere ka ọ lọghachi nọgbakọ, malitekwa ịkụziri nwa ya nwaanyị Baịbụl. Ma, di ya gbara ya akwụkwọ nụlọikpe nihi na ọ chọghị ka Ruth na-akụziri nwa ha ihe ndị o kweere, nakwa ka ọ na-akpọ ya aga ọmụmụ ihe.Onye ọkàiwu na-ekpechite ọnụ Ruth kwuru na ha abụọ nwere ikike ịkụziri nwa ha ihe ha kweere. O kwukwara na ụlọikpe ekwesịghị ịkwụsị onye nke ọ bụla ịkụziri nwa ha ihe, ọ gwụla ma à chọpụtara na ihe a na-akụziri nwa ahụ na-emebi ya. Nagbanyeghị na nwatakịrị ahụ dị naanị afọ anọ mgbe ahụ, ụlọikpe ahụ kpebiri na ndị mụrụ ya kwesịrị ịhapụ ya ka o jiri aka ya kpebie okpukpe ọ ga-ekpe. Ebe ọ bụ na nwa ha dị obere, Ruth gbara akwụkwọ nụlọikpe mkpegharị ikpe ka e mee ka okwu ahụ dokwuo anya. Ụlọikpe ahụ kwuru na ebe ọ bụ na nwa ahụ agaghị ejili aka ya kpebie okpukpe ọ ga-ekpe, papa ya na mama yanwere ikike ịkụziri ya ihe ha kweere.Nwa Ruth na-agụ Baịbụl ya nabalị ọ bụla. Ọ na-esokwa ya aga ọmụmụ ihe. Ọ na-atụsi anya ike mgbe ha ga-aga leta Betel dị na Buenos Aires.AZEBAỊJAN  Ikike Mmadụ Nwere Ịgwa Ndị Ọzọ Ihe O KweerePọl onyeozi kwuru na nọgbakọ ezigbo Ndị Kraịst, ọ bụrụ na otu akụkụ ahụ na-ata ahụhụ, akụkụ ndị ọzọ dum na-eso ya ata ahụhụ. 1 Kọr. 12:26 Ihe Ndịàmà Jehova nọ nụwa niile mere mgbe a kpọchiri Nwanna Nwaanyị Irina Zakharchenko na Nwanna Nwaanyị Valida Jabrayilova nụlọ mkpọrọ nAzebaịjan, gosiri na ihe a bụ eziokwu. Nọnwa Febụwarị afọ 2015, ndị ọchịchị nwụchiri ha mgbe ha nọ nozi ọma ma sị na ozi ọma ha na-ezi megidere iwu. Ọkàikpe ji okwu a kwuru ka a kpọchie ha ruo mgbe a ga-ekpe ha ikpe. Ma, ọ nọgidere na-eyigharị ikpe ahụ nke mere na ụmụnna nwaanyị ndị a nọrọ nụlọ mkpọrọ ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ otu afọ tupu eleba okwu ha anya. E mekpọkwara ha ọnụ ma napụ ha ihe ndị ruuru ha.Azebaịjan: Nwanna Nwaanyị Valida Jabrayilova na Nwanna Nwaanyị Irina ZakharchenkoMgbe ọkàikpe ahụ mechara kpee ụmụnna nwaanyị ndị a ikpe na Jenụwarị afọ 2016, ọ mara ha ikpe ma rie ha nhá. Ma, o mechara kagbuo nhá ahụ, ma sị ha laa ebe ọ bụ na ha anọọla ọtụtụ ọnwa nụlọ mkpọrọ. Ụmụnna nwaanyị ndị a gbara akwụkwọ nụlọikpe mkpegharị ikpe dị na Baku ka e lebagharịa anya nebubo e boro ha na ha dara iwu. Ụlọikpe a kwuru na ya kwụ ebe nke mbụ kpere ha ikpe kwụ. Ha gbaziri akwụkwọ nỤlọikpe Kasị Elu. Ha degakwaara Kọmitii Òtù Mba Ụwa Na-ahụ Maka Ihe Ndị Ruuru Mmadụ akwụkwọ mkpesa ka ha mara gbasara otú e si napụ haikike ha nwere ịgwa ndị ọzọ ihe ha kweerenakwa otú e si mekpọọ ha ọnụ.Ka ọ dị ugbu a, ụmụnna nwaanyị ndị a ji nwayọọ nwayọọ na-enweta onwe ha. Ha kwuru na obi dị ha ụtọ maka ọtụtụ ekpere anyị kpeere ha, nakwa otú anyị si gosi na ihe banyere ha na-emetụ anyị nobi. Nwanna Nwaanyị Jabrayilova degaara Òtù Na-achị Isi akwụkwọ ozi. O kwuru, sị: Ekpere unu nyeere anyị aka idi nsogbu anyị. Ha ruru m nahụ. Agaghị m echefu ịhụya unu na Jehova, nakwa ụmụnna anyị nụwa niile gosiri anyị.ERITRIA  A Tụrụ Ha Mkpọrọ nIhi Ihe Ha KweereKa ọ na-erule ọnwa Julaị afọ 2016, gọọmenti Eritria akpọchiela Ndịàmà Jehova iri ise na isenihi ihe ha kweere.E nwere ụmụnna nwoke atọ ha kpọchiri kemgbe ọnwa Septemba afọ 1994. Aha ha bụ Paulos Eyassu, Isaac Mogos, na Negede Teklemariam. E nwekwara ụmụnna nwoke itoolu ọzọ ha kpọchiri ọ dịkarịa ala kemgbe afọ iri.Ma, e nwere otu ihe dị mma gọọmenti obodo a na-emetụbeghị mbụ, ha mere nọnwa Jenụwarị afọ 2016. Ihe ahụ bụ na a kpọpụrụ ụmụnna anyị a nwụchiri nụlọikpe. A nwụchiri ha nọnwa Eprel afọ 2014 mgbe a na-eme Ncheta Ọnwụ Jizọs nobodo Asmara. Nke a bụ nke mbụ gọọmenti obodo a na-ekwu iwu ha sị ụmụnna anyị dara ma kpọpụ ha nụlọikpe ka ha zara ọnụ ha. Ma, dị ka a tụrụ anya ya, ha mara ha ikpe sị na ha na-enwe ọmụmụ ihe iwu na-akwadoghị. E riri ha nhá, hapụkwa ha ka ha laa. Ma, akọnuche Nwanna Nwaanyị Saron Gebru, so ná ụmụnna ndị ahụ a kpọchiri, ekweghị ya kwụọ ụgwọ ahụ. Nihi ya, a tụrụ ya mkpọrọ ọnwa isii. E kwere ka ndị mmadụ na-abịa eleta ya otu ugboro nizu. O kwuru na a na-emeso ya ihe nke ọma ebe ahụ. Obi dị ya na ụmụnna iri ise na anọ ndị ọzọ a tụrụ ya na ha mkpọrọ ụtọ maka ọtụtụ ekpere ụmụnna na-ekpere ha. Anyị niile na-echeta ndị nọ nagbụ ụlọ mkpọrọ dị ka à ga-asị na e kere anyị na ha agbụ.Hib. 13:3.JAMANỊ  Iwu Kwadoro Ka Ha Nwetakwuo Ihe Ruuru HaNabalị iri abụọ na otu nọnwa Disemba afọ 2015, steeti Bremen, nke dị nebe ugwu Jamanị, mechara nyekwuo NdịàmàJehova ikike ịna-enwetakwuihe ndị ruuru haotú iwu kwuru okpukpe ọ bụla kwesịrị ịna-enweta. Ọ bụ ihe a mere ka okwu Ndịàmà Jehova na steeti Bremen nwere nụlọikpe kemgbe afọ anọ bie. Tupu mgbe ahụ, otu ụlọikpe ka elu na Belin kwuru ka a na-enye Ndịàmà Jehova ihe ndị ruuru ha otú iwu kwuru. Nihi ihe a ụlọikpe a kpebiri, ọtụtụ nime steeti iri na isii dị na Jamanị na-enyezi Ndịàmà Jehova ihe ndị ahụ ruuru ha. Ma, steeti Bremen ekwetaghị ime ya nihi ihe ndị na-abụghị eziokwu ndị na-emegide anyị na-ekwu banyere anyị.Nafọ 2015, ụlọikpe na-ahụ maka ihe ndị metụtara iwu na-achị mba na Jamanị kwuru na ihe a steeti Bremen na-eme bụ ịnapụ Ndịàmà Jehova ihe iwu kwuru ruuru ha. Ihe a ụlọikpe a kwuru gosiri na iwu kwadoro Ndịàmà Jehova nọ na Bremen inweta ihe ndị ruuru ha. Ọgbakọ ndị e nwere ebe ahụ ekwesịghị ịna-atụ ụtụ isi. E kwesịkwara ịna-emere ha ihe a na-emere okpukpe ndị ọzọ na Jamanị.KEGỊSTAN  Ikike Mmadụ Nwere Ịgwa Ndị Ọzọ Ihe O KweereNọnwa Mach afọ 2013, ndị ọchịchị obodo Osh dị na Kegịstan boro Nwanna Nwaanyị Oksana Koriakina na mama ya bụ Nadezhda Sergienko ebubo. Ọkàiwu na-ekpechite ọnụ obodo Osh kwuru na ụmụnna ndị a nọ na-erigbu ndị mmadụ sị na hana-akụziri ha Baịbụl.Ọkàikpe ji okwu ahụ kwuru ka a tụọ ha mkpọrọ nụlọ ha ruo mgbe a ga-ekpe ha ikpe. NỌktoba afọ 2014, ụlọikpe kwuru na ebubo ahụ e boro ụmụnna ahụ abụghị eziokwu, mkpọrọ a tụrụ ha nụlọ ha ekwesịghịkwa ekwesị, nakwa na aka ha dị ọcha. Ma, ọkàiwu na-ekpechite ọnụ obodo Osh wepụrụ okwu ahụ nụlọikpe mkpegharị ikpe. NỌktoba afọ 2015, ụlọikpe mkpegharị ikpe kwadokwara ihe ụlọikpe mbụ a kwuru.Ma, ọkàiwu ahụ wepụziri okwu ahụ nỤlọikpe Kacha Elu na Kegịstan. Ụlọikpe a kagburu ikpe ahụ e kpelaara ụmụnna nwaanyị ndị ahụ ma sị ka e kpegharịa ya. Mgbe a kpọlitere ikpe ahụ nọnwa Eprel afọ 2016, ndị ọkàiwu na-ekpechite ọnụ ụmụnna nwaanyị ndị ahụ kwuru ka a kagbuo ya nihi na oge e kwesịrị ijigbaa akwụkwọ maka ikpegharị ya agafeela. Nihi ya, ọkàikpe ji ikpe ahụ kagburu ya. Ọ bụ otú a ka ikpe ahụ si bie.Noge niile ahụ ikpe ahụ na-aga nihu, obi anaghị ajọ ụmụnna nwaanyị ndị ahụ njọ. Nwanna Nwaanyị Sergienko kwuru, si: Obi na-ajọkarị ndị mmadụ njọ ma a na-emekpọ ha ọnụ, ma m hụrụ na Jehova si naka ụmụnna anyị lekọta anyị ma gosi anyị na ọ hụrụ anyị nanya. O nweghị mgbe ọ hapụrụ anyị. Ụmụnna nwaanyị ndị a ji anya ha hụ na Jehova na-emezu ihe o kwurunAịzaya 41:10. Ebe ahụ kwuru, sị: Atụla egwu, . . . m ga-eji aka nri m nke ezi omume jidesie gị ike.KEGỊSTAN  Iwu Kwadoro Ndịàmà Jehova Ikpe Okpukpe HaNabalị itoolu nọnwa Ọgọst afọ 2015, ndị uwe ojii iri wabatara nebe otu ọgbakọ nọ na-enwe ọmụmụ ihe nobodo Osh dị na Kegịstan. Ha sịrị ụmụnna anyị kwụsị ọmụmụ ihe ha na-enwe ozugbo nihi na ha sịrị na iwu akwadoghị ya. Ha kwudịrị na ha ga-agbagbu ihe dị ka mmadụ iri anọ bịara ọmụmụ ihe ahụ. Ndị uwe ojii ahụ kpụụrụ ụmụnna iri gawa nụlọ ọrụ ha, kụọ mmadụ itoolu nime ha ezigbo ihe ma hapụ ha niile ka ha laa. Mgbe ụbọchị abụọ gachara, ha bịakwara kpụrụ otu nime ụmụnna ndị ahụ ha kụrụ ihe. Aha nwanna ahụ bụ Nurlan Usupbaev. Ha kwuru na ọ na-eduzi ọmụmụ ihe iwu na-akwadoghị ma gbaa ya akwụkwọ nụlọikpe Osh Siti.Mgbe e lebara ikpe ahụ anya nụlọikpe Osh Siti, ọkàikpe ji okwu ahụ kagburu ya nihi na ọ chọpụtara na e nweghị ihe gosiri na Nwanna Usupbaev dara iwu. Ọkàiwu gbara akwụkwọ ahụ nụlọikpe wepụrụ okwu ahụ nụlọikpe mkpegharị ikpe dị na Osh. Ụlọikpe a kagbukwara ikpe a ma kwuo na ikpe amaghị Nwanna Usupbaev nihi nae debara ahaNdịàmà Jehova nakwụkwọ ka okpukpe iwu kwadoro na Kegịstan.Ike agwụghị ọkàiwu ahụ. O wepụkwara okwu ahụ nỤlọikpe Kasị Elu na Kegịstan. Nọnwa Mach afọ 2016, ụlọikpe a kagbukwara ikpe ahụ. Ọ kwadoro ihe ụlọikpe abụọ mbụ kpere ikpe a kpebiri, ya bụ, na Ndịàmà Jehova nweere onwe ha inwe ọmụmụ ihe ha na Kegịstan. Ụmụnna ndị ahụ ndị uwe ojii Oshkụrụ ezigbo ihe gbara ha akwụkwọ nụlọikpe ụfọdụ dị nobodo ahụ. Ma, ka ọ dị ugbu a, ụlọikpe ndị ahụ e tinyebeghị ha ọnụ.RỌSHỊA  Nnwere Onwe Ikpe OkpukpeNagbanyeghị ezigbo mbọ ndị na-ahụ maka ihe ruuru mmadụ ná mba Rọshịa na-agba ka gọọmenti Rọshịa kwụsị ịna-enye ụmụnna anyị nọ ebe ahụ nsogbu ikpe okpukpe ha, ha ka na-enye ha nsogbu. Ka ọ dị ugbu a, ha amachieala akwụkwọ anyị dị iri asatọ na asatọ iwu ma kwuo na ha bụ akwụkwọ na-eduhie ndị mmadụ. Ha machikwara ebe anyị na-edebe ihe nỊntanet bụ jw.org nobodo ha. Nafọ  2015, ndị kọstọm ekweghị kae bubataBaịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọna Rọshịa. Otu ụlọikpe dị na Vibọg na-atụlekwa ma Baịbụl a ọ ga-eso ná ndị ha ga-amachi niwu ka akwụkwọ na-eduhie ndị mmadụ. Nọnwa Mach afọ 2016, Ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Ịgba Ndị Mmadụ Akwụkwọ na Rọshịa sịrị na ha ga-emechi alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Solneknoye, dị ná mpụga mpụga Sent Pitasbọg. Ha sịrị na ọ na-agba ọchịchị mgba okpuru.Nagbanyeghị nsogbu a niile gọọmenti na-enye Ndịàmà Jehova nobodo a, e nwere ihe ọma ndị meere anyị. Nọnwa Ọktoba afọ 2015, ọkàiwu na-agba akwụkwọ gbara akwụkwọ ka a machie Ndịàmà Jehova nọ nobodo Tyumen iwu. Obodo a dị ihe dị ka puku kilomita abụọ na otu narị ma e si Mọsko gawa ya. Nagbanyeghị na o doro ụlọikpe dị na Tyumen anya na ndị uwe ojii ma ụma na-ebo anyị ebubo, ha kwuru ka a machie Ndịàmà Jehova nọ ebe ahụ iwu. Ma, nabalị iri na ise nọnwa Eprel afọ 2016, Ụlọikpe Kasị Elu na Rọshịa kagburu mkpebi ahụ. Ụlọikpe a kwuru nae nweghị ihe mere a ga-eji amachiNdịàmà Jehova nọ na Tyumeniwu.Mgbe ọkàikpe ji okwu ahụ na-agụpụta mkpebi a, ụmụnna iri isii nọ nebe ahụ biliri, kụwa ezigbo aka.Ndịàmà Jehova nọ na Rọshịa kpebisiri ike na ha ga-anọgide na-efe Jehova nagbanyeghị ngwá ọgụ ọ bụla a ga-akpụ iji lụso ha ọgụ.Aịza. 54:17.NSOGBU NDỊ RỌSHIA NYERELA NDỊÀMÀ JEHOVA IKPE OKPUKPE HAKEMGBE AFỌ 2010:HA MACHIIRI AKWỤKWỌ ANYỊ DỊ88HA MACHIRIEBE ANYỊ NA-EDEBE IHE NỊNTANETNOBODO HAHA WEGHAARA ỤLỌ NZUKỌ ALAEZE NA ỤLỌ ANYỊ NDỊ ỌZỌHA EKWEGHỊ KA E BUBATA AKWỤKWỌ ANYỊHA ANWỤCHIELA ỌTỤTỤ NARỊ ỤMỤNNA ANYỊNAGBATA ỌNWA JENỤWARỊ NA ỌGỌST AFỌ 2016:HA SỊRỊ NA HA GA-EMECHI ALAKA ỤLỌ ỌRỤ ANYỊỤMỤNNA ANYỊ HA MARALA IKPE NA HA DARA IWU 16EBE NDỊ HA GARA CHỌỌ AKWỤKWỌ ANYỊ 34ỤLỌ NDỊ A WAKPORO 30ỤMỤNNA ANYỊ HA JICHIRILA 64RỤWANDA  Onye Ọ Bụla Nweere Onwe Ya Ịga Akwụkwọ nAgbanyeghị Okpukpe Ọ Na-ekpeKemgbe afọ ole na ole ugbu a, a na-achụpụ ụmụ Ndịàmà Jehova nụlọ akwụkwọ na Rụwanda. Ihe kpatara ya bụ na ha anaghị eso ụmụ akwụkwọ ndị ọzọ eme ihe gbasara okpukpe ma ọ bụ na-ekwe ukwe e ji eto mba. Ndị ọchịchị achọghịzi ka ụdị ihe a na-eme. Ọ bụ ya mere ha ji nye iwu nabalị iri na anọ nọnwa Disemba afọ 2015 ka a kwụsịinye ụmụaka nsogbu nụlọ akwụkwọ nihi okpukpe ha.Iwu ahụ kwuru na ụlọ akwụkwọ ekwesịghị ịna-enye ụmụ akwụkwọ nsogbu nihi na ha nweere onwe ha ikpe okpukpe masịrị ha.Nabalị itoolu nọnwa Jun, afọ 2016, e nwere otu isiokwu gbara nebe a na-akpọ Akụkọ na jw.org. Isiokwu ahụ bụ Gọọmenti Rụwanda Enye Iwu Ka A Kwụsị Nsogbu A Na-enye Ụmụ Akwụkwọ nIhi Okpukpe Ha. Otu akwụkwọ akụkọ a ma ama tinyere ihe a nakwụkwọ akụkọ ha na-adị nỊntanet. Obere oge, ihe karịrị puku mmadụ atọ gụrụ ihe ahụ ha dere ma kwuo okwu ọma gbasara ihe ahụ gọọmenti mere. Obi na-atọ Ndịàmà Jehova nọ na Rụwanda ụtọ nihi iwu a gọọmenti nyere nihi na o mere ka obi sie ha ike na ụmụ ha nweziri ike ịga akwụkwọ nenweghị onyena-enye ha nsogbu nihi okpukpe ha.Rụwanda: Obi dị ha ụtọ na a kpọghachịla ha nụlọ akwụkwọSAỤT KORIA  Mmadụ Ịjụ Ịba Amị nIhi Akọnuche YaKemgbe ihe karịrị afọ iri isii ugbu a, gọọmenti Saụt Koria chọrọ ka ụmụ nwoke bụ Ndịàmà Jehova nọ nagbata afọ iri na itoolu na afọ iri atọ na ise na-aba amị. Gọọmenti Saụt Koria enweghị iwu kwuru na mmadụ nwere ikeịjụ ịba amị nihi akọnuche ya,o nwekwanụghị ọrụ na-abụghị ọrụ agha ha na-enye onye jụrụ ịba amị. Nke a emeela ka a tụọ ọtụtụ ụmụnna anyị mkpọrọ. Dị ka ihe atụ, nezinụlọ ụfọdụ, a tụọla ma nna, ma nwa ma nna nna mkpọrọ nihi na ha jụrụ ịba amị mgbe ha ruru ịba amị.Ụlọikpe Na-eleba Anya nIhe Gbasara Iwu Obodo na Saụt Koria e kpebiela ugboro abụọ na iwu kwadoro ịmanye ndị ruru ịba amị ka ha baa amị. Ma ụlọikpe ndị obere na ndị ahụ a na-emekpọ ọnụ nihi na ha jụrụ ịba amị nihi akọnuche ha na-arịọ ka ụlọikpe a lebagharịa ihe ha kpebiri anya. Ọ bụ ya mere na nabalị itoolu nọnwa Julaị afọ 2015, ụlọikpe ahụ nyere ndị ahụ jụrụ ịba amị ohere ka ndị ọkàiwu ha kpechite ọnụ ha. Otu nwanna aha ya bụ Min-hwan Kim nọrọ nụlọ mkpọrọ otu afọ na ọnwa isii nihi na akọnuche ya ekweghị ya baa amị. O kwuru, sị: Atụọla m mkpọrọ ma mechaa hapụ m. Ma, ọ ga-amasị m ma ọ bụrụ na agaghị atụ ndị ọzọ jụrụ ịba amị nihi akọnuche ha mkpọrọ. Ọ bụrụ na a sị ha rụwa ọrụ ọzọ na-abụghị ọrụ agha, ha ga-abara obodo uru. A na-atụ anya na ụlọikpe ahụ ga-ekpebi okwu a noge na-adịghị anya.TỌKMENESTAN  Bahram HemdemovNwanna Hemdemov dị afọ iri ise na atọ. O nwere nwunye na ụmụ nwoke anọ. O ji ofufe Chineke kpọrọ ihe, ndị obodo ya na-akwanyekwara ya ezigbo ùgwù. Nọnwa Mee afọ 2015, a mara ya ikpe ma tụọ ya mkpọrọ afọ anọ nebe ọ ga na-arụgbu onwe ya nọrụ. Ha sịrị na ọ na-eduzi ọmụmụ ihe iwu na-akwadoghị nụlọ ya. Ọ bụ nụlọ mkpọrọ jọrọ ezigbo njọ dị nobodo Seydi ka ha tinyere ya. A gbaala ya ajụjụ ọtụtụ ugboro, kụọkwa ya ezigbo ihe. Ma Nwanna Hemdemov ma ndị ezinụlọ ya ka guzosiri ike nebe Jehova Chineke nọ. Nwunye ya aha ya bụ Gulzira na-aga eleta ya mgbe ụfọdụ ma na-agba ya ume.Ka ụmụnna anyị na-eguzosi ike nebe Jehova nọ nagbanyeghị ọnwụnwa ndị na-abịara ha, anyị na-echeta ha nekpere. Otú ha si na-eguzosi ike na-eme ka anyị na-eguzosikwa ike nebe Jehova nọ nihi na anyị ma na ọ ga-emezu ihe o kwurunAbụ Ọma 37:28. Ebe ahụ kwuru, sị: Ọ gaghịkwa ahapụ ndị na-eguzosi ike nebe ọ nọ.Ihe Ndị Mere nEbe Dị Iche Iche nỤwaIzi Ndị Gbara Ọsọ Ndụ na Ndị Kwagara nObodo Ọzọ Ozi ỌmaNaJamanị,e nwere ọtụtụ ndị gbara ọsọ ndụ nakwa ndị si mba ọzọ bịa ịkpa afọ ha. Ihe a emeela ka e nwee ọtụtụ ndị na-asụ asụsụ ọzọ a ga na-ezi ozi ọma. Nihi ya, nime ọnwa itoolu, e hiwere ìgwè dị iche iche na-eji asụsụ mba ọzọ amụ ihe, nakwa ebe ndị ọzọ a na-eji asụsụ mba ọzọ amụ ihe. Ha niile dị narị abụọ na iri abụọ na itoolu. E nwere ihe dị ka ebe iri atọ a na-akụzi asụsụ iri na atọ. Ihe dị ka narị ụmụnna asatọ na-amụ asụsụ ndị ahụ.Ụmụnna anyị na-aga nogige ndị gbara ọsọ ndụ na-ezi ha ozi ọma. E nwere ihe karịrị narị ebe abụọ anyị na-edosaakwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị. Ụmụnna anyị na-anọ ebe ndị ahụ enyefeela akwụkwọ ruru narị puku isii na puku iri anọ.Malite nọnwa Mee ruo Julaị afọ 2016, Òtù Na-achị Isi haziri ka e mee mkpọsa pụrụ iche. Ihe dị ka narị ụmụnna asaa na-asụ Arabik, si mba asaa dị iche iche gaa ebe iri nỌstria na Jamanị ka ha kwusaara ndị na-asụ Arabik bi ebe ndị ahụ ozi ọma.Mkpụrụ Ego Dị nỤzọNaBeliiz,e nwere ndị nkwusa iri ise nọgbakọ Faber Road Kriol. Ha na-ejikarị ụkwụ aga ozi ọma. Ọtụtụ nime ha enweghị ego ma ha na-achọ otú ha ga-esi enye onyinye. Afọ ole na ole gara aga, ụmụnna ahụ bidoro tụtụwa mkpụrụ ego ha hụrụ nokporo ụzọ bụ uzuzu uzuzu mgbe ha na-ekwusa ozi ọma. Ọ na-abụ afọ gwụ, ha abịakọta ọnụ saa ego ndị ahụ, tụfuo ndị na-adịghị mma, ma gụọ ndị dị mma.Ọnụ ego ọtụtụ nime mkpụrụ ego ndị ahụ anaghị ebu ibu. Ma nafọ ọ bụla, ha gụkọta ego ole ha tụtụkọtara, ọ na-eru ihe dị ka puku naịra iri asaa na otu. Ụmụnna ndị a na-eji ọkara ego ahụ nye aka maka ihe ndị a na-emefu nỤlọ Nzukọ Alaeze ha, ma jiri ọkara nke fọrọ afọ nye onyinye maka ọrụ zuru ụwa ọnụ.Nde Mmadụ Anọ Gere YaOtu nime ihe Ndịàmà Jehova nọ naBurundina-agaghị echefu echefu kemgbe ha malitere nobodo ahụ mere nabalị ise nọnwa Mach afọ 2016. Nụbọchị ahụ, Nwanna Anthony Griffin, onye na-anọchi anya isi ụlọ ọrụ anyị bịara leta alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Burundi. E tinyere ihe omume niile e mere nụbọchị ahụ na redio obodo ahụ, ndị mmadụ anọrọ ebe dị iche iche gee ya. Ihe dị ka nde mmadụ anọ gere ya.Ihe omume ahụ e mere na redio mere ka ọtụtụ ndị nụ ozi ọma, ha kwukwara okwu ọma banyere ya. Otu nime ndị pịịrị anyị aka nígwè nụlọ ọrụ redio ahụ kwuru, sị: Anyị chọrọ ka unu na-eme ụdị ihe omume a na redio. Onye ọzọ na-arụ nụlọ ọrụ ahụ kwukwara, sị: Biko, na-emenụ ụdị ihe omume a nihi na ọ ga-azọ ọtụtụ ndị ndụ. Ọtụtụ ndị na-anya bọs na tagzi nọ na-ege ihe omume ahụ nụgbọala ha.Egwú Ahụ KwụsịrịNụbọchị bọtara ụbọchị e mere Ncheta Ọnwụ Jizọs nafọ 2016, obi adịghị ụmụnna nọ nobere ìgwè dị nebe dịpụrụ adịpụ nobodoNepalmma. Ihe kpatara ya bụ na ha nụrụ na nụbọchị a ga-echeta Ọnwụ Jizọs, e nwere ndị chọrọ ịnọ nụlọ akwụkwọ dị nso nebe ha chọrọ ịnọ eme ya, kụọ egwú.A kụwa ụdị egwú a, ọ na-adasi ụda ike. Nụtụtụ ụbọchị ahụ a ga-eme Ncheta Ọnwụ Jizọs, otu nime ndị na-ahazi egwú ahụ bịara gwa ụmụnna okwu ebe ha nọ na-edozi ebe ha ga-anọ eme ya. Ọ gwara ha, sị: Egwú anyị ga-akụ agaghị ekwe unu nụ otu mkpụrụ ihe.Egwú ahụ malitere nelekere anya iri na abụọ nke ehihie. Ọ dasiwakwara ụda ike otú ahụ nwoke ahụ kwuru. Nihi ya, ụmụnna anyị tinyere ígwè okwu na-adasi ụda ike karịa nke ha chọburu itinye. Nagbanyeghị ya, egwú ahụ dasiri ụda ike nke na mgbe ha na-ele ma ígwè okwu ahụ ọ na-arụkwa ọrụ nke ọma, e nweghị ihe ọ bụla ha nụrụ. Ihe a gwụrụ ụmụnna anyị ike, ma ha kpesiri ekpere ike gbasara ya. Ma, ka ọtụtụ ụmụnna na-abịarute nebe a ga-eme Ncheta Ọnwụ Jizọs mgbe ọ fọrọ nkeji iri atọ ka o bido, egwú ahụ kwụsịrị nike. Ụfọdụ ndị bịara egwú ahụ bidoro ịlụ ọgụ mgbe ha ṅụgbuchara onwe ha ná mmanya, ndị uwe ojii abịa kwụsị egwú ahụ. O meziri ka ebe niile daa jụụ, ụmụnna emee Ncheta Ọnwụ Jizọs nudo.Okwu Ọma E Kwuru Banyere jw.orgE nwere otu onye ọsụ ụzọ aha ya bụ Giuseppe. O bi naỊtali.Ọ na-esi nụlọ ya arụrụ otu ụlọ ọrụ na-ahụ maka ihe ndị gbasara Ịntanet ọrụ. Nọnwa Mee gara aga, ya na ndị ọrụ ibe ya dị ihe dị ka mmadụ iri asaa so nwee nnọkọ. Ihe mere ha ji nwee nnọkọ ahụ bụ ka ha kwurịta ihe ọhụrụ ndị ha nwere ike ime ka ọrụ ha kakwuo mma. Ọga kpata kpata nụlọ ọrụ ahụ kwuru ka ha lee ebe ụlọ ọrụ ụfọdụ na-edebe ihe nỊntanet ka ha hụ otú ha nwere ike isi mee ka nke ha kakwuo mma. O jizi kọmputa ha gosi ha isimbido nke ebe otu ụlọ ọrụ na-edebe ihe nỊntanet. O juru Nwanna Giuseppe anya mgbe ọ hụrụ na ọ bụ isimbido nke jw.org ka e gosiri ha. Ọga kpata kpata ahụ kwuru, sị, E nweghị ebe a na-edebe ihe nỊntanet ka nke a mma. Ọ malitere ikwu banyere otú e si hazie jw.org na otú o si arụ ọrụ. O kwuruokwu ọma banyere ọmarịcha foto ndị na-adị na ya, nakwa otú e si hazie ya ka ọ dịrị mmadụ mfe ịchọta ihe na ya.Nwanna Giuseppe kwuru, sị: O juru ndị ọrụ anyị anya mgbe a gwara ha asụsụ ole jw.org dị na ya. Mgbe anyị nwechara nnọkọ ahụ, onyeisi ụlọ ọrụ anyị gwara ọga kpata kpata anyị na ndị ọrụ anyị, sị: Giuseppe bụ Onyeàmà Jehova. Mgbe o kwuchara ihe a, ọga kpata kpata anyị gwara m, sị: E kwesịrị ịja ndị chọọchị unu mma. Otú unu si hazie ebe unu na-edebe ihe nỊntanet amaka. Ụlọ ọrụ ma ọ bụ òtù ọ bụla nwere ebe ha na-edebe ihe nỊntanet ga-achọ ka nke ha dị ka nke unu. M nọ na-eche oge ọ na-ewe unu iji na-etinye ihe ọhụrụ ma na-eme ka ọ dịrị ndị mmadụ mfe ịchọta ihe na ya. M na-echekwa oge ọ na-ewe unu iji leruo ihe ndị na-adị na ya anya iji hụ na ọ dị otú o kwesịrị. O juru m anya otú ha si na-eto m nihe m na-emeghị. Ma, obi dị m ụtọ na o mere ka ọtụtụ ndị na-amaghị banyere Ndịàmà Jehova mata ndị ha bụ. Ugbu a, mụ na ụfọdụ ndị ọrụ anyị na-ekwurịta banyere Baịbụl. M na-amụkwara mmadụ atọ nime ha Baịbụl. Ụlọ ọrụ ahụ ka na eleba anya notú e si hazie jw.org. Nwanna Giuseppe na ndị ọrụ ha ka na-ekwurịtakwa gbasara Baịbụl.Ọ Hapụrụ Bọl Ọ Na-agbaAjentina: Ebe Jorge na ụmụnna nọ na-agba bọlNAjentina,e nwere otu onye na-eto eto aha ya bụ Jorge. Na mmalite afọ 2010, nwa klas ha ziri ya ozi ọma. Nke a bụ nke mbụ Onyeàmà Jehova na-ezi ya ozi ọma. O mechara malite ịmụ akwụkwọGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?Noge ahụ, ọ na-agba bọl, ọ na-agbakwa ya nke ọma. O mechakwara sonyere òtù ndị na-eto eto nke otu òtù egwuregwu bọl a ma ama nobodo ha. Nọnwa Eprel afọ 2014, otu òtù egwuregwu bọl na Jamanị kpọrọ ya ka ọ bịa gbawara ha bọl. Obi tọrọ ya ezigbo ụtọ na ọ na-aga ịgba bọl ná mbaọzọ. O kwetakwara ịga. Mgbe ọ fọrọ abalị ole na ole tupu ya agawa, onye na-akụziri ha bọl gwara ya, sị: Ọ kwa ị bụ Onyeàmà Jehova? Ịga ebe ahụ agaghị abara gị uru. Mgbe m na-etolite ka gị, abụ m Onyeàmà Jehova. Otu òtù egwuregwu bọl nEshia kpọrọ m ka m bịa gbawara ha bọl. Ha kwere m nkwa imere m elu na ala. Ihe a ha gwara m mere ka obi tọọ m ezigbo ụtọ. Mụ na ezinụlọ m kwagara ebe ahụ, ma ihe anyị hụrụ abụghị ihe anyị tụrụ anya ya. Jorge kwuru, sị: Ihe ahụ o kwuru ruru m nahụ, mụ ekpebie na agaghị m agazi. Nafọ 2015, aghọrọ m onye nkwusa, mechaakwa mee baptizim.O Nwetara Ezigbo Ngọzi nAkwụghị Ụgwọ Ọ BụlaNọnwa Septemba afọ 2015, Ndịàmà Jehova mere mgbakọ ukwu ha na Kampala dị naUganda.Isiokwu mgbakọ ahụ bụ Ṅomie Jizọs. Obi tọrọ ndị bịara ya ezigbo ụtọ mgbe Nwanna Mark Sanderson, onye so nÒtù Na-achị Isi wepụtaraBaịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọnasụsụ Luganda.Otu nwaanyị a na-amụrụ Baịbụl kwuru, sị: Obi tọrọ m ezigbo ụtọ inweta ọmarịcha Baịbụl a. Noge ahụ, ndị chọọchị anyị na-ejikere maka ọbịbịa poopu. Ha rere chaplet ha gọziri agọzi iji nweta ego. Ihe ha rere otu bụ ihe dị ka puku naịra isii. Ọtụtụ ndị chọrọ inweta chaplet a ma ha enweghị ego ha ga-eji azụ ya. Ma, mgbe m gara mgbakọ Ndịàmà Jehova, enwetara m ezigbo ngọzi nakwụghị ụgwọ ọ bụla. E nyere ndị niile bịara mgbakọ ahụ Baịbụl ma hapụ onye ọ bụla chọrọ inye onyinye ka o nye ihe si ya nobi. Ọ bụ Jehova nyere anyị ya. Nụbọchị ọ bụla, ka m na-agụ Okwu Chineke nasụsụ anyị ma na-amatakwu Chineke nke ọma, m na-ahụ neziokwu na Jehova agọziela m. M na-ekele Jehova maka Baịbụl a o nyere m.A Na-ebi Akwụkwọ Ha nAla MmụọNdị isi chọọchị ụfọdụ nọ naKongo Kinshasagbalịrị ime ka ndị chọọchị ha kwụsị ịna-aga ebe anyị na-edebe ihe nỊntanet bụ  Ha gwara ha na akara bụ www na-egosi na a na-ebi akwụkwọ anyị nala mmụọ. Ha kwuru na akara a na-anọchi anya akara nwa anụ ọhịa ahụ, ya bụ, 666 e kwuru okwu ya ná Mkpughe. Mkpu. 13:18 Ihe a ha kwuru mere ka ụfọdụ ndị a na-amụrụ Baịbụl kwụsị ịmụ ihe.Mgbe otu di na nwunye bụ ndị ọsụ ụzọ kpechara ekpere banyere okwu a, ha kpọrọ ndị ha na-amụrụ Baịbụl ka ha na di ha ma ọ bụ nwunye ha bịa nụlọ ha. Di na nwunye atọ bịakwara. Mgbe ha richara nri, ha gosiri ha vidio anyị aha ya bụNdịàmà JehovaNdị A Haziri Ikwusa Ozi Ọma.Mgbe ha lechara vidio a, ha chọpụtara na ihe ahụ a gwara ha banyere ebe a na-ebi akwụkwọ anyị abụghị eziokwu. Nizu ọzọ ya, di otu nime ụmụ nwaanyị ndị a a na-amụrụ Baịbụl nyere Nwanna nwoke ahụ na nwunye ya ihe dị ka puku naịra iri atọ ka e jiri ya kwado ọrụ zuru ụwa ọnụ. O nyere onyinye a nagbanyeghị na ọ malitebeghị ịmụ Baịbụl.Ịmụ Abụ ỌhụrụỤmụnna anyị nọ notu ime ime obodo dị naPapụa Niu Ginichọsiri ike ịmụ abụ Alaeze ndị ọhụrụ. Ma, e nweghị Ịntanet nobodo ha. Nihi ya, ọgbakọ e nwere na Mundip na-eziga otu nwanna nobodo kacha ha nso e nwere Ịntanet na ya. Nwanna a ga-aga ije awa abụọ tupu ya erute ebe ọ ga-agba ụgbọala ga-ewekwa ya awa abụọ iji garuo. Ya rute, ya agaa na jw.org jiri akwụkwọ dere abụ ọhụrụ e wepụtara ma laghachi nobodo ya. Ya ruo nỤlọ Nzukọ Alaeze, ya edee abụ ahụ na bọọdụ. Ya dechaa, ụmụnna edere ya maka ọmụmụ ihe. Obi na-atọ ha ezigbo ụtọ isoro ụmụnna ha nụwa niile jiri abụ ọhụrụ ndị a na-efe Jehova otu mgbe.Ikwusa Ozi Ọma na Ịkụzi Ihe nỤwa NiileỤWA NIILEMBA  240NDỊ NKWUSA  8,340,847AWA OLE E JI KWUSAA OZI ỌMA  1,983,763,754NDỊ A MỤỤRỤ BAỊBỤL  10,115,264AfrịkaỌ Rịọrọ Chineke Ka O Mee Ka Ọ Hụ Ndị OgbiE nwere otu nwanna nwaanyị onye ozi ala ọzọ bi naSiera Lion.Aha ya bụ Crystal. Ọ na-eji asụsụ ndị ogbi ezi ndị ogbi ozi ọma. Otu ụbọchị ọ chọrọ ije ozi ọma, ọ rịọrọ Chineke ka o mee ka ọ hụ ndị ogbi ọ ga-ezi ozi ọma. Nụtụtụ ụbọchị ahụ, mgbe ọ nọ na-aga nletaghachi, o si ụzọ ọ na-esitụbeghị mbụ. Ọ jụrụ ndị mmadụ ma ò nwere onye ogbi ha ma bi nso ebe ahụ. Ha gosiri ya otu ụlọ e nwere onyeogbi na ya. Mgbe o ruru, ọ hụrụ otu nwa agbọghọ onye ogbi ji ihu ọchị nabata ya nke ọma. Nwanna Nwaanyị Crystal ziri ya ozi ọma, ya egee ya ntị nke ọma ma kwuo na ya ga-achọ ịga ọmụmụ ihe a na-enwe nasụsụ ndị ogbi. Ndị nọ ebe ahụ jụrụ Nwanna Nwaanyị Crystal ma ọ ga-achọ ka ha gosi ya onye ogbi ọzọ. Ha gosiri ya onye ogbi ọzọ chọkwara ịmụ Baịbụl. Ọ bụ eziokwu na ọ gaala ozi ọma ebe ahụ ihe karịrị otu ugboro, ma ọ hụtụbeghị ndị ogbi abụọ ahụ ọ hụrụ nụtụtụ ahụ. O doro Nwanna Nwaanyị Crystal anya na ọ bụ Jehova mere ka ọ hụ ndị ogbi ahụ.Ọ Dị Ka Ọ Bụ M Ka E Bu nObi Kwuo Okwu AhụNaLaịberịa,e nwere otu Nwanna aha ya bụ Emmanuel. Otu ụbọchị,ọ nya ụgbọala ya na-aga ọmụmụ ihe. Ka ọ nọ na-aga, ọ hụrụ otu nwoke jikere nke ọma ka ọ kwụ nakụkụ ụzọ. Nwoke a yiri onye ike ụwa gwụrụ. Nihi otú o si jikee nke ọma, Nwanna Emmanuel kwụsịrị ụgbọala ya ka ọ mara ihe mere ya. Ọ jụrụ ya aha ya, ya agwa ya na aha ya bụ Moses. Nabalị bọtara ụbọchị ahụ, ndị ohi zuru ego niile o nwere, ya ana-achọzi igbu onwe ya. Nwanna Emmanuel gere ya ntị nke ọma ma jiri obiọma gwa ya, sị: Biko, soronụ m ka anyị gaa ọmụmụ ihe nỤlọ Nzukọ Alaeze. O kwetara ma soro ya gaa. Ihe Moses nụrụ nọmụmụ ihe mere ka anya mmiri gbaa ya. Mgbe Moses gechara okwu ihu ọha e kwuru nọmụmụ ihe ahụ, o kwuru, sị: Ọ dị ka ọ bụ m ka e bu nobi kwuo okwu ahụ. Ndịàmà Jehova, unu pụrụ iche. Mgbe a gbasara, Moses kwetara ka a bịa mụwara ya Baịbụl. Kemgbe ahụ, ọ na-abịachikwa ọmụmụ ihe anya.Abụghị M Onye Ọgọ MmụọNobodoGini Bisaụ,e nwere otu nwata akwụkwọ dị afọ iri na ise aha ya bụ Aminata. Mgbe ọ dị afọ iri na atọ, otu onye nkụzi nke na-akụziri ha ise ihe, gwara ya na ụmụ klas ha ka ha see ihu ekpo na ihe ndị ọzọ e ji eme ememme obodo ha. Kama ise ihe ndị ahụ, Aminata sere ebe mara mma ụmụ anụmanụ na osisi juru na ya ma dee Paradaịs nelu ya. Mgbe ha sechara, ha nyere ya onye nkụzi ha. Onye nkụzi ha gwara Aminata na ihe o sere abụghị ihe a sịrị ha see. Ọ kagburu ihe ahụ Aminata sere. Mgbe ha mụchara ihe, Aminata gakwuuru onye nkụzi ha ma jụọ ya, sị, Ole ndị malitere ememme a?Ọ zara ya, sị: Ndị ọgọ mmụọ.Gini-Bisaụ: Mgbe Aminata na-ese ParadaịsAminata gwara ya, sị: Abụghị m onye ọgọ mmụọ. Nihi ya, anaghị m eso eme ụdị ememme ndị a. Ekweere m na Chineke ga-eme ka ụwa ghọọ paradaịs noge na-adịghị anya. Ọ bụkwanụ ya ka m sere. Nihi ya, onye nkụzi ahụ kwuru na ọ ga-elegharị ule ahụ. Ọ sịrị na ya agaghịzi agwa ya see ihe, kama na ya ga-edere ya ajụjụ ndị ọ ga-aza. Mgbe Aminata legharịrị ule ahụ, ọ zatara ajụjụ iri na asatọ nime ajụjụ iri abụọ a jụrụ ya.Ọtụtụ Ndị BịaraNaMalawi,e nwere ndị nkwusa asaa nọ notu ìgwè dị nime ime obodo. Ha na-anọ notu ụlọ akịrịka amụ ihe. Ọbịbịa onye nlekọta sekit mere ka ha gbaa ezigbo mbọ gaa kpọọ ndị mmadụ ka ha bịa Ncheta Ọnwụ Jizọs. Mgbe a na-ekwu okwu Ncheta Ọnwụ Jizọs, ha konyere lampụ nebe niile nime ụlọ ahụ. Ebe ahụ juru eju ná mmadụ nkena efe adịghị ebe ahụ. Obi tọrọ ndị nkwusa asaa e nwere nìgwè ahụ ezigbo ụtọ mgbe ha hụrụ na otu narị mmadụ na iri abụọ bịara.Malawi: Otu narị mmadụ na iri abụọ bịara Ncheta Ọnwụ JizọsAkwụkwọ Ahụ Nyeere Ya Aka nEzinụlọAkwụkwọ anyị a na-edosa nebe ndị na-ekwo ekwo na-aba uru. Ma mgbe ụfọdụ, anaghị ahụcha uru ọ na-aba ozugbo. Na Lomé, bụ isi obodoTogo,otu nwaanyị ji obi abụọ bịa ebe anyị dosara akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị ma were akwụkwọ anyị aha ya bụUnu Ga-enweli Obi Ụtọ nEzinụlọ Unu.Ya na ụmụnna nọ ebe ahụ kwurịtara ihe dị náNdị Efesọs 5:3ná nkenke. Nwaanyị ahụ nyere ha nọmba ekwentị ya, ha enyekwa ya nke ha. Mgbe izu abụọ gachara, nwaanyị ahụ kpọrọ ụmụnna ahụ nekwentị. Ọ gwara ha, sị: Anaghị m achọ iji anya ahụ Ndịàmà Jehova. Ma, m gụrụ akwụkwọ ahụ. Ọ mara ezigbo mma. O nyerela m aka idozi nsogbu ụfọdụ anyị nwere nezinụlọ anyị. Ejirikwala m ya nyere di na nwunye abụọ ọzọ aka. Otú m sibu ele Ndịàmà Jehova anya adịghị mma. Biko, bịanụ mụwara m Baịbụl. A malitere ịmụrụ nwaanyị a Baịbụl, malitekwa ịmụrụ otu nime di na nwunye ahụ o nyeere aka, Baịbụl.Ọ Sụgharịrị Broshọ AnyịE nwere otu obere obodo dị naGanaaha ya bụ Ankasie. Nobodo a, ụfọdụ ndị ahịa na-akpọsa ngwá ahịa ha notu okporo ụzọ na-ekwo ekwo e nwere ebe ahụ. Nụbọchị Mọnde ọ bụla, ụmụnna anyị na-edosa akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị nebe ahụ. E nwere otu nwoke aha ya bụ Enoch bịara ebe ahụ iwere akwụkwọ, otu nwanna aha ya bụ Samuel ezie ya ozi ọma. O nyekwara ya broshọGee Chineke Ntị,ya anara ya. Ma, nwoke ahụ jụrụ ya ma ò nwere akwụkwọ ọ bụla ha nwere e dere nasụsụ Kusaal.Gana: Ọ sụgharịrị broshọ anyị nasụsụ KusaalSamuel sịrị ya: Ewela iwe, anyị enweghị. Ma, anyị nwere nke e dere nasụsụ Frafra. Asụsụ a na asụsụ Kusaal yiri. Mgbe Enoch chọrọ ịga ụlọ ha dị nebe ugwu obodo ahụ, ọ bịara gwa ụmụnna ahụ ka ha nye ya akwụkwọ ọ ga-enye ndị ikwu ya.Mgbe o mechara lọta Ankasie, o nyere Samuel otu akwụkwọ. Enoch asụgharịala broshọGee Chineke Ntịnasụsụ Kusaal. Kemgbe ahụ, ọ na-agachi ọmụmụ ihe anya. Ya na Ndịàmà Jehova na-amụchikwa Baịbụl anya.Amerịka na Mba Ndị Gbara Ya GburugburuMụ na Gị Ga Na-amụ YaE nwere otu nwoke bi naMeksiko.Aha ya bụ Ismael. O kpebiri ịgụcha Baịbụl. Nime otu afọ, ọ gụchara ya ugboro abụọ. Ma, o mechara kpuo ìsì. Mgbe afọ ole na ole gachara, otu Onyeàmà Jehova aha ya bụ Ángel ziri ya ozi ọma. Ọ gwara ya banyere nkwa Chineke kwere anyị. Ismael chọsiri ike ịmụtakwu banyereChineke. Ma ọ sịrị ya: Abụ m onye ìsì, agaghị m agụli Baịbụl.Nwanna Ángel sịrị ya, Enyela onwe gị nsogbu, m ga-akụziri gị otú e si agụ mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì.Ismael jụrụ ya, sị: Ị ma otú e si agụ mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì?Nwanna Ángel sịrị ya, Mba. Ma, mụ na gị ga na-amụ ya. O juru Ismael anya na Nwanna Ángel ga-emere ya ụdị ihe a. Nwanna Ángel lawara ma mee nchọnchọ gbasara otú e si agụ mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì. O mechara dee mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì nihe dị ka katọn. Ọ maliteziri ịkụziri Ismael otú e si agụ ya. O gbughị oge, Ismael amụta otú e si agụ mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì, gawa ọmụmụ ihe, na-agụkwa akwụkwọ anyị e ji mkpụrụ akwụkwọ ndị ìsì dee. Ugbu a, Nwanna Ángel nwere ndị ìsì anọ ọ na-amụrụ Baịbụl. Ọ na-atọgbu ndị ìsì ahụ atọgbu ikwu gbasara Paradaịs, bụ mgbe ha ga-ahụ ụzọ ọzọ.Ọ Mataghịzi Onye Ọ BụE nwere otu nwanna nwaanyị dị afọ iri na anọ nAmerịka.Aha ya bụ Viannei. O kwuru, sị: Otu ụbọchị, mgbe otu onye nkụzi anyị na-esi esi abịa na-akụziri anyị ihe na klas, ọ malitere ikwu gbasara okpukpe. Ọ gwara anyị kpọọ aha ụfọdụ okpukpe anyị ma, mụ akpọọ Ndịàmà Jehova. Mgbe m kpọrọ Ndịàmà Jehova, ụmụ klas anyị chịrị m ọchị ma sị na Ndịàmà Jehova na-egbu ndị mmadụ oge, na anyị enweghị ọrụ, nakwa na ọ na-abụ, ha nata akwụkwọ anyị, ha etufuo ya. Onye nkụzi ahụ sokwa ha na-akatọ anyị.Nihi ya, m rịọrọ Jehova ka o mee ka m kata obi zie ha ozi ọma. M gwara ụmụ klas anyị na ihe mere anyị ji abịa nụlọ ha abụghị ka anyị gbuo ha oge, kama, ọ bụ nihi na Jehova gwara anyị ka anyị jiri Baịbụl gwa ha ihe ndị ga-abara ha uru ná ndụ. M sịrị ha etufuzila akwụkwọ ndị ahụ nihi na ihe ndị dị na ha nwere ike ịgbanwe ndụ ha ma zọọ ha ndụ. Onye nkụzi anyị rịọrọ m ka m gbaghara ya. O kwuru na mgbe ọzọ Ndịàmà Jehova bịara iziya ozi ọma, na ya ga-anabata ha, gee ha ntị, ma gụọ akwụkwọ anyị. Amaghị m na ọ ga-eme ihe a o kwuru.Mgbe ọnwa anọ gachara, ọ tụrụ m nanya ịhụ na ya na Ndịàmà Jehova amalitela ịmụ Baịbụl. Mgbe ọnwa isii ọzọ gachara, ọ bịara chọọ m nụlọ akwụkwọ anyị ka o kelee m maka ozi ọma ahụ m ziri ya. Amatadịghị m ya mgbe m hụrụ ya nihi na ọ kpụdala isi ya, kpụọkwa afụ ọnụ ya. Ọ bụzi onye nkwusa a na-emebeghị baptizim.Ikwusa Ozi Ọma nObodo Ndị Dị nAmazọnNafọ gara aga, Ndịàmà Jehova nọ naBrazilgara nọtụtụ ebe ndị mmadụ bi nAmazọn kwusaa ozi ọma. Ọtụtụ ndị bi nobodo ndị ahụ anụtụbeghị ozi ọma. Ọ bụ ya mere Òtù Na-achị Isi ji hazie ka e mee mkpọsa pụrụ iche nime ime obodo ndị dị nAmazọn. Mkpọsa a ga-ewe otu afọ. Nke a ga-eme ka e zie ọtụtụ puku mmadụ bi nụfọdụ ebe ndị ahụ ozi ọma.Brazil: Ebe ụmụnna na-ezi ndị mmadụ ozi ọma nAmazọnAlaka ụlọ ọrụ anyị dị na Brazil họọrọ obodo iri ise na atọ dị nebe dị iche iche a na-esi ná mmiri Amazọn aga ka a gaa kwusaara ha ozi ọma. Naanị nime ọnwa anọ amalitere mkpọsa ahụ, ihe karịrị puku ụmụnna isii na narị ise wepụtara onwe ha gaa ebe ndị ahụ zie ozi ọma.Ụmụnna iri nọrọ abalị iri na otu notu ime ime obodo a na-akpọ Anamã. E nweghị Onyeàmà Jehova ọ bụla bi ebe ahụ. Ụmụnna ndị a nyefere akwụkwọ karịrị puku iri na abụọ na narị ise, malitekwa ịmụrụ ihe ruru narị mmadụ abụọ Baịbụl. Ha na-ejizi ekwentị amụrụ ha Baịbụl. Mgbe ụmụnna ndị a nọ ebe ahụ, ha hazikwara ka e nwee ọmụmụ ihe. Nọmụmụ ihe ikpeazụ ha nwere tupu ha alaa, mmadụ iri itoolu bịara. Obi tọrọ ụmụnna ndị a ezigbo ụtọ. Anyị ka ga-ahụkwu uru mkpọsa a e mere ebe ndị a ga-aba nọdịnihu.Ọ Gwara Ya Gaa na jw.orgJehizel na Mariana na-anọkọ notu klas kemgbe afọ isii naVenezuela.Jehizel bụ Onyeàmà Jehova. Nihi ya, Mariana na-emekarị ya akaja. Mariana sịrị na Jehizel amaghị otú e si ekpori ndụ. Otu ụbọchị Mariana mechara ya akaja, Jehizel chetara ihe ọ ga-agwa ya. Ọ sịrị ya: Mariana, gaa nadres Ịntanet anyị bụ jw.org. Pịa ebe e dere Vidio, pịzie ebe e dere Ndị Na-eto Eto.Nehihie ụbọchị ahụ Mariana kpọrọ Jehizel nekwentị ma gwa ya, sị: Ugbu a, amatala m ihe mere i ji akpa àgwà otú i si akpa.Ma, Jehizel aghọtaghị ihe mere o ji kwuo ihe ahụ, ya ajụọ ya sị, Ị chọwakwala iji m eme ihe ọchị ọzọ?Mariana sịrị ya: Mba. Agaghịzi m na-eji gị eme ihe ọchị. I meela maka ebe ahụ i gosiri m na jw.org. Ugbu a, ahụla m na ihe m chere na ọ bụ ikpori ndụ bụ ihe na-akpatara m ọtụtụ nsogbu m na-enwe. Mariana na Ndịàmà Jehova na-amụchi Baịbụl anya, ọ na-abịachikwa ọmụmụ ihe anya ugbu a.Ọ Jụrụ Pastọ AjụjụNaHeiti,otu nwaanyị bụ odeakwụkwọ na chọọchị ha jụrụ Ndịàmà Jehova ajụjụ. Aha nwaanyị a bụ Gérole. Obi tọrọ ya ezigbo ụtọ mgbe Ndịàmà Jehova ji Baịbụl zaa ya ajụjụ niile ọ jụrụ ha. Ya na nwa ya nwaanyị na Ndịàmà Jehova malitere ịmụ Baịbụl. Ihe ha na-amụ ruru ha nobi nke na ha kwuru ka a na-amụrụ ha ihe ugboro abụọ nizu.Mgbe ha mụrụ ihe ruo ọnwa atọ, ọ gakwuuru pastọ chọọchị ha ma jụọ ya ajụjụ anọ. Ajụjụ anọ ahụ bụ: Olee mgbe e chiri Jizọs Eze? Olee ebe ndị ezi omume ga-aga ma ha nwụọ? Olee ebe ndị ajọ omume ga-aga ma ha nwụọ? À kpọgburu Jizọs nobe ka ọ bụ nosisi? Pastọ ha gwara ya na ọ bụ naanị ajụjụ nke abụọ na nke atọ ka ya ga-azali. Ọ zara ya, sị: Ndịàmà Jehova sịrị na ọ bụ naanị otu narị puku na puku iri anọ na puku anọ ga-aga eluigwe. Mụnwa na-akụzikwanụ na ndị niile na-eme ihe Chineke na-achọ ga-aga eluigwe. Ma, a ga-ata ndị ajọ omume ahụhụ nọkụ ala mmụọ ruo mgbe ebighị ebi. Mgbe m jụrụ ya ebe ihe ndị a o kwuru dị na Baịbụl, o nwelighị ike igosi m ebe ọ bụla. Ihe Gérole tụrụ anya ya abụghị ihe ọ hụrụ, ya emezie ka o kpebisie ike na ya agaghị akwụsị Baịbụl ya na Ndịàmà Jehova na-amụ. Gérole gwara ndị chọọchị ha na ya abụghịzi onye chọọchị ha. O kwuru na ihe ya mụtarala na Baịbụl kemgbe ọnwa atọ ya na Ndịàmà Jehova mụwara ihe karịrị ihe ya mụtara kemgbe afọ iri atọ ya kpewara chọọchị. E mere Gérole na nwa ya nwaanyị baptizim noge na-adịbeghị anya. Ha na-amụkwara mmadụ iri abụọ na atọ Baịbụl nobodo ha ugbu a.EshiaOzi Ọma E Ziri Otu Onye E Mee Ka Ndị Ọzọ Bata nỌgbakọNaFilipinz,otu nwanna aha ya bụ Jonathan gara ụlọ ọgwụ ka o nyere otu nwanna ahụ na-adịghị aka. Mgbe ọ nọ na-eche ka ọ hụ dọkịta, otu nwaanyị na-arụ ebe a na-anabata ndị mmadụ hụrụ otú o si jikere nke ọma ma jụọ ya ma ọ bụ onye ịnshọransị. Aha nwaanyị a bụ Laila. Nwanna Jonathan gwara ya na ya bụ Onyeàmà Jehova, nakwa na ya bịara inyere nwanna ya ahụ na-adịghị aka.Ihe a Nwanna Jonathan kwuru tọrọ Laila ụtọ, ya agwa Jonathan na papa ya nwụrụ noge na-adịbeghị anya, nakwa na mgbe ọ dị ndụ, ọ na-agụỤlọ Nchemgbe niile. Nwanna Jonathan gwara ya ihe e dere naJọn 5:28, 29, ma nye ya traktị anyị aha ya bụOlileanya Dị Aṅaa Dịịrị Ndị Anyị Hụrụ nAnya Nwụrụ Anwụ?Filipinz: Ebe Nwanna Jonathan na-ezi onye na-arụ ebe a na-anabata ndị mmadụ nụlọ ọgwụ ozi ọmaNoge ndị ọzọ Nwanna Jonathan gara ụlọ ọgwụ ahụ, o wetaara Laila akwụkwọ anyị. O gosiri Laila nwanna nwaanyị ga-amụwara ya Baịbụl. Obere oge, ndị niile ha na Lailabi, ya bụ, ma di ya, ma nwanne ya nwaanyị, ma mama ya, malitekwara ịmụ Baịbụl.Otu onye agbata obi Laila aha ya bụ Rose bịakwutere ya ma jụọ ya ihe mere ọtụtụ mmadụ ji abịa nụlọ ya. Laila gwara ya na ndị ahụ na-abịa nụlọ ya bụ Ndịàmà Jehova ya na ha na-amụ Baịbụl. Nke a mere ka Rose malitekwa ịmụ Baịbụl. Mgbe Rose gara ụlọ, ọ kọọrọ nwanne ya nwaanyị aha ya bụ Abigail ihe ndị ọ mụtara. Abigail chọkwara ịmatakwu banyere ihe ndị ahụ ọ nụrụ, ya ekwuo ka a mụwakwara ya Baịbụl. Mama ha malitekwara ịmụ Baịbụl.E mere Laila baptizim ná mgbakọ ukwu e nwere noge na-adịbeghị anya. E meekwala mama ya baptizm. E mekwara onye agbata obi ya ahụ aha ya bụ Rose na Abigail nwanne ya baptizim nafọ gara aga. Mama ha na-abịachikwa ọmụmụ ihe anya ugbu a. A na-amụkwara ụfọdụ ndị ezinụlọ Laila hà Baịbụl. Ihe ọma niile a mere nihi ozi ọma ahụ e ziri Laila nụlọ ọgwụ.Iji Ekwentị na Kọmputa Enyere Ndị Ogbi Aka Ịnụ Ozi ỌmaNaSiri Lanka,a na-enwekwu ọtụtụ ndị ogbi a ga-ezi ozi ọma. Nafọ 2015, ndị ogbi Ndịàmà Jehova ji adres ha na Sri Lanka erughị iri asatọ. E dekwara aha ha na adres ha ná mpempe akwụkwọ dị iche iche. Kemgbe ahụ, e hiwela ọgbakọ mbụ na-eji Asụsụ Ndị ogbi nke Sri Lanka amụ ihe. E nweela ebe anyị na-ede aha ha na adres ha na kọmputa, nweekwa narị ndị ogbi anọ na iri abụọ aha ha na adres ha dị na ya. E nweekwala ihe na-enyere anyị aka ịchọta ebe ha bi. Ụmụnna eziela ọtụtụ nime ha ozi ọma. A gara hụ ụfọdụ nime ha ihu na ihu, sikwanụ nekwentị zigara ụfọdụ ozi. Ha jikwa kọmputa ma ọ bụ ekwentị mmadụ nwere ike iji hụ ibe ya, zie ụfọdụ ozi ọma. Otu di na nwunye bụ ndị ozi ala ọzọ kwuru, sị: Ugbu a, anyị nwere ike ikenye ndị nkwusa bụ ndị ogbi ókèala ha ga na-ezi ozi ọma. Noge gara aga, ndị ha na-aga ezi ozi ọma bụ naanị ndị ogbi ha ma.Ozi Ekele Si nAka Otu Onye Ọrụ GọọmentiNaMongolia,ụmụnna anyị na-agba ezigbo mbọ na-edosa akwụkwọ anyị nihe a na-akwagharị akwagharị ma noge a na-enwe ezigbo oyi. Otu ụbọchị, otu onye ọrụ gọọmenti bịara ebe anyị dosara akwụkwọ anyị were akwụkwọ. Mgbe ọ gụchara ya, o detaara anyị ozi ekele. Nozi ekele ahụ, o kwuru, sị: Abụ m onye Buda. Ma, agụọla m ọtụtụ akwụkwọ okpukpe ndị ọzọ nihi na e kwetara m na mmadụ ekwesịghị iso naanị otu ụzọ, kama o kwesịkwara ileba anya nụzọ ndị ọzọ. Mgbe m gụchara ụfọdụ akwụkwọ unu, m sị ka m dee akwụkwọ ozi a gwa unu otú obi dị m. Ahụrụ m na unu na-agba ezigbo mbọ ede ihe ndị ga-enyere ndị mmadụ aka. Otu nime ihe m mụtara nakwụkwọ unu bụ na Baịbụl bụ akwụkwọ onye ọ bụla kwesịrị ịgụ. Ihe e dere na Baịbụl bụ eziokwu. Baịbụl na-agwa anyị otú anyị kwesịrị isi ebi ezigbo ndụ. M na-ekele ndị niile na-agbasi mbọ ike na-asụgharị akwụkwọ ndị a nasụsụ Mọngolịan. M na-ekelekwa ndị niile na-ekesara ha ndị mmadụ ma mgbe ezigbo oyi na-atụ ma mgbe e nwere ezigbo okpomọkụ.Mọngolịa: Ebe ụmụnna anyị nọ na-ekwusa ozi ọma noge oyiA Zara Ekpere YaE nwere otu onye ọsụ ụzọ bi naHọng Kọngaha ya bụ Brett. Otu ụbọchị ọ nọ nozi ọma, ọ hụrụ otu nwa okorobịa dị ihe dị ka afọ iri abụọ na asatọ ma nye ya traktị anyị bụGịnị Ga-eme Ka Unu Na-enwe Obi Ụtọ nỤlọ Unu?Mgbe ọ hụrụ traktị a, anya mmiri gbawara ya. O kwuru na a mụrụ ya nọgbakọ, mana na ya gbapụrụ nụlọ mgbe ya dị afọ iri na isii. O kwukwara na ya biri nokporo ámá ruo afọ ise, ịṅụọgwụ ike rikwara ya ahụ. Ma otu ụbọchị, ndị òtù ọrụ ebere hụrụ ya ma nyere ya aka.Nwa okorobịa ahụ kwuru na nụtụtụ ahụ, na ya bu ụzọ kpee ekpere tupu ya ahụ nwanna nwoke ahụ. Ọ rịọrọ Chineke, sị: Ọ bụrụ na okpukpe ndị mụrụ m bụ ezigbookpukpe, biko, gosi m taa, ihe m ga-eji amata. Ọ ghọtara na Chineke zara ekpere ya. Ya na nwanna ahụ gara nebe dị nso a na-aṅụ kọfị ma leba anya na broshọ bụLọghachikwute Jehova.Nwa okorobịa ahụ nyere ya adres ya nihi na ọ ga-alaghachị Frans ná mgbede ụbọchị ahụ, nwanna ahụ enyekwa ya nke ya. Nwa okorobịa ahụ mechara detara ya akwụkwọ ozi. Nakwụkwọ ozi ahụ, o dere, sị: Ezigbo nwanna m, Jehova azala ekpere m. M ga-aga ọmụmụ ihe nỤlọ Nzukọ Alaeze dị m nso na Sọnde. Mgbe o ruru Frans, ọ hụrụ Ndịàmà Jehova, ya na ha amalite ịmụ Baịbụl, ya amalitekwa ịga ọmụmụ ihe.YuropO Ji Olu Ọma Zaghachi YaNaJọjia,otu nwoke gara nebe e dowere akwụkwọ anyị na-aba mba, sị: Agaghị m ekwe unu zie ozi ọma ebe a. Jọjia bụ obodo e ji okpukpe Ọtọdọks mara. Nwanna nwoke nọ nakụkụ ebe ahụ e dowere akwụkwọ anyị ji olu ọma jụọ ya ma ọ gụtụla akwụkwọ anyị mbụ. Nwoke ahụ asị ya, Mba, agụtụbeghị m ya. Nwanna ahụ ji akọ gwa ya ka ọ gbalịa gụọ akwụkwọ anyị. Otú ahụ nwannaahụ si gwa ya okwu mere ka iwe nwoke ahụ dajụọ, ya ewerezie akwụkwọ anyị ụfọdụ. Mgbe abalị ole na ole gachara, nwoke ahụ lọghachiri ma rịọ mgbaghara maka otú o si kpaa àgwà nụbọchị ahụ. Ọ sịrị na ya gụụrụ mama ya kpuru ìsì magazin o weere ụbọchị ahụ. Ya na mama ya nwere mmasị nihe e kwuru na magazin ahụ, chọọkwa inweta akwụkwọ anyị ọzọ ha ga-agụ. Ugbu a, ọ na-abịazi nebe ahụ anyị na-edowe akwụkwọ mgbe niile na-ewere magazin ndị pụtara ọhụrụ.Ụzọ Kacha Mma Isi Dozie EsemokwuKa ụmụnna nwoke abụọ nọ nozi ọma nAzebaịjan,ha gakwuuru otu nwoke guzo nihu otu ụlọ, bido ziwe ya ozi ọma. Nwoke ahụ sịrị ha, Ekwesịghị m ige ihe a unu na-ekwu; ọ bụụrụ m mmehie. Ọ mịpụtara mma nakpa azụ ya, sị: O nwere onye megburu m, ana m agaa iji mma a megwara ya ihe o mere m.Ihe a tụrụ ụmụnna ndị ahụ nanya, ha asị ya, Mana, igbu mmadụ bụ mmehie.Nwoke ahụ jụrụ ha, sị: Gịnịzi ka m ga-eme? Ha gụụrụ yaNdị Rom 12:17-21ma kọwaara ya na ọ bụ Chineke nwe ịbọ ọbọ nakwa na anyị ekwesịghị ikwe ka ihe ọjọọ merie anyị, kama ka anyị jiri ihe ọma na-emeri ihe ọjọọ. Ha gwara ya na ọ kacha mma ka ya na onye ahụ jiri olu ọma kwurịta nsogbu ha, nakwa na ọ bụrụ na o gbuo mmadụ, obi ya ga na-ama ya ikpe. Ihe a ha gwara ya masịrị ya, ya alawazie.Mgbe ihe dị ka otu awa gachara, nwoke ahụ hụrụ ụmụnna ahụ ma sị ha: Esi m ebe onye ahụ m chọrọ igbu na-alọta. O nweghị ihe ọ bụla m mere ya, kama, mụna ya ekpeziela. Obi dị m ụtọ na unu nyeere m aka ịgbara nsogbu ọsọ. Ụmụnna ahụ gwara ya na ọ bụ Jehova bụ onye nyeere ya aka.Ebe E Dowere Akwụkwọ Anyị Masịrị Otu Nwanna Nwaanyị Na-anaghị Ejekwa OziAfọ ole na ole gara aga, otu nwanna nwaanyị nọ naNọọweebịara lawa azụ nọgbakọ. Mgbe a malitere ịna-edowe akwụkwọ anyị nebe ndị na-ekwo ekwo, nwanna nwaanyị a na-ahụ otu ebe a na-edowe akwụkwọ anyị mgbe ọ bụla ọ na-aga ahịa.Ọ bụ eziokwu na ọ gakwurughị ụmụnna ndị nọ ebe ahụ, ma ọmarịcha ihe ndị a mapawara nihe ndị ahụ e ji edowe akwụkwọ anyị na akwụkwọ ndị dị ebe ahụ na-amasị ya. Àgwà ọma ụmụnna ndị na-anọ ebe ahụ na ejiji ọma ha mere ka ọ gụwa ya agụụ ịlọghachikwute Jehova na ọgbakọ ya.Ọ hụkwara adres Ịntanet anyị bụ jw.org, ya ekpebie na ya ga-aga na ya. Obi tọrọ ya ụtọ mgbe ọ chọpụtara na ọ dịịrị ya mfe isi na jw.org chọta Ụlọ Nzukọ Alaeze dị ya nso na oge ha ji amụ ihe. O sikwa na jw.org danloduo ihe ụfọdụ, gbarakwa gaa nỤlọ Nzukọ Alaeze anyị. Ụmụnna nabatara ya nke ọma. Ndị okenye mekwara ndokwa ka otu nwanna nwaanyị bido mụwara ya ihe. Obere oge, ya na ọtụtụ ụmụnna bịara bụrụ enyi, ya esi otú ahụ bidoghachi ife Chineke otú ọ na-eme na mbụ. Ugbu a, ọ na-agachi ọmụmụ ihe na ozi ọma anya. Obi na-atọkwa ya ụtọ na ya na Jehova adịghachila ná mma.O Ziri Ụmụ Klas Ya Ozi Ọma nIme ỤgbọalaNaNọọwee,otu nwata nwaanyị dị afọ iri na ise aha ya bụ Ronja na ụmụ klas ya ndị nwoke atọ kparịtara gbasara evolushọn mgbe ha nọ nụgbọala e ji ebu ụmụakwụkwọ. Ụmụ nwoke atọ a anabataghị ihe Ronja kweere. Ihe a wutere ya. Ma, ọ kwadoghị akwado nụbọchị ahụ. Nihi ya, ọ gwara mama ya ka o nyere ya aka ịkwado ihe ọ ga-ekwu ga-eme ka ha kweta na e nwere Onye Okike.Nọọwee: Ebe Ronja na-agwa ụmụ akwụkwọ ibe ya ihe o kweereNechi ya, mgbe ha nọkwa nụgbọala, Ronja jizi ihe ndị ahụ ọ kwadebere kọwaara ha ihe o kweere. Ma, ụmụ nwoke ndị ahụ mere ya akaja nihi na o kweere na Jehova. Otu nime ha tiri mkpu, sị: O nweghị onye kweere na Jehova nụgbọala a. Ndị kweere nevolushọn welienụ aka elu, ndị kweere na Jehova weliekwanụ aka elu. Ọ tụrụ Ronja nanya mgbe otu nwata nwoke nọ ya nakụkụ weliri aka elu, sị: Ekweere m na Jehova. Ụmụaka abụọ ọzọ sịkwara na hanwa kweekwara na Jehova. E nwere ụmụaka ndị ọzọ nụrụ ihe ahụ Ronja na ụmụ klas ya kparịtara. Ụfọdụ nime ha kwetara nihe Ronja kwuru.Otu Nwoke Na-amaghị Akwụkwọ Chọtara Akwụkwọ AnyịNehihie otu ụbọchị, ụmụ nwoke Siria abụọ na-asụ Arabik bịara nAlaka Ụlọ Ọrụ anyị dị naDenmak.Ha gwara ụmụnna nwaanyị nọ nọfis ebe a na-anabata ndị ọbịa na ha na-achọ Ndịàmà Jehova. Mgbe ụmụnna nwaanyị ndị ahụ gwara ha na ọ bụ na nke Ndịàmà Jehova ka ha nọ, obi tọrọ ha ụtọ. Ma, olee otú ha si mata ebe Alaka Ụlọ Ọrụ anyị dị? Ha gosiri ndị na-arụ nọbá akwụkwọ ọhaneze foto ha ji ekwentị ha seta. Foto ahụ bụ foto peeji ebe e dere aha ndị bipụtara akwụkwọ anyị a na-akpọGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?nke asụsụ Arabik. Foto ahụ nyeere ndị ọbá akwụkwọ ahụ aka ịgwa ha ebe Alaka Ụlọ Ọrụ anyị dị.Ụmụ nwoke abụọ a amachaghị asụ asụsụ Danish. A kpọtaziiri ha nwanna nwoke na-asụ Arabik. E mechara chọpụta na otu nime ụmụ nwoke abụọ ahụ chọsiri ike ịmụ Baịbụl. Nwanna ahụ natara ya adres ya ma kwe ya nkwa na ya ga-abịa nụlọ ya noge na-adịghị anya, nakwa na ya na nwanna ọzọ na-asụ Arabik ga-eso bịa.Mgbe ha ruru, ha chọpụtara na Ndịàmà Jehova abịatụbeghị nụlọ ya mbụ. Ọ gwara ha na ya hụrụ akwụkwọ ahụ nigbe akwụkwọ ozi ya na post ọfis. Ma, o nweghị aha e dere nigbe ahụ gosiri na onye nwe ya bụ onye Arabik. Ebe ọ bụ na ọ maghị akwụkwọ, ọ gwara otu enyi ya ka ọ gụọrọ ya akwụkwọ ahụ. Ha ji abalị atọ gụchaa ya. Ihe ọ nụrụ nakwụkwọ ahụ mere ka o kweta na ya achọtala eziokwu.Otu ihe na-enye nwoke a nsogbu nobi bụ na ọ gbara ọsọ ndụ gbata nobodo a ọ nọ na ya. Ya na ndị ezinụlọ ya anọghịzi. Mana, ihe ọ na-amụta na Baịbụl na-akasi ya obi. Mgbe mbụ ụmụnna ndị ahụ bịara nụlọ ya,ọ jụrụ ha, sị: Gịnị mere unu abịabeghị nụlọ m kemgbe? Ihe a bụ ụdị ihe m na-achọ. Ya na ụmụnna ahụ ka na-amụ ihe ruo ugbu a. Obi dịkwa ya ụtọ nihe ọ na-amụta.Onye Na-amabughị Chineke Bịaziri Mara ChinekeOtu nwoke aha ya bụ Dmitry bụ onyeisi nụlọ ọrụ na-emepụta sịga naYukren.Ma, mgbe ọ matara na sịga adịghị mma nahụ, ọ kwụsịrị ọrụ ahụ na-enye ya ezigbo ego. Nime ọnwa atọ, nne ya na nne nwunye ya nwụnahụkwara ya. Ọnwụ ha kpara ya aka ọjọọ. Ọ tụrụ anya na ndị chọọchị ha ga-akasị ya obi ma zaa ya ajụjụ ụfọdụ na-enye ya nsogbu nobi. Ma, ụdị ihe ahụ emeghị. Otu enyi ya gwara ya na mmadụ ịbụ onye Ọtọdọks pụtara onye ahụ ịnya obe nolu na-agagharị, mana, o nweghị ihe onye ahụ ma gbasara Chineke. Otú a ka ọ dị Dmitry. O mechara mata na o nweghị ihe ọ bụla ya ma gbasara Chineke ma ọ bụ Baịbụl. O bidoro kpewe ekpere maka enyemaka nihi na ọ maghịzi ihe ọ ga-eme. Mgbe e mechara, o chetara na ya anụtụla banyere Ndịàmà Jehova. Ọ gara nỊntanet chọta adres Ịntanet anyị, gaakwa na ya. Ọtụtụ ihe e kwuru ebe ahụ banyere Baịbụl masịrị ya. Ọ gaziri chọta Ụlọ Nzukọ Alaeze dị ya nso. Mgbe o ruru nebe a na-adọsa ụgbọala, otu nwanna na-enye ndị mmadụ oche kelere ya ma jụọ ya ihe ọ chọrọ ka o meere ya. Dmitry zara ya, sị: Achọrọ m ibido mụwa Baịbụl. Ihe a bụ ọnwa isii ọ mụwara ihe. Ọ na-agachikwa ọmụmụ ihe anya.Anyị Na-edowere Ndị Nwere Mmasị Akwụkwọ OziOtu di na nwunye bi naBritenaha ha bụ Paul na Faith nwere obi ụtọ mgbe ha na otu nwaanyị aha ya bụ Susan kparịtara ụka. Ha gwakwara ya na ha ga-abịaghachi. Mgbe ha lọghachiri, ọ dabara na Susan anọghị nụlọ.Di na nwunye ahụ mere ihe e kwuru nOzi Alaeze Anyịnke ọnwa Nọvemba afọ 2014. Ha dere akwụkwọ dowere nwaanyị ahụ, gwa ya na ha ga-abịaghachi echi ya. Mgbe ha bịaghachiri, ọ tụrụ ha nanya ịhụ na nwaanyị ahụ dekwara akwụkwọ dowere ha nọnụ ụzọ ya. Nakwụkwọ ahụ, ọ gwara ha na nụbọchị ahụ, na ya gara ahịa ịzụ ihe maka agbamakwụkwọ nwa ya nwaanyị. Di na nwunye ahụ dekwara akwụkwọ ọzọ dowere ya, gwa ya na ha ga-abịaghachi nizu ọzọ. Mgbe ha bịara, ha hụrụ na Susan nọ na-eche ha eche. Ha jizi akwụkwọBible Na-akụzimalitere ya ọmụmụ Baịbụl.Briten: Ebe Paul na Faith na-edowe akwụkwọ ha dere nọnụ ụzọ mmadụEbe ọ bụ na nwa Susan na-aga ịla di noge na-adịghị anya, ọ jụrụ ha ma hà nwere ike ịhapụ ịbịa noge ahụ ma bịa mgbe e mechara. Mgbe di na nwunye ahụ mechara bịaghachi, o nweghị onye nọ nụlọ. Ha dekwara akwụkwọ ọzọ dowere nwaanyị ahụ, deekwa akara ekwentịha na ya. Obi tọrọ ha ụtọ mgbe Susan zitaara ha ozi nekwentị, na-asị ha ewela iwe maka na ha ahụghị ya, na ya na onye agbata obi ya nọ nubi dị nakụkụ ụlọ ha na-akpa nkata. Kemgbe ahụ, ọmụmụ ihe ha na Susan na-aga nnọọ nke ọma. Na nso nso a, ọ bịakwara ọmụmụ ihe nke mbụ ya.Ọ na-amasị di na nwunye a ide akwụkwọ dowere ndị ha na-enwetaghị nụlọ. Ha sịrị: O nweela ọtụtụ ndị ọzọ na-anọghị nụlọ gụrụ akwụkwọ anyị doweere ha. Ime ihe a dị mma.Okwukwe Ya Metụrụ Nọọsụ Lekọtara Ya nObiNọnwa Ọgọst afọ 2014, e bugara otu nwanna nwere nsogbu nakpa ume ya notu ụlọ ọgwụ dị naHọngarị.Ọ dị mwute na o teghị aka, nwanna ahụ anwụọ. O nwere otu nọọsụ aha ya bụ Tünde nọ na-elekọta nwanna ahụ mgbe ahụ ahụ na-adịghị ya. Nwunye nwanna a dere ihe ndị a na-esonụ gbasara nọọsụ ahụ:Noge ọkọchị nafọ 2015, mụ na nwa m nwoke gara Mgbakọ Ukwu Ṅomie Jizọs. Ná ngwụcha ihe omume nke ụbọchị ikpeazụ, ka anyị nọ nebe a na-adọsa ụgbọala na-akwado ịla, otu nwaanyị bịara kwụsị nihu m, gbọtọ akpa ya, makụọ m ma bido bewe ákwá. Nwaanyị a bụ nọọsụ lekọtara di m mgbe ahụ na-adịghị ya ihe dị ka otu afọ gara aga. Ọ gwara m na mgbe ọ bụla a na-agbanwe ndị nọọsụ na-elekọta ndị ọrịa, na ya na-ekpe ekpere ka ọ bụrụ ya ka a ga-asị gaa lekọta di m. O kwuru na ọ na-adabakarị na a na-asị ya gaa lekọta di m.Nọọsụ ahụ sịrị na ọ bụ àgwà ọma di m na ihe ndị ọ na-akọrọ ya na ọ na-atụ anya na ha ga-eme nọdịnihu mere ya ji nwewe mmasị iso Ndịàmà Jehova mụsiwa Baịbụl ike.Nọọsụ a ka na-amụkwa Baịbụl. Ọ na-atụkwa anya ịhụ mgbe a ga-akpọlite di m nọnwụ. Ọ sịrị na ya ga-agwa di m na ọ bụ àgwà ọma ya na okwukwe ya siri ike nyeere ya aka ịmata Jehova na nkwa ọma ndị o kwere.Ha Ziri Ozi Ọma nỌtụtụ Ụgbọala Juru nỤzọBọlgeria: Ebe ụmụnna anyị abụọ na-ezi ndị na-anya ụgbọala ozi ọma nókè mba Gris na BọlgeriaNihi ngagharị iwe ndị mmadụ nọ na-eme nke mere ka okporo ụzọ kpọchie, ndị ọrụ nchekwa obodo na-emechi ụfọdụ ụzọ e si esi Gris abanye Bọlgeria. Ihe a mere ka ọtụtụ ụgbọala jupụta nụzọ nihi na ụzọ kpọchiri akpọchi. Ụmụnna ndị nọ notu ọgbakọ dị naBọlgeriaji ohere ahụ gaa na-enye ndị ahụ nọ nokporo ụzọ akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl. Ha ji akwụkwọ anyị nasụsụ iri na abụọ. Ike gwụchara ọtụtụ nime ndị na-anya ụgbọala ndị ahụ, obi adịghịkwa ha mma. Mana, ha nwere mmasị iso anyị kparịta ụka. Ụmụnna anyị gere ha ntị nke ọma ma kasie ha obi. Otu nime ha jụrụ, sị: Ùnu bụ Ndịàmà Jehova? Ha sịrị ya ee. Ya asị ha, Kam sịkwa. Ama m na o nweghị ndị ọzọ ga-abịa ebe a na-ekwusa ozi ọma ma ọ bụghị Ndịàmà Jehova. Otu onye Ọstria na-anya ụgbọala kwuru, sị: O nweghị ebe unu na-anọghị. Unu na-agbalị. Biko, jisienụ ike na-akasi ndị mmadụ obi ma na-eme ka ha nwee olileanya. Onye ọzọ kwuru, sị: O nwetụbeghị mgbe ọ gụrụ m agụụ ịgụ akwụkwọ unu. Ma ugbu a, m ga-eji obi m niile gụọ ya. Anya mmiri bidoro gbawa otu onye na-anya ụgbọala mgbe otu nwanna zichara ya ozi ọma. Ọ sịrị na ya bụ Onyeàmà Jehova, mana, o teela ya gasọrọ ọmụmụ ihe. Ha gbara ya ume ka ọ gụọ akwụkwọ ha nyere ya, nakwa ka ọ gbalịa chọta Ndịàmà Jehova ma ọ laruo.Mba Ndị Dị nOké Osimiri PasifikAfọ Itoolu Gara Tupu Onye Nkụzi Ha Azaa Òkù A Kpọrọ YaNỌstrelia,e nwere otu nwata nwaanyị aha ya bụ Olivia. Mgbe ọ na-aga ụlọ akwụkwọ ọta akara, ọ kpọrọ onye nkụzi ha ka ọ bịa Ncheta Ọnwụ Jizọs. Ọ kpọrọ ya kwa afọ, ruo afọ asatọ. Nikpeazụ, nafọ 2016, onye nkụzi ha kpọrọ nekwentị, kwuo na ya ga-abịa. Onye nkụzi ahụ kwuru na obi dị ya ụtọ maka na Oliviana-akpọ ya òkù ahụ nafọ ọ bụla. Nihi ya, ya na di ya bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs. Di ya chetara mgbe a rụrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ nihi na ọ rụụrụ ọchịchị ime obodo ebe ahụ ọrụ. Ọ gwara ụmụnna na obi dị ya ụtọ mgbe ahụ maka otú e si hazie owuwu Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ. Otú ihe e mere nabalị ụbọchị ahụ si tọọ onye nkụzi ahụ na di ya ụtọ mere ka ha soro ná ndị ikpeazụ lawaranụ.Ọstrelia: Mgbe afọ itoolu gara, mbọ Olivia gbara rụpụtara iheỌ Gụrụ Akwụkwọ Ahụ Ugboro AtọOtu nwoke aha ya bụ Jacintu na nwunye ya bi naTimọ-Lest.Ha bu Chọọchị Katọlik nisi. Nihi ya, o juru ha anya mgbe nwa nwanne Jacintu ghọrọ Onyeàmà Jehova, kwụsị iso ha aga chọọchị. Jacintu kpebiri ịgụ akwụkwọ bụGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?maka na ọ chọrọ igosi ya na ihe Ndịàmà Jehova na-akụzi abụghị eziokwu. Ihe o bu nobi na-agụ akwụkwọ ahụ bụ ka ọ chọpụta ihe na-abụghị eziokwu. O mechara sị nwunye ya: Agụọla m akwụkwọ ahụ. Ma, ihe niile dị na ya dị mma.Nwunye ya asị ya: Ọ ga-abụrịrị na ị gụghị ya nke ọma. Gụọ ya ọzọ. Na nke ugbu a, jiri nwayọọ gụọ ya.Jacintu mere otú ahụ, gwakwa nwunye ya, sị: Ihe niile dị na ya dị mma. Ihe ọzọ ọ sịrị nwunye ya bụ: Ha niile si na Baịbụl. Ihe o kwudịrị banyere ife ndị nwụrụ anwụ ofufe sikwa na Baịbụl.Nwunye ya sịrị ya: Gụọ ya nke ugboro atọ. Na nke ugbu a, kaa paragraf nke ọ bụla ihe. Mụọ ya nke ọma. Ọ ga-abụrịrị na ihe o kwuru abụghị eziokwu.Jacintu mụrụ akwụkwọ ahụ nke ọma, kaa paragraf nke ọ bụla ihe. Mgbe ọ gụchara ya nke ugboro atọ, ọ sịrị: Ihe niile e kwuru na ya bụ eziokwu. Ihe nwa nwanne m mere dị mma. Jacintu na Ndịàmà Jehova na-amụ ihe ugbu a.Nwa Ya Nwaanyị Gwara Ya OkwuOtu nwanna nwaanyị bụ ọsụ ụzọ, nke bi naGụwam,ziri otu nwaanyị na-asụ asụsụ Pọnpei ozi ọma, gosikwa ya vidio bụOlee Uru Ịmụ Baịbụl Ga-abara Gị?Nwanna nwaanyị ahụ gwara ya na ya ga-abịa noge ọzọ. Ọ gaghachiri ugboro ugboro, ma ọ hụghị nwaanyị ahụ nụlọ. Nihi ya, mgbe nwa nwaanyị ahụ pụtara, nwanna nwaanyị ahụ kpebiri igosi ya otu nime vidio ndị a kpọrọBụrụ Enyi Jehova.Ọ tọgburu nwa nwaanyị ahụ atọgbu. Mgbe nwanna nwaanyị ahụ kụrụ aka noge ọzọ, mama nwa ahụ pụtara ma gee ntị nke ọma nozi ọma o ziri ya.Nwa ya nwaanyị gwara ya na ha kwesịrị ịgawa chọọchị nwaanyị ahụ gosiri ya vidio na-aga. Ọ dị ka ọ bụ ihe mere nwaanyị ahụ ji nwee mmasị. E gosiri ya otú anyị si amụrụ ndị mmadụ Baịbụl, haziekwa otú a ga-esi na-amụrụ ya ihe.Ha Dị Ka Atụrụ Na-enweghị Onye Na-azụ HaOtu onye nlekọta sekit aha ya bụ Terence na Stella nwunye ya gara Inako, bụ ebe a na-enweghị ọgbakọ e kenyere ikwusa ozi ọma, naPapụa Niu Gini.Terence kwuru, sị: Mgbe anyị ka nọ na-ehi ụra nisi ụtụtụ nụbọchị nke mbụ, anyị nụrụ aka a kụrụ nụzọ. Ọtụtụ ndị nọ nèzí na-eche anyị. Nihi ya, anyị zigidere ha oziọma malite nelekere isii ruo netiti ehihie. Anyị kwụsịrị saa ahụ, hụzie na ọtụtụ ndị ọzọ na-echekwa anyị. Nihi ya, anyị zigidekwara ozi ọma si nelekere abụọ nke ehihie ruo nime abalị. Nụtụtụ echi ya, nwanna ahụ na nwunye ya kpebiri ibili nisi ụtụtụ gawa ebe ọzọ izi ozi ọma. Ọtụtụ ndị chọkwa ha bịa nebe ahụ ha bi, ma ha ahụghị ha. Terence kwuru, sị: Mgbe ha chọpụtara ebe anyị gara, ha chọ anyị bịa ebe ahụ. Anyị zigidekwara ozi ọma ruo netiti ehihie. Mgbe anyị laghachiri nebe anyị bi, ndị ọzọ nọ na-eche anyị. Ihe ahụ mere kwa ụbọchị. Ndị obodo ahụ dị ka atụrụ na-enweghị onye na-azụ ha.Mat. 9:36.Papụa Niu Gini: Ebe ndị mmadụ na-eche Terence na StellaOnyinye Abụọ E Nyere Onye Na-agwọ ỌrịaOtu ọsụ ụzọ nke bi naNiu Kaledonia,aha ya bụ Agnès, gakwuuru otu nwaanyị na-agwọ ya aka na-egbu ya mgbu. Mgbe nwaanyị ahụ na-agwọ Agnès, o kwuru na otú ọtụtụ ndị si na-ata ahụhụ mere ka o chewe ma Chineke ọ dị obi ọjọọ. Agnès kelere Jehova nobi ya maka ohere a o nyere ya ịgbachitere ya. Nihi ya, o gosiri nwaanyị ahụ traktị bụÒ Nwere Mgbe Nsogbu Ụwa A Ga-akwụsị?ma gụọrọ yaMkpughe 21:3, 4.Nwaanyị ahụ sịrị: Echeghị m na ebe ahụ ị gụrụ dị na Baịbụl m. Naanị ihe dị na ya bụ Matiu, Mak, Luk, na Jọn. Mgbe ọ matara na Agnès bụ Onyeàmà Jehova, o kwuru na ya ahụla Ndịàmà Jehova nobodo ha bụ Chili.Agnès chetara na a kọrọ gbasara alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Chili nIhe Omume Tiivi Ndịàmà Jehova. Nihi ya, mgbe ọ gara ọzọ na nke nwaanyị ahụ, o ji obere kọmputa ya gaa, ma gosi ya ihe ahụ e gosiri na tiivi anyị. Obi dị nwaanyị ahụ ezigbo ụtọ mgbe ọ hụrụ Betelna Ụlọ Mgbakọ dị na Chili. Agnès mechara kwuo, sị: Lee ihe nke abụọ m chọrọ inye gị. Ọ bụ Baịbụl zuru ezu, ka i nwee ike ịgụMkpughe 21:3, 4m gụụrụ gị nizu gara aga. Nwaanyị ahụ maliri noche ya, makụọ Agnès, sị ya, I meela nke ukwuu maka onyinye abụọ a magburu onwe ha.Niu Kaledonia: Ebe Agnès na-egosi nwaanyị na-agwọ ya vidio ruru ya nobiMgbe Agnès gawara ọzọ, o wetaara nwaanyị ahụ akwụkwọ bụGịnị nEzie Ka Bible Na-akụzi?ma kọwakwuoro ya ihe mere ndị mmadụ ji na-ata ahụhụ nụwa a. Nwaanyị ahụ sịrị na ya ga-esi na Niu Kaledonia gaa ezumike na Chili nakwa na ya ga-eji akwụkwọ a gaa ka ya nwee ike ịgụcha ya.JọjiaJIZỌS mere ihe atụ banyere otú ihe iko achịcha e tinyere na ntụ ọka si gbasaa ma mee ka ntụ ọka ahụ dum koo. E nwere ike iji otú ozi ọma Alaeze Chineke si gbasaa na Jọjia tụnyere ihe atụ a Jizọs mere. Mat. 13:33 Ozi ọma Alaeze Chineke ji nwayọọ nwayọọ gbasaa ebe niile na Jọjia otú ahụ ihe iko achịcha ahụ si gbasaa ma mee ka ntụ ọka ahụ dum koo. Ná mmalite, a hụchaghị otú o si na-agbasa, ma o ji nwayọọ nwayọọ gbasaa ebe niile, meekwa ka ọtụtụ ndị gbanwee otú ha si ebi ndụ.Gụọ akụkọ a ka i hụ otú ndị Chineke nọ na Jọjia si gosi ma noge dị mma ma noge nsogbu na ha hụrụ Chineke nanya, nwee okwukwe, obi ike ma kwesịkwa ntụkwasị obi. Akụkọ a ga-atọ gị ezigbo ụtọ.2 Tim. 4:2.Ihe Ndị Ị Ga-eburu nUche Gbasara JọjiaEbe otu nwoke bu mkpụrụ vaịn ọ ghọtara nubi, obi ana-atọ ya ụtọOtú Ala Ya DịE nwere nnukwu ugwu dị iche iche na Jọjia. Ụfọdụ nime ha dị elu karịa puku mita anọ na narị ise. Snoo na-ekpuchikwa elu ugwu ndị ahụ. E kere obodo Jọjia ụzọ abụọ. E nwere ebe ọwụwa anyanwụ na ebe ọdịda anyanwụ. Ebe nke ọ bụla nwere obodo dị iche iche. Oge okpomọkụ na oge oyi ha anaghị abụ otu. Omenala ha, egwú na nri ha dịchakwa iche iche.Ndị Bi na YaE nwere ihe dị ka nde mmadụ atọ na narị puku asaa bi na Jọjia. Ọtụtụ nime ha bụ ndị nwe ala.Okpukpe HaỌtụtụ nime ndị bi na Jọjia na-ekpe Chọọchị Ọtọdọks. Ma, ihe dị ka otu onye nime mmadụ iri nobodo ahụ bụ ndị Alakụba.Asụsụ HaAsụsụ Jọjia dị iche nasụsụ obodo ndị ọzọ ha na ha gbara agbata obi. Ihe ndị a kọrọ gbasara obodo a gosiri na e wepụtara mkpụrụ akwụkwọ ndị Jọjia tupu Oge Ndị Kraịst.Ihe Ha Na-arụỌtụtụ ndị bi na Jọjia bụ ndị ọrụ ugbo. Noge na-adịchabeghị anya, ndị mmadụ malitere ịna-abịa ebe ndị pụrụ iche na Jọjia elegharị anya. Ihe a so nihe kacha enye obodo a ego.Otú Ebe Ahụ Na-adịEbe ọwụwa anyanwụ Jọjia anaghị ekpo oké ọkụ, ọ naghịkwanụ ajụ oké oyi. A na-enwe oké okpomọkụ nakụkụ Oké Osimiri Ojii dị nebe ọdịda anyanwụ Jọjia. Mkpụrụ osisi ndị dị ka oroma na-emekwa nke ọma ebe ahụ.Ndị na-aghọ mkpụrụ vaịn nobodo KaketiNri HaO nweghị ihe ndị Jọjia riwere ghara bred. Ha na-eme bred ha nekwu ọkụ. Ihe ha na-ejikarị eri nri ha bụ stuu e ji akwụkwọ nri na ihe ndị na-eme ka nri tọọ ụtọ sie. E ji ime mmanya mara ndị Jọjia kemgbe ụwa. Ọ na-abụ ha pịpụtachaa mmiri mkpụrụ osisi vaịn ha ji eme mmanya, ha agbanye ya nite ájá. Ọtụtụ ezinụlọ na-eji aka ha akọ mkpụrụ vaịn e ji eme mmanya, jirikwa aka ha mee mmanya nke ha. Ụdị mkpụrụ vaịn dị iche iche e nwere na Jọjia ruru ihe dị ka narị ise.Ndị Mbụ Chọrọ Ịmụta EziokwuKEMGBE ihe dị ka afọ 1921, ndị Mmụta Baịbụl na-agbasi mbọ ike ikwusara ndị chọrọ ịmụta eziokwu na Jọjia ozi ọma. Nafọ 1924, ha mepere ọfis na Beirut dị na Lebanọn ka ha nọrọ ebe ahụ na-ahazi ozi ọma a na-ekwusa na Aminia, Jọjia, Siria, nakwa na Tọki.Nagbanyeghị na e nwere ike inwe ndị e ziri ozi ọma na Jọjia noge ahụ, ozi ọma ahụ agbasaghị ebe niile ná mmalite, ma mee ka ndị mmadụ gbanwee ndụ ha. Mat. 13:33 Ma, o mechara jiri nwayọọ nwayọọ gbasaa, meekwa ka ọtụtụ ndị na Jọjia gbanwee otú ha si ebi ndụ.M Chọsiri Ike Ka E Nwee Ikpe Ziri EziMgbe agha ụwa nke abụọ malitere, Vaso Kveniashvili dị afọ iri na anọ. Ebe ọ bụ na Jọjia so nobodo ndị dị naSọviet Yuniọn, ndị ọchịchị kpụụrụ papa ya ka ọ banye amị. Noge ahụ, mama ya anwụọla. Vaso nwere ụmụnne atọ ọ tọrọ. O bidoro zuwa ohi ka o nwee ike ịna-akpa afọ ya na ụmụnne ya.Vaso banyere nòtù ọjọọ, ya na ha esorozie na-ezu ezigbo ohi. O kwuru, sị: M kwetara na ndị omekome na-ekpe ikpe ziri ezi karịa ndị ọchịchị ma ọ bụ ndị nkịtị. Vaso mechara ghọta na mmadụ agaghị emeli ka ikpe na-ezighị ezi kwụsị. Vaso kwuru, sị: M chọsiri ike ka e nwee ikpe ziri ezi nụwa.Onye a bụ Vaso Kveniashvili, obere oge a tọhapụrụ ya nụlọ mkpọrọ nafọ 1964E mechara nwụchie Vaso maka arụ ndị ọ na-akpa ma tụọ ya mkpọrọ na Saịberịa. Ka ọ nọ nụlọ mkpọrọ, ọ hụrụ otu Onyeàmà Jehova a tụrụ mkpọrọ nihi ihe ndị o kweere.Onyeàmà Jehova ahụ malitere kụziwere ya Baịbụl. Vaso kwuru, sị: Ugbu a, achọtala m ihe m na-achọ. Anyị enweghị akwụkwọ anyị ji amụ Baịbụl, ma m gbalịrị ka m mụta ihe nihe ndị ọ na-agwa m.Mgbe a tọhapụrụ Vaso nafọ 1964, ọ laghachiri Jọjia ma chọwa Ndịàmà Jehova ma ọ chọtaghị ha. Nagbanyeghị na ọ chọtaghị ha, ya na nwanna ahụ nọgidere na-ederịta akwụkwọ ozi. Ma, nwanna ahụ mechara nwụọ, o nweghịzi Onyeàmà Jehova ya na ya na-ekwurịta banyere Chineke. O were ya ihe fọrọ obere ka o ruo afọ iri abụọ tupu ya ahụ Ndịàmà Jehova ọzọ. Anyị ga-akọkwu banyere Vaso ma e mechaa.Mkpọrọ A Tụrụ Ya Mechara Baa UruEbe ụmụnna nọ nọhịa na-enwe ọmụmụ iheE nwere otu nwa agbọghọ onye Jọjia ndị ọchịchị Nazi tụrụ mkpọrọ. Aha ya bụ Valentina Miminoshvili. Mkpọrọ a a tụrụ ya mechara baara ya ezigbo uru. Ọ bụ nụlọmkpọrọ ahụ ka ọ hụrụ Ndịàmà Jehova na nke mbụ ya. Ihe kacha masị ya banyere ha bụ otú ha si kwụsie ike nihe ha kweere nagbanyeghị ihe a na-eme ha. Ya na ha malitere ịmụ Baịbụl. Ihe ha na-akụziri ya rukwara ya nobi.Mgbe a tọhapụrụ ya, ọ malitere ịkọrọ ndị obodo ha ihe ndị ọ mụtara na Baịbụl. Ma, ihe a ọ na-eme mere ka ndị ọchịchị nwụchie ya ma tụọ ya mkpọrọ afọ iri na Rọshịa. Ọ bụ nụlọ mkpọrọ ahụ ka ọ hụrụ Ndịàmà Jehova ọzọ. E mechakwara mee ya baptizim.Mgbe a tọhapụrụ Valentina nafọ 1967, ọ kwagara ebe ọdịda anyanwụ Jọjia ma malite iji akọ na-ekwusa ozi ọma. Ọ maghị na noge na-adịghị anya na Jehova ga-esi naka ya zaa mmadụ ekpere o ji obi ya niile na-ekpe.Jehova Zara Ekpere YaNafọ 1962, Nwanna Nwaanyị Antonina Gudadze so di ya na-abụghị Onyeàmà Jehova si Saịberịa lọta obodo ya bụ Jọjia. Antonina mụtara banyere Jehova naka Ndịàmà Jehova a chụgara na Saịberịa bụ obodo a mụrụ ya. Antonina na di ya bizi na Kashuri dị nebe ọwụwa anyanwụ Jọjia, ma e nweghị Ndịàmà Jehova ọzọ bi ebe ahụ.Nwanna Gudadze na ndị ezinụlọ ya nihe dị ka afọ 1962Antonina rịọrọ Jehova ka o mee ka ọ hụ Ndịàmà Jehova ibe ya. O kwuru otú Jehova si zaa ya ekpere. Ọ sịrị: Otu ụbọchị, enwetara m ihe mama m si Saịberịa zitere m, mụ emepee ya, hụ akwụkwọ anyị o zoro nime ya otú onye ọzọ na-agaghị ahụ ya. Otú ahụ ka m sị enweta akwụkwọ m ji na-amụ Baịbụl ruo afọ isii. Mgbe ọ bụla mama m ziteere m akwụkwọ ndị ahụ, m na-ekele Jehova maka otú o si na-akụziri m ihe, na-elekọta m ma na-agba m ume.Ma noge a niile, Antonina ahụghị Onyeàmà Jehova ọzọ na Kashuri. O kwuru, sị: M nọgidere na-arịọ Jehova ka o mee ka m hụ ụmụnna m. Otu ụbọchị, ụmụ nwaanyịabụọ batara nebe m na-arụ ọrụ. Ha jụrụ m, sị: Ọ bụ gị bụ Antonina? Otú ha si mụmụọ ọnụ ọchị mere ka m mata na ha bụ ụmụnna m. Mụ amakụọ ha, anya mmiri agbawa anyị.Otu nime ụmụnna nwaanyị ndị ahụ bụ Valentina Miminoshvili. Obi tọrọ Antonina ezigbo ụtọ mgbe ha gwara ya na e nwere ebe a na-amụ ihe nebe ọdịda anyanwụ Jọjia. Ọ malitere ịga ọmụmụ ihe ebe ahụ otu ugboro nọnwa nagbanyeghị na isi nụlọ ha gawa ebe ahụ dị ihe karịrị narị kilomita atọ.Ọtụtụ Ndị Abata nỌgbakọ nEbe Ndịda JọjiaNagbata afọ 1961 na afọ 1969, ndị ọchịchị Sọviet Yuniọn nọ na-enye Ndịàmà Jehova nsogbu. Nihi ya, ụfọdụ ụmụnna ndị bi ná mpaghara ndị Sọviet Yuniọn kacha enye nsogbu kwagara nobodo ndị ha na-anaghị enyecha ndị Jehova nsogbu. Otu nime ụmụnna ndị ahụ bụ Vladimir Gladyuk. Ọ bụ nwanna ume ndụ ka juru nahụ nke na-ejighịkwa ofufe Chineke egwu egwu. Nafọ 1969, o si na Yukren kwaga nobodo Zugdidi dị nebe ndịda Jọjia.Nwanna Nwaanyị Lyuba na Vladimir Gladyuk di yaNá mmalite, ụmụnna kwagara Jọjia ji asụsụ Rọshịan na-enwe ọmụmụ ihe. Ma, ka ọtụtụ ndị Jọjia malitere ịbịa ọmụmụ ihe, ụmụnna malitere inwe ọmụmụ ihe nasụsụ Jọjin. Ọtụtụ ndị malitere ịmụ Baịbụl nke na nọnwa Ọgọst afọ 1970, e mere mmadụ iri na abụọ bụ ndị Jọjia baptizim.Nafọ 1972, Nwanna Vladimir na ezinụlọ ya kwagara nobodo Sokumi nke dị nakụkụ Oké Osimiri Ojii. Vladimir kwuru, sị: Obi dị anyị ụtọ maka otú anyị si na-eme nke ọma nọgbakọ. Anyị na-ekelekwa Jehova maka otú o si na-agọzi ozi anyị. Ọtụtụ ndị malitere ịbata nọgbakọ. Nafọ ahụ, mgbe anyị nwere Ncheta Ọnwụ Jizọs nke mbụ ya na Sokumi, mmadụ iri anọ na ise bịara.Eji M Obi M Niile Gee Ha NtịOtu nwanna nwaanyị aha ya bụ Babutsa Jejelava dị ihe dị ka afọ iri itoolu na abụọ ugbu a bụ otu nime ndị mbụbatara nọgbakọ na Sokumi nafọ 1973. O kwuru, sị: Otu ụbọchị, ahụrụ m ka ụmụ nwaanyị anọ nọ na-akparịta ụka. Ihe ha nọ na-ekwu tọrọ m ezigbo ụtọ. Abụọ nime ha bụ ndị sista, mmadụ abụọ ndị nke ọzọ ka m mechara chọpụta na ha bụ Ndịàmà Jehova. Otu nime ụmụnna nwaanyị ahụ bụ nwunye Nwanna Vladimir Gladyuk, aha ya bụ Lyuba. Onye nke ọzọ bụ Nwanna nwaanyị Itta Sudarenko. Ọ bụ onye Yukren, bụrụkwa ọsụ ụzọ ji ozi ọma kpọrọ ihe.Nwanna Nwaanyị Babutsa Jejelava nafọ 1979 nakwa nafọ 2016Nwanna Nwaanyị Babutsa kwuru ihe o mere mgbe ọ hụrụ ha ka ha na-akparịta ụka. Ọ sịrị: Eji m obi m niile gee ha ntị. Mgbe ọ nụrụ na Chineke nwere aha, ya ajụọ Ndịàmà Jehova ahụ ma hà nwere ike izi ya ebe ọ dị na Baịbụl. Ọ jụrụ ha ọtụtụ ajụjụ nke mere na ha kparịtara ụka awa atọ.Mgbe ha kwuchara, Nwanna Nwaanyị Babutsa chere na ya agaghị ahụ Ndịàmà ahụ ọzọ. Ọ jụrụ ha, sị: Ùnu ga-alawa hapụ naanị m ebe a?Ụmụnna nwaanyị ahụ sịrị ya: Mba, anyị agaghị ahapụ gị. Anyị ga-abịaghachi na Satọdee.Mgbe o ruru Satọdee, ha bịaghachiri. Obi tọrọ Babutsa ezigbo ụtọ mgbe ọ hụrụ ha. Ha malitere ịmụrụ ya Baịbụl ozugbo. Mgbe ha mụchara ihe nụbọchị ahụ, Babutsa nọ na-eche ihe ọ ga-eme ka o nwee ike ịhụ Ndịàmà Jehova ahụ ọzọ. Ọ gwara onwe ya, sị: Ugbu a m hụrụla ndị a, m ga-eme ihe ka mụ na ha nọgide na-ahụ.Babutsa chetara ihe ọ ga-eme. Ọ sịrị: Ebe m ma na Lyuba alụọla di, m jụziri Itta ma yanwa ọ lụọkwala di. Itta sịrị na ya alụbeghị. M gwara ya, sị: Bịanụ ka mụ na gị biri. Enwere m ihe ndina abụọ, nweekwa lampụ netiti ha. Anyị nwere ike idowe Baịbụl nokpuru ya ma jiri ya na-ekwurịta okwu nabalị. Itta kwetara, gaa ya na ya ebiri.Babutsa chetara ihe mere mgbe ahụ. Ọ sịrị: Mgbe ụfọdụ, anaghị m ehi ụra nabalị ebe m na-eche ihe ndị m mụtara. M chekata ha, e nwee ajụjụ batara m nuche, mụ akpọtee Itta ma sị ya: Itta, bilie, weta Baịbụl gị, e nwere ajụjụ m chọrọ ịjụ gị. Itta bilie, ya ahịọ aka nanya ma sị m, Nne, ngwa jụwa m? M jụọ ya ihe m chọrọ ịjụ ya, ya emeghee Baịbụl zaa m ya. Naanị abalị atọ Itta kwagara na nke Babutsa, Babutsa bidoro iso ya ekwusa ozi ọma.Babutsa nwere otu ezigbo enyi aha ya bụ Natela Chargeishvili. Babutsa kwuru, sị: Echekwa m na ọ gaghị ekwe aghọ Onyeàmà Jehova nihi na ha bara ọgaranya. Ma, si nụbọchị mbụ anyị ziri ya ozi ọma, o ji obi ya niile nabata ihe anyị gwara ya. O teghị aka, ha abụọ amalite ịkọrọ ndị enyi ha, ndị ọrụ ha na ndị agbata obi ha, ihe ndị ha na-amụta.Ọmụmụ Ihe Mere Ka Okwukwe Ha Sikwuo IkeỌmụmụ ihe so nihe nyeere ndị batara ọhụrụ nọgbakọ aka ka okwukwe ha sikwuo ike. Ma ndị ọhụrụ a ma ndị nọrọla ọtụtụ afọ nọgbakọ na-achọ ka a nọrọ nụlọ ha na-enwe ọmụmụ ihe. Ha na-eji obi ha niile anabata ndị bịara ọmụmụ ihe, o mekwara ka ha hụkwuo ibe ha nanya.Mgbe ọtụtụ ndị a na-amụrụ Baịbụl ruru eru ka e mee ha baptizim, a na-ahazi ka e nwee nnọkọ pụrụ iche na nzuzo. A ga-anọ ná nnọkọ a mee ha baptizim. Nọnwa Ọgọst afọ 1973, ụmụnna haziri ka e nwee ụdị nnọkọ a nebe na-abụghị Sokumi. Ebe ahụ dị nso nakụkụ Osimiri Ojii. E nwere mmadụ iri atọ na ise a ga-eme baptizim ná nnọkọ a. Ma, e mezighị ha baptizim nihi na tupu e mechie, ndị uwe ojii bịara kwụsị nnọkọ ahụ ma nwụchie ụfọdụ ụmụnna anyị ndị nwoke na ndị nwaanyị. Nwanna Vladimir Gladyuk so ná ndị a nwụchiri.Ngwa ngwa a tọhapụrụ Vladimir na ụmụnna ndị ọzọ, ha kpọrọ ndị ahụ chọrọ ime baptizim ka ha bịa ka e mee ha baptizim. Mgbe abalị abụọ gachara e nwere nnọkọ mbụ ahụ, e mere ha niile baptizim. Nwanna Vladimir kwuru, sị: O doro anyị anya na Jehova kwụ anyị nazụ. Mgbe e mechara ụmụnna ndị ahụ baptizim, anyị niile bịakọtara ọnụ kpee ekpere, kelee Jehova maka otú o si nyere anyị aka.Nsogbu Ndị Ọchịchị Na-enye Ụmụnna Mere Ka Ọtụtụ Ndị Nụ Ozi ỌmaAbalị abụọ e mechara ụmụnna ndị ahụ baptizim, a nwụchiri Vladimir Gladyuk ọzọ. E mechakwara tụọ ya na Nwanna Itta Sudarenko, na Nwanna Natela Chargeishvili mkpọrọ ọtụtụ afọ. Ọ bụ eziokwu na ihe a wutere ụmụnna ndị ọzọ, ha kpebisiri ike na ha agaghị akwụsị izi ozi ọma, kama, na ha ga na-akpachapụkwu anya.E nwere otú ụmụnna anyị si ezi ozi ọma noge ahụ ka ndị ọchịchị ghara ịkpara ha aka. Ha na-ahapụ obodo ha, gaa obodo ọzọ kwusaa ozi ọma. Ọ bụ otú a ka nsogbu ahụ ndị ọchịchị na-enye ha si mee ka e kwusaa ozi ọma nọtụtụ ebe.Noge ndị Kọmunist na-achị, ụmụnna ndị bi nobodo ka mepee emepe na-aga ekwusa ozi ọma nokporo ámá ndị na-anaghị ekwo ekwo, nakwa nogige ndị mmadụ na-aga elegharị anya. Ha na-ahụkarị ndị si obodo ọzọ ma ọ bụ ime ime obodo bịa ileta ndị ikwu ha ma ọ bụkwanụ ndị bịara ahịa. Ọ bụrụ na ndị ha ziri ozi ọma achọọ ka ha na ha mụwa Baịbụl, ha na-anara ha adres ha ma hazie otú ha ga-esi na-amụ ihe.Nwanna Nwaanyị Babutsa Jejelava so ná ndị gara nobodo dị iche iche nebe ọdịda anyanwụ Jọjia kwusaaozi ọma. O kwuru, sị: Ebe ọ bụ na m nwere ọtụtụ ndị ikwu bi ebe dị iche iche nebe ahụ, o nweghị onye na-ajụ m ihe mere m ji abịakarị ebe ndị ahụ. Mgbe ihe dị ka afọ abụọ gachara, e nwere ihe karịrị mmadụ iri abụọ m na-amụrụ Baịbụl na Zugdidi, nweekwa mmadụ ise nobodo Chikoroku. E mechakwara mee ha niile baptizim.A Chọsiri Akwụkwọ Anyị Ndị E Dere nAsụsụ Jọjin IkeObere oge ụmụnna anyị malitere ikwusa ozi ọma, ha chọpụtara na e kwesịrị inwe akwụkwọ anyị ndị e dere nasụsụ Jọjin. Ha gaa nletaghachi ma ọ bụ na-amụrụ ndị mmadụ ihe, ha na-achọpụta na ndị ha na-amụrụ ihe ga-aka aghọta ihe ha na-amụ ma ha nwee Baịbụl na akwụkwọ anyị ndị e ji amụ Baịbụl nasụsụ ha.Nwanna Nwaanyị Babutsa kwuru otú o si esiri ha ike ịmụrụ mmadụ Baịbụl nejighị akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl nasụsụ Jọjin. O kwuru, sị: Ọ bụ naanị Baịbụl na akwụkwọ ndị ọzọ e dere nasụsụ Rọshịan ka m nwere. Nihi ya, m na-eji aka m asụgharị akwụkwọ ndị m ga-eji amụrụ ndị mmadụ ihe gaa nasụsụ Jọjin. Nwanna nwaanyị a ji naanị akwụkwọ ọkọwa okwu na-asụgharị Magazin anyị nasụsụ Jọjin. Ọ gbalịkwara sụgharịa Akwụkwọ Matiu.Ụmụnna katara obi jiri ígwè kọpị kọpị na-ebipụta akwụkwọ anyị nụlọ haObi na-atọ ndị a na-amụrụ ihe ụtọ inweta akwụkwọ ndị ahụ nasụsụ ha nke na ha na-eji aka ha edepụtaghachi nke ha ga-agụ. Ebe ọ bụ na inweta Baịbụl e dere nasụsụ Jọjin na-esi ike, ụfọdụ ndị a na-amụrụ Baịbụl malitere iji aka ha na-edepụtaghachi Baịbụl nasụsụ Jọjin nke na ha ghọrọ ndị ọkà nidepụta Okwu Chineke.M Na-esi nỤtụtụ Degide Ihe Ruo nAbalịIhe a na-eme noge ahụ bụ a sụgharịchaa akwụkwọ anyị nasụsụ Jọjin enye ya ụmụnna na ndị a na-amụrụ Baịbụl ka ha gụọ, onye gụchaa, ya enye ibe ya. E nye ya mmadụ, a gwa ya abalị ole ma ọ bụ izu ole ọ ga-agụ ya tupu ya enye onye ọzọ. Mgbe e nwetara Akwụkwọ Nsọ Grik e ji asụsụ Jọjin a na-ede noge ahụ sụgharịa, e nyere ya otu ezinụlọ ka ha gụọ, ha ejiri ohere ahụ malite idepụtaghachi ya.Nwanna Raul Karchava dị naanị afọ iri na atọ mgbe ahụ. Mgbe e nyere ezinụlọ ha Akwụkwọ Nsọ Grik ahụ ka ha gụọ, papa ya gwara ya ka o depụtaghachi ya. Nwanna Raul kwuru, sị: Papa m zụtara ọtụtụ akwụkwọ na ụdị mkpịsị akwụkwọ na pensụl dị iche iche juru igbe. O chere naobi ga-atọ m ụtọ ma m hụ ha. Ọ bụ eziokwu na o riri m ọnụ mgbe m hụrụ ya, mana m kwetara idepụtaghachi ya. M na-esi nụtụtụ degide ihe ruo nabalị. Mgbe m na-ebili ọtọ bụ ma m chọọ ịgbatị aka.Ụlọ Nchena akwụkwọInyocha Akwụkwọ Nsọ Kwa Ụbọchịe ji aka dee nasụsụ JọjinObi tọrọ ndị ikwu Raul ezigbo ụtọ mgbe ha nụrụ na ụmụnna ekwetala ka Baịbụl a onye ọ bụla chọrọ inweta nọrọ na nke ha ruo izu ole na ole ọzọ ka Raul nwee ike idepụtaghachicha ya. Raul gbara mbọ depụtaghachi akwụkwọ iri abụọ na asaa e nwere nAkwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịst naanị nọnwa abụọ.Nagbanyeghị mbọ ụmụnna ndị a gbara nidepụtaghachi akwụkwọ anyị ndị a sụgharịrị nasụsụ Jọjin, a ka nwere ọtụtụ ndị a na-amụrụ ihe na-enwetabeghị ha. Nihi ya, ụfọdụ ụmụnna anyị katara obi nọrọ nụlọ ha na-ebipụtaha ma na-ekesa ha ka ndị chọrọ ha nweta ha, ọ bụ eziokwu na e nwere ike imesi ha ike ma a hụ ha.Noge ahụ, e ji nwayọọ nwayọọ na-ekwusa ozi ọma ebe niile nebe ọdịda anyanwụ Jọjia. Gịnịkwanụ banyere ebe ọwụwa anyanwụ? È nwere nwanna bi nisi obodo Jọjia bụ Tibilisi ga-enyere ndị chọrọ ịmụta banyere Chineke aka, nyekwara ma Vaso Kveniashvili anyị kwuburu banyere ya?Ozi Ọma Eruo nIsi Obodo JọjiaNagbata afọ 1971 na afọ 1979, ndị ọchịchị Sọviet Yuniọn gbawara mbọ ime ka ụmụnna anyị kwụsị ikwusa ozi ọma. Ha na-aga nobodo dị iche iche achụpụ ha nụlọ ha. Ọ bụ ihe a ka ha mere Nwanna Oleksii Kurdas na Lydia nwunye ya. Ha bụ ndị Yukren bịara biri na Tibilisi. A tụburu ha mkpọrọ ọtụtụ afọ nihi ihe ndị ha kweere.Onye a bụ Larisa Kessaeva Gudadze nihe dị ka nafọ 1973Nwanna a na nwunye ya ziri Zaur Kessaev na Eteri nwunye ya ozi ọma. Zaur na nwunye ya ejighị chọọchị ha egwu egwu. Nwa ha nwaanyị aha ya bụ Larisa dị afọ iri na ise mgbe ahụ. O kwuru ihe ha mere mgbe mbụ Nwanna Oleksii na nwunye ya ziri ha ozi ọma notu mgbede. Ọ sịrị: Anyị gbara mbọ igosi ha na ọ bụ naanị Chọọchị Ọtọdọks bụ ezigbo chọọchị. Anyị na ha kwugidere okwu anyị amaghịzi ihe anyị ga-ekwu, ma ha gara nihu jiri Baịbụl na-egosi anyị na ihe ha na-ekwu bụ eziokwu.Larisa kwukwara, sị: Mgbe ọ bụla anyị gara chọọchị, m na-aga ebe e dowere ihe oyiyi ndị dị nahụ ájá ma na-agụ Iwu Iri ahụ e dere netiti ha. Ma ná mgbede ahụ, mgbe Nwanna Oleksii gụụrụ anyịỌpụpụ 20:4, 5, ike gwụrụ m. Ehighị m ụra nabalị ahụ nihi na m nọ na-ajụ onwe m, sị: Ọ bụ eziokwu na isiala anyị na-akpọrọ ihe oyiyi ndị ahụ dị nahụ ájá bụ ịda iwu Chineke?Nisi isi ụtụtụ, Larisa gbaara gaa na chọọchị ha ka ọ gụọ iwu iri ahụ ọzọ ka ọ mara ma ọ bụ eziokwu na ha na-ada iwu Chineke. Ọ gụtara na iwu ahụ kwuru, sị: Emerela onwe gị ihe oyiyi a pịrị apị . . . Akpọrọla ha isiala. Ụbọchị ahụ bụ nke mbụ ná ndụ ya ọ ghọtara ihe iwu ahụ pụtara. Larisa na ndị mụrụ ya mechara mee baptizim. Ha bụ ndị mbụ ghọrọ Ndịàmà Jehova na Tibilisi.Ọ Chọtara Ihe ahụ Ọ Na-achọO were Vaso Kveniashvili ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ afọ iri abụọ si na mgbe mbụ Onyeàmà Jehova ziri ya ozi ọma tupu ya ahụ onye ọzọ na Tibilisi na-aga ọmụmụ ihe Ndịàmà Jehova. Obi tọrọ Vaso ụtọ na ya mechara hụ Ndịàmà Jehova ọzọ. O teela ọ chọwara ha.Onye a bụ Vaso Kveniashvili. Si na mgbe mbụ Ndịàmà Jehova ziri ya ozi ọma, o were ya ihe dị ka afọ iri abụọ na anọ tupu ya aghọọ Onyeàmà JehovaMgbe mbụ ọ gara ọmụmụ ihe ha, ụmụnna achọghị ka ha na ya mekọwa ihe nihi na ha mabu ya ka onye omekome. Ụfọdụ ụmụnna chedịrị na o nwere ike ịbụ onyesabo na-arụrụ ndị ọchịchị ọrụ. Ọ bụ ya mere ha ekweghị ka o soro ha na-enwe ọmụmụ ihe ruo afọ anọ.Mgbe o doro ụmụnna anya na Vaso chọrọ ịbụ Onyeàmà Jehova neziokwu, ha mechara mee ya baptizim, ya aghọọ Onyeàmà Jehova. Nikpeazụ, Vaso mechara bịaruo Chineke nke ikpe ziri ezi nso, bụkwanụ onye ọ nọ na-achọ kemgbe ọ bụ okorobịa. Aịza. 30:18 O ji obi ya niile fee Jehova ruo mgbe ọ nwụrụ nafọ 2014.Mgbe o ruru afọ 1990, ụmụnna eziela ọtụtụ ndị ozi ọma ma nebe ọdịda anyanwụ Jọjia ma nebe ọwụwa anyanwụ ya. E nweela ihe ruru ụmụnna dị narị itoolu na-amụrụ mmadụ ruru narị itoolu na iri anọ na abụọ Baịbụl. Otú a e si kwusaa ozi ọma ebe niile na Jọjia ga-eme ka ọtụtụ ndị ghọọ Ndịàmà Jehova nọdịnihu.Achọrọ M Ịgbanwe Otú M Si Ebi NdụNAFỌ 1985, mgbe m dị afọ iri na asatọ, ndị ọchịchị Sọviet Yunịọn kpọrọ m ka m bịa banye amị. Mgbe m malitere ọrụ amị, otú e si na-emekpọ ndị mmadụ ọnụ ebe ahụ nyere m nsogbu nobi. Ihe a mere ka m gwa onwe m, sị: Achọghị m ịdị ka ha. Ma mgbe ụfọdụ, anaghị m akpacha àgwà otú m chọrọ. Achọrọ m ịgbanwe otú m si ebi ndụ.Mgbe m kwụsịrị ọrụ amị, alọtara m ụlọ. Notu abalị anyị nwechara oriri na nkwari, arịọrọ m Chineke ka o nyere m aka ka m gbanwee otú m si ebi ndụ. Nechi ya, mgbe m na-aga ọrụ, m gara na nke nwanne papa m bụ Onyeàmà Jehova. Mgbe m ruru, ya na Ndịàmà Jehova ole na ole nọ na-enwe ọmụmụ ihe. Ha nabatara m nke ọma, nihi ya, mụ esorozie ha mụọ ihe.Ha gwara m ka ha mụwara m Baịbụl, mụ ekweta. Mgbe ọnwa isii gachara, e mere m baptizim. Jehova nyeere m aka mụ aghọọ ezigbo mmadụ, bụkwanụ ihe m na-agaghị emeli nonwe m.Arịọrọ M Jehova Ka O Nyere M Aka Ime Mkpebi Dị MmaEZIGBO iwe were mama m mgbe mụ na Tsitso nwunye m ghọrọ Ndịàmà Jehova. Otu ụbọchị, ọ kpọkọtara ndị ikwu anyị niile ka ha gwa anyị okwu. O chere na ha ga-emeli ka anyị ghara ịbụzi Ndịàmà Jehova. Ha gwara m na ọ bụrụ na akwụsịghị m ịbụ Onyeàmà Jehova, na agaghị m abụzi nwa ha.M kpebiri na m ga-esi nụlọ anyị kwapụ. Ebe ọ bụ na ọrụ m bụ ịkpụ ụzụ, m kpebiri na m ga-akwaga nobodo Kutaịsi, bụ obodo nke abụọ kacha buo ibu na Jọjia. Otu nime ihe mere m ji chọọ ịkwaga ebe ahụ bụ na ọ bụ ebe m ga-enweta ọrụ ngwa ngwa. Ihe ọzọ abụrụ na a chọkwuru ndị na-ekwusa ozi ọma nobodo ahụ. Nihi ya, arịọrọ m Jehova ka o nyere m aka ná mkpebi ndị m mere.Obere oge ihe a mechara, m hụrụ otu nime ndị m na-amụrụ Baịbụl bi notu obere obodo a na-akpọ Jivarị. Mgbe ọ nụrụ na m chọrọ ịkwaga Kutaịsi, ọ gwara m ka m bịa biri nobodo ha. Ọ gwara m, sị: Anyị nwere ọnụ ụlọ abụọ. Mụ na nwunye m na ụmụ m biri notu, gị na nwunye gị ebiri na nke ọzọ.Ebe ọ bụ na m rịọrọ Jehova ka o nyere m aka ná mkpebi ndị m mere, m gwara onye ahụ m na-amụrụ Baịbụl na m ga-abịa biri nobodo ha ma ọ bụrụ na mụ achọta ọrụ na ebe anyị ga-ebi ozugbo. Ọ tụrụ m nanya ná mgbede ụbọchị ahụ na ọ bịaghachiri gosi m ụlọ ọrụ ndị chọrọ ndị ọrụ.Mgbe abalị ole na ole gachara, mụ na ezinụlọ m kwagara Jivarị. Nụbọchị anyị kwagara ebe ahụ, enwetara m ọrụ a na-akwụ m ezigbo ụgwọ. Onye were m nọrụ nyere m ụlọ ná nnukwu ụlọ ụlọ ọrụ anyị nwe. Obere oge anyị kwafechara, ụmụnna gwara m ka a nọrọ nụlọ m na-ebi akwụkwọ anyị. Ebe ọ bụ na anyị nwere ohere nụlọ anyị, mụ na nwunye m kwetara.Ọ bụkwa nụlọ anyị ka a nọ na-enwe Ncheta Ọnwụ Jizọs na nnọkọ ndị ọzọ ruo ọtụtụ afọ. A nọkwa nụlọ m mee ihe karịrị narị mmadụ ise baptizim. Obi dị m ezigbo ụtọ na Jehova nyeere m aka ná mkpebi ndị m mere, nakwa na m mere ihe ọ chọrọ.Nebe Chineke Nọ, Ihe Niile Kwere OmumeNAGBATA afọ 1987 na afọ 1989, ọ na-abụ anyị mụwaỤlọ Nchenọmụmụ ihe, ọ bụ naanị nwanna na-eduzi ya na-enweỤlọ Ncheahụ. Ọ na-abụkarị nke e ji aka dee. Otu ụbọchị, m gakwuuru otu nime ndị okenye anyị aha ya bụ Genadi Gudadze ma gwa ya na ọ ga-adị mma ka anyị jiri aka anyị biwaỤlọ Nche.Tupu mgbe ahụ, ụmụnna anyị na-eji ígwè kọpị kọpị ha mere nonwe ha na-ebipụta akwụkwọ anyị ụfọdụ, ma nke ha na-ebipụta ebughị ibu. Ka e nwee ike ịna-ebipụta ha mgbe niile, e kwesịrị inwe ígwè kọpị kọpị na-arụ ọrụ nke ọma, taịpraịta, onye ma otú e si eji taịpraịta ede ihe nke ọma, nakwa ịna-enweta akwụkwọ e ji ebi akwụkwọ mgbe niile. Ma, ihe niile e ji ebi akwụkwọ dị gọọmenti naka, ọ bụkwa ndị uwe ojii pụrụ iche na-ahụ maka ya.Esi m naka otu onye mụ na ya na-azụkọ ahịa zụta taịpraịta ndị gọọmenti na-anaghị ejizi arụ ọrụ. Nwanne m nwaanyị ma otú e si eji taịpraịta ede ihe nke ọma, o nwekwara ike inyereanyị aka. Ụmụnna anyị rụrụ ígwè kọpị kọpị ọhụrụ, chọtakwa ebe anyị ga na-azụta ihe ndị e ji ebi akwụkwọ. Mgbe anyị nwetachara ihe niile anyị chọrọ, o gbughị oge anyị ebipụtaỤlọ Nchembụ nasụsụ Jọjin.Ma, e nwere nsogbu anyị bịara nwee. Otu ụbọchị, Nwanna Genadi gwara m, sị, Anyị kwesịrị ịchọ ebe ọzọ anyị ga na-azụta ihe ndị anyị ga-eji na-ebi akwụkwọ. Ọ hụrụ ihe ndị e ji ebi akwụkwọ nọfis gọọmenti, ma o nweghị ike ịzụta ha ebe ọ bụ na a na-enyo ya enyo. Oleekwanụ otú anyị ga-esi zụta ha? M gwara Nwanna Genadi na ihe a agaghị ekwe omume. Ya agwa m, sị: Ekwuzila na ọ gaghị ekwe omume. Nebe Chineke nọ, ihe niile kwere omume.Mat. 19:26.Nechi ya, m ji ụjọ gawa nọfis gọọmenti ahụ, na-eche ihe ahụ ọ gwara m. Jehova mere ka m hụ otu nwaanyị na-eji taịpraịta edere ha ihe. Ọ bụ ezigbo mmadụ. O nyeere m aka gwa onyeisi ha na m chọrọ ịna-azụ ihe ndị e ji ebi akwụkwọ naka ha. Onyeisi ha ahụ bụ di ya. O kwetakwara. Ọ bụzi ebe ahụ ka m na-abịa azụta ihe ndị anyị ji ebi akwụkwọ. Si mgbe ahụ gawa, inweta ihe ndị e ji ebi akwụkwọ enyeghịzi anyị nsogbu.Baịbụl A Sụgharịrị nAsụsụ JọjinASỤSỤ Jọjin so nasụsụ ndị mbụ a sụgharịrị Baịbụl na ha. Ndị ọzọ bụ asụsụ Latịn, Siriak, asụsụ ndị Ijipt, Aminian, na ndị ọzọ. A na-ekwu na a sụgharịrị akwụkwọ Matiu, Mak, Luk, Jọn, akwụkwọ ozi dị iche iche Pọl dere, nakwa akwụkwọ Abụ Ọma nasụsụ Jọjin nihe dị ka narị afọ anọ na iri ise Oge Ndị Kraịst, ma ọ bụkwanụ tupu mgbe ahụ. Kemgbe ahụ, ọtụtụ ndị nọ na-asụgharị ma na-edepụtaghachi Baịbụl nasụsụ Jọjin. Ihe a mere ka e nwee nsụgharị Baịbụl dị iche iche nasụsụ Jọjin.E si na Baịbụl nweta ihe ụfọdụ e dere nakwụkwọ ndị Jọjia. Ndị Jọjia sikwa na ya mụta ihe ụfọdụ ha na-eme. Dị ka ihe atụ, e si na Baịbụl nweta ụfọdụ ihe e dere notu akwụkwọ kọrọ otú e si gbuo Eze nwaanyị Shushanik. E dere akwụkwọ a nasụsụ Jọjin nihe dị ka narị afọ anọ na iri asaa na isii. Otu onye na-ede abụ aha ya bụ Shota Rustaveli dere àgwà ụfọdụ Baịbụl kwuru Ndị Kraịst kwesịrị ịna-akpa nabụ o dere. O dere abụ ahụ nihe dị ka afọ 1220. O dere gbasara otú e si emeta enyi, otú e si emesapụ aka, na otú e si ele mmadụ ọbịa. Ndị Jọjia ka ji àgwà ndị a kpọrọ ihe.Ọ Bụ Chineke Na-eme Ka O Too.1 Kọr. 3:6.Onye a bụ Nwanna Genadi Gudadze. Ọ bụ onye nlekọta sekit nagbata afọ 1991 na afọ 1994NDỊ Jọjia bidoro chịwa onwe ha nafọ 1991 mgbe ọchịchị ndị Sọviet Yuniọn dara. Mgbanwe a na ọgba aghara ndị e nwere noge ahụ mere ka ihe sie ike na Jọjia. Nwanna Genadi Gudadze, bụ onye nlekọta sekit noge ahụ, kwuru na ndị mmadụ na-akwụgide nahịrị ebe ha na-eche ka ha nweta bred, chi ejie.Ụmụnna na-agakarị nebe ndị ahụ a na-akwụ nahịrị ezi ndị mmadụ ozi ọma. Nwanna Genadi kwuru, sị: Noge ahụ, ọ dị ka onye ọ bụla ọ chọrọ ịnụ ozi ọma. Ọtụtụ ndị nyere anyị adres ha sị ka anyị bịa mụwara ha Baịbụl.Anyị gbasaa ọmụmụ ihe, ndị okenye na-agụpụta aha na adres ndị ahụ chọrọ ka a mụwara ha Baịbụl. Ụmụnna na-ahọrọ ndị ha ga-achọ ịga mụwara ihe.Ebe ụmụnna na-ezi ndị kwụ nahịrị na-eche ka ha nweta bred ozi ọma nihe dị ka afọ 1991Nwanna Levani Sabashvili bụ okenye nọgbakọ dị na Tibilisi noge ahụ. O kwuru ihe mere otu di na nwunye chọrọ ka a bịa mụwara ha Baịbụl. Ọ sịrị: Ụmụnna kwetachara ịga na nke ndị niile chọrọ ka a bịa mụwara ha Baịbụl, ma o nweghị onye kwetara ịga na nke ha. Ihe kpatara ya bụ na ebe ha bi dị ezigbo anya, ọtụtụ ụmụnna nwekwara ọtụtụ ndị ha na-amụrụ ihe.Mgbe ọnwa ole na ole gachara, di na nwunye ahụ zitere ozi ọzọ na-arịọ ka a bịa mụwara ha Baịbụl. Ha mechakwara zite ozi nke ugboro atọ. Na nke ugboro atọ a, ha gwara anyị ka anyị mee ka aka anyị dị ọcha nebe ọbara mmadụ niile dị. Ọrụ 20:26, 27 Nwanna Levani kwuru, sị: Oge ahụ bụ mbido afọ, anyị anaghịkwanụ achọ ịga na nke ndị mmadụ noge ahụ. Ma, anyị kpebiri ịga hụ ha.Notu isi ụtụtụ ezigbo oyi na-atụ, Nwanna Levani na otu nwanna nwoke ọzọ gawara na nke di na nwunye a chọsiri ịmụ Baịbụl ike. Mgbe di na nwunye a aha ha bụ Roini Grigalashvili na Nana nwunye ya hụrụ ụmụnna ndị a, o juru ha anya. E bidoro mụwara ha Baịbụl ozugbo. Roini na Nana na ụmụ ha abụọ bụ ndị ọsụ ụzọ ugbu a.Mbọ A Gbara Ka E Zie Ndị Chọrọ Ịmụ Baịbụl Ozi ỌmaE nwere ihe ọtụtụ ndị batara nọgbakọ noge ahụ mere iji gosi na obi dị ha ezigbo ụtọ. Ha ji oge ha, ike ha na ego ha na-aga ezi ndị ọzọ ozi ọma. Nwanna Badri Kopaliani na Marina nwunye ya so na ndị gbara ezigbo mbọ gaa nime ime obodo ka ha mụọrọ ndị chọrọ ịmụ Baịbụl ihe nagbanyeghị ibu ezinụlọ.Ná ngwụcha izu ọ bụla, Nwanna Badri na nwunye ya na ụmụ ha abụọ bụ Gocha na Levani na-aga ezi ozi ọma na Dusheti nke dị nebe ugwu Tibilisi. Obodo Dusheti mara ezigbo mma, bụrụkwa ugwu ugwu. Mgbe ụfọdụ, hana-agba ihe dị ka otu narị kilomita na iri ise nụzọ ndị dị rịgọ rịgọ tupu ha eruo ime ime obodo ndị ha na-aga.Otu ụbọchị, otu nwaanyị gwara Nwanna Badri na nwunye ya ka ha bịa zie ya ozi ọma nebe ọ na-arụ ọrụ. Nwanna Badri kwuru, sị: Mgbe anyị ruru, anyị hụrụ ihe dị ka mmadụ iri ise nọ notu nnukwu ọnụ ụlọ na-eche anyị. Amaghị m otú m si ebido ebido. Ma, mgbe m kpechara ekpere, m malitere ịkọrọ ha ihe e dere naMatiu isi iri abụọ na anọ, bụ ebe kwuru banyere ihe e ji amata oge ikpeazụ. Ihe m na-akụziri ha juru otu nime ha anya, ya ajụọ, sị: Gịnị mere ndị ụkọchukwu anyị anaghị akụziri anyị ihe ndị a?Ncheta Ọnwụ Jizọs Mere Ka Ọtụtụ Ndị Nụ Ozi ỌmaNcheta Ọnwụ Jizọs mere ka ọtụtụ ndị chọrọ ịmụta eziokwu Baịbụl na Jọjia nụ ozi ọma. Dị ka ihe atụ, nafọ 1990, Ncheta Ọnwụ Jizọs e mere na Tibilisi nụlọ Nwanna Nwaanyị Ia Badridze mere ka ọtụtụ ndị agbata obi ya chọọ ka a mụwara ha Baịbụl.Onye a bụ Nwanna Nwaanyị Ia Badridze. Narị mmadụ abụọ bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs e mere nụlọ yaNwanna Nwaanyị Badridze wepụtara ụlọ ya ka a nọrọ na ya mee Ncheta Ọnwụ Jizọs. Ụmụ ya nyeere ya aka bupụsia ihe ndị dị na palọ ha ka o nwee ike ịba ndị ga-abịa. Ma, olee otú ọ ga-esi nweta oche ga-ezu ndị niile ga-abịanụ? Na Jọjia, e nwee ndị chọrọ ime ememme, ha na-agakarị akwụ ụgwọ tebụl na oche ha ga-emecha bughachi. Ma, Nwanna Nwaanyị Badridze gara kwụọ ụgwọ oche naanị. Nihi ya, ndị nwe oche ndị ahụ jụrụ ya, sị: Ị gaghị achọ tebụl? Ùnu ga-adọsa nri nala?Ụlọ Nwanna Nwaanyị Badridze bara ndị niile bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs. Narị mmadụ abụọ bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs nụlọ ya. Ihe a jụrụ ụmụnna anya. O mere ka ọtụtụ ndị agbata obi ya chọwa ịmata banyere Ndịàmà Jehova.Ncheta Ọnwụ Jizọs A Na-agaghị Echefu EchefuNafọ 1992, ụmụnna gara kwụọ ụgwọ nnukwu ụlọ ezumezu nebe dị iche iche na Jọjia ka a nọrọ na ha mee Ncheta Ọnwụ Jizọs. Tupu ha agaa chọta ebe a nọ mee ya na Gori, Nwanna Davit Samkharadze, onye bi nobodo Gori mgbe ahụ sịrị na onye nlekọta sekit jụrụ ha ebe ha ga-anọ eme Ncheta Ọnwụ Jizọs.Mgbe ụmụnna gwara ya na ha na-achọ ịnọ nụlọ ụmụnna mee ya, ọ jụrụ ha, sị: Ọ kwa e nwere nnukwu ụlọ ezumezu nobodo a? Unu gaanụ okwu ya. Ebe ọ bụ na Ndịàmà Jehova nọ na Gori mgbe ahụ erughị otu narị na iri ise, ụmụnna echeghị na ọ bara uru ịga chọta ụlọ ezumezu ga-aba ihe karịrị otu puku mmadụ maka Ncheta Ọnwụ Jizọs.Onye nlekọta sekit ahụ gwara ha, sị: Ọ bụrụ na onye nkwusa ọ bụla enweta mmadụ iri ga-abịanụ, ebe niile ga-eju. Ọ bụ eziokwu na ụmụnna weere ihe a o kwuru ka ihe na-agaghị eme eme na mbụ, ma, ha gbara mbọ mee ya. Nụbọchị ahụ e mere Ncheta Ọnwụ Jizọs, ihe dị ka otu puku mmadụ na iri atọ na isii bịara. O juru ụmụnna anya, obi tọkwara ha ezigbo ụtọ.Ndị Ọsụ Ụzọ Agaa Kwusaa Ozi Ọma nEbe A Na-ekwusabeghị Ya na JọjiaNafọ 1992, a ka nwere ebe Ndịàmà Jehova na-ekwusabeghị ozi ọma na Jọjia. Oleekwanụ otú a ga-esi kwusaa ozi ọma nebe ndị ahụ noge a ihe siri ike na Jọjia?Nwanna Tamazi Biblaia, bi nebe ọdịda anyanwụ Jọjia noge ahụ. O kwuru, sị: Otu onye nlekọta sekit na ụfọdụ nime anyị nwere nnọkọ ka anyị kwurịta otú anyị ga-esi eziga ụmụnna ka ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche nebe ndị ahụ. Ma, anyị amachaghị otú e si ahazi ọrụ ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche. Anyị makwanụ na e kwesịrị ikwusa ozi ọma a nebe ndị ahụ nihi na oge agwụla agwụ. 2 Tim. 4:2 Anyị họrọziri ndị ọsụ ụzọ iri na isii, ziga ha nebe dị iche iche na Jọjia.Lee map dị na isiokwu a.Ebe ndị e zigara ndị ọsụ ụzọ ka ha gaa kwusaa ozi ọma ruo ọnwa iseNọnwa Mee afọ 1992, ndị okenye na ụmụnna ndị e zigara ebe ndị ahụ nwere nnọkọ na Tibilisi. Nnọkọ a wereawa atọ. Ndị okenye ji oge ahụ gbaa ha ume maka ozi ọma ha ga-ekwusa ebe ndị ahụ ruo ọnwa ise. Nọnwa ọ bụla, ndị okenye gara ebe ndị ahụ gbaa ha ume, nyekwa ha ihe ụfọdụ dị ha mkpa.E zigara Nwanna Nwaanyị Manea Aduashvili na Nwanna Nwaanyị Nazy Zhvania nobodo Ozugeti. Nwanna Nwaanyị Manea dị afọ iri isii mgbe ahụ. O kwuru, sị: Anyị ma na e nwere onye bi nso na Ozugeti chọrọ ka a mụwara ya Baịbụl. Nihi ya, ozugbo anyị ruru Ozugeti, anyị gawara ịhụ ya. Mgbe anyị ruru nụlọ ya, ya na ihe dị ka mmadụ iri atọ ọ kpọrọ nọ na-eche anyị. Nụbọchị ahụ, anyị malitere ịmụrụ ọtụtụ nime ha Baịbụl.E nwekwara ọtụtụ ndị a mụwaara Baịbul nime ọnwa ise ahụ. Ná ngwụcha ọnwa ise ahụ, e nwere mmadụ iri na abụọ ruru eru ka e mee ha baptizim.A Gọziri Mbọ Ha GbaraE zigara Nwanna Pavle Abdushelishvili na Nwanna Paata Morbedadze nobodo Tisageri. Nobodo a, ndị mmadụji ma omenala ndị mgbe ochie ma ihe okpukpe Krisendom na-akụzi kpọrọ ihe.Ihe a bụ otú obodo Tisageri dịKa ọnwa ise ha na-agwụ, a kpọrọ Nwanna Paata ka ọ gaa ebe ọzọ nye aka nịsụgharị akwụkwọ anyị nasụsụ ha. Oge oyi na-erukwa nso mgbe ahụ. Ugbu a Nwanna Paata na-ala, gịnị ka Nwanna Pavle ga-eme? O kwuru, sị: Ama m na oyi ga-atụgbu m atụgbu ma m nọrọ na Tisageri noge ahụ. Ma, ebe ọ bụ na ndị anyị na-amụrụ Baịbụl chọrọ ka anyị nyekwuoro ha aka, m kpebiri ịnọrọ.Nwanna Pavle kwukwara, sị: M gara mụ na otu ezinụlọ ebiri. M na-anọkarị nozi ọma ruo mgbede. M lọta, mụ esoro ezinụlọ ahụ nyaa ọkụ nebe ha na-akwanye ọkụ nụlọ elu ha. M chọwa ihi ụra, m na-ekpuru okpu e ji achụ oyi ma were blanket kpuchie onwe m.Mgbe ndị okenye mechara gaa leta Nwanna Pavle mgbe oge oyi ahụ gachara, e nweela mmadụ iri na otu ruru eru ịghọ ndị nkwusa a na-emebeghị baptizim. O teghịkwa aka, e mee ha niile baptizim.Ndị Okenye Amalite Ịzụ ỤmụnnaNwanna Joni Shalamberidze na Nwanna Tamazi Biblaia nihe dị ka afọ 1991Nagbata afọ 1991 na afọ 1994, ọtụtụ ọgbakọ ndị e nwere na Jọjia nwere naanị otu okenye ma ọ bụ otu ohu na-eje ozi. Noge ahụ, ndị nọ notu ọgbakọ anaghị ezukọ otu ebe enwe ọmụmụ ihe. Ha na-ezukọ nìgwè dị iche iche nihi na ụmụnna ebighị ibe ha nso.E zigara Nwanna Joni Shalamberidze na Nwanna Pavle Abdushelishvili nobodo Telavi nke dị na Kaketi. Ha abụọ ejebuola ozi nebe a chọkwuru ndị ga-ekwusa ozi ọma nime ime obodo. E nwere narị ndị nkwusa atọ nọgbakọ dị na Telavi, mana enweghịdị otu mkpụrụ okenye ebe ahụ. Ọgbakọ ahụ nwere ìgwè iri na atọ. Ha na-ezukọ nebe dị iche iche enwe ọmụmụ ihe.Onye a bụ Nwanna Pavle AbdushelishviliIhe a bụ otú ala Tisageri dịPavle AbdushelishviliNwanna Joni na Nwanna Pavle mechara chọpụta otu ihe mere ka ọ na-esiri ụmụnna ike ịna-eme nke ọma nọgbakọ. Nwanna Joni kwuru, sị: Ọtụtụ ụmụnna nwere nnukwu ubi ha na-akọ, nweekwa ọtụtụ ubi vaịn. Nebe ahụ, ha na-eme onye chọọ ịrụ ọrụ nubi ya, ndị agbata obi ya abịa nyere ya aka, ha chọọkwa ịrụ nke ha, onye ahụ agaa nyere ha aka. Ihe a na-eme ka ụmụnna na ndị na-abụghị Ndịàmà Jehova na-akpachi anya.1 Kor. 15:33.Nwanna Joni na Nwanna Pavle gwara ụmụnna ka ha na-akpọ ụmụnna ibe ha ka ha na-enyere ha aka nọrụ ubi. Ha kwuru na ha nwere ike iji oge ahụ ha na-arụ ọrụ na-agba ibe ha ume. Ekli. 4:9, 10 Nwanna Joni mechara kwuo, sị: Ụmụnna mere ihe a anyị gwara ha, ya emee ka ha hụkwuo ibe ha nanya. Mgbe afọ atọ gachara, Nwanna Joni na Nwanna Pavle hapụrụ Kaketi. Ma, tupu ha ahapụ, e nweela ndị okenye ise na ndị ohu na-eje ozi iri na abụọ nebe ahụ.Ọmụmụ Ihe Nyeere Ha Aka Ịmụtakwu Otú E Si Ezi Ozi ỌmaEbe ọ bụ na a machibidoro anyị iwu ikwusa ozi ọma na Jọjia ruo ihe dị ka afọ 1992, ụmụnna na-adị ole na ole enwe Ọmụmụ IheỤlọ Nchena Ọmụmụ Akwụkwọ Ọgbakọ nebe dị iche iche. Ọ bụ eziokwu na ọmụmụ ihe ndị ahụ gbara ụmụnna ume, ma, ihe mere e ji enwe ha abụghị iji kụziere ha otú e si ezi ozi ọma.Ma, ihe gbanwere mgbe ọchịchị ndị Kọmunist dara. Nzukọ Jehova kwuru ka ọgbakọ niile malite inwe Ụlọ Akwụkwọ Ije Ozi Ọchịchị Chineke na Nzukọ Ije Ozi nọmụmụ ihe ha.Nwanna Nwaanyị Naili Khutsishvili na nwanne ya nwaanyị aha ya bụ Lali Alekperova ka na-echeta otú obi si atọ ha ụtọ ma ha gaa ọmụmụ ihe mgbe ahụ. Lali kwuru, sị: Ọmụmụ ihe ndị ahụ na-atọ anyị ụtọ. Obi tọrọ onye ọ bụla ụtọ na ụmụnna nwaanyị ga na-esozi eme ihe omume.Nwanna Nwaanyị Naili kwuru, sị: Notu ihe ngosi e mere, onye nwe ụlọ nọ na-agụ akwụkwọ akụkọ nelu ikpo okwu nụ aka a kụrụ nụzọ. Mgbe ọ sịrị ha batawa, ụmụnna nwaanyị abụọ esi nọnụ ụzọ e si abata nụlọ ahụ anyị nọ na-enwe ọmụmụ ihe bata, gbagoo nelu ikpo okwu. Lali kwukwara, sị: Ọ bụ eziokwu na mgbe ahụ, anyị aghọtachaghị ihe ndị a na-eme nọmụmụ ihe ndị ahụ, ma ha mere ka anyị mụtakwuo otú anyị ga-esi na-ezi ozi ọma.A Chọkwuru Akwụkwọ Ndị E Ji Amụ BaịbụlỤmụnna ole na ole ji ígwè obibi akwụkwọ ndị a na-eji aka ahịgharị bie akwụkwọ anyị ọtụtụ afọ nụlọ ha. Ebe ọ bụ na a chọkwuru akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl, ụmụnna gakwuuru ụlọ ọrụ ndị na-ebi akwụkwọ ka ha na-ebiri ha magazin anyị. Ha kwetara ịna-ebiri ha ya nọnụ ego dị ala.Tupu ụmụnna anyị ewega magazin ha sụgharịrị nasụsụ Jọjin ka e bipụtara ha ya, ha na-eweta akwụkwọ akụkọ, chakapụta mkpụrụ akwụkwọ ndị e ji aka akwụkwọ mara mma bie, jiri ha mee okwu ndị ga-adị nihu magazin ahụ ma mapawa ha nihu magazin nke BekeeE nwere ihe ndị ụmụnna ahụ na-eme tupu ha ewegara ụlọ ọrụ ndị ahụ magazin anyị ka ha bie. Ha na-echepụta otú ha ga-esi hazie magazin ahụ ka ọ dị mma nanya. Ha sụgharịchaa magazin anyị nasụsụ Jọjin, ha ejiri taịpraịta dee ha ka ọ dị otú nke Bekee dị. Ha na-esikwa na magazin nke Bekee chakapụta foto ma mapawa ha ebe ha kwesịrị ịdị na nke ahụ ha ji taịpraịta dee. Nikpeazụ, ha na-eweta akwụkwọ akụkọ, chakapụta mkpụrụ akwụkwọ ndị e ji aka akwụkwọ mara mma bie, jiri ha mee okwu ndị ga-adị nihu magazin ahụ ma mapawa ha nihu magazin nke Bekee. Ha mechaa ihe a niile, ha ewegara ya ndị ga-ebiri ha ya ka ha bie ya.Ihe a bụ magazin anyị ndị mbụ e bipụtara nasụsụ Jọjin. E biri ha na JọjiaMgbe ụmụnna mechara nweta kọmputa, Nwanna Levani Kopaliani na Nwanna Leri Mirzashvili gara mụọ otú e si eji ya arụ ọrụ. Nwanna Leri kwuru ihe mere mgbe ahụ. Ọ sịrị: Ebe ọ bụ na ihe niile gbasara iji kọmputa arụ ọrụ edochabeghị anyị anya, ihe agachaghị otú a tụrụ anya yana mbụ. Ma, Jehova nyeere anyị aka. Nwayọọ nwayọọ, anyị bidoro iji aka anyị jiri kọmputa na-ede magazin anyị ma na-ahazi ha otú ha ga-adị ma e bie ha.Nagbanyeghị nsogbu ndị a, ọgbakọ niile dị na Jọjia malitere inweta magazin anyị ndị ụcha ha mara mma e biri na Jọjia. Ka oge na-aga, ọ bịara siere ụmụnna nọ na Jọjia ike ibipụta magazin ole ga-ezuru mmadụ niile. Ma, nzukọ Jehova gwara ha ihe ha ga-eme noge ahụ.Otú Ihe Si GbanweeNafọ 1992, e nwere mgbakọ mba niile na Sent Pitasbọg, dị na Rọshịa. Ná mgbakọ a, ụmụnna anyị ndị Jọjia na ụmụnna ole na ole si nalaka ụlọ ọrụ anyị dị na Jamanị nwere nnọkọ. Nwanna Genadi Gudadze kwuru ihe ha mere ná nnọkọ ahụ. Ọ sịrị: Ha kọwaara anyị otú e si eme nsụgharị. Ha gwara anyị na a ga-ezitere anyị ndị ga-akụzikwuru anyị otú e si eme nsụgharị.Ibipụta akwụkwọ anyị nasụsụ Jọjin abụghị obere ọrụ. Ihe kpatara ya bụ na mkpụrụ akwụkwọ Jọjin pụrụ iche. Ọ dịbeghịkwa ná ngwá ọrụ kọmputa a na-akpọ MEPS nzukọ Jehova ji ebi akwụkwọ. Nihi ya, a gbara mbọ tinye mkpụrụ akwụkwọ Jọjin ná ngwá ọrụ kọmputa ahụ ka e nwee ike iji ya na-ahazi otú akwụkwọ anyị ga-adị tupu e bie ya, nakwa ka a na-ebipụta ya nasụsụ Jọjin.Nihe dị ka afọ 1978, otu nwoke aha ya bụ Datikashvili na ezinụlọ ya si Jọjia kwaga Amerịka. Otu nime ụmụ ya aha ya bụ Marina mechara bata nọgbakọ. O nyeere ụmụnna nọ na Bruklin ezigbo aka mgbe ha na-ese mkpụrụ akwụkwọ Jọjin ka e nwee ike itinye ha ná ngwá ọrụ kọmputa ahụ ma jiri ya na-ebipụta akwụkwọ anyị nasụsụ Jọjin. Obere oge ha mechara, e bipụtara traktị anyị dị iche iche na brọshọ bụLee! Ana M Eme Ihe Nile Ka Ha Dị Ọhụrụ,na Jamanị.A Kụziiri Ha Otú E Si Eme NsụgharịNafọ 1993, Nwanna Michael Fleckenstein na Silvia nwunye ya, si nalaka ụlọ ọrụ anyị dị na Jamanị bịa Tibilisi ka ha kụziere ụmụnna na-asụgharị akwụkwọ anyị otú e si eme nsụgharị ma hiwe ọfis ebe ha ga-anọ na-arụ ọrụ ha. Nwanna Michael kwuru, sị: Echefubeghị m nnọkọ ahụ anyị nwere na Sent Pitasbọg mgbe ahụ anyị bịara mgbakọ. Mgbe anyị bịara Tibilisi mgbe ọnwa iri na asatọ gachara, e gosiri anyị ụmụnna anyị na-asụgharị akwụkwọ anyị nasụsụ Jọjin. O juru anyị anya ịhụ na otú ha si na-arụ ọrụ ha dị mma.Ebe Nwanna Leri Mirzashvili, Nwanna Paata Morbedadze, na Nwanna Levani Kopaliani na-arụ ọrụ nọfis ndị nsụgharị e nwere na Tibilisi nafọ 1993Mgbe ọnwa ole na ole gachara, e nwere ndị nsụgharị iri na otu na-arụ ọrụ nọfis dị notu obere ụlọ e nwere ebe ahụ. Ọzụzụ e nyere ha mere ka ụmụnna na-enweta akwụkwọ anyị ndị e ji amụ Baịbụl mgbe niile.Ibuga Akwụkwọ Anyị nEbe Dị Iche Iche nOge E Nwere Ọgba AgharaMgbe ọchịchị Sọviet Yuniọn dachara, a bịara nwee ọgba aghara nọtụtụ obodo ndị Sọviet na-achịbu. Jọjia sokwa nobodo ndị e nwere ọgba aghara na ha. Isi notu obodo gaa obodo ọzọ bịara sie ike nihi na o nwere ike ịta isi mmadụ.Nwanna Zaza Jikurashvili na Nwanna Aleko Gvritishvili so na-ebugara ụmụnna akwụkwọ noge ahụ e nwere ọgba aghara na Jọjia. Ọ bụ ha na ndị nwunye ha nọ na foto aOtu ụbọchị na Nọvemba afọ 1994, mgbe Nwanna Aleko Gvritishvili na ụmụnna nwoke abụọ ọzọ na-achọ ịgafe otu obodo, ndị amị kwụsịrị ụgbọala ha ma sị ha pụta. Nwanna Aleko kwuru, sị: Ezigbo iwe were ndị amị ahụ mgbe ha hụrụ akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl anyị bu. Ha akwụwa anyị nahịrị ka hà na-achọ ịgbagbu anyị. Anyị kpesiri ekpere ike. Mgbe ihe dị ka awa abụọ gachara, otu nime ha gwara anyị, sị, Burunụ akwụkwọ unu gawa. Anyị hụ unu ebe a ọzọ, anyị ga-agba ụgbọala unu ọkụ, gbagbuokwa unu.Ma egwu a e yiri ha emeghị ka ha kwụsị ịna-ebugara ụmụnna ibe ha akwụkwọ ndị a e ji amụ Baịbụl. Nwanna Zaza Jikurashvili so notu nime ndị gbara mbọ na-ebubata akwụkwọ anyị na Jọjia noge ahụ. O kwuru, sị: Anyị akwụsịghị nihi na anyị ma na akwụkwọ anyị dị ụmụnna anyị mkpa. Ndị nwunye anyị kwadokwara anyị.Nwanna Aleko kwukwara na ọtụtụ ụmụnna ndị so na-ebuga akwụkwọ anyị ndị a nwechara ezinụlọ. Gịnị mere ha ji na-eme ihe a nwere ike ịta isi ha? Nwanna Aleko kwuru, sị: Ihe mere anyị ji na-eme ya bụ nihi na ọ bụ otú anyị si ekele Jehova maka ihe ọma ọ na-emere anyị, nakwa maka na anyị hụrụ ya nanya. Ihe ọzọkwa bụ na anyị ji ya na-eṅomi Jehova notú o si na-enyere ụmụnna anyị aka.Otú a ụmụnna ndị a si wepụta onwe ha na-ebuga akwụkwọ anyị mere ka ụmụnna na-enweta akwụkwọ anyị noge ahụ niile e nwere ọgba aghara. Ụmụnna mechara chọpụta ụzọ ha ga-esi si na Jamanị na-ebubata akwụkwọ anyị na Jọjia aka aghara ịkpara ha.Mgbakọ E Nwere Mere Ka Okwukwe Ụmụnna Anyị Sikwuo IkeMgbe ọgba aghara ahụ kwụsịlatara nafọ 1995, ụmụnna haziri ka ha nwee mgbakọ distrikti mbụ na Jọjia. Ha nwere mgbakọ ahụ noge ọkọchị afọ 1996. A nọ nobodo Gori,Maneuli, na Snori nwee mgbakọ ahụ. Ihe dị ka puku mmadụ isii bịara ya.Ebe ụmụnna nọ ná mgbakọ distrikti e nwere nebe dị nso nobodo Gori nafọ 1996Ndị gara mgbakọ nke a nọ ebe dị nso na Gori mee anaghị echefu ya echefu. Ha chetara otú ha si chee na ha agaghị eju ụlọ ezumezu e nwere na Gori mgbe ha mere Ncheta Ọnwụ Jizọs noge gara aga. Ma ugbu a, ha na-atụ anya ihe karịrị puku mmadụ abụọ ịbịa mgbakọ. Ha gara chọọ ebe ha ga-anọ enwe ya, ma ha achọtaghị ebe ga-aba ndị ga-abịanụ. Ha kpebiziri ịnọ nèzí mee ya, nakụkụ ugwu mara mma ndị mmadụ na-abịa ezuru ike. Ebe a dị nso na Gori.Nwanna Kako Lomidze so na Kọmitii haziri mgbakọ ahụ. O kwuru, sị: Mgbe e mechiri mgbakọ, ụmụnna nọkọtara ọnụ na-abụ abụ, obi ana-atọkwa ha ụtọ. Ihe a mere ka o doo mmadụ niile anya na Ndịàmà Jehova dị notu, nakwa na ha hụrụ ibe ha nanya neziokwu.Jọn 13:35.Ndị Nlekọta Sekit Emee Ka Ọtụtụ Ndị Batakwuo nỌgbakọMalite nafọ 1996, a haziri ka ndị nlekọta sekit na-aga eleta ọgbakọ dị iche iche kwa izu. Iji nwee ike iletacha ọgbakọ niile nọ na Jọjia, a họpụtakwuru ndị nlekọta sekit.O doro anya na ndọgbu ndị nlekọta sekit ndị ahụ ji ịhụya na-adọgbu onwe ha nọrụ mere ka ọgbakọ mụbaa, meekwa ka ụmụnna na-eme ihe nzukọ Jehova gwara ha. 1 Tesa. 1:3 Malite nafọ 1990 ruo nafọ 1997, otú ọtụtụ ndị si bata nọgbakọ abụghị ihe e ji ọnụ ekwu. Dị ka ihe atụ, nafọ 1990, ndị nkwusa nyere akụkọ ozi ha na Jọjia dị narị itoolu na anọ. Ma mgbe afọ asaa gachara, ndị nkwusa e nwere na Jọjia dịzi puku iri na otu na iri asatọ na abụọ.Ozi ọma a e ji nwayọọ nwayọọ malite ikwusa na Jọjia kemgbe ihe dị ka afọ 1921 eruola ebe niile na Jọjia, o meekwala ka ọtụtụ ndị bata nọgbakọ. Ma, Jehova ka ga-agọzikwu ndị na-efe ya na Jọjia.Di M Akwụsịghị Ịgụ Ya Ruo Mgbe Ọ Gụchara YaNAFỌ 1989, mụ na di m gara nụlọ otu onye agbata obi anyị hụ ka Ndịàmà Jehova na-amụrụ ya Baịbụl. Ọ bụ Nwanna Givi Barnadze na-amụrụ ya Baịbụl. Ma, Nwanna Givi Barnadze enweghị Baịbụl nihi na ọ dịghị mfe inweta Baịbụl na Jọjia noge ahụ.Ihe anyị nụrụ Nwanna Givi Barnadze na-akụziri onye agbata obi anyị tọrọ anyị ụtọ, ya emee ka anyị chọwa otú anyị ga-esi enweta Baịbụl. Mgbe di m hụrụ nwanne ya nwoke, ọ gwara ya na ya na-achọ ebe ya ga-enweta Baịbụl. Ọ gwara di m na o nwere nke ọhụrụ e dere nasụsụ Jọjin ya zụtara noge na-adịbeghị anya, nakwa na ya ga-enye ya Baịbụl ahụ. Ihe a o kwuru juru di m anya.Mgbe di m ji Baịbụl ahụ lọta, ọ gara nọrọ ọdụ noche ma malite ịgụ ya. Ọ gụgidere ya chi ejie. Mgbe o tetara nụtụtụechi ya, ọ malitekwara ịgụ ya. Mgbe m si ọrụ lọta, m hụrụ ya ebe ọ nọ ọdụ noche na-agụkwa ya. Ọ kwụsịghị ịgụ ya. Nihi ya, m gwara ya ka ọ gwa ndị ọrụ ha ka ha nye ya abalị ole na ole ka o nwee ike ịgụcha ya. O teghị aka, ya agụchaa Baịbụl.Mgbe Nwanna Barnadze mechara malite ịmụrụ mụ na di m akwụkwọ bụEzi-Okwu Ahu Nke Nedubà ná Ndu Ebigh-Ebi, obi tọrọ anyị ụtọ ebe ọ bụ na anyị nwere Baịbụl. Baịbụl a baara anyị ezigbo uru nihi na anyị enweghị akwụkwọ a anyị ji na-amụ Baịbụl, onye na-amụkwaranụ anyị ya enweghị Baịbụl. Mgbe ihe dị ka otu afọ gachara, e mere mụ na di m baptizim.Olee Ebe Unu Nọ Kemgbe?A KA mere m baptizim ọhụrụ mgbe ndị okenye jụrụ m ma m ga-achọ ijikwu oge m jeere Jehova ozi. Nabalị anọ nọnwa Mee, afọ 1992, m gara nnọkọ pụrụ iche a haziri maka ndị chọrọ ịga ebe a chọkwuru ndị na-ekwusa ozi ọma. Nechi ya, mụ na nwanna mụ na ya ga-eso akwaga ebe anyị ga na-ekwusa ozi ọma buuru ihe anyị gaa nọdụ ụgbọ mmiri Batumi, nke dị nAjarịa.Ụbọchị mbụ m malitere ozi ọma na Batumi, ezigbo ụjọ nọ na-atụ m. M jụrụ onwe m, sị: Olee otú m ga-esi ezi ndị mmadụ ozi ọma? Ma, o juru m anya mgbe nwaanyị mbụ m gara ka m zie ozi ọma jụrụ m, sị: Olee ebe unu nọ kemgbe? Ọ chọsiri ike ịmatakwu ndị Ndịàmà Jehova bụ. Nke a mere ka anyị na ya malite ịmụ Baịbụl nechi ya.Tupu anyị akwaga na Batumi, ụmụnna nyere anyị ọtụtụ aha na adres nke ndị chọrọ ka a bịa mụwara ha Baịbụl. Mgbe anyị rutere, anyị gara chọwa ha. Ebe ọ bụ na anyị amaghịobodo ahụ nke ọma, anyị na-ajụ ndị anyị hụrụ nụzọ otú anyị ga-esi aga ebe ndị ahụ bi. Ọtụtu amaghị ebe ndị ahụ nihi na o tebeghị aka a gụgharịrị ọtụtụ okporo ámá nọ ebe ahụ aha. Ma, ha nwere mmasị mgbe anyị ziri ha ozi ọma. Obere oge anyị kwatara na Batumi, anyị na-amụrụ ihe dị ka mmadụ iri ruo iri na ise ihe otu mgbe.Mgbe ọnwa anọ gachara, ihe karịrị mmadụ iri anọ malitere ịbịachi ọmụmụ ihe anyị anya. Nihi ya, anyị jụrụ onwe anyị, sị: Ònye ga-enyere ndị ọhụrụ ndị a aka? Nihi mgbọ ndị agha Jọjia na ndị Abkazịa chọrọ ịchịwa onwe ha na-akwa, ụmụnna niile mụ na ha nọbu nọgbakọ kwataziri na Batumi. Ihe a meziri ka e hiwe ọgbakọ na Batumi notu ụbọchị, e nwee ndị okenye na ndị ọsụ ụzọ jeerela Jehova ozi ọtụtụ afọ na ya.M Chere na O Nweghị Ihe Kọrọ MMGBE e ziri m ozi ọma nafọ 1989, eso m ná ndị ọnụ na-eru nokwu nÒtù Ndọrọ Ndọrọ Ọchịchị Kọmunist e nwere nobodo anyị bụ Senakị. Na Jọjia, m sokwa ná Ndị Omeiwu nỌchịchị Sọviet nke Jọjia. E nwere ike iji ya tụnyere ndị omeiwu nỤlọ Nzukọ Omeiwu ndị e nwere ugbu a. E nwekwara nwoke mụ na ya na-akpa maka ọlụlụ mgbe ahụ. Ihe ndị a mere ka m chee na o nweghị ihe kọrọ m.Mama m na papa m kụziiri m ịhụ Chineke nanya. Nihi ya, ekweere m na Chineke dị, nagbanyeghị na abụ m onye Kọmunist. Ndị Kọmunist ekweghị na Chineke dị. Mgbe mụ na Ndịàmà Jehova malitere ịmụ Baịbụl, ha ji Baịbụl zaa m ajụjụ niile m nwere. Nke a mere ka m nyefee Jehova ndụ m. Ihe a were ndị ezinụlọ anyị, ndị enyi m, ndị mụ na ha na-arụkọ ọrụ, na nwoke ahụ chọrọ ịlụ m, ezigbo iwe.Ugbu a m na-esozi Ndịàmà Jehova, ndị ezinụlọ anyị jụrụ m. Nihi ya, ekpebiri m na m ga-ahapụ ụlọ, hapụkwa ọrụ m. Ahapụkwara m òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị ahụ m nọ na ya, kwụsịkwa ịbụ onye omeiwu. Mgbe e mechara m baptizim, ndị enyi m na ndị ezinụlọ anyị malitere inyekwu m nsogbu. Ebe ọ bụ na abụ m onye a ma ama nobodo anyị, ebe niile malitere ịgba ghara ghara nihi na aghọọla m Onyeàmà Jehova. Ọ bụ ihe a mere ka m kwaga Kutaịsi, bụ ebe m nọ malite ịsụ ụzọ oge niile ozugbo.Ọ na-abụ ndị mmadụ jụọ m ma obi ọ dị m ụtọ nahụhụ niile m na-ata nihi ịbụ Onyeàmà Jehova, m na-agwa ha ozugbo na obi dị m ezigbo ụtọ. Ọ bụ eziokwu na ndị mụrụ m aghọtaghị ihe mere m ji bụrụ Onyeàmà Jehova, ma obi dị m ụtọ na ha kụziiri m ịhụ Chineke na ndị agbata obi m nanya. Ihe a ha kụziiri m enyerela m ezigbo aka ná ndụ.Ezigbo Ịhụya Anaghị Ada AdaIgor:Anyị abụọ nọ nìgwè na-amụ ihe nobodo Tikacheli, dị nAbkazịa. Ọgbakọ ìgwè anyị nọ na ya dị nobodo Jivari. Ọ dị ihe dị ka kilomita iri asatọ na ise ma e si Tikacheli gawa ya. Nihi ya, m na-aga Jivari kwa ọnwa ka m bute akwụkwọ anyị ga-eji amụ ihe. Nafọ 1992, obere oge ọchịchị Sọviet Yuniọn dachara, obodo Abkazịa chọwara ịbụ mba nke ha. Ha achọghịzi ka ndị Jọjia na-achị ha. Ha na ndị agha Jọjia malitere ịlụ agha, ya emee ka ihe sie ezigbo ike.Gizo Narmania na Igor OchigavaỤmụnna abụọ a rụkọrọ ọrụ ọnụ nyere ụmụnna ibe ha aka noge a na-alụ agha nAbkazịa.Gizo:E mere m baptizim mgbe m dị afọ iri abụọ na otu, otu afọ tupu agha ahụ ebido. Mgbe agha ahụ bidoro, ụjọ jidere ụmụnna anyị, ha amaghịkwa otú ha ga-esi na-ekwusa ozi ọma. Ma, Nwanna Igor, bụ okenye hụrụ ụmụnna ya nanya, gbara anyị ume. Ọ gwara anyị, sị: Ugbu a bụ oge ndị mmadụ chọrọ ka a kasie ha obi. Ihe ga-eme ka anyị na Jehova na-adịná mma bụ ịnọgide na-ekwusa ozi ọma. Nihi ya, anyị ji Okwu Chineke na-ezi ndị mmadụ ozi ọma kwa ụbọchị ma na-akasi ha obi. Ma anyị na-eji akọ na-ezi ha ya.Igor:Nihi agha ahụ a na-alụ, anyị anaghị esizi ụzọ anyị na-esi aga eburu akwụkwọ na Jivari. Ebe ọ bụ na anọ m nụlọ too, achọtara m ụzọ ọzọ anyị ga na-esi aga Jivari ka a ghara ijide anyị. Anyị na-esizi nụzọ ndị dị nugwu na ebe a kụrụ ahịhịa tii aga Jivari eburu akwụkwọ. Ma, ụjọ ka na-atụ anyị nihi na anyị nwere ike izute ndị agha nụzọ ma ọ bụkwanụ zọnye ụkwụ ebe e liri bọmbụ. Ma, achọghị m ka ụmụnna ndị mụ na ha na-eso aga baa ná nsogbu, nihi ya, naanị m na-agazi ebute akwụkwọ kwa ọnwa. Nagbanyeghị nsogbu ndị a, Jehova nyeere m aka mụ anọgide na-aga ebute akwụkwọ ndị anyị ji amụ Baịbụl. Ha mere ka okwukwe anyị sikwuo ike.Ọ bụ eziokwu na enweghị agha a na-alụ nobodo anyị bụ Tikacheli, ndị agha Jọjia ekweghị ka mmadụ pụọ ma ọ bụ bata na ya. Ma, mgbe oge oyi ruwere, nri bịara dị ụkọ nobodo anyị, anyị echewe ihe anyị ga-eme. Ma obi tọrọ anyị ezigbo ụtọ mgbe anyị nụrụ na ụmụnna anyị nọ na Jivari atụkọtala nri ha chọrọ inye anyị.Gizo:Otu ụbọchị, Nwanna Igor jụrụ m ma è nwere ebe anyị ga-enye ha nụlọ anyị a ga-edosa nri, sizie ebe ahụ na-ekesara ya ụmụnna. Ọ chọrọ ịga Jivari bute nri ụmụnna nọ ebe ahụ tụkọtaara anyị. Ma ụjọ tụwara anyị ebe anyị ma na ọ ga-agaferịrị ọtụtụ ebe ndị agha na-eche nche, o nwekwara ike izute ndị ohi nụzọ.Jọn 15:13.Ma Jehova nyeere ya aka, ya agaa lọtakwa nudo. Obi tọrọ anyị ezigbo ụtọ mgbe anyị hụrụ ya ka ọ nya ụgbọala e bujuru nri ga-ezuru anyị ruo ọtụtụ ọnwa lọta. Noge ndị ahụ ihe siri ike, ihe ọma ụmụnna anyị meere anyị mere ka o doo anyị anya na ezigbo ịhụya anaghị ada ada.1 Kọr. 13:8.M Ji Anya M Hụ Ihe Baịbụl Na-ekwuMGBE mbụ m nụrụ banyere Ndịàmà Jehova bụ mgbe m nọ nụlọ akwụkwọ dị elu na Kutaịsi. Otu onye agbata obi m gwara m na Ndịàmà Jehova anaghị eji ihe a kpụrụ akpụ ma ọ bụ ihe e sere ese efe Chineke, nakwa na ha ekweghị na Jizọs bụ Chineke Onye Pụrụ Ime Ihe Niile. Ihe a dị iche nihe a kụziiri m na Chọọchị Ọtọdọks. Ejikwaghị m ihe ndị a kụziiri m egwu egwu.Mgbe m lọtara ụlọ nobodo anyị bụ Tisageri noge ọkọchị afọ 1992, m chọpụtara na Ndịàmà Jehova nọkwa na ya. Mama m anụla ọtụtụ okwu ọma ndị mmadụ na-ekwu gbasara ha. Ma, ebe ọ ghọtara na m ka na-ewere Ndịàmà Jehova ka ndị ọjọọ, ọ gwara m, sị: Gaa jiri anya gị hụ ihe ha na-akụzi.E nwere ndị ọsụ ụzọ abụọ aha ha bụ Nwanna Pavle na Nwanna Paata na-abịakarị amụrụ otu ezinụlọ bi anyị nso Baịbụl. Ọ na-abụ ha bịa, ọtụtụ ndị agbata obi anyị abịana-ege ihe ha na-ekwu ma na-ajụ ha ajụjụ. Otu ụbọchị, m gara soro ha mụọ ihe. Mgbe ọ bụla m jụrụ ha ajụjụ, ha na-emepe Baịbụl ha ma sị m gụọ ya. Ihe a ha na-eme nyeere m ezigbo aka. O mere ka m jiri anya m hụ ihe Baịbụl na-ekwu.Obere oge ihe a mechara, m bịara soro ná ndị ha na-amụrụ Baịbụl. Nafọ ọzọ ya, e mere mmadụ iri nime anyị baptizim. Mama m mechakwara ghọọ Onyeàmà Jehova.Ọ na-abụ m cheta otú ụmụnna ndị ahụ si gosi m azịza ajụjụ niile m jụrụ ha na Baịbụl, mụ ejirikwa anya m hụ ha, obi na-atọ m ụtọ. Ihe a mere ka m ghara ịna-ewe iwe ma ọ bụrụ na ndị mmadụ ekwetaghị ihe m na-akụziri ha. M gaa ozi ọma, m na-esikwa na Baịbụl aza ndị mmadụ ajụjụ niile ha na-ajụ m nihi na m na-echeta na ọ bụkwa otú e si kụziere m Baịbụl.Otú Jehova Si Gọzie Anyị nOge Dị Mma na nOge Nsogbu.2 Tim. 4:2.MALITE nihe dị ka afọ 1998 gawa, ọtụtụ ndị batara nọgbakọ na Jọjia, e nwekwara ọtụtụ ndị a na-amụrụ Baịbụl. Nafọ 1998, ihe dị ka puku iri atọ na abụọ, narị anọ na itoolu bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs.Ma ọtụtụ ndị okenye na ndị nkwusa ka batara ọhụrụ nọgbakọ, ha amachaghị nke a na-akọ nọgbakọ. Nihi ya, e kwesịrị ịkụziri ha otú e si ezi ozi ọma nke ọma na otú e si arụ ọrụ dị iche iche e nwere nọgbakọ. Ma, olee otú a ga-esi akụziri ha ihe ndị a?Nzukọ Jehova Nyeere Ụmụnna Anyị AkaNọnwa Mach afọ 1998, e zigara Nwanna Arno Tüngler na Sonja nwunye ya na Jọjia. Ha gụrụ akwụkwọ na Ngalaba Ụlọ Akwụkwọ Gilead e nwere na Jamanị. Nafọ ahụ, Òtù Na-achị Isi kwadoro ka e nwee obere alaka ụlọ ọrụ na Jọjia. Ọ bụ alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Rọshịa ga na-elekọta ya.Obere oge a malitere obere alaka ụlọ ọrụ ahụ, Kọmitii Na-elekọta Mba malitere ilekọta ozi ọma a na-ekwusa na Jọjia. Ozugbo e debachara aha anyị nakwụkwọ gọọmenti, a malitere isi nalaka ụlọ ọrụ anyị dị na Jamanị na-ebubata akwụkwọ anyị. O mekwara ka ọ dịrị anyị mfe ịna-azụta ala ndị a ga-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze nakwa alaka ụlọ ọrụ na ha.A Malitere Ịkụziri Ụmụnna Otú E Si Eme Ihe nỌgbakọNafọ niile ahụ ndị Soviet na-achị Jọjia, ọtụtụ ụmụnna anyị anaghị ezi ozi ọma nụlọ nụlọ nihi na ndị ọchịchị sịrị anyị ekwusakwala ozi ọma. Nwanna Arno Tüngler chetara ihe mere mgbe ahụ. O kwuru, sị: Ọtụtụ ụmụnna anyị na-ezi ozi ọma karịchaa nokporo ámá, ma ụfọdụnime ha amachaghị otú e si ezi ozi ọma nụlọ nụlọ na otú e si eme nletaghachi.Nwanna Arno Tüngler na Sonja nwunye yaNọnwa Mee afọ 1999, Nwanna Davit Devidze, malitere ije ozi nobere alaka ụlọ ọrụ ahụ e hiwere ọhụrụ. Nwanna Davit kwuru, sị: E nwere ọtụtụ ọrụ a ga-arụ nèzí nakwa na Betel. E nwere ọtụtụ ihe anyị gụrụla nakwụkwọ anyị ma anyị amaghị otú e si eme ha. Ma mgbe Òtù Na-achị Isi zitere ụmụnna anyị ma otú esi eme ihe ndị ahụ, anyị si naka ha mụta otú e si eme ha.Ụmụnna ndị ahụ Òtù Na-achị Isi zitere malitere ịkụziri ụmụnna nọ na Jọjia ọtụtụ ihe. Ọzụzụ a baara ma ụmụnna ndị ahụ si esi bịa ma ụmụnna Jọjia uru otú ahụ ịga ozi ọma nebe a chọkwuru ndị nkwusa na-abara ma ndị gara ya ma ndị nọ nọgbakọ ebe ahụ uru. Ilu 27:17 Neziokwu, ụmụnna ndị ahụ mụtara ọtụtụ ihe naka ụmụnna nọ na Jọjia.Ụmụnna Ndị Jọjia Hụrụ Ibe Ha nAnyaNwanna Arno na Sonja nwunye ya anaghị echefu otú ụmụnna si nabata ha nke ọma mgbe ha rutere Jọjiaechefu. Ụmụnna mere ka ahụ ruo ha ala ha enwee ike ịrụ ọrụ ha nke ọma.Nwanna Nwaanyị Sonja ka na-echeta aka ụmụnna nyeere ha. Ọ sịrị: Otu di na nwunye bi anyị nso na-ebutere anyị nri dị ezigbo ụtọ. Otu nwanna nwaanyị kpọkwa anyị gaa ozi ọma ma kọọrọ anyị banyere ọgbakọ ọhụrụ anyị na-aga ịnọ na ya. Ọ kọkwaara anyị ọtụtụ ihe banyere omenala ndị Jọjia. Nwanna nwaanyị ọzọ medara obi kụziere anyị asụsụ Jọjin.Nwanna Warren Shewfelt na Leslie nwunye ya e si na Kanada ziga na Jọjia nafọ 1999 kwuru, sị: Otú ụmụnna anyị nọ na Jọjia si hụ ibe ha nanya masịrị anyị, gbaa anyị ume, ma mee ka anyị chọwa otú anyị ga-esi na-eme ka ha. Ha niile na-esi nala ala obi ha agwa ibe ha otú obi dị ha, na-emekwa ihe ndị gosiri na ha hụrụ ibe ha nanya.Ndị a bụ ụmụnna ndị Jọjia na ụmụnna ndị si esi bịa. Ha niile jere ozi nalaka ụlọ ọrụ anyị di na JọjiaỤmụnna ndị e si mba ọzọ zite na Jọjia ekweghị ka nsogbu ndị ha na-enwe na-echu ha ụra, kama ha lekwasịrịanya nàgwà ọma ụmụnna na ndị obodo na-akpa. Otú ụmụnna ndị ahụ si mba ọzọ si dịrị umeala nobi na otú ha si eme ihe mere ka ụmụnna ndị Jọjia hụ ha nanya.Ọtụtụ Ndị Na-atụ Egwu Chineke Abata nỌgbakọNagbata afọ 1991 na afọ 1999, ọtụtụ ndị chọrọ ife Chineke nọgidere na-abata nọgbakọ. Nafọ 1998 naanị, e mere otu puku mmadụ, narị mmadụ asaa na iri abụọ na anọ baptizim. Olee ihe mere ọtụtụ ndị Jọjia ji chọọ ịmụta eziokwu banyere Chineke?Nwanna Tamazi Biblaia, bụ onye nlekọta sekit ruo ọtụtụ afọ kwuru ihe kpatara ya. Ọ sịrị: Otu nime ihe ndị Jọjia na-esi na nwata kụziwere ụmụ ha bụ ịhụ Chineke nanya. Nihi ya, mgbe ọ bụla anyị ziri ha ozi ọma, ọ na-adịrị ha mfe ikwere.Nwanna Davit Samkharadze, bụ onye na-akụzi ihe nỤlọ Akwụkwọ Maka Ndị Na-ekwusa Ozi Ọma Alaeze kwuru, sị: E nwee onye anyị na ya malitere ịmụ Baịbụl, ndị ezinụlọ ya na ndị agbata obi ya na-enyekarị ya nsogbu. Ma mgbe ụfọdụ, ka ndị a na-agba mbọ ka ha kwụsị onye ahụ ịmụ Baịbụl, ọtụtụ nime ha na-amalitekwa ịmụ Baịbụl.Ka ụmụnna anyị na-ekwusa ozi ọma Alaeze Chineke ọtụtụ ebe na Jọjia, ọtụtụ ndị gbanwere otú ha si ebi ndụ. Dị ka ihe atụ, nọnwa Eprel afọ 1999, puku mmadụ iri atọ na isii, narị isii na iri isii na itoolu bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs. Ihe a bụ ọnụ ọgụgụ kacha elu e nwetụrụla tupu mgbe ahụ.E Nwere Ọtụtụ Ndị MmegidePọl onyeozi kwuru banyere ozi ọma o kwusara nEfesọs, sị: E megheworo m ọnụ ụzọ buru ibu nke na-eduga nịrụ ọrụ, ma e nwere ọtụtụ ndị mmegide. 1 Kọr. 16:9Ihe a o kwuru mere ụmụnna anyị nọ na Jọjia ọnwa ole na ole e mechara Ncheta Ọnwụ Jizọs ahụ e mere nafọ 1999.Nọnwa Ọgọst afọ 1999, otu ụkọchukwu ndị chọọchị ya chụrụ achụ kpọ ndị Chọọchị Ọtọdọks okpukpe ha na-agba ara mee ngarị iwe na Tibilisi ma gbaa akwụkwọ anyị ọkụ nihu ọha. Aha ụkọchukwu a bụ Vasili Mkalavishvili. Ọ bụ otú a ka ọnụ e mekpọrọ Ndịàmà Jehova ruo afọ anọ si malite.Malite nafọ 1999, ọtụtụ ndị na-achọghị iji anya ahụ Ndịàmà Jehova meere ha ngarị iwe, kpọọ akwụkwọ ha ọkụ, ma kụọ ha iheNabalị iri na asaa nọnwa Ọktoba afọ 1999, mmadụ ole na ole okpukpe ha na-agba ara kpọkọtara ihe dị ka narị mmadụ abụọ gaa kwụsị ọmụmụ ihe ọgbakọ Glidani, nke dị na Tibilisi nọ na-enwe. Ha ji osisi na ígwè tie ụmụnna anyị ezigbo ihe, nke mere ka e buga ọtụtụ nime ha ụlọ ọgwụ.Ọ dị mwute na e nweghị ihe e mere ndị kpara arụ a, a kwụsịghịkwanụ imekpọ ụmụnna anyị ọnụ. Ọtụtụ ndị ọnụ na-eru nokwu na gọọmenti nakwa onyeisi ala mba Jọjia aha ya bụ Shevardnadze katọrọ ihe a na-eme ụmụnna anyị, ma e nwekwanụghị ezigbo ihe ha mere iji kwụsị ya. Nke kadị njọ bụ na ọ na-abụkarị mgbe ihe mecharala ka ị ga-ahụ ndị uwe ojii.Mgbe ihe ndị a nọ na-eme, otu onye omeiwu na Jọjia aha ya bụ Guram Sharadze malitere ịgwa ọhaneze ihe ndị na-abụghị eziokwu gbasara Ndịàmà Jehova. O kwuru na Ndịàmà Jehova bụ ndị ọjọọ. Ọ bịara dị ka oge dị mma iji kwusaa ozi ọma agaala.Ihe Nzukọ Jehova Mere Maka Nsogbu AhụNzukọ Jehova mere ihe ozugbo iji nyere ụmụnna nọ na Jọjia aka. A gwara ụmụnna anyị ihe ndị ha ga-eme ma a wakpowa ha. E chetaara ha ihe mere e ji akpagbu ezigbo Ndị Kraịst mgbe ụfọdụ.2 Tim. 3:12.Ihe ọzọ nzukọ Jehova mere bụ na ha gbara akwụkwọ nụlọikpe ka e leba ihe a na-eme ụmụnna anyị anya. Otu nwanna na-eje ozi na Ngalaba Na-ahụ Maka Okwu Iwu nalaka ụlọ ọrụ Jọjia kwuru, sị: Nafọ anọ ahụ a kpagburu ụmụnna anyị, anyị degaara òtù dị iche iche na ndị ọchịchị akwụkwọ karịrị narị asatọ iji mee mkpesa maka ihe Vasili Mkalavishvili na ndị òtù ya na-eme ụmụnna anyị. Anyị gwakwara ndị ọnụ na-eru nokwu na gọọmenti nakwa òtù ndị na-ahụ maka ihe ndị ruuru mmadụ ka ha nyere anyị aka. Ụmụnna na-ahazi ọrụ Ndịàmà Jehova nisi ụlọ ọrụ anyị mekwara ka ọhaneze mara ọnụ a a na-emekpọ ụmụnna anyị na Jọjia, ma ihe a niile emeghị ka nsogbu ahụ kwụsị.Nsogbu A Na-enye Ha Emeghị Ka Ha Kwụsị Ife JehovaIhe a na-eme ụmụnna anyị emeghị ka ụjọ na-atụ ha, ha akwụsịghịkwa ịna-enwe ọmụmụ ihe. Ndị okenye mere ihe iji mee ka a ghara imerụ ụmụnna anyị ahụ. Nwanna André Carbonneau, bụ onye ọkàiwu si Kanada kpechitere ọnụ ụmụnna anyị nụlọikpe noge ahụ. O kwuru, sị: A na-agwa otu nwanna ji ekwentị ka ọ gaa nọrọ nebe dị nso nebe ụmụnna nọ na-enwe ọmụmụ ihe. Ọ hụ ndị na-enye anyị nsogbu ka ha na-abịa, ya akpọọ ndị okenye ozugbo nekwentị.Foto a dị naka ekpe bụ ụlọ Nwanna Shamoyan, nke aka nri abụrụ ebe anyị na-ebusa akwụkwọ. A gbara ha ọkụMgbe ọ bụla ha bịara wakpo ụmụnna anyị, alaka ụlọ ọrụ anyị na-eziga ụmụnna abụọ ka ha gaa gbaa ụmụnna anyị ume. Nwanna André kwuru, sị: Mgbe ọ bụla ndị si alaka ụlọ ọrụ bịara ịkasi ụmụnna anyị obi ọ na-eju ha anya ịhụ ụmụnna obi dị ezigbo ụtọ, ka ha zukọrọ.Ndị na-emegide ụmụnna anyị na-enye ha nsogbu ma nụlọikpe ma mgbe ha pụtaraỤmụnna ndị a na-enweghị ihe e mere ha na ndị a na-amụrụ Baịbụl na-abịakwa nnọkọ ndị ahụ. Nwanna André chetara ihe otu nwaanyị chọrọ ịghọ onye nkwusa gwara ya mgbe ya na ya na-ekwurịta okwu. Ọ sịrị ya: Mgbe ọ bụla m hụrụ ihe a na-eme ụmụnna anyị na tiivi, m na-achọpụta na e nwere ihe dị iche nezigbo Ndị Kraịst na Ndị Kraịst adịgboroja. M chọrọ ịbụ ezigbo Onye Kraịst.Ha Katara Obi Kpechite Ọnụ Ụmụnna Ha nỤlọikpeNoge ndị ahụ a na-emekpọ ụmụnna anyị ọnụ, ha gosiri na ha nwere ezigbo okwukwe nihi na ha katara obi na-ekwusaozi ọma. Ụmụnna ndị kpechitere ọnụ ụmụnna anyị nụlọikpe gosikwara na ha nwere ezigbo okwukwe.Ụlọ ọrụ mgbasa ozi na-agwakarị ọhaneze ihe na-abụghị eziokwu banyere Ndịàmà Jehova. Ha kwuru na ha na-ekewa ezinụlọ, na-agba gọọmenti mgba okpuru, ha anaghịkwa ekwe ka a gwọọ ha. Ndị ọkàiwu ahụ kpechitere ọnụ ụmụnna anyị katara obi mee ya nagbanyeghị na o nwere ike ịkpa ọrụ ha aka ọjọọ ma ọ bụ mee ka a kpọwa ha aha ọjọọ.Ndị a bụ ụmụnna anyị si na Ngalaba Okwu Iwu nke dị nisi ụlọ ọrụ anyị nAmerịka. Ha katara obi kpechite ọnụ ụmụnna anyị nụlọikpeNwanna John Burns, bụ ọkàiwu si nalaka ụlọ ọrụ anyị dị na Kanada, na-enyere ụmụnna anyị aka noge ahụ.O kwuru, sị: Ụmụnna anyị ndị Jọjia bụ ndị ọkàiwu wepụtara onwe ha inyere ụmụnna ha aka. Ha katara obi gaa nụlọikpe kwuo na ha bụ Ndịàmà Jehova, nagbanyeghị na o nwere ike ịkpa ọrụ ha aka ọjọọ. Ụmụnna ndị a ụjọ na-anaghị atụ nyere aka nịkwado ozi ọma na niji iwu mee ka o guzosie ike.Fil. 1:7.Ndị Jọjia Akatọọ Ihe A Na-eme Ụmụnna AnyịKa ọ dịgodị, ndị mmadụ akwụsịbeghị ọnụ ahụ ha na-emekpọ ụmụnna anyị. Nihi ya, malite nabalị asatọ nọnwa Jenụwarị afọ 2001, Ndịàmà Jehova dere akwụkwọ ha ji mee mkpesa ka a kwụsị ọnụ a na-emekpọ ha, nakwa ka e kpee ndị ahụ na-emekpọ ha ọnụ ikpe nụlọikpe. Ha kesaara ọhaneze akwụkwọ ahụ ka ha bịanye aka na ya.Nwanna Burns kwuru ihe mere ha ji dee akwụkwọ ahụ ha ji mee mkpesa. O kwuru, sị: Ihe mere anyị ji dee ya bụ iji gosi na ihe a a na-eme Ndịàmà Jehova adịghị ọtụtụndị Jọjia mma, nakwa na ọ bụ ndị Jọjia ole na ole okpukpe ha na-agba ara na-akpa arụ a.Nime izu abụọ, ndị Jọjia si ebe dị iche iche bịanyere aka nakwụkwọ ahụ. Ha dị otu narị puku na puku iri atọ na atọ, narị atọ na iri asaa na ise. Ọtụtụ nime ha bụ ndị Ọtọdọks. Ọ bụ eziokwu na e nyere Onyeisi ala aha ya bụ Shevardnadze akwụkwọ ahụ, ma nsogbu ahụ akwụsịghị. Ndị ahụ okpukpe ha na-agba ara nọgidere na-emesi ụmụnna anyị ike.Ihe a bụ akwụkwọ ahụ ọtụtụ puku ndị Jọjia bịanyere aka na ya. Ha katọrọ ọnụ a na-emekpọ ụmụnna anyịJehova nọgidere na-agọzi ụmụnna anyị nagbanyeghị ihe a na-eme ha. Ka ha nọ na-enye ụmụnna anyị nsogbu, Jehova nọ na-akpọpụta ọtụtụ ndị nọ nokpukpe ụgha ji obi ha niile chọọ ife ya.Ọ Hapụrụ Okpukpe ỤghaE nwere otu nwaanyị aha ya bụ Babilina Kharatishvili kpere Chọọchị Ọtọdọks nke Jọjia ọtụtụ afọ. O jighị chọọchị a egwu egwu. Mgbe ọ dị ihe dị ka afọ iri atọ na atọ, ọ na-aga nobodo dị iche iche, nakwa nime ime obodo na-akụziri ndị mmadụ gbasara otú ndị nsọ si bie ndụ ka ha nwee ike ibi ndụ ha otú ahụ.Babilina chọrọ ịmatakwu Chineke. Nihi ya, ọ gara ka a kụzikwuoro ya gbasara Chineke nụlọ akwụkwọ seminarị na Chọọchị Ọtọdọks nke Jọjia. Otu ụbọchị, otu ụkọchukwu na-akụziri ha ihe gosiri ha akwụkwọIhe Ọmụma nke Na-eduba ná Ndụ Ebighị Ebi,ma gwa ha gaa ka Ndịàmà Jehova nye ha ya. Ọ gwara ha, sị: Akwụkwọ a ga-akụziri unu ọtụtụ ihe gbasara Baịbụl.Ihe a ụkọchukwu ahụ gwara ha juru Babilina anya. Ọ nọ na-agbara Ndịàmà Jehova ọsọ, ma ugbu a, ụkọchukwu ha gwara ha gụọ akwụkwọ ha. Babilina gwara onwe ya, sị, Ọ bụrụ na ọ bụ naka Ndịàmà Jehova kam ga-esi mụta gbasara Chineke, oleezi ihe m nọ ebe a na-eme? Ọ gakwuuru Ndịàmà Jehova nọ nobodo Poti ozugbo, ya na ha amalite ịmụ Baịbụl.Ka Babilina na-amụ Baịbụl, ọ gbanwere ndụ ya. O kwuru, sị: Mgbe m gụtara na Baịbụl na ọ dịghị mma iji ihe a kpụrụ akpụ efe Chineke, m kwụsịrị ikpere arụsị nụdị ya ọ bụla. O doro m anya na ihe a m mere bụ ihe m kwesịrị ime. Mgbe ọ gbara ihe dị ka afọ iri asaa na asatọ, o kpebiri na ya ga-aghọ Onyeàmà Jehova.Onye a bụ Babilina. Ọ kụziiri nwa nwa ya aha ya bụ Izabela BaịbụlỌ dị mwute na nafọ 2001, Babilina dara ọrịa ma nwụọ, e mezighị ya baptizim. Ma, e mechara mee nwa nwa ya aha ya bụ Izabela baptizim. Ugbu a, Izabela ji obi ya niile na-ejere Jehova ozi.Ọ Chọrọ Ịbụ SistaE nwere otu nwaanyị aha ya bụ Eliso Dzidzishvili. Mgbe ọ dị afọ iri abụọ na asatọ, o kpebiri ịbụ sista. Nafọ 2001, ọ gara biri na Tibilisi nihi na enweghị ụlọ ndịsista nebe dị nso nobodo ha bụ Tikibuli. Ka ọ nọ na-eche ka a na-abata ya ka ọ bụrụ sista, ọ malitere ịkụzi ihe nwa oge. Otu nime ụmụ akwụkwọ ya bụ nwa otu nwanna nwaanyị aha ya bụ Nunu.Eliso kwuru, sị: Mụ na Nunu na-ekwukarị gbasara Baịbụl. Anyị kwuwa ihe Chọọchị Ọtọdọks anyị na-akụzi, m na-eji iwe agbachitere ya. Ma Nunu na-emeda obi egosi m amaokwu Baịbụl dị iche iche na-egosi na ihe ọ na-ekwu bụ eziokwu. Otu ụbọchị anyị na-ekwurịta okwu, ọ gụụrụ m akwụkwọGịnị Ka Chineke Na-achọ nAka Anyị?Ka anyị na-agụ paragraf ndị dị na ya, na-agụkwa amaokwu Baịbụl ndị e dere na ha, ọ bịara doo m anya na onye na-efe ihe a kpụrụ akpụ na-ada iwu Chineke.Eliso mechara gaa na chọọchị ha ma jụọ ụkọchukwu ha ajụjụ ụfọdụ. Ihe ọ zara ya mere ka ọ ghọta na chọọchị ha na-akụzi ihe na-adịghị na Baịbụl. Mak 7:7, 8 Ọ bịara doo ya anya na ya achọtala eziokwu. Nke a mere ka yana Ndịàmà Jehova malite ịmụ Baịbụl ozugbo. O teghịkwa aka, e mee ya baptizim.Foto aka ekpe bụ Nwanna Nwaanyị Eliso Dzidzishvili. Ọ chọburu ịbụ sista. Foto nke aka nri bụ Nwanna Nwaanyị Nunu KopalianiỊrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze nAgbanyeghị NsogbuNafọ 2001, a bịara nwee ọtụtụ ọgbakọ na-enweghị Ụlọ Nzukọ Alaeze. Otu nchọpụta e mere gosiri na a chọrọ ihe dị ka Ụlọ Nzukọ Alaeze iri asaa. Nihi ya, a haziri otú a ga-esi arụ ha nagbanyeghị nsogbu a na-enye ụmụnna anyị na Jọjia niile.Ezra 3:3.Obere oge, ụmụnna na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze malitere ịrụgharị ụlọ ọtụtụ ọgbakọ ndị nọ na Tibilisi na-anọ na ya amụ ihe. Ozugbo a rụgharịchara ya, a rụrụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ọhụrụ abụọ, otu na Tibilisi, nke ọzọ na Chiatura, dị nebe ọdịda anyanwụ Jọjia.Foto aka ekpe bụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ochie dị na Tibilisi. Nke dị naka nri bụ nke ọhụrụ a na-anọzi na ya amụ iheNwanna Tamazi Khutsishvili, bụ onye so rụọ Ụlọ Nzukọ Alaeze na Chiatura, kwuru ihe mere mgbe ahụ. Ọ sịrị: Mmadụ iri na ise nime anyị rụrụ ọrụ ebe ahụ kwa ụbọchị. Obere oge anyị bidoro, mmadụ niile matara na anyị na-arụ Ụlọ Nzukọ Alaeze ọhụrụ. Mgbe ụfọdụ, anyị na-anụ kepu kepu na ndị na-enye anyị nsogbu chọrọ ịbịa kụtuo ya.Ebe ọ bụ na a na-enye anyị nsogbu, anyị nọ na-eche ma ànyị ga-arụchakwa Ụlọ Nzukọ Alaeze ahụ. Nwanna Tamazi kwuru ihe ha mere. Ọ sịrị: Anyị nọgidere na-arụ ya, ma rụchaa ya nọnwa atọ. Nagbanyeghị na anyị na-anụ na ndị na-enye anyị nsogbu ga-abịa, ha abịaghị.Ụmụnna Anyị Enwere Onwe Ha nIkpeazụIhe a bụ mgbe a kpọchiri ụfọdụ ndị Chọọchị Ọtọdọks okpukpe ha na-agba ara na onyeisi ha aha ya bụ Vasili Mkalavishvili. Ọ bụ ha mekpọrọ ụmụnna anyị ọnụNọnwa Ọktoba afọ 2003, a malitere ịrụ otu Ụlọ Nzukọ Alaeze na Samtredịa. Mgbe anyị na-arụ ya, ndị ahụ na-enye anyị nsogbu kwukwara na ha ga-akwatu ya. Obere oge anyị dochara blọk ya, ha bịara kwatuo ya otú ahụ ha kwuru.Ma, nọnwa Nọvemba afọ 2003, a gbanwere ọchịchị Jọjia. Nke a mere ka ahụ ruo ụmụnna anyị ala, meekwa ka a kwụsị nsogbu a na-enye ndị mmadụ nihi okpukpe ha. Ọ bụ ya mere e ji kpọchie ọtụtụ nime ndị ahụ na-enye Ndịàmà Jehova nsogbu.Otú Jehova Si Gọzie Ndị YaObere oge a kwụsịrị nsogbu ahụ a na-enye Ndịàmà Jehova na Jọjia, Jehova gọziri ha. Ná mgbakọ e nwere nafọ 2004, e wepụtaraNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịstnasụsụ Jọjin.E nwere ihe ọzọ ụmụnna anyị na-agaghị echefu echefu mere ná mgbakọ ha nwere nafọ 2006. Isiokwu mgbakọahụ bụ Nnapụta Dị Nso. Obi tọrọ ha ezigbo ụtọ mgbe ha nụrụ na Nwanna Geoffrey Jackson, bụ onye so nÒtù Na-achị Isi, ga-agwa ha okwu. Mgbe ọ na-agwa ha okwu, o juru ha anya mgbe o wepụtaara haBaịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọzuru ezu nasụsụ Jọjin.Mgbe a na-ewepụtara ụmụnna anyịBaịbụl Nsụgharị Ụwa Ọhụrụnasụsụ Jọjin nafọ 2006Obi ụtọ mere ka anya mmiri gbaa ndị bịara mgbakọ a. Otu nwanna nwaanyị kwuru, sị: Obi bụ m sọ aṅụrị maka Baịbụl a zuru ezu anyị nwetara nasụsụ Jọjin. . . . Agaghị m echefu mgbakọ a echefu. Ihe karịrị puku mmadụ iri na asaa bịara ya. Nke a bụ nke mbụ a na-enwe ụdị mgbakọ a na Jọjia.Nke A Bụ Ihe Nketa Nke Ndị Ohu Jehova.Aịza. 54:17.NDỊÀMÀ JEHOVA nọ na Jọjia ji ozi ọma kpọrọ ihe, Jehova agọziekwala ozi ha. Nke a emeela ka ha kwusaa ozi ọma ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ ebe niile na Jọjia.Ebe ụmụnna na-achọ ịga kwusaa ozi ọma nobodo Ushguli. Obodo a dị nelu ugwuNoge na-adịchabeghị anya, ndị ọsụ ụzọ na ndị nkwusa ndị ọzọ ji ozi ha kpọrọ ihe malitere ịga ebe ndị a chọkwuru ndị ga-ekwusa ozi ọma ka ha nye aka kwusaa ozi ọma. Ihe e ji aga ụfọdụ obodo ndị bụ ugwu ugwu bụ landrova ma ọ bụ ụgbọ na-agba neriri e kenyere nelu.Ebe ụmụnna na-ekwusa ozi ọma nobodo SanetiKemgbe afọ 2009, alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Jọjia na-ezigara ọgbakọ niile e nwere na Jọjia aha obodo ndị a na-enweghị ndị na-ezi ozi ọma na ha. Ha na-agba ụmụnna ume ka ha nye aka kwusaa ozi ọma nebe ndị ahụ. Ụfọdụ ndị ahapụla ọtụtụ ihe ka ha nwee ike ịga kwusaa ozi ọma nebe ndị ahụ.Nwanna nwaanyị Ana Bliadze na Temuri di yaNwanna Temuri Bliadze na Ana nwunye ya ka lụrụ ọhụrụ mgbe ha nụrụ na a chọrọ ndị ga-ekwusa ozi ọma nobodo Ajarịa bụ ugwu ugwu. Noge ahụ, ha ka zụrụ ala ha chọrọ ịrụ ụlọ na ya. Ma ugbu a, ha enweela ebe ha ga-aga jekwuoro Jehova ozi.Ha bu ụzọ gaa nọọ otu izu nAjarịa. Nwanna Temuri kwuru ihe mbụ masịrị ya mgbe ha gara ebe ahụ. Ọ sịrị: Ụmụnna ndị obodo ahụ na-aga ogologo ije ka ha nwee ike irute obere ime obodo dị iche iche. Ebe ọ bụ na anyị nwere ụgbọala dị ka landrova, m gwara onwe m ozugbo na ọ ga-abara anyị uru ebe ahụ.Ana kwuru, sị: Ịkwaga obodo ahụ adịghịrị anyị mfe nihi na anyị na ọgbakọ anyị na ndị ezinụlọ anyị dị nezigbo mma. Ma, Jehova nyeere anyị aka. Kemgbe ihe karịrị afọ atọ, Nwanna Temuri na Ana nwunye ya nọ na-enyere ìgwè e nwere na Keda dị nAjarịa aka.Ndị Ọsụ Ụzọ Echepụta Ihe Ha Ji Akpa Afọ HaNdị ọsụ ụzọ pụrụ iche nwa oge na-enye ezigbo aka nikwusa ozi ọma nime ime obodo. Ọ na-abụ oge e nyere ha zuo, ọtụtụ nime ha na-ekpebi ịnọrọzi ebe ndị ahụ ka ha nwee ike inyere ndị ha na-amụrụ Baịbụl aka.E nwere ụmụnna nwaanyị abụọ e zigara ka ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche nwa oge notu obodo mara ezigbo mma a na-akpọ Manglisi. Aha ha abụọ bụ Khatuna. E nweghị Ndịàmà Jehova bi ebe ahụ, ma ha nwere ọtụtụ ndị hana-amụrụ Baịbụl. Nọnwa nke mbụ, ha mụụrụ mmadụ itoolu ihe, nọnwa nke abụọ, ha mụụrụ mmadụ iri na abụọ ihe, nọnwa nke atọ, ha mụụrụ mmadụ iri na ise ihe, mụziere mmadụ iri na asatọ ihe nọnwa nke anọ. Mgbe oge e nyere ha zuru, ha kpebiri ibiwezi na Manglisi ka ha nwee ike inyere ndị ha na-amụrụ Baịbụl aka.Ụmụnna nwaanyị ndị a kwesịrị ichepụta ihe ha ga na-eme iji na-enweta ego ha ga-eji na-enyere onwe ha aka. E nwere otu ihe ndị obodo a na-eji echekwa nri ma ọ bụ jiri taa ihe ndị dị ka bred. Ihe a na-amasịkarị ndị si esi bịa. A na-eji mkpụrụ osisi eme ya, ọ na-adịkwa mma nahụ. Ụmụnna nwaanyị ndị a malitere ime ya. Ha na-eji mkpụrụ osisi ahụ eme ya. Ha mechaa ya, ha eburu ya gaa ree nahịa. Ma, ha mechara nweta ihe ọzọ ha na-atụghị anya ya ha ji enweta ego.Otu ụbọchị, otu nwaanyị ha na-amụrụ Baịbụl nwụtaara ha ọtụtụ ụmụ ọkụkọ. Ọ gwara ha na o nwere ọkụkọya hapụrụ ụlọ gaa yie àkwá nebe ọ na-amaghị, ma mechaa chịrị ụmụ ya lọta. Nwaanyị ahụ gwara ha na ya chọrọ inye ha ụmụ ọkụkọ ndị ahụ. Ebe ọ bụ na otu nime ụmụnna nwaanyị ndị ahụ ma otú e si akpa ọkụkọ, ha zụwaziri ọkụkọ ka ha si na ya na-enweta ego.Otu nime ha kwuru, sị: Jehova na ụmụnna anyị, nakwa ndị anyị na-amụrụ Baịbụl nyeere anyị aka, anyị enwee ike ịnọ na Manglisi ruo afọ ise. Ugbu a, e nweela ụmụnna na-ejesi ozi ike nobodo ahụ.Ebe Nwannna Nwaanyị Khatuna Kharebashvili na Nwanna Nwaanyị Khatuna Tsulaia na-ekwusa ozi ọma na ManglisiIji Asụsụ Mba Ọzọ Ezi Ozi ỌmaNoge na-adịbeghị anya, enweela ọtụtụ ndị si mba ọzọ bịa biri na Jọjia. Nihi ya, ọtụtụ ndị ọsụ ụzọ hụrụ na e nwekwuola ọtụtụ ndị ha ga na-ezi ozi ọma. Ọ bụ ya mere ha ji gaa mụọ asụsụ ndị dị ka Arabik, Azebaịjani, Chaịniiz, Bekee, Peshian, na Tọkish.Ọtụtụ nime ha malitere inyere ìgwè na ọgbakọ dị iche iche na-eji asụsụ mba ọzọ amụ ihe aka, ụfọdụ agawa ebe a chọkwuru ndị ga-ekwusa ozi ọma ná mba ọzọ. Dị ka ihe atụ, Nwanna Giorgi na Nwanna Gela kwagara ná mba ya na Jọjia gba. Ha dị ihe dị ka afọ iri abụọ na atọ mgbe ahụ. Nwanna Giorgi kwuru, sị: Anyị chọrọ ijekwuru Jehova ozi. Ebe a anyị kwagara bụ ohere magburu onwe ya anyị ji eme ya.Nwanna Gela kwuru na ebe ahụ ha gara baara ya uru. Ọ sịrị: Ije ozi ka okenye nebe ahụ kụziiri m ọtụtụ ihe. Obi dị m ụtọ na Jehova ji m nyere ụmụ atụrụ ya aka.Jọn 21:17.Nwanna Giorgi kwuru, sị: Ihe adịghịrị anyị mfe ebe ahụ, ma anyị lekwasịrị anya nozi anyị. Anyị akwaghịkwa mmakwaara. Anyị ma na ihe anyị mere bụ ihe anyị kwesịrị ime.Nwanna ọzọ aha ya bụkwa Gela, jere ozi na Tọki afọ ole na ole. O kwuru, sị: Mgbe m kwagara ebe ahụ ọhụrụ, o siiri m ike ịmụta asụsụ ndị obodo ahụ, ya emee ka m ghara ịna-enwe obi ụtọ. Ma, mgbe m mechara mụta ya, obi ụtọ m nwere enweghị atụ nihi na mụ na ụmụnna anyị na ndị m na-ezi ozi ọma nweziri ike ikwurịta okwu nke ọma.Nwanna Nino bụ onye sụrụla ụzọ ihe karịrị afọ iri nIstanbul dị na Tọki kwuru otú obi dị ya. Ọ sịrị: Malite nụbọchị mbụ m kwatara ebe a, ahụrụ m otú Jehova si na-enyere m aka. Ọ bụrụ na ị na-asụ ụzọ ná mba ọzọ, ọ ga-afọ obere ka ọ bụrụ ụbọchị niile ka ị ga na-enwe akụkọ ndị ị ga-akọ yiri ndị ahụ a na-akọ nAkwụkwọ Mgbaafọanyị.Ha Chetara Onye Okike Ukwu HaỌtụtụ nime ndị anyị gụrụ banyere ha na peeji ndị bu nke a ụzọ bụ ụmụ okoro na agbọghọ ndị chetara Onye Okike Ukwu ha noge ha bụ okorobịa. Ekli. 12:1 Ndị ọsụ ụzọ e nwere na Jọjia dị puku atọ, otu narị na iri itoolu na asaa. Ma, ihe dị ka otu puku na iri isii na ise nime ha bụ ụmụ okoro na agbọghọ na-agafebeghị afọ iri abụọ na ise. Olee ihe mere ọtụtụ ndị na-eto eto e nwere na Jọjia ji na-eme nke ọma nọgbakọ?E nwere ọtụtụ ihe nwere ike ịkpata ya. Otu nime ha bụ na a bịa nezinụlọ ọ bụla e nwere na Jọjia, onye ọ bụla na ibe ya na-adịkarị nezigbo mma. Nwanna Konstantine, bụ onye zụrụ ụmụ ya ise nọgbakọ kwuru, sị: Ihe mere m ji bata nọgbakọ bụ na ama m na Jehova bụ ezigbo Nna. Nihi ya, mgbe m mụrụ ụmụ, m chọrọ ime ka obi na-eru ụmụ m ala mgbe ọ bụla mụ na ha nọ.Nwanna Malkhazi na nwunye ya mụrụ ụmụ atọ. Ha gbasiri mbọ ike ka ha na ụmụ ha dịrị nezigbo mma. Nwanna Malkhazi kwuru, sị: Ọ na-abụ anyị gụrụ gụrụ,anyị agwa ụmụ anyị ka ha chee banyere ihe na-amasị ha nebe anyị na ụmụnne ha nọ. O ruzie noge ofufe ezinụlọ anyị, anyị agwa ha ka ha kwuo ihe ha chetara. Ihe a anyị na-eme emeela ka ha na-achọpụta ebe onye ọ bụla na-eme nke ọma, meekwa ka ha na-ahụ ibe ha nanya.M Jizi Ndụ M Eme Ihe Bara UruNdị okenye na-enyekwara ndị nne na nna aka nịzụ ụmụ ha. Otú ha si eme ya bụ na ha na-ebido noge kenye ndị na-eto eto ọrụ nọgbakọ. Dị ka ihe atụ, Nwanna Nestori, bụ onye e mere baptizim mgbe ọ dị afọ iri na otu kwuru, sị: Ndị okenye malitere mgbe m dị nnọọ obere na-enye m obere ọrụ ndị m ga na-arụ nọgbakọ. Ihe a ha mere mere ka m mara na m dị mkpa nọgbakọ.Ihe ọzọ na-eme ka ndị na-eto eto na-eme nke ọma nọgbakọ bụ na e nwere ụmụnna ndị ha na-amụta ezigbo ihe naka ha, ya na aka ndị okenye na-enyere ha. Nwanne Nestori aha ya bụ Koba kwuru, sị: Mgbe m na-etolite, ejighị m ọgbakọ kpọrọ ihe ka ụmụnne m. Ma,e nwere otu nwa okorobịa bụ okenye m mụtara ihe naka ya. Ọ naghị akatọ m, ọ na-agbalị aghọta nsogbu m. O nyeere m ezigbo aka ịlọghachikwute Jehova.Taa, Nestori na Koba, na nwanne ha nwaanyị aha ya bụ Mari, na-eje ozi notu ime obodo. Koba kwuru, sị, M jizi ndụ m eme ihe bara uru.Ụmụ M Na-eje Ije nEziokwu AhụAlaka ụlọ ọrụ anyị dị na Jọjia na-enyekwara ndị nne na nna aka ịzụ ụmụ ha. Otú ha si eme ya bụ na ha na-akpọ ndị na-eto eto ka ha soro na-arụ ụlọ ndị nzukọ Jehova na-arụ. Dị ka ihe atụ, otu onye so na Kọmitii Alaka kwuru, sị: Anyị ji ndị na-eto eto anyị kpọrọ ihe. Nihi ya, anyị na-akwado ha ka ha na-agbalị ime ihe ndị ha chọrọ ime nozi Jehova.Ndị a bụ ụfọdụ Ndịàmà Jehova nọ na Jọjia na ụmụnna si mba ọzọ bịa. Ha niile so rụọ ọrụ mgbe a na-arụ Ụlọ Mgbakọ dị na TibilisiNdị na-eto eto ndị a anaghị echefu ihe ndị ha mụtara naka ụmụnna ndị ahụ bụ aka ochie ha so rụọ ọrụ. Dị ka ihe atụ, Nwanna Mamuka, so ndị ọrụ si mba ọzọ rụọ ọrụ mgbe a na-arụ Ụlọ Mgbakọ dị na Tibilisi. O kwuru, sị: Ọrụ a anyị na ndị si mba ọzọ so rụọ mere ka m mụta ọtụtụ ihe naka ndị ọzọ. Ọ bụ eziokwu na amụtara m ọtụtụ aka ọrụ, amụtakwara m ọtụtụ ihe mere ka mụ na Jehova dịkwuo ná mma.Otú ndị nọ nezinụlọ na ibe ha si dị nezigbo mma, aka ndị okenye na-enyere ndị na-eto, nakwa ụmụnna ha na-amụta ezigbo ihe naka ha, enyerela ọtụtụ ndị na-eto eto e nwere na Jọjia aka ịna-eme nke ọma nọgbakọ. Obi dị ndị mụrụ ndị na-eto eto ndị a otú ahụ ọ dị Jọn onyeozi, mgbe o kwuru, sị: Ọ dịghị ihe ọzọ ga-eme ka m nwee obi ekele karịa ihe a, ya bụ, na m ga na-anụ na ụmụ m na-eje ije neziokwu ahụ.3 Jọn 4.Ịsụgharị Akwụkwọ Anyị nAsụsụ Ndị ỌzọNafọ 2013, Òtù Na-achị Isi gwara alaka ụlọ ọrụ niile ka ha chọpụta ma à chọrọ akwụkwọ anyị nasụsụ ndị ọzọ a na-asụnebe dị iche iche alaka ụlọ ọrụ ha na-elekọta. Ihe mere ha ji kwuo ya bụ ka e jiri ha kwusaara ọtụtụ ndị ozi ọma.Ihe a Òtù Na-achị Isi kwuru mere ka alaka ụlọ ọrụ anyị dị na Jọjia malite ịsụgharị ụfọdụ akwụkwọ anyị nasụsụ Svan na Mingrelian. Asụsụ abụọ a yiri asụsụ Jọjin nke na ụfọdụ ndị na-ekwu na ha bụ olumba.Ndị ọsụ ụzọ ji ozi ha kpọrọ ihe nobodo Saneti kwuru, sị: Ndị Svan nwere mmasị ife Chineke, ha ejighịkwa Baịbụl egwu egwu. Ndị na-anaghị anara anyị akwụkwọ na-anara ya ugbu a nihi na e dere ha nasụsụ ha.Obi tọgburu ndị nkwusa na-asụ asụsụ Mingrelian atọgbu mgbe ha malitere inwe ọmụmụ ihe nasụsụ ha. Otu nwa okorobịa bụ ọsụ ụzọ aha ya bụ Giga kwuru, sị: Okwu na-agazị m were were nọnụ ma m zawa ajụjụ. Anaghịzi mebu ụzọ eche otú m ga-esi ekwu ihe m ga-aza tupu mụ azawa ajụjụ.Nwanna Zuri, bụ okenye nọgbakọ dị na Takaị nke na-eji asụsụ Mingrelian amụ ihe kwuru otú obi dị ya. Ọ sịrị: E nweela ọtụtụ ihe mere ná ndụ m gaara eme ka anya mmiri gbaa m, ma ndị ọma ma ndị ọjọọ, ma o nweghị nke mere ka anya mmiri gbaa m. Ma, nụbọchị mbụ anyị bụrụ abụ Alaeze anyị nọmụmụ ihe nasụsụ Mingrelian, e nweghị onye nọ ebe ahụ anya mmiri na-agbaghị, ma mụnwa.Ihe Ndị Dị Mkpa Mere nOge Na-adịghị AnyaOtu ihe dị mkpa nke Ndịàmà Jehova nọ na Jọjia na-agaghị echefu echefu mere na Satọdee, abalị isii nọnwa Eprel afọ 2013. Nụbọchị ahụ, Nwanna David Splane, onye so nÒtù Na-achị Isi, nyefere Jehova ụlọ ndị a rụnyere nalakaụlọ ọrụ anyị dị na Jọjia. E nyefekwara Jehova otu Ụlọ Mgbakọ na ebe ọhụrụ a ga-anọ na-enwe ụlọ akwụkwọ anyị dị iche iche. Ihe dị ka narị mmadụ atọ na iri atọ na asatọ si mba iri abụọ na anọ bịara na Jọjia maka ihe omume a. Ụmụnna anyị ndị Jọjia nyekwara ha ụlọ, lekọtakwa ha nke ọma.Nechi ya, Nwanna Splane kwuru okwu pụrụ iche. Puku mmadụ iri na ise na narị abụọ gere okwu a. Ọtụtụ nime ha nọ nebe dị iche iche anyị na-anọ enwe ọmụmụ ihe na Jọjia gee ya. Ha nọ na-ele ya na tiivi. E nwetụbeghị ụdị nnọkọ a ọtụtụ ndị bịara otú a na Jọjia. Otú ụmụnna anyị si gbarịta ibe ha ume na ụdị obi ụtọ ha nwere, na-emetụ nahụ. Otu nwa okorobịa kwuru, sị: Ihe a emeela ka m mara otú ụwa ọhụrụ ga-adị.Mgbe a na-enyefe Jehova alaka ụlọ ọrụ dị na Tibilisi nafọ 2013Ụlọ Akwụkwọ Ọmụmụ Baịbụl Maka Ụmụnna Lụrụ Di na Nwunye nke a na-akpọzi Ụlọ Akwụkwọ Maka Ndị Na-ekwusa Ozi Ọma Alaeze abarala ụmụnna anyị nọ na Jọjia ezigbo uru. Kemgbe afọ 2013, e nweela ihe karịrị narị ụmụnna abụọ garala ụlọ akwụkwọ a. Ụmụnna ndị a na-adị njikere iji obi ha niile jee ozi nebe ọ bụla e zigara ha nihi na obi dị ha ụtọ maka ihe a kụziiri ha.Ha Na-amatị Onwe Ha Inweta Ihe Ndị Dị nIhuOtú ụmụnna anyị ndị mbụ batara nọgbakọ na Jọjia si kata obi kwusaa ozi ọma emeela ka e kwusaa ozi ọma ebe niile na mba a. Ihe a ha mere gosiri na ha hụrụ Chineke na ndị agbata obi ha nanya, gosikwa na okwukwe ha siri ike, Jehova gọzikwara ha maka ya.Taa, ihe karịrị puku ụmụnna iri na asatọ e nwere na Jọjia ji obi ụtọ na-ekwusa ozi ọma otú ahụ ndị mbụ ahụ mere. Ha na-eji Okwu Chineke enyere ndị agbata obi ha aka ịgbanwe ndụ ha.Fil. 3:13;4:13.Ụfọdụ Ndị Kọd Abata nỌgbakọOTU Nwanna nwaanyị aha ya bụ Gulizar kwuru, sị: M na-ekele Jehova mgbe niile maka ime ka e jiri asụsụ anyị kụziere m banyere ya.Nwanna Nwaanyị Gulizar gara ọmụmụ ihe Ndịàmà Jehova ruo afọ asatọ, ma o meghị baptizim. Mgbe o meziri baptizim bụ mgbe a malitere inwe ọmụmụ ihe nasụsụ ya bụ Kọdish. Ọ bụ otu nime ọtụtụ ndị Kọd bi na Jọjia batara nọgbakọ noge na-adịbeghị anya. Ma, ole ndị bụ ndị Kọd?Ndị Kọd bi nala Izrel na mba ndị gbara ya gburugburu kemgbe ọtụtụ narị afọ. Ụfọdụ ndị ọkà mmụta sịrị na ha si nagbụrụ ndị Midia oge ochie e kwuru gbasara ha na Baịbụl.2 Eze 18:11;Ọrụ 2:9 Asụsụ ha bụ otu nime asụsụ ndị a na-asụ nỊran.Taa, ọtụtụ nde ndị Kọd bi ná mba dị iche iche, dị ka Aminia, Ịran, Ịrak, Siria na Tọki. E nwere ihe dị ka puku ndị Kọd iri abụọ bi na Jọjia. Ndị Kọd na-atụ egwu Chineke, ha anaghịkwa eji ihe gbasara Chineke egwu egwu.E nwere narị ndị nkwusa ise bụ ndị Kọd na Jọjia ugbu a, nweekwa ọgbakọ atọ na-eji asụsụ Kọd amụ ihe. Nafọ 2014, e nwere mgbakọ ukwu mbụ nasụsụ Kọd. Ọ bụ na Tibilisi ka a nọ nwee ya. Obi tọrọ ụmụnna niile ụtọ maka mgbakọ a. Ọtụtụ ndị bịara ya si Aminia, Jamanị, Tọki na Yukren.Ha Hụrụ Ibe Ha nAnya nAgbanyeghị Mba Ha Si na YaE NWERE obere nwatakịrị nwaanyị aha ya bụ Sanel. Tupu amụọ ya, ndị dọkịta gwara nne na nna ya na ọ bụrụ na a mụọ ya ná ndụ, e nwere ọrịa ọjọọ ọ ga na-arịa. Mgbe e mechara mụọ ya, ndị dọkịta kwuru na a ga-awa ya ahụ nụbọchị ahụ a mụrụ ya. Nne na nna ya bi nobodo Abkazịa. Obodo a kewapụrụ onwe ha ná mba Jọjia, chịwa onwe ha. Ha chọrọ dọkịta ga-awa Sanel ahụ namịnyeghị ya ọbara, ma ha achọtaghị.Ha kpọtụụrụ Kọmitii Na-ahụ Maka Mmekọrịta Anyị na Ndị Ụlọ Ọgwụ.Kọmitii ahụ gbara mbọ ozugbo nweta otu dọkịta nisi obodo Jọjia bụ Tibilisi. Dọkịta a kwetara ịwa Sanel ahụ namịnyeghị ya ọbara. Ihe a mere ka ahụ ruo nne na nna Sanel ala. Ma, nne Sanel enwetachabeghị onwe ya kemgbe ọ mụchara ya, nihi ya, ọ gaghị agali ebe a ga-awa Sanel ahụ. E kpebiziri ka nne nne ya na nne nna ya kpọrọ ya gawa ụlọ ọgwụ ahụ na Tibilisi. Ma nne nne ya ma nne nna ya bụcha Ndịàmà Jehova.A wara obere nwa ahụ ahụ namịnyeghị ya ọbara. Nne nne ya na nne nna ya mechara kwuo, sị: Anyị nọrọ ihe karịrị abalị iri abụọ nụlọ ọgwụ. Ọtụtụ ụmụnna ndị Jọjia bịara leta anyị ma nyere anyị aka. Ha kasiri anyị obi. Anyị agụọla nakwụkwọ anyị banyere otú ụmụnna anyị si hụ ibe ha nanya, ma ugbu a, ha emeerela anyị ihe ahụ anyị na-agụta nakwụkwọ.Ihe Ndị Mere nOtu Narị Afọ Gara Aga, Ya Bụ nAfọ 1917E NWERE iheỤlọ NcheBekee nke January 1, 1917 kwuru banyere afọ 1917. O kwuru, sị: Afọ ọhụrụ a ji tigbuo zọgbuo, ezigbo ọgba aghara na mwụfu ọbara malite. Neziokwu, a ka na-akwa mgbọ mgbe ahụ nike nike na Yurop nAgha Ụwa nke Mbụ, nke a na-akpọkwa Agha Ukwu.Nagbanyeghị na Ndị Mmụta Baịbụl noge ahụ aghọtachabeghị ma ezigbo Ndị Kraịst hà kwesịrị ịlụ agha, ọtụtụ nime ha gbara ezigbo mbọ ka ha ghara ịwụfu ọbara. Dị ka ihe atụ, nỊngland, otu nwa okorobịa dị afọ iri na itoolu aha ya bụ Stanley Willis kpebisiri ike na ya agaghị alụ agha. Nihi ya,a nwụchiri ya ma kpee ya ikpe. Ma, tupu e kpee ya ikpe, o kwuru, sị: Obi dị m ezigbo ụtọ na m na-aga ịpụta nihu ụlọikpe zara ọnụ m. Onyeisi ndị amị gwara m nụtụtụ a na a ga-enye m uwe agha ka m yiri, m jụ iyi ya, e kpee m ikpe.Mgbe Stanley jụrụ iyi uwe agha ahụ, ha tụrụ ya mkpọrọ ebe ọ ga na-arụgbu onwe ya nọrụ. Nagbanyeghị ya, obi ka na-atọ ya ụtọ. Mgbe ọnwa abụọ gachara, o kwuru, sị: Ike eziokwu ahụ na-enye, na-enyere mmadụ aka idi nsogbu . . . nwere ike isiri ndị ọzọ ike idi. O ji oge ahụ ọ nọ na mkpọrọ mee ihe bara ezigbo uru. O kwuru, sị: Otu nime uru nsogbu ndị bịaara m noge na-adịbeghị anya baara m bụ na o mere ka m nwee ohere ịnọ ebe dịjụụkpee ekpere, mụọ ihe ma chebara ya echiche.Mgbe obere oge gachara, mba Amerịka sonyeere mba ndị ọzọ nAgha Ụwa nke Mbụ ahụ. Mgbe Onyeisi ala Amerịka aha ya bụ Woodrow Wilson na-agwa Ụlọ Nzukọ Omeiwu okwu nabalị abụọ nọnwa Eprel, afọ 1917, o kwuru ka ha gaa lụso ndị Jamanị agha. Mgbe abalị anọ gachara, mba Amerịka malitere ịlụso Jamanị agha. O teghị aka, a malite inye ụmụnna anyị nsogbu nihi na ha ekweghị aga agha.Mba Amerịka chọsịrị inweta ndị agha ike. Ọ bụ ya mere na nọnwa Mee, ha mere iwu e ji akpọ mmadụ ka ọ banye amị. Iwu a mere ka ha nweta ọtụtụ puku ụmụ nwoke ga-aga agha. Mgbe otu ọnwa gachara, ha mere iwu ọzọ kwuru na onye jụrụ ịba amị dara iwu. Obere oge e mechara iwu ndị a, ndị na-achọghị iji anya ahụ ndị Jehova gbagidere ụkwụ niwu a na-akpa nkata nsogbu megide ndị na-efe Jehova.Ọma 94:20.Nsogbu agha a kpatara ejughị Ndị Mmụta Baịbụl anya. Kemgbe ọtụtụ afọ, ha nọ na-agwa ndị mmadụ banyere amụma ndị dị na Baịbụl kwuru na ihe ndị ahụ ga-eme. Ma, ọ bịara gbagwojuo ọtụtụ Ndị Mmụta Baịbụl anya na nsogbu malitere netiti ndị Jehova ụfọdụ.A Nwalere ma Yọchaa HaObere oge Nwanna Charles Taze Russell nwụchara, nsogbu malitere netiti ndị Jehova nAmerịka. Ha malitere ịzọ onye ga na-ahazi ọrụ ndị Jehova. Ọ bụ nafọ 1884 ka Nwanna Russell debanyere aha ụlọ ọrụ anyị bụ Zions Watch Tower Tract Society nakwụkwọ gọọmenti. Ọ bụkwa ya bụ onyeisi oche ya ruo mgbe ọ nwụrụ nỌktoba afọ 1916. Mgbe Nwanna Rutherford ghọrọ onyeisi oche Zions Watch Tower Tract Society, ụfọdụ ụmụnna a ma ama na mmadụ anọ ha na Nwanna Russell so na-ahazi ụlọ ọrụ a zọwara onye kwesịrị ịnọchi Nwanna Russell.Mmadụ anọ a ha na Nwanna Russell rụkọrọ ọrụ na ọtụtụ ụmụnna ndị ọzọ enweghị mmasị notú Nwanna Rutherford si na-ahazi ọrụ anyị. Otu nime ihe ha na-enweghị mmasị na ya bụ ihe o mere Nwanna Paul S. L. Johnson, bụ onye pilgrim ma ọ bụ onye nlekọta na-ejegharị ejegharị.Obere oge tupu Nwanna Russell anwụọ, o mere Nwanna Johnson onye nnọchianya na-ejegharị ejegharị, meekwa ndokwa ka ọ gaa Ịngland. O ruo, ọ ga na-ekwusa ozi ọma, na-eleta ọgbakọ dị iche iche, ma na-akọrọ isi ụlọ ọrụ anyị otú ọrụ anyị si na-aga nỊngland. Mgbe o rutere Ịngland nọnwa Nọvemba afọ 1916, ụmụnna nọ ebe ahụ nabatara ya nke ọma. Otú ha si nabata ya mere ka isi buwe ya, ya ekwuo nobi ya na ọ bụ ya kwesịrị ịnọchi Nwanna Russell.Nwanna Johnson ji aka ya chụọ ụfọdụ ndị na-arụ na Betel dị nỊngland nihi na ha akwadoghị ya. Ọ chọwara otú ọ ga-esi eme ka ego nzukọ Jehova nwere nụlọ akụ dị na Lọndọn dịrị ya naka. Tupu ya emee ya, Nwanna Rutherford gwara ya ka ọ lọghachi Amerịka.A dọrọ Nwanna Johnson aka ná ntị mgbe ọ laghachiri Bruklin ma ọ nabataghị ya. Kama, ọ gbawara mbọ ka o mee ka Nwanna Rutherford kweta ka ọ laghachi Ịngland rụwakwa ọrụ ya. Ma, Nwanna Rutherford ekwetaghị. Nihi ya, Johnson gara kọọrọ ya ụmụnna ndị ha na Rutherford so na-ahazi ọrụ anyị ka ha kwado ya, anọ nime ha adụnyere ya úkwù.Ka ihe a nọ na-eme, Nwanna Rutherford kwụsịrị mmadụ anọ ahụ iso ná ndị na-ahazi ọrụ anyị nihi na o chere na ha nwere ike ime ka ego nzukọ Jehova nwere nụlọ akụ dị nAmerịka dịrị ha naka, otú ahụ Johnson chọrọ ime nỊngland. Dị ka iwu mba Amerịka kwuru, kwa afọ, e kwesịrị ịna-ahọpụta ndị ga na-ahazi ọrụ a na-arụ nụlọ ọrụ anyị. E nwere mmadụ asaa na-ahazi ọrụ nụlọ ọrụ anyị. Ma, ná nnọkọ ha na-enwe kwa afọ nke e nwere nabalị isii nọnwa Jenụwarị afọ 1917, ọ bụ naanị mmadụ atọ ka a họpụtara. A họpụtara Nwanna Joseph F. Rutherford ka ọ bụrụ onyeisi oche, họpụta Nwanna Andrew N. Pierson ka ọ bụrụ osote ya, họpụtakwanụ Nwanna William E. Van Amburgh ka ọ bụrụ odeakwụkwọ na onye na-ahụ maka ego. Emeghị ntụliaka maka ịhọpụta mmadụ anọ ndị ọzọ ga-eso ha na-arụ ọrụ. Noge gara aga, ụmụnna ndị ahụ dụnyeere Nwanna Johnson úkwù sobu ná ndị a họpụtara ha na Nwanna Russell so na-ahazi ọrụ anyị. Ụfọdụ ndị chekwara na ha ga-arụgide ọrụ ahụ ruo mgbe ha nwụrụ. Ma, ebe a na-ahọpụtaghị ha ọzọ ná nnọkọ ahụ, ọ pụtara na ha esoghịzi ná ndị ga na-ahazi ọrụ anyị. Nọnwa Julaị afọ 1917, Nwanna Rutherford, bụ onyeisi oche Zions Watch Tower Tract Society ji aka ya họpụta ụmụnna anọ kwesịrị ntụkwasị obi ka ha nọchie ha.Ezigbo iwe were mmadụ anọ mbụ ahụ, ha amalite ịgba mbọ ka e weghachi ha nọkwá ha. Ma, mbọ ha kụrụ afọ nala. Ụfọdụ Ndị Mmụta Baịbụl dụnyeere ha úkwù, ha agaa hiwe chọọchị nke ha. Ma, ọtụtụ kwụsiri ike ná nzukọ Jehova. Mmadụ anọ ahụ enwetaghị ọkwá ha ọzọ.Ha Gara nIhu nAgbanyeghị NsogbuNoge a niile, Nwanna Rutherford na ụmụnna ndị ọzọ kwesịrị ntụkwasị obi akwụsịghị ọrụ ha na-arụ na Betel ka ozi ọma ahụ nwee ike ịna-aga nihu. Ndị pilgrim, ya bụ, ndị nlekọta sekit e nwere noge ahụ bịara mụbaa, si na iri isii na itoolu ruo iri itoolu na atọ. Ndị kọpọtụa, ya bụ, ndị ọsụ ụzọ oge niile sikwa na narị mmadụ atọ na iri asaa na abụọ ruo narị mmadụ anọ na iri isii na otu. A malitekwara ịhọpụta ndịkọpọtụa pụrụ iche. Ha dị ka ndị ọsụ inyeaka noge a. Ụfọdụ ọgbakọ mgbe ahụ nwechara ihe ruru otu narị ndị ọsụ ụzọ ji ozi ha kpọrọ ihe.Nabalị iri na asaa nọnwa Julaị afọ 1917, e wepụtara akwụkwọ ọhụrụ aha ya bụThe Finished Mystery.Tupu afọ ahụ agwụ, e kesachara ole e bipụtara. A gwaziri ụlọ ọrụ na-ebiri anyị akwụkwọ ka ha bipụtakwuo narị puku asatọ na puku iri ise ọzọ.Nafọ 1917, a hazigharịchara otú ọrụ ga-esi na-aga na Betel nke Nwanna Russell malitere ịhazigharị nafọ 1916. Nọnwa Disemba afọ ahụ,Ụlọ Nchekwuru, sị: A hazigharịchaala otú ọrụ . . . ga-esi na-aga. Ọrụ na-agazi otú o kwesiri isi na-aga nụlọ ọrụ ọ bụla a haziri nke ọma . . . Ndị na-arụ ọrụ na Betel ugbu a ghọtara na ọ bụ ihe ọma ka e meere ha, ọ bụghị na ọ bụ ihe ruuru ha.Nọnwa Septemba afọ 1917,Ụlọ Nchekwukwara, sị: Malite nabalị mbụ nọnwa Jenụwarị, ọnụ ọgụgụ akwụkwọ a na-ebipụta nọnwa ọ bụla hiri nne ma e jiri ya tụnyere ndị nke e bipụtara nọnwa ọ bụla nafọ 1916 . . . Ihe a gosiri na Onyenwe Anyị na-agọzi ọrụ a anyị nọ na Bruklin ebe a na-arụ.Nnwale na Myọcha AgwụbeghịA zapụla ndị ahụ na-agba ihe a na-eme ná nzukọ Jehova ụkwụ. Ntụliaka ọgbakọ dị iche iche mere, nke gbara nỤlọ Nche,gosiri na ọtụtụ ụmụnna kwadoro Nwanna Rutherford na ụmụnna ndị ọzọ kwesịrị ntụkwasị obi ya na ha so na-ahazi ọrụ na Betel. Ma, a ka nwere ihe ndị ọzọ ga-eme, nke ga-egosi ma ụmụnna ndị a hà kwesịrị ntụkwasị obi. Ọ bụ eziokwu na ihe malitere nke ọma nafọ 1918, ma nsogbu ndị Jehova na-enwetụbeghị kemgbe ha malitere noge a ga-abịara ha nafọ ahụ.Ngụkọta Ọnụ Ọgụgụ Niile E Nwere nAfọ 2016Alaka Ụlọ Ọrụ Ndịàmà Jehova:  89Mba Ndị Nyere Akụkọ Ozi Ha:  240Ọgbakọ Niile:  119,485Ndị Bịara Ncheta Ọnwụ Jizọs nỤwa Niile:  20,085,142Ndị Tara Achịcha:  18,013Ọnụ Ọgụgụ Kasị Elu nke Ndị Nkwusa:  8,340,847Nkezi Ndị Kwusara Ozi Ọma Kwa Ọnwa:  8,132,358Pasent O Ji Karịa nke 2015:  1.8Ndị E Mere Baptizim:  264,535Nkezi Ndị Ọsụ Ụzọ Inyeaka Kwa Ọnwa:  459,393Nkezi Ndị Ọsụ Ụzọ Kwa Ọnwa:  1,157,017Awa Niile Anyị Ji Kwusaa Ozi Ọma:  1,983,763,754Nkezi Ọmụmụ Baịbụl Kwa Ọnwa:  10,115,264Nafọ ije ozi 2016, Ndịàmà Jehova ji ihe karịrị ijeri naịra iri isii na asaa, na nde naịra abụọ na nde iri isii na otu, otu narị puku naịra na puku iri anọ lekọta ndị ọsụ ụzọ pụrụ iche, ndị ozi ala ọzọ, na ndị nlekọta sekit nebe ndị e zigara ha ka ha na-eje ozi.  Ụmụnna na-eje ozi nalaka ụlọ ọrụ anyị niile dị puku iri na itoolu, narị asatọ na iri na asatọ. Ha niile na-eje ozi oge niile pụrụ iche.Akụkọ Ozi Ndịàmà Jehova nAfọ Ije Ozi 2016MbaỌnụ Ọgụgụ MmadụỌnụ Ọgụgụ Kacha Elu nke Ndị Nkwusa na 2016Mmadụ Ole Otu Onye Nkwusa KetaraNkezi Ndị Nkwusa Kwa Ọnwa na 2016Pasent O Ji Karịa nke 2015Nkezi Ndị Nkwusa Kwa Ọnwa na 2015Ndị E Mere Baptizim na 2016Nkezi Ndị Ọsụ Ụzọ Inyeaka Kwa ỌnwaNkezi Ndị Ọsụ Ụzọ Kwa ỌnwaỌgbakọ Ole E NwereNgụkọta AwaNkezi Ọmụmụ Baịbụl Kwa ỌnwaNdị Bịara Ncheta Ọnwụ JizọsAlbenia3,204,0005,5745755,48725,3812705341,268891,923,4635,99411,562Amerịkan Samoa54,194210258202-7218111234361,815345708Andọra72,040174414164-4170620334,558111354Angola25,789,024128,057201121,3069111,1239,5497,46215,1651,72535,715,951595,961564,070Angwila14,7607021161-262156216,125139313Antiga92,740489190463462152648798,6946051,364Ajentina43,416,755150,052289148,062147,3794,1999,69620,5102,01235,119,818124,274309,964Aminia2,998,60011,17826810,99911,0194339492,1761333,322,1547,29623,512Aruba104,2631,058991,019795351547414185,1981,1022,840Ọstrelia24,224,40167,41835966,68966,7531,2353,2975,66779312,056,55130,230116,596Ọstria8,699,73021,56140321,353121,2164801,1481,5492993,910,40012,76635,731Azebaịjan9,826,3971,4066,9891,35741,3036912234713510,7701,7982,911Ezọz245,76674233172773015458615171,2107921,663Bahamaz392,7181,8002181,65211,630569221627395,0542,1864,739Bangladesh160,995,642282570,9072711224310161206131,347643969Babedọs285,0002,5421122,5132,5064114120330458,4452,2596,012Belarus9,496,0005,9031,6095,8545,8281584961,239781,880,2594,85910,231Beljọm11,267,91025,43744324,818124,6614851,3311,6793544,253,77911,71542,991Beliiz367,5002,7021362,55522,5159114148462731,6154,2388,734Bene11,241,70612,75988112,012311,7164567121,6221923,394,01330,43242,162Bamuda61,662498124444-14481217945117,948327945Bolivia10,725,00026,08141125,457324,8361,1402,2875,0933328,265,11542,56875,027Bọnea18,00014812213514118911226,902180358Bọznia na Hetzegovina3,810,0001,1603,2841,146-21,170248918516325,3405171,883Bọtswana2,262,0002,1811,0372,1092,09910213726644563,9244,4606,438Brazil206,482,887829,743249808,7103787,47032,97847,81591,98311,911182,262,093916,9921,799,512Briten65,111,143138,261471134,517134,4912,3096,72813,2401,61324,823,57061,280226,750Bọlgeria7,186,8932,4082,9852,37642,2906014966155890,3433,1825,454Bọkina Faso18,759,0391,77610,5631,6531,656459727744497,6993,3565,349Burundi9,396,00013,59569112,957312,5778641,0752,0162704,242,27240,29151,587Kambodia15,577,8991,02115,25798610894264355814525,8852,5242,790Kameruun24,071,64741,72157738,373137,8691,4261,8754,4423999,570,13374,23997,036Kanada36,401,079115,006317113,954114,1231,6786,68812,1661,40923,093,04155,780184,604Kep Vad527,8772,2062392,14122,0989213740733634,3894,7297,647Agwaetiti Keman60,7642532402379217101423352,720243645Sentral Afrịkan Ripọblik4,900,0002,5471,9242,525-12,54413913231253682,7878,09817,337Chad14,037,00076918,254705368738326918174,5561,4234,659Chili18,191,88476,91523775,622175,1682,0905,13611,81497919,944,02362,656174,925Chuk48,651825934316373512219,420162232Kolombia49,953,000171,146292167,9602165,0898,1689,00124,2332,57242,596,832219,223500,548Kongo Kinshasa79,722,624215,449370214,73622176,58515,2958,61921,6163,74650,476,012672,7261,199,216Kongo Brazavil4,740,9926,5767216,31446,080400443494781,651,78423,28222,598Agwaetiti Kuk14,97419577188-31942822338,064182450Kosta Rika4,861,30030,59315929,973129,6017541,3813,4054376,503,76033,35670,324Kot Devụa23,842,31111,1332,14210,620310,3025117051,6243173,222,37128,27476,526Kroeshia4,240,0005,3357955,264-25,37255316473641,059,4762,1238,434Kuba11,412,91895,84311995,44395,8252,9486,2469,6751,55518,470,042162,918223,336Kurasau158,6352,063772,02521,9876511319426399,9922,3695,488Saịprọs885,6002,5843432,56312,5367616842441651,2621,8214,873Chek Ripọblik10,564,86615,59467715,49015,4712618291,1402222,702,5287,41126,656Denmak5,669,00014,71938514,62214,5642267649531792,480,9396,05421,779Dọminika73,000437167421-44373167210112,6747161,646Dọminikan Ripọblik10,606,86537,70428136,94936,9461,3972,1937,23958311,126,73465,742120,779Ekwedọ16,528,73090,11018388,636485,4683,7086,61614,7451,03625,242,354148,637274,593El Salvadọ6,148,00041,08415039,851139,6437912,0205,4156849,170,19842,81392,606Ekwitorịal Gini875,6091,8504731,71441,65311510421216511,1106,2237,353Estonia1,315,9444,0653244,031-14,0745822850455832,9582,5636,464Itiopia99,391,00010,2779,67110,116110,0134526052,3522203,321,6667,49425,150Agwaetiti Fọkland2,912122431111111,6041019Agwaetiti Feroo48,00013435812915112835438,710120203Fiji897,5373,0982902,881-32,9582013049379724,6034,51311,821Finland5,487,30818,47729718,397-118,4962537262,0333002,985,97610,09926,061Frans64,500,000128,759501127,0871125,5192,6698,06214,4821,71428,288,09061,531223,556French Gịyana244,1182,515972,47242,37312416938649703,2515,7889,975Gabọn1,772,6824,0904333,99613,972177239543421,151,1308,79512,478Gambia2,056,3522627,849220-4230131436466,341441639Jọjia3,720,40018,61920018,21618,2795011,1213,2162314,526,9358,30632,216Jamanị82,175,684165,624496164,243163,8713,2247,59012,7212,15929,326,32481,494274,379Gana28,188,439133,607211128,2583124,0046,0695,15314,0091,94131,688,587420,286354,966Jibrọlta32,259134241124-212721021233,15847185Gris10,787,69028,71537628,53728,5926511,6794,0863896,591,31712,83847,027Grinland56,0001693311611114581031539,889156317Greneda107,327565190542-657912226910118,8426091,524Gụadilop409,0558,208508,0468,0582684406641201,542,3568,68119,475Gụwam159,358736217705-574025481229194,6961,0321,858Gụatemala16,700,40039,97641838,822238,1405172,2255,85789310,054,75950,74398,074Gini12,947,12285715,1078106765443912020238,2582,0913,554Gini-Bisaụ1,890,11116311,596149614191737370,825589702Gayana767,0853,1002473,01632,94110517744248737,7495,31412,456Heiti9,993,00020,55448619,754119,5521,0551,1402,8332805,329,37442,12886,256Họnduras8,199,00023,56534822,908122,6534741,2534,2444426,718,12734,52867,271Họng Kọng7,346,7005,5631,3215,429-15,5091713971,027591,660,0605,9039,508Họngarị9,821,00022,23144222,035-222,4004901,2911,9172974,477,36211,63139,543Aịsland329,00039882736836742452682,962251675India1,330,713,00044,86129,66343,910541,8662,6183,2316,86962410,581,26757,586124,547Indoneshia258,316,05126,7419,66025,967225,3611,0382,1413,6624776,940,37832,73156,404Ayaland4,713,9936,5857166,40726,281653489351191,463,7183,64712,077Izrel8,751,2001,6045,4561,56441,511559024127402,7811,3223,430Ịtali60,665,551251,092242250,249250,2774,91519,09733,7332,97660,708,456118,676438,412Jamaịka2,803,36211,71423911,539-211,8153014911,4801872,364,29113,16433,968Japan126,573,481214,173591213,818214,5232,15620,82164,8643,05981,414,691160,289300,963Kazakstan17,670,57917,72599717,52117,5455261,3763,6172565,393,75112,44632,067Kenya47,528,48026,8861,76826,58226,5786591,0943,5246326,802,04447,30767,173Kiribati114,405146784134-11368733446,660273349Saụt Koria50,504,00099,96250599,72499,9501,8939,54640,0691,33146,602,01377,592135,398Kosovo2,350,0002579,1442475236712987120,065482548Kọsri6,6162823620203518,23656107Kegịstan6,019,5005,1781,1635,12415,0712094531,096691,599,8865,18210,833Latvia1,939,0502,2908472,249-12,2754613134936559,4981,9523,519Lebanọn6,023,3723,6841,6353,641-13,6716818119257577,2802,1156,458Lesoto2,135,0004,0195313,95833,83725415445189932,7957,12311,062Laịberịa4,615,2227,1376476,33246,1123412387121331,720,63421,96345,809Liktinstaịn37,62389423858522219,19438141Lituenia2,862,7863,0799303,042-23,1016117945846754,2422,4964,991Lọksembọg583,1892,1082772,08222,0421512614432389,0031,1473,996Mekawu652,5003291,983289-22941612785106,909329717Masedonia2,078,4531,3101,5871,2891,2933810519024347,5011,0022,856Madagaska24,915,82233,52974331,845330,9411,9661,6305,4907189,363,94780,595138,470Madera256,4241,1382251,116-31,147217210117235,8607591,812Malawi17,885,80689,29920088,8101080,7767,0723,1987,1381,52017,009,981132,375291,106Maleshia30,700,0005,0556,0734,93634,8042313081,2981131,702,7528,75513,330Mali18,145,96732256,3542933284122052797,7727271,118Mọlta419,00074756169446652040868139,3502621,210Agwaetiti Mashal69,747211331176-418361131449,004458870Matinik396,9094,794834,7444,755152280577661,093,0145,16510,662Mọrishọs1,277,4591,8696831,83231,7856210519725388,8762,2094,414Mayọt236,5071621,460156614721343358,503381388Meksiko128,766,500859,541150829,7931818,48117,19036,977134,37013,237204,966,5551,018,2402,262,646Mọldova4,069,00019,80020619,653-119,7765621,3022,2322424,228,53013,80037,091Mọngolịa2,959,1344736,256448343521331899206,2288301,297Mọntenigro631,4902642,392258-427033055695,463167541Mọnserat5,1542124520519210110,75182124Mozambik28,947,07356,19251554,455353,0271,3902,0235,0191,17511,323,585101,379223,543Mianmaa54,479,1614,21112,9374,13914,0999711661276851,3284,1068,847Namibia2,459,0002,4481,0042,31032,24712812926144578,8484,4948,239Nawuro10,263195401536111113,65932130Nepal28,441,0002,36712,0162,32252,20411214380236880,0864,8337,261Nedalandz17,054,56329,83957229,49029,5085621,4221,7843624,786,04212,80251,404Neves12,000741626516561318,57173243Niu Kaledonia275,2022,3331182,25242,16410017319933508,3123,1677,198Niu Ziland4,718,12614,24233113,89513,9293117251,2491862,596,6008,38926,527Nikaragụa6,155,70028,64221527,651227,0547891,3824,1394857,064,66942,29888,308Nijie20,860,54829271,440274127291340776,998388957Naịjirịa182,202,000370,336492342,1221338,95512,20412,91437,7466,43075,202,806870,185774,874Niyue1,190245023-4241313,9652070Agwaetiti Nọfọk1,796629962051599316Nọọwee5,211,00011,66444711,535111,4722336049801682,007,4975,65418,165Pakịstan192,826,5021,034186,4869752960453710519187,7041,2054,392Palawụ21,1087926775-680715225,118181220Palestaịn4,810,0007861,66773371510214,98764190Panama3,995,50017,19323216,529216,2244019272,7813174,336,89623,31450,177Papụa Niu Gini7,708,5774,5861,6814,11253,9161862014851091,025,9857,86535,593Paragụwaị6,750,72110,2076619,98239,7193895901,6832272,768,54115,34423,452Peru31,826,018127,855249121,9911120,2604,8389,21427,7711,44840,081,539193,536358,596Filipinz100,981,437209,131483202,4311199,5518,9009,80141,1823,31550,130,621269,655584,685Pọnpei35,98175480701694521122,786164235Poland38,437,239119,932320118,947-2121,0181,7406,2257,7201,30518,988,89950,479190,613Pọtugal9,839,14048,99920148,48448,6331,0163,0774,3946479,911,39926,86488,538Puweto Riko3,680,77225,57914425,269-125,5856511,4933,6283235,918,51315,56553,241Riyunịọn861,9843,1602733,08742,9808520037138734,8912,4386,565Rọdriges41,6695083343-104823519,45055105Romenia21,136,00040,39852340,151-140,3707982,0733,8095477,692,17924,53379,150Rota2,477112259911413,9921225Rọshịa146,074,524171,828850170,415-1172,9774,00211,84429,6652,31546,559,507107,312293,933Rụwanda11,533,44627,75941526,229525,0611,8702,2984,8565989,796,30769,88985,493Saba1,800121509-2512133,5492643Sent Batelomi9,50330317274263619,8633191Sent Yusteshịos4,020291392514221316,3394093Sent Helina4,00012133116-211832310,18265269Sent Kits44,183211209200-12032729448,186260685Sent Lushia186,3837782407392727174610511199,8551,2252,208Sent Maatin39,540339117325-4340111831575,7374621,247Sent Matịn36,457322113297-531351526564,8654801,078Sent Piye na Mikọlọn6,2861444913-7141515,188719Sent Vinsent na Grinadins109,645345318328-233622545893,6625191,105Saịpan48,200211228200319481837361,811369511Samoa194,899548356510-251927378412153,0548732,272San Marino33,121195170193-42021827254,87396313Sao Tomee na Prịnsipe195,3648102417783754296914311283,0893,1353,277Senigal15,604,4071,26312,3551,20531,168458415625334,3092,0692,859Sebia8,118,1463,8942,0853,8553,86180292618631,067,7762,4198,381Seshel92,430337274324-333361147478,824406893Siera Lion6,592,1022,2142,9772,07122,03712510524939554,4245,20110,079Slovakịa5,427,91711,44147411,32111,2762235889151401,981,9974,52121,547Slovinia2,068,0001,9051,0861,889-11,9113411523330444,6071,0582,977Agwaetiti Sọlọmọn596,1092,0392921,93511,915785226752402,0452,34610,044Saụt Afrịka54,490,000102,60653199,249396,6316,0004,84212,1602,10523,113,503150,734273,686Saụt Sudan12,822,8401,23210,4081,179-31,21856317335304,4783,1695,042Spen46,025,318112,455409110,3931109,4572,1998,25314,7101,50228,069,42955,903190,976Siri Lanka20,810,8165,9693,4865,91525,7752513408091081,308,8068,41115,790Sudan41,394,02462466,337624559527438016176,6911,6532,485Surinama540,0002,9821812,91922,84910725930755694,2475,67510,040Swaziland1,287,0003,2174003,10613,06316413427787686,6184,8908,953Swidin9,779,00022,43043622,23822,2362861,1182,2003103,900,22910,58635,476Swizaland8,327,12619,32743118,838118,6113529451,1052753,094,8379,78832,819Tehiti268,2073,206843,16233,07915524548246853,1804,3079,721Taịwan23,510,00010,1262,3229,94149,5822408453,3231474,105,23714,61719,558Tanzania55,538,63516,9893,26916,335116,1293456041,8614773,929,72334,59255,136Taịland68,200,8004,57414,9114,49364,2582213101,5531091,805,9436,9279,986Timọ-Lest1,167,2423403,433318122842223694109,950607919Tiniyan2,500231091713151314,6192747Togo7,544,87920,15737419,558319,0679291,3031,9902935,268,78162,76266,727Tonga106,326235452197-52087927339,814249593Trinidad na Tobego1,360,0889,6751419,63519,5432586781,1961262,032,07111,44524,459Tọki79,000,0002,82927,9252,72782,51410818449438796,1301,8064,960Tọks na Kekes34,904330106316-533281556689,7336601,020Tuvalu9,9437313652-19641318,04569214Yuganda36,893,4777,2665,0787,09546,8324205051,0631472,179,16120,30223,920Yukren42,480,549141,846299140,356-1141,3643,44010,16819,4441,57834,329,92580,903242,086Amerịka324,118,7871,231,6092631,198,0261,195,08128,58860,951168,31814,040273,517,480747,5542,495,181Yurogụwaị3,423,78711,78629011,63411,6143326171,0571572,196,7859,43924,403Vanuatu270,4707173776241255733397814158,3771,5093,327Venezuela31,028,637147,680210144,0034138,8607,24711,05428,9531,84944,458,254210,632467,611Agwaetiti Vejin nke Briten30,659256120245-425601430459,192241846Agwaetiti Vejin nke Amerịka106,415619172571-358617329010147,5055511,706Agwaetiti Wọlis na Futuna11,5044326837-16441318,12968185Yap11,3762939227-4281210113,196101145Zambia15,933,883183,58687181,5686171,16710,4715,56514,4692,97236,329,176415,706782,527Zimbabwe15,764,25545,64034544,574343,3613,3392,6135,8741,24211,942,197107,706116,011Mba Iri Atọ na Otu Ndị Ọzọ41,77540,16712.235,7981,9633,49215,29790719,457,90073,44382,546Ngụkọta Ọnụ Ọgụgụ Niile E Nwere Mba 2408,340,8478,132,3581.87,987,279264,535459,3931,157,017119,4851,983,763,75410,115,26420,085,142 