 Onye Ozizi lr-IB  Mụta Ihe Site nAka Onye Ozizi Ukwu AhụPeeji Mbụ na nke Ndị Bipụtara Akwụkwọ AA naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye sí ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a.Ị chọọ inye onyinye, biko gaa na Ọ gwụkwala ma è dere aha Baịbụl ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e derenakwụkwọ a si na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.Mụta Ihe Site nAka Onye Ozizi Ukwu AhụNke E Biri nỌnwa Eprel 2017Igbo lr-IB 2003WATCH TOWER BIBLE AND TRACT SOCIETY OF PENNSYLVANIAIhe Ndị Dị nIme YaIhe Dị Ụmụaka Mkpa Inweta nAka Ndị Mụrụ HaNDỊ nne na nna nile na-ekere òkè notu ihe omume nke karịrị nghọta ụmụ mmadụ. Onye ọ bụla nime ha na-atụnye otu akụkụ nke onwe ya na ya. Nihi ya, ihe na-etolite nime akpa nwa nke nne bụ onye dị ndụ nke akụkụ ahụ ya nile zuru ezu. Ya mere, ọ bụghị ihe ijuanya na mgbe a mụrụ nwa ọhụrụ, ndị mmadụ na-ekwu na ọ bụ ọrụ ebube nke ịmụ nwa.Neziokwu, ịmụ ụmụ bụ ị mmalite nke ibu ọrụ nke ndị nne na nna. Ná mmalite, ụmụ ọhụrụ na-adabere, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ kpam kpam, ná nlekọta nke ndị mụrụ ha, ma ka ha na-etolitekwu, ha na-achọ ihe karịrị nlekọta nkịtị. Enyemaka dị ha mkpa iji tolite nke ọma nuche, nụzọ mmetụta uche, nụzọ omume, nakwa nụzọ ime mmụọ.Iji tolite nke ọma, ịhụya nke ndị nne na nna dị ụmụaka mkpa karịsịa. Ọ bụ ezie na iji ọnụ na-ekwupụta ịhụya ha nwere nebe ha nọ dị mkpa, ọ dị mkpa ka ha na-egosipụtakwa nke a nomume. Ee, ihe nlereanya dị mma nke ndị nne na nna dị ụmụaka mkpa. Nduzi nihe banyere omume nakwa ụkpụrụ ndị ha ga-eji na-ebi ndụ dị ha mkpa. Ihe ndị a dịkwa ha mkpa malite noge ha dị ntakịrị. Ihe ndị na-agbari obi pụrụ ime, ha na-emekwa, mgbe ụmụaka na-enwetaghị enyemaka dị ha mkpa noge.Ụkpụrụ ndị dị nime Bible bụ ụkpụrụ kasị mma a pụrụ ịchọta ebe ọ bụla. Ntụziaka nke dabeere na Bible bara uru nụzọ na-enweghị atụ. Site ninye ha ntụziaka dị otú ahụ, ụmụaka na-abịa ghọta na ihe a na-agwa ha abụghị ihe mmadụ kwuru, kama ọ bụ ihe Onye Okike ha, bụ Nna ha nke eluigwe, kwuru. Nke a na-eme ka ha were ndụmọdụ ahụ dị ka nke dị oké mkpa.Bible na-agba ndị nne na nna ume ka ha na-arụsi ọrụ ike iji kụbanye ụkpụrụ ndị kwesịrị ekwesị nuche ụmụ ha. Otú ọ dị, ka ụmụaka na-etolite, ọtụtụ mgbe ọ na-esiri ndị nne na nna ike iso ha na-ekwurịta ihe ndị kasịmkpa. E mere akwụkwọ a bụMụta Ihe Site nAka Onye Ozizi Ukwu Ahụiji nye aka gbochie ọnọdụ dị otú a. Ọ ga-eme ka gị na ụmụ gị nwee ihe ime mmụọ unu ga na-agụkọ ọnụ. Tụkwasị na nke ahụ, o kwesịrị ịkpalite nkwurịta okwu netiti ndị na-eto eto na ndị na-agụrụ ha akwụkwọ a.Ị ga-achọpụta na akwụkwọ a chọrọ ka ụmụaka na-aza ajụjụ ụfọdụ. E nwere ọtụtụ ajụjụ ndị dị nebe ndị kwesịrị ekwesị nakwụkwọ a. Mgbe i rutere najụjụ ndị a, ị ga-ahụ otu akara ùhiè . Nke a bụ ihe na-echetara gị ka ị kwụsịtụ ma gbaa nwatakịrị ahụ ume ka o kwuo uche ya. Ụmụaka na-enwe mmasị ịdị na-etinye ọnụ. Ọ bụrụ na ha adịghị etinye ọnụ, negbughị oge ha ga-akwụsị inwe mmasị.Otú ọ dị, nke ka mkpa bụ na ajụjụ ndị a ga-enyere gị aka ịmata ihe dị nwatakịrị ahụ nobi. Neziokwu, nwatakịrị nwere ike ịza ihe na-ezighị ezi. Ma ihe ndị e dere mgbe ajụjụ nke ọ bụla gasịrị bụ iji nyere nwatakịrị ahụ aka ịzụlite ikike iche echiche nke dị mma.Otu ihe pụrụ iche nakwụkwọ a bụ ihe osise karịrị 230 ndị dị nime ya. Ihe ka nọnụ ọgụgụ nihe osise ndị a nwere okwu nkọwa ndị chọrọ ka nwatakịrị ahụ kwuo ihe o chere banyere ha dabere nihe ọ na-ahụ na ihe ọ gụworo. Ya mere, soro nwatakịrị ahụ tụlee ihe osise ndị ahụ. Ha pụrụ ịbụ ngwá ọrụ dị mma iji zie ihe, nke pụrụ ime ka ihe mmụta dị na ha bamie abamie nime obi ya.Mgbe nwatakịrị mụtara ịgụ ihe, gbaa ya ume ịdị na-agụrụ gị akwụkwọ a nakwa ịdị na-agụpụtara ya onwe ya. Ka ọ na-agụkwu ya, otú a ka ndụmọdụ mara mma ndị dị nime ya ga na-abamikwu nuche ya nakwa nobi ya. Ma iji mee ka nkekọ ịhụya na nkwanye ùgwù nke dị netiti gị na nwa gị sikwuo ike, gbalịsie ike ka unu na-agụkọ akwụkwọ a ọnụ, na-agụchikwa ya anya.Nụzọ yiri ihe a na-apụghị ichetụ nechiche nime iri afọ ole na ole gara aga, a na-eme ka ụmụaka na-ahụ ma na-etinye aka ná mmekọahụ rụrụ arụ, mgbaasị, na omume ndị ọzọ jọgburu onwe ha. Ya mere, nchebe dị ha mkpa, bụ ihe akwụkwọ a na-enye aka eme ka ha nweta nụzọ ùgwù dị na ya nakwa nezoghị ọnụ. Ma, ọ dị mkpa karịsịa ka a dọrọ uche ụmụaka gaa nebe Isi Iyi nke amamihe nile nọ, bụ Nna anyị nke eluigwe, Jehova Chineke. Nke a bụ ihe Jizọs, bụ Onye Ozizi Ukwu ahụ, mere mgbe nile. Anyị na-enwe olileanya nezie na akwụkwọ a ga-enyere gị na ezinụlọ gị aka ịkpụzi ndụ unu iji na-eme ihe na-atọ Jehova ụtọ, nụzọ ga-ewetara unu ngọzi ebighị ebi.1 Ihe Mere Jizọs Ji Bụrụ Onye Ozizi UkwuIHE karịrị puku afọ abụọ gara aga, a mụrụ otu nwatakịrị nke pụrụ nnọọ iche, onye tolitere ghọọ nwoke kasị ukwuu nke dịtụworo ndụ. Ọ dịghị onye dị ndụ noge ahụ nke nwere ụgbọelu ma ọ bụ ụgbọala. E nweghị ihe ndị dị ka telivishọn, kọmputa, na redio.A kpọrọ nwatakịrị ahụ Jizọs. Ọ ghọrọ nwoke kasị mara ihe nke dịtụworo ndụ nụwa. Jizọs ghọkwara onye ozizi kasị mma. Ọ kọwara ihe ndị siri ike nụzọ mere ka ha dị mfe nghọta.Jizọs kụziiri ndị mmadụ ihe nebe ọ bụla ọ hụrụ ha. Ọ kụziiri ha ihe nụsọ oké osimiri nakwa nime ụgbọ mmiri. Ọ kụziiri ha ihe nụlọ ha na mgbe ọ na-eme njem. Jizọs enweghị ụgbọala, ọ baghịkwa bọs ma ọ bụ ụgbọ okporo ígwè. Jizọs ji ụkwụ gaa ebe dị iche iche, na-ezi ndị mmadụ ihe.Anyị na-amụta ọtụtụ ihe naka ndị ọzọ. Ma anyị pụrụ ịmụta ihe ndị kasị mkpa site naka Onye Ozizi Ukwu ahụ, bụ Jizọs. Ọ bụ nime Bible ka ihe ndị Jizọs kwuru dị. Mgbe anyị na-anụ ihe ndị ahụ e kwuru nime Bible, ọ bụ otu ihe ahụ dị ka Jizọs ịgwa anyị okwu.Gịnị mere Jizọs ji bụrụ Onye Ozizi Ukwu otú a? Otu ihe kpatara ya bụ na e ziri Jizọs nonwe ya ihe. Ọ makwaara otú ige ntị dịruru ná mkpa. Ma, ònye ka Jizọs gere ntị? Ònye ziri ya ihe? Ọ bụ Nna ya. Ọ bụkwa Chineke bụ Nna Jizọs.Tupu ya abịa nụwa dị ka mmadụ, Jizọs na Chineke biri neluigwe. Ya mere, Jizọs dị iche ná ndị mmadụ ndị ọzọ nihi na ọ dịghịmmadụ ọzọ bitụrụ neluigwe tupu a mụọ ya nụwa. Neluigwe, Jizọs bụ ezigbo Nwa, onye gere Nna ya ntị. Nihi ya, Jizọs nwere ike ịkụziri ndị mmadụ ihe ọ mụtara site naka Chineke. Site nige nne gị na nna gị ntị, ị pụrụ iṅomi Jizọs.Ihe ọzọ mere Jizọs ji bụrụ Onye Ozizi Ukwu bụ na ọ hụrụ ndị mmadụ nanya. Ọ chọrọ inyere ndị mmadụ aka ịmụta banyere Chineke. Jizọs hụrụ ndị okenye nanya, ma ọ hụkwara ụmụaka nanya. Ụmụaka na-enwekwa mmasị iso Jizọs nọrọ nihi na ọ ga na-agwa ha okwu ma na-ege ha ntị.Gịnị mere ụmụaka ji enwe mmasị ka ha na Jizọs nọrọ?Otu ụbọchị, ụfọdụ ndị mụrụ ụmụ kpọọrọ ụmụ ha bịakwute Jizọs. Ma ndị enyi ya chere na Onye Ozizi Ukwu ahụ enweghị ohere iso ụmụaka kwurịta okwu. Ya mere, ha gwara ha ka ha lawa. Ma, gịnị ka Jizọs kwuru? Jizọs sịrị: Kwenụ ka ụmụntakịrị bịakwute m; unu anwala igbochi ha. Ee, Jizọs chọrọ ka ụmụaka ahụ bịakwute ya. Ya mere, nagbanyeghị na ọ bụ nwoke maara ihe nakwa oké mmadụ, Jizọs wepụtara oge iji kụziere ụmụaka ihe.Mak 10:13, 14.Ị ma ihe mere Jizọs ji kụziere ụmụaka ihe ma gee ha ntị? Otu ihe kpatara ya bụ na ọ chọrọ ime ka ha nwee obi ụtọ site nịkọrọ ha ihe dị iche iche banyere Chineke, bụ Nna ya nke eluigwe. Olee otú ị pụrụ isi mee ka ndị mmadụ nwee obi ụtọ? Ọ bụ site nịkọrọ ha ihe ndị ị mụtaworo banyere Chineke.Notu oge, Jizọs ji otu obere nwa kụziere ndị enyi Ya otu ihe dị mkpa. Ọ kpọọrọ nwatakịrị ahụ wee kwụwa ya netiti ndị na-eso ụzọ Ya, bụ ụmụazụ Ya. Mgbe ahụ, Jizọs kwuru na ndị toruworo ogo mmadụ aghaghị ịgbanwe omume ha ma dịzie ka obere nwa a.Olee ihe ụmụaka ndị tolitetụworonụ na ndị toruworo ogo mmadụ pụrụ ịmụta site naka obere nwa?Gịnị ka Jizọs bu nobi mgbe o kwuru nke a? Ị ma otú dimkpa mmadụ, ma ọ bụ ọbụna nwata tolitetụworo etolite, kwesịrị isi dị ka obere nwa? Obere nwa amarughị ihe ka onye toruworo ogo mmadụ, ọ na-adịkwa njikere ịmụta ihe. Ya mere, Jizọs na-ekwu na ọ dị mkpa ka ndị na-eso ụzọ ya dị umeala nobi, otú obere ụmụaka dị. Ee, anyị nile pụrụ ịmụta ọtụtụ ihe site naka ndị ọzọ. Anyị nile kwesịkwara ịghọta na ihe ndị Jizọs kụziri dị mkpa karịa echiche nke anyị.Matiu 18:1-5.Ihe ọzọ mere Jizọs ji bụrụ Onye Ozizi Ukwu otú a bụ na ọ ma ụzọ isi mee ka ihe na-atọ ndị mmadụ ụtọ. Ọ kọwara ihe nụzọ dị mfe ma doo anya. O kwuru okwu banyere ụmụ nnụnụ na okooko osisi na ihe nkịtị ndị ọzọ iji nyere ndị mmadụ aka ịghọta ihe banyere Chineke.Otu ụbọchị, mgbe Jizọs nọ nakụkụ ugwu, ọtụtụ mmadụ bịakwutere ya. Jizọsnọdụrụ ala ma gwa ha okwu dị ka ị pụrụ ịhụ nebe a. A na-akpọ okwu a Ozizi Elu Ugwu. Ọ sịrị: Leenụ nnụnụ ndị na-efe neluigwe anya. Ha adịghị akụ mkpụrụ. Ha adịghị akwakọba ihe oriri nụlọ nkwakọba ihe. Ma Chineke nke bi neluigwe na-enye ha ihe oriri. Ọ bụ na unu akarịghị ha?Olee ihe mmụta Jizọs nọ na-akụzi mgbe o kwuru okwu banyere ụmụ nnụnụ na okooko osisi?Jizọs kwukwara, sị: Mụtanụ ihe site nokooko lili ndị dị nọhịa. Ha na-eto narụghị ọrụ. Lee otú ha si maa mma! Ọbụna Eze Solomọn bara ọgaranya eyighị uwe mara mma karịa okooko lili ndị dị nọhịa. Ya mere, ọ bụrụ na Chineke na-elekọta okooko osisi ndị na-etonụ, ọ bụ na ọ gaghịkwa elekọta unu?Matiu 6:25-33.Ị ghọtara ihe mmụta dị nihe Jizọs na-akụzi? Ọ chọghị ka anyị na-echegbu onwe anyị banyere ebe anyị ga-esi nweta ihe anyị ga-eri ma ọ bụ uwe anyị ga-eyi. Chineke ma na ihe ndị ahụ nile dị anyị mkpa. Jizọs asịghị na anyị ekwesịghị ịrụ ọrụ iji nweta ihe oriri nauwe. Kama ọ sịrị na anyị kwesịrị ikwe ka Chineke bute ụzọ. Ọ bụrụ na anyị emee nke ahụ, Chineke ga-ahụ na anyị nwetara ihe anyị ga-eri na uwe anyị ga-eyi. Ì kwere?Mgbe Jizọs kwusịrị okwu, gịnị ka ndị ahụ chere? Bible na-ekwu na otú o si zie ha ihe juru ha anya. Ige ya ntị na-atọ ụtọ nke ukwuu. Ihe o kwuru nyeere ndị mmadụ aka ime ihe ziri ezi.Matiu 7:28.Ya mere, ọ dị oké mkpa ka anyị mụta ihe naka Jizọs. Ị ma otúanyị pụrụ isi mee nke ahụ? E detuuru anyị ihe ndị o kwuru notu akwụkwọ. Ị ma akwụkwọ ọ bụ? Ọ bụ Bible Nsọ. Nke a pụtara na anyị pụrụ ige Jizọs ntị site nirube isi nihe ndị anyị na-agụta na Bible. Nezie, Bible nwere akụkọ na-atọ ụtọ banyere otú Chineke nonwe ya si gwa anyị ka anyị gee Jizọs ntị. Ka anyị lee ihe merenụ.Otu ụbọchị, Jizọs kpọọrọ mmadụ atọ nime ndị enyi ya rịgoro nelu otu ugwu. Aha ha bụ Jems, Jọn, na Pita. Ka oge na-aga, anyị ga-amụtakwu ọtụtụ ihe banyere ndị ikom a ebe ọ bụ na ha atọ bụcha ezigbo ndị enyi Jizọs. Ma, noge a pụrụ iche, ihu Jizọs malitere igbuke egbuke. Uwe ya malitekwara inwu enwu dị ka ìhè, dị ka ị pụrụ ịhụ nebe a.Onye a bụ Ọkpara m . . . Geenụ ya ntịKa e mesịrị, Jizọs na ndị enyi ya nụrụ otu olu si neluigwe. Olu ahụ kwuru, sị: Onye a bụ Ọkpara m, onye m hụrụ nanya; geenụ ya ntị. Matiu 17:1-5 Ị ma onye nwe olu ahụ? Ọ bụ olu Chineke! Ee, ọ bụ Chineke kwuru na ha kwesịrị ige Ọkpara ya ntị.Olee banyere anyị taa? Ànyị ga-erubere Chineke isi wee gee Ọkpara ya, bụ Onye Ozizi Ukwu ahụ ntị? Nke ahụ bụ ihe ọ dị mkpa ka anyị nile mee. Ì chetara otú anyị pụrụ isi mee nke ahụ?Ee, anyị pụrụ ige Ọkpara Chineke ntị site nịgụ ihe ndekọ Bible banyere ndụ ya. E nwere ọtụtụ ihe magburu onwe ha Onye Ozizi Ukwu ahụ ga-akọrọ anyị. Ị ga-enwe obi ụtọ ịmụta ihe ndị a e dere nime Bible. Ị ga-enwekwa obi ụtọ ma ọ bụrụ na ị kọọrọ ndị enyi gị ihe ọma ndị ị na-amụta.2 Akwụkwọ Ozi nke Si nAka Chineke Na-ahu nAnyaGWA M, olee akwụkwọ kasị amasị gị? Ụmụaka ụfọdụ ga-ahọrọ nke na-akọ banyere ụmụ anụmanụ. Ndị ọzọ ga-ahọrọ akwụkwọ nwere ọtụtụ ihe osise nime ya. Ịgụ akwụkwọ ndị ahụ pụrụ ịbụ ihe na-atọ ụtọ.Ma, akwụkwọ kasị mma nụwa nile bụ akwụkwọ ndị na-agwa anyị ihe bụ eziokwu banyere Chineke. Otu nime akwụkwọ ndị ahụ dị mkpa karịa ndị ọzọ nile. Ị ma akwụkwọ ọ bụ? Ọ bụ Bible.Gịnị mere Bible ji dị oké mkpa otú a? Ọ bụ nihi na o si naka Chineke bịa. Ọ na-agwa anyị banyere ya nakwa banyere ihe ọma ndị ọ ga-emere anyị. Ọ na-egosikwa anyị ihe anyị kwesịrị ime iji mee ihe ga-atọ ya ụtọ. Ọ dị ka akwụkwọ ozi nke si naka Chineke.Chineke pụrụ ịnọworị neluigwe dee Bible dum ma nye ya ụmụ mmadụ. Ma, o meghị otú ahụ. Ọ bụ ezie na ihe ndị e kwuru nime ya si naka Chineke, o ji ndị ohu ya nọ nụwa dee ihe ka ukwuu na Bible.Olee otú Chineke si mee nke ahụ? Iji ghọta otú o si mee ya, cheedị echiche. Mgbe anyị nụrụ olu mmadụ na redio, olu ahụ pụrụ ịbụ olu onye nọ nebe dị anya na-ekwu okwu. Mgbe anyị na-ekiri telivishọn, anyị pụrụ ịhụ onyinyo ndị mmadụ nọ ná mba ndị ọzọ nụwa, anyị pụkwara ịnụ ihe ha na-ekwu.Ụmụ mmadụ pụrụ ọbụna iji ụgbọ mbara ígwé garuo nọnwa, ha pụkwara isi nebe ahụ zite ozi nụwa. Ị ma na ha pụrụ ime otú ahụ? Ọ bụrụ na mmadụ ga-emeli nke ahụ, Chineke ọ pụrụ isineluigwe zite ozi? Eenụ, ọ pụrụ! O mekwara otú ahụ ogologo oge tupu ụmụ mmadụ emepụta redio ma ọ bụ telivishọn.Olee otú anyị si mara na Chineke pụrụ ịnọ nebe dị anya gwa anyị okwu?Mozis bụ otu onye nụrụ kpọmkwem ka Chineke na-ekwu okwu. Mozis ahụghị Chineke, ma, ọ nụrụ olu Chineke. Ọtụtụ nde mmadụ nọ ebe ahụ mgbe o mere. Nezie, nụbọchị ahụ, Chineke mere ka otu ugwu maa jijiji, e nwere égbè eluigwe, àmụmà sekwara. Ndị ahụ ma na ọ bụ Chineke kwuru okwu, ma ezigbo ụjọ ji ha. Ya mere, ha sịrị Mozis: Chineke akpanyerela anyị ụka, ka anyị wee ghara ịnwụ. Mgbe e mesịrị, Mozis deturu ihe ndị ahụ Chineke kwuru. Ihe ndị Mozis deturu dịkwa nime Bible.Ọpụpụ 20:18-21.Mozis dere akwụkwọ ise mbụ dị nime Bible. Ma, ọ bụghị ịya dere Bible. Chineke ji ihe dị ka ndị ikom 40 dee akụkụ dị iche iche nke Bible. Ndị ikom ndị a dịrị ndụ ogologo oge gara aga, o wekwara ọtụtụ afọ tupu e dechaa Bible. Ee, o were ihe dị ka afọ 1,600! Ihe na-eju anya bụ na nagbanyeghị na ụfọdụ nime ndị ikom a amaghị ibe ha, ihe nile ha dere kwekọrọ nụzọ zuru ezu.Gịnị bụ aha ndị a so dee Bible?Ụfọdụ nime ndị ikom Chineke ji mee ihe nide Bible bụ ndị a ma ama. Ọ bụ ezie na Mozis bụbu onye ọzụzụ atụrụ, ọ ghọrọ onye ndú nke mba Izrel. Solomọn bụ eze nke bụ ma onye kasị mara ihe ma onye kasị baa ọgaranya nụwa. Ma, ndị ọzọ so dee Bible abụchaghị ndị a ma ama. Emọs bụ onye na-elekọta osisi na-amị mkpụrụ fig.Ọzọkwa, otu onye so dee Bible bụ dọkịta. Ị ma aha ya? Aha ya bụ Luk. Onye ọzọ so dee Bible bụbu onye ọnaụtụ. Aha ya bụ Matiu. Onye ọzọkwa bụbu ọkàiwu, ọkachamara niwu okpukpe ndị Juu. O dere ọtụtụ akwụkwọ nime Bible karịa onye ọ bụla ọzọ. Ị ma aha ya? Aha ya bụ Pọl. Ndị na-eso ụzọ Jizọs, bụ Pita na Jọn, bụ ndị sokwa dee Bible, bụbu ndị na-akụ azụ.Ọtụtụ nime ndị a so dee Bible dere banyere ihe dị iche iche Chineke ga-eme nọdịnihu. Olee otú ha si mara ihe ndị ahụ ọbụna tupu ha emee? Chineke mere ka ndị ikom ahụ mara ihe ndị ahụ. Ọ gwara ha ihe gaje ime.Ka ọ na-erule noge Jizọs, bụ Onye Ozizi Ukwu ahụ, nọ nụwa, e deworị akụkụ ka ukwuu nke Bible. Chetakwa na Onye Ozizi Ukwu ahụ bibu neluigwe. Ọ ma ihe Chineke meworo. Ò kwere na Bible si naka Chineke? Ee, o kwere.Mgbe Jizọs gwara ndị mmadụ okwu banyere ihe dị iche iche Chineke kere, ọ gụpụtara ha nime Bible. Mgbe ụfọdụ, ọ na-agwa ha ihe ndị ahụ site nihe o bu nisi. Jizọs wetaara anyị ozi ndị ọzọ si naka Chineke. Jizọs sịrị: Ihe ndị m nụrụ nọnụ ya ka m na-ekwu nụwa. Jọn 8:26 Jizọs anụwo ọtụtụ ihe nọnụ Chineke nihi naya na Chineke biri. Oleekwa ebe anyị pụrụ ịgụta ihe ndị ahụ Jizọs kwuru? Ọ bụ nime Bible. E deturu ha nile edetu ka anyị na-agụ ha.Otú ọ dị, mgbe Chineke ji ndị mmadụ dee Bible, ha ji asụsụ ha na-eji eme ihe kwa ụbọchị dee ya. Ya mere, e dere ihe ka ukwuu na Bible nasụsụ Hibru, dee ụfọdụ nasụsụ Aramaic, deekwa ọtụtụ akụkụ ya nasụsụ Grik. Ebe ọ bụ na ihe ka ọtụtụ ná ndị mmadụ taa amaghị otú e si agụ asụsụ ndị ahụ, a sụgharịwo Bible nasụsụ ndị ọzọ. Taa, a pụrụ ịgụ akụkụ ụfọdụ nke Bible nihe karịrị asụsụ 2,260. Cheedị echiche banyere nke ahụ! Bible bụ akwụkwọ ozi Chineke degaara ndị mmadụ nọ nebe nile. Ma, nagbanyeghị asụsụ ole a sụgharịworo ya gaa na ha, ozi dị nime ya ka bụ ozi si naka Chineke.Ihe Bible na-ekwu dị mkpa nye anyị. Ọ dịla ezigbo anya edere ya. Ma ọ na-ekwu banyere ihe ndị na-eme taa. Ọ na-akọkwara anyị ihe Chineke ga-eme nọdịnihu dị nso. Ihe ọ na-ekwu na-adọrọ mmasị! Ọ na-enye anyị olileanya magburu onwe ya.Olee ihe ndị ị pụrụ ịmụta site nịgụ Bible?Bible na-agwakwa anyị otú Chineke chọrọ ka anyị si na-ebi ndụ. Ọ na-agwa anyị ihe bụ ihe ziri ezi na ihe na-ezighị ezi. Ọ dị gị mkpa, dịkwa mụ onwe m mkpa ịmata nke a. Ọ na-akọrọ anyị banyere ndị mere ihe ọjọọ na ihe mere ha, ka anyị wee nwee ike izere nsogbu bịaara ha. Ọ na-akọkwara anyị banyere ndị mere ihe ziri ezi nakwa ihe ọma ndị bịaara ha. E deturu ha nile edetu maka ọdịmma anyị.Ma, iji rite uru kasị ukwuu na Bible, ọ dị anyị mkpa ịmata azịza nke otu ajụjụ. Ajụjụ ahụ bụ: Ònye nyere anyị Bible? Gịnị ka i nwere ịza? Ee, Bible, nozuzu ya, si naka Chineke. Oleezi otú anyị pụrụ isi gosi na anyị bụ ndị maara ihe nezie? Ọ bụ site nige Chineke ntị nakwa site nime ihe ọ na-ekwu.Ya mere, ọ dị anyị mkpa iwepụta oge iji na-agụkọ Bible ọnụ. Mgbe anyị nwetara akwụkwọ ozi si naka onye anyị hụrụ nanya nke ukwuu, anyị na-agụ ya ugboro ugboro. Anyị na-eji ya akpọrọ ihe nke ukwuu. Ọ bụ otú ahụ ka Bible kwesịrị ịdị anyị nihi na ọ bụ akwụkwọ ozi si naka Onye kasị hụ anyị nanya. Ọ bụ akwụkwọ ozi si naka Chineke na-ahụ nanya.3 Onye Kere Ihe NileÒnye kere ihe nile dị ndụ?AMA m otu ihe dị ịtụya. Ị chọrọ ka m gwa gị ihe ọ bụ? Lee anya naka gị. Rọgọọ mkpịsị aka gị. Ugbu a, tụtụlite ihe. Aka gị pụrụ ime ọtụtụ ihe, ọ pụkwara ime ha nke ọma. Ị ma onye mere aka anyị?Ee, ọ bụ otu Onye ahụ mere ọnụ anyị, imi anyị, na anya anyị. Ọ bụ Chineke, bụ Nna nke Onye Ozizi Ukwu ahụ. Ọ bụ na anyị enweghị obi ụtọ na Chineke nyere anyị anya? Anyị pụrụ iji ha hụ ọtụtụ ihe. Anyị pụrụ ịhụ okooko osisi. Anyị pụrụ ịhụ ahịhịa ndụ nakwa mbara igwe na-acha anụnụ anụnụ. Anyị pụrụ ọbụna ịhụ ụmụ obere nnụnụ agụụ ji dị ka ndị a ị na-ahụ nihe osise a. Nezie, ọ bụ ihe magburu onwe ya na anyị pụrụ ịhụ ụdị ihe ndị a, ọ bụghị ya?Ma, ònye kere ihe ndị a? Ọ bụ mmadụ kere ha? Ee e. Mmadụ pụrụ iwu ụlọ. Ma ọ dịghị mmadụ pụrụ ike ahịhịa na-eto eto. Mmadụ apụghị ike nwa nnụnụ, okooko osisi, ma ọ bụ ihe ọ bụla ọzọ dị ndụ. Ị ma otú ahụ?Ọ bụ Chineke kere ihe ndị a nile. Chineke kere eluigwe na ụwa. Ọ bụkwa ya kere ndị mmadụ. Ọ bụ ya kere nwoke mbụ na nwanyị mbụ. Jizọs, bụ Onye Ozizi Ukwu ahụ, kwuru nke a.Matiu 19:4-6.Olee otú Jizọs si mara na ọ bụ Chineke kere nwoke na nwanyị?Jizọs ọ hụrụ mgbe Chineke na-eke ha? Ee, ọ hụrụ ya. Jizọs na Chineke nọ mgbe Chineke kere nwoke na nwanyị. Jizọs bụ onye mbụ Chineke kere. Jizọs bụ mmụọ ozi noge ahụ, ya na Nna ya bikwa neluigwe.Bible na-agwa anyị na Chineke sịrị: Ka anyị kpụọ mmadụ. Jenesis 1:26 Ị ma onye Chineke na-agwa okwu? Ọ bụ Ọkpara ya ka ọ na-agwa okwu. Ọ na-agwa onye mesịrị bịa nụwa wee ghọọ Jizọs okwu.Nke ahụ ọ bụghị ihe na-enye obi ụtọ? Cheedị nnọọ echiche! Mgbe anyị na-ege Jizọs ntị, ọ bụ onye ahụ ya na Chineke nọ mgbe Chineke kere ụwa na ihe ndị ọzọ nile na-ezi anyị ihe. Jizọs mụtara ihe dị ukwuu site nisoro Nna ya rụọ ọrụ neluigwe. Ka a sịkwa ihe mere Jizọs ji bụrụ Onye Ozizi Ukwu ahụ!Ì chere na Chineke enweghị obi ụtọ na ọ bụ ị ya nọ tupu yaekee Ọkpara ya? Ee e, o nwere. Ma, ọ bụrụ na o nwere obi ụtọ, gịnị mere o ji kee ihe ndị ọzọ dị ndụ? O mere nke a nihi na ọ bụ Chineke ịhụya. Ọ chọrọ ka ndị ọzọ dịrị ndụ ma nụ ụtọ ndụ. Anyị kwesịrị ịdị na-ekele Chineke na o nyere anyị ndụ.Ihe nile Chineke kere na-egosi ịhụya ya. Chineke kere anyanwụ. Anyanwụ na-enye anyị ìhè ma na-eme ka ahụ na-ekpo anyị ọkụ. A sị na anyanwụ adịghị, ebe nile gaara ajụ oyi, ọ dịghịkwa ihe dị ndụ gaara adị nụwa. Í nweghị obi ụtọ na Chineke kere anyanwụ?Chineke na-emekwa ka mmiri zoo. Mgbe ụfọdụ, o nwere ike ị gaghị enwe mmasị na mmiri na-ezo nihi na ị gaghị enwe ike ịpụ nèzí gaa gwurie egwu ma mmiri zoo. Ma, mmiri ozuzo na-enye aka eme ka okooko osisi na-eto. Ya mere, mgbe anyị hụrụ okooko osisi ndị mara mma, ònye ka anyị ga-ekele maka ha? Ọ bụ Chineke. Ònyekwa ka anyị kwesịrị ikele mgbe anyị riri mkpụrụ osisi na akwụkwọ nri ndị na-atọ ụtọ? Anyị kwesịrị ikele Chineke nihi na ọ bụ anyanwụ na mmiri ozuzo o kere na-eme ka ihe na-eto.Ọ bụrụ na mmadụ ajụọ gị, sị, Ọ bụkwa Chineke kere mmadụ na anụmanụ? Gịnị ka ị ga-aza? O ziri ezi ịza, sị: Ee, ọ bụ Chineke kere mmadụ na anụmanụ. Ma, ọ bụrụkwanụ na mmadụ ekweghị na ọ bụ Chineke kere ndị mmadụ nezie? Ọ sịkwanụ na mmadụ si nanụmanụ pụta? Bible ekwughị otú ahụ. O kwuru na ọ bụ Chineke kere ihe nile dị ndụ.Jenesis 1:26-31.Ebe ọ bụ na ọ dị onye wuru ụlọ, ònye kere okooko osisi, osisi, na ụmụ anụmanụ?Ma, mmadụ pụrụ ịgwa gị na ya ekweghị na Chineke. Mgbe ahụ, gịnị ka ị ga-ekwu? Gịnị ma ị tụọrọ ya aka notu ụlọ? Jụọ onye ahụ, sị: Ònye wuru ụlọ ahụ? Onye ọ bụla ma na ọ ghaghị inwe onye wuru ya. Nezie, ụlọ ahụ ewughị onwe ya!Ndị Hibru 3:4.Kpọrọzie onye ahụ gaa nubi ma gosiya otu okooko osisi. Jụọ ya: Ònye kere okooko osisi a? Ọ bụghị mmadụ kere ya. Dịkwa ka ụlọ na-ewughị onwe ya, otú a ka okooko osisi a na-ekeghị onwe ya. Ọ dị onye kere ya. Ọ bụ Chineke kere ya.Gwa onye ahụ ka ọ kwụsịtụ ma gee ntị nabụ nnụnụ. Mgbe ahụ, jụọ ya, sị: Ònye kere ụmụ nnụnụ ma kụziere ha ka ha na-abụ abụ? Ọ bụ Chineke. Ọ bụ Chineke kere eluigwe na ụwa nakwa ihe nile dị ndụ! Ọ bụ ya bụ Onye na-enye ndụ.Ma, mmadụ pụrụ ịsị na ya na-ekweta ị ihe ya pụrụ ịhụ anya. Ọ pụrụ ịsị: Ọ bụrụ na mụ apụghị ịhụ ya anya, agaghị m ekweta. Ya mere, ụfọdụ na-asị na ha ekweghị na Chineke nihi na ha apụghị ịhụ ya anya.Ọ bụ eziokwu na anyị apụghị ịhụ Chineke anya. Bible na-ekwu, sị: Ọ dịghị mmadụ pụrụ ịhụ Chineke anya. Ọ dịghị nwoke, nwanyị, ma ọ bụ nwatakịrị nọ nụwa nke pụrụ ịhụ Chineke anya. Nihi ya, ọ dịghị onye kwesịrị ịgbalị ise onyinyo ma ọ bụ ime ihe oyiyi nke Chineke. Chineke gwara anyị ọbụna ka anyị ghara ime ihe oyiyi ya. Nihi ya, ọ gaghị adị Chineke mma nobi ma ọ bụrụ na anyị enwee ụdị ihe ndị ahụ nụlọ anyị.Ọpụpụ 20:4, 5;33:20;Jọn 1:18.Ma, ọ bụrụ na ị pụghị ịhụ Chineke anya, olee otú i si mara na Chineke dị adị nezie? Cheedị echiche. Ị pụrụ ịhụ ikuku anya? Ee e. Ọ dịghị onye pụrụ ịhụ ikuku anya. Ma, ị pụrụ ịhụ ihe ikuku na-eme. Ị pụrụ ịhụ ka mkpá akwụkwọ na-emegharị ahụ mgbe ikuku kusara alaka osisi. Nihi ya, i kwetara na ikuku dị.Olee otú i si mara na ikuku dị?Ị pụkwara ịhụ ihe ndị Chineke kere. Mgbe ị hụrụ okooko osisi ma ọ bụ nnụnụ dị ndụ, ọ bụ ihe Chineke kere ka ị na-ahụ. Nihi ya, i kwetara na Chineke dị adị nezie.Mmadụ pụrụ ịjụ gị, sị, Ònye kere anyanwụ na ụwa? Bible na-ekwu, sị: Chineke kere eluigwe na ụwa. Jenesis 1:1 Ee, Chineke kere ihe ndị a nile dị ịtụya! Olee ihe i chere banyere nke ahụ?Ọ bụghị ihe magburu onwe ya na anyị dị ndụ? Anyị pụrụ ịnụ abụ dị ụtọ nke ụmụ nnụnụ. Anyị pụrụ ịhụ okooko osisi na ihe ndị ọzọ Chineke kere. Anyị pụkwara iri ihe oriri ndị Chineke nyeworo anyị.Anyị kwesịrị ịdị na-ekele Chineke maka ihe ndị a nile. Nke kasị nke, anyị kwesịrị ịdị na-ekele ya na o nyere anyị ndụ. Ọ bụrụ na anyị nwere ekele nezie nebe Chineke nọ, ọ dị ihe anyị ga-eme. Gịnị bụ ihe ahụ? Anyị ga na-ege Chineke ntị, anyị ga na-emekwa ihe ọ na-agwa anyị nime Bible. Nụzọ dị otú ahụ, anyị pụrụ igosi na anyị hụrụ Onye ahụ kere ihe nile nanya.4 Chineke Nwere AhaGỊNỊ bụ ihe mbụ ị na-ajụkarị mmadụ mgbe mbụ gị na ya zutere? Ee, ị na-ajụ ya aha ya. Anyị nile nwere aha. Chineke nyere nwoke mbụ biri nụwa aha. Ọ kpọrọ ya Adam. A kpọrọ nwunye Adam, Iv.Otú ọ dị, ọ bụghị ị ndị mmadụ nwere aha. Chee echiche banyere ihe ndị ọzọ nwekwara aha. Ọ bụrụ na mmadụ azụta nkịta, ọ na-enye ya aha, ọ bụghị ya? Ee, inwe aha dị oké mkpa.Lelie anya elu nabalị ma hụ ọtụtụ kpakpando e nwere. Ì chere na ha nwere aha? Ee, Chineke nyere kpakpando nke ọ bụla dị nígwé aha. Bible na-agwa anyị, sị: Ọ na-agụta ọnụ ọgụgụ kpakpando; ha nile ka Ọ na-akpọ aha.Abụ Ọma 147:4.Ị ma na kpakpando nile nwere aha?Ònye ka ị ga-asị na ọ bụ ya kasị ukwuu neluigwe na ụwa? Ee, ọ bụ Chineke. Ì chere na o nwere aha? Jizọs sịrị na O nwere aha. Notu oge mgbe ọ na-ekpe ekpere Jizọs sịrị Chineke: Emewo m ka ndị na-eso ụzọ m mara aha gị. Jọn 17:26 Ị ma aha Chineke? Chineke nonwe ya gwara anyị ihe bụ aha ya. O kwuru, sị: Mụ onwe m bụ Jehova; nke ahụ bụ aha m. Ya mere, aha Chineke bụ JEHOVA.Aịsaịa 42:8.Olee otú ọ na-adị gị mgbe ndị ọzọ chetara aha gị? Ị na-enwe obi ụtọ, ọ bụghị ya? Jehova chọkwara ka ndị mmadụ mara aha ya. Ya mere, anyị kwesịrị iji aha Jehova na-eme ihe mgbe anyị na-ekwu banyere Chineke. Onye Ozizi Ukwu ahụ ji aha Chineke, bụ Jehova, mee ihe mgbe ọ na-agwa ndị mmadụ okwu. Jizọs kwuru notu oge, sị: Ị ghaghịkwa iji obi gị dum . . . hụ Jehova bụ Chineke gị nanya.Mak 12:30.Jizọs maara na Jehova bụ aha dị oké mkpa. Ya mere, ọ kụziiri ndị na-eso ụzọ ya ka ha jiri aha Chineke na-eme ihe. Ọ kụziiri ha ọbụna ka ha na-ekwu okwu banyere aha Chineke mgbe ha na-ekpe ekpere. Jizọs maara na Chineke chọrọ ka mmadụ nile mara aha Ya, bụ Jehova.Ogologo oge gara aga, Chineke gosiri nwoke ahụ bụ Mozis, bụ otu nime ụmụ Izrel, mkpa aha Ya dị. Ụmụ Izrel biri nala a kpọrọ Ijipt. A maara ndị bi nala ahụ dị ka ndị Ijipt. Ha mere ụmụ Izrel ndị ohu, ha mesokwara ha mmeso ọjọọ. Mgbe Mozis tolitere, ọ gbalịrị inyere otu nime ndị obodo ya aka. Nke a kpasuru Fero, bụ eze Ijipt, iwe. Ọ chọrọ igbu Mozis! Nihi ya, Mozis si nIjipt gbapụ.Mozis gbagara ala ọzọ. Ọ gbagara ala Midian. Mozis nọ nebe ahụ lụọ nwanyị, malitekwa ịmụ ụmụ. Ọ rụkwara ọrụ dị ka onye ọzụzụ atụrụ, na-elekọta atụrụ. Otuụbọchị, Mozis nọ na-elekọta atụrụ ya nebe dịdewere otu ugwu mgbe ọ hụrụ otu ihe na-eju anya. Otu osisi ogwu nta nọ na-ere ọkụ, ma ọ dịghị erepịa! Mozis garukwuru nso ka ọ hụ ya nke ọma.Ị ma ihe merenụ? Mozis nụrụ ka otu olu si netiti osisi ogwu nta ahụ na-ere ọkụ kpọọ ya òkù. Olu ahụ kpọrọ ya òkù, sị, Mozis! Mozis! Ònye na-ekwu okwu ahụ? Ọ bụ Chineke na-ekwu okwu! Chineke nwere ọtụtụ ọrụ ọ chọrọ ka Mozis rụọ. Chineke sịrị: Bịa ka m ziga gị ka i jekwuru Fero, bụ eze Ijipt, meekwa ka ndị m, bụ ụmụ Izrel, si nIjipt pụta. Chineke kwere nkwa inyere Mozis aka ime nke a.Olee ihe dị mkpa Mozis mụtara nebe ahụ osisi ogwu nta na-ere ọkụ dị?Ma Mozis sịrị Chineke: Ọ bụrụkwanụ na mụ abịakwute ụmụ Izrel nIjipt ma gwa ha na ọ bụ Chineke zitere m. Ha jụọkwanụ m, sị, Gịnị bụ aha Ya? Gịnị ka m ga-asị ha? Chineke gwara Mozis ka ọ gwa ụmụ Izrel, sị: Jehova ezitewo m nebe unu nọ. Jehova bụ aha m ruo mgbe ebighị ebi. Ọpụpụ 3:1-15 Nke a na-egosi naChineke ga-anọgide na-aza aha ahụ bụ Jehova. Ọ dịghị mgbe ọ ga-agbanwe ya. Chineke chọrọ ka e jiri aha ya bụ Jehova mara ya ruo mgbe ebighị ebi.Olee otú Chineke si mee ka a mara aha ya nOké Osimiri Uhie?Mgbe Mozis gaghachiri nIjipt, ndị Ijipt chere na Jehova bụ ị ntakịrị chi nke ụmụ Izrel. Ha echeghị na ọ bụ Chineke nke kere ụwa dum. Ya mere, Jehova gwara eze Ijipt, sị: M ga-eme ka a mara aha m nụwa nile. Ọpụpụ 9:16 Jehova mere nezie ka a mara aha ya. Ị ma otú o si mee ya?O mere ka Mozis dupụta ụmụ Izrel nIjipt. Mgbe ha rutere nOké Osimiri Uhie, Jehova mere ka e nwee ụzọ bụ ala akọrọ nke gafere kpọmkwem netiti ya. Ụmụ Izrel ji ụkwụ gafere ya nala akọrọ nenweghị ihe ọ bụla mere ha. Ma mgbe Fero na ndị agha ya nile banyesịrị nala akọrọ nke ala oké osimiri ahụ, mmiri ahụ nke dị nakụkụ ya abụọ bịakwasịrị ndị Ijipt, ha nile nwụkwara.Noge na-adịghị anya, ndị mmadụ nọ ebe nile nụwa malitere ịnụ akụkọ ihe Jehova mere nOké Osimiri Uhie. Olee otú anyị si mara na ha nụrụ ya? Ọ dị mma, ihe dị ka afọ 40 ka ọ gasịrị, ụmụ Izrel bịara Ke, bụ ala ahụ Jehova kwere nkwa inye ha. Nebe ahụ,nwanyị ahụ na-akatabeghị ahụ bụ Rehab gwara ndị ikom abụọ bụ ndị Izrel, sị: Anyị anụwo otú Jehova si mee ka mmiri Oké Osimiri Uhie takọrọ nihu unu, mgbe unu siri nIjipt pụta.Joshua 2:10.Taa, ọtụtụ ndị yiri nnọọ ndị Ijipt ahụ. Ha ekweghị na Jehova bụ Chineke nke kere ụwa dum. Nihi ya, Jehova chọrọ ka ndị nke ya kọọrọ ndị ọzọ banyere ya. Nke a bụ ihe Jizọs mere. Mgbe ndụ ya nụwa na-abịaru ná njedebe, ọ gwara Jehova nekpere, sị: Emewo m ka ha mara aha gị.Jọn 17:26.Jizọs mere ka a mara aha Chineke. Ị pụrụ igosi m ebe aha Chineke dị nime Bible?Ị chọrọ ịdị ka Jizọs? Ọ bụrụ otú ahụ, na-akọrọ ndị ọzọ na aha Chineke bụ Jehova. Ị pụrụ ịhụ na ọtụtụ ndị amaghị. Ya mere, ma eleghị anya ị pụrụ igosi ha ihe Bible kwurunAbụ Ọma 83:18. Ka anyị weta Bible ugbu a ma gụkọọ akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ ọnụ. Ọ na-ekwu, sị: Ka ha wee mara na Gị onwe gị, Onye aha Gị bụ Jehova, ị gị, bụ Onye kachasị ihe nile elu nelu ụwa nile.Gịnị ka anyị na-amụta site nihe a anyị gụrụ? Ee, anyị na-amụta na Jehova bụ aha kasị mkpa e nwere. Ọ bụ aha nke Chineke Pụrụ Ime Ihe Nile, Nna Jizọs na Onye kere ihe nile. Chetakwa, Jizọs sịrị na anyị kwesịrị iji obi anyị dum hụ Jehova bụ Chineke nanya. Ị hụrụ Jehova nanya?Olee otú anyị pụrụ isi gosi na anyị hụrụ Jehova nanya Otu ụzọ bụ site nịmata ya dị ka Enyi anyị. Ụzọ ọzọ bụ site nịkọrọ ndị ọzọ aha ya. Anyị pụrụ igosi ha kpọmkwem nime Bible na aha ya bụ Jehova. Anyị pụkwara ikwu okwu banyere ihe ndị dị ebube Jehova kere na ihe ọma ndị o meworo. Nke a na-eme ka Jehova nwee obi ụtọ dị ukwuu nihi na ọ chọrọ ka ndị mmadụ mata banyere ya. Anyị pụrụ ikere òkè nime nke ahụ, ọ bụ na anyị apụghị?Ọ bụghị mmadụ nile ga-achọ ige ntị mgbe anyị na-ekwu okwu banyere Jehova. Ọtụtụ ndị egeghị ntị ọbụna mgbe Jizọs, bụ Onye Ozizi Ukwu ahụ, kwuru banyere Ya. Ma, nke ahụ emeghị ka Jizọs kwụsị ikwu okwu banyere Jehova.Ya mere, ka anyị mee dị ka Jizọs. Ka anyị nọgide na-ekwu okwu banyere Jehova. Ọ bụrụ na anyị emee otú ahụ, Jehova Chineke ga-enwe obi ụtọ nebe anyị nọ nihi na anyị na-egosi na anyị hụrụ aha ya nanya.5 Onye A Bụ Ọkpara MMGBE ụmụaka mere ihe ọma, obi na-adị ndị na-elekọta ha ụtọ. Mgbe nwatakịrị nwanyị mere ihe otú dị mma, obi na-adị nna ya ụtọ ịgwa ndị ọzọ, sị: Onye a bụ nwa m nwanyị. Ma ọ bụ, ọ bụrụ na nwatakịrị nwoke na-eme ihe ọma, obi na-adị nna ya ụtọ ịsị: Onye a bụ nwa m nwoke.Jizọs na-eme ihe na-atọ Nna ya ụtọ mgbe nile. Nihi ya, Nna ya nwere obi ụtọ nebe ọ nọ. Ì chetara ihe Nna Jizọs mere otu ụbọchị mgbe Jizọs na mmadụ atọ nime ụmụazụ ya nọ? Ee, Chineke si nnọọ neluigwe gwa ha, sị: Onye a bụ Ọkpara m, onye m hụrụ nanya, onye m nwapụtaworo.Matiu 17:5.Jizọs na-enwe obi ụtọ mgbe nile ime ihe na-atọ Nna ya ụtọ. Ị ma ihe kpatara ya? Nihi na ọ hụrụ Nna ya nanya nezie. Ọ bụrụ na mmadụ na-eme ihe ị nihi na ọ ghaghị ime ya, ọ na-eyi ihe siri ike. Ma, ọ bụrụ na o si ya nobi, ọ na-adịrị ya mfe karị ime ha. Ị ma ihe ọ pụtara ma a sị na ihe si mmadụ nobi? Ọ pụtara mmadụ ịchọ ime ihe nezie.Ọbụna tupu Jizọs abịa nụwa, ọ dị njikere ime ihe ọ bụla Nna ya gwara ya mee. Nke a bụ nihi na ọ hụrụ Nna ya, bụ Jehova Chineke, nanya. Jizọs nwere ọnọdụ magburu onwe ya neluigwe nebe Nna ya nọ. Ma, Chineke nwere ọrụ pụrụ iche Jizọs ga-arụ. Iji rụọ ọrụ ahụ, Jizọs aghaghị ịhapụ eluigwe. A ghaghị ịmụ ya dị ka nwa ọhụrụ nụwa. Jizọs dị njikere ime nke a nihi na Jehova chọrọ ka o mee ya.Gịnị ka mmụọ ozi Gebriel gwara Meri?Iji mụọ ya dị ka nwa ọhụrụ nụwa, Jizọs aghaghị inwe nne. Ị ma onye bụ nne ya? Aha ya bụ Meri. Jehova si neluigwe zipụ mmụọ ozi ya bụ Gebriel ka ọ gaa gwa Meri okwu. Gebrielgwara ya na ọ gaje ịmụ nwa nwoke. A ga-akpọ nwa ọhụrụ ahụ Jizọs. Ònyekwa ga-abụ nna nwa ahụ? Mmụọ ozi ahụ kwuru na ọ bụ Jehova Chineke ga-abụ Nna nwa ahụ. Ọ bụ ya mere a ga-eji kpọọ Jizọs Ọkpara Chineke.Olee otú i chere ọ dị Meri nobi? Ọ sịrị, Achọghị m ịbụ nne Jizọs? Ee e, Meri dị njikere ime ihe Chineke chọrọ. Ma, olee otú a pụrụ isi mụọ Ọkpara Chineke nke nọ neluigwe nụwa dị ka nwa ọhụrụ? Olee otú ọmụmụ Jizọs si dị iche nọmụmụ nke ụmụ ọhụrụ ndị ọzọ nile? Ị ma?Chineke kere nne na nna anyị mbụ, bụ Adam na Iv, ka ha nwee ike ịnọkọta nụzọ magburu onwe ya. Mgbe nke ahụ gasịrị, nwa ọhụrụ pụrụ ịmalite itolite nakpa nwa nne ya. Ndị mmadụ na-ekwu na ọ bụ ọrụ ebube! Amaara m na ị ga-ekweta na ọ bụ.Chineke rụziri ọbụna ọrụ ebube ka ukwuu. O weere ndụ Ọkpara ya site neluigwe tinye ya nakpa nwa Meri. Chineke emetụbeghị nke ahụ mbụ, o metụbeghịkwa ya ọzọ kemgbe ahụ. Nihi ọrụ ebube a, Jizọs malitere itolite nime akpa nwa Meri otú ụmụ ọhụrụ ndị ọzọ na-esi etolite nakpa nwa nne ha. Mgbe nke ahụ gasịrị, Josef lụrụ Meri.Mgbe oge ruru ka a mụọ Jizọs, Meri na Josef nọ na-aga Betlehem. Ma, obodo ahụ jupụtara na mmadụ. E nweghị ọbụna otu ọnụ ụlọ ebe Meri na Josef ga-anọ, nihi ya, ha nọdụrụ nebe a na-edebeanụmanụ. Nebe ahụ ka Meri nọ mụọ nwa, e nyiwekwara Jizọs nihe e ji etinyere ehi na anụ ụlọ ndị ọzọ nri, dị ka ị pụrụ ịhụ nebe a.Gịnị mere e ji na-enyiwe Jizọs nihe e ji etinyere anụ ụlọ nri?Ihe na-adọrọ mmasị mere nabalị ahụ a mụrụ Jizọs. Notu ebe nke dịdewere Betlehem, otu mmụọ ozi bịakwutere ndị ọzụzụ atụrụ ụfọdụ. Ọ gwara ha na Jizọs bụ nnukwu mmadụ. Mmụọ ozi ahụ sịrị: Lee! ana m ezi unu ozi ọma nke ga-enye unu obi ụtọ. Taa, a mụwo onye ga-azọpụta ndị mmadụ.Luk 2:10, 11.Olee ozi ọma otu nime ndị mmụọ ozi a ziri ndị ọzụzụ atụrụ ahụ?Mmụọ ozi ahụ gwara ndị ọzụzụ atụrụ ahụ na ha ga-ahụ Jizọs na Betlehem, ebe o dina nihe e ji etinyere anụ ụlọ nri. Mgbe ahụ, na mberede, ndị mmụọ ozi ndị ọzọ nọ neluigwe sonyeere mmụọ ozi nke mbụ ahụ ninye Chineke otuto. Ndị mmụọ ozi ahụ bụrụabụ, sị: Otuto dịrị Chineke, . . . udo adịkwa nelu ụwa netiti ndị a nwapụtaworo.Luk 2:12-14.Mgbe ndị mmụọ ozi ahụ pụrụ, ndị ọzụzụ atụrụ ahụ gara Betlehem wee hụ Jizọs. Nebe ahụ, ha gwara Josef na Meri ihe ọma nile ha nụrụ. Lee obi ụtọ Meri nwetara nihi na ọ dị njikere ịbụ nne Jizọs.Ka e mesịrị, Josef na Meri kpọọrọ Jizọs gaa nobodo Nazaret. Ọ bụ nebe ahụ ka Jizọs nọ tolite. Mgbe o toruru ogo mmadụ, ọ malitere nnukwute ọrụ izi ihe ya. Nke a so nọrụ Jehova Chineke chọrọ ka Ọkpara ya rụọ nụwa. Jizọs dị njikere ịrụ ọrụ ahụ nihi na Jizọs hụrụ Nna ya nke eluigwe nanya nke ukwuu.Tupu Jizọs amalite ọrụ ya dị ka Onye Ozizi Ukwu ahụ, Jọn Onye Na-eme Baptizim mere ya baptizim nOsimiri Jọdan. Mgbe ahụ, otu ihe ijuanya mere! Ka Jizọs si na mmiri na-arịgopụta, Jehova si neluigwe kwuo okwu, sị: Nke a bụ Ọkpara m, onye m hụrụ nanya, onye m nwapụtaworo. Matiu 3:17 Ọ bụ na obi adịghị atọ gị ụtọ mgbe ndị mụrụ gị gwara gị na ha hụrụ gị nanya? Anyị pụrụ ijide naka na obi tọkwara Jizọs ụtọ.Jizọs mere ihe ziri ezi mgbe nile. Ọ dịghị mgbe o mere ka ọ bụ ụdị onye ọ na-abụghị. Ọ gwaghị ndị mmadụ na ya bụ Chineke. Mmụọ ozi Gebriel gwara Meri na a ga-akpọ Jizọs, Ọkpara Chineke. Jizọs nonwe ya kwuru na ya bụ Ọkpara Chineke. Ọ gwaghịkwa ndị mmadụ na ya maara ihe karịa Nna ya. Ọ sịrị: Nna m ka m ukwuu.Jọn 14:28.Ọbụna mgbe ọ nọ neluigwe, mgbe Nna Jizọs nyere ya ọrụ ọ ga-arụ, Jizọs rụrụ ya. Ọ sịghị na ya ga-arụ ya gaa rụwa ihe ọzọ. Ọ hụrụ Nna ya nanya. Ya mere, o gere ntị nihe Nna ya kwuru. Mgbe Jizọs bịakwara nụwa, o mere ihe Nna ya nke eluigwe zitere ya ka o mee. O jighị oge ya mee ihe ọzọ. Ka a sịkwa ihe mere Jehova ji nwee obi ụtọ nebe Ọkpara ya nọ!Anyị onwe anyị kwa chọrọ ime ihe ga-atọ Jehova ụtọ, ọ bụ na anyị achọghị? Mgbe ahụ, anyị aghaghị igosi na anyị na-ege Chineke ntị nezie, dị ka Jizọs gere. Chineke na-agwa anyị okwu site na Bible. Ọ gaghị abụ ihe ziri ezi ime ka a ga-asị na anyị na-ege Chineke ntị ma na-ekweta, na-emekwa ihe Bible megidere, ọ ga-abụ? Chetakwa, anyị ga-enwe obi ụtọ ime ihe ga-atọ Jehova ụtọ ma ọ bụrụ na anyị hụrụ ya nanya nezie.6 Onye Ozizi Ukwu ahụ Jeere Ndị Ọzọ OziỌ NA-AMASỊ gị mgbe mmadụ meere gị ihe ọma? Ọ na-amasịkwa ndị ọzọ mgbe mmadụ meere ha ihe ọma. Ọ na-amasị anyị nile. Onye Ozizi Ukwu ahụ maara otú ahụ, ọ na-emekwara ndị mmadụ ihe mgbe nile. Ọ sịrị: Abịara m, ọ bụghị ka e jeere m ozi, kama ka m jee ozi.Matiu 20:28.Gịnị ka ụmụazụ Jizọs nọ na-arụ ụka maka ya?Ya mere, ọ bụrụ na anyị chọrọ ịdị ka Onye Ozizi Ukwu ahụ, gịnị ka anyị na-aghaghị ime? Anyị aghaghị ịdị na-ejere ndị ọzọ ozi. Anyị aghaghị ịdị na-emere ha ihe ọma. Ọ bụ eziokwu na ọtụtụ ndị adịghị eme nke a. Nezie, ihe ka nọnụ ọgụgụ mmadụ na-achọ mgbe nile ka ndị ọzọ na-ejere ha ozi. Notu oge, ọ dị ọbụna ụmụazụ Jizọs otú a. Onye ọ bụla chọrọ ịbụ onye kasị ukwuu ma ọ bụ onye kasị mkpa.Otu ụbọchị, Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya, ndị bụ ụmụazụ ya, so na-eme njem. Mgbe ha banyesịrị nobodo Kapaniọm, nke dị nso nOké Osimiri Galili, ha nile banyere notu ụlọ. Nebe ahụ, Jizọs jụrụ ha, sị: Gịnị ka unu na-arụrịta ụka ya nokporo ụzọ? Ha gbachiri nkịtị nihi namgbe ha ka nọ nụzọ ha rụrịtara ụka netiti onwe ha banyere onye ka ukwuu.Mak 9:33, 34.Jizọs maara na o zighị ezi ka onye ọ bụla nime ndị na-eso ụzọ ya na-eche na ọ bụ ya kasị ukwuu. Ya mere, dị ka anyị mụtara nisi mbụnke akwụkwọ a, ọ kpọọrọ otu nwatakịrị mee ka o guzoro netiti ha ma gwa ha na ha kwesịrị ịdị umeala nobi ka nwatakịrị ahụ. Ma, ha amụtaghị ihe na nke ahụ. Ya mere, ntakịrị oge tupu ya anwụọ, Jizọs kụziiri ha ihe ha na-agaghị echefu echefu. Gịnị ka o mere?Mgbe ha nile zukọtara ka ha rikọọ ihe ọnụ, Jizọs si na tebụl bilie, yipụ uwe elu ya. Ọ chịịrị ákwà nhicha ahụ kee ya núkwù ya. O buruziiri efere ịkwọ aka wee gbanye mmiri nime ya. Ụmụazụ ya aghaghị ịnọworị na-eche ihe ọ chọrọ ime. Ka ha nọ na-ele ya, Jizọs gakwuuru ha nile notu notu ebe ha nọ, hulata ala ma saa ha ụkwụ. Ka e mesịrị, o jiri ákwà nhicha ahụ ahụ hichaa ha ụkwụ. Cheedị nnọọ echiche! Gịnị ka ị ga-eme ma ọ bụrụ na ị nọ ebe ahụ? Olee otú ọ gaara adị gị?Gịnị ka Jizọs nọ na-akụziri ụmụazụ ya?Ụmụazụ ya echeghị na o ziri ezi ka Onye Ozizi Ukwu ahụ jeere ha ozi otú a. O mere ha ihere. Nezie, Pita ekweghị ka Jizọs jeere ya ozi a dị ala. Ma, Jizọs sịrị na ọ dị mkpa ka ya mee ya.Taa, anyị adịghị asakarị ụkwụ ibe anyị. Ma, a na-eme nke a noge Jizọs nọ nụwa. Ị ma ihe kpatara ya? Nala ebe Jizọs na ụmụazụ ya biri, ndị mmadụ na-eyi akpụkpọ ụkwụ ghere oghe nụkwụ nkịtị. Ya mere, mgbe ha jere ije nụzọ ájá, uzuzu na-ejupụta ha nụkwụ. Ọ bụ omume obiọma bụ ịsachapụ uzuzu nụkwụ onye ọbịa batara nụlọ.Ma, noge a, ọ dịghị otu onye nime ndị na-eso ụzọ Jizọs wepụtara onwe ya ịsa ụkwụ ndị ọzọ. Ya mere, Jizọs mere ya nonwe ya. Site nime nke a, Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya otu ihe dị mkpa. Ọ dị ha mkpa ịmụta nke a. Ọ bụkwa ihe dị mkpa ka anyị mụta taa.Ị ma ihe mmụta ọ bụ? Mgbe Jizọs yirighachiiri uwe elu ya malaghachi nebe ọ nọ na tebụl, ọ kọwara, sị: Ùnu maara ihe m mewooro unu? Unu na-akpọ m, Onye Ozizi, na, Onyenwe anyị, ihe unu na-ekwu zikwara ezi, nihi na abụ m nke ahụ. Ya mere, ọ bụrụ na mụ onwe m, ọ bụ ezie na m bụ Onyenwenụ na Onye Ozizi, sara unu ụkwụ, unu kwesịkwara ịsarịta ụkwụ ibe unu.Jọn 13:2-14.Gịnị ka ị pụrụ ime iji nyere ndị ọzọ aka?Nebe a, Onye Ozizi Ukwu ahụ gosiri na ọ chọrọ ka ndị na-eso ụzọ ya na-ejerịtara ibe ha ozi. Ọ chọghị ka ha na-eche ị banyere onwe ha. Ọ chọghị ka ha chee na ha dị oké mkpa nke na ndị ọzọ kwesịrị ịdị na-ejere ha ozi mgbe nile. Ọ chọrọ ka ha dị njikere ijere ndị ọzọ ozi.Nke ahụ ọ bụghị ihe mmụta dị mma? Ị ga-adị ka Onye Ozizi Ukwu ahụ ma jeere ndị ọzọ ozi? Anyị nile pụrụ imere ndị ọzọ ihe. Nke a ga-eme ka obi tọọ ha ụtọ. Ma, nke kasị nke, ọ ga-eme ka obi tọọ Jizọs na Nna ya ụtọ.Ijere ndị ọzọ ozi esighị ike. Ọ bụrụ na ị na-eleru anya, ị ga-ahụ ọtụtụ ihe ị pụrụ imere ndị ọzọ. Cheedị echiche: Ọ dị ihe ọ bụla ị pụrụ ime iji nyere nne gị aka? Ị ma na ọ na-emere gị na ndị ọzọ nọnezinụlọ unu ọtụtụ ihe. Ị pụrụ inyere ya aka? Gịnị ma ị jụọ ya?Ma eleghị anya, ị pụrụ idozi tebụl mgbe ezinụlọ unu chọrọ iri nri. Ma ọ bụ, ma eleghị anya, ị pụrụ iwepụsị ihe ndị e ji rie nri nelu tebụl mgbe ezinụlọ unu risịrị nri. Ụmụaka ụfọdụ na-aga ekpofu ahịhịa kwa ụbọchị. Ihe ọ bụla i nwere ike ime, ọ ga-abụ ijere ndị ọzọ ozi, ọbụna dị ka Jizọs jeere ndị ọzọ ozi.Ì nwere ụmụnne ndị ị tọrọ, ndị ị pụrụ ijere ozi? Cheta na Jizọs, bụ Onye Ozizi Ukwu ahụ, jeere ọbụna ndị na-eso ụzọ ya ozi. Site nijere ụmụnne gị ndị ị tọrọ ozi, ị na-eṅomi Jizọs. Gịnị ka ị pụrụ imere ha? Ma eleghị anya, ị pụrụ inyere ha aka ịmụta ịdị na-edebe ihe ndị ha na-eji egwuri egwu nebe ha kwesịrị ịdị mgbe ha gwusịrị egwu. Ma ọ bụ, ma eleghị anya ị pụrụ inyere ha akaiyiri uwe. Ma ọ bụ, ikekwe, ị pụrụ inyere ha aka idozi ihe ndina ha. Ị ga-echetali ihe ọ bụla ọzọ ị pụrụ imere ha? Ha ga-ahụ gị nanya ma ị na-eme ihe ndị a, dị nnọọ ka ụmụazụ Jizọs hụrụ ya nanya.Nụlọ akwụkwọ, ị pụkwara ijere ndị ọzọ ozi. O nwere ike ịbụ ụmụ klas gị ma ọ bụ onye nkụzi gị. Ọ bụrụ na akwụkwọ mmadụ adapụnahụ ya, ọ ga-abụ omume obiọma ma i nyere ya aka tụtụlite ya. Ị pụrụ iwepụta onwe gị ihicha bọọdụ unu ji ede ihe ma ọ bụ imere onye nkụzi gị ihe ọzọ. Ọbụna ijidere mmadụ ọnụ ụzọ bụ omume obiọma.Mgbe ụfọdụ, anyị ga-achọpụta na ndị mmadụ agaghị ekele anyị maka ozi anyị jeere ha. Ì chere na nke a kwesịrị ime ka anyị kwụsị ime ihe ọma? Ee e! Ọtụtụ mmadụ ekeleghị Jizọs ekele maka ọrụ ọma ndị ọ rụrụ. Ma, nke ahụ emeghị ka ọ kwụsị ime ihe ọma.Ya mere, akwụsịla ijere ndị ọzọ ozi. Ka anyị na-echeta Onye Ozizi Ukwu ahụ, bụ Jizọs, ma na-agbalị ịgbaso ihe nlereanya ya mgbe nile.7 Nrubeisi Na-echebe GịỌ GA-AMASỊ gị ma ọ bụrụ na ị ga-enwe ike ime ihe ọ bụla ị chọrọ ime? Ò nwere mgbe ọ na-adị gị ka ya bụrụ na ọ dịghị onye ga na-agwa gị ihe ị ga-eme? Kwuo eziokwu, gịnị ka i chere?Gịnị mere i kwesịrị iji na-ege ndị okenye ntị?Ma, olee nke kaara gị mma? Ọ bụ ihe amamihe dị na ya nezie ime ihe ọ bụla ị chọrọ? Ka ihe ọ na-akara gị mma mgbe i rubeere nne gị na nna gị isi? Chineke sịrị na i kwesịrị irubere ndị mụrụ gị isi, ya mere, ọ ghaghị inwe ezi ihe mere ị ga-eji mee ya. Ka anyị lee ma ànyị ga-achọpụtali ya.Ị dị afọ ole? Ị ma afọ ole nna gị dị? Afọ ole ka nne gị ma ọ bụ nne gị ochie ma ọ bụ nna gị ochie dị? Ha adịtewo ndụ aka karịa gị. Ka mmadụ na-adịkwu ndụ, otú ahụ ka ọ na-enwekwu oge iji mụta ihe. Ọ na-anụkwu ọtụtụ ihe, na-ahụkwu ọtụtụ ihe, na-emekwa ọtụtụ ihe karị kwa afọ. Ya mere, ndị na-eto eto pụrụ ịmụta ihe naka ndị okenye.Ọ dị onye ị ma ị tọrọ? Ị ma ihe karịa ya? Gịnị mere i ji mara ihe karịa ya? Ọ bụ nihi na ị dịtewo ndụ aka karịa ya. I nwewo oge ka ukwuu iji mụta ihe karịa onye na-erughị afọ ole ị dị.Olee onye dịteworo ndụ aka karịa mụ ma ọ bụ gị ma ọ bụ onye ọ bụla ọzọ? Ọ bụ Jehova, Chineke. Ọ ma ihe karịa gị, ọ makwaara ihe karịa m. Mgbe ọ gwara anyị mee ihe ọ bụla, anyị pụrụ ijide naka na ọ bụ ihe ziri ezi ime, ọ bụ ezie na ọ pụrụ isi ike omume. Ị ma na ọ dị mgbe o siiri ọbụna Onye Ozizi Ukwu ahụ ike irube isi?Notu oge, Chineke gwara Jizọs ka o mee ihe siri nnọọ ike omume. Jizọs kpere ekpere banyere ya, dị ka anyị na-ahụ nebe a. O kpere ekpere, sị: Ọ bụrụ na ị chọọ, wepụ iko a nebe m nọ. Site nikpe nke a nekpere, Jizọs gosiri na ọ naghị adị mfe mgbe nile ime uche Chineke. Ma, gịnị ka Jizọs ji mechie ekpere ya? Ị ma?Gịnị ka anyị pụrụ ịmụta site nekpere Jizọs kpere?Jizọs mechiri ya site nikwu, sị: Ka uche gị mee, ọ bụghị nke m. Luk 22:41, 42 Ee, ọ chọrọ ka uche Chineke mee, ọ bụghị nke ya. Ọ gakwara nihu mee ihe Chineke chọrọ kama ime ihe o chere ga-akasị mma.Gịnị ka anyị pụrụ ịmụta na nke a? Anyị na-amụta na ọ bụ ihe ziri ezi mgbe nile ime ihe Chineke kwuru, ọ bụ ezie na o nwere ike ọ gaghị adị mfe omume. Ma, ọ dịkwa ihe ọzọ anyị na-amụta. Ị ma ihe ọ bụ? Anyị na-amụta na Chineke na Jizọs abụghị otu onye ahụ, dị ka ụfọdụ ndị na-ekwu. Jehova Chineke tọrọ Ọkpara ya bụ Jizọs, ọ makwaara ihe karịa ya.Mgbe anyị na-erubere Chineke isi, anyị na-egosi na anyị hụrụ ya nanya. Bible na-ekwu, sị: Nke a bụ ihe ịhụ Chineke nanya pụtara, ka anyị debe ihe ndị o nyere niwu. 1 Jọn 5:3 Ị hụlanụ na ọ dị anyị nile mkpa irubere Chineke isi. Ị chọrọ ịdị na-erubere ya isi, ọ bụghị ya?Ka anyị sapee Bible anyị ma lee ihe Chineke gwara ụmụaka ka ha mee. Anyị ga-agụ ihe Bible kwuru náNdị Efesọs isi 6, amaokwu nke 1, nke 2, na nke3. Ọ na-ekwu, sị: Ụmụ, na-eruberenụ ndị mụrụ unu isi nihe metụtara Onyenwe anyị, nihi na nke a bụ ezi omume: Sọpụrụ nna gị na nne gị; nke bụ ihe mbụ e nyere niwu nke nwere nkwa: Ka o wee gaara gị nke ọma, ka i wee nọọkwa ogologo oge nelu ụwa.Ị hụlanụ, ọ bụ Jehova Chineke nonwe ya na-agwa gị ka ị na-erubere nne gị na nna gị isi. Gịnị ka ọ pụtara bụ ịsọpụrụ ha? Ọ pụtara na ị ga na-akwanyere ha ùgwù. Chineke na-ekwekwa nkwa na ọ bụrụ na ị na-erubere ndị mụrụ gị isi, ọ ga-agara gị nke ọma.Ka m kọọrọ gị otu akụkọ banyere ụfọdụ ndị, bụ ndị a zọpụtara ndụ ha nihi na ha rubere isi. Ndị a biri ndụ ogologo oge gara aga nobodo ukwu bụ Jeruselem. Ihe ka nọnụ ọgụgụ ná ndị bi nobodo ahụ egeghị Chineke ntị, nihi ya, Jizọs dọrọ ha aka ná ntị na Chineke gaje ibibi obodo ha. Jizọs gwakwara ha otú ha pụrụ isi gbapụ ma ọ bụrụ na ha hụrụ ihe ziri ezi nanya. Ọ sịrị: Mgbe unu hụrụ usuu ndị agha ka ha gbara Jeruselem gburugburu, maranụ na mbibi ya adịwo nso. Mgbe ahụ bụ oge isi na Jeruselem gbapụ gbaga nugwu.Luk 21:20-22.Olee otú irube isi niwu Jizọs si zọpụta ndị a?Dị nnọọ ka Jizọs kwuru, usuu ndị agha bịara ibuso Jeruselem agha. Ndị agha Rom mara ụlọikwuu gburugburu ya. Mgbe ahụ, nihi ihe ụfọdụ, ndị agha ahụ lawara. Ihe ka nọnụ ọgụgụ nime ndị ahụ chere na nsogbu adịkwaghị. Ya mere, ha nọgidere nobodo ahụ. Ma, gịnị ka Jizọs kwuru na ha kwesịrị ime? Gịnị ka ị gaara eme ma a sị na i bi na Jeruselem? Ndị kweere okwu Jizọs nezie hapụrụ ụlọ ha wee gbaga nugwu, nebe dị anya site na Jeruselem.Ruo otu afọ zuru ezu, ọ dịghị ihe mere Jeruselem. Nafọ nkeabụọ, ọ dịghị ihe mere. Nafọ nke atọ kwa, ọ dịghị ihe mere. Ụfọdụ ndị pụrụ icheworị na ndị ahụ si nobodo ahụ gbapụ dị nzuzu. Ma, mgbe o ruziri nafọ nke anọ, ndị agha Rom bịaghachiri. Ha mara ụlọikwuu ọzọ gburugburu Jeruselem. Ugbu a, oge agafeela maka ịgbapụ. Na nke ugbu a, usuu ndị agha ahụ bibiri obodo ahụ. Ihe ka nọnụ ọgụgụ ná ndị nọ nime ya nwụrụ, a dọọrọ ndị fọrọ afọ nagha.Ma, gịnị mere ndị ahụ rubeere Jizọs isi? Ọ dịghị ihe mere ha. Ha nọ nebe dị anya site na Jeruselem. Ya mere, ọ dịghị ọkọ kọrọ ha. Nrubeisi chebere ha.Ọ bụrụ na ị na-erube isi, ọ ga-echebekwa gị? Ndị mụrụ gị pụrụ ịgwa gị ka ị ghara igwuri egwu ma ọlị nokporo ámá. Gịnị mere ha ji kwuo otú ahụ? Ọ bụ nihi na ụgbọala pụrụ ịkụtu gị.Ma, otu ụbọchị, i nwere ike iche, sị: Ọ dịghị ụgbọala na-agafe ugbu a. Ọ dịghị ihe ga-eme m. Ụmụaka ndị ọzọ na-egwuri egwu nokporo ámá, ọ dịbeghịkwa mgbe m hụrụ ihe ọ bụla mere ha.Nihi gịnị ka i kwesịrị iji na-erube isi mgbe ị na-ahụghị ihe ize ndụ ọ bụla?Nke ahụ bụ ihe ihe ka nọnụ ọgụgụ ná ndị bi na Jeruselem chere. Mgbe ndị agha Rom lasịrị, o yiri ka ọ dịghị nsogbu ọ bụla dịnụ. Ndị ọzọ nọ nobodo ahụ. Ya mere, ha onwe ha kwa nọgidere. A dọrọ ha aka ná ntị, ma ha egeghị ntị. Nihi ya, ha nwụrụ.Ka anyị tụlee ihe atụ ọzọ. Ọ dịtụwo mgbe i ji mkpá ọkụ gwurie egwu? Ọ pụrụ iyi ihe na-atọ ụtọ bụ ikiri ọkụ ahụ mgbe ị kpara mkpá ọkụ. Ma, iji mkpá ọkụ na-egwuri egwu dị ize ndụ. Ọ pụrụ ịgba ụlọ ọkụ, ị pụkwara ịnwụ!Cheta, irube isi ị mgbe ụfọdụ ezughị ezu. Ma, ọ bụrụ na ị na-erube isi mgbe nile, ọ ga-echebe gị nezie. Ọ bụkwa onye na-asị gị, Ụmụ, na-eruberenụ ndị mụrụ unu isi? Ọ bụ Chineke. Chetakwa, ọ na-ekwu ya nihi na ọ hụrụ gị nanya.8 Ndị Ọzọ Dị Elu Karịa AnyịAMA m na ị ga-ekweta na ndị ọzọ dị elu, ma ọ bụ dị ukwuu, dịkwa ike karịa mụ na gị. Olee onye ị ga-asị dị elu karịa anyị? Jehova Chineke dị elu karịa anyị. Olee banyere Ọkpara ya, bụ Onye Ozizi Ukwu ahụ? Ọ dị elu karịa anyị? Eenụ, ọ dị.Jizọs na Chineke ebiela neluigwe. Ọ bụ Ọkpara bụ mmụọ, ma ọ bụ mmụọ ozi. Chineke ò kere ndị mmụọ ozi, ma ọ bụ ụmụ ndị ọzọ bụ mmụọ? Ee, o kere ọtụtụ nde nime ha. Ndị mmụọ ozi ndị a dịkwa elu ma dị ike karịa anyị.Abụ Ọma 104:4;Daniel 7:10.Ì chetara aha mmụọ ozi ahụ gwara Meri okwu? Ọ bụ Gebriel. Ọ gwara Meri na nwa ya ga-abụ Ọkpara Chineke. Chineke tinyere ndụ nke Ọkpara ya bụ mmụọ nime akpa nwa Meri ka e wee nwee ike ịmụ Jizọs dị ka nwa ọhụrụ nụwa.Luk 1:26, 27.Olee ihe Meri na Josef kọọrọ Jizọs ma eleghị anya?Ì kwere na ọrụ ebube ahụ mere eme? Ì kwere na Jizọs na Chineke ebiela neluigwe? Jizọs kwuru na ya na Chineke ebiela neluigwe. Olee otú Jizọs si mara ihe ndị ahụ? Ma eleghị anya, mgbe ọ bụ nwata, Meri kọọrọ ya ihe Gebriel kwuru. Ọzọkwa, ma eleghị anya Josef gwara Jizọs na ọ bụ Chineke bụ Nna ya nezie.Mgbe e mere Jizọs baptizim, Chineke ọbụna si neluigwe kwuo okwu, sị: Nke a bụ Ọkpara m. Matiu 3:17 Nabalị ikpeazụ ya tupu ya anwụọ, Jizọs kpere ekpere, sị: Nna, jiriebube m nwere nakụkụ gị tupu ụwa amalite ịdị mee ka m dị ebube nakụkụ gị. Jọn 17:5 Ee, Jizọs rịọrọ ka ya laghachi ma soro Chineke biri ọzọ neluigwe. Olee otú ọ ga-esi biri nebe ahụ? Ọ bụ ị ma Jehova Chineke mee ya ka ọ ghọghachi onye bụ mmụọ ma ọ bụ mmụọ ozi a na-adịghị ahụ anya.Ugbu a, achọrọ m ịjụ gị otu ajụjụ dị mkpa. Ndị mmụọ ozi nile hà bụcha ndị ọma? Olee ihe i chere? Notu oge ha nile bụcha ndị ọma. Nke a bụ nihi na ọ bụ Jehova kere ha, ihe nile o kere dịchakwa mma. Ma, otu nime ndị mmụọ ozi ahụ ghọrọ onye ọjọọ. Olee otú o si mee?Iji mata azịza ya, anyị aghaghị ịlaghachi azụ noge Chineke kere nwoke na nwanyị mbụ, bụ Adam na Iv. Ụfọdụ ndị na-ekwu na akụkọ banyere ha bụ akụkọ na-emeghị eme. Ma Onye Ozizi Ukwu ahụ ma na o mere eme.Mgbe Chineke kere Adam na Iv, o tinyere ha nubi mara mma, nebe a na-akpọ Iden. Ọ bụ ogige, paradaịs. Ha gaara amụworị ọtụtụ ụmụ, nwee ezinụlọ buru ibu ma biri na Paradaịs ruo mgbe ebighị ebi. Ma e nwere otu ihe dị mkpa nke ha na-aghaghị ịmụta. Ọ bụ ihe ahụ anyị kwuworo banyere ya. Ka anyị lee ma anyị chetara ya.Olee otú Adam na Iv gaara esiworị dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi nime Paradaịs?Jehova gwara Adam na Iv na ha pụrụ iri mkpụrụ osisi nile ha chọrọ iri site nosisi ndị dị nogige ahụ. Ma ọ dị otu osisi ha na-agaghị eri mkpụrụ sitere na ya. Chineke gwara ha ihe ga-eme ma ọ bụrụ na ha erie ya. Ọ sịrị: Unu aghaghị ịnwụ. Jenesis 2:17 Gịnịzi bụ ihe ahụ ọ dị Adam na Iv mkpa ịmụta?Ọ bụ nrubeisi. Ee, ndụ dabeere nirubere Jehova Chineke isi! Adam na Iv ị ikwu na ha ga-erubere ya isi ezughị. Ha kwesịrị igosi na ha ga-erubere ya isi site nihe ndị ha na-eme. Ọ bụrụ na ha erubere Chineke isi, ha ga-egosi na ha hụrụ ya nanya, chọọkwa ka ọ bụrụ Onye Ọchịchị ha. Mgbe ahụ, ha gaara adịworị ndụ ebighị ebi nime Paradaịs. Ma ọ bụrụ na ha erie mkpụrụ sitere nosisi ahụ, gịnị ka ọ ga-egosi?Ọ ga-egosi na ha enweghị ekele nezie maka ihe ndị Chineke nyere ha. A sị na ị nọ nebe ahụ, ị gaara erubere Jehova isi? Ná mmalite, Adam na Iv rubeere ya isi. Mgbe ahụzi, otu onye ka ha elu ghọgburu Iv. O mere ka o nupụrụ Jehova isi. Ònye bụ onye ahụ?Ònye nọ na-eme ka agwọ ahụ gwa Iv okwu?Bible na-ekwu na otu agwọ gwara Iv okwu. Ma, ị ma na agwọ apụghị ikwu okwu nonwe ya. Oleezi otú o si nwee ike ikwu okwu? Otu mmụọ ozi mere ka o yie ka ọ bụ agwọ ahụ na-ekwu okwu. Ma, ọ bụ mmụọ ozi ahụ na-ekwu okwu nezie. Mmụọ ozi ahụ amaliteworị iche echiche ihe ọjọọ. Ọ chọrọ ka Adam na Iv na-efe ya ofufe. Ọ chọrọ ka ha na-eme ihe ndị o kwuru. Ọ chọrọ iweghara ọnọdụ Chineke.Ya mere, mmụọ ozi ọjọọ ahụ tinyere echiche na-ezighị ezi nuche Iv. Site nọnụ agwọ ahụ, ọ sịrị ya: Chineke agwaghị unu eziokwu. Unu agaghị anwụ ma unu rie mkpụrụ osisi ahụ. Unu ga-abịa mara ihe dị ka Chineke. Ị gaara ekwetaworị ihe olu ahụ na-ekwu?Iv malitere inwe agụụ maka ihe Chineke na-enyeghị ya. O riri mkpụrụ osisi sitere nosisi ahụ a machibidoro iwu. Mgbe ahụ, o nyere Adam ụfọdụ. Adam ekwetaghị ihe agwọ ahụ kwuru. Ma ọchịchọ ya iso Iv nọrọ siri ike karịa ịhụya o nwere nebe Chineke nọ. Ya mere, ya onwe ya kwa riri mkpụrụ sitere nosisi ahụ.Jenesis 3:1-6;1 Timoti 2:14.Gịnị si na ya pụta? Adam na Iv ghọrọ ndị na-ezughị okè, kaa nká,ma nwụọ. Nihi na ha bụkwa ndị na-ezughị okè, ụmụ ha nile bụkwa ndị na-ezughị okè, ha mesịkwara kaa nká ma nwụọ. Chineke aghaghị ụgha! Ndụ dabeere nezie nirubere ya isi. Ndị Rom 5:12 Bible na-agwa anyị na a na-akpọ mmụọ ozi ahụ ghaara Iv ụgha Setan bụ Ekwensu, a na-akpọkwa ndị mmụọ ozi ndị ọzọ ghọrọ ndị ọjọọ, ndị mmụọ ọjọọ.Jems 2:19;Mkpughe 12:9.Gịnị mere Adam na Iv mgbe ha nupụsịịrị Chineke isi?Ugbu a, ị ghọtala ihe mere mmụọ ozi ahụ bụ onye Chineke kere ji ghọọ onye ọjọọ? Ọ bụ nihi na ọ malitere iche echiche ihe ọjọọ. Ọ chọrọ ịghọ Onye Kachasịnụ. Ọ ma na Chineke gwara Adam na Iv ka ha mụọ ụmụ, na ọ chọkwara ka ha nile na-efe ya ofufe. Ekwensu chọrọ ime ka mmadụ nile nupụrụ Jehova isi. Ya mere, ọ na-agbalị itinye echiche ọjọọ nuche anyị.Jems 1:13-15.Ekwensu na-ekwu na ọ dịghị onye hụrụ Jehova nanya nezie. Ọ na-ekwu na mụ na gị ahụghị Chineke nanya nakwa na anyị achọghị nezie ime ihe Chineke kwuru. Ọ na-ekwu na anyị na-erubere Jehova isi ị mgbe ihe nile na-aga otú anyị chọrọ. Ihe Ekwensu kwuru ọ bụ eziokwu? Ànyị dị otú ahụ?Onye Ozizi Ukwu ahụ kwuru na Ekwensu bụ onye ụgha! Jizọs gosiri na ya hụrụ Jehova nanya nezie site nirubere Ya isi. Jizọs erubereghị Chineke isi ị mgbe ọ dịịrị ya mfe. O rubeere ya isi mgbe nile, ọbụna mgbe ndị ọzọ mere ka o siere ya ike ime otú ahụ. O guzosiri ike nihe nye Jehova ruo nọnwụ ya. Ọ bụ ya mere Chineke ji kpọlite ya nọnwụ ka ọ dịrị ndụ ruo mgbe ebighị ebi.Ya mere, ònye ka ị ga-asị na ọ bụ ya bụ onye iro kachasịnụ anyị nwere? Ee, ọ bụ Setan bụ Ekwensu. Ị pụrụ ịhụ ya anya? Ọ dịghị ma ọlị! Ma anyị ma na ọ dị adị nakwa na ọ dị elu, dịkwa ike karịa anyị. Ma, ònye dị elu karịa Ekwensu? Ọ bụ Jehova Chineke. Ya mere, anyị ma na Chineke pụrụ ichebe anyị.9 Ọ Dị Anyị Mkpa Iguzogide ỌnwụnwaỌ DỊTỤWO onye gwara gị ka i mee ihe na-adịghị mma? Ọ mara gị aka na ị gaghị emeli ya? Ka ọ sịrị na ọ na-atọ ụtọ nakwa na ọ dịghị ihe dị njọ nezie nime ya? Mgbe mmadụ mesoro anyị otú a, ọ na-agbalị ịnwa anyị ọnwụnwa ime ihe na-adịghị mma.Gịnị ka anyị kwesịrị ime mgbe a nwara anyị ọnwụnwa ime ihe na-adịghị mma? Ànyị kwesịrị ikwe ka a nwata anyị ime ihe na-adịghị mma? Nke ahụ agaghị amasị Jehova Chineke. Ma, ị maara onye ga-enwe obi ụtọ? Ee, Setan bụ Ekwensu ga-enwe obi ụtọ.Setan bụ onye iro Chineke, Setan bụkwa onye iro anyị. Anyị apụghị ịhụ ya anya nihi na ọ bụ mmụọ. Ma ọ pụrụ ịhụ anyị. Otu ụbọchị, Ekwensu na Jizọs, bụ Onye Ozizi Ukwu ahụ, kwurịtara okwu, Ekwensu gbalịkwara ịnwa ya ọnwụnwa ime ihe na-adịghị mma. Ka anyị lee ihe Jizọs mere. Mgbe ahụ, anyị ga-ama ihe ziri ezi anyị kwesịrị ime mgbe a nwara anyị ọnwụnwa ime ihe na-adịghị mma.Gịnị ka Jizọs pụrụ ịmaliteworị icheta mgbe e mere ya baptizim?Jizọs na-achọ ime uche Chineke mgbe nile. O gosipụtara nke a nihu ọha site nịbụ onye e mere baptizim nOsimiri Jọdan. Ọ bụ ozugbo e mesịrị Jizọs baptizim ka Setan gbalịrị ịnwa Ya ọnwụnwa ka o mee ihe na-adịghị mma. Bible na-ekwu naeluigwe megherenye Jizọs. Matiu 3:16 Nke a nwere ike ịpụta na ugbu a Jizọs malitereicheta ihe nile banyere ndụ ọ dịburu neluigwe mgbe ya na Chineke nọ.Mgbe e mesịrị ya baptizim, Jizọs bara nịkpa ịga tụgharịa uche nihe ndị ahụ ọ malitere icheta. Ụbọchị 40 gafere, ehihie na abalị. Noge a nile, Jizọs erighị ihe ọ bụla, nihi ya ezigbo agụụ ji ya ugbu a. Ọ bụ noge a ka Setan gbalịrị ịnwa Jizọs ka o mee ihe na-adịghị mma.Olee otú Ekwensu si jiri nkume nwaa Jizọs ọnwụnwa?Ekwensu sịrị: Ọ bụrụ na ị bụ ọkpara Chineke, gwa nkume ndị a ka ha ghọọ achịcha. Lee otú achịcha ahụ gaara esiworị tọọ ụtọ! Ma, Jizọs ọ pụrụ imeworị ka nkume ndị ahụ ghọọ ogbe achịcha? Ee, ọ pụrụ. Nihi gịnị? Nihi na Jizọs, bụ Ọkpara Chineke, nwere ike pụrụ iche.Ị gaara emeworị ka nkume ghọọ ogbe achịcha ma a sị na Ekwensu gwara gị ka i mee ya? Agụụ na-agụ Jizọs. Ya mere, olee ihe dị njọ nime ya ị otu ugboro? Jizọs maara na iji ike ya mee ihe nụzọ dị otú ahụ ezighị ezi. Jehova nyere ya ike ndị ahụ iji na-adọta ndị mmadụ nebe Chineke nọ, ọ bụghị iji ha na-eme ihe maka ọdịmma onwe ya.Ya mere, kama ime ya, Jizọs gwara Setan ihe e dere nime Bible, sị: Ọ bụghị ị nachịcha ka mmadụ ga-esi dị ndụ, kama ọ bụ nokwu ọ bụla nke na-esi nọnụ Jehova apụta. Jizọs maara na ime ihe na-atọ Jehova ụtọ dị mkpa ọbụna karịa inwe ihe oriri a ga-eri.Ma Ekwensu gbalịrị ọzọ. Ọ kpọọrọ Jizọs banye na Jeruselem ma mee ka o guzoro nakụkụ dị elu nụlọ nsọ ahụ. Mgbe ahụ, Setan sịrị: Ọ bụrụ na ị bụ ọkpara Chineke, si ebe a tụda onwe gị nala. Nihi na e dere na ndị mmụọ ozi Chineke ga-echebe gị ka ị ghara imerụ onwe gị ahụ.Gịnị mere Setan ji kwuo otú a? O kwuru ya iji nwaa Jizọs ka o mee ihe nzuzu. Ma, ọzọkwa, Jizọs emeghị ihe Setan chọrọ ka o mee. Ọ sịrị Setan: E dere, sị, Etinyela Jehova bụ Chineke gị nule. Jizọs maara na o zighị ezi itinye Jehova nule site nitinye ndụ ya nihe ize ndụ.Nagbanyeghị nke ahụ, Setan ahapụghị ya. Ọ kpọziiri Jizọs gaa nugwu dị oké elu. Nebe ahụ, o gosiri ya alaeze, ma ọ bụ ọchịchị nile nke ụwa na ebube ha. Setan sịziri Jizọs: Ihe ndị a nile ka m ga-enye gị ma ọ bụrụ na ị daa nala kpọọ isiala nye m.Cheedị echiche banyere ihe ahụ Ekwensu kwere nkwa inye ya. Alaeze ndị a nile, ma ọ bụ ọchịchị ụmụ mmadụ, hà bụ nke Setan nezie? Nezie, Jizọs asịghị na ha abụghị nke Setan. Ọ gaara ekwu otú ahụ ma ọ bụrụ na ọ bụghị Setan nwe ha. Ee, ọ bụ Setan nezie na-achị mba nile nke ụwa. Bible ọbụna kpọrọ ya onye na-achị ụwa a.Jọn 12:31.Nihi gịnị ka Setan ji nwee ike ikwe nkwa inye Jizọs alaeze ndị a nile?Gịnị ka ị ga-eme ma ọ bụrụ na Ekwensu ekwe nkwa inye gị otu ihe ma ọ bụrụ na i fee ya ofufe? Jizọs maara na ọ bụ ihe na-ezighị ezi ife Ekwensu ofufe nagbanyeghị ihe Ọ ga-enweta. Ya mere, Jizọs sịrị ya: Pụọ, Setan! Nihi na Bible kwuru na ọ bụ Jehova bụ Chineke gị ka ị na-aghaghị ife ofufe na ọ bụkwa ị ya ka ị na-aghaghị ijere ozi.Matiu 4:1-10;Luk 4:1-13.Gịnị ka ị ga-eme ma ọ bụrụ na a nwaa gị ọnwụnwa?Ọnwụnwa dị iche iche na-abịakwara anyị. Ị maara ụfọdụ nime ha? Ka m nye gị otu ihe atụ. Nne gị pụrụ ighe akara dị ụtọ unu ga-eji megharịa ọnụ. Ọ pụrụ ịgwa gị ka ị ghara ịta ya ruo mgbe oge ruru. Ma ezigbo agụụ ji gị, nihi ya, ọ na-eto gị akpịrị ịta ya. Ị ga-eruberenne gị isi? Setan chọrọ ka i nupụrụ ya isi.Cheta Jizọs. Ezigbo agụụ gụkwara ya. Ma, ọ maara na ime ihe ga-atọ Chineke ụtọ dị mkpa karịa iri ihe. Ị na-egosi na ị dị ka Jizọs mgbe i mere ihe nne gị kwuru ka i mee.Ọ pụrụ ịbụ na ụmụaka ndị ọzọ ga-agwa gị ka ị ṅụọ mkpụrụ ọgwụ ụfọdụ. Ha pụrụ ịgwa gị na mkpụrụ ọgwụ ndị a ga-eme ka i nwee nnọọ obiụtọ. Ma ọgwụ ndị a pụrụ ịbụ ọgwụ ọjọọ. Ha pụrụ ime ka ị rịa ezigbo ọrịa ma ọ bụ ọbụna gbuo gị. Ma ọ bụ mmadụ pụrụ inye gị siga nke e tinyere ọgwụ ọjọọ na ya, ma kwuo na ị gaghị eseli ya. Gịnị ka ị ga-eme?Cheta Jizọs. Setan nwara ime ka Jizọs tinye ndụ ya nihe ize ndụ site nịgwa ya ka o si nụlọ nsọ ahụ mapụ. Ma Jizọs emeghị ya. Gịnị ka ị ga-eme ma ọ bụrụ na mmadụ ekwuo na ị gaghị emeli otu ihe dị ize ndụ? Jizọs emeghị ihe Setan chọrọ ka o mee. I kwesịghịkwa ige onye ọ bụla nke na-achọ ime ka i mee ihe na-ezighị ezi ntị.Gịnị mere iji ihe oyiyi na-efe ofufe ji dị njọ?Otu ụbọchị, a pụrụ ịgwa gị ka i fee ihe oyiyi ofufe, bụ ihe Bible sị anyị emela. Ọpụpụ 20:4, 5 Ọ pụrụ iso notu ihe omume a na-eme nụlọ akwụkwọ. A pụrụ ọbụna ịsị gị na ị gakwaghị na-aga akwụkwọ ma ọ bụrụ na ị jụ ime ya. Gịnị ka ị ga-eme?Ọ na-adị mfe ime ihe ziri ezi mgbe mmadụ nile na-eme ihe ziri ezi. Ma, ime ihe ziri ezi pụrụ ịbụ ihe siri nnọọ ike mgbe ndị ọzọ na-agbalị ime ka anyị mee ihe na-ezighị ezi. Ha pụrụ ikwu na ihe ha na-eme adịchaghị njọ. Ma ajụjụ dị oké mkpa bụ, Olee ihe Chineke kwuru banyere ya? Ọ maara nke kasị mma.Ya mere, nagbanyeghị ihe ndị ọzọ na-ekwu, anyị ekwesịghị mgbe ọ bụla ime ihe ndị Chineke kwuru na ha dị njọ. Nụzọ dị otú ahụ, anyị ga na-eme mgbe nile ka Chineke nwee obi ụtọ, ọ dịghịkwa mgbe anyị ga-eme ihe ga-atọ Ekwensu ụtọ.10 Ike Jizọs Nwere nEbe Ndị Mmụọ Ọjọọ NọÌ CHETARA ihe mere otu nime ndị mmụọ ozi Chineke ji ghọọ Setan bụ Ekwensu? Ọ bụ ọchịchọ onwe onye ị o nwere ka a na-efe ya ofufe mere o ji gbakụta Chineke azụ. È nwere ndị mmụọ ozi ọzọ ghọrọ ndị na-eso ụzọ Setan? Ee, e nwere. Bible kpọrọ ha ndị mmụọ ozi Setan, ma ọ bụ ndị mmụọ ọjọọ.Mkpughe 12:9.Ajọ ndị mmụọ ozi a, ma ọ bụ ndị mmụọ ọjọọ, hà kwere na Chineke? Bible na-ekwu na ndị mmụọ ọjọọ kwere na Chineke dị. Jems 2:19 Ma ugbu a, egwu na-atụ ha. Nihi na ha ma na Chineke ga-enye ha ntaramahụhụ maka ihe ọjọọ ndị ha mere. Olee ihe ọjọọ ndị ha mere?Bible na-ekwu na ndị mmụọ ozi ahụ hapụrụ ebe obibi kwesịịrị ha neluigwe wee bịa biri nụwa dị ka mmadụ. Ha bịara biri nụwa nihi na ha chọrọ iso ụmụ nwanyị mara mma nọ nụwa na-enwe mmekọahụ. Jenesis 6:1, 2;Jud 6 Gịnị ka ị maara banyere inwe mmekọahụ?Mmekọahụ bụ mgbe nwoke na nwanyị bịara nọkọta ọnụ nụzọ chiri anya nụdị pụrụ nnọọ iche. Mgbe e mesịrị, nwa ọhụrụ pụrụ itolite nime afọ nne ya. Ma ọ bụ ihe na-ezighị ezi bụ ndị mmụọ ozi inwe mmekọahụ. Chineke chọrọ ka ọ bụrụ ị nwoke na nwanyị bụ di na nwunye ga na-enwe mmekọahụ. Nụzọ dị otú ahụ, ọ bụrụ na ha amụọ nwa, di na nwunye ahụ ga-enwe ike ilekọta ya.Olee ihe ọjọọ ndị mmụọ ozi a mere?Mgbe ndị mmụọ ozi ahụ yikwasịrị ahụ mmadụ ma soro ụmụ nwanyị nọ nụwa nwee mmekọahụ, ụmụ ha tolitere ma ghọọ ndị dike. Ha nwere nnọọ obi ọjọọ, ha na-emerụkwa ndị mmadụ ahụ. Ya mere, Chineke mere ka e nwee oké iju mmiri iji bibie ndị dike ahụ na ndị ọjọọ nile. Ma, o mere ka Noa wuo otu nnukwute ụgbọ iji zọpụta mmadụ ole na ole ndị na-eme ihe ziri ezi. Onye Ozizi Ukwu ahụ kwuru na ọ dị mkpa ịdị na-echeta ihe ahụ mere noge Iju Mmiri ahụ.Jenesis 6:3, 4,13, 14;Luk 17:26, 27.Ị ma ihe mere ndị mmụọ ozi ọjọọ ahụ mgbe Iju Mmiri ahụ bịara? Ha yipụrụ ahụ mmadụ ha meere onwe ha, laghachi neluigwe. Ma, ha apụkwaghị ịbụ ndị mmụọ ozi Chineke, ya mere, ha ghọrọ ndị mmụọ ozi Setan, ma ọ bụ ndị mmụọọjọọ. Gịnị mekwaranụ ụmụ ha, ndị dike ahụ? Iju Mmiri ahụ gbagburu ha. Ọ gbagbukwara ndị ọzọ nile na-erubereghị Chineke isi.Nihi gịnị ka nsogbu ji dị nụwa ugbu a otú ọ na-adịtụbeghị?Kemgbe Iju Mmiri ahụ, Chineke ekwebeghị ka ndị mmụọ ọjọọ ahụ ghọọ ụmụ mmadụ ọzọ. Ma, ọ bụ ezie na anyị apụghị ịhụ ha anya, ndị mmụọ ọjọọ ahụ ka na-agbalị ime ka ndị mmadụ na-eme ihe ndị dị nnọọ njọ. Ha na-eme ka e nwee nsogbu ka ukwuu karịa otú e nwetụworo. Nke a bụ nihi na e siwo neluigwe chụda ha nụwa.Ị ma ihe mere na anyị apụghị ịhụ ndị mmụọ ọjọọ anya? Ọ bụ nihi na ha bụ mmụọ. Ma o doro anyị anya na ha dị ndụ. Bible na-ekwu na Setan na-eduhie ndị mmadụ nụwa nile, ndị mmụọ ọjọọ ya na-enyekwara ya aka.Mkpughe 12:9,12.Ekwensu na ndị mmụọ ọjọọ ya hà pụrụ iduhiekwa anyị? Ee, ha pụrụ ma ọ bụrụ na anyị akpacharaghị anya. Ma ọ dịghị mkpa ka egwu tụwa anyị. Onye Ozizi Ukwu ahụ sịrị: Ekwensu enweghị ike nebe m nọ. Ọ bụrụ na anyị anọrọ Chineke nso, ọ ga-echebe anyị pụọ naka Ekwensu na ndị mmụọ ọjọọ ya.Jọn 14:30.Ọ dị mkpa ka anyị mata ihe ọjọọ ndị mmụọ ọjọọ ga-agbalị ime ka anyị mee. Ya mere, chebara ya echiche. Olee ihe ọjọọ ndị mmụọ ọjọọ ahụ mere mgbe ha bịara nụwa? Tupu Iju Mmiri ahụ, ha sooro ụmụ nwanyị nwee mmekọahụ, bụ ihe na-ezighị ezi ka ndị mmụọ ozi mee. Taa, ọ na-atọ ndị mmụọ ọjọọ ụtọ mgbe ndị mmadụ na-adịghị erubere iwu Chineke banyere mmekọahụ isi. Ka m jụọ gị, Olee ndị ọ bụ ị ha kwesịrị inwe mmekọahụ? Ị zatara ya, ọ bụ ị ndị di na nwunye.Taa, ụfọdụ ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị na-eto eto na-enwe mmekọahụ, ma o zighị ezi ka ha na-enwe mmekọahụ. Bible kwuru okwu banyere akụkụ ahụ nwoke e ji enwe mmekọahụ, ma ọ bụ amụ. Deuterọnọmi 23:1 A na-akpọ akụkụ ahụ nwanyị ji enwe mmekọahụ ọtụ. Jehova kere akụkụ ahụ ndị a maka nzube pụrụ iche nke dịịrị ị ndị di na nwunye. Ndị mmụọ ọjọọ na-enwe obi ụtọ mgbe ndị mmadụna-eme ihe ndị Jehova machibidoro iwu. Dị ka ihe atụ, ọ na-atọ ndị mmụọ ọjọọ ụtọ mgbe nwatakịrị nwoke na nwatakịrị nwanyị ji amụ ma ọ bụ ọtụ ibe ha na-egwuri egwu. Anyị achọghị ime ihe ga na-atọ ndị mmụọ ọjọọ ụtọ, ka ànyị chọrọ?Ọ dị ihe ọzọ na-atọ ndị mmụọ ọjọọ ụtọ, bụ ihe Jehova kpọrọ asị. Ị ma ihe ọ bụ? Ime ihe ike. Abụ Ọma 11:5 Ime ihe ike bụ mgbe ndị mmadụ nwere obi ọjọọ ma na-emerụ ndị ọzọ ahụ. Cheta na ọ bụ ihe ndị dike ahụ, bụ ụmụ nke ndị mmụọ ọjọọ ahụ, mere.Ndị mmụọ ọjọọ na-enwekwa mmasị imenye ndị mmadụ ụjọ. Mgbe ụfọdụ, ha na-eme dị ka ha bụ ndị nwụrụ anwụ. Ha pụrụ ọbụna iṅomi ụda olu nke ndị nwụrụ anwụ. Nụzọ dị otú a, ndị mmụọ ọjọọ na-aghọgbu ọtụtụ ndị ikwere na ndị nwụrụ anwụ dị ndụ, nakwa na ha pụrụ iso ndị dị ndụ kwurịta okwu. Ee, ndị mmụọ ọjọọ na-eme ka ọtụtụ mmadụ kweta na e nwere mmụọ nke ndị nwụrụ anwụ.Ya mere, anyị aghaghị ịnọ na nche ka Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya ghara ịghọgbu anyị.Bible na-adọ aka ná ntị, sị: Setan na-agbalị ime onwe ya ka o yie ezigbo mmụọ ozi, ndị na-ejere ya ozi na-emekwa otu ihe ahụ. 2 Ndị Kọrint 11:14, 15 Ma, nezie, ndị mmụọ ọjọọ dị njọ. Ka anyị hụ ụzọ ha pụrụ isi gbalịa ime ka anyị dị ka ha.Olee ebe ndị mmadụ na-amụta ihe dị ukwuu banyere ime ihe ike na mmekọahụ na-ezighị ezi, ndị mmụọ, nakwa mmụọ nke ndị nwụrụ anwụ? Ọ bụghị site nikiri ụfọdụ ihe ndị a na-egosi na telivishọn na ihe nkiri sịnịma, egwuregwu vidio na kọmputa, na ịgụ akwụkwọ ndị na-akpa ọchị? Ime ihe ndị a hà na-eme ka anyị bịarukwuo Chineke nso ka ọ bụ ka anyị bịarukwuo Ekwensu na ndị mmụọ ọjọọ ya nso? Olee ihe i chere?Olee ihe nwere ike ime ma ọ bụrụ na anyị na-ekiri ime ihe ike?Ole ndị ka i chere na-achọ ka anyị na-egere ma ọ bụ na-ekiri ihe ndị na-adịghị mma? Ee, ọ bụ Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya. Ya mere, gịnị ka ọ dị mkpa ka mụ na gị mee? Ọ dị mkpa ka anyị na-agụ, na-egere, ma na-ekiri ihe ndị ga-abara anyị uru, ndị ga-enyekwara anyị aka ijere Jehova ozi. Ị pụrụ icheta ụfọdụ nime ihe ọma ndị a anyị pụrụ ime?Olee ihe ọ dị mma ka anyị mee?Ọ bụrụ na anyị na-eme ihe ọma, ọ dịghị ihe mere anyị ga-eji na-atụ ndị mmụọ ọjọọ egwu. Jizọs ka ha ike, ha na-atụkwa ya ụjọ. Otu ụbọchị, ndị mmụọ ọjọọ tiri mkpu wee sị Jizọs: Ị bịara ibibi anyị? Mak 1:24 Ọ bụ na anyị agaghị enwe obi ụtọ mgbe oge ruru ka Jizọs bibie Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya? Ka ọ dịgodị, anyị pụrụ ijide naka na Jizọs ga-echebe anyị pụọ naka ndị mmụọ ọjọọ ma ọ bụrụ na anyị anọrọ ya na Nna ya nke eluigwe nso.11 Enyemaka Site nAka Ndị Mmụọ Ozi ChinekeỤFỌDỤ ndị na-ekwu na ha na-ekweta ị ihe ha pụrụ ịhụ anya. Ma nke ahụ bụ nzuzu. E nwere ọtụtụ ihe dị adị nezie ndị anyị na-ejitụbeghị anya anyị hụ. Kpọgodị otu.Gịnị banyere ikuku anyị na-ekuru? Ànyị na-ama ma o kusa anyị nahụ? Wepụta aka gị, fụọ ya ọnụ. Ị matara na o nwere ihe kusara gị? Ị matara, ma ị pụghị ịhụ ikuku ahụ anya, ka ị pụrụ?Anyị ekwuola banyere ndị mmụọ, ndị anyị na-apụghị ịhụ anya. Anyị mụtara na ụfọdụ nime ha bụ ndị ọma ma ndị ọzọ bụ ndị ọjọọ. Kpọọ aha ụfọdụ ezigbo ndị mmụọ anyị na-apụghị ịhụ anya. Ehee, e nwere Jehova Chineke, nwee Jizọs, nweekwa ezigbo ndị mmụọ ozi. È nwekwara ajọ ndị mmụọ ozi? Bible na-ekwu na e nwere. Gwa m ihe ị maara maka ha.Otu ihe anyị ma bụ na ma ezigbo ndị mmụọ ozi ma ndị nke ọjọọ ka anyị ike. Onye Ozizi Ukwu ahụ ma ọtụtụ ihe banyere ndị mmụọ ozi. Ọ bụ nihi na ọ bụ mmụọ ozi tupu a mụọ ya dị ka nwa ọhụrụ nụwa. Ya na ndị mmụọ ozi ndị ọzọ bibu neluigwe. Ọ ma ọtụtụ nde nime ha. Ndị mmụọ ozi a nile hà nwechara aha?Anyị mụtara na Chineke nyere kpakpando aha. Ya mere, anyị pụrụ ijide naka na ndị mmụọ ozi nile nwechakwara aha. Anyị makwaara na ha pụrụ ịgwa ibe ha okwu nihi na Bible na-ekwu banyere asụsụ nke ndị mmụọ ozi. 1 Ndị Kọrint 13:1 Olee ihe i chere ndị mmụọ ozi na-ekwurịta ná mkparịta ụka ha? Hà na-ekwu banyere anyị bụ ndị bi nụwa?Anyị ma na ndị mmụọ ozi Setan, bụ ndị mmụọ ọjọọ, na-anwaime ka anyị nupụrụ Jehova isi. Ya mere, ha aghaghị ịdị na-ekwu otú ha pụrụ isi mee nke a. Ha chọrọ ime ka anyị dị ka ha ka Jehova wee ghara inwe mmasị nebe anyị onwe anyị kwa nọ. Ma olee banyere ndị mmụọ ozi na-ekwesị ntụkwasị obi nke Chineke? Ì chere na ha na-ekwukwa okwu banyere anyị? Ee, ha na-ekwu. Ha na-achọ inyere anyị aka. Ka m kọọrọ gị otú ụfọdụ nime ndị mmụọ ozi Chineke si nyere ndị hụrụ Jehova nanya ma jeere ya ozi, aka.Dị ka ihe atụ, e nwere otu nwoke aha ya bụ Daniel, onye biri na Babilọn. Ọtụtụ ndị nọ nebe ahụ ahụghị Jehova nanya. Ndị mmadụ ọbụna tiri iwu nke ga-eme ka a taa onye ọ bụla kpegaara Jehova Chineke ekpere ahụhụ. Ma Daniel jụrụ ịkwụsị ikpegara Jehova ekpere. Ị ma ihe ha mere Daniel?Ee, ndị ọjọọ mere ka a tụba Daniel nime olulu ọdụm. Daniel nọ ebe ahụ ị ya, ya na ọdụm ụfọdụ agụụ ji. Ị ma ihe mezirinụ? Danielsịrị na Chineke zitere mmụọ ozi ya, wee kpuchie ọnụ ọdụm ndị ahụ. Ọ dịghị ihe ọ bụla mere ya! Ndị mmụọ ozi pụrụ ime ihe ndị dị ịtụya maka ndị na-ejere Jehova ozi.Daniel 6:18-22.Gịnị ka Chineke mere iji zọpụta Daniel?Ọ dịkwa mgbe Pita nọ nụlọ mkpọrọ. Ì chetara na Pita bụ enyi nke Onye Ozizi Ukwu ahụ, bụ Jizọs Kraịst? Ọ dịghị ụfọdụ ndị mma nobi mgbe Pita gwara ha na Jizọs bụ Ọkpara Chineke. Nihi ya, ha tụbara Pita nụlọ mkpọrọ. Ndị agha nọ na-eche Pita nche ka ọ ghara ịgbapụ. Ọ dị onye pụrụ inyere ya aka?Pita nọ na-ehi ụra netiti ndị nche abụọ, a tụkwara ya ịgà naka. Ma Bible na-ekwu, sị: Lee! mmụọ ozi Jehova bịara, ìhè malitekwarainwu nime ụlọ mkpọrọ ahụ. Mgbe o bitụrụ Pita aka nakụkụ, mmụọ ozi ahụ kpọtere ya, wee sị, Bilie ọsọ ọsọ!Olee otú mmụọ ozi si nyere Pita aka isi nụlọ mkpọrọ pụta?Mgbe ahụ, ịgà a tụrụ Pita si ya naka dapụ! Mmụọ ozi ahụ sịkwara ya: Yiri uwe gị, gbara akpụkpọ ụkwụ gị, sowe m. Ndị nche ahụ apụghị ịkwụsị ha nihi na mmụọ ozi nọ na-enyere Pita aka. Ha ruteziri nọnụ ụzọ ámá e ji ígwè mee, otu ihe dị ịtụya mekwara. Ọnụ ụzọ ámá ahụ meghere nonwe ya! Mmụọ ozi ahụ atọhapụla Pita ka o wee nwee ike ịnọgide na-eme nkwusa.Ọrụ 12:3-11.Ndị mmụọ ozi Chineke hà pụrụ inyekwara anyị aka? Ee, ha pụrụ. Nke a ọ pụtara na ha agaghị ekwe ka anyị merụọ ahụ mgbe ọ bụla? Ee e, ndị mmụọ ozi adịghị egbochi anyị imerụ ahụ ma ọ bụrụ na anyị emee ihe nzuzu. Ma, ọ bụrụgodị na anyị emeghị ihe nzuzu, anyị ka pụkwara imerụ ahụ. A gwaghị ndị mmụọ ozi ka ha ghara ikwe ka nke a mee. Kama nke ahụ, Chineke enyewo ha ọrụ pụrụ iche ha ga na-arụ.Bible na-ekwu banyere otu mmụọ ozi nke na-agwa ndị mmadụ nebe nile ka ha na-efe Chineke. Mkpughe 14:6, 7 Olee otú mmụọ ozi ahụ si na-agwa ha nke ahụ? Ọ na-eti mkpu site neluigwe ka mmadụ nile na-anụ ihe ọ na-ekwu? Ee e, kama nke ahụ, ndị na-eso ụzọ Jizọs, bụ ndị nọ nụwa na-agwa ndị ọzọ banyere Chineke, ndị mmụọ ozi ahụ na-eduzikwa ha nọrụ ha. Ndị mmụọ ozi ahụ na-ahụ na ndị chọrọ ịmụta banyere Chineke nezie nwere ohere ịnụ banyere ya. Anyị pụrụ ikere òkè nọrụ ime nkwusa ahụ, ndị mmụọ ozi ga-enyekwara anyị aka.Ma, gịnịkwanụ ma ọ bụrụ na ndị na-ahụghị Chineke nanya enye anyị nsogbu? Gịnị ma ha tinye anyị nụlọ mkpọrọ? Ndị mmụọ ozi hà ga-atọhapụ anyị? Ha pụrụ. Ma ọ bụghị ya ka ha na-eme mgbe nile.Gịnị ka mmụọ ozi a na-agwa Pọl?Ọ dị mgbe onye na-eso ụzọ Jizọs bụ Pọl bụ onye mkpọrọ. O ji ụgbọ mmiri na-eme njem noge e nwere ajọ ifufe. Ma ndị mmụọ ozi emeghị ka o nwere onwe ya ozugbo. Nke a bụ nihi na e nwere ndị ọzọ ọdị mkpa ka ha nụ banyere Chineke. Otu mmụọ ozi kwuru, sị: Atụla egwu, Pọl. Ị ghaghị iguzo nihu Siza. Ee, a ga-akpọga Pọl na nke onye ọchịchị na-achị ụwa, bụ Siza, ka Pọl wee nwee ike ikwusara ya ozi ọma. Ndị mmụọ ozi ahụ ma ebe Pọl nọ mgbe nile, ha nyekwaara ya aka. Ha ga-enyekwara anyị aka ma ọ bụrụ na anyị na-ejere Chineke ozi nezie.Ọrụ 27:23-25.E nwere ọrụ ọzọ dị mkpa ndị mmụọ ozi ga-arụ, ha ga-arụkwa ya nisi nso. Oge Chineke ga-eji bibie ndị ajọ mmadụ dị nnọọ nso. A ga-ebibi ndị nile na-adịghị efe ezi Chineke ahụ ofufe. Ndị na-ekwu na ha ekweghị ná ndị mmụọ ozi nihi na ha apụghị ịhụ ha anya ga-achọpụta na ha hiere nnọọ ụzọ.2 Ndị Tesalonaịka 1:6-8.Olee ihe nke ahụ ga-apụtara anyị? Ọ bụrụ na anyị na-akwado ndị mmụọ ozi nke Chineke, ha ga-enyere anyị aka. Ma, ànyị na-akwado ha? Anyị na-akwado ha ma ọ bụrụ na anyị na-ejere Jehova ozi. Ọ bụrụkwa na anyị na-ejere Jehova ozi, anyị ga na-agwa ndị ọzọ ka ha onwe ha kwa na-ejere ya ozi.12 Jizọs Akụziere Anyị Ụzọ Isi Kpee EkpereỊNA-AGWA Jehova Chineke okwu? Ọ chọrọ ka ị na-agwa ya okwu. Mgbe ị gwara Chineke okwu, a na-akpọ ya ekpere. Jizọs gwara Nna ya nke eluigwe okwu ọtụtụ ugboro. Mgbe ụfọdụ, ọ na-achọ ịnọ ị ya mgbe ọ na-agwa Chineke okwu. Bible na-ekwu na notu oge, Ọ rịgooro nelu ugwu ị ya ikpe ekpere. Ọ bụ ezie na chi ejiwo, ọ nọ nebe ahụ ị ya.Matiu 14:23.Olee ebe ị pụrụ ịga nọrọ ị gị wee kpegara Jehova ekpere? Ma eleghị anya, ị pụrụ ịnọ ị gị gwa Jehova okwu tupu ị lakpuo ụra nabalị. Jizọs kwuru, sị: Mgbe ị na-ekpe ekpere, banye nọnụ ụlọ nke aka gị, mgbe i mechisịkwara ọnụ ụzọ gị, kpegara Nna gị ekpere. Matiu 6:6 Ị na-ekpegara Jehova ekpere nabalị ọ bụla tupu ị lakpuo ụra? I kwesịrị ịdị na-eme otú ahụ.Jizọs kpere ekpere mgbe ị ya nọ . . . nakwa mgbe ya na ndị ọzọ nọJizọs kpekwara ekpere mgbe ya na ndị ọzọnọ. Mgbe enyi ya bụ Lazarọs nwụrụ, Jizọs kpere ekpere mgbe ya na ndị ọzọ nọ nebe e liri Lazarọs. Jọn 11:41, 42 Jizọs na-ekpekwa ekpere mgbe ya na ndị na-eso ụzọ ya zukọrọ. Ị na-aga nzukọ bụ ebe a na-ekpe ekpere? Nebe ahụ ọ na-abụkarị onye toruworo ogo mmadụ na-ekpe ekpere. Gee ntị nke ọma nihe ọ na-ekwu nihi na ọ na-agwa Chineke okwu maka gị. Mgbe ahụ, ị ga-enwe ike ịsị Amen mgbe e kpesịrị ekpere ahụ. Ị ma ihe ịsị Amen mgbe e kpesịrị ekpere pụtara? Ọ pụtara na i nwere mmasị nekpere ahụ. Ọ pụtara na i kwetara nihe e kwuru nakwa na ị chọrọ ka ọ bụrụ ekpere gị.Gịnị mere ị ga-eji na-ege ntị nke ọma nekpere ndị a na-ekpe ná nzukọ?Jizọs kpekwara ekpere noge nri. O kelere Jehova maka nri ọ na-achọ iri. Ị na-ekpe ekpere mgbe nile tupu i riwe nri? Ọ dị mma ka anyị kelee Jehova maka ihe oriri ahụ tupu anyị amalite riwe ya. Onye ọzọ pụrụ ikpe ekpere mgbe gị na ya na-erikọ nri. Gịnịkwanụ ma ọ bụrụ na ọ bụ ị gị na-eri nri? Ma ọ bụ, gịnịkwanụ ma ọ bụrụ na gị na ndị na-adịghị ekele Jehova ga-erikọ nri? Mgbe ahụ ọ dị mkpa ka i kpee ekpere nke gị.Ọ bụ iwu na ị ga na-ekpepụta ekpere gị ekpepụta mgbe nile? Ka Jehova ọ pụrụ ịnụ ekpere gị ma i kpee ya nime obi gị? Anyị pụrụ ịmata azịza ya site nihe mere Nehemaịa. Ọ bụ onye na-efe Jehova ofufe, onye rụrụ ọrụ nobí Eze Ataksakses nke Peasia. Otu ụbọchị,Nehemaịa nọ noké mwute nihi na ọ nụrụ na e tidawo mgbidi Jeruselem, bụ isi obodo ha.Olee mgbe ị pụrụ ikpe ekpere nime obi gị dị ka Nehemaịa mere?Mgbe eze jụrụ Nehemaịa ihe mere ihu ya ji gbarụọ agbarụọ, Nehemaịa bu ụzọ kpee ekpere nime obi ya. Mgbe ahụ, Nehemaịa gwara eze ihe mere o ji nọrọ ná mwute ma rịọ ya ma ọ ga-ekwe ka ya gaa Jeruselem ịga wughachi mgbidi ahụ. Gịnị mere?Ee, Chineke zara ekpere Nehemaịa. Eze sịrị ya gawa! Eze ọbụna nyere Nehemaịa ọtụtụ osisi ọ ga-eji wuo mgbidi ahụ. Ya mere, Chineke pụrụ nezie ịza ekpere anyị, ọbụna mgbe a na-ekpepụtaghị ha ekpepụta.Nehemaịa 1:2, 3;2:4-8.Ugbu a, cheedị echiche. Ì kwesịrị ihulata isi gị mgbe ị na-ekpe ekpere? Ì kwesịrị igbu ikpere nala? Gịnị ka i chere? Mgbe ụfọdụ Jizọs na-egbu ikpere nala mgbe ọ na-ekpe ekpere. Ọ na-eguzoọtọ noge ndị ọzọ. Mgbe ụfọdụkwa, ọ na-elewe anya neluigwe ma ọ na-ekpe ekpere, dị ka o mere mgbe o kpere ekpere maka Lazarọs.Ya mere, gịnị ka nke a na-egosi? Ee, nke a na-egosi na otú i si nọrọ abụghị ya bụ ihe dị mkpa. Mgbe ụfọdụ, ọ dị mma ihulata isi gị na imechi anya. Noge ndị ọzọ ị pụrụ ọbụna ịchọ igbu ikpere nala, dị ka Jizọs mere. Ma, cheta, anyị pụrụ ikpegara Chineke ekpere noge ọ bụla nehihie ma ọ bụ nabalị, ọ ga-anụkwa ekpere anyị. Ihe dị mkpa banyere ekpere bụ ka anyị kwere nezie na Jehova na-ege ntị. Ì kwere na Jehova na-anụ ekpere gị?Gịnị ka ị pụrụ ikpegara Chineke nekpere?Gịnị ka anyị kwesịrị iwebata nekpere anyị na-ekpegara Jehova? Gwagodị m: Mgbe ị na-ekpe ekpere, olee ihe ndị ị na-agwa Chineke maka ha? Jehova na-enye anyị ọtụtụ ihe ọma, o kwesịkwara ka anyị na-ekele ya maka ha, ọ bụ na o kwesịghị? Anyị pụrụ ikele ya maka nri anyị na-eri. Ma ọ dịtụwo mgbe i kelere ya ekele maka ihu ígwé na-acha anụnụ anụnụ, maka osisi ndị na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ, na maka okooko osisi ndị mara mma? Ọ bụkwa ya kere ihe ndị ahụ.Notu oge, ndị na-eso ụzọ Jizọs rịọrọ ya ka ọ kụziere ha ụzọ isi na-ekpe ekpere. Ya mere, Onye Ozizi Ukwu ahụ kụziere ha ya, o gosikwara ha ihe ndị kasị mkpa a ga-ekpe ekpere maka ha. Ị ma ihe ndị a? Weta Bible gị, sapetaMatiu isi 6. Namaokwu nke 9 ruo nke 13, anyị na-ahụ ihe ọtụtụ ndị na-akpọ Ekpere Nna Anyị nke Bi nEluigwe ma ọ bụ Ekpere Onyenwe Anyị. Ka anyị gụkọọ ya ọnụ.Nebe a anyị na-amụta na Jizọs gwara anyị ka anyị na-ekpe ekpere banyere aha Chineke. O kwuru ka a na-ekpe ekpere ka e doo aha Chineke nsọ. Gịnị bụ aha Chineke? Ee, ọ bụ Jehova, aha ahụ kwesịkwara ịdị na-atọgbu anyị atọgbu.Nke abụọ, Jizọs kụziere anyị ka anyị na-ekpe ekpere ka Alaeze Chineke bịa. Alaeze a dị mkpa nihi na ọ ga-eme ka e nwee udo nụwa, meekwa ka ọ ghọọ paradaịs.Nke atọ, Onye Ozizi Ukwu ahụ kwuru ka anyị na-ekpe ekpere ka e mee uche Chineke nụwa dị ka e si eme ya neluigwe. Ọ bụrụ na anyị na-ekpe ekpere maka nke a, mgbe ahụ anyị kwesịrị ime ihe Chineke chọrọ ka anyị mee.Ọzọ, Jizọs kụziiri anyị ka anyị na-ekpe ekpere maka nri anyị ga-eri nụbọchị nke ọ bụla. O kwukwara na anyị kwesịrị ịrịọ Chineke mgbaghara mgbe anyị mere ihe ndị na-ezighị ezi. Anyị kwesịkwara ịrịọ Chineke ka ọ gbaghara anyị. Ma tupu ya agbaghara anyị, anyị aghaghị ịgbaghara ndị ọzọ ma ọ bụrụ na ha emejọwo anyị. Ọ na-adịrị gị mfe ime?Nikpeazụ, Jizọs kwuru na anyị kwesịrị ikpe ekpere ka Jehova Chineke chebe anyị pụọ naka ajọ onye ahụ, bụ Setan bụ Ekwensu. Ya mere, ihe ndị a nile bụcha ihe ndị dị mma ikpegara Chineke nekpere.Anyị kwesịrị ikweta na Jehova na-anụ ekpere anyị. E wezụga ịrịọ ya ka o nyere anyị aka, anyị kwesịrị ịnọgide na-ekele ya ekele. Ọ na-enwe obi ụtọ mgbe ihe anyị na-ekwu nekpere si anyị nobi nezie na mgbe anyị na-arịọ ya ihe ndị kwesịrị ekwesị. Ọ ga-enyekwa anyị ihe ndị a. Ì kwere nke a?13 Ndị Ghọrọ Ndị Na-eso Ụzọ JizọsÒnye bụ nwoke a, oleekwa otú o si ghọọ onye na-eso ụzọ Jizọs?ÒNYE bụ ohu Chineke kasị mma nke dịtụworo ndụ? Ị zatara ya, ọ bụ Jizọs Kraịst. Ì chere na anyị nwere ike ịdị ka ya? Bible na-ekwu na o setịpụụrụ anyị ihe nlereanya anyị ga-agbaso. Ọ na-akpọkwa anyị òkù ka anyị bụrụ ndị na-eso ụzọ ya.Ị ma ihe ịbụ onye na-eso ụzọ Jizọs pụtara? Ọ pụtara ọtụtụ ihe. Nke mbụ, anyị aghaghị ịmụta ihe site naka ya. Ma, ọ bụghị ị nke ahụ. Anyị aghaghịkwa ikwenye nezie nihe ọ na-ekwu. Ọ bụrụ na anyị ekwenye, anyị ga-eme ihe ọ sịrị anyị mee.Ọtụtụ ndị na-ekwu na ha kwere na Jizọs. Ì chere na ha nile bụ ndị na-eso ụzọ ya nezie? Ee e, ihe ka ọtụtụ nime ha abụghị. Ha pụrụ ịdị na-eje ụka. Ma, ọtụtụ nime ha ewepụtatụbeghị oge iji mụọ ihe Jizọs kụziri. Nezie, ọ bụ ị ndị na-agbaso ihe nlereanya Jizọs bụ ndị na-eso ụzọ ya.Ka anyị kwuo banyere ụfọdụ nime ndị bụ ndị na-eso ụzọ Jizọs mgbe ọ bụ mmadụ nụwa. Otu onye so ná ndị mbụ ghọrọ ndị na-eso ụzọ bụ Filip. Filip gawara ịga chọta enyi ya bụ Nataniel onye a na-akpọkwa Batọlọmiu, bụ onye ị na-ahụ nọ ọdụ nokpuru osisi. Mgbe Nataniel bịakwutere Jizọs, Jizọs sịrị: Lee, nwoke na-adịghị aghọ aghụghọ, bụ onye Izrel nezie. O juru Nataniel anya, o wee jụọ, sị: Olee otú i si mara m?Olee ndị Jizọs na-akpọ ka ha bịa bụrụ ndị na-eso ụzọ ya?Jizọs sịrị: Tupu Filip akpọọ gị, mgbe ị nọ nokpuru osisi fig ahụ, ahụrụ m gị. O juru Nataniel anya na Jizọs ma ebe ọ nọrịị kpọmkwem, nihi ya Nataniel sịrị: Ị bụ Ọkpara Chineke, ị bụ Eze Izrel.Jọn 1:49.Judas Iskarịọt, Judas onye a na-akpọkwa Tadiọs, SaịmọnE nwere ndị ọzọ ghọrọ ndị na-eso ụzọ Jizọs ụbọchị bu ụzọ tupu Filip na Nataniel aghọọ ndị na-eso ụzọ. Ha bụ Andru na nwanne ya nwoke bụ Pita, tinyekwara Jọn na ma eleghị anya nwanne Jọn bụ Jems. Jọn 1:35-51 Otú ọ dị, mgbe e mesịrị, mmadụ anọ a laghachiri nọrụ ịkụ azụ ha. O ruru otu ụbọchị, ka Jizọs nọ na-aga nakụkụ Oké Osimiri Galili, ọ hụrụ Pita na Andru ka ha na-awụnye ụgbụ noké osimiri ahụ. Jizọs kpọrọ ha, sị: Soronụ m.Jems nwa Alfiọs, Tọmọs, MatiuMgbe ọ gatụkwuru ntakịrị, Jizọs hụrụ Jems na Jọn. Ha na nnaha nọ nime ụgbọ mmiri, na-edozi ụgbụ ha ji akụ azụ. Jizọs kpọkwara ha ka ha soro ya. Gịnị ka ị gaara eme ma a sị na ọ bụ gị ka Jizọs kpọrọ? Ị gaara esowe ya ozugbo? Ụmụ nwoke ndị a ma onye Jizọs bụ. Ha ma na ọ bụ Chineke zitere ya. Ya mere, ha hapụrụ ọrụ ịkụ azụ ha ozugbo sowe Jizọs.Matiu 4:18-22.Nataniel, Filip, JọnMgbe ụmụ nwoke ndị a ghọrọ ụmụazụ Jizọs, ọ pụtara na malite mgbe ahụ gaa nihu ha mere ihe ziri ezi mgbe nile? Ee e. I nwere ike icheta na ndị ikom a ọbụna rụrụ ụka netiti onwe ha banyere onye nime ha kasị ukwuu. Ma, ha gere Jizọs ntị, ha dịkwa njikere ịgbanwe. Ọ bụrụ na anyị dị njikere ịgbanwe, anyị onwe anyị kwa pụrụ ịbụ ndị na-eso ụzọ Jizọs.Jems nwanne Jọn, Andru, PitaJizọs kpọrọ ụdị mmadụ nile ka ha bụrụ ndị na-eso ụzọ ya. Notu oge, otu onye ọchịchị bụ nwa okorobịa nke bara ọgaranya bịakwutere Jizọs ma jụọ ya ụzọ ọ ga-esi nweta ndụ ebighị ebi. Mgbe onye ọchịchị ahụ nke bara ọgaranya kwuru na ya anọwo na-erube isi niwu Chineke malite noge ọ bụ nwata, Jizọs kpọrọ ya, sị: Bịa bụrụ onye na-eso ụzọ m. Ị ma ihe merenụ?Mgbe nwoke ahụ nụrụ na e kwesịrị iwere ịbụ onye na-eso ụzọ Jizọs dị ka ihe dị mkpa karịa ịba ọgaranya, o wutere ya nke ukwuu. Ọ ghọghị onye na-eso ụzọ Jizọs nihi na ọ hụrụ ego o nwere nanya karịa otú ọ hụrụ Chineke nanya.Luk 18:18-25.Mgbe Jizọs meworo nkwusa ruo ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu afọ na ọkara, ọ họọrọ mmadụ 12 nime ndị na-eso ụzọ ya ka ha bụrụ ndịozi. Ndịozi bụ ndị ikom ọ na-ezipụ ịga rụọ ọrụ pụrụ iche. Ị ma aha ha? Ka anyị lee ma ànyị ga-amụtali aha ha. Lee anya ebe e sere ha nebe a, leekwa ma ị pụrụ ịkpọ aha ha. Mgbe ahụ, gbalịa ịkpọ aha ha neleghị anya nakwụkwọ.Olee ndị bụ ụmụ nwanyị a nyeere Jizọs aka mgbe ọ na-eme nkwusa?Nikpeazụ, otu nime ndịozi 12 ahụ ghọrọ ajọ mmadụ. Ọ bụ Judas Iskarịọt. Ka e mesịrị, a họọrọ onye ọzọ na-eso ụzọ ka ọ ghọọonyeozi. Ị ma aha ya? Ọ bụ Mataịas. Ka oge na-aga, Pọl na Banabas ghọkwara ndịozi, ma, ha esoghị na mmadụ 12 ahụ.Ọrụ 1:23-26;14:14.Dị ka anyị mụtara nIsi 1nke akwụkwọ a, Jizọs nwere mmasị nebe ụmụntakịrị nọ. Gịnị mere o ji nwee mmasị nebe ha nọ? Ọ bụ nihi na ọ ma na ha pụkwara ịghọ ndị na-eso ụzọ ya. Nezie, ọtụtụ mgbe, ụmụntakịrị pụrụ ikwu ihe nụzọ pụrụ ọbụna ime ka ndị dimkpa gee ntị ma chọọ ịmụtakwu ihe banyere Onye Ozizi Ukwu ahụ.Ọtụtụ ụmụ nwanyị ghọkwara ndị na-eso ụzọ Jizọs. Ya na ụfọdụ nime ha so mgbe ọ garanobodo ndị ọzọ ịga mee nkwusa. Meri Magdalin, Joana, na Suzana so ya gaa. Ọ pụkwara ịbụ na ha nyere aka siere ya nri o riri ma saara ya ákwà ya.Luk 8:1-3.Ị chọrọ ịbụ onye na-eso ụzọ Jizọs? Cheta, ị ikwu na anyị bụ otu nime ndị na-eso ụzọ ya adịghị eme ka anyị bụrụ ndị na-eso ụzọ ya. Anyị aghaghị ime dị ka ndị na-eso ụzọ ya nebe ọ bụla anyị nọ, ọ bụghị ị mgbe anyị gara nzukọ Ndị Kraịst. Ị pụrụ icheta ebe ụfọdụ ọ dị mkpa ka anyị na-eme dị ka ndị na-eso ụzọ Jizọs?Ee, anyị kwesịrị ime otú ahụ nụlọ. Ma, ebe ọzọ bụkwa nụlọ akwụkwọ. Ihe mụ na gị na-ekwesịghị ichefu echefu bụ na iji bụrụ ndị na-eso ụzọ Jizọs nezie, anyị aghaghị ịdị na-eme ihe otú o mere oge dum, kwa ụbọchị, nagbanyeghị ebe anyị nọ.14 Ihe Mere Anyị Kwesịrị Iji Na-agbagharaỌ DỊTỤWO mgbe mmadụ mejọrọ gị? Ò mere ihe wutere gị ka ọ gwara gị okwu ọjọọ? Ì kwesịrị imeso ya ihe otú ahụ o si mesoo gị?Ọ bụrụ na mmadụ emee ha ihe wutere ha, ọtụtụ ndị ga-emegwara onye ahụ ihe ga-ewute ya. Ma, Jizọs kụziri na anyị kwesịrị ịgbaghara ndị mejọrọ anyị. Matiu 6:12 Ọ bụrụkwanụ na mmadụ na-eme anyị ihe ọjọọ ọtụtụ ugboro? Ugboro ole ka anyị kwesịrị ịgbaghara ya?Nke ahụ bụ ihe Pita chọrọ ịmata. Ya mere, otu ụbọchị, ọ jụrụ Jizọs, sị: Èkwesịrị m ịnọgide na-agbaghara ruo ugboro asaa? Ugboro asaa ezughị. Jizọs sịrị: Ị ga-agbaghara ya ruo ugboro iri asaa na asaa ma ọ bụrụ na onye ahụ emejọọ gị ruo ugboro ole ahụ.Gịnị ka Pita chọrọ ịmata banyere mgbaghara?Nke ahụ bụ nnọọ ọtụtụ ugboro! Anyị agadịghị echeta ihe ọjọọ mmadụ mere anyị ma ọ bụ okwu ọjọọ ọ gwara anyị ruo ugboro ole ahụ, ọ bụghị ya? Ihe Jizọs nọkwa na-agwa anyị bụ: Anyị ekwesịghị ịgbalị icheta ugboro ole ndị ọzọ mejọrọ anyị. Ọ bụrụ na ha arịọ ka anyị gbaghara ha, anyị kwesịrị ịgbaghara ha.Jizọs chọrọ igosi ndị na-eso ụzọ ya otú ịdị na-agbaghara ndị ọzọ dịruru nnọọ ná mkpa. Ya mere, mgbe ọ zasịrị ajụjụ Pita, ọ kọọrọ ndị na-eso ụzọ ya otu akụkọ. Ị chọrọ ịnụ akụkọ ahụ?O ruru otu oge, e nwere otu eze bụ ezi mmadụ. O nwere obiọma nke ukwuu. Ọ na-agbazinye ọbụna ndị ohu ya ego mgbe ha chọrọ enyemaka. Ma, o ruru otu ụbọchị, eze ahụ chọrọ ka ndị ohu ya ji ya ụgwọ kwụọya ụgwọ ha ji ya. A kpọbatara otu ohu nke ji eze ahụ ụgwọ nde mkpụrụ ego 60. Ọ bụghị obere ego!Gịnị mere mgbe ohu ahụ rịọrọ eze ahụ ka o nyetụkwuo ya oge iji kwụọ ụgwọ o ji?Ma, ohu ahụ emefusịwo ego ahụ dum eze gbazinyere ya, o nweghịkwa ike ịkwụ eze ahụ ụgwọ o ji ya. Ya mere, eze ahụ nyere iwu ka e ree ya. Eze ahụ sịkwara ka e ree nwunye ya na ụmụ ya na ihe nile o nwere. A ga-ejizi ego e retara kwụọ eze ụgwọ ya. Olee otú i chere obi dị ohu ahụ nihi ihe a?O gburu ikpere nala nihu eze ahụ rịọ ya, sị: Biko, nyetụkwuo m oge, m ga-akwụ gị ụgwọ nile m ji gị. A sị na ọ bụ gị bụ eze ahụ, gịnị ka ị gaara eme ohu ahụ? Eze ahụ nwere ọmịiko nebe ohu ya nọ. Ya mere, eze ahụ gbaghaara ya. Ọ gwara ohu ahụ ka ọ gharazie ịkwụghachi ya ego ahụ, ọbụna otu kobo nime nde mkpụrụ ego 60 ahụ. Lee obi ụtọ ohu ahụ na-aghaghị inweworị!Ma, gịnịzi ka ohu ahụ mere? Ọ pụrụ wee hụ ohu ọzọ, onye ji ya ụgwọ ị otu narị mkpụrụ ego. Ọ tọgidere ohu ibe ya ahụ aka nakpịrị chọọ ịtọgbu ya, na-asị: Kwụọ m otu narị mkpụrụ ego i ji m nụgwọ! Ị pụrụ ichetụ nechiche na mmadụ ga-eme ihe dị otú a, karịsịa mgbe eze gbagharasịịrị ya ego buru ibu o ji nụgwọ?Olee otú ohu ahụ si mesoo ohu ibe ya nke na-enweghị ike ịkwụ ya ụgwọ o ji ya?Ohu ahụ nke ji ụgwọ ị otu narị mkpụrụ ego dara ogbenye. Ọ pụghị ịkwụ ego ahụ ozugbo. Ya mere, ọ dara nala nụkwụ ohu ibe ya wee rịọ ya, sị: Biko, nyetụkwuo m oge, m ga-akwụ gị ụgwọ nile m ji gị. Nwoke ahụ ò kwesịrị inyetụkwu ohu ibe ya ahụ oge? Gịnị ka ị gaara eme?Nwoke a enweghị obiọma otú eze ahụ nwere. Ọ chọrọ ego ya ozugbo. Nihi na ohu ibe ya ahụ enweghị ike ịkwụ ego ahụ, o kwuru ka a tụba ya nụlọ mkpọrọ. Ndị ohu ndị ọzọ hụrụ mgbe ihe a nile mere, o wutekwara ha. Ha mechiteere ohu ahụ nọ nụlọ mkpọrọ ebere. Ya mere, ha gara kọọrọ ya eze ahụ.Ihe ahụ merenụ wutekwara eze. O wesoro ohu ahụ na-adịghị agbaghara iwe nke ukwuu. Ya mere, ọ kpọrọ ya, sị ya: Gị ajọ ohu, ọ bụ na mụ agbagharaghị gị ụgwọ i ji m? Ya mere, ọ bụ na i kwesịghị ịgbaghara ohu ibe gị?Gịnị ka eze ahụ mere ohu ahụ na-adịghị agbaghara?Ohu ahụ na-adịghị agbaghara kwesịrị ịmụtaworị ihe site naka eze ahụ bụ ezi mmadụ. Ma, ọ mụtaghị ihe. Ya mere, eze ahụ kwuziri ka a tụba ohu ahụ nụlọ mkpọrọ ruo mgbe ọ kwụrụ nde mkpụrụ ego 60 ahụ o ji nụgwọ. Nezie, ọ dịghịkwa mgbe ọ pụrụ ịnọ nụlọ mkpọrọ kpata ego iji kwụọ eze ahụ ụgwọ ya. Ya mere, ọ ga-anọgide ebe ahụ nwụọ.Mgbe Jizọs kọsịrị akụkọ a, ọ sịrị ndị na-eso ụzọ ya: Notu ụzọ ahụ ka Nna m nke eluigwe ga-emesokwa unu ma ọ bụrụ na onye ọ bụla nime unu adịghị agbaghara nwanna ya site nobi unu.Matiu 18:21-35.Ị hụlanụ, anyị nile ji Chineke ụgwọ buru ibu. Nezie, ndụ anyịsi naka Chineke! Ya mere, ihe ndị ọzọ ji anyị nụgwọ dị ntakịrị ma e jiri ya tụnyere ihe anyị ji Chineke nụgwọ. Ihe ha ji anyị nụgwọ yiri otu narị mkpụrụ ego ahụ ohu ahụ ji ibe ya nụgwọ. Ma, ihe anyị ji Chineke nụgwọ nihi ihe ọjọọ anyị na-eme yiri nde mkpụrụ ego 60 ahụ ohu ahụ ji eze ahụ nụgwọ.Chineke nwere nnọọ obiọma. Ọ bụ ezie na anyị emewo ihe ndị na-adịghị mma, ọ na-agbaghara anyị. Ọ dịghị eme ka anyị kwụọ ụgwọ ha site nịnapụ anyị ndụ anyị ruo mgbe ebighị ebi. Ma, ihe mmụta ọ dị mkpa ka anyị na-echeta bụ:Chineke na-agbaghara anyị ị ma ọ bụrụ na anyị na-agbaghara ndị mejọrọ anyị.Nke ahụ bụ ihe anyị kwesịrị ichebara echiche, ọ bụghị ya?Gịnị ka ị ga-eme ma ọ bụrụ na mmadụ arịọ gị ka ị gbaghara ya?Ya mere, ọ bụrụ na mmadụ emee gị ihe ọjọọ ma sị gị ndo, gịnị ka ị ga-eme? Ị ga-agbaghara ya? O meekwanụ ya ọtụtụ ugboro? Ị ka ga-agbaghara ya?Ọ bụrụ na ọ bụ anyị na-arịọ ka a gbaghara anyị, anyị ga-achọ ka onye ahụ gbaghara anyị, ọ bụghị ya? Ya mere, anyị kwesịrị ịgbaghara ya. Anyị agaghị ekwu ị nọnụ na anyị agbagharawo ya, kama anyị kwesịrị nezie ịgbaghara ya site nobi anyị. Mgbe anyị mere nke ahụ, anyị na-egosi na anyị chọrọ nezie ịbụ ụmụazụ nke Onye Ozizi Ukwu ahụ.15 Ihe Mmụta Banyere Inwe ObiọmaỊ MA ihe bụ ajọ mbunobi? Ajọ mbunobi bụ enweghị mmasị nebe mmadụ nọ ị nihi na otú onye ahụ dị dị iche ma ọ bụ nihi na ọ na-asụ asụsụ ọzọ. Ya mere, inwe ajọ mbunobi bụ inwe echiche na-adịghị mma banyere mmadụ tupu ị mata onye ọ bụ nezie.Ì chere na ọ bụ ihe ziri ezi ịghara inwe mmasị nebe mmadụ nọ tupu ị mata nezie ụdị mmadụ ọ bụ ma ọ bụ ị nihi na ọ dị iche? Ee e, ajọ mbunobi adịghị mma, ọ naghịkwa egosi obiọma. Anyị ekwesịghị inwe obi ọjọọ nebe mmadụ nọ ị nihi na onye ahụ adịghị otú anyị dị.Cheedị echiche. Ọ dị onye ọ bụla ị ma akpụkpọ ahụ ya na-adịghị acha otú nke gị na-acha ma ọ bụ onye na-asụ asụsụ dị iche na nke ị na-asụ? Ma eleghị anya, ị ma ọbụna ndị na-adịghị otú ị dị nihi na ha merụrụ ahụ ma ọ bụ nihi na ha na-arịa ọrịa. Ị na-egosi ndị na-adịghị otú ị dị obiọma na ịhụya?Olee otú anyị kwesịrị isi na-emeso ndị ọ pụrụ ịbụ na ha adịghị otú anyị dị?Ọ bụrụ na anyị na-ege Onye Ozizi Ukwu ahụ, bụ Jizọs Kraịst, ntị, anyị ga-enwe obiọma nebe mmadụ nile nọ. Mba mmadụ si bịa ma ọ bụ otú akpụkpọ ahụ ya na-acha ekwesịghị inwe ihe o mere nye anyị. Anyị kwesịrị ịdị na-emeso ya ihe nobiọma. Ọ bụ ezie na nke a abụghị ihe mmadụ nile kwere, ọ bụ ihe mmụta Jizọs kụziri. Ka anyị kwuo banyere ya.Otu onye Juu nke nwere ajọ mbunobi nebe ndị ọzọ nọ bịakwutere Jizọs jụọ ya sị, Olee ihe m na-aghaghị ime iji dị ndụ ebighị ebi? Jizọs ma na ma eleghị anya nwoke ahụ na-achọ ka ya kwuo na anyị kwesịrị inwe obiọma ị nebe ndị anyị na ha si notu agbụrụ ma ọbụ otu mba nọ. Ya mere, kama ịza ajụjụ ahụ nonwe ya, Jizọs jụrụ nwoke ahụ, sị: Olee ihe Iwu Chineke kwuru na anyị aghaghị ime?Nwoke ahụ zara, sị: Ị ghaghị iji obi gị dum hụ Jehova bụ Chineke gị nanya, ị ghaghịkwa ịhụ onye agbata obi gị nanya dị ka onwe gị. Jizọs sịrị ya: Ị zatara ya. Nọgide na-eme nke a, ị ga-enwetakwa ndụ ebighị ebi.Otú ọ dị, nwoke ahụ achọghị inwe obiọma ma ọ bụ ịhụya nebe ndị na-adịghị otú ọ dị nọ. Ya mere, ọ gbalịrị ịchọta ihe ngọpụ. Ọ jụrụ Jizọs, sị: Ònye nezie bụ onye agbata obi m? O nwere ike ịbụ na ọ chọrọ ka Jizọs sị ya: Ndị agbata obi gị bụ ndị enyi gị ma ọ bụ, Ha bụ ndị dị otú ị dị. Iji zaa ajụjụ ahụ, Jizọs kọọrọ ya otu akụkọ banyere otu onye Juu na otu onye Sameria. Ọ kọrọ, sị:Otu nwoke nọ na-agbada nụzọ si Jeruselem gaa Jeriko. Nwoke a bụ onye Juu. Ka ọ nọ na-aga, ndị ohi jidere ya. Ha tituru ya nala, narakwa ya ego ya na uwe ya. Ndị ohi ahụ tikasịrị ya ahụ wee hapụ ya ọdị ndụ ọnwụ ka mma nakụkụ ụzọ.Ntakịrị oge mgbe nke ahụ mesịrị, otu onye nchụàjà gafetara nụzọ ahụ. Ọ hụrụ nwoke ahụ e merụsịrị ahụ. Ọ bụrụ gị, gịnị ka ị gaara eme? Onye nchụàjà ahụ si nakụkụ nke ọzọ gafeere onwe ya. Ọkwụsịtụdịghị akwụsị. Ọ dịghị ihe o mere ma ọlị iji nyere nwoke ahụ aka.Onye ọzọ nke ji okpukpe kpọrọ ihe nke ukwuu sikwa nụzọ ahụ gbadata. Ọ bụ onye si nebo Livaị, onye na-eje ozi nụlọ nsọ dị na Jeruselem. Ọ ga-akwụsịnụ nyere nwoke a aka? Ee e. O mere otu ihe ahụ onye nchụàjà ahụ mere.Nikpeazụ, otu onye Sameria gafetara. Ị na-ahụ ya ka o si nebe ụzọ ahụ gbagọrọ agbagọ na-agbadata? Ọ hụrụ onye Juu ahụ e merụsịrị ahụ ka ọ tọgbọ nebe ahụ. Ma, ihe ka nọnụ ọgụgụ ná ndị Sameria na ndị Juu enweghị mmasị nebe ibe ha nọ ma ọlị. Jọn 4:9 Ya mere, onye Sameria a ọ ga-ahapụ nwoke a nenyereghị ya aka? Ọ ga-asị onweya: Gịnị mere m ga-eji nyere onye Juu a aka? Ọ gaghị enyere m aka ma ọ bụrụ na e merụrụ m ahụ?Gịnị mere onye Sameria ahụ ji bụrụ ezi onye agbata obi?Ma, onye Sameria ahụ lere nwoke ahụ tọgbọ nakụkụ ụzọ anya, wee nwee ọmịiko nahụ ya. Ọ gaghị enwe ike ịhapụ ya nebe ahụ ka ọ nwụọ. Ya mere, o si nelu anụmanụ ya rịdata, gaa nebe nwoke ahụ tọgbọ, malite ihichasị ebe ndị e merụrụ ya ahụ. Ọ wụsara mmanụ na mmanya nebe ndị ahụ. Nke a ga-enye aka mee ka ọnyá ndị ahụ laa. O jiziiri ákwà kechie ọnyá ndị ahụ.Onye Sameria ahụ ji nwayọọ kuru nwoke ahụ kukwasị nelu anụmanụ ya. Ha jizi nwayọọ nwayọọ na-agbada nụzọ ahụ ruo mgbe ha rutere notu ụlọ ndị njem, ma ọ bụ notu obere họtel. Onye Sameria ahụ kwụrụ ụgwọ maka ebe nwoke ahụ ga-anọ, o lekọtakwara ya nke ọma.Jizọs jụziri nwoke ahụ ọ na-agwa okwu, sị: Ònye nime mmadụ atọ a ka i chere bụ ezigbo onye agbata obi? Gịnị ka ị ga-aza? Ọ bụ onye nchụàjà ahụ, ka ọ bụ onye Livaị ahụ, ka ọ bụ onye Sameria ahụ?Nwoke ahụ zara, sị: Ọ bụ onye ahụ kwụsịrị ma lekọta onye ahụ e merụrụ ahụ bụ ezigbo onye agbata obi. Jizọs sịrị ya: Ị zatara ya. Gawa, gị onwe gị na-emekwa otú ahụ.Luk 10:25-37.Nke ahụ ọ bụghị akụkọ magburu onwe ya? O mere ka anyị mata nụzọ doro anya ndị bụ ndị agbata obi anyị. Ọ bụghị ị ezigbo ndị enyi anyị. Ọ bụghịkwa ị ndị akpụkpọ ahụ ha na-acha ka nke anyị ma ọ bụ ndị anyị na ha na-asụ otu asụsụ. Jizọs kụziiri anyị ka anyị na-enwe obiọma nebe ndị mmadụ nọ nagbanyeghị ebe ha si, otú ha dị, ma ọ bụ asụsụ ha na-asụ.Ọ bụ otú a ka Jehova Chineke na-eme. Ọ naghị enwe ajọ mbunobi. Jizọs sịrị: Nna unu nke nọ neluigwe na-eme ka anyanwụ ya wakwasị ndị ọma na ndị ọjọọ. Ọ na-emekwa ka mmiri na-ezokwasị ndị ezi mmadụ na ndị na-abụghị ezi mmadụ. Ya bụrụ otú ahụ, anyị kwesịrị inwe obiọma nebe mmadụ nile nọ, otú Chineke na-enwe.Matiu 5:44-48.Olee otú ị pụrụ isi bụrụ ezi onye agbata obi?Ya mere, ọ bụrụ na ị hụ onye e merụrụ ahụ, gịnị ka ị ga-eme? Ọ bụrụkwanụ na onye ahụ si ná mba ọzọ ma ọ bụ na akpụkpọ ahụ ya adịghị acha ka nke gị? Ọ ka bụkwa onye agbata obi gị, i kwesịkwara inyere ya aka. Ọ bụrụ na i chere na ị dị ntakịrị nke na ị gaghị enwe ike inyere ya aka, ị pụrụ ịrịọ onye meworo okenye ka o nye aka. Ma ọ bụ, ị pụrụ ịkpọ onye uwe ojii ma ọ bụ onye nkụzi. Nke ahụ bụ inwe obiọma, dị ka onye Sameria ahụ.Onye Ozizi Ukwu ahụ chọrọ ka anyị na-enwe obiọma. Ọ chọrọ ka anyị na-enyere ndị ọzọ aka, nagbanyeghị ndị ha bụ. Ọ bụ ya mere o ji kọọ akụkọ banyere onye Sameria ahụ nke nwere obiọma.16 Olee Ihe Dị Mkpa nEzie?Olee nsogbu nwoke a nwere?OTU ụbọchị otu nwoke bịara ịhụ Jizọs. Ọ ma na Jizọs ma ihe nke ukwuu, ya mere, ọ sịrị ya: Onye Ozizi, gwa nwanne m nwoke ka o nye m ụfọdụ nime ihe o nwere. Nwoke ahụ chere na ya kwesịrị inweta ụfọdụ nime ihe ndị ahụ.A sị na ọ bụ gị bụ Jizọs, gịnị ka ị gaara ekwu? Jizọs chọpụtara na nwoke ahụ nwere nsogbu. Ma, ihe bụ nsogbu abụghị na ihe nwanne ya nwere dị ya mkpa. Nsogbu nwoke ahụ bụ na ọ maghị ihe dị mkpa nezie ná ndụ.Ka anyị chee echiche banyere ihe a. Gịnị kwesịrị ịbụ ihe kasị mkpa nye anyị? Ò kwesịrị ịbụ inwe ihe e ji egwuri egwu ndị mara mma, uwe ọhụrụ, ma ọ bụ ihe ndị yiri ya? Ee e, ọ dị ihe ka nnọọ mkpa. Nke a bụkwa ihe Jizọs chọrọ ịkụzi. Ya mere, ọ kọrọ otu akụkọ banyere otu nwoke nke chefuru Chineke. Ị chọrọ ịnụ akụkọ ahụ?Nwoke a bara ọgaranya nke ukwuu. O nwere ala na ọba dị iche iche. Ihe ndị ọ kụrụ nubi mere nke ọma. Ohere adịghị nọba ya ebe ọ ga-achịkọta ihe ubi ya nile. Gịnịzi ka ọ ga-eme? Ọ sịrị onwe ya: M ga-akwatu ọba m ma wuo ndị buru ibu karị. Mgbe ahụ, m ga-achịkọta ihe ubi m nile na ezi ihe nile m nwere nọba ọhụrụ ndị a.Nwoke ahụ bara ọgaranya chere na nke a bụ ihe amamihe dị na ya ọ ga-eme. O chere na ya ma ihe nke ukwuu site nịkwakọba ọtụtụ ihe. Ọsịrị onwe ya: Enwere m ọtụtụ ezi ihe m kwakọbara. M ga-anọ na-eri ya ruo ọtụtụ afọ. Ugbu a, m ga-abịa tụsara ahụ. M ga na-eri, na-aṅụ, na-emekwa onwe m obi ụtọ. Ma, ọ dị ihe na-ezighị ezi notú ọgaranya a si eche echiche. Ị ma ihe ọ bụ? Ọ nọ na-eche echiche ị banyere onwe ya nakwa banyere otú ọ ga-esi nwee obi ụtọ. O chefuru Chineke.Gịnị ka ọgaranya a na-eche?Ya mere, Chineke gwara ọgaranya a okwu. Ọ sịrị ya: Onye nzuzu. Ị ga-anwụ nabalị a. Ugbu a, ònye ga-ewekọrọ ihe ndị ahụ ị kwakọbara? Ọgaranya ahụ, ọ ga-enwe ike iri ihe ndị ahụ ma ọ nwụọ? Ee e, onye ọzọ ga-ewere ha. Jizọs sịrị: Otú ahụ ka ọ ga-adịrị onye na-akpakọbara onwe ya akụ ma ghara ịbụ ọgaranya nebe Chineke nọ.Luk 12:13-21.Ị chọghị ịdị ka ọgaranya ahụ, ka ị chọrọ? Nzube bụ isi o nwere ná ndụ bụ inweta ihe onwunwe. Nke ahụ bụ ihie ụzọ. Ọ na-achọ mgbe nile inwetakwu ihe. Ma, ọ bụghị ọgaranya nebe Chineke nọ.Ọtụtụ ndị yiri ọgaranya ahụ. Ha na-achọ mgbe nile inwetakwu ihe. Ma, nke a pụrụ iduga ná nnukwute nsogbu. Dị ka ihe atụ, i nwere ihe ndị i ji egwuri egwu, ọ bụghị ya? Olee ụfọdụ nime ihe ndị e ji egwuri egwu i nwere? Gwa m. Ọ bụrụkwanụ na otu nime ndị enyi gị nwere bọl ma ọ bụ nwa bebi ma ọ bụ ihe ọzọ e ji egwuri egwu ị na-enweghị? Ọ ga-abụ ihe ziri ezi ma ị gbalịa ịmanye ndị mụrụ gị ịzụtara gị ya?A pụrụ inwe mgbe ihe e ji egwuri egwu ga-eyi ka ọ dị mkpa nke ukwuu. Ma, gịnị na-eme ya mgbe ntakịrị oge gasịrị? Ọ na-eme ochie. Ọ pụrụ imebisị, mgbe ahụ ị gadịghị enwekwa mmasị na ya. Nezie, i nwere ihe bara uru nke ukwuu karịa ihe e ji egwuri egwu. Ị ma ihe ọ bụ?Olee ihe i nwere nke bara uru karịa ihe e ji egwuri egwu?Ọ bụ ndụ gị.Ndụ gị dị mkpa nke ukwuu nihi na ma ị dịghị ndụ, ị gaghị enwe ike ime ihe ọ bụla. Ma, ndụ gị dabeere nime ihe dị Chineke mma, ọ bụ na ọ dabereghị? Ya mere, ka anyị ghara ịdị ka ọgaranya ahụ dị nzuzu, onye chefuru Chineke.Ọ bụghị ị ụmụaka pụrụ ime ihe nzuzu dị ka ọgaranya ahụ.Ọtụtụ ndị toruworo ogo mmadụ na-emekwa otú ahụ. Ụfọdụ nime ha na-achọ mgbe nile inwe ihe karịa otú ha nwere. Ha pụrụ inwe nri ga-ezuru ha nụbọchị, nwee uwe ha ga-eyi, nweekwa ebe ha ga-ebi. Ma, ha na-achọ inwetakwu. Ha na-achọ inwe ọtụtụ uwe. Ha na-achọkwa ụlọ ndị buru ibu karị. Ihe ndị a na-efu ego. Nihi ya, ha na-arụsị ọrụ ike iji nweta ego buru ibu. Ka ha na-enwetakwukwa ego, otú ahụ ka ha na-achọkwu ihe ndị ọzọ.Ụfọdụ ndị toruworo ogo mmadụ na-adị na-achụ ego mgbe nile nke na ha adịghị enwe ohere isoro ezinụlọ ha nọrọ. Ha adịghịkwa enwe ohere maka Chineke. Ego ha nwere ọ pụrụ idebe ha ndụ? Ee e, ọ pụghị. Hà pụrụ iji ego ha mee ihe mgbe ha nwụrụ? Ee e. Nke a bụ nihi na ndị nwụrụ anwụ enweghị ike ime ihe ọ bụla ma ọlị.Eklisiastis 9:5,10.Nke a ọ pụtara na inwe ego dị njọ? Ee e. Anyị nwere ike iji ego zụta ihe oriri na uwe. Bible na-ekwu na ego bụ ndo. Eklisiastis 7:12 Ma, ọ bụrụ na anyị hụrụ ego nanya, mgbe ahụ, anyị ga-aba ná nsogbu. Anyị ga-adị ka ọgaranya ahụ dị nzuzu, onye kpakọbaara onwe ya akụ ma ọ bụghị ọgaranya nebe Chineke nọ.Gịnị ka mmadụ ịbụ ọgaranya nebe Chineke nọ pụtara? Ọ pụtara ibute Chineke ụzọ ná ndụ anyị. Ụfọdụ ndị na-ekwu na ha kwere na Chineke. Ha na-eche na ọ bụ ị ikwere bụ ihe a chọrọ. Ma, hà bụ ọgaranya nezie nebe Chineke nọ? Ee e, ha yiri ọgaranya ahụ nke chefuru Chineke.Ọ dịghị mgbe Jizọs chefuru Nna ya nke nọ neluigwe. Ọ gbalịghị ịkpata ego buru ibu. O nweghịkwa ọtụtụ ihe onwunwe. Jizọs ma ihe dị mkpa nezie ná ndụ. Ị ma ihe ọ bụ? Ọ bụ ịbụ ọgaranya nebe Chineke nọ.Gịnị ka nwatakịrị a na-eme nke dị mkpa nezie?Gwagodị m, olee otú anyị pụrụ isi bụrụ ọgaranya nebe Chineke nọ? Anyị pụrụ ịbụ ọgaranya nebe Chineke nọ site nịdị na-eme ihe ndị dị ya mma. Jizọs sịrị: M na-eme ihe dị ya mma mgbe nile.Jọn 8:29 Ọ na-atọ Chineke ụtọ mgbe anyị na-eme ihe ndị ọ chọrọ ka anyị mee. Ugbu a, ka m jụgodị gị, olee ihe ndị ị pụrụ ime ga-adị Chineke mma? Ee, ị pụrụ ịgụ Bible, gaa nzukọ Ndị Kraịst, kpegara Chineke ekpere, nyekwara ndị ọzọ aka ịmụta banyere ya. Ihe ndị ahụ bụ ihe ndị kasị mkpa nezie ná ndụ.Nihi na Jizọs bụ ọgaranya nebe Chineke nọ, Jehova lekọtara ya. O nyere Jizọs ụgwọ ọrụ nke ịdị ndụ ebighị ebi. Ọ bụrụ na anyị adị ka Jizọs, Jehova ga-ahụ anyị nanya ma lekọta anyị. Ya mere, ka anyị yie Jizọs ma ghara ịdị ma ọlị ka ọgaranya ahụ nke chefuru Chineke.17 Ụzọ Isi Nwee Obi ỤtọNihi gịnị ka Jehova ji bụrụ Chineke onye obi ụtọ?ANYỊ nile na-enwe mmasị inwe obi ụtọ, ọ bụghị ya? Ma, ndị nwere obi ụtọ nezie adịghị ọtụtụ. Ị ma ihe kpatara ya? Ọ bụ nihi na ọtụtụ ndị amụtabeghị ụzọ isi nweta obi ụtọ. Ha chere na inwe ọtụtụ ihe bụ ụzọ e si enweta obi ụtọ. Ma mgbe ha nwetara ihe ndị a, obi ụtọ ha anaghị adịte aka.Ka anyị hụ isi ihe dị mkpa nke na-eme ka e nwee obi ụtọ. Onye Ozizi Ukwu ahụ kwuru, sị: A na-enwe obi ụtọ ka ukwuu ninye ihe karịa ka a na-enwe nịnara ihe. Ọrụ 20:35 Ya mere, gịnị bụ ụzọ isi nwee obi ụtọ? Ee, ọ bụ site ninye ndị ọzọ ihe na site nimere ha ihe. Ị ma?Ka anyị chebakwuoro nke a echiche. Jizọs ọ sịrị na onye e nyere onyinye agaghị enwe obi ụtọ? Ee e, o kwughị otú ahụ. Ị na-enwe mmasị inweta onyinye, ọ bụ na ị dịghị enwe? Ọ na-amasị onye ọ bụla. Obi na-atọ anyị ụtọ mgbe anyị nwetara ihe ndị dị mma.Ma, Jizọs kwuru na anyị ga-enweta ọbụna obi ụtọ ka ukwuu mgbe anyị nyere ihe. Nuche gị, ònye ka ị ga-asị na ọ bụ ya nyeworo ndị mmadụ ihe karịa onye ọ bụla ọzọ? Ee, ọ bụ Jehova Chineke.Bible na-ekwu na Chineke na-enye mmadụ nile ndụ na ume na ihe nile. Ọ na-enye anyị mmiri ozuzo site neluigwe nakwa anwụ, ka ihe ọkụkụ wee na-eto, ka anyị nweekwa nri anyị ga-eri. Ọrụ 14:17;17:25 Ka a sịkwa ihe mere Bible ji kpọọ Jehova Chineke onye obi ụtọ! 1 Timoti 1:11 Inye ndị ọzọ ihe bụ otu nime ihe ndị na-enye Chineke obi ụtọ. Mgbe anyị nyekwara ndị ọzọ ihe, ọ pụkwara ime ka anyị nwee obi ụtọ.Gịnị pụrụ inye gị obi ụtọ karịa ị gị iricha nri nile unu siri?Ma, olee ihe ndị anyị pụrụ inye ndị ọzọ? Olee ihe i chere? Mgbe ụfọdụ, onyinye na-efu ego. Ọ bụrụ na ọ bụ onyinye ị zụtara nụlọ ahịa, ị ga-akwụ ụgwọ ya. Ya mere, ọ bụrụ na ị chọrọ inye mmadụ ụdị onyinye ahụ, ọ pụrụ ịdị mkpa na ị ga na-edokọ ego ruo mgbe i nwetara ego ga-ezuru gị iji zụta onyinye ahụ.Ma, ọ bụghị onyinye nile ka a na-azụta azụta. Dị ka ihe atụ, nụbọchị anwụ na-achasi ike, otu iko mmiri jụrụ oyi na-eme nezie ka ahụ jụọ mmadụ oyi. Ya mere, mgbe i nyere onye akpịrị na-akpọ nkụ onyinye dị otú ahụ, ị pụrụ inweta obi ụtọ ahụ nke na-abịa site ninye ihe.Otu ụbọchị ma eleghị anya, gị na nne gị nwere ike isi ezigbo nri. Nke ahụ ga-abụ ihe na-enye obi ụtọ. Ma, olee ihe i nwere ike iji ụfọdụ nime nri ahụ mee bụ nke ga-eme ka i nwee obi ụtọ ọbụna karịa ị gị iricha nri ahụ nile? Ee, ị pụrụ inyetụ otu nime ndị enyi gị ụfọdụ nime nri ahụ. Ị ga-eme ya otu ụbọchị?Onye Ozizi Ukwu ahụ na ndịozi ya ma obi ụtọ a na-enweta site ninye ihe. Ị ma ihe ha nyere ndị ọzọ? Ọ bụ ihe kasị mma nụwa! Ha ma eziokwu banyere Chineke, ha jikwa obi ụtọ soro ndị ọzọ kerịta ozi ọma a. Ha mere nke a nekweghị ka onye ọ bụla nye ha ego maka ihe ha nyere ha.Otu ụbọchị, Pọl onyeozi na ezigbo enyi ya, bụ Luk onye na-eso ụzọ, zutere otu nwanyị nke chọkwara inweta obi ụtọ nke na-abịa site ninye ihe. Ha zutere ya na ndịda otu osimiri. Pọl na Luk gara ebe ahụ nihi na ha nụrụ na ọ bụ ebe a na-ekpe ekpere. Neziokwu kwa, mgbe ha ruru, ha hụrụ ụfọdụ ndị inyom ka ha na-ekpe ekpere.Pọl malitere izi ụmụ nwanyị ndị a ozi ọma banyere Jehova Chineke na Alaeze ya. Aha otu nime ha bụ Lidia, o gekwara ntị nke ọma. Mgbe e mesịrị, Lidia chọrọ ime ihe iji gosi na oziọma ahụ ọ nụrụ masịrị ya. Ya mere, ọ rụgidere Pọl na Luk, sị: Ọ bụrụ na unu ewerewo m dị ka onye na-ekwesị ntụkwasị obi nye Jehova, batanụ nime ụlọ m nọrọ. O mekwara ka ha bịa nụlọ ya.Ọrụ 16:13-15.Gịnị ka Lidia na-agwa Pọl na Luk?Lidia nwere obi ụtọ na ndị ohu Chineke ndị a bịara nụlọ ya. O nwere ịhụya nebe ha nọ nihi na ha nyeere ya aka ịmụta banyere Jehova na Jizọs nakwa otú ndị mmadụ pụrụ isi dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi. O nwere obi ụtọ na ya nyere Pọl na Luk ihe oriri ka ha rie, nyekwa ha ebe ha ga-anọ zuo ike. Ya mere, Lidia nwetara obi ụtọ site nihe o nyere nihi na ọ chọrọ nezie inye ihe. Nke ahụ bụ ihe anyị kwesịrị ịdị na-echeta. Mmadụ pụrụ ịgwa anyị na anyị aghaghị inye onyinye. Ma, ọ bụrụ na anyị achọghị ime ya nezie, inye ihe ahụ agaghị eme ka anyị nwee obi ụtọ.Gịnị mere Lidia ji nwee obi ụtọ inye Pọl na Luk ihe?Dị ka ihe atụ, ọ bụrụkwanụ na i nwere swiiti ụfọdụ ị chọrọ ịracha? Ọ bụrụ na m gwa gị ka i nyetụ nwatakịrị ọzọ ụfọdụ nime ha, ị ga-enwe obi ụtọ inyetụ ya? Ma, ọ bụrụkwanụ na i ji swiiti ụfọdụ mgbe i zutere enyi gị ị hụrụ nanya nke ukwuu? Ọ bụrụ na i kpebie nonwe gị inyetụ enyi gị, nke ahụ ọ gaghị eme ka i nwee obi ụtọ?Mgbe ụfọdụ, anyị na-ahụ mmadụ nanya nke ukwuu nke na anyị na-achọ inye ya ihe nile nedebeghị ụfọdụ maka onwe anyị. Ka ịhụya anyị nwere nebe Chineke nọ na-ebukwu ibu, otú ahụ ka o kwesịrị ịdị na-adị anyị nebe Ọ nọ.Nihi gịnị ka nwanyị a dara ogbenye ji nwee obi ụtọ inyecha ihe nile o nwere?Onye Ozizi Ukwu ahụ ma otu nwanyị dara ogbenye, onye ọ dị otú ahụ. Ọ hụrụ nwanyị ahụ nụlọ nsọ dị na Jeruselem. Nwanyị ahụ nwere ị ntakịrị mkpụrụ ego abụọ; ọ gwụla ihe o nwere. Ma nwanyị ahụ tụnyere ha abụọ nime igbe dị ka onyinye maka ụlọ nsọ ahụ. Ọ dịghị onye manyere ya ime ya. Ihe ka nọnụ ọgụgụ ná ndị nọ nebe ahụ amadịghị ihe o mere. O mere ya nihi na ọ chọrọ ime ya nakwa nihi na ọ hụrụ Jehova nanya nezie. O nyere ya obi ụtọ dị ukwuu na o nwere ike inye ihe.Luk 21:1-4.E nwere ọtụtụ ụzọ anyị pụrụ isi nye ihe. Ị pụrụ icheta ụfọdụ nime ha? Ọ bụrụ na anyị na-enye ihe nihi na anyị chọrọ nezie inye ihe, anyị ga-enwe obi ụtọ. Ọ bụ ya mere Onye Ozizi Ukwu ahụ ji na-agwa anyị, sị: Na-enyenụ ihe. Luk 6:38 Ọ bụrụ na anyị na-enye ihe, anyị ga na-eme ka obi na-atọ ndị ọzọ ụtọ. Anyị ga-abụkwa ndị nwere obi ụtọ karịsịa!18 Ị Na-echeta Ịsị I Meela?Ì RIRI nri taa? Ị ma onye siri ya? Ikekwe, ọ bụ nne gị ma ọ bụ onye ọzọ siri ya, ma gịnị mere anyị kwesịrị iji kelee Chineke maka ya? Nihi na ọ bụ Chineke na-eme ka ala na-emepụta nri. Otú ọ dị, anyị kwesịkwara ikele onye siri nri ahụ ma ọ bụ onye bunyere anyị ya.Mgbe ụfọdụ, anyị na-echefu ịsị i meela mgbe ndị ọzọ meere anyị ihe ọma, ọ bụ na anyị adịghị echefu? Mgbe Onye Ozizi Ukwu ahụ nọ nụwa, e nwere ụfọdụ ndị ekpenta ndị chefuru ịsị i meela.Ị ma ihe bụ ekpenta? Ekpenta bụ ọrịa nke pụrụ ọbụna ime ka anụ ahụ mmadụ na-adapụ adapụ. Noge Jizọs biri nụwa, ndị ekpenta na-ebi ebe dịpụrụ adịpụ site nebe ndị ọzọ bi. Ọ bụrụkwa na onye ekpenta ahụ ka mmadụ na-abịa, ọ ga na-eti mkpu iji dọọ onye ahụ aka ná ntị ka ọ ghara ịbịa ya nso. A na-eme nke a ka ndị ọzọ wee ghara ịbịaru ha nso nke ukwuu ma eleghịkwa anya bute ọrịa onye ekpenta ahụ.Jizọs nwere obiọma dị ukwuu nebe ndị ekpenta nọ. Otu ụbọchị mgbe ọ na-aga Jeruselem, Jizọs aghaghị isi notu obodo nta gafee. Mgbe ọ bịaruru obodo ahụ nso, ndị ekpenta iri pụtara ịbịa hụ ya. Ha anụwo na Jizọs nwere ike sitere naka Chineke iji gwọọ ụdị ọrịa nile.Ndị ekpenta ahụ abịarughị Jizọs nso. Ha guzo nebe dị anya. Ma, ha kwenyere na Jizọs pụrụ ịgwọta ekpenta ha. Ya mere, mgbe ndị ekpenta ahụ hụrụ Onye Ozizi Ukwu ahụ, ha tiri mkpu, sị ya: Jizọs, Onye Ozizi, nyere anyị aka!Ị na-emetara ndị na-arịa ọrịa ebere? Jizọs metaara ha ebere. Ọ ma ihe mwute ọ bụ ịbụ onye ekpenta. Ya mere, ọ zara ha wee sị: Gaanụ gosi ndị nchụàjà onwe unu.Luk 17:11-14.Gịnị ka Jizọs na-agwa ndị ekpenta a ka ha mee?Gịnị mere Jizọs ji sị ha mee nke a? Ọ bụ nihi iwu Jehova nyere ndị Ya banyere ndị ekpenta. Iwu a kwuru na onye nchụàjà nke Chineke ga-enyocha ahụ onye ekpenta. Onye nchụàjà ga-agwa onye ekpenta ahụ mgbe ọrịa ya lachara. Mgbe ahụ dịchara ya mma, ọ pụrụ isoroghachi ndị ahụ dị mma biri.Levitikọs 13:16, 17.Ma, ọrịa ndị ekpenta a ka ji ha. Hà gakwuurunụ onye nchụàjà dị ka Jizọs gwara ha mee? Ee, ha gara, negbughị oge. Ọ ghaghịịbụ na ndị ikom a kwenyere na Jizọs ga-agwọ ọrịa ha. Gịnị mere?Mgbe ha nọ na-aga ije hụ onye nchụàjà, ọrịa ha lara. Ahụ dịrị ha mma. A gwọrọ ha! Ha nwetara ụgwọ ọrụ nihi nkwenye ha kwenyere nike Jizọs nwere. Lee ọṅụ ha nwere! Ma, gịnịzi ka ha gaara eme iji gosi ekele ha nwere? Gịnị ka ị gaara eme ma ọ bụrụ gị?Gịnị ka onye ekpenta a chetara ime?Otu nime ndị ikom ahụ a gwọrọ bịakwuteghachiri Jizọs. Ọ malitere inye Jehova otuto, na-ekwu okwu ọma dị iche iche banyere Chineke. Nke ahụ bụ ihe kwesịrị ekwesị ime nihi na ike e ji gwọọ ya si naka Chineke. Nwoke ahụ gbukwara ikpere nala nụkwụ Onye Ozizi Ukwu ahụ kelee ya. O nwere ekele dị ukwuu maka ihe Jizọs mere.Ma, olee banyere ndị ikom itoolu ndị nke ọzọ? Jizọs jụrụ ya, sị: Ọ bụ ndị ekpenta iri ka a gwọrọ, ọ bụghị ya? Olee mmadụ itoolu ndị nke ọzọ? Ọ bụ ị otu laghachitere ịbịa nye Chineke otuto?Ee, ọ bụ eziokwu. Ọ bụ ị otu nime mmadụ iri ahụ nyere Chineke otuto, laghachitekwa ịbịa kelee Jizọs.Onye a bụkwa onye Sameria, onye si mba ọzọ. Mmadụ itoolu ndị nke ọzọ enyeghị Chineke ekele, ha ekeleghịkwa Jizọs.Luk 17:15-19.Olee onye nke ị dị ka ya nime ndị ikom ahụ? Anyị chọrọ ịdị ka onye Sameria ahụ, ọ bụghị ya? Ya mere, mgbe mmadụ meere anyị ihe ọma, gịnị ka anyị kwesịrị icheta ime? Anyị kwesịrị ikele ya. Ndị mmadụ na-echefukarị ịsị i meela. Ma, ọ dị mma ịdị na-asị i meela. Mgbe anyị mere otú ahụ, ọ na-amasị Jehova Chineke na Ọkpara ya, bụ Jizọs.Olee otú ị pụrụ isi ṅomie onye ekpenta ahụ nke bịakwuteghachiri Jizọs?Ọ bụrụ na i chee echiche banyere ya, ị ga-echeta na ndị mmadụ emeworo gị ọtụtụ ihe. Dị ka ihe atụ, ọ dịtụwo mgbe ị rịara ọrịa? Ọ pụrụ ịbụ na ị rịarubeghị ọrịa ka ndị ekpenta iri ahụ, ma ọ pụrụ ịbụ na i nwetụla nnukwute azụzụ ma ọ bụ nsogbu afọ. Ọ dị ndị lekọtara gị? Ọ pụrụ ịbụ na ha nyere gị ọgwụ, mekwaara gị ihe ndị ọzọ. Ì nwere obi ụtọ na ha nyeere gị aka ịgbake?Onye Sameria ahụ kelere Jizọs maka ime ka ahụ dị ya mma, nke a nyekwara Jizọs obi ụtọ. Ì chere na nne gị ma ọ bụ nna gị ga-enwe obi ụtọ ma i kelee ha mgbe ha meere gị ihe? Ee, ha ga-enwe.Gịnị mere o ji dị mkpa icheta ịsị i meela?Ụfọdụ ndị na-emere gị ihe kwa ụbọchị ma ọ bụ kwa izu. Ọ pụrụ ịbụ na ọ bụ ọrụ ha ime ihe ndị a. Ha pụrụ ọbụna inwe obiụtọ ịdị na-eme ha. Ma, ị pụrụ ichefu ikele ha. Onye nkụzi gị pụrụ ịrụsi ọrụ ike inyere gị aka ịmụta ihe. Ọ bụ ọrụ ya. Ma, ọ ga-enwe obi ụtọ ma i kelee ya maka inyere gị aka ịmụta ihe.Mgbe ụfọdụ, ndị mmadụ na-emere gị ụmụ obere ihe. Ọ dịtụwo onye jideere gị ibo ụzọ ka ị gafere? Ma ọ bụ, ọ dịtụwo onye bufeere gị nri mgbe unu nọ na tebụl na-eri nri? Ọ dị mma ịsị i meela maka ọbụna ụmụ obere ihe ndị a.Ọ bụrụ na anyị na-echeta ikele ndị mmadụ nọ nụwa, mgbe ahụ o yikarịrị ka anyị ga-echeta ịsị Nna anyị nọ neluigwe i meela. Leekwa nnọọ ọtụtụ ihe anyị ga-ekele Jehova ekele maka ha! O nyere anyị ndụ na ihe ọma nile nke na-eme ka ndụ na-atọ ụtọ. Ya mere, anyị nwere ọtụtụ ihe mere anyị ga-eji na-enye Chineke otuto site nikwu okwu ọma dị iche iche banyere ya kwa ụbọchị.19 Ịlụ Ọgụ Ọ Dị Mma?Ị MAARA ụmụ okoro ma ọ bụ ụmụ agbọghọ ndị na-agbalị ibuli onwe ha elu, na-egosikwa na ha dị ike? Ị na-enwe mmasị iso ha nọrọ? Ka ị ga-enwe mmasị karị nebe onye nwere obiọma, nke na-achọkwa udo nọ? Onye Ozizi Ukwu ahụ sịrị: Obi ụtọ na-adịrị ndị na-eme udo, ebe ọ bụ na a ga-akpọ ha ụmụ Chineke.Matiu 5:9.Ma mgbe ụfọdụ, ndị ọzọ na-eme ihe na-akpasu anyị iwe. Ọ bụghị eziokwu? Ya mere, ọ pụrụ ịdị anyị ka ọ bụ anyị megwara ha. Notu oge, ihe a mere ndị na-eso ụzọ Jizọs mgbe ha na Jizọs na-aga Jeruselem. Ka m kọọrọ gị banyere ya.Mgbe ha gatetụworo aka, Jizọs zipụrụ mmadụ ole na ole nime ndị na-eso ụzọ ya ka ha buru ụzọ gaa nime otu obodo nta nke ndị Sameria ịga chọta ebe ha ga-anọ zuo ike. Ma, ndị obodo ahụ achọghị ka ha nọrọ ebe ahụ, nihi na ndị Sameria na-ekpe okpukpe dị iche. Ha enweghịkwa mmasị nebe onye ọ bụla nke na-aga Jeruselem ịga fee ofufe nọ.Gịnị ka Jems na Jọn chọrọ ime iji megwara ndị Sameria?A sị na ọ bụ gị ka e mere ihe a, gịnị ka ị gaara eme? Ị gaara ewe iwe? Ị gaara achọ imegwara ha? Ọ bụ ihe ndị na-eso ụzọ bụ Jems na Jọn chọrọ ime. Ha sịrị Jizọs: Ị chọrọ ka anyị gwa ọkụ ka o si neluigwe daa wee laa ha niyi? Ka a sịkwa ihe mere Jizọs ji kpọọ ha Ụmụ Égbè Eluigwe! Ma, Jizọs gwara ha na ọ dịghị mma imeso ndị ọzọ otú ahụ.Luk 9:51-56;Mak 3:17.Ọ bụ ezie na ndị mmadụ pụrụ ime anyị ihe ọjọọ mgbe ụfọdụ. Ụmụaka ndị ọzọ nwere ike ha agaghị achọ ka anyị sonye negwuregwu ha. Ha pụrụ ọbụna ịsị anyị: Anyị achọghị gị ebe a. Mgbe ụdị ihe a mere, ọ pụrụ iwe anyị iwe, ọ bụghị ya? Ọ pụrụ ịdị anyị ka ọ bụ anyị megwara ha. Ma, ànyị kwesịrị imegwara?Wetagodị Bible gị. Ka anyị sapetaIlu isi 24, amaokwu 29. Ebe ahụ na-agụ, sị: Asịla, Dị ka o siri mee m, otú a ka m ga-eme ya; m ga-enyeghachi onye ahụ dị ka ọrụ ya si dị.Olee ihe i chere amaokwu a na-ekwu? Ọ na-ekwu na anyị ekwesịghị ịgbalị imegwara. Anyị ekwesịghị imeso mmadụ mmeso ọjọọ ị nihi na o mesoro anyị mmeso ọjọọ. Ọ bụrụkwanụ na mmadụ na-achọ gị okwu ka gị na ya wee lụọ ọgụ? Ọ pụrụ ịgbalị ịkpasu gị iwe site nịkọ gị ọnụ. Ọ pụrụ ịchị gị ọchị ma kwuo na ị na-atụ ụjọ. Ọ bụrụkwanụ na ọ kpọọ gị onye ụjọ? Gịnị ka i kwesịrị ime? Ì kwesịrị ịga lụwa ọgụ?Ọzọkwa, ka anyị lee ihe Bible na-ekwu. SapetaMatiu isi 5, amaokwu 39. Nebe ahụ Jizọs na-ekwu, sị: Eguzogidela onye bụ ajọ mmadụ; kama onye ọ bụla mara gị ụra na ntì aka nri, tụgharịakwara ya nke ọzọ. Gịnị ka i chere Jizọs bu nobi? Ihe ọ na-ekwu ọ bụ na ọ bụrụ na mmadụ esuo gị ọkpọ notu akụkụ nihu gị, na i kwesịrị ịhapụ ya ka o suo gị ọkpọ nakụkụ nke ọzọ?Ee e, ọ bụghị ihe Jizọs bu nobi ma ọlị. Ịma mmadụ ụra dị iche nisu ya ọkpọ. O yiri ịkwa mmadụ aka ma ọ bụ inu ya aka. Mmadụpụrụ ịma anyị ụra ka anyị na ya wee lụọ ọgụ. Ọ chọrọ ka anyị wee iwe. Ọ bụrụkwa na anyị ewee iwe kwagwara ya aka ma ọ bụ nugwara ya aka, gịnị ga-eme? Ma eleghị anya, anyị na ya ga-alụwa ọgụ.Ma Jizọs achọghị ka ụmụazụ ya na-alụ ọgụ. Ya mere, ọ sịrị na ọ bụrụ na mmadụ amaa anyị ụra, anyị ekwesịghị ịmagwara ya. Anyị ekwesịghị iwe iwe lụwa ọgụ. Ọ bụrụ na anyị emee otú ahụ, anyị na-egosi na anyị akaghị onye ahụ malitere ọgụ ahụ mma.Ọ bụrụ na nsogbu amalite, gịnị ka i chere na ọ bụ ihe kasị mma ime? Ọ bụ isi ebe ahụ pụọ. Onye ahụ pụrụ ịkwa gị aka ma ọ bụ inu gị aka ugboro ole na ole ọzọ. Ma, ọ ga-akwụsị ebe ahụ ma eleghị anya. Mgbe i si ebe ahụ pụọ, ọ pụtaghị na ị dịghị ike. Ọ pụtara na ị dị ike nime ihe ziri ezi.Gịnị ka anyị kwesịrị ime ma ọ bụrụ na mmadụ achọọ ime ka anyị na ya lụọ ọgụ?Ma, oleekwanụ ihe ga-eme ma ị gaa lụwa ọgụ wee merie? Gịnị nwere ike ime? Onye ahụ i tiri ihe pụrụ ịkpọrọ ndị enyi ya bịaghachi. Ha pụrụ ọbụna iji okpiri ma ọ bụ mma merụọ gị ahụ. Ị hụlanụ ihe mere Jizọs na-ejighị chọọ ka anyị na-alụ ọgụ?Gịnị ka anyị kwesịrị ime ma ọ bụrụ na anyị ahụ ka ndị ọzọ na-alụ ọgụ? Ànyị kwesịrị ịdụnyere otu akụkụ úkwù? Bible na-agwa anyị ihe ziri ezi ime. SapetaIlu isi 26, amaokwu 17. Ọ na-ekwu, sị: Onye na-ejide nkịta aka ná ntị ka ọ bụ, bụ onye na-agabiga, na-ewebiga iwe ókè nihi iseokwu na-abụghị nke ya.Olee otú itinye aka nọgụ ndị ọzọ na-alụ si yie ịdọgide nkịta aka ná ntị? Ọ pụrụ imerụ gị ahụ, nihi ya, emela ya!Gịnị ga-eme ma ị dọgide nkịta aka ná ntị? Ọ ga-afụ nkịta ahụ ụfụ, ọ ga-agakwa gị ezé, ọ bụghị ya? Ka nkịta ahụ na-agbalịsikwu ike inwere onwe ya, otú ahụ ka ị na-aghaghị ijisikwu ya aka ike ná ntị, otú ahụkwa ka iwe ga-ewekwu nkịta ahụ. Ọ bụrụ na ị hapụ ya, ọ ga-atasi gị arụ ike ma eleghị anya. Ma, ị ga-enwe ike iguzoro ebe ahụ dọgide ya aka ná ntị ruo mgbe ebighị ebi?Ọ bụ ụdị nsogbu ahụ ka anyị ga-abanye na ya ma ọ bụrụ na anyị etinye aka nọgụ ndị ọzọ na-alụ. O nwere ike anyị amaghị onye malitere ọgụ ahụ ma ọ bụ ihe mere ha ji na-alụ ọgụ. Ọ pụrụ ịbụ na a na-etikasị mmadụ ahụ, ma, ikekwe o zuru onye nke ọzọ ohi. Ọ bụrụ na anyị enyere ya aka, anyị na-enyere onye ohi aka. Nke ahụ agaghị abụ ihe kwesịrị ekwesị, ọ ga-abụ?Ya mere, gịnị ka i kwesịrị ime ma ị hụka ndị mmadụ na-alụ ọgụ? Ọ bụrụ nụlọ akwụkwọ, ị pụrụ ịgbara ọsọ gaa gwa onye nkụzi. Ọ bụrụkwa na ọ bụghị nụlọ akwụkwọ, ị pụrụ ịga kpọọ nne gị ma ọ bụ nna gị ma ọ bụ onye uwe ojii. Ee, ọbụna mgbe ndị ọzọ chọrọ ịlụ ọgụ, anyị kwesịrị ịdị na-eme udo.Gịnị ka i kwesịrị ime ma ọ bụrụ na ị hụ ebe a na-alụ ọgụ?Ezi ndị na-eso ụzọ Jizọs na-eme ihe nile ha nwere ike ime iji zere ịlụ ọgụ. Nụzọ dị otú a, anyị na-egosi na anyị dị ike nime ihe ziri ezi. Bible na-ekwu na ọ dịghị mkpa ka onye na-eso ụzọ Jizọs na-alụ ọgụ, kama ọ dị mkpa ka ọ na-emeso mmadụ nile ihe nụzọ dị nro.2 Timoti 2:24.20 Ị Na-achọ Ịbụ Onye Mbụ Mgbe Nile?Ọ DỊ onye ọ bụla ị ma nke na-achọ ịbụ onye mbụ mgbe nile? Ọ pụrụ inupụ mmadụ nahịrị ka o wee nwee ike ịbụ onye mbụ. Ị hụtụla ebe o mere? Onye Ozizi Ukwu ahụ hụrụ ka ọbụna ndị toruworo ogo mmadụ na-agbalị inweta ọkwá mbụ ma ọ bụ ọnọdụ kasị mma. O nweghịkwa mmasị na ya. Ka anyị lee ihe merenụ.Ị hụtụla ebe ndị mmadụ na-agbalị ịbụ ndị mbụ?Bible na-akọrọ anyị na a kpọrọ Jizọs òkù ịbịa otu nnukwute oriri nụlọ otu onye Farisii, bụ onye ndú okpukpe a na-akwanyere ùgwù. Mgbe Jizọs rutere, ọ malitere ịhụ ka ndị ọzọ a kpọrọ òkù na-abịa ma na-ahọrọ ebe kasị mma. Ya mere, ọ kọọrọ ndị ahụ a kpọrọ òkù otu akụkọ. Ị chọrọ ịnụ akụkọ ahụ?Jizọs sịrị: Mgbe mmadụ kpọrọ gị òkù ịbịa oriri agbamakwụkwọ, ahọrọla ebe kasị mma, ma ọ bụ ebe kasị ùgwù. Ị ma ihe mere Jizọs ji kwuo otú ahụ? Ọ kọwara na ọ pụrụ ịbụ na a kpọwo onye a na-akwanyere ùgwù karịa gị òkù. Ya mere, dị ka ị pụrụ ịhụ nihe osise a, onye ahụ kpọrọ oriri ga-abịa, sị gị: Ka onye a nọrọ ebe a, gị onwe gị kwa gafee nebe ahụ. Olee otú obi ga-adị onye ahụ a kpọrọ òkù mgbe ahụ? Ihere ga-eme ya nihi na ndị ọzọ nile a kpọrọ òkù ga na-ele ya anya mgbe ọ ga-agafe nebe dị ala karị.Jizọs na-egosi na o kwesịghị ekwesị ịdị na-achọ ebe kasị mma. Ya mere, ọ sịrị: Mgbe a kpọrọ gị òkù ịbịa oriri agbamakwụkwọ, gaa nọrọ nebe kasị ala. Mgbe ahụ, onye kpọrọ gị òkù nwere ike ịbịa, sị, Enyi m, gbagoo nebe ka elu. Mgbe ahụ ị ga-enwe nsọpụrụ nanya ndị ọzọ nile a kpọrọ òkù mgbe ị ga-ebili gafee nebe ka mma.Luk 14:1,7-11.Gịnị ka Jizọs nọ na-akụzi mgbe ọ kọrọ akụkọ banyere ndị na-ahọrọ oche kasị mma?Ị ghọtara isi ihe dị nakụkọ Jizọs? Ka anyị nye otu ihe atụ iji lee ma ị ghọtara ya. Ka e were ya na ị na-abanye nime bọs mmadụ juru na ya. Ì kwesịrị ime ngwa ngwa gaa nọrọ noche ma hapụ onye mere okenye karị ka o guzoro ọtọ? Ọ ga-amasị Jizọs ma i mee otú ahụ?Mmadụ pụrụ ịsị na ihe anyị mere enweghị ihe ọ bụ nye Jizọs. Ma, ì kwere? Mgbe Jizọs nọ ná nnukwu oriri ahụ a kpọrọ nụlọ onye Farisii ahụ, ọ nọ na-ele ndị mmadụ ka ha na-ahọrọ oche ebe ha ga-anọ. Í cheghị na o nwekwara mmasị notu aka ahụ ịhụ ihe anyị na-eme taa? Ugbu a Jizọs nọ neluigwe, nezie ọ nọ nebe ọ na-ahụ anyị nke ọma.Mgbe mmadụ na-agbalị ịbụ onye mbụ, ọ pụrụ ịkpata nsogbu. A na-enwekarị esemokwu, ndị mmadụ na-ewekwa iwe. Nke a na-eme mgbe ụfọdụ mgbe ụmụaka ji bọs na-emekọ njem ọnụ. Ozugbo e meghere ọnụ ụzọ bọs, ụmụaka na-ejiri ọsọ nuba ka ha bụrụ ndị mbụ. Ha na-achọ inweta oche nebe kasị mma, nakụkụ windo. Mgbe ahụ gịnị nwere ike ime? Ee, ha pụrụ iweso ibe ha iwe.Ịchọ ịbụ onye mbụ pụrụ ịkpata ọtụtụ nsogbu. Ọ kpatara nsogbu ọbụna netiti ndịozi Jizọs. Dị ka anyị mụrụ nIsi nke 6nakwụkwọ a, ha rụrụ ụka netiti onwe ha banyere onye kasị ukwuu. Gịnị ka Jizọs mere mgbe ahụ? Ee, ọ gbaziri ha. Ma, ka oge na-aga, ha sere okwu ọzọ. Ka anyị lee otú o si malite.Ndịozi ahụ, tinyere ndị ọzọ, so Jizọs na-aga Jeruselem na nke ikpeazụ ha. Jizọs anọwo na-agwa ha banyere Alaeze ya, ya mere, Jemsna Jọn anọwo na-eche echiche banyere iso ya na-achị dị ka ndị eze. Ọbụna ha gwara nne ha, bụ Salomi, banyere ya. Matiu 27:56;Mak 15:40 Ya mere, mgbe ha nọ na-aga Jeruselem, Salomi bịakwutere Jizọs, kpọọrọ ya isiala, ma rịọ ya ka o meere ya otu ihe ọma.Jizọs jụrụ ya, sị: Gịnị ka ị chọrọ? Ọ sịrị na ya ga-achọ ka Jizọs kwe ka ụmụ ya nọrọ ya nakụkụ nAlaeze ya, otu onye naka nri ya, onye nke ọzọ naka ekpe ya. Ma, mgbe ndịozi iri ndị nke ọzọ nụrụ ihe Jems na Jọn gwara nne ha ka ọ rịọrọ ha, olee otú i chere obi dị ha?Gịnị ka Salomi rịọrọ Jizọs, gịnịkwa si na ya pụta?Ee, ha wesoro Jems na Jọn nnukwute iwe. Ya mere, Jizọs nyere ndịozi ya nile ezigbo ndụmọdụ. Jizọs gwara ha na ndị na-achị ndị mba ọzọ na-enwe mmasị ịbụ ndị ukwu na ndị a na-akwanyere ùgwù. Ha na-achọ ọkwá dị elu ka onye ọ bụla wee na-erubere ha isi. Ma, Jizọs gwara ụmụazụ ya na ha ekwesịghị ịdị otú ahụ. Kama nkeahụ, Jizọs sịrị ha: Onye ọ bụla nke na-achọkwa ịbụ onye mbụ netiti unu aghaghị ịbụ ohu unu. Cheedị echiche banyere nke ahụ!Matiu 20:20-28.Ị ma ihe ohu na-eme? Ọ na-ejere ndị ọzọ ozi, natụghị anya ka ndị ọzọ jeere ya ozi. Ọ na-anọ nebe kasị ala, ọ bụghị nebe kasị elu. Ọ na-eme dị ka onye kasị ala, ọ bụghị onye kasị mkpa. Chetakwa, Jizọs sịrị na onye chọrọ ịbụ onye mbụ kwesịrị ịdị na-eme ka ohu nebe ndị ọzọ nọ.Ugbu a, gịnị ka i chere nke ahụ pụtara nye anyị? Ohu na nna ya ukwu hà ga na-arụ ụka onye ga-anọ noche kasị mma? Ka, hà ga na-arụ ụka onye ga-ebu ụzọ rie ihe? Olee ihe i chere? Jizọs kọwara na ohu na-ebu ụzọ mee ihe nna ya ukwu chọrọ tupu o mewe nke ya.Luk 17:7-10.Ya mere, kama ịdị na-agbalị ịnọ nọnọdụ mbụ, olee ihe anyị kwesịrị ime? Ee, anyị kwesịrị ịdị na-eme ka ohu nye ndị ọzọ. Nke ahụ pụtakwara ibute ọdịmma nke ndị ọzọ ụzọ tupu nke anyị. Ọ pụtara iwere ndị ọzọ dị ka ndị dị mkpa karịa anyị. Ọ dị ụzọ ndị ọzọ i chetara ị pụrụ isi na-ebute ọdịmma nke ndị ọzọ ụzọ tupu nke gị? Ọ ga-adị mma ma ị laghachi na peeji nke 40 na nke 41 ma lee anya ọzọ nụzọ ụfọdụ anyị pụrụ isi na-ebute ọdịmma nke ndị ọzọ ụzọ tupu nke anyị site nijere ha ozi.Ị ga-echeta na Onye Ozizi Ukwu ahụ butere ọdịmma nke ndị ọzọ ụzọ tupu nke ya site nijere ha ozi. Nuhuruchi ikpeazụ ya na ndịozi ya nọrọ, ọbụna o hulatara ala saa ụkwụ ha. Ọ bụrụkwa na anyị na-ebute ọdịmma nke ndị ọzọ ụzọ tupu nke anyị site nijere ha ozi, anyị ga na-eme ihe na-amasị ma Onye Ozizi Ukwu ahụ ma Nna ya, bụ Jehova Chineke.21 Ọ Dị Ihe Ọ Bụla Anyị Nwesịrị Iji Tuo Ọnụ?GỊNỊ bụ itu ọnụ? Ị ma ihe ọ bụ? Lee otu ihe atụ. Ọ dịtụla mgbe ị gbalịrị ime ihe ị na-amachaghị eme nke ọma? Ma eleghị anya, ị gbalịrị ịgbapụ bọl. Ma ọ bụ, ma eleghị anya, ị gbalịrị ịgba ígwè. Ọ dị onye chịrị ọchị, Ha! Ha! Ha! wee sị, M ga-emeta ya karịa gị? Onye ahụ na-etu ọnụ.Olee otú obi na-adị gị mgbe ndị ọzọ mere otú ahụ? Obi ọ na-adị gị mma? Ya bụrụ otú ahụ, olee otú i chere obi na-adị ndị ọzọ ma ị na-etu ọnụ banyere onwe gị? Ọ dị mma ịsị onye ọzọ, Aka m gị mma? Jehova ọ na-enwe mmasị nebe ndị na-eme otú ahụ nọ?Onye Ozizi Ukwu ahụ ma ụfọdụ ndị bụ ndị chere na ha ka ndị ọzọ mma. Ha na-etu ọnụ banyere onwe ha ma na-eleda onye ọ bụla ọzọ anya. Ya mere, otu ụbọchị, Jizọs kọọrọ ha otu akụkọ iji gosi ha na ọ dịghị mma ka ha na-etu ọnụ banyere onwe ha. Ka anyị gee ntị nakụkọ ahụ.Akụkọ ahụ bụ banyere otu onye Farisii na otu onye ọnaụtụ. Ndị Farisii bụ ndị nkụzi nke okpukpe, ndị na-emekarị ka hà bụ ndị ezi omume ma ọ bụ ndị dị nsọ karịa ndị ọzọ. Onye Farisii ahụ Jizọs kọrọ banyere ya nakụkọ ya gbagoro nụlọ nsọ Chineke dị na Jeruselem ịga kpee ekpere.Gịnị mere Chineke ji nwee mmasị nebe onye ọnaụtụ ahụ nọ ma ghara inwe mmasị nebe onye Farisii ahụ nọ?Jizọs sịrị na otu onye ọnaụtụ gbagokwara nụlọ nsọ ahụ ịga kpee ekpere. Ihe ka nọnụ ọgụgụ mmadụ enweghị mmasị nebe ndị ọnaụtụ nọ. Ha na-eche na ndị ọnaụtụ na-egwu ha wayo. Ọ bụkwa eziokwu na ọtụtụ ndị ọnaụtụ adịghị akwụwa aka ọtọ mgbe nile.Nụlọ nsọ ahụ, onye Farisii ahụ malitere ikpegara Chineke ekperena-asị: Chineke, ana m ekele gị na abụghị m onye mmehie otú ndị ọzọ bụ. Anaghị m egwu ndị mmadụ wayo ma ọ bụ na-eme ihe ọjọọ ndị ọzọ. Adịghị m ka onye ọnaụtụ ahụ nọ ebe ahụ. Abụ m onye ezi omume. Ana m ebu ọnụ ugboro abụọ nizu ka m wee nwekwuo oge iji chee echiche banyere gị. Ana m enyekwa nụlọ nsọ gị otu ụzọ nụzọ iri nke ihe nile m nwetara. Onye Farisii ahụ chere nezie na ya ka ndị ọzọ mma, ọ bụghị eziokwu? Ọ gwakwara ya Chineke.Ma onye ọnaụtụ ahụ adịghị otú ahụ. O welidịghị anya ya elu lee eluigwe mgbe ọ na-ekpe ekpere. O guzo nebe dị anya, hulata isi ya ehulata. Onye ọnaụtụ ahụ kwara ụta nke ukwuu nihi mmehie ya, o tikwara aka nobi ná mwute. Ọ gbalịghị ịgwa Chineke otú ya bụruru ezi mmadụ. Kama, o kpere ekpere, sị: Chineke, meere mụ bụ onye mmehie ebere.Ònye nime mmadụ abụọ a ka i chere mere ihe dị Chineke mma? Ọ bụ onye Farisii ahụ, bụ onye chere na ya bụ nnọọ ezi mmadụ? Ka ọ bụ onye ọnaụtụ ahụ, bụ onye kwara ụta nihi mmehie ya?Jizọs sịrị na ọ bụ onye ọnaụtụ ahụ mere ihe dị Chineke mma. Nihi gịnị? Jizọs kọwara, sị: Nihi na a ga-eweda onye ọ bụla nke na-eme ka o yie ka ọ ka ndị ọzọ mma ala. Ma onye dị ala nanya onwe ya, a ga-eweli ya elu.Luk 18:9-14.Gịnị ka Jizọs na-akụzi nakụkọ ya? Ọ na-akụzi na ọ dịghị mma iche na anyị ka ndị ọzọ mma. O nwereike anyị agaghị ekwupụta ya ekwupụta na anyị na-eche na anyị ka ndị ọzọ mma, ma site notú anyị si eme omume, anyị nwere ike igosi na anyị na-eche na anyị ka ndị ọzọ mma. Ì metụla otú ahụ? Cheedị echiche banyere Pita onyeozi.Mgbe Jizọs gwara ndịozi ya na ha nile ga-agbahapụ ya ma e jide ya, Pita turu ọnụ, sị:Ọ bụrụgodị na onye ọ bụla ahapụ gị, m gaghị ahapụ gị ma ọlị!Ma ihe Pita kwuru ezighị ezi. Ọ tụkwasịrị onwe ya obi gabiga ókè. Nezie ọ gbahapụrụ Jizọs. Otú ọ dị, ọ laghachiri, dị ka anyị ga-ahụ nIsi nke30nakwụkwọ a.Matiu 26:31-33.Ka anyị tụlee ihe atụ ndị na-eme noge a. Ikekwe, a na-ajụ gị na nwa klas ibe gị ajụjụ ụfọdụ nụlọ akwụkwọ. Gịnị ma ọ bụrụ na i nwere ike ịza ajụjụ ndị ahụ ozugbo, ma nwa akwụkwọ nke ọzọ enweghị ike ịza ha ozugbo? Nezie, ị na-enwe obi ụtọ mgbe ị ma azịza ha. Ma, ọ ga-adị mma iji onwe gị na-atụnyere onye ahụ nke na-azaghị ya ozugbo? Ọ dị mma ibuli onwe gị elu site niweda onye nke ọzọ ala?Ọ bụ ihe onye Farisii ahụ mere. O turu ọnụ na ya ka onye ọna-ụtụ ahụ mma. Ma, Onye Ozizi Ukwu ahụ sịrị na ihe onye Farisii ahụ mere ezighị ezi. Ọ bụ eziokwu na mmadụ nwere ike ịdị na-emeta otu ihe nke ọma karịa onye ọzọ. Ma, nke ahụ apụtaghị na ọ bụ ezi mmadụ nezie karịa onye ahụ.Ọ na-eme ka ị bụrụ ezi mmadụ karị ma ọ bụrụ na ị ma ihe karịa onye ọzọ?Ya mere, ọ bụrụ na anyị ma ihe karịa onye ọzọ, ọ bụ ihe mere anyị ga-eji na-etu ọnụ? Chee echiche banyere ya. Ọ bụ anyị kere ụbụrụ anyị? Ee e, ọ bụ Chineke nyere onye ọ bụla nime anyị ụbụrụ. Anyị mụtakwara ihe ka ukwuu nihe ndị anyị ma site naka onye ọzọ. Ma eleghị anya, anyị gụtara ha nakwụkwọ. Ma ọ bụ, ikekwe, ọ bụ mmadụ gwara anyị ihe ndị ahụ. Ọ bụrụgodị na anyị achọpụta ihe nonwe anyị, olee otú anyị si mee ya? Ee, ọ bụ site niji ụbụrụ Chineke nyere anyị mee ihe.Mgbe mmadụ mesiri mgbalị ike, ihe dị mma anyị kwesịrị ime bụ ikwu ihe ga-eme ka obi dị ya mma. Gwa ya na anyị nwere mmasịnihe o mere. Ma eleghị anya, ị pụrụ ọbụna inyere ya aka ime nke ọma karị. Ọ bụ ihe ị ga-enwe mmasị ka ndị mmadụ meere gị, ọ bụghị ya?Nihi gịnị ka o ji bụrụ ihe na-ezighị ezi itu ọnụ ma ọ bụrụ na anyị siri ike karịa onye ọzọ?Ụfọdụ ndị siri ike karịa ndị ọzọ. Gịnị ma ọ bụrụ na i siri ike karịa nwanne gị? Ọ bụ ihe ị ga-eji na-etu ọnụ? Ee e, ọ bụghị. Ọ bụ nri anyị na-eri na-enyere anyị aka ịbụ ndị siri ike. Ọ bụkwa Chineke na-enye ìhè anyanwụ na mmiri ozuzo na ihe ndị ọzọ nile dị mkpa iji mee ka ala na-emepụta nri, ọ bụghị ya? Ya bụrụ otú ahụ, ọ bụ Chineke ka anyị kwesịrị ịdị na-ekele ma ọ bụrụ na anyị siri ike.Ọrụ 14:16, 17.Ọ dịghị onye ọ bụla nime anyị na-enwe mmasị ịnụ ka mmadụ na-etu ọnụ banyere onwe ya, ka ọ dị? Ka anyị cheta ihe Jizọs kwuru: Otú ahụ nnọọ ị chọrọ ka ndị ọzọ na-emeso gị, na-emeso ha otú ahụ. Ọ bụrụ na anyị na-eme otú ahụ, ọ dịghị mgbe anyị ga-adị ka onye Farisii ahụ nke na-etu ọnụ banyere onwe ya nakụkọ ahụ Onye Ozizi Ukwu ahụ kọrọ.Luk 6:31.Otu oge, otu onye kpọrọ Jizọs ezi onye. Onye Ozizi Ukwu ahụ ọ sịrị, Ee,abụ m ezi onye? Ee e, o kwughị ya. Kama nke ahụ, ọ sịrị: Ọ dịghị onye bụ ezi onye, ma e wezụga otu onye, bụ Chineke. Mak 10:18 Ọ bụ ezie na Onye Ozizi Ukwu ahụ bụ onye zuru okè, o tughị ọnụ banyere onwe ya. Kama nke ahụ, o nyere Nna ya, bụ Jehova, otuto nile.Ya mere, ọ dị onye ọ bụla anyị pụrụ iji tuo ọnụ? Ee, ọ dị. Anyị pụrụ iji Onye Okike anyị, bụ Jehova Chineke, tuo ọnụ. Mgbe anyị hụrụ anyanwụ na-ada ada nke mara mma ma ọ bụ ihe ndị ọzọ dị ịtụya e kere eke, anyị pụrụ ịsị mmadụ, Ọ bụ Chineke anyị dị ebube, bụ Jehova, mere ihe a! Ka anyị dị njikere mgbe nile ikwu okwu banyere oké ihe ndị Jehova meworo na ndị ọ ga-eme nọdịnihu.22 Ihe Mere Anyị Na-ekwesịghị Iji Na-agha ỤghaKA E were ya na otu nwatakịrị nwanyị gwara nne ya, sị: Ee, m ga-alọta ozugbo a gbasara akwụkwọ. Ma mgbe a gbasara akwụkwọ, ya anọrọ ma soro ndị enyi ya na-egwuri egwú, mgbe e mesịziri, ya agwa nne ya, sị: Ọ bụ onye nkụzi anyị mere na mụ alọtaghị mgbe a gbasara akwụkwọ. Ikwu ihe dị otú ahụ ò ziri ezi?Olee ihe ọjọọ nwatakịrị nwoke a mere?Ma ọ bụ ikekwe, otu nwatakịrị nwoke gwara nna ya, sị: Ee e, agbaghị m bọl nime ụlọ. Gịnịkwanụ ma ọ bụrụ nezie na ọ gbara bọl nime ụlọ? Ọ dị njọ ma ọ sị na ya agbaghị?Onye Ozizi Ukwu ahụ gosiri anyị ihe anyị kwesịrị ime. Ọ sịrị: Nanị kaEeunu kwuru bụrụ Ee,Ee eunu abụrụ Ee e; nihi na ihe ọ bụla ọzọ sitere naka ajọ onye ahụ. Matiu 5:37 Gịnị ka Jizọs bu nuche? O bu nuche na anyị kwesịrị ịdị na-eme ihe anyị na-ekwu.E nwere otu akụkọ dị nime Bible nke na-egosi otú o si dịmkpa ịdị na-ekwu eziokwu. Ọ bụ akụkọ banyere mmadụ abụọ ndị sịrị na ha bụ ndị na-eso ụzọ Jizọs. Ka anyị lee ihe merenụ.Ihe na-erughị ọnwa abụọ mgbe Jizọs nwụsịrị, ọtụtụ ndị si nebe ndị dị anya bịa Jeruselem maka otu ememe dị oké mkpa ndị Juu na-eme nke a na-akpọ Pentikọst. Pita onyeozi kwuru okwu dị ịrịba ama bụ nke o ji gwa ndị mmadụ banyere Jizọs, bụ onye Jehova kpọlitere nọnwụ. Nke a bụ nke mbụ ọtụtụ nime ndị ahụ bịara Jeruselem na-anụ banyere Jizọs. Ugbu a, ha chọrọ ịmatakwu banyere ya. Ya mere, gịnị ka ha mere?Ha nọrọ ọdụ karịa otú ha tụrụ anya ịnọ. Ma mgbe ntakịrị oge gasịrị, ego ụfọdụ nime ha ji gwụrụ, enyemaka dịkwa ha mkpa iji nwee ike ịdị na-azụta ihe oriri. Ndị na-eso ụzọ nọ na Jeruselem chọrọ inyere ndị ọbịa ahụ aka. Ya mere, ọtụtụ nime ha rere ihe ndị ha nwere ma wetara ndịozi Jizọs ego ha retara. Ndịozi ahụ nyeziri ndị ọ dị mkpa ego ahụ.Aaịas na nwunye ya, bụ Safaịra, ndị nọ nọgbakọ Ndị Kraịst dị na Jeruselem, rere otu ubi ha nwere. Ọ dịghị onye gwara ha ree ya. Ha kpebiri nke ahụ nonwe ha. Ma ihe ahụ ha mere abụghị nihina ha hụrụ ndị ọhụrụ na-eso ụzọ Jizọs nanya. Nezie, Aaịas na Safaịra chọrọ ime ka ndị mmadụ chee na ha bụ ndị ezi mmadụ karịa otú ha bụ nezie. Ya mere, ha kpebiri ikwu na ha na-enyecha ego nile ha retara iji nyere ndị ọzọ aka. Nezie, ha nyere ị ụfọdụ nime ya ma kwuo na ha na-enyecha ha nile. Gịnị ka i chere banyere nke ahụ?Aaịas gakwuuru ndịozi ahụ. O nyere ha ego ahụ. Nezie, Chineke ma na ọ bụghị ego ahụ nile ka ọ na-enye ha. Ya mere, Chineke mere ka Pita onyeozi mara na ihe Aaịas na-ekwu abụghị eziokwu.Olee ụgha Aaịas na-aghara Pita?Mgbe ahụ, Pita kwuru, sị: Aaịas, nihi gịnị ka i ji kwe ka Setan mee gị ka i mee ihe a? Ubi ahụ bụ nke gị. Ọ bụghị iwu na ị ga-ere ya. Ọbụna mgbe i resịrị ubi ahụ, ọ dị gị naka ikpebi ihe ị ga-eji ego ya mee. Ma nihi gịnị ka i ji na-eme ka a ga-asị na ọ bụ ego ahụ nile ka ị na-enye ebe ọ bụ ị ụfọdụ nime ya ka ị na-enye? Site nime nke a ị na-agha ụgha, ọ bụghị ị nye anyị, kamakwa nye Chineke.Ọ bụghị obere ihe. Aaịas na-agha ụgha! Ọ naghị eme ihe ọ sị na ya na-eme. Ọ na-eme ị ka a ga-asị na ọ na-eme ya. Bible na-agwa anyị ihe mezirinụ. Ọ na-ekwu, sị: Mgbe ọ nụrụ ihe Pita kwuru,Aaịas dara nala nwụọ. Chineke mere ka Aaịas nwụọ! Mgbe nke ahụ mesịrị, e bupụrụ ozu ya nèzí gaa lie.Gịnị mere Aaịas nihi na ọ ghara ụgha?Ihe dị ka awa atọ mgbe nke ahụ mesịrị, Safaịra batara. Ọ maghị ihe mere di ya. Ya mere, Pita jụrụ ya, sị: Ọ bụ ego ole a unu nyere anyị ka unu abụọ rere ubi ahụ?Safaịra zara, sị: Ee, ọ bụ ị ego ole ahụ ka anyị rere ubi ahụ. Ma nke ahụ bụ ụgha! Ha debeere onwe ha ụfọdụ nime ego ahụ ha retara nubi ha. Ya mere, Chineke mekwara ka Safaịra nwụọ.Ọrụ 5:1-11.Olee ihe anyị kwesịrị ịmụta site nihe mere Aaịas na Safaịra? Ọ na-akụziri anyị na Chineke adịghị enwe mmasị nebe ndị na-agha ụgha nọ. Ọ na-achọ mgbe nile ka anyị na-ekwu eziokwu. Ma ọtụtụ mmadụ na-ekwu na ọ dịghị ihe ọjọọ dị nịgha ụgha. Ì chere na ihe ndị ahụ na-ekwu bụ eziokwu? Ị ma na ọ bụ otu ụgha kpatara ọrịa nile, ihe mgbu nile, na ọnwụ nile dị nụwa?Ònye ka Jizọs sị na ọ bụ ya ghara ụgha mbụ, gịnịkwa ka ọ rụpụtara?Cheta na Ekwensu ghaara nwanyị mbụ, bụ Iv, ụgha. Ọ gwara ya na ọ gaghị anwụ ma ọ bụrụ na o nupụrụ Chineke isi ma rie mkpụrụ osisi ahụ Chineke kwuru na o kwesịghị iri. Iv kwetara ihe Ekwensu kwuru ma rie mkpụrụ osisi ahụ. O mekwara ka Adam rie ya. Ugbu a, ha bụ ndị mmehie, ụmụ nile ha ga-amụ ga-abụkwa ndị mmehie. Ebe ha onwe ha bụkwa ndị mmehie, ụmụ Adam nile na-ata ahụhụ, na-anwụkwa anwụ. Olee otú nsogbu a nile si malite? Ọ bụ otu ụgha kpatara ha.Ka a sịkwa ihe mere Jizọs ji sị na Ekwensu bụ onye ụgha, bụrụkwa nna nke ụgha! Ọ bụ ya bụ onye mbụ ghara ụgha. Mgbe mmadụ ghara ụgha, ọ na-eme ihe Ekwensu bu ụzọ mee. Anyị kwesịrịichebara nke a echiche mgbe ọ bụla ọ dị anyị ka ọ bụ anyị ghaa ụgha.Jọn 8:44.Olee mgbe ọ pụrụ ịdị gị ka ọ bụ gị ghaa ụgha? Ọ bughị mgbe i mere ihe ọjọọ? Ị pụrụ imebi otu ihe, ọ bụ ezie na i zubeghị ime otú ahụ. Ọ bụrụ na a jụọ gị onye mebiri ya, ì kwesịrị ịsị na ọ bụ nwanne gị? Ka ì kwesịrị ime dị ka a ga-asị na ị maghị otú o si mee?Olee mgbe ọ pụrụ ịdị gị ka ọ bụ gị ghaa ụgha?Gịnị ma ọ bụrụ na i mechaghị ihe omume e kenyere gị ka i mee nụlọ? Ì kwesịrị ikwu na i mechara ha nile, ọ bụrụgodị na i mechaghị ha? Anyị kwesịrị icheta Aaịas na Safaịra. Ha ekwughị ihe nile merenụ. Chineke gosikwara otú nke ahụ dịruru ná njọ site nime ka ha nwụọ.Ya mere, ihe ọ sọkwara anyị mee, mgbe nile, ịgha ụgha ga-eme ka ọ ka njọ, anyị ekwesịghịkwa ọbụna ikwu ihe na-abụchaghị eziokwu. Bible na-ekwu, sị: Na-ekwunụ eziokwu. Ọ na-ekwukwa, sị: Unu adịla na-aghara ibe unu ụgha. Jehova na-ekwu eziokwu mgbe nile, ọ na-atụkwa anya ka anyị na-eme otú ahụ.Ndị Efesọs 4:25;Ndị Kọlọsi 3:9.23 Ihe Mere Ndị Mmadụ Ji Arịa ỌrịaỌ DỊ onye ị maara na-arịa ọrịa? Ma eleghị anya, gị onwe gị kwa na-arịa ọrịa mgbe ụfọdụ. Azụzụ pụrụ ijide gị, ma ọ bụ afọ pụrụ ịta gị. Ụfọdụ ndị na-arịasi ọrịa ike. Ha agaghịdị enwe ike iguzo ọtọ nonwe ha. Nke a na-emekarị mgbe mmadụ mere nnọọ okenye.Mmadụ nile na-arịa ọrịa mgbe ụfọdụ. Ị ma ihe mere ndị mmadụ ji arịa ọrịa, na-aka nká ma na-anwụ anwụ? Otu ụbọchị, a kpọtaara Jizọs otu nwoke nke na-enweghị ike ịga ije, Jizọs gosikwara ihe mere ndị mmadụ ji arịa ọrịa ma na-anwụ anwụ. Ka m kọọrọ gị banyere ya.Jizọs nọ nime otu ụlọ dị notu obodo dịdewere Oké Osimiri Galili. Ìgwè mmadụ bịara ịhụ ya. Ọtụtụ mmadụ bịara nke na ohere adịghị ka ndị ọzọ bata nime ụlọ ahụ. Ọ dịghị onye pụrụ ọbụna ịbịaru nso nọnụ ụzọ ụlọ ahụ. Nagbanyeghị nke ahụ, ndị mmadụ nọgidere na-abịa! Otu ìgwè butere otu nwoke ahụ ya kpọnwụrụ akpọnwụ, onye na-apụghịkwa ọbụna ịga ije. Ọ na-ewe ụmụ nwoke anọ iji buru ya nobere àkwà, ma ọ bụ ihe ndina ya.Ị ma ihe mere ha ji chọọ ibute nwoke a na-arịa ọrịa nebe Jizọs nọ? Ha nwere okwukwe na Jizọs ga-enwe ike inyere ya aka. Ha kwenyere na Jizọs pụrụ ịgwọ ya. Ị ma otú ha si mee ka nwoke ahụ ahụ ya kpọnwụrụ akpọnwụ bịaruo ebe Jizọs nọ nagbanyeghị ndị nile nọ nime ụlọ ahụ?Ihe osise ị na-ahụ nebe a na-egosi otú ha si mee ya. Nke mbụ, ha buuru nwoke ahụ rịgoro nelu ụlọ ahụ. Ọ bụ elu ụlọ dị mbadamba. Mgbe ahụ, ha wapuru nnukwute oghere na ya. Nikpeazụ, ha sinoghere ahụ budata nwoke ahụ na-arịa ọrịa nke nọ nelu àkwà ya nime ụlọ ahụ. Lee nnukwute okwukwe ha nwere!O juru ndị nile nọ nime ụlọ ahụ anya mgbe ha hụrụ ihe na-emenụ. Nwoke ahụ ahụ ya kpọnwụrụ akpọnwụ nke dina nelu àkwà ya gbadatara nnọọ netiti ha. Mgbe Jizọs hụrụ ihe ndị ikom ahụ mere, iwe ò were ya? Ọ dịghị ma ọlị! O nwere obi ụtọ ịhụ na ha nwere okwukwe. Ọ sịrị nwoke ahụ ahụ ya kpọnwụrụ akpọnwụ:A gbagharawo gị mmehie gị.Gịnị ka Jizọs gwara nwoke ahụ ahụ ya kpọnwụrụ akpọnwụ ka o mee?Ụfọdụ nime ndị ahụ chere na ihe ahụ Jizọs kwuru ekwesịghị ekwesị. Ha echeghị na ọ pụrụ ịgbaghara mmehie. Ya mere, iji gosi na ya pụrụ ịgbaghara mmehie nezie, Jizọs sịrị nwoke ahụ: Bilie, bulite ihe ndina nta gị, lawakwa nebe obibi gị.Mgbe Jizọs kwuru nke ahụ, a gwọrọ nwoke ahụ! Ahụ ya abụkwaghị nke kpọnwụrụ akpọnwụ. Ugbu a, ọ pụrụ iguzoro ọtọ nonwe ya ma na-aga ije. O juru ndị hụrụ ọrụ ebube a anya. Ná ndụ ha nile, ha ahụtụbeghị ụdị ihe ịtụya dị otú ahụ! Ha nyere Chineke otuto maka inye ha Onye Ozizi Ukwu a, bụ onye pụrụ ọbụna ịgwọ ndị mmadụ ọrịa ha.Mak 2:1-12.Olee ihe anyị na-amụta site nọrụ ebube a?Gịnị ka anyị na-amụta site nọrụ ebube a? Anyị na-amụta na Jizọs nwere ikike ịgbaghara mmehie na ime ka ahụ dị ndị na-arịa ọrịa mma. Anyị na-amụtakwa ihe ọzọ, ihe dị nnọọ oké mkpa.Anyị na-amụta na ndị mmadụ na-arịa ọrịa nihi mmehie.Ebe anyị nile na-arịa ọrịa mgbe ụfọdụ, nke a ọ pụtara na anyị nile bụ ndị mmehie? Ee, Bible na-ekwu na anyị nile ketara mmehie mgbe a mụrụ anyị. Ị ma ihe bụ na mmadụ ketara mmehie mgbe a mụrụ ya? Ọ pụtara na a mụrụ anyị dị ka ndị na-ezughị okè. Mgbe ụfọdụ, anyị na-emehie ihe, ọ bụ ezie na anyị achọghị ime otú ahụ. Ị ma otú anyị nile si bịa keta mmehie?Anyị ketara mmehie nihi na nwoke mbụ bụ Adam, erubereghị Chineke isi. O mehiere mgbe o mebiri iwu Chineke. Anyị nile ketakwara mmehie site naka Adam. Ị ma otú anyị si keta mmehie site naka ya? Ka m gbalịa ịkọwara gị ya otú ị ga-aghọta ya.Olee otú anyị nile si bịa keta mmehie?Ma eleghị anya, ị hụwo bred e mere na pan. Gịnị ga-eme bred ahụ ma ọ bụrụ na pan e ji sie ya nwere ebe ọ kụpịara akụpịa?Ị ma ihe ga-eme ya? Ebe ahụ kụpịara akụpịa ga-apụta na bred nile e ji pan ahụ mee, ọ bụghị ya?Adam yiri iko ahụ, anyị yikwara bred ahụ. Ọ ghọrọ onye na-ezughị okè mgbe o mebiri iwu Chineke. Ọ dị nnọọ ka a ga-asị na o nwere ebe a kụpịara ya, ma ọ bụ na o nwere akara ọjọọ. Ya mere, mgbe ọ mụrụ ụmụ, olee otú ha ga-adị? Ụmụ ya nile ga-enweta otu akara a nke ezughị okè.Ihe ka nọnụ ọgụgụ nime ụmụaka a na-amụ adịghị enwe nnukwu ezughị okè a pụrụ ịhụ anya. Ha adịghị enwe ị otu aka ma ọ bụ otu ụkwụ. Ma ezughị okè ha na-enwe na-esi ike nke na ha na-arịa ọrịa, nwụọkwa ka oge na-aga.Nezie, ụfọdụ ndị na-arịa ọrịa karịa ndị ọzọ. Nihi gịnị? Ọ bụ nihi na mmehie ha ketara mgbe a mụrụ ha buru ibu karị? Ee e, mmadụ nile na-eketa mmehie hà nhata mgbe a mụrụ ha. A mụrụ anyị nile dị ka ndị na-ezughị okè. Ya mere, nikpeazụ, onye ọ bụla ga-arịarịrị ọrịa. Ọbụna ndị na-agbalị irube isi niwu nile Chineke nyere, ndị na-adịghịkwa eme ihe ọ bụla dị njọ nezie pụrụ ịrịa ọrịa.Ụdị ahụ ike dị aṅaa ka anyị ga-enwe mgbe e wepụworo mmehie anyị?Ya bụrụ otú ahụ, gịnị mere ụfọdụ ndị ji arịa ọrịa karịa ndị ọzọ? E nwere ọtụtụ ihe kpatara ya. O nwere ike ịbụ na ha adịghị eriju afọ otú o kwesịrị. Ma ọ bụ na ha adịghị eri ụdị nri kwesịrị ekwesị. Ha pụrụ ịdị na-eribiga ihe ndị na-adịghị edozi ahụ ókè. Ihe ọzọ pụrụ ịbụ na ha adịghị alakpu ụra noge, ha adịghịkwa ehi ụra nke ọma. Ma ọ bụ na ha adịghị eyi uwe ga-ekpuchi ha ahụ nke ọma mgbe oyi na-atụ. Ahụ ụfọdụ ndị esighị nnọọ ike, ha apụghịkwa ịlụso ọrịa ọgụ, ọ bụrụgodị na ha agbalịa ilekọta onwe ha.Ọ dị oge anyị na-agaghị na-arịa ọrịa? Ọ dị mgbe anyị ga-enwere onwe anyị pụọ ná mmehie? Gịnị ka Jizọs meere nwoke ahụ ahụ ya kpọnwụrụ akpọnwụ? Jizọs gbaghaara ya mmehie ya ma gwọọ ya. Nụzọ dị otú ahụ, Jizọs gosiri ihe ọ gaje ime otu ụbọchị maka ndị nile na-agbalịsi ike ime ihe ziri ezi.Ọ bụrụ na anyị egosi na anyị achọghị ime mmehie nakwa na anyị kpọrọ ihe ọjọọ asị, Jizọs ga-agwọ anyị. Nọdịnihu, ọ ga-ewepụ ezughị okè anyị nwere ugbu a nebe anyị nọ. Ọ ga-eme nke a dị ka Eze nke Alaeze Chineke. A gaghị ewepụcha mmehie nile anyị ketara otu mgbe. Ọ ga-ewetụ oge tupu e wepụchaa ya. Mgbe ahụ nikpeazụ, mgbe e wepụworo mmehie anyị, anyị agaghị arịakwa ọrịa ọzọ. Anyị nile ga-enwe ahụ ike zuru okè. Lee ihe na-enye obi ụtọ nke ahụ ga-abụ!24 Ya Adịla Mgbe Ị Ga-aghọ Onye Ohi!MMADỤ ò zutụwo ihe gị? Olee otú obi dị gị? Onye ọ bụla zuuru ya bụ onye ohi, ọ dịghịkwa onye na-enwe mmasị nebe onye ohi nọ. Olee otú i chere mmadụ si aghọ onye ohi? À na-amụ onye ahụ ịbụ onye ohi?Anyị ka mụsịrị na ndị mmadụ na-eketa mmehie mgbe a mụrụ ha. Ya mere, anyị nile bụ ndị na-ezughị okè. Ma ọ dịghị onye na-abụ onye ohi mgbe a mụrụ ya. Onye ohi pụrụ isite nezinụlọ na-akpa ezi àgwà. Ndị mụrụ ya na ụmụnne ya pụrụ ịbụ ndị na-akwụwa aka ọtọ. Ma agụụ mmadụ nwere inweta ihe ndị dị ka ego na ihe ndị a pụrụ iji ego zụta pụrụ ime ka ọ ghọọ onye ohi.Ònye ka ị ga-asị na ọ bụ ya bụ onye mbụ ghọrọ onye ohi? Ka anyị cheere ya echiche. Onye Ozizi Ukwu ahụ ma onye ahụ mgbe Ọ nọ neluigwe. Onye ohi ahụ bụbu mmụọ ozi. Ma ebe ọ bụ na Chineke mere ndị mmụọ ozi nile ka ha bụrụ ndị zuru okè, olee otú mmụọ ozi ahụ si ghọọ onye ohi?Dị ka anyị mụtara nIsi nke 8nke akwụkwọ a, ọ chọrọ inweta ihe na-abụghị nke ya. Ì chetara ihe ahụ ọ chọrọ inweta?Mgbe Chineke kesịrị nwoke na nwanyị mbụ, mmụọ ozi ahụ chọrọ ka ha fee ya ofufe. O kwesịghị ka ha fee ya ofufe nihi na ọ bụghị ihe ruuru ya. Ọ bụ Chineke ka ha kwesịrị ife ofufe. Ma o zuuru ya nohi! Site nime ka Adam na Iv na-efe ya, mmụọ ozi ahụ ghọrọ onye ohi. Ọ ghọrọ Setan bụ Ekwensu.Gịnị na-eme ka mmadụ ghọọ onye ohi?Ọchịchọ inweta ihe na-abụghị nke ya.Ọchịchọ a pụrụ isi nnọọ ike nke na ọ pụrụ ime kaọbụna ndị bụ ezi mmadụ mee ihe ọjọọ. Mgbe ụfọdụ, ndị na-aghọ ndị ohi adịghị echegharị malite mewekwa ezi ihe. Otu onye nime ndị dị otú ahụ bụ onyeozi Jizọs. Aha ya bụ Judas Iskarịọt.Judas ma na izu ohi adịghị mma nihi na a kụziiri ya Iwu Chineke malite noge ọ bụ obere nwa. Ọ ma na Chineke ọbụna si neluigwe kwuo okwu notu oge gwa ndị ya, sị: Ezula ohi. Ọpụpụ 20:15 Mgbe Judas tolitere, ya na Onye Ozizi Ukwu ahụ zutere, ọ ghọkwara otu nime ndị na-eso ụzọ ya. Ka oge na-aga, Jizọs ọbụna họọrọ Judas ịbụ otu nime ndịozi 12 ya.Jizọs na ndịozi ya na-eso eme njem. Ha na-erikọ nri ọnụ. Ha na-etinye ego nile ha nwere notu igbe. Jizọs buuru igbe ahụ bunye Judas ka o jide. Otú ọ dị, ọ bụghị Judas nwe ego ahụ. Ma, ị ma ihe Judas mere mgbe nwa oge gasịrị?Nihi gịnị ka Judas ji zuo ohi?Judas malitere iwere ego nime igbe ahụ ọ bụ ezie na o kwesịghị ịdị na-ewere ego na ya. Ọ na-ewere ya mgbe ndị nke ọzọ na-adịghị ele ya anya, ọ gbalịkwara ọbụna ịchọ ụzọ ọ ga-esi na-ewere ego buru ibu karị. Ọ malitere ịdị na-eche echiche banyere ego mgbe nile. Ka anyị lee ihe ọchịchọ ọjọọ a dugara ya ime ị ụbọchị ole na ole tupu e gbuo Onye Ozizi Ukwu ahụ.Meri, bụ nwanne nwanyị Lazarọs, onye bụ enyi Jizọs, wụsara mmanụ mara nnọọ mma nụkwụ Jizọs. Ma Judas mere mkpesa. Ị ma ihe mere o ji mee mkpesa? Ọ sịrị na ọ bụ nihi na a gaara ere mmanụ ahụ were ego ya nye ndị ogbenye. Ma ọ chọrọ nezie inwetakwu ego nime igbe ahụ ka o wee nwee ike izuru ya.Jọn 12:1-6.Jizọs gwara Judas ka ọ ghara inye Meri nsogbu, bụ onye mewooro ya oké ihe ọma. Judas enweghị obi ụtọ mgbe Jizọs gwara ya nke ahụ, ya mere, ọ gakwuuru ndị isi nchụàjà, ndị bụ ndị iro Jizọs. Ha chọrọ ijide Jizọs, ma ha chọrọ ime ya nabalị ka ndị mmadụ wee ghara ịhụ ha.Judas gwara ndị nchụàjà ahụ, sị: M ga-agwa unu otú unu ga-esi nweta Jizọs ma unu nye m ego. Ego ole ka unu ga-enye m?Ndị isi nchụàjà ahụ zara ya, sị: Anyị ga-enye gị mkpụrụ ego ọlaọcha iri atọ.Matiu 26:14-16.Judas weere ego ahụ. Ọ dị nnọọ ka a ga-asị na ọ na-eresị ndị ahụ Onye Ozizi Ukwu ahụ! Ị ga-ekweta na mmadụ ga-eme ihe ọjọọ dị otú a? Nụzọ dị mwute, ọ bụ ụdị ihe na-eme mgbe mmadụ ghọrọ onye ohi ma na-ezu ohi ego. Ọ na-ahụ ego nanya karịa otú ọ hụrụ ndị ọzọ ma ọ bụ ọbụna Chineke nanya.Ma eleghị anya, ị ga-asị, Agaghị m ahụ ihe ọ bụla nanya karịa otú m hụrụ Jehova Chineke nanya. Ọ dị mma na i nwere echiche dị otú ahụ. Mgbe Jizọs họọrọ Judas ịbụ onyeozi, ma eleghị anya Judas nwere echiche dị otú ahụ. Ndị ọzọ, bụ ndị ghọrọ ndị ohi pụkwara inwewo echiche dị otú ahụ. Ka anyị kwuo banyere ụfọdụ nime ha.Olee ihe ọjọọ Ekan na Devid nọ na-eche maka ya?Otu onye nime ha bụ ohu Chineke aha ya bụ Ekan, onye dịrị ndụ ogologo oge tupu a mụọ Onye Ozizi Ukwu ahụ. Ekan hụrụ otu uwe nwụda mara mma, otu mkpirikpi ọlaedo, na ụfọdụ mkpụrụ ego ọlaọcha. Ha abụghị nkeya. Bible na-ekwu na ọ bụ Jehova nwe ha nihi na a napụtara ha site naka ndị iro nke ndị Chineke. Ma ọ gụsiri Ekan agụụ ike iwere ha nke na o zuuru ha.Joshua 6:19;7:11,20-22.Lee ihe atụ ọzọ. Ogologo oge gara aga, Jehova họọrọ Devid ịbụ eze ndị Izrel. Otu ụbọchị, Devid malitere ile nwanyị ahụ mara mma bụ Bat-sheba anya. Ọ nọgidere na-ele Bat-sheba anya ma na-eche echiche otú ọ ga-esi kpọrọ ya laa nụlọ ya ka ọ bụrụ nwunye ya. Otú ọ dị, ọ bụ nwunye Yuraịa. Gịnị ka Devid gaara emeworị?Devid gaara akwụsịworị iche echiche banyere ịkpọrọ Bat-sheba ka ọ bụrụ nwunye ya. Ma ọ kwụsịghị. Ya mere, Devid kpọọrọ ya laa nụlọ ya. Mgbe ahụkwa, o mere ndokwa ka e gbuo Yuraịa. Gịnịmere Devid ji mee ihe ọjọọ ndị a? Ọ bụ nihi na ọ nọgidere na-enwe agụụ maka nwanyị onye ọzọ.2 Samuel 11:2-27.Nụzọ dị aṅaa ka Absalọm si bụrụ onye ohi?Nihi na Devid chegharịrị, Jehova kwere ka ọ dị ndụ. Ma malite mgbe ahụ gaa nihu, Devid nwere ọtụtụ nsogbu. Nwa ya nwoke bụ Absalọm chọrọ iweghara ọkwá Devid dị ka eze. Ya mere, mgbe ndị mmadụ bịara ịhụ Devid, Absalọm ga-ekonye ha aka, sutụ ha ọnụ. Bible na-ekwu, sị: Absalọm weezuruobi ndị ikom Izrelnohi.O mere ka ndị ahụ chọọ ka ọ bụrụ ya ga-abụ eze kama ịbụ Devid.2 Samuel 15:1-12.Ọ dịtụwo mgbe ị chọsiri nnọọ ike inweta ihe ụfọdụ dị ka Ekan, Devid, na Absalọm chọrọ? Ọ bụrụ na ihe ahụ bụ nke onye ọzọ, iwere ya nanataghị ikike bụ izu ohi. Ì chetara ihe onye ohi mbụ bụ Setan chọrọ? Ọ chọrọ ka ndị mmadụ na-efe ya ofufe kama ife Chineke. Ya mere, Setan nọ na-ezu ohi mgbe o mere ka Adam na Iv rubere ya isi.Mgbe mmadụ nwere ihe, o nwere ikike ikwu onye nwere ike iji ya mee ihe. Dị ka ihe atụ, ị pụrụ ịga soro ụmụaka ndị ọzọ gwurie egwú nụlọ ha. Ọ dị mma isi ebe ahụ were ihe laa nụlọ unu? Ọ dịghị mma, ọ gwụla ma nne ha ma ọ bụ nna ha ọ gwara gị na i nwere ike iwere ya. Ọ bụrụ na i were ihe ọ bụla laa nụlọ unu nagwaghị ha, ọ bụ ohi.Nihi gịnị ka i nwere ike iji chọọ izu ohi? Ọ bụ nihi na ị chọrọ inweta ihe na-abụghị nke gị. Ọ bụrụgodị na ọ dịghị onye ọzọ hụrụ gị mgbe ị na-ewere ya, ònye hụrụ gị? Ọ bụ Jehova Chineke. Ọ dịkwa mkpa ka anyị cheta na Chineke kpọrọ izu ohi asị. Ya mere, ịhụya maka Chineke na maka ndị agbata obi gị ga-enyere gị aka ka ọ ghara ịdị mgbe ị ga-aghọ onye ohi.25 Ndị Na-eme Ihe Ọjọọ Hà Nwere Ike Ịgbanwe?Ọ GAGHỊ abụ ihe magburu onwe ya ma a sị na mmadụ nile na-eme ihe ọma? Ma ọ dịghị onye na-eme ihe ọma mgbe nile. Ị ma ihe mere anyị nile na-eji eme ihe ọjọọ mgbe ụfọdụ, ọbụna mgbe anyị chọrọ ime ihe ọma? Ọ bụ nihi na anyị nile ketara mmehie mgbe a mụrụ anyị. Ma ụfọdụ ndị na-eme ọtụtụ ihe jọgburu onwe ha. Ha na-akpọ ndị ọzọ asị, marakwa ụma na-emerụ ha ahụ. Ì chere na ha pụrụ ịgbanwe ma mụta ime ihe ọma?Lee nwa okorobịa ahụ nke nọ na-eche uwe elu nke ndị nọ na-atụ Stivin nkume nche. Aha Hibru ya bụ Sọl, ma aha ndị Rom na-akpọ ya bụ Pọl. Obi dị ya ụtọ na a na-egbu Stivin, bụ onye na-eso ụzọ Onye Ozizi Ukwu ahụ. Ka anyị lee ihe mere Sọl ji na-eme ihe ọjọọ dị otú ahụ.Sọl so nòtù okpukpe ndị Juu a na-akpọ ndị Farisii. Ndị Farisii nwere Okwu Chineke, ma ha ji ihe ndị ndú okpukpe ha ụfọdụ na-akụzi kpọrọ ihe karị. Nke a mere ka Sọl na-eme ihe ọjọọ.Mgbe e jidere Stivin na Jeruselem, Sọl nọ ebe ahụ. A kpụgara Stivin nụlọikpe, ụfọdụ nime ndị ọkàikpe nọ nebe ahụ bụ ndị Farisii. Ọ bụ ezie na ha kwuru ihe ọjọọ dị iche iche banyere Stivin, egwu atụghị ya. O ji obi ike kwuo okwu ma gbaara ndị ọkàikpe ahụ àmà nke ọma banyere Jehova Chineke na Jizọs.Ma ndị ọkàikpe ahụ enweghị mmasị nihe ha nụrụ. Ha amataworị ọtụtụ ihe banyere Jizọs. Nezie, ntakịrị oge tupu mgbe ahụ, ha mere ndokwa ka e gbuo Jizọs! Ma mgbe ha gbusịrị ya, Jehova mereka Jizọs laghachi neluigwe. Ugbu a, kama ịgbanwe omume ha, ndị ọkàikpe ahụ na-emegide ndị na-eso ụzọ Jizọs.Ndị ọkàikpe ahụ jidere Stivin kpụrụ ya gaa nazụ obodo. Ha tituru ya nala, ha tụọkwa ya okwute. Dịkwa ka ị pụrụ ịhụ nihe osise a, Sọl nọ ebe ahụ na-ekiri ihe na-emenụ. Ọ na-eche na igbu Stivin ziri ezi.Gịnị mere Sọl ji chee na igbu Stivin ziri ezi?Ị ma ihe mere Sọl ji chee otú ahụ? Kemgbe a mụrụ ya, Sọl bụ onye Farisii, o kwenyekwara na ihe ndị Farisii na-akụzi ziri ezi. O weere ndị ikom ahụ dị ka ndị bụ ezi ihe nlereanya, ya mere, o ṅomiri ha.Ọrụ 7:54-60.Mgbe e gbusịrị Stivin, gịnị ka Sọl mere? Leenụ, ọ gbara mbọ igbuchapụ ndị na-eso ụzọ Jizọs ndị fọdụrụnụ! Ọ na-aga kpọmkwem nụlọ ha akpụpụta ma ndị nwoke ma ndị nwanyị. Mgbe ahụ, ọ na-eme ka a tụba ha nụlọ mkpọrọ. Ọtụtụ nime ndị ahụ na-eso ụzọ si na Jeruselem gbapụ, ma ha akwụsịghị ime nkwusa banyere Jizọs.Ọrụ 8:1-4.Nke a mere ka Sọl kpọọ ndị na-eso ụzọ Jizọs asị ọbụna karị. Ya mere, ọ gakwuuru Nnukwu Onye Nchụàjà bụ Keifas wee nata ikike ịga jide Ndị Kraịst nọ nobodo Damaskọs. Sọl chọrọ ịkpụta ha Jeruselem dị ka ndị mkpọrọ nakwa ka e nye ha ntaramahụhụ. Ma mgbe ọ nọ na-aga Damaskọs, otu ihe ijuanya mere.Ònye na-agwa Sọl okwu, gịnịkwa ka O zipụrụ Sọl ime?Ìhè si neluigwe nwuo, otu olu sịkwara: Sọl, Sọl, gịnị mere i ji na-akpagbu m? Ọ bụ Jizọs si neluigwe na-ekwu okwu! Ìhè ahụ nwusiri ike nke na o mere ka Sọl kpuo ìsì, ndị ha na Sọl so, dukwaara ya ruo Damaskọs.Ụbọchị atọ ka nke a mesịrị, Jizọs pụtara nọhụụ nye otu nime ndị na-eso ụzọ ya nọ na Damaskọs, onye aha ya bụ Aaịas. Jizọs gwara Aaịas ka ọ gaa leta Sọl ma mee ka ọ hụwa ụzọ ma gwa ya okwu. Mgbe Aaịas gwara ya okwu, Sọl nakweere eziokwu banyere Jizọs. Ọ malitere ịhụ ụzọ ọzọ. Ụzọ ndụ ya dum gbanwere, ọ ghọkwara ohu Chineke nke kwesịrị ntụkwasị obi.Ọrụ 9:1-22.Ị hụla ihe mere Sọl ji na-eme ihe ọjọọ? Ọ bụ nihi na a kụziere ya ihe ndị na-ezighị ezi. Ọ na-eso ndị ikom na-ekwesịghị ntụkwasị obi nye Chineke. O sokwa nìgwè mmadụ ndị na-ebute echiche mmadụ ụzọ karịa Okwu Chineke. Ma gịnị mere Sọl ji gbanwee ndụ ya wee malite ime ihe ọma nagbanyeghị na ndị Farisii ndị ọzọ nọgidere na-alụso Chineke ọgụ? Ọ bụ nihi na Sọl akpọghị eziokwu asị nezie. Ya mere mgbe e gosiri ya ihe ziri ezi, ọ dị njikere ime ya.Ị ma onye Sọl mesịrị ghọọ? Ee, a bịara mara ya dị ka Pọl onyeozi, onyeozi Jizọs. Chetakwa na Pọl dere ọtụtụ akwụkwọ nime Bible karịa onye ọ bụla ọzọ.E nwere ọtụtụ ndị dị ka Sọl, ndị nwere ike ịgbanwe. Ma ọ naghị adị mfe nihi na e nwere onye na-agbalịsi ike ime ka ndị mmadụna-eme ihe ọjọọ. Ị ma onye ọ bụ? Jizọs kwuru banyere ya mgbe o mere ka Sọl hụ ya, noge ahụ ọ nọ na-aga Damaskọs. Jizọs si neluigwe gwa Sọl okwu nebe ahụ, sị: M na-ezipụ gị ka ị gaa meghee anya ndị mmadụ, chigharịa ha site nọchịchịrị gaa nìhè, nakwa site nikike Setan gakwuru Chineke.Ọrụ 26:17, 18.Ee, ọ bụ Setan bụ Ekwensu na-agbalị ime ka mmadụ nile na-eme ihe ọjọọ. Ọ na-esiri gị ike mgbe ụfọdụ ime ihe ziri ezi? Ọ na-esiri anyị nile ike. Setan na-eme ka o siere anyị ike. Ma e nwere ihe ọzọ mere ọ na-ejighị adị mfe ime ihe ziri ezi mgbe nile. Ị ma ihe ọ bụ? Ọ bụ nihi na anyị ketara mmehie mgbe a mụrụ anyị.Ọ bụ mmehie a na-eme ka ọ dịkwuoro anyị mfe ọtụtụ mgbe ime ihe na-ezighị ezi karịa ime ihe ziri ezi. Ya mere, gịnị ka ọ dị mkpa ka anyị mee?Ee, anyị aghaghị ịdị na-agbalịsi ike ime ihe ziri ezi.Mgbe anyị mere nke ahụ, anyị pụrụ ijide naka na Jizọs, bụ onye hụrụ anyị nanya, ga-enyere anyị aka.Mgbe Jizọs nọ nụwa, ọ bịara nwee ịhụya nebe ndị meburu ihe ọjọọ ma gbanwee nọ. Ọ maara otú o siruuru ha ike ịgbanwe. Dị ka ihe atụ, e nwere ụmụ nwanyị ndị sooro ọtụtụ ụmụnwoke nwee mmekọahụ. Nezie, nke a dị njọ. Bible na-akpọ ụmụ nwanyị ndị a ndị na-akwa iko, ma ọ bụ ndị akwụna.Gịnị mere Jizọs ji gbaghara nwanyị a mere ihe ọjọọ mmehie ya?Notu oge, otu onye nime ụmụ nwanyị dị otú a nụrụ banyere Jizọs, ọ bịakwara ebe Jizọs nọ nụlọ otu onye Farisii. Ọ wụsara mmanụ nụkwụ Jizọs ma were ntutu isi ya hichapụ anya mmiri ya nụkwụ Jizọs. O nwere mwute dị ukwuu nihi mmehie ya, ya mere Jizọs gbaghaara ya. Ma ndị Farisii echeghị na e kwesịrị ịgbaghara ya.Luk 7:36-50.Ị ma ihe Jizọs gwara ụfọdụ nime ndị Farisii ahụ? Ọ sịrị ha: Ụmụ nwanyị akwụna bu unu ụzọ na-abanye nalaeze Chineke. Matiu 21:31 Jizọs kwuru nke a nihi na ndị akwụna ahụ nwere okwukwe nebe ọ nọ, gbanweekwa ụzọ ọjọọ ha. Ma ndị Farisii ahụ nọgidere na-eme ihe ọjọọ megide ndị na-eso ụzọ Jizọs.Ya mere, mgbe Bible gosiri na ihe anyị na-eme dị njọ, anyị kwesịrị ịdị njikere ime mgbanwe. Mgbe anyị mụtakwara ihe Jehova chọrọ ka anyị mee, anyị kwesịrị inwe ọchịchọ siri ike ime ya. Mgbe ahụ Jehova ga-enwe obi ụtọ nebe anyị nọ, ọ ga-enyekwa anyị ndụ ebighị ebi.26 Ihe Mere O Ji Esi Ike Ime Ihe ỌmaMGBE Sọl na-eme ihe ọjọọ, ònye nọ na-enwe obi ụtọ? Ọ bụ Setan bụ Ekwensu. Ma ndị ndú okpukpe ndị Juu na-enwekwa obi ụtọ. Mgbe Sọl mesịziri ghọọ onye na-ezo ụzọ Onye Ozizi Ukwu ahụ, a kpọọkwa ya Pọl, ndị ndú okpukpe ahụ malitere ịkpọ ya asị. Ya mere, ị hụla ihe mere o ji esiri onye na-eso ụzọ Jizọs ike ime ihe ọma?Olee ahụhụ Pọl tara mgbe o mere ihe ọma?Notu oge, nnukwu onye nchụàjà aha ya bụ Aaịas gwara ndị mmadụ ka ha tie Pọl ihe nihu. Ọbụna Aaịas gbalịrị ime ka a tụba Pọl nụlọ mkpọrọ. Pọl tara ahụhụ nke ukwuu mgbe ọ ghọrọ onye na-eso ụzọ Jizọs. Dị ka ihe atụ, ndị ajọ mmadụ tiri Pọl ihe ma chọọ iji nkume ndị buru ibu tụgbuo ya.Ọrụ 23:1, 2;2 Ndị Kọrint 11:24, 25.Ọtụtụ ndị ga-agbalị ime ka anyị mee ihe ndị na-adịghị amasị Chineke. Ya mere ajụjụ bụ, Olee otú ị hụruru ihe ọma nanya? Ị hụrụ ya nanya nke ukwuu nkena ị ga-eme ihe ọma ọ bụrụgodị na ndị ọzọ akpọ gị asị nihi ya? Ọ na-achọ obi ike iji mee otú ahụ, ọ bụghị ya?Ị pụrụ iche sị, Gịnị mere ndị mmadụ ga-eji kpọọ anyị asị nihi na anyị na-eme ihe ọma? Ọ bụ na ha ekwesịghị inwe obi ụtọ? Ị ga na-eche otú ahụ. Ọtụtụ mgbe, ndị mmadụ nwere mmasị nebe Jizọs nọ nihi ihe ọma ndị o mere. Notu oge, ndị nile bi notu obodo gbakọtara nọnụ ụzọ ụlọ ebe ọ nọ. Ha bịara ebe ahụ nihi na Jizọs anọwo na-agwọ ndị ọrịa.Mak 1:33.Ma mgbe ụfọdụ, ndị mmadụ adịghị enwe mmasị nihe Jizọs na-akụzi. Ọ bụ ezie na ọ kụziri ihe ziri ezi mgbe nile, ụfọdụ kpọrọ yaasị nke ukwuu nihi na o kwuru eziokwu. Nke a mere otu ụbọchị na Nazaret, bụ obodo Jizọs nọ tolite. Ọ gara nụlọ nzukọ, bụ ebe ndị Juu na-ezukọ maka ife Chineke.Nebe ahụ, Jizọs kwuru okwu magburu onwe ya site nAkwụkwọ Nsọ. Ná mmalite, ndị mmadụ nwere mmasị na ya. Okwu ọma ndị o kwuru juru ha anya. O siiri ha ike ikweta na onye a bụ nwa okorobịa ahụ nọ nobodo ha tolite.Ma Jizọs kwuziri ihe ọzọ. O kwuru banyere oge mgbe Chineke meere ndị na-abụghị ndị Juu amara pụrụ iche. Mgbe Jizọs kwuru nke a, ndị nọ nụlọ nzukọ ahụ were iwe. Ị ma ihe mere ha ji wee iwe? Ha chere na ọ bụ ị ha bụ ndị Chineke na-emere amara nụzọ pụrụ iche. Ha chere na ha ka ndị ọzọ mma. Ya mere, ha kpọrọ Jizọs asị nihi ihe o kwuru. Ị ma ihe ha gbalịrị ime ya?Bible na-ekwu, sị: Ha jidere Jizọs ma kpụrụ ya ọsọ ọsọ gaa nazụ obodo ahụ. Ha duuru ya gaa nọnụ ọnụ otu ugwu, ha chọkwara isi nelu ugwu ahụ kwapụ ya ka ọ daa nwụọ! Ma Jizọs gbanahụrụ ha.Luk 4:16-30.Gịnị mere ndị a ji na-achọ igbu Jizọs?Ọ bụrụ na ọ bụ gị ka e mere ihe ahụ, ị ga-anwa anwa gaghachi ịga gwa ndị ahụ banyere Chineke? Nke ahụ ga-achọ obi ike, ọ bụghị ya? Otú ọ dị, ihe dị ka otu afọ mgbe nke ahụ gasịrị, Jizọs gaghachiri Nazaret. Bible na-ekwu, sị: Ọ malitere izi ha ihe nụlọ nzukọ ha. Jizọs ejighị nihi ụjọ maka ụmụ mmadụ ndị na-ahụghị Chineke nanya kwụsị ikwu eziokwu.Matiu 13:54.Ụbọchị ọzọ, nụbọchị izu ike, Jizọs nọ notu ebe, ebe otu nwoke aka ya kpọnwụrụ akpọnwụ nọ. Jizọs nwere ike sitere naka Chineke iji gwọọ nwoke ahụ. Ma ụfọdụ nime ndị nọ nebe ahụ na-agbalị inye Jizọs nsogbu. Olee ihe Onye Ozizi Ukwu ahụ ga-eme? O bu ụzọ jụọ, sị: Ọ bụrụ na i nwere atụrụ nke dabara nime otu nnukwute olulu nỤbọchị Izu Ike, ị ga-adọpụta ya?Ee, ha ga-adọpụta atụrụ ha, ọ bụrụgodị na ọ bụ nỤbọchị Izu Ike, bụ ụbọchị ha kwesịrị iji zuo ike. Ya mere Jizọs sịrị: Ọ dị mma ọbụna karị inyere mmadụ aka nỤbọchị Izu Ike, ebe ọ bụ na mmadụ dị mkpa karịa atụrụ! Lee otú o si doo anya na Jizọs kwesịrị inyere nwoke a aka site nịgwọ ya!Jizọs gwara nwoke ahụ ka ọ gbatịa aka ya. Ozugbo, aka ahụ dịrị mma. Lee obi ụtọ nwoke ahụ nwere! Ma gịnị banyere ndị nke ọzọ ahụ? Obi ọ dị ha ụtọ? Ee e. Ha kpọrọ Jizọs asị ọbụna karị. Ha pụrụ gaa gbaa izu igbu ya!Matiu 12:9-14.Otú ahụ ka ọ dịkwa taa. Ihe ọ sọkwara anyị mee, anyị enweghị ike ime ihe ga-atọ mmadụ nile ụtọ. Ya mere, anyị aghaghị ikpebi onye anyị ga-achọ ime ihe ga-atọ ya ụtọ nezie. Ọ bụrụ na ọ bụ Jehova Chineke na Ọkpara ya, bụ Jizọs Kraịst, mgbe ahụ anyị aghaghị ịdị na-eme mgbe nile ihe ha na-akụziri anyị. Ma ọ bụrụ na anyị na-eme otú ahụ, ònye ga-akpọ anyị asị? Ònye ga-eme ka o siere anyị ike ime ihe ọma?Ọ bụ Setan bụ Ekwensu. Olee ndị ọzọkwa? Ọ bụ ndị Ekwensu ghọgbuworo ikweta ihe ndị na-ezighị ezi. Jizọs gwara ndị ndú okpukpe nke oge ya, sị: Unu sitere ná nna unu bụ Ekwensu, unu na-achọkwa ime ọchịchọ nke nna unu.Jọn 8:44.E nwere ọtụtụ ndị Ekwensu nwere mmasị nebe ha nọ. Jizọs kpọrọ ha ụwa. Gịnị ka i chere ụwa ahụ Jizọs kwuru banyere ya bụ? Ọ dị mma, ka anyị gụọJọn isi 15, amaokwu 19, lee ihe o kwuru. Nebe ahụ, anyị na-agụ ihe a Jizọs kwuru: A sị na unu bụ akụkụ nke ụwa, ụwa gaara ahụ ihe bụ nke ya nanya. Ma nihi na unu abụghị akụkụ nke ụwa, kama ahọpụtawo m unu nụwa, nihi nke a ụwa na-akpọ unu asị.Ya mere, ihe mejupụtara ụwa ahụ nke kpọrọ ndị na-eso ụzọ Jizọs asị bụ ndị nile na-abụghị ụmụazụ ya. Gịnị mere ụwa ji kpọọ ndịna-eso ụzọ Jizọs asị? Cheedị echiche banyere ya. Ònye na-achị ụwa? Bible na-ekwu, sị: Ụwa dum dị nike aka nke ajọ onye ahụ. Ajọ onye ahụ bụ Setan bụ Ekwensu.1 Jọn 5:19.Ị hụla ihe mere o ji esi nnọọ ike ime ihe ọma? Setan na ụwa ya na-eme ka o sie ike. Ma e nwere ihe ọzọ mere o ji esi ike. Ì chetara ihe ọ bụ? NIsi nke 23nke akwụkwọ a, anyị mụtara na anyị nile ketara mmehie mgbe a mụrụ anyị. Ọ gaghị abụ ihe magburu onwe ya mgbe mmehie, Ekwensu, na ụwa ya na-agaghị adịkwa?Mgbe ụwa a ga-agabiga, gịnị ga-eme ndị na-eme ihe ọma?Bible na-ekwe nkwa, sị: Ụwa na-agabiga. Nke a pụtara na a ga-ebibi ndị nile na-abụghị ụmụazụ nke Onye Ozizi Ukwu ahụ. A gaghị ekwe ka ha dịrị ndụ ruo mgbe ebighị ebi. Ị ma ndị ga-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi? Bible gara nihu ikwu, sị: Onye na-eme uche Chineke na-anọgide ruo mgbe ebighị ebi. 1 Jọn 2:17 Ee, ọ bụ ị ndị na-eme ezi ihe, ndị na-eme uche Chineke, ga-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi nime ụwa ọhụrụ Chineke. Ya mere, ọ bụrụgodị na o siri ike, anyị chọrọ ịdị na-eme ihe ọma, ọ bụghị ya?27 Ònye Bụ Chi Gị?OLEE ihe mere ajụjụ bụ, Ònye bụ Chi gị? ji bụrụ ajụjụ dị mkpa? Ọ bụ nihi na ndị mmadụ na-efe ọtụtụ chi. 1 Ndị Kọrint 8:5 Mgbe Jehova nyere Pọl onyeozi ikike ịgwọ otu nwoke na-agatụbeghị ije, ndị mmadụ tiri mkpu, sị: Ndị bụ chi adịrịwo ka ụmụ mmadụ, ha agbadakwutewokwa anyị! Ndị ahụ chọrọ ife Pọl na enyi ya bụ Banabas ofufe. Ha kpọrọ Pọl Hamis, kpọọkwa Banabas Zus, ndị bụcha aha chi ụgha.Ma Pọl na Banabas ekweghị ka ndị ahụ fee ha ofufe. Ha mabara netiti ìgwè mmadụ ahụ kwuo, sị: Sinụ nihe efu ndị a chigharịkwuru Chineke ahụ dị ndụ. Ọrụ 14:8-15 Ònye bụ Chineke ahụ dị ndụ, onye kere ihe nile? Ọ bụ Jehova, Onye kachasị ihe nile elu nelu ụwa nile. Jizọs kpọrọ Jehova ị ezi Chineke ahụ. Ya mere, ị ònye ka e kwesịrị ife ofufe? Ọ bụ ị Jehova!Abụ Ọma 83:18;Jọn 17:3;Mkpughe 4:11.Gịnị mere Pọl na Banabas na-ejighị kwe ka ndị mmadụ kpọọrọ ha isiala?Ihe ka nọnụ ọgụgụ mmadụ na-efe chi ndị ọzọ kama ife ị ezi Chineke ahụ ofufe. Ha na-efekarị ihe ndị ha ji osisi, okwute ma ọ bụ ọla mee. Ọpụpụ 32:4-7;Levitikọs 26:1;Aịsaịa 44:14-17 Mgbe ụfọdụ, a na-akwanyere ọbụna ndị nwoke na ndị nwanyị ghọrọ ndị a ma ama ùgwù dị ka a ga-asị na ha bụ chi. Ò kwesịrị ekwesị inye ha otuto?Mgbe Sọl ghọsịrị Pọl onyeozi, o dere, sị: Chi nke usoro ihe a emewo ka uche nke ndị na-ekweghị ekwe kpuo ìsì. 2 Ndị Kọrint 4:4 Ònye bụ chi a? Ee, ọ bụ Setan bụ Ekwensu! Setan enwewo ike ime ka ndị mmadụ na-efe ọtụtụ ndị nakwa ọtụtụ ihe ofufe.Mgbe Setan gbalịrị ime ka Jizọs kpọọrọ ya isiala ma fee ya ofufe,gịnị ka Jizọs gwara Setan? Ọ bụ Jehova bụ Chineke gị ka ị na-aghaghị ife ofufe,ọ bụkwa ị yaka ị na-aghaghị ijere ozi dị nsọ. Matiu 4:10 Ya mere, Jizọs mere ka o doo anya na ọ bụ ị Jehova ka e kwesịrị ife ofufe. Ka anyị gụọ ihe banyere ụmụ okorobịa ụfọdụ ndị maara nke a. Aha ha bụ Shedrak, Mishak, na Abednego.Ndị Hibru a na-eto eto si ná mba Chineke bụ Izrel, a dọkwaara ha nagha gaa Babilọn. Nebe ahụ, otu eze aha ya bụ Nebukadneza wuru otu agadaga ihe oyiyi ọlaedo. Otu ụbọchị, o nyere iwu na mgbe a kụwara egwú, na mmadụ nile kwesịrị ịkpọ isiala nye ihe oyiyi ahụ. Ọ dọrọ aka ná ntị, sị: A ga-atụba onye ọ bụla nke na-akpọghị isiala ma fee ofufe, nime oké ọkụ nke na-enwu ajọ onwunwu. Olee ihe ị gaara eme?Olee ihe mere ndị ikom a na-agaghị eji kpọọ isiala nye ihe oyiyi ahụ?Shedrak, Mishak, na Abednego na-adị na-eme ihe nile eze nyere niwu. Ma ha jụrụ ime nke a. Ị ma ihe kpatara ya? Ọ bụ nihi na iwu Chineke sịrị: Ị gaghị enwe chi ọzọ ma e wezụga m. Emerela onwe gị ihe oyiyi ọ bụla a pịrị apị ma kpọọ isiala nye ya. Ọpụpụ 20:3-5 Ya mere, Shedrak, Mishak, na Abednego rubere isi niwu Jehova kama irube isi niwu ahụ eze nyere.Eze ahụ were ezigbo iwe, ya mere o nyere iwu ka a kpụta ndị Hibru atọ ahụ na-eto eto nihu ya ozugbo. Ọ jụrụ ha, sị: Ọ bụ eziokwu na unu adịghị efe chi m ofufe? M ga-enye unu ohere ọzọ. Ugbu a, mgbe unu nụrụ ụda egwú, daanụ nala, kpọọ isiala nye onyinyo ahụ m mere. Ọ bụrụ na unu emeghị ya, a ga-atụba unu nime oké ọkụ ahụ na-enwu ajọ onwunwu. Oleekwa chi ahụ nke ga-anapụta unu naka m?Gịnị ka ụmụ okorobịa ahụ ga-eme ugbu a? A sị na ọ bụ gị, gịnị ka ị gaara eme? Ha sịrị eze ahụ: Chineke anyị, Onye anyị na-efe ofufe nwere ikike ịnapụta anyị. Ma ọ bụrụgodị na ọ napụtaghị anyị, anyị agaghị efe chi gị dị iche iche ofufe. Anyị agaghị akpọ isiala nye onyinyo ọlaedo i mere.Iwe juru eze ahụ obi. O nyere iwu, sị: Meenụ ka ọkụ ahụ dị ọkụokpukpu asaa karịa otú ọ na-adị! O nyeziri ndị ikom ya dị ike iwu ka ha kee Shedrak, Mishak, na Abednego agbụ ma tụba ha nime ọkụ ahụ! Ọkụ ahụ dị ọkụ nke ukwuu nke na ire ọkụ ahụ gburu ndị ikom na-ejere eze ozi! Olee banyere ndị Hibru atọ ahụ?Shedrak, Mishak, na Abednego dara kpọmkwem netiti ọkụ ahụ. Ma ha biliri! Ọ dịghị ihe mere ha. Agbụ e kere ha tọghepụrụ. Olee otú nke a ga-esi kwe omume? Eze ahụ lebara anya nime ọkụ ahụ, ihe ọ hụrụ mekwara ka ụjọ bịa ya. Ọ jụrụ, sị: Ọ bụghị ndị ikom atọ ka anyị tụbara nime ọkụ ahụ? Ndị ohu ya zara ya, sị: Ọ bụ ya, eze.Olee otú Jehova si zọpụta ndị ohu ya nọkụ a na-enwu ajọ onwunwu?Mgbe ahụ, eze sịrị: Lee! Ana m ahụ mmadụ anọ ka ha na-agagharị nime ebe ahụ, ọkụ anaghịkwa ere onye ọ bụla nime ha. Ị ma onye bụ onye nke anọ ahụ? Ọ bụ mmụọ ozi Jehova. O chebere ndị Hibru atọ ahụ ka ọkụ ghara ire ha.Mgbe ọ hụrụ nke a, eze bịara nọnụ ụzọ nke ebe ahụ ọkụ ahụ dị tie, sị: Shedrak, Mishak, na Abednego, unu ndị ohu nke Chineke nke kachasị ihe nile elu, pụtanụ,bịa! Mgbe ha pụtara, onye ọ bụla hụrụ na ọkụ ereghị ha. Ọbụna ísìsì ọkụ adịghị ha nahụ. Mgbe ahụ eze ahụ kwuru, sị: Onye a gọziri agọzi ka Chineke nke Shedrak, Mishak, na Abednego bụ, onye zitere mmụọ ozi ya ịzọpụta ndị ohu ya nihi na ha jụrụ ife chi ọ bụla ọzọ ma ọ bụghị Chineke ha.Daniel, isi 3.Olee ihe ndị mmadụ na-akwanyere ùgwù taa dị ka arụsị?Anyị pụrụ ịmụta ihe nihe mere laa azụ noge ahụ. Ọbụna taa, ndị mmadụ na-eme ihe oyiyi, ma ọ bụ arụsị, maka ife ya ofufe. Akwụkwọ e ji eme nnyocha bụThe Encyclopedia Americanana-ekwu, sị: Ọkọlọtọ dị nsọ, dịkwa ka obe dị nsọ. A pụrụ iji osisi, okwute, ọla ma ọ bụ ákwà mee ihe oyiyi. Ndị na-eso ụzọ Jizọs nke oge mbụ jụrụ ịkpọ isiala nye eze ukwu nke Rom, bụ ihe ọkọ akụkọ ihe mere eme bụ Daniel P. Mannix sịrị na a pụrụ iji tụnyere ịjụ ikele ọkọlọtọ ma ọ bụ ikwughachi okwu ịṅụ iyi ikwesị ntụkwasị obi.Ya mere, ì chere na ọ dị ihe o mere nye Chineke ma è ji ákwà, osisi, nkume, ma ọ bụ ọla mee ihe oyiyi okpukpe? Ọ ga-abụ ihe kwesịrị ekwesị ka ohu Jehova fee ihe oyiyi dị otú ahụ ofufe? Shedrak, Mishak, na Abednego jụrụ ime otú ahụ, Jehova nwekwara obi ụtọ nebe ha nọ. Olee otú ị pụrụ isi ṅomie ihe nlereanya ha?28 Ụzọ Isi Mata Onye A Ga-erubere IsiMGBE ụfọdụ, ọ na-esi ike ịmata onye anyị kwesịrị irubere isi. Nne gị ma ọ bụ nna gị pụrụ ịgwa gị ka i mee otu ihe. Ma onye nkụzi gị nụlọ akwụkwọ ma ọ bụ onye uwe ojii pụrụ ịgwa gị ka i mee ihe dị iche na nke ahụ. Ọ bụrụ na nke ahụ emee, ònye nime ha ka ị ga-erubere isi?Ná mmalite akwụkwọ a, nIsi nke 7, anyị gụrụNdị Efesọs 6:1-3nime Bible. Nebe ahụ, o kwuru na ụmụaka kwesịrị ịdị na-erubere ndị mụrụ ha isi. Na-eruberenụ ndị mụrụ unu isinihe metụtara Onyenwe anyị,ka akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ na-ekwu. Ị ma ihe bụ ụmụaka irubere ndị mụrụ ha isinihe metụtara Onyenwe anyị? Ọ pụtara na ụmụaka kwesịrị ịdị na-erubere ndị mụrụ ha isi mgbe ndị mụrụ ha na-akụziri ha irube isi niwu Chineke.Ma ụfọdụ ndị toruworo ogo mmadụ ekweghị na Jehova. Ya mere, gịnị ma ọ bụrụ na otu nime ha ekwuo na ịghọ aghụghọ mgbe a na-ele ule nụlọ akwụkwọ ma ọ bụ iwere ihe nụlọ ahịa nakwụghị ụgwọ ya abụghị ihe ọjọọ? Mgbe ahụ, ọ dị mma ka nwatakịrị na-aghọ aghụghọ ma ọ bụ na-ezu ohi?Cheta na notu oge, Eze Nebukadneza nyere iwu ka mmadụ nile kpọọ isiala nye ihe oyiyi ọlaedo o guzobere. Ma Shedrak, Mishak, na Abednego jụrụ ịkpọ isiala nye ya. Ị ma ihe kpatara ya? Ọ bụ nihi na Bible kwuru na ọ bụ ị Jehova ka ndị mmadụ kwesịrị ife ofufe.Ọpụpụ 20:3;Matiu 4:10.Gịnị ka Pịta na-agwa Keifas?Mgbe Jizọs nwụsịrị, a kpụụrụ ndịozi ya gaa nihu ndị Sanhedrin,bụ ụlọikpe okpukpe kasịnụ nke ndị Juu. Nnukwu Onye Nchụàjà bụ Keifas kwuru, sị: Anyị nyesiri unu iwu ike ka unu kwụsị ịnọgide na-ezi ihe na-adabere naha Jizọs, nagbanyeghịkwa nke ahụ, lee! unu emejupụtawo Jeruselem nozizi unu. Gịnị mere ndịozi ahụ na-ejighị rubere Sanhedrin isi? Pita, nikwuchitere ndịozi ahụ nile ọnụ ha, zara Keifas, sị: Anyị aghaghị irubere Chineke isi dị ka onye na-achị achị karịa mmadụ.Ọrụ 5:27-29.Noge ahụ, ndị ndú okpukpe ndị Juu nwere ike buru ibu. Otú ọ dị, ọ bụ ndị Rom na-achị mba ha. A na-akpọ onyeisi ọchịchị ahụ Siza. Ọ bụ ezie na ndị Juu achọghị ka Siza na-achị ha, ọchịchị Rom meere ndị ahụ ọtụtụ ihe ọma. Taakwa, ndị ọchịchị na-emekwara ndị ha na-achị ihe ọma. Ị ma ụfọdụ nime ihe ndị a?Ndị ọchịchị na-arụ ụzọ maka ime njem, na-akwụkwa ndị uwe ojii na ndị ọrụ mmenyụ ọkụ ụgwọ ka ha na-echebe anyị. Ha pụkwara ime ndokwa agụmakwụkwọ maka ndị na-eto eto, meekwara ndị agadi ndokwa maka nlekọta ahụ ike. Ọ na-efu ndị ọchịchị ego ime ihe ndị a. Ị ma ebe ndị ọchịchị si enweta ego? Ọ bụ sitenaka ndị mmadụ. A na-akpọ ego ndị mmadụ na-akwụ ndị ọchịchị ụtụ isi.Mgbe Onye Ozizi Ukwu ahụ biri nụwa, ọtụtụ ndị Juu achọghị ịdị na-atụ ụtụ isi nye ndị ọchịchị Rom. Ya mere, otu ụbọchị, ndị nchụàjà goro ụfọdụ ndị ka ha jụọ Jizọs ajụjụ iji mee ka ọ banye ná nsogbu. Ajụjụ ahụ bụ, Ànyị kwesịrị ịdị na-atụ ụtụ isi nye Siza ka ọ bụ na anyị ekwesịghị? Nke a bụ ajụjụ aghụghọ. Ọ bụrụ na Jizọs asị ha, Ee, unu aghaghị ịdị na-atụ ụtụ isi, ọtụtụ ndị Juu agaghị enwe mmasị nihe o kwuru. Ma Jizọs apụghị ịsị ha, Ee e, unu ekwesịghị ịdị na-atụ ụtụ isi. Ikwu otú ahụ agaghị adị mma.Ya mere, gịnị ka Jizọs mere? Ọ sịrị ha: Gosinụ m otu mkpụrụ ego. Mgbe ha wetaara ya otu mkpụrụ ego, Jizọs jụrụ ha, sị: Onyinyo ònye na aha ònye dị na ya? Ndị ahụ sịrị: Nke Siza. Jizọs sịrị: Ya mere, hụnụ na unu kwụghachiri Siza ihe nke Siza, ma kwụghachinụ Chineke ihe nke Chineke.Luk 20:19-26.Olee otú Jizọs si zaa ajụjụ aghụghọ ahụ ndị ikom a jụrụ ya?Ọ dịghị onye ọ bụla hụrụ ihe dị njọ nihe ọ zara. Ọ bụrụ na Siza na-emere ndị mmadụ ihe dị iche iche, o kwesịrị nnọọ ekwesị iji ego Siza mepụtara kwụọ ya ụgwọ ihe ndị a. Nụzọ dị otú a, Jizọs gosirina o ziri ezi ịdị na-atụ ụtụ isi nye ndị ọchịchị maka ihe ndị ha na-emere anyị.Ugbu a, i torubeghị ogo ịtụ ụtụ isi. Ma ọ dị ihe i kwesịrị inye ndị ọchịchị. Ị ma ihe ọ bụ? Ọ bụ irube isi niwu ndị ọchịchị nyere. Bible na-ekwu, sị: Na-eruberenụ ikike ndị ka elu isi. Ikike ndị a bụ ndị nwere ike ọchịchị. Ya mere, ọ bụ Chineke kwuru na anyị kwesịrị ịdị na-erube isi niwu ndị ọchịchị nyere.Ndị Rom 13:1, 2.A pụrụ inye iwu ka a ghara ịtụsasị akwụkwọ ma ọ bụ ihe ndị ọzọ nokporo ámá. Ì kwesịrị irube isi niwu ahụ? Ee, Chineke chọrọ ka i rube isi na ya. Ì kwesịkwara irubere ndị uwe ojii isi? Ndị ọchịchị na-akwụ ndị uwe ojii ụgwọ ka ha na-echebe ndị mmadụ. Irubere ha isi na irubere ndị ọchịchị isi bụ otu ihe ahụ.Ya mere, ọ bụrụ na ị chọrọ ịgafe okporo ámá, onye uwe ojii wee sị gị Chere! gịnị ka i kwesịrị ime? Ọ bụrụ na ndị ọzọ akpọchie ntị gbafere, ì kwesịrị ịgbafere? I kwesịrị ichere, ọ bụrụgodị na ọ bụ ị gị bụ onye nọ na-echere. Chineke gwara gị ka ị na-erube isi.A pụrụ inwe nsogbu nógbè unu, onye uwe ojii nwekwara ike ịsị: Unu agala nokporo ámá. Unu apụla èzí. Ma i nwere ike ịnụ ka ndị mmadụ na-eti mkpu, i nwekwara ike ịdị na-eche ihe na-emenụ. Ì kwesịrị ịpụ nèzí ịga lee ihe na-emenụ? Nke a ọ ga-abụ irubere ikike ndị ka elu isi?Nọtụtụ ebe, ndị ọchịchị na-ewukwa ụlọ akwụkwọ, na-akwụkwa ndị nkụzi ụgwọ. Ì chere na Chineke chọrọ ka ị na-erubere onye nkụzi isi? Chee echiche banyere ya. Ndị ọchịchị na-akwụ onye nkụzi ụgwọ ka ọ na-akụzi ihe, otú ha na-akwụkwa onye uwe ojii ụgwọ ka ọ na-echebe ndị mmadụ. Ya mere, irubere ma onye uwe ojii ma onye nkụzi isi yiri irubere ndị ọchịchị isi.Gịnị mere anyị kwesịrị iji rubere onye uwe ojii isi?Gịnịkwanụ ma ọ bụrụ na onye nkụzi ekwuo na ị ghaghị ịkpọ isialanye ihe oyiyi? Mgbe ahụ olee ihe ị ga-eme?Ndị Hibru atọahụ akpọghị isiala nye ihe oyiyi ahụ, ọbụna mgbe Eze Nebukadneza gwara ha ka ha mee otú ahụ. Ì chetara ihe kpatara ya? Ọ bụ nihi na ha achọghị inupụrụ Chineke isi.Otu onye nke na-ede akụkọ ihe mere eme aha ya bụ Will Durant dere ihe banyere Ndị Kraịst oge mbụ wee kwuo na onye ha kasị erubere isi ma ọ bụ, eguzosi ike nihe nye abụghị Siza. Ee e, ọ bụ Jehova! Ya mere, cheta na Chineke kwesịrị ibute ụzọ ná ndụ anyị.Anyị na-erubere ndị ọchịchị isi nihi na ọ bụ ihe Chineke chọrọ ka anyị mee. Ma ọ bụrụ na ha agwa anyị ka anyị mee ihe Chineke kwuru na anyị ekwesịghị ime, gịnị ka anyị kwesịrị ikwu? Anyị kwesịrị ikwu ihe ahụ ndịozi gwara nnukwu onye nchụàjà, sị: Anyị aghaghị irubere Chineke isi dị ka onye na-achị achị karịa mmadụ.Ọrụ 5:29.29 Ọ Bụ Nnọkọ Oriri na Ọṅụṅụ Nile Na-amasị Chineke?Gịnị mere nnọkọ oriri na ọṅụṅụ a ji dị Chineke mma?Ị NA-ENWE mmasị ịga nnọkọ oriri na ọṅụṅụ? Ha pụrụ ịdị na-atọ ụtọ nke ukwuu. Ì chere na Onye Ozizi Ukwu ahụ ga-achọ ka anyị na-aga nnọkọ oriri na ọṅụṅụ? O jere ihe a pụrụ ịkpọ nnọkọ oriri na ọṅụṅụ mgbe otu onye lụrụ nwunye, ụfọdụ nime ndị na-eso ụzọ ya sokwa ya jee. Jehova bụ Chineke onye obi ụtọ, nihi ya, ọ na-enwe obi ụtọ mgbe anyị na-enwe ọṅụ ná nnọkọ oriri na ọṅụṅụ ndị dị mma.1 Timoti 1:11;Jọn 2:1-11.Peeji nke 29 nke akwụkwọ a na-agwa anyị na Jehova kewara Oké Osimiri Uhie ka ndị Izrel nwee ike ịgafere. Ì chetara mgbe ị gụrụ ya? Mgbe e mesịrị, ndị ahụ bụrụ abụ, gbaa egwú ma kelee Jehova. O yiri nnọkọ oriri na ọṅụṅụ. Ndị ahụ nwere nnukwute obi ụtọ, o dokwara anya na Chineke nwekwara obi ụtọ.Ọpụpụ 15:1,20, 21.Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ 40 mgbe nke ahụ gasịrị, ndị Izrel gara nnọkọ oriri na ọṅụṅụ ọzọ buru ibu. Na nke ugbu a, ndị kpọrọ ha òkù anaghịdị efe Jehova ofufe. Nezie, ndị kpọrọ ha òkù ọbụna na-akpọ isiala nye chi ndị ọzọ, na-esokwa ndị na-abụghị di ha ma ọ bụ nwunye ha enwe mmekọahụ. Ì chere na o kwesịrị ekwesị ije nnọkọ oriri na ọṅụṅụ dịotú ahụ? Ọ masịghị Jehova, o nyekwara ndị Izrel ntaramahụhụ.Ọnụ Ọgụgụ 25:1-9;1 Ndị Kọrint 10:8.Bible kọkwara akụkọ banyere ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ abụọ. Ọ dị nke ọ bụla nime ha bụ iji cheta ụbọchị ọmụmụ nke Onye Ozizi Ukwu ahụ? Ee e. Ọ bụ ndị ikom na-adịghị efe Jehova ka e meere ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ abụọ a. Otu nime ha bụ ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ nke Eze Herọd Antipas. Ọ bụ ya na-achị ógbè Galili mgbe Jizọs bi nebe ahụ.Eze Herọd mere ọtụtụ ihe ọjọọ. Ọ kpọghaara nwunye nwanne ya. Aha nwanyị ahụ bụ Herodias. Ohu Chineke, bụ Jọn Onye Na-eme Baptizim, gwara Herọd na ihe ahụ o mere adịghị mma. Herọd enweghị obi ụtọ nihe ahụ o kwuru. Nihi ya, ọ tụrụ Jọn mkpọrọ.Luk 3:19, 20.Ka Jọn nọ nụlọ mkpọrọ, oge ruru mgbe a ga-eme ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ Herọd. Herọd kpọrọ nnukwute oriri. Ọ kpọrọ ọtụtụ ndị ukwu. Ha nile riri ma ṅụọ, nweekwa obi ụtọ. Ada Herodias bataziri ma gbaara ha egwú. Egwú ahụ ọ gbara tọgburu onye ọ bụla atọgbu nke na Eze Herọd chọrọ inye ya onyinye pụrụ iche. Ọ sịrị ya: Ihe ọ bụla ị rịọrọ m, m ga-enye gị ya, ruo ọkara nke alaeze m.Olee ihe ọ ga-arịọ? Ọ ga-arịọ ego? ka ọ bụ uwe ndị mara mma? ka ọ bụ obí eze nke ya? Nwatakịrị nwanyị ahụ amaghị ihe ọ ga-ekwu. Ya mere, ọ gakwuuru nne ya, bụ Herodias, sị ya: Gịnị ka m kwesịrị ịrịọ?Herodias kpọrọ Jọn Onye Na-eme Baptizim asị nke ukwuu. Ya mere, ọ gwara nwa ya nwanyị ka ọ rịọ ka e nye ya isi Jọn. Nwatakịrị nwanyị ahụ gaghachikwuuru eze, sị ya: Achọrọ m ka i nye m isi Jọn Onye Na-eme Baptizim ozugbo nọkwá.Eze Herọd achọghị igbu Jọn nihi na ọ maara na Jọn bụ ezi mmadụ. Ma Herọd ekwela ya nkwa, ọ nọkwa na-eche ihe ndị ọzọ bịara nnọkọ oriri na ọṅụṅụ ahụ ga-eche ma ọ bụrụ na ọ gbanwee obi ya. Ya mere, o zipụrụ otu nwoke ka ọ gaa nụlọ mkpọrọ bepụ Jọn isi. Noge na-adịghị anya, nwoke ahụ lọghachitere. O bu isi Jọn nọkwá, o wee bunye ya nwa agbọghọ ahụ. Nwatakịrị nwanyị ahụ bunyeziri ya nne ya.Mak 6:17-29.Ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ nke ọzọ Bible kọrọ banyere ya dịkwa njọ dị ka nke Herọd. Ọ bụ otu eze Ijipt ka e meere ya. Noge a nọ na-enwe nnọkọ oriri na ọṅụṅụ a, eze ahụ kwukwara ka e bepụ otu onye isi. Mgbe nke ahụ gasịrị, ọ kwụbara ozu nwoke ahụnelu osisi ka nnụnụ rie anụ ya! Jenesis 40:19-22 Ì chere na Chineke kwadoro nnọkọ oriri na ọṅụṅụ abụọ ahụ? Ị gaara achọ ịga ha?Gịnị mere nememe ncheta ụbọchị ọmụmụ Herọd?Anyị ma na ihe nile e dere nime Bible nwere ihe mere e ji dee ha. Ọ kọrọ ị banyere ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ abụọ. E mekwara ihe ọjọọ na ha abụọ dị ka ihe so nememe ahụ. Ya mere, olee ihe ị ga-asị na Chineke na-agwa anyị banyere ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ? Chineke ọ chọrọ ka anyị na-eme ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ?Ọ bụ eziokwu na ndị mmadụ adịghị ebepụ mmadụ isi ná nnọkọ oriri na ọṅụṅụ dị otú ahụ taa. Ma, ọ bụ ndị na-adịghị efe ezi Chineke ahụ ofufe malitere ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ. Akwụkwọ a na-eji eme nnyocha bụThe Catholic Encyclopediakwuru okwu banyere ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ ndị e hotara na Bible, sị: Ọ bụ ị ndị mmehie . . . na-eme oké oriri iji cheta ụbọchị a mụrụ ha. Ànyị chọrọ ịdị ka ha?Gịnị banyere Onye Ozizi Ukwu ahụ? Ò mere ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ ya? Ee e, Bible ekwughị ihe ọ bụla banyere ime oriri iji cheta ụbọchị a mụrụ Jizọs. Nezie, ụmụazụ Jizọs nke oge mbụ emeghị ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ ya. Ị ma ihe mere ndị mmadụ ji kpebie ka oge na-aga ime ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ Jizọs na December 25?Dị ka akwụkwọ a na-eji eme nnyocha bụThe World Book Encyclopediasi kwuo, a họọrọ ụbọchị ahụ nihi na ndị Rom anọworị jiri ya na-eme ihe dị ka ụbọchị Oriri nke Saturn, na-eme ememe ncheta ụbọchị ọmụmụ nke anyanwụ. Ya mere, ndị mmadụ kpebiri ime ememe ụbọchị ọmụmụ Jizọs nụbọchị ndị na-ekpere arụsị ji eme ememe ha!Ị ma ihe mere ọ na-apụghị iji bụrụ na a mụrụ Jizọs na December? Ọ bụ nihi na Bible na-ekwu na mgbe a mụrụ Jizọs, ndị ọzụzụ atụrụ ka nọ nime ọhịa nabalị. Luk 2:8-12 Ha agaraghịkwa anọ nime ọhịa ebe ahụ nọnwa December ahụ nke bụ oge oyi nakwa oge udu mmiri nobodo ahụ.Nihi gịnị ka ọ na-apụghị iji bụrụ na a mụrụ Jizọs na December 25?Ọtụtụ ndị ma na Krismas abụghị ụbọchị a mụrụ Jizọs. Ha maara ọbụna na ndị na-ekpere arụsị na-emebu ememe na-adịghị amasị Chineke nụbọchị ahụ. Ma ọtụtụ ndị na-agba Krismas nagbanyeghị nke ahụ. Inwe nnọkọ oriri na ọṅụṅụ dị ha mkpa karịa ịchọpụta ihe bụ echiche Chineke nezie banyere ya. Ma, anyị chọrọ ime ihe ga-adị Jehova mma, ọ bụghị ya?Ya mere, mgbe anyị na-enwe nnọkọ oriri na ọṅụṅụ, anyị kwesịrị ijide naka na ha bụ ndị dị mma nanya Jehova. Anyị pụrụ inwe ha noge ọ bụla nafọ. Ọ dịghị mkpa ka anyị chere maka otu ụbọchị pụrụ iche tupu anyị enwee ya. Anyị pụrụ iri nri pụrụ iche ma nweta obi ụtọ site nigwuri egwú. Ị ga-achọ ime nke ahụ? Ma eleghị anya, gị na ndị mụrụ gị pụrụ ikwurịta ya, ha ga-enyekwara gị aka ịhazi otu nnọkọ oriri na ọṅụṅụ. Nke ahụ ga-adị mma, ọ bụghị ya? Ma, tupu i mee ndokwa ọ bụla maka inwe nnọkọ oriri na ọṅụṅụ, i kwesịrị ijide naka na ọ bụ nke ga-adị Chineke mma.30 Enyemaka Iji Merie Egwu Na-atụ AnyịỌ DỊỊRỊ gị mfe ijere Jehova ozi? Onye Ozizi Ukwu ahụ ekwughị na ọ ga-adị mfe. Nabalị bọtara ụbọchị e gburu Jizọs, ọ gwara ndịozi ya, sị: Ọ bụrụ na ụwa akpọọ unu asị, unu mara na ọ kpọwo m asị tupu ọ kpọọ unu asị.Jọn 15:18.Pita turu ọnụ na ya enweghị ike ịhapụ Jizọs ma ọlị, ma Jizọs kwuru na Pita ga-agọ ugboro atọ nabalị ahụ na ya amaghị onye ya bụ. Pita mekwara otú ahụ kpọmkwem! Matiu 26:31-35,69-75 Olee otú ụdị ihe ahụ pụrụ isi mee? O mere nihi na ụjọ jidere Pita, otú ahụ ka ọ dịkwa ndịozi ndị nke ọzọ.Ị ma ihe mere ụjọ ji jide ndịozi ahụ? Ọ dị otu ihe dị oké mkpa ha na-emeghị. Ịmụta nke a pụrụ inyere anyị aka ijere Jehova ozi, ihe ọ sọkwara mmadụ ọ bụla gwa anyị ma ọ bụ mee anyị. Otú ọ dị, iji malite, ọ dị mkpa ka anyị tụlee ihe mere nabalị ikpeazụ ahụ Jizọs na ndịozi ya nọrọ.Nke mbụ, ha mekọrọ Ememe Ngabiga ọnụ. Nke a bụ nri pụrụ iche a na-eri kwa afọ iji chetara ndị Chineke nnapụta a napụtara ha nịbụ ohu nIjipt. Mgbe nke ahụ gasịrị, Jizọs malitere nri ọzọ pụrụ iche mgbe ya na ha nọ. Anyị ga-atụle ya nisiakwụkwọ ka dị nihu ma kọwaa otú nri ahụ si enyere anyị aka icheta Jizọs. Mgbe ha risịrị nri ahụ, mgbe Jizọs gwasịkwara ndịozi ya okwu agbamume, ọ kpọọrọ ha gaa nogige Getsemeni. Nke a bụ ebe ha na-enwekarị mmasị ịga, ebe ha gawokwara ọtụtụ mgbe.Mgbe ha nọ nogige ahụ, Jizọs pụrụ ị ya ịga kpee ekpere. Ọgwakwara Pita, Jems, na Jọn ka ha na-ekpe ekpere. Ma ha hiwere ụra. Jizọs pụrụ ugboro atọ ị ya ịga kpee ekpere, ọ laghachitekwara ugboro atọ ahụ wee hụ Pita na ndị nke ọzọ ka ha nọ na-ehi ụra! Matiu 26:36-47 Ị ma ihe mere ha kwesịrị ijiworị mụrụ anya na-ekpe ekpere? Ka anyị kwuo banyere ya.Nihi gịnị ka Pita, Jems, na Jọn gaara eji mụrụ anya?Judas Iskarịọt so Jizọs na ndịozi ndị nke ọzọ mee Ememe Ngabiga nuhuruchi ahụ tupu mgbe ahụ. Dị ka i nwere ike icheta, Judas aghọworị onye ohi. Ugbu a, ọ ghọrọ onye nraranye. Ọ ma ebe Jizọs na ndịozi ya zukọtaworo ọtụtụ mgbe nogige Getsemeni. Ya mere, Judas kpọọrọ ndị agha bịa nebe ahụ ịbịa jide Jizọs. Mgbe ha rutere, Jizọs jụrụ ha, sị: Ònye ka unu na-achọ?Ndị agha ahụ zara ya, sị: Ọ bụ Jizọs. Egwu adịghị atụ Jizọs, ya mere, ọ sịrị ha: Ọ bụ m. Obi ike Jizọs nwere juru ndị agha ahụ anya nke na ha lara azụ wee daa nala. Mgbe ahụ, Jizọs sịrị ha: Ọ bụrụ na ọ bụ m ka unu na-achọ, hapụnụ ndịozi m ka ha laa.Jọn 18:1-9.Mgbe ndị agha ahụ jidere Jizọs kee ya agbụ, ụjọ jidere ndịozi ya ha wee gbaa ọsọ. Ma, Pita na Jọn chọrọ ịma ihe ga-emenụ, ya mere ha nọ ebe dịtụ anya ma na-eso ha nazụ. Nikpeazụ, a kpụụrụ Jizọs bịa nụlọ Keifas, bụ nnukwu onye nchụàjà. Ebe nnukwu onye nchụàjà ahụ maara Jọn, onye nche ọnụ ụzọ kwere ka ya na Pita bata nime ogige ụlọ ahụ.Ndị nchụàjà ezukọtaworị nụlọ Keifas maka ikpe ikpe. Ha chọrọ ka e gbuo Jizọs. Ya mere, ha kpọtara ndị akaebe, ndị ghagidere ya ụgha. Ndị ahụ suru Jizọs ọkpọ, maakwa ya ụra. Ka ihe a nile nọ na-eme, Pita nọ nso.Otu nwa agbọghọ, bụ onye nche ọnụ ụzọ, nke kwere ka Pita na Jọn bata, hụrụ Pita. Ọ sịrị: Gị onwe gị kwa na Jizọs nọrọ! Ma, Pita gọrọ na ya amadịghị onye Jizọs bụ. Mgbe nwa oge gasịrị, nwa agbọghọọzọ matara na ọ bụ Pita wee gwa ndị guzo nakụkụ ebe ahụ, sị: Nwoke a na Jizọs nọrọ. Pita gọrọ ọzọ na ya amaghị onye ọ bụ. Mgbe oge ụfọdụ gasịrị, ìgwè mmadụ ụfọdụ hụrụ Pita wee sị ya: Nezie gị onwe gị kwa bụ otu nime ha. Pita gọrọ agụgọ nke ugboro atọ, sị: Amaghị m nwoke ahụ! Pita ọbụna ṅụrụ iyi na ya na-ekwu eziokwu, Jizọs tụgharịrị lee ya anya.Matiu 26:57-75;Luk 22:54-62;Jọn 18:15-27.Gịnị mere Pita ji tụọ nnọọ egwu nke na ọ ghara ụgha na ya amaghị onye Jizọs bụ?Ị ma ihe mere Pita ji ghaa ụgha? Ee, ọ bụ nihi na ụjọ ji ya. Ma, gịnị mere o ji na-atụ ụjọ? Olee ihe ọ na-emeghị bụ ihe gaara eme ka o nwee obi ike? Chee echiche. Gịnị ka Jizọs mere iji nwee obi ike? O kpegaara Chineke ekpere, Chineke nyekwaara ya aka inwe obi ike. Chetakwa, Jizọs gwara Pita ugboro atọ ka ọ na-ekpe ekpere, ka ọ mụrụkwa anya ma nọrọ na nche. Ma, gịnị mere?Noge nke ọ bụla, Pita hiwere ụra. O kpeghị ekpere, ọ nọghịkwa na nche. Ya mere, mgbe e jidere Jizọs, ọ tụghị anya ya. Ka e mesịrị, noge a na-ekpe Jizọs ikpe, mgbe ha tiri Jizọs ihe ma mee atụmatụigbu ya, egwu tụrụ Pita. Otú ọ dị, ị awa ole na ole tupu mgbe ahụ, gịnị ka Jizọs gwara ndịozi ya ka ha tụọ anya ya? Jizọs gwara ha na ụwa ga-akpọ ha asị, dịkwa nnọọ ka ọ kpọrọ ya.Nụzọ dị aṅaa ka ị pụrụ isi nọrọ nụdị ọnọdụ yiri nke Pita?Ugbu a, ka anyị chee echiche ihe nwere ike ime anyị bụ nke yiri ihe mere Pita. Ka e were ya na ị nọ nime klas mgbe ndị ọzọ malitere ikwu okwu ọjọọ banyere ndị na-adịghị ekele ọkọlọtọ ma ọ bụ ndị na-adịghị agba Krismas. Gịnị ma ọ bụrụ na otu onye atụgharịa jụọ gị, sị: Ọ bụ eziokwu naịdịghị ekele ọkọlọtọ? Ma ọ bụ, ndị ọzọ asị: Anyị nụrụ ọbụna na ị dịghị agba Krismas! Ị ga-atụ ụjọ ịgwa haihe bụ eziokwu? Ọ ga-adị gị ka ọ bụ gị ghaa ụgha, otú Pita ghara?Mgbe e mesịrị, o wutere Pita nke ukwuu na ya gọrọ agọ na ya amaghị onye Jizọs bụ. Mgbe ọ ghọtara ihe o mere, ọ pụrụ nèzí bee ákwá. Ee, ọ laghachikwuuru Jizọs. Luk 22:32 Ugbu a, cheedị echiche banyere ya. Olee ihe pụrụ inyere anyị aka ka anyị ghara ịtụ oké egwu nke na anyị ga-ekwu ụdị ihe ahụ Pita kwuru? Cheta, Pita ekpeghị ekpere, ọ nọghịkwa na nche. Ya mere, olee ihe ị ga-asị na ọ dị mkpa ka anyị mee iji bụrụ onye na-eso ụzọ Onye Ozizi Ukwu ahụ?Nezie, ọ dị anyị mkpa ikpegara Jehova ekpere maka enyemaka. Mgbe Jizọs kpere ekpere, ị ma ihe Chineke meere ya? O zipụrụ otu mmụọ ozi ịga mee ka ọ dị ike. Luk 22:43 Ndị mmụọ ozi Chineke hà pụrụ inyere anyị aka? Bible na-ekwu, sị: Mmụọ ozi nke Jehova na-ama ụlọikwuu ya gburugburu ndị na-atụ egwu Ya, o wee dọpụta ha. Abụ Ọma 34:7 Ma, iji nweta enyemaka Chineke, ọ dị mkpa ka anyị mee ihe ọzọ ma e wezụga ikpe ekpere maka ya. Ị ma ihe ọzọ ọ dị mkpa ka anyị mee? Jizọs gwara ụmụazụ ya ka ha mụrụ anya ma nọrọ na nche. Olee otú i chere anyị pụrụ isi mee nke a?Ọ dị mkpa ka anyị na-ege ntị nke ọma nihe a na-ekwu ná nzukọ Ndị Kraịst, na-aṅakwa ntị nihe anyị na-agụta na Bible. Ma, ọ dịkwa anyị mkpa ịdị na-ekpegara Jehova ekpere mgbe nile ma na-arịọ ya ka o nyere anyị aka ijere ya ozi. Ọ bụrụ na anyị emee otú ahụ, a ga-enyere anyị aka imeri egwu anyị na-atụ. Mgbe ahụ, anyị ga-enwe obi ụtọ mgbe anyị nwere ohere ịkọrọ ndị ọzọ banyere Onye Ozizi Ukwu ahụ na Nna ya.31 Ebe A Ga-enweta Nkasi ObiỌ DỊTỤWO mgbe ọ bụla ị na-enweghị obi ụtọ, mgbe ọ bụ ị gị nọ? Ọ dịtụwo mgbe ị na-adị na-eche ma ọ dị onye ọ bụla hụrụ gị nanya? Ọ na-eme ụmụaka ụfọdụ. Ma Chineke na-ekwe nkwa, sị:Mụ onwe m agaghị echezọ gị.Aịsaịa 49:15 Nke ahụ ọ bụghị ihe magburu onwe ya iche nechiche? Ee, Jehova Chineke hụrụ anyị nanya nezie!Olee otú i chere obi dị obere atụrụ a furu efu?Otu onye so dee Bible sịrị: Nna m na nne m ahapụwo m, ma Jehova ga-ekubata m. Abụ Ọma 27:10 Ịmata nke ahụ pụrụ ịbụ ezigbo ihe nkasi obi nye anyị, ọ bụghị ya? Ee, Jehova na-agwa anyị, sị: Atụla egwu, gị ka M nọnyeere: . . .M ga-enyere gị aka.Aịsaịa 41:10.Otú ọ dị, mgbe ụfọdụ, Jehova na-ekwe ka Setan wetara anyị nsogbu. Jehova ọbụna na-ekwe ka Setan lee ndị ohu Ya ule. Notu oge, Ekwensu mere ka Jizọs taa ahụhụ nke ukwuu nke na Jizọs tikuru Jehova, sị: Chineke m, Chineke m, gịnị mere i jiworo gbahapụ m? Matiu 27:46 Ọ bụ ezie na Jizọs nọ na-ata ahụhụ, ọ ka maara na Jehova hụrụ ya nanya. Jọn 10:17 Ma, Jizọs makwaara na Chineke na-ekwe ka Setan lee ndị ohu Ya ule na ọ na-ekwekwa ka Setan mee ka ha taa ahụhụ. Nisiakwụkwọ ọzọ, anyị ga-akọwa ihe mere Chineke ji ekwe ka Setan na-eme nke a.Mgbe anyị bụ ụmụaka, ọ na-esi ike mgbe ụfọdụ ka anyị ghara ịtụ ụjọ. Dị ka ihe atụ, ọ dịtụla mgbe i furu? Ụjọ ọ tụrụ gị? Ụjọ na-atụ ọtụtụ ụmụaka. Notu oge, Onye Ozizi Ukwu ahụ kọrọ otu akụkọ banyere ihe ifu efu. Ma, ọ bụghị nwatakịrị furu. Ọ bụ atụrụ.Nụzọ ụfọdụ, i yiri atụrụ. Nụzọ dị aṅaa? Ọ dị mma, atụrụ anaghịebu oké ibu ma ọ bụ esi ike. Ha chọkwara onye ga na-elekọta ha ma na-echebe ha. A na-akpọ onye na-elekọta atụrụ onye ọzụzụ atụrụ.Nakụkọ ya, Jizọs kọrọ banyere otu onye ọzụzụ atụrụ nke nwere otu narị atụrụ. Ma, otu nime atụrụ ya furu. O nwere ike ịbụ na atụrụ ahụ chọrọ ịhụ ihe dị nakụkụ nke ọzọ nke otu ugwu. Ma, noge na-adịghị anya, atụrụ ahụ kpafuru site nebe ndị nke ọzọ nọ. Cheedị echiche otú ọ dị atụrụ ahụ mgbe o legharịrị anya wee hụ na ọ bụ ị ya nọ?Gịnị ka onye ọzụzụ atụrụ ahụ ga-eme mgbe ọ matara na otu atụrụ ahụ na-efu efu? Ọ ga-asị na ọ bụ atụrụ ahụ kpatara ya, nihi ya, na ya agaghị enye onwe ya nsogbu ije chọwa ya? Ka ọ ga-ahapụ atụrụ 99 ahụ nebe ọ na-adịghị ihe ga-eme ha gaa chọwa ị otu ahụ? Ò kwesịrị ịta ahụhụ ahụ nile nihi otu atụrụ? Ọ bụrụ na ọ bụ gị bụ atụrụ ahụ furu efu, ị ga-achọ ka onye ọzụzụ atụrụ ahụ chọwa gị?Ònye dị ka onye ọzụzụ atụrụ ahụ nke napụtara atụrụ ya?Onye ọzụzụ atụrụ ahụ hụrụ atụrụ ya nile nanya nke ukwuu, ọbụna nke ahụ furu efu. Ya mere, ọ gara chọwa nke ahụ na-efu efu. Chee echiche ụdị obi ụtọ atụrụ ahụ furu efu na-aghaghị inweworị mgbe ọ hụrụ onye ọzụzụ atụrụ ahụ ka ọ na-abịa! Jizọs kwukwara na onye ọzụzụ atụrụ ahụ ṅụrịrị ọṅụ na ya achọtawo atụrụ ya. Ọ ṅụrịrị ọṅụ maka atụrụ ahụ karịa otú ọṅụrịrị maka atụrụ 99 ahụ na-efughị efu. Ònyezi dị ka onye ọzụzụ atụrụ ahụ Jizọs kọrọ akụkọ maka ya? Ònye na-elekọta anyị otú onye ọzụzụ atụrụ ahụ si lekọta atụrụ ya? Jizọs sịrị na Nna ya nke nọ neluigwe na-elekọta anyị otú ahụ. Ọ bụkwa Jehova bụ Nna ya.Jehova Chineke bụ Onye Ọzụzụ Atụrụ Ukwu nke ndị ya. Ọ hụrụ ndị nile na-ejere ya ozi nanya, gụnyere ụmụaka dị ka gị. Ọ chọghị ka onye ọ bụla nime anyị merụọ ahụ ma ọ bụ ka anyị nwụọ. Nezie, ọ bụ nnọọ ihe na-emesi obi ike ịmata na ihe banyere anyị na-emetụ Chineke nobi nke ukwuu otú ahụ!Matiu 18:12-14.Jehova ọ bụ onye dị adị nezie nye gị dị ka nna gị ma ọ bụ onye ọzọ dị adị nye gị?Ì kwere nezie na Jehova Chineke? Ọ bụ onye dị adị nezie nye gị? Ọ bụ eziokwu na anyị apụghị ịhụ Jehova anya. Ọ bụ nihi na ọ bụ Mmụọ. O nwere ahụ nke anyị na-apụghị ịhụ anya. Ma ọ bụ onye dị adị nezie, ọ pụkwara ịhụ anyị. Ọ ma mgbe anyị chọrọ enyemaka. Anyị pụkwara ịgwa ya okwu nekpere, otú anyị na-agwa onye ọzọ nọ nụwa okwu. Jehova chọrọ ka anyị na-eme nke a.Ya mere, ọ bụrụ na ọ dị mgbe ọ bụla ị na-enweghị obi ụtọ ma ọ bụ nọrọ ị gị, gịnị ka i kwesịrị ime? Gwa Jehova okwu. Bịaruo ya nso, ọ ga-akasịkwa gị obi ma nyere gị aka. Cheta na Jehova hụrụ gị nanya, ọbụna mgbe ị na-eche na ọ bụ ị gị nọ. Ka anyị weta Bible anyị. Nebe anAbụ Ọma nke 23, a gwara anyị, malite namaokwu nke 1, sị: Jehova bụ onye na-azụ m dị ka atụrụ; ọ dịghị ihe kọrọ m. Nebe ịta nri nke ahịhịa ndụ ka Ọ na-eme ka m makpuru: nakụkụ mmiri nke izu ike ka Ọ na-edu m nwayọọ.Rịba ama ihe onye dere ya kwukwasịrị, namaokwu nke 4: A sị na ejee m ije na ndagwurugwu onyinyo ọnwụ, m gaghị atụ egwu ihe ọjọọ ọ bụla; nihi na Gị onwe gị nọnyeere m: ndele Gị na mkpanaka Gị, ha onwe ha na-akasi m obi. Nke a bụ mmetụta ndị mmadụ na-enwe mgbe ọ bụ Jehova bụ Chineke ha. Ha na-enweta nkasi obi mgbe ha nọ ná nsogbu. Ọ na-adị gị otú ahụ?Dị ka onye ọzụzụ atụrụ na-ahụ nanya si elekọta ìgwè atụrụ ya, otú a ka Jehova si elekọta ndị ya nke ọma. Ọ na-egosi ha ụzọ ziri ezi ha ga-eso, ha na-ejikwa obi ụtọ na-eso ya. Ọbụna mgbe nsogbu gbara ha gburugburu, ọ dịghị mkpa ka ha tụọ egwu. Onye ọzụzụ atụrụ na-eji ndele ya ma ọ bụ mkpanaka ya echebe atụrụ ya pụọ naka anụ ọhịa ndị pụrụ imerụ ha ahụ. Bible kọrọ otú onye ọzụzụ atụrụ ahụ na-eto eto, bụ Devid, si chebeatụrụ ya pụọ naka ọdụm na anụ ọhịa bea. 1 Samuel 17:34-36 Ndị Chineke makwaara na Jehova ga-echebekwa ha. Ha pụrụ inwe obi iru ala nihi na Chineke nọnyeere ha.Dị ka onye ọzụzụ atụrụ nke na-echebe atụrụ ya, ònye pụrụ inyere anyị aka mgbe anyị nọ ná nsogbu?Jehova hụrụ atụrụ ya nanya nezie, ọ na-elekọtakwa ha nụzọ dị nro. Bible na-ekwu, sị: Dị ka onye ọzụzụ atụrụ ka ọ ga na-edu atụrụ ya. Ọ ga-eji aka ya chịkọta ndị dị ntakịrị.Aịsaịa 40:11.Ọ dịghị enye gị obi ụtọ ịmata na Jehova dị otú ahụ? Ị chọrọ ịbụ otu nime atụrụ ya? Atụrụ na-ege ntị nolu onye ọzụzụ atụrụ ha. Ha na-anọ ya nso. Ị na-ege Jehova ntị? Ị na-anọ ya nso? Ya bụrụ otú ahụ, ọ dịghị mkpa ka ị tụọ egwu ma ọlị. Jehova ga-anọnyere gị.32 Otú E Si Chebe JizọsMGBE ụfọdụ Jehova na-eme ihe nụzọ dị ịtụya iji chebe ụmụaka nakwa ndị na-apụghị ichebe onwe ha. Ọ bụrụ na ị gaa mkpagharị nime ime obodo, ị pụrụ ịhụ otu ụzọ Jehova na-esi eme nke a. Ma, ná mmalite, i nwere ike ị gaghị aghọta nezie ihe na-emenụ.Ị hụrụ otu nnụnụ ka o feere bịa bere nala nebe dị gị nso. Ọ dị ka ò merụrụ ahụ. Mgbe ị chọrọ ịgaru ya nso, o jisiri ike megharịa nku ya wee gbapụ. Ka ị na-eso nnụnụ ahụ, ọ nọgidere na-agbanahụ gị. Mgbe ahụ, na mberede, nnụnụ ahụ fepụrụ. Ọ dịghị ihe ọ bụla mere ya na nku! Ị ma ihe nnụnụ ahụ na-eme?Nakụkụ ebe ahụ nnụnụ ahụ fedatara nala nebe dị gị nso, ụmụ ya zoro nime ọhịa. Ụjọ ji nne nnụnụ ahụ na i nwere ike ịhụ ha ma merụọ ha ahụ. Nihi ya, o mere ka a ga-asị na o merụrụ ahụ wee rara gị pụọ. Ị ma onye pụrụ ichebe anyị otú nne nnụnụ si echebe ụmụ ya? Nime Bible, e ji Jehova tụnyere nnụnụ a na-akpọ ugo, bụ nke na-enyere ụmụ ya aka.Deuterọnọmi 32:11, 12.Olee otú nne nnụnụ a si echebe ụmụ ya?Nwa dịkarịsịrị oké ọnụ ahịa nke Jehova bụ Ọkpara ya ọ hụrụ nanya, bụ Jizọs. Mgbe Jizọs nọ neluigwe, ọ bụ mmụọ dị ike dịkwa ka Nna ya. Ọ pụrụ ilekọta onwe ya. Ma mgbe a mụrụ Jizọs dị ka nwa ọhụrụ nụwa, ọ pụghị ichebe onwe ya. Nchebe dị ya mkpa.Iji mezuo uche Chineke maka ya nụwa, Jizọs aghaghị itolite ma ghọọ nwoke zuru okè, onye tozuru etozu. Otú ọ dị, Setan gbalịrị igbu Jizọs tupu nke ahụ emee. Mgbalị ndị e mere iji gbuo Jizọs mgbe ọ bụ nwata na ụzọ dị iche iche Jehova si chebe ya bụ akụkọ na-adọrọ mmasị. Ị ga-achọ ịnụ ya?Ntakịrị oge mgbe a mụsịrị Jizọs, Setan mere ka ihe yiri kpakpando pụta na mbara igwe nEbe Ọwụwa Anyanwụ Ụwa. Ndị ikom a na-akpọ ndị na-agụ kpakpando, bụ ndị na-amụ kpakpando, sooro kpakpando ahụ gaa ọtụtụ narị kilomita ruo Jeruselem. Nebe ahụ, ha jụrụ ajụjụ ebe a ga-amụ onye ahụ nke gaje ịbụ eze ndị Juu. Mgbe ha jụrụ ndị ikom maara ihe Bible kwuru banyere nke a, ha zara ha, sị: Na Betlehem.Matiu 2:1-6.Mgbe ndị a na-agụ kpakpando letasịrị Jizọs, olee ịdọ aka ná ntị Chineke nyere ha nke chebere Jizọs?Mgbe Herọd, bụ eze ọjọọ nke nọ na Jeruselem, nụrụ banyere eze ọhụrụ a a mụrụ noge na-adịbeghị anya nobodo Betlehem nke dị nso, ọ gwara ndị ahụ na-agụ kpakpando, sị: Gaanụ chọta nwatakịrị ahụ, mgbe ahụ bịaghachinụ kọọrọ m. Ị ma ihe mere Herọd ji chọọ ịma ebe a ga-achọta Jizọs? Ọ bụ nihi na Herọd nwere anyaụfụ, ọ chọkwara igbu ya!Olee otú Chineke si chebe Ọkpara ya? Mgbe ndị ahụ na-agụ kpakpando chọtara Jizọs, ha nyere ya onyinye dị iche iche. Mgbe e mesịrị, Chineke dọrọ ndị ahụ na-agụ kpakpando aka ná ntị ná nrọ ka ha ghara ịgaghachi na nke Herọd. Ya mere, ha si ụzọ ọzọ lawa nagaghachighị Jeruselem. Mgbe Herọd chọpụtara na ndị ahụ na-agụ kpakpando alaala, nnukwute iwe were ya. Ya mere, iji gbuo Jizọs, Herọd kwuru ka e gbuo ụmụ ọhụrụ nile na-erubeghị afọ abụọ nọ na Betlehem! Ma, tupu mgbe ahụ, a kpọrọwo Jizọs pụọ.Ị ma otú e si kpọpụ Jizọs? Mgbe ndị ahụ na-agụ kpakpando lawara, Jehova dọrọ di Meri, bụ Josef, aka ná ntị ka o bilie gbaga Ijipt. O nweghị ihe Herọd, bụ ajọ mmadụ, ga-eme Jizọs nebe ahụ. Ọtụtụ afọ mgbe e mesịrị, mgbe Meri na Josef si Ijipt kpọrọ Jizọs laghachi, Chineke dọrọ Josef aka ná ntị ọzọ. Ọ gwara ya ná nrọ ka ọ kwaga Nazaret, bụ ebe ihe ọ bụla na-agaghị eme Jizọs.Matiu 2:7-23.Olee otú e si zọpụta obere nwa bụ Jizọs ọzọ?Ị hụrụ otú Jehova si chebe Ọkpara ya? Ònye ka ị ga-asị na o yiri ụmụ nnụnụ ahụ nne ha zoro nime ọhịa ma ọ bụ na o yiri Jizọs mgbe ọ bụ obere nwa? Ọ bụ na i yighị ha? E nwere ndị chọkwara imerụ gị ahụ. Ị ma ndị ha bụ?Bible na-ekwu na Setan yiri ọdụm na-ebigbọ ebigbọ, nke chọrọ iri anyị. Dịkwa nnọọ ka ọdụm na-achọkarị ijide ụmụ obere anụmanụ, ọtụtụ mgbe Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya na-achọ ịnwụde ụmụaka. 1 Pita 5:8 Ma, Jehova ka Setan ike. Ọ pụrụ ichebe ụmụ ya ma ọ bụ mezie ihe ọjọọ ọ bụla Setan mere ha.Ì chetara nIsi nke 10nke akwụkwọ a ihe Ekwensu na ndị mmụọ ọjọọ ya na-agbalị ime ka anyị mee? Ee, ha na-agbalị ime ka anyị nwee ụdị mmekọahụ Chineke sịrị na o zighị ezi. Ma, olee ndị ị kwesịrị ịdị na-enwe mmekọahụ? Ee, ọ bụ mmadụ abụọ bụ nwoke na nwanyị, ndị toruworo ogo mmadụ, ndị bụ di na nwunye.Otú ọ dị, ọ dị mwute ikwu na ụfọdụ ndị toro eto na-enwe mmasị ka ha na ụmụaka nwee mmekọahụ. Mgbe ha so ụmụaka nwee mmekọahụ, ụmụ okoro na ụmụaka ndị nwanyị pụrụ ịmalite ime ihe ọjọọ ndị ha mụtara site naka ndị a toworo eto. Ha na-amalitekwa iji akụkụ ahụ ha e ji enwe mmekọahụ eme ihe nụzọ na-ezighị ezi. Nke ahụ bụ ihe mere nobodo Sọdọm, ogologo oge gara aga. Bible na-ekwu na ndị bi nebe ahụ,ma okorobịama agadi, gbalịrị iso ndị ikom bịara ileta Lọt nwee mmekọahụ.Jenesis 19:4, 5.Ya mere, dị nnọọ ka nchebe dị Jizọs mkpa, otú ahụ ka ọ dịkwa mkpa ka e chebe gị pụọ naka ndị toworo etoọbụnakwa pụọ naka ụmụaka ndị ọzọndị pụrụ ịgbalị ime ka gị na ha nwee mmekọahụ. Dị ka ha na-emekarị, ha ga na-eme nnọọ ka hà bụ ndị enyi gị. Ha pụrụ ọbụna ikwe nkwa inye gị ihe ma ọ bụrụ na i kwe ha nkwa na ị gaghị akọrọ ndị ọzọ ihe ha chọrọ ka gị na ha mee. Ma, ndị a na-achọ ị ọdịmma ha dị ka Setan na ndị mmụọ ọjọọ ya, ha na-achọkwa ị obi ụtọ nke ha. Ha na-agbalịkwa inweta obi ụtọ a site niso ụmụaka na-enwe mmekọahụ.Nke a jọgburu onwe ya!Ị ma ihe ha nwere ike ime iji mee onwe ha obi ụtọ? Ha pụrụ ịgbalị ịhịa gị aka nakụkụ ahụ i ji bụrụ nwoke ma ọ bụ nwanyị. Ma ọ bụ, ha pụrụ ọbụna iwere akụkụ ahụ ha ji bụrụ nwoke ma ọ bụ haji bụrụ nwanyị na-echitụ na nke gị. Ma, i kwesịghị ikwe ma ọlị ka onye ọ bụla jiri amụ gị ma ọ bụ ọtụ gị na-egwuri egwú. Ọbụnadị nwanne gị ma ọ bụ nne gị ma ọ bụ nna gị.Akụkụ ahụ gị ndị a bụ ị gị ka ha dịịrị.Gịnị ka i kwesịrị ikwu ma ọ bụ mee ma ọ bụrụ na mmadụ anwaa imetụ gị aka nụzọ na-adịghị mma?Olee otú ị pụrụ isi chebe ahụ gị pụọ naka ndị na-eme ụdị ihe ọjọọ a? Nke mbụ, ekwela ka onye ọ bụla jiri akụkụ ahụ i ji bụrụ nwoke ma ọ bụ akụkụ ahụ i ji bụrụ nwanyị na-egwuri egwú. Ọ bụrụ na mmadụ anwaa ime ya, gwa ya nolu dara ụda, nụzọ na-egosi na ị naghị egwu egwu, sị:Kwụsị ya! Aga m akọrọ ndị ọzọ ihe ị na-eme m!Ọ bụrụkwa na onye ahụ asị na ọ bụ gị mere ya ji na-eme ya, ekwela ihe onye ahụ kwuru. Ọ bụghị eziokwu. Gaa kọọrọ ya onye ọzọ, nagbanyeghị onye onye ahụ na-eme gị ihe ahụ bụ! I kwesịrị ime otú ahụ, ọ bụrụgodị na ọ sị na ihe unu abụọ na-eme bụ ihe nzuzo nke ọ bụ ị gị na ya ga-ama. Ọ bụrụgodị na onye ahụ ekwe nkwa inye gị onyinye ndị mara mma ma ọ bụ yie gị egwu, i kwesịrị isi nebe ọ nọ pụọ ma kọọrọ onye ọzọ ihe ọ na-eme gị.Atụla egwu, kama kpachara anya. Mgbe ndị mụrụ gị dọrọ gị aka ná ntị banyere ndị mmadụ ma ọ bụ ebe ndị pụrụ ịdị ize ndụ nye gị, i kwesịrị ige ha ntị. Ọ bụrụ na i mee otú ahụ, ị ga-eme ka onye ọjọọ ghara inwe ohere iji mee gị ihe ọjọọ ọ bụla.33 Jizọs Pụrụ Ichebe AnyịOlee otú i si ele Jizọs anyaọ bụ dị ka Eze dị ike ka ọ bụ dị ka nwa ọhụrụ na-agaghị emeli ihe ọ bụla?MGBE Jizọs tolitere wee nụ otú e si chebe ya noge ọ bụ obere nwa, ì chere na o kpere ekpere kelee Jehova? Olee ihe i chere Jizọs nwere ike ịgwaworị Meri na Josef ka oge na-aga mgbe ọ nụrụ na ha chebere ya ndụ site nịkpọrọ ya gbaga Ijipt?Nezie, Jizọs abụghịzi nwa ọhụrụ. O bighịdị nụwa otú o biri na mbụ. Ma, ị chọpụtawo na noge a, o yiri ka ụfọdụ ndị hà na-ewere Jizọs ị dị ka nwa ọhụrụ nọ nebe a na-etinyere anụ ụlọ nri? A na-ahụ nke a noge Krismas bụ mgbe a na-ahụ foto Jizọs nọtụtụ ebe dị ka nwa ọhụrụ.Ọ bụ ezie na Jizọs ebikwaghị nụwa, ì kwere na ọ dị ndụ? Ee, e mere ka o si nọnwụ bilie, ọ bụkwa Eze dị ike ugbu a neluigwe. Gịnị ka i chere ọ pụrụ ime iji chebe ndị na-ejere ya ozi? Dị ka ihe atụ, mgbe Jizọs nọ nụwa, o gosiri otú ọ pụrụ isi chebe ndị hụrụ ya nanya. Ka anyị lee otú o si mee nke ahụ otu ụbọchị mgbe ya na ndị na-eso ụzọ ya ji ụgbọ mmiri nọrọ nime mmiri.O ruola oge mgbede. Jizọs nọ na-ezindị mmadụ ihe kemgbe ụtụtụ nakụkụ Oké Osimiri Galili, bụ nnukwu ọdọ mmiri dị ihe dị ka kilomita 20 nogologo nakwa kilomita 12 nobosara. Ugbu a, ọ sịrị ndị na-eso ụzọ ya: Ka anyị gafee nofe nke ọzọ nke ọdọ mmiri a. Ya mere, ha banyere nụgbọ mmiri wee gawa nakụkụ nke ọzọ nke ọdọ mmiri ahụ. Ike gwụsịrị Jizọs, ya mere ọ gara nazụ ụgbọ mmiri ahụ wee jiri ohiri isi dinara. Negbughị oge, ezigbo ụra buuru ya.Gịnị ka Jizọs na-agwa ifufe na ebili mmiri?Ndị na-eso ụzọ ya mụ anya iji na-eduzi ụgbọ mmiri ahụ. Ihe nile nọ na-aga were were ruo nwa oge, ma oké ifufe maliteziri. Ọ nọgidere na-efesiwanye ike, ebili mmiri nọgidekwara na-ebuwanye ibu. Mmiri malitere ịbata nime ụgbọ ahụ nihi ebili mmiri ahụ, mmiri malitekwara ịdọrọ nime ụgbọ mmiri ahụ.Ndị na-eso ụzọ ya tụrụ egwu na ụgbọ ha ga-emi. Ma, Jizọs atụghị egwu. Ọ ka nọ na-ehi ezigbo ụra nazụ ụgbọ mmiri ahụ. Nikpeazụ, ndị na-eso ụzọ ya kpọtere ya, sị ya: Onye Ozizi, Onye Ozizi, zọpụta anyị; anyị na-aga ịnwụ noké ifufe a. Mgbe ha kpọtere ya, Jizọs biliri baara ifufe ahụ na ebili mmiri ahụ mba. Ọ sịrị: Shịị! Daa jụụ!Ifufe ahụ kwụsịrị ozugbo, ọdọ mmiri ahụ dakwara jụụ. O juru ndị na-eso ụzọ ya anya. Ha ahụtụbeghị ụdị ihe ahụ. Ha malitere ịsị ibe ha: Ònye nezie ka onye a bụ, nihi na ọ na-enye ọbụna ifufe na mmiri iwu, ha na-erubekwara ya isi?Luk 8:22-25;Mak 4:35-41.Ị ma onye Jizọs bụ? Ị ma ebe o si nweta ike dị ukwuu o nwere? Ndị na-eso ụzọ ya ekwesịghịrịị ịtụ egwu ebe ha na Jizọs nọ, nihi na Jizọs abụghị mmadụ nkịtị. Ọ pụrụ ime ihe ndị dị ebube, ndị ọ na-adịghị mmadụ ọ bụla ọzọ pụrụ ime ha. Ka m kọọrọ gị ihe ọzọ o mere notu oge noké osimiri nke ifufe na-efe na ya.Ọ bụ mgbe oge ụfọdụ gasịworo, nụbọchị ọzọ. Mgbe o ruru ná mgbede, Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha banye ụgbọ mmiri gaa nofe nke ọzọ nke oké osimiri ahụ tupu ya ana-erute. Mgbe ahụ, Jizọs rịgooro nelu ugwu ị ya. Ọ bụ ebe dị jụụ, ebe ọ pụrụ ịnọ kpegara Nna ya, bụ Jehova Chineke, ekpere.Ndị na-eso ụzọ ya banyere nụgbọ mmiri wee malite ịgafe oké osimiri ahụ. Ma noge na-adịghị anya, ifufe malitere ife. O fesiwanyere ike. Mgbe ahụ, chi ejiela. Ndị ikom ahụ chịdatara ákwà ifufe ha wee malite iji ụmara na-akwọ ụgbọ ahụ. Ma ụgbọ ha adịghị agasi ike nihi na ifufe ahụ nke na-efesi ike na-efegide ha. Ụgbọ ahụ na-aṅagharị nihi oké ebili mmiri ahụ, mmiri na-awụbatakwa nime ụgbọ ahụ. Ndị ikom ahụ nọ na-agbalịsi ike ka ha ruo nikpere mmiri, ma o kweghị ha.Jizọs ka nọ ị ya nugwu. Ọ nọteela aka ebe ahụ. Ma, ugbu a, ọ pụrụ ịhụ na ndị na-eso ụzọ ya nọ nihe ize ndụ nihi oké ebili mmiri ahụ. Ya mere, o si nugwu ahụ gbadata nụsọ oké osimiri ahụ. Jizọs chọrọ inyere ndị na-eso ụzọ ya aka, ya mere ọ malitere ịga ije nelu oké osimiri ahụ oké ifufe na-efe na ya iji gakwuru ha!Gịnị ga-eme ma ị nwaa ịga ije nelu mmiri? Ị ga-emikpu, mmiri pụkwara iri gị. Ma, Jizọs adịghị ka gị. O nwere ike pụrụ iche. Jizọs ga-aga ogologo ije tupu ya eruo nebe ụgbọ mmiri ahụ dị. Ya mere, ọ bụ mgbe ọ na-eru nisi ụtụtụ ka ndị na-eso ụzọ Jizọs hụrụ ya ka ọ na-abịakwute ha, na-aga ije nelu mmiri. Ma, ihe ha hụrụ tụrụ ha nanya. Ezigbo ụjọ jidere ha, ha tikwara mkpu nihi ụjọ. Jizọs sịziri ha: Nweenụ obi ike, ọ bụ m; unu atụla egwu.Gịnị mere Jizọs ji rụọ ọrụ ebube?Ozugbo Jizọs bara nime ụgbọ mmiri ahụ, oké ifufe ahụ kwụsịrị. Ọzọkwa, o juru ndị na-eso ụzọ ya anya. Ha dara nala nihu Jizọs, sị ya: Ị bụ Ọkpara Chineke nezie.Matiu 14:22-33;Jọn 6:16-21.Ọ bụ na ọ garaghị abụ ihe magburu onwe ya ịdị ndụ noge ahụ ma hụ oge Jizọs na-eme ihe ndị dị otú ahụ? Ị ma ihe mere Jizọs ji rụọ ọrụ ebube ndị ahụ? Ọ rụrụ ha nihi na ọ hụrụ ndị na-eso ụzọ ya nanya, chọọkwa inyere ha aka. Ma, ọ rụkwara ha iji gosi ike dị ukwuu o nwere, bụ nke ọ ga-eji mee ihe nọdịnihu dị ka Onye Ọchịchị nke Alaeze Chineke.Olee otú Jizọs si echebe ụmụazụ ya taa?Ọbụna taa, Jizọs na-ejikarị ike ya echebe ụmụazụ ya pụọ ná mgbalị Setan na-eme ime ka ha kwụsị ịgwa ndị ọzọ banyere Alaeze Chineke. Ma, Jizọs adịghị eji ike ya echebe ndị na-eso ụzọ ya ka ha ghara ịrịa ọrịa ma ọ bụ jiri ya na-agwọ ha mgbe ha na-arịa ọrịa. Ọbụna ndịozi Jizọs nile mesịrị nwụsịa. E gburu nwanne Jọn bụ Jems egbu, a tụkwara Jọn nonwe ya mkpọrọ.Ọrụ 12:2;Mkpughe 1:9.Otú ahụ ka ọ dị taa. Ma ndị mmadụ hà na-ejere Jehova ozi ma ọ bụ na ha adịghị ejere ya ozi, ha nile nwere ike ịrịa ọrịa ma nwụọ. Ma, nisi nso, noge ịchịisi Jizọs dị ka Eze nke ọchịchị Chineke, ihe agaghị adị otú ha dị ugbu a. Ọ dịghị onye ga-atụ egwu mgbe ahụ ma ọlị nihi na Jizọs ga-eji ike ya gọzie ndị nile na-erubere ya isi.Aịsaịa 9:6, 7.34 Gịnị Ga-eme Anyị Ma Anyị Nwụọ?DỊ KA ị maara ma eleghị anya, taa ndị mmadụ na-aka nká, na-arịa ọrịa, na-anwụkwa anwụ. Ọbụna ụfọdụ ụmụaka na-anwụ. Ì kwesịrị ịdị na-atụ ọnwụ ma ọ bụ onye ọ bụla nwụrụ anwụ ụjọ? Ị ma ihe na-eme mgbe anyị nwụrụ?Ọ dịghị onye dị ndụ taa nke nwụworonụ ma mesịa dị ndụ iji kọọrọ anyị. Ma, mgbe Jizọs bụ Onye Ozizi Ukwu ahụ nọ nụwa, e nwere otu nwoke nke nwụrụ ma mesịa dị ndụ. Anyị pụrụ ịmata ihe na-eme ndị nwụrụ anwụ site nịgụ banyere nwoke ahụ. Nwoke ahụ bụ enyi Jizọs, o bikwara na Betani, bụ ntakịrị obodo nke dị nso na Jeruselem. Aha ya bụ Lazarọs, o nwekwara ụmụnne nwanyị abụọ, aha ha bụ Mata na Meri. Ka anyị lee ihe Bible kwuru na o mere.Otu ụbọchị, Lazarọs malitere ịrịasi ọrịa ike. Noge ahụ, Jizọs nọ ebe dị anya. Ya mere, Mata na Meri zipụrụ otu onye ozi ka ọ gaa gwa Jizọs na nwanne ha nwoke, bụ Lazarọs, na-arịa ọrịa. Ha zipụrụ ozi nihi na ha ma na Jizọs nwere ike ịbịa ma mee ka ahụ dị nwanne ha nwoke mma. Jizọs abụghị dọkịta, kama o nwere ike sitere naka Chineke, nke mere na ọ pụrụ ịgwọ ụdị ọrịa ọ bụla.Matiu 15:30, 31.Otú ọ dị, tupu Jizọs agawa ịhụ Lazarọs, ọrịa Lazarọs kara njọ nke na ọ nwụrụ. Ma, Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya na Lazarọs na-arahụ ụra, nakwa na Ya ga-eje kpọtee ya. Ndị na-eso ụzọ ya aghọtaghị ihe Jizọs na-ekwu. Ya mere, Jizọs gwara ha hoo haa, sị: Lazarọs anwụwo. Gịnị ka nke a na-egosi banyere ọnwụ? Ee,na o yiri oké ụra. Ọ bụ ụra miri emi nke na onye ahụ anadịghị arọ nrọ.Ugbu a, Jizọs na-aga ịhụ Mata na Meri. Ọtụtụ ndị, bụ ndị enyi ezinụlọ ha abịaworị. Ha bịara ịkasi ụmụnne nwanyị abụọ ahụ obi nihi ọnwụ nwanne ha nwoke. Mgbe Mata nụrụ na Jizọs na-abịa, ọ gawara izute ya. Noge na-adịghị anya, Meri gawakwara ịga hụ Jizọs. Ọ nọ noké mwute ma na-ebe ákwá, ọ dakwara nala nụkwụ Jizọs. Ndị enyi ha ndị ọzọ ndị so Meri na-ebekwa ákwá.Onye Ozizi Ukwu ahụ jụrụ ha ebe ha liri Lazarọs. Mgbe ọ jụrụ ha, ndị ahụ duuru Jizọs gaa nọgba ebe e liri Lazarọs. Mgbe Jizọs hụrụ ka mmadụ nile nọ na-ebe ákwá, ọ malitekwara ibe ákwá. Ọ ma otú ọ na-esi ewute mmadụ ma onye ọ hụrụ nanya nwụọ.Otu nkume dị nọnụ ụzọ ọgba ahụ, ya mere Jizọs sịrị: Kwapụnụ nkume ahụ. Hà kwesịrị ịkwapụ ya? Mata echeghị na ọ dị mma ka a kwapụ ya. Ọ sịrị: Onyenwe anyị, ka ọ dị ugbu a ọ ghaghị ịbụ na o siwela ísì, nihi na o meela ụbọchị anọ.Ma Jizọs sịrị ya: Ọ bụ na agwaghị m gị na ọ bụrụ na ị ga-ekwere, ị ga-ahụ ebube Chineke? Ihe Jizọs na-ekwu bụ na Mata ga-ahụ ihe ga-eme ka e nye Chineke nsọpụrụ. Gịnị ka Jizọs ga-eme? Mgbe a kwapụrụ nkume ahụ, Jizọs kpegaara Jehova ekpere. O kpepụtara ekpere ahụ ekpepụta. Jizọs jizi oké olu kwuo, sị: Lazarọs, pụta! Ọ ga-apụtanụ? Ọ ga-enwe ike ịpụta?Ị pụrụ ịkpọte onye na-ehi ụra? Ee, ọ bụrụ na ị kpọọ ya òkù nolu dara ụda, ọ ga-eteta. Ma, ị ga-akpọteli onye nọ nụra ọnwụ? Ee e. Otú ọ sọkwara gị kpọsie ya ike, onye nwụrụ anwụ agaghị anụ ya. Ọ dịghị ihe mụ ma ọ bụ gị ma ọ bụ onye ọ bụla ọzọ nọ nụwa taa pụrụ ime iji kpọtee onye nwụrụ anwụ.Olee ihe Jizọs meere Lazarọs?Ma Jizọs adịghị ka anyị. O nwere ike pụrụ iche nke sitere naka Chineke. Ya mere, mgbe Jizọs kpọrọ Lazarọs òkù, ihe dị ịtụya mere. Nwoke ahụ nke nwụrụ kemgbe ụbọchị anọ si nọgba ahụ pụta! E mere ka ọ dị ndụ ọzọ! Ọ pụrụ iku ume, ịga ije na ikwu okwu ọzọ! Ee, Jizọs kpọlitere Lazarọs nọnwụ.Jọn 11:1-44.Ugbu a, cheedị echiche: Gịnị mere Lazarọs mgbe ọ nwụrụ? Ọ dị akụkụ ya ọ bụlamkpụrụ obi ya ma ọ bụ mmụọ yanke hapụrụ ahụ ya jee biri ebe ọzọ? Mkpụrụ obi Lazarọs ọ gara eluigwe? Ọ dịrị ndụ ruo ụbọchị anọ neluigwe, ya na Chineke na ndị mmụọ ozi dị nsọ?Ee e, ọ dịghị. Cheta, Jizọs kwuru na Lazarọs nọ nụra. Olee otú ọ na-adị gị mgbe ị na-ehi ụra? Mgbe ị nọ nezigbo ụra, ị dịghị ama ihe na-eme gburugburu ebe ị nọ, ka ị na-ama? Mgbe i tetakwara, ị dịghị ama otú i hiteruru ụra aka ruo mgbe i lere anya na klọọkụ.Otú ahụ ka ọ dị ndị nwụrụ anwụ. Ha adịghịamaihe ọ bụla. Ha adịghịenwe mmetụtaọ bụla. Ha apụghịkwaimeihe ọ bụla. Otú ahụ ka ọ dị Lazarọs mgbe ọ nwụrụ. Ọnwụ yiri oké ụra nke mmadụ na-adịghị echeta ihe ọ bụla na ya. Bible na-ekwu, sị: Ma ndị nwụrụ anwụ adịghị ama ihe ọ bụla.Eklisiastis 9:5,10.Gịnị bụ ọnọdụ Lazarọs mgbe ahụ ọ nwụrụ anwụ?Cheekwa echiche: Ọ bụrụ na Lazarọs nọ neluigwe ruo ụbọchị anọ ahụ, ọ bụ na ọ garaghị ekwutetụ ihe ọ bụla banyere ya? Ọ bụrụkwa na ọ nọ neluigwe, Jizọs ọ gaara amanye ya isi nebe ahụ mara mma laghachite nụwa? Ọ dịghị ma ọlị!Ma, ọtụtụ ndị na-asị na anyịnweremkpụrụ obi, ha na-asịkwa na mkpụrụ obi ahụ na-adịrị ndụ gaa nihu mgbe ahụ nwụsịrị. Ha na-asị na mkpụrụ obi Lazarọs dị ndụ nebe ọzọ. Ma, Bible ekwughị otú ahụ. Ọ na-ekwu na Chineke mere mmadụ mbụ bụ Adam ka ọ bụrụ mkpụrụ obi dị ndụ. Adambụmkpụrụ obi. Bible na-ekwukwa na mgbe Adam mehiere, ọ nwụrụ. Ọ ghọrọ mkpụrụ obi nwụrụ anwụ, ọ laghachikwara nájá ahụ e si mee ya. Bible na-ekwukwa na ụmụ Adam nile ketakwara mmehie na ọnwụ.Jenesis 2:7;3:17-19;Ọnụ Ọgụgụ 6:6,NW;Ndị Rom 5:12.Ya mere, o doro anya na anyịenweghịmkpụrụ obi nke dị iche nahụ anyị. Onye ọ bụla nime anyịbụmkpụrụ obi. Ebe ndịmmadụ ketawokwara mmehie site naka nwoke mbụ bụ Adam, Bible na-ekwukwa, sị: Mkpụrụ obi nke na-emehie ga-anwụ.Ezikiel 18:4.Nihi gịnị ka ọ na-adịghị ihe mere a ga-eji na-atụ ndị nwụrụ anwụ egwu?Ụfọdụ ndị na-atụ ndị nwụrụ anwụ egwu. Ha agaghị agaru nso nebe a na-eli ozu nihi na ha na-eche na ndị nwụrụ anwụ nwere mkpụrụ obi nke dị iche nahụ ha, nke pụrụ imerụ ndị dị ndụ ahụ. Ma, onye nwụrụ anwụ ọ pụrụ imerụ onye dị ndụ ahụ? Ee e, ọ pụghị.Ụfọdụ ndị kwetara ọbụna na ndị nwụrụ anwụ pụrụ ịbịaghachi dị ka mmụọ ịbịa leta ndị dị ndụ. Ya mere, ha na-edebere ndị nwụrụ anwụ nri. Ma, ndị na-eme nke ahụ ekwetaghị nezie ihe Chineke kwuru banyere ndị nwụrụ anwụ. Ọ bụrụ na anyị kwere ihe Chineke kwuru, anyị agaghị na-atụ ndị nwụrụ anwụ egwu. Ọ bụrụkwa na anyị nwere ekele nezie nye Chineke maka ndụ anyị dị, anyị ga-egosipụta ya site nime ihe ndị dị Chineke mma.Ma, ị pụrụ ịdị na-eche, sị: Chineke ọ ga-eme ka ụmụntakịrị nwụrụ anwụ dị ndụ ọzọ? Ọchọrọime ya nezie? Ka anyị kwurịta ya nisiokwu na-esonụ.35 Anyị Pụrụ Isi nỌnwụ Bilie!Ọ BỤRỤ na anyị anwụọ, Chineke ọga-achọịkpọlite anyị nọnwụ, ya bụ, ime ka anyị dị ndụ ọzọ? Ezi mmadụ ahụ bụ Job kwenyere na Chineke ga-achọ ime otú ahụ. Ya mere, mgbe Job chere na ya gaje ịnwụ, ọ sịrị Chineke: Ị ga-akpọ òkù, mụ onwe m ga-azakwa Gị. Job kwuru na ọ ga-agụ Jehova Chinekeagụụ,ma ọ bụ na ọ ga-achọsi ike, ịkpọlite ya nọnwụ.Job 14:14, 15.Jizọs dị nnọọ ka Nna ya, bụ Jehova Chineke. Jizọschọrọinyere anyị aka. Mgbe otu nwoke nke nwere ọrịa ekpenta sịrị ya, ọ bụrụ nnọọ na ịchọọ,ị pụrụ ime ka m dị ọcha, Jizọs sịrị ya:Achọrọ m.Ọ gwọkwara nwoke ahụ ahụ na-adịghị ekpenta na-arịa ya.Mak 1:40-42.Olee otú Jehova si gosi na ọ hụrụ ụmụaka nanya?Jizọs mụtara inwe ịhụya nebe ụmụaka nọ site naka Nna ya. Ugboro abụọ, nogologo oge gara aga, Jehova ji ndị ohu ya kpọlite ụmụaka nọnwụ. Ịlaịja rịọrọ Jehova ka ọ kpọlite nwa nwoke nke otu nwanyị, onye mesoro Ịlaịja omume obiọma, nọnwụ. Jehova kpọlitekwara ya nọnwụ. Jehova jikwa ohu ya bụỊlaịsha kpọlite otu nwatakịrị nwoke nọnwụ.1 Ndị Eze 17:17-24;2 Ndị Eze 4:32-37.Ọ bụghị ihe magburu onwe ya ịma na Jehova hụrụ anyị nanya nke ukwuu? Ọ naghị eche banyere anyị ị mgbe anyị dị ndụ. Ọ na-echetakwa anyị mgbe anyị nwụrụ. Jizọs sịrị na Nna ya na-ewere ọbụna ndị nwụrụ anwụ ọ hụrụ nanya dị ka ndị dị ndụ! Luk 20:38 Bible na-ekwu na ọnwụ ma ọ bụ ndụ ma ọ bụ ihe ndị dị ugbu a ma ọ bụ ihe ndị gaje ịbịa agaghị ekewapụli anyị nịhụya Chineke.Ndị Rom 8:38, 39.Mgbe Jizọs nọ nụwa, o gosiri na ihe banyere ụmụaka na-emetụ Jehova nobi. Ị ga-echeta na Jizọs wepụtara oge gwa ụmụaka banyere Chineke. Ma, ị ma na Chineke nyere Jizọs ike ime ka ụmụaka si nọnwụ bilie? Ka anyị kwuo banyere oge Jizọs kpọlitere otu nwatakịrị nwanyị dị afọ 12, bụ nwa otu nwoke aha ya bụ Jeirọs, nọnwụ.Jeirọs na nwunye ya nakwa ị otu nwa ha mụtara bi nebe dị nso nOké Osimiri Galili. Otu ụbọchị, nwatakịrị nwanyị ahụ malitere ịrịasi ọrịa ike, Jeirọs hụkwara na ọ gaje ịnwụ. Nwoke ahụ bụ Jeirọs, onye bụ ezigbo mmadụ malitere iche echiche banyere Jizọs. Ọ nụwo akụkọ banyere onye pụrụ ịgwọ ndị mmadụ. Ya mere, Jeirọs gawara ịga chọọ ya. Ọ hụrụ Jizọs nikpere Oké Osimiri Galili ka ọ nọ na-ezi ọtụtụ mmadụ ihe.Jeirọs si netiti ìgwè mmadụ ahụ gafere wee daa nụkwụ Jizọs. Ọ sịrị Jizọs: Ọrịa na-arịasi obere nwa m nwanyị ike. Biko bịa nyere ya aka. Biko bịa. Jizọs sooro Jeirọs gawa ozugbo. Ìgwè mmadụ ndị bịara ịhụ Onye Ozizi Ukwu ahụ sokwaara ha. Ma, mgbe ha nọ nụzọ na-aga, ndị ikom ụfọdụ si nụlọ Jeirọs bịa gwa ya, sị: Nwa gị nwanyị anwụọla! Nihi gịnị ka ị ka ji na-enye onye ozizi nsogbu?Jizọs nụpeere ka ndị ikom ahụ na-ekwu ya. Ọ ma otú o si na-ewute Jeirọs na ị otu nwa ọ mụtara anwụọla. Ya mere, Ọgwara ya, sị: Atụla egwu. Nanị nwee okwukwe na Chineke, o nweghị ihe ga-eme nwa gị nwanyị. Ha nọgidere na-aga ruo mgbe ha rutere nụlọ Jeirọs. Nebe a, ndị enyi ezinụlọ ahụ nọ na-ebe ákwá. Ọ na-ewute ha na obere enyi ha anwụọla. Ma, Jizọs sịrị ha: Unu ebezila ákwá. Nwatakịrị ahụ anwụbeghị, kama ọ na-ehi ụra.Mgbe Jizọs kwuru nke a, ndị ahụ malitere ịchị ya ọchị, nihi na ha ma na nwatakịrị nwanyị ahụ anwụọla. Ya bụrụ otú ahụ, gịnịkwanụ ka i chere mere Jizọs ji sị na ọ na-ehi ụra? Gịnị ka i chere ọ chọrọ ịkụziri ndị ahụ? Ọ chọrọ ka ha mata na ọnwụ pụrụ iyi oké ụra. Ọ chọrọ ịkụziri ha na site nike Chineke na ya pụrụ ime ka onye nwụrụ anwụ dị ndụ ọzọ otú anyị pụrụ nnọọ isi kpọtee mmadụ nụra nụzọ dị mfe.Gịnị ka anyị na-amụta site ná mkpọlite Jizọs kpọlitere ada Jeirọs nọnwụ?Jizọs kwuru ka mmadụ nile si nụlọ ahụ pụọ, e wezụga ndịozi ya bụ Pita, Jems, na Jọn na papa nwatakịrị nwanyị ahụ na mama ya. Ọ banyeziri nebe nwata ahụ dina. O seere ya naka, wee sị: Nwata nwanyị, bilie! O bilikwara ozugbo wee malite ịga ije! Nne ya na nna ya nwere nnukwu ọṅụ.Mak 5:21-24,35-43;Luk 8:40-42,49-56.Ugbu a, cheedị echiche. Ebe ọ bụ na Jizọs nwere ike ime ka nwatakịrịnwanyị ahụ dị ndụ ọzọ, ọ pụrụ imere ndị ọzọ otu ihe ahụ? Ì chere na ọ ga-eme ya nezie? Ee, ọ ga-eme ya. Jizọs nonwe ya kwuru, sị: Oge awa na-abịa mgbe ndị nile nọ nili ncheta ga-anụ olu m wee pụta.Jọn 5:28, 29.Ì chere na Jizọschọrọịkpọlite ndị mmadụ nọnwụ? Ihe atụ ọzọ nke dị nime Bible zara ajụjụ ahụ. Ihe mere otu ụbọchị notu ebe nke dịdewere obodo Nen na-egosi ụdị mmetụta Jizọs na-enwe maka ndị na-eru újú nebe a na-eli ozu.Otu nwanyị so ndị bu ozu nwa ya nwoke na-aga ili mgbe ìgwè mmadụ ahụ si Nen na-apụ. Di ya anwụọla tupu mgbe ahụ, ugbu a kwa,ịotu nwa ọ mụtara anwụọla. Lee ka o si na-eru újú! Ọtụtụ nime ndị obodo Nen so ha na-aga ka e bu ozu nwa ya nwoke na-apụ nobodo ahụ. Nwanyị ahụ nọ na-ebe ákwá, ọ dịghịkwa ihe ndị ahụ pụrụ ime nke ga-akasi ya obi.Nụbọchị ahụ, ọ dabara na Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya nọ na-abịa obodo Nen. Nebe dịdewere ọnụ ụzọ ámá obodo ahụ, ha zutere ìgwè mmadụ ahụ na-aga ili nwa nwoke nke nwanyị ahụ. Mgbe Jizọs hụrụ nwanyị ahụ na-ebe ákwá, o nwere ọmịiko nebe ọ nọ. Oké iru újú nke nwanyị ahụ metụrụ ya nobi. Ọ chọrọ inyere ya aka.Ya mere, nụzọ dị nwayọọ nakwa nobi ike nke mere ka nwanyị ahụ gee ntị, ọ sịrị: Kwụsị ịkwa ákwá. Otú o si na-ekwu okwu ma na-eme ihe mere ka mmadụ nile kiriwe ya iji hụ ihe ọ ga-eme. Ka Jizọs na-agaru nso nebe ozu nwa okoro ahụ dị, mmadụ nile aghaghị ịnọ na-eche ihe ọ gaje ime. Jizọs kwuru okwu, nye ya iwu, sị: Nwa okorobịa, asị m gị, Bilie! Ozugbo ahụ, o biliri! Ọ malitekwara ikwu okwu.Luk 7:11-17.Chee echiche otú obi na-aghaghị ịdịworị nwanyị ahụ! Olee otú obi ga-adị gị ịhụ onye ị hụrụ nanya nwụrụ anwụ ọzọ?Ọ bụ na nke a adịghị egosi na Jizọs hụrụ ndị mmadụ nanya nezie machọọinyere ha aka? Cheedị echiche otú ọ ga-esi bụrụ ihe magburu onwe ya ịnabata ndị a kpọlitere nọnwụ nime ụwa ọhụrụ Chineke!2 Pita 3:13;Mkpughe 21:3, 4.Gịnị ka ịkpọlite ị otu nwa nke nwanyị a mụtara nọnwụ na-egosi?Noge ahụ, ụfọdụ nime ndị a ga-akpọlite nọnwụ ga-abụ ndị anyị mabu, gụnyere ụmụaka. Anyị ga-ama ndị ha bụ dịkwa nnọọ ka Jeirọs matara nwa ya nwanyị mgbe Jizọs kpọlitere ya nọnwụ. Ndị ọzọ ga-abụ ndị nwụrụ ọtụtụ narị afọ ma ọ bụ ọtụtụ puku afọ gara aga. Ma, Chineke agaghị echefu ha ị nihi na ọ dịla anya ha dịrị ndụ.Ọ bụghị ihe magburu onwe ya ịmata na Jehova Chineke na Ọkpara ya, bụ Jizọs, hụrụ anyị nanya nke ukwuu otú ahụ? Ha chọrọ ka anyị dị ndụ, ọ bụghị ị ruo afọ ole na ole, kama ruo mgbe ebighị ebi!36 Olee Ndị A Ga-akpọlite nỌnwụ? Ebee Ka Ha Ga-ebi?NISIAKWỤKWỌ abụọ bu nke a ụzọ, mmadụ ole ka anyị gụrụ na a kpọlitere nọnwụ? Mmadụ ise. Mmadụ ole nime ha bụ ụmụaka? Atọ. A kpọrọ onye nke anọ nwa okorobịa. Olee ihe i chere nke a na-egosi?Ọ na-egosi na Chineke hụrụ ụmụaka na ndị ntorobịa nanya. Ma ọ ga-akpọlitekwa ọtụtụ ndị ọzọ nọnwụ. Ọ bụ ị ndị mere ezi ihe ka Chineke ga-akpọlite nọnwụ? Anyị nwere ike iche otú ahụ. Otú ọ dị, ọtụtụ ndị amụtụbeghị eziokwu banyere Jehova Chineke na Ọkpara ya. Ya mere, ha mere ihe ọjọọ nihi na a kụziiri ha ihe ndị na-ezighị ezi. Ì chere na Jehova ga-akpọlite ndị dị otú ahụ?Bible na-ekwu, sị: A gaje inwe mbilite nọnwụ nke ma ndị ezi omume ma ndị ajọ omume. Ọrụ 24:15 Gịnị mere a ga-eji kpọlite ndịna-abụghịndị ezi omume, ma ọ bụ ndịna-emeghịezi ihe nọnwụ? Ọ bụ nihi na ọ dịghị mgbe ha nwere ohere iji mụọbanyere Jehova nakwa ihe ọ chọrọ ka ndị mmadụ mee.Gịnị mere Chineke ga-eji kpọlite ndị na-emeghị ihe ziri ezi nọnwụ?Olee mgbe i chere a ga-akpọlite ndị mmadụ nọnwụ? Chee echiche laa azụ mgbe ahụ Lazarọs nwụrụ, bụkwa mgbe Jizọs kwere nwanne ya nwanyị bụ Mata, nkwa, sị: Nwanne gị nwoke ga-ebili. Mata zara ya, sị: Amaara m na ọ ga-ebili noge mbilite nọnwụ nụbọchị ikpeazụ. Jọn 11:23, 24 Gịnị ka Mata bu nobi mgbe ọ sịrị na Lazarọs ga-ebili nụbọchị ikpeazụ?Ebee ka Paradaịs ahụ Jizọs nọ na-agwa nwoke ahụ banyere ya dị?Mata anụwo banyere nkwa ahụ Jizọs kwere nke bụ: Ndị nile nọ nili ncheta ga-apụta. Jọn 5:28, 29 Ya mere, ụbọchị ikpeazụ bụ mgbe a ga-eme ka ndị nile Chineke na-echeta dị ndụ ọzọ. Ụbọchị ikpeazụ a abụghị ụbọchị nke dị awa 24. Ọ ga-adị otu puku afọ. Bible na-ekwu na Chineke ga-ekpe ndị nọ nụwa ikpe nụbọchị ahụ. Ndị ọ ga-ekpe ikpe ga-agụnye ndị ahụ a kpọlitere nọnwụ.Ọrụ 17:31;2 Pita 3:8.Cheedị echiche ụbọchị magburu onwe ya nke ahụ ga-abụ! Nụbọchị a nke ga-adị otu puku afọ, a ga-eme ka ọtụtụ nde mmadụ ndị nwụworonụ dị ndụ ọzọ. Jizọs kpọrọ ebe ha ga-ebi mgbe a kpọlitere ha nọnwụ Paradaịs. Ka anyị lee ebe Paradaịs ga-adị nakwa otú ebe ahụ ga-adị.Ihe dị ka awa atọ tupu Jizọs anwụọ nelu osisi ịta ahụhụ, ọ gwara otu nwoke a kpọgidere nelu osisi nakụkụ ya banyere Paradaịs. A kpọgidere nwoke ahụ nelu osisi ka ọ nwụọ nihi mpụ ndị o meworo.Ma, ka onye omekome a nọ na-ekiri Jizọs ma na-anụ ihe a na-ekwu banyere Ya, ọ malitere inwe okwukwe na Jizọs. Ya mere, onye omekome ahụ sịrị: Cheta m mgbe ị banyere nalaeze gị. Jizọs zara ya, sị: Nezie asị m gị taa, Mụ na gị ga-anọ na Paradaịs.Luk 23:42, 43.Mgbe anyị gụrụ banyere Paradaịs, gịnị ka anyị kwesịrị iji uche anyị see onyinyo ya?Gịnị ka Jizọs bu nobi mgbe o kwuru nke a? Ebee ka Paradaịs dị? Cheedị echiche banyere ya. Ebee ka Paradaịs dị na mbụ? Cheta, Chineke nyere nwoke mbụ, bụ Adam, na nwunye ya paradaịs ka ha biri na ya nụwa a. A kpọrọ ya ogige Iden. E nwere anụmanụ nogige ahụ, ma ha emerụghị onye ọ bụla ahụ. E nwekwara osisi ndị na-amị ọtụtụ mkpụrụ na-atọ ụtọ, nakwa nnukwute osimiri. Ọ bụ ebe mara nnọọ mma obibi!Jenesis 2:8-10.Ya mere, mgbe anyị gụrụ banyere onye omekome ahụ ịnọ na Paradaịs, anyị kwesịrị iji uche anyị see onyinyo otú ụwa a ga-adị mgbe a ga-eme ka ọ ghọọ ebe mara mma ibi. Jizọs ọ ga-eso onye ahụ bụbu onye omekome nọrọ nelu ala ebe a na Paradaịs? Ee e. Ị ma ihe mere na ọ gaghị anọ ebe a?Ọ bụ nihi na Jizọs ga-anọ neluigwe na-achị dị ka Eze na Paradaịs ahụ nke ga-adị nụwa. Ya mere, Jizọs na nwoke a ga-anọ nechiche bụ na Jizọs ga-akpọlite ya nọnwụ ma na-egboro ya mkpa ya. Ma gịnị mere Jizọs ga-eji kwe ka onye bụbu onye omekome biri na Paradaịs? Ka anyị lee ma ànyị ga-achọpụtali ihe kpatara ya.Tupu onye omekome ahụ agwa Jizọs okwu, ọ maara banyere nzube Chineke? Ee e, ọ maghị. O mere ihe ọjọọ dị iche iche nihi na ọ maghị eziokwu banyere Chineke. Na Paradaịs, a ga-akụziri ya nzube Chineke. Mgbe ahụ, ọ ga-enwe ohere igosi na ya hụrụ Chineke nanya nezie site nime uche Ya.Ndị nile a kpọlitere nọnwụ hà ga-ebi na Paradaịs nụwa? Ee e, ọ bụghị ha nile ga-ebi na ya. Ị ma ihe mere na ọ bụghị ha nile ga-ebi na ya? Ọ bụ nihi na a ga-akpọlite ụfọdụ nọnwụ iso Jizọs biri neluigwe. Ha ga-eso ya na-achị dị ka ndị eze nụwa Paradaịs. Ka anyị lee otú anyị si mara nke a.Nabalị ahụ bọtara ụbọchị Jizọs nwụrụ, ọ gwara ndịozi ya, sị: Nụlọ Nna m neluigwe, e nwere ọtụtụ ebe a ga-ebi ebi, m na-agakwa ịkwadebere unu ebe. Jizọs kweziri ha nkwa, sị: M ga-abịa ọzọ, mụ onwe m ga-anabatakwa unu nebe obibi m, ka unu wee nọrọkwa nebe m nọ.Jọn 14:2, 3.Ebee ka Jizọs gara mgbe a kpọlitesịrị ya nọnwụ? Ee, ọ laghachiri neluigwe ka ya na Nna ya nọrọ. Jọn 17:4, 5 Ya mere, Jizọs kwere ndịozi ya nakwa ụmụazụ ya ndị ọzọ nkwa na ya ga-akpọlite ha nọnwụ ka ha wee nwee ike iso ya nọrọ neluigwe. Gịnị ka ha na Jizọs ga na-eme ebe ahụ? Bible na-ekwu na ndị na-eso ụzọ ya ndị nwere òkè ná mbilite nọnwụ mbụ ga-ebi neluigwe ma soro ya chịa ụwa dị ka ndị eze ruo otu puku afọ ahụ.Mkpughe 5:10;20:6;2 Timoti 2:12.Mmadụ ole ga-enwe òkè ná mbilite nọnwụ mbụ ahụ ma soro Jizọs chịa dị ka ndị eze? Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Unu atụla egwu,ìgwè atụrụ nta,nihi na Nna unu akwadowo inye unu alaeze. Luk 12:32 Ọnụ ọgụgụ ìgwè atụrụ nta a a ga-akpọlite nọnwụ isoro Jizọs nọrọ nAlaeze eluigwe ya, bụ ọnụ ọgụgụ a kapịrị ọnụ. Bible na-egosi na a ga-esi nụwa kpọlite narị puku na iri puku anọ na anọ nọnwụ.Mkpughe 14:1,3.Ebee ka ndị a kpọlitere nọnwụ ga-ebi, gịnịkwa ka ha ga-eme?Mmadụ ole ga-ebi na Paradaịs nelu ala? Bible ekwughị. Ma Chineke gwara Adam na Iv mgbe ha nọ nogige Iden ka ha mụọ ụmụjupụta ụwa.Nezie, ha emeghị ya. Ma Chineke ga-ahụ na e mezuru nzube ya nke bụ ime ka ụwa jupụta ná ndị ezi mmadụ.Jenesis 1:28;Aịsaịa 45:18;55:11.Cheedị echiche otú ọ ga-esi bụrụ ihe magburu onwe ya ibi na Paradaịs! Ụwa dum ga-adịzi ka ogige. Ọ ga-ejupụta ná nnụnụ na anụmanụ, osisi na ụdị okooko osisi dị iche iche ga-emekwa ka ọ maa mma. Ọ dịghị onye ga na-enwe ihe mgbu nihi na ọ na-arịa ọrịa, ọ dịghịkwa onye ga-anwụ. Mmadụ nile ga-abụ enyi. Ọ bụrụ na anyị chọrọ ịdị ndụ ruo mgbe ebighị ebi nime Paradaịs, ugbu a bụ oge iji kwadebe maka ya.37 Icheta Jehova na Ọkpara YaKA E were ya na mmadụ nyere gị otu onyinye pụrụ iche. Gịnị ka ị ga-eme? Ihe ị ga-eme ọ bụ ị ịsị ya i meela mgbe ahụ chefuo onye ahụ nyere gị ihe ahụ kpam kpam? Ka ị ga na-echeta onye ahụ, na-echetakwa ihe o meere gị?Jehova Chineke nyere anyị onyinye pụrụ iche. O zitere Ọkpara ya nụwa ka ọ nwụọ maka anyị. Ị ma ihe mere Jizọs ga-eji nwụọ maka anyị? Nke a bụ ihe dị oké mkpa nke anyị kwesịrị ịghọta.Dị ka anyị mụrụ nIsi nke 23, Adam mehiere mgbe o mebiri iwu zuru okè nke Chineke. Anyị ketakwara mmehie site naka Adam, bụ nna anyị nile. Ya mere, gịnị ka i chere dị anyị mkpa? Ọ dị anyị mkpa inwe nna ọhụrụ, dị ka a pụrụ isi kwuo ya, onye biri ndụ zuru okè nụwa. Ònye ka i chere nwere ike ịbụrụ anyị ụdị nna ahụ? Jizọs nwere ike ịbụ ya.Jehova zitere Jizọs nụwa ka o nwee ike ịghọrọ anyị nna nọnọdụ Adam. Bible na-ekwu, sị: Nwoke mbụ ahụ bụ Adam ghọrọ mkpụrụ obi dị ndụ. Adam ikpeazụ ghọrọ mmụọ na-enye ndụ. Ònye bụ Adam mbụ? Ee, ọ bụ onye ahụ Chineke ji ájá sitere nala kee. Ònye bụ Adam nke abụọ? Ọ bụ Jizọs. Bible gosiri nke a mgbe o kwuru, sị: Nwoke mbụ ahụ bụ Adam sitere nala, bụrụkwa onye e ji ájá uzuzu mee; nwoke nke abụọ bụ Jizọssitere neluigwe.1 Ndị Kọrint 15:45,47;Jenesis 2:7.Ebe ọ bụ na Chineke si neluigwe were ndụ Jizọs tinye nime akpa nwa nke nwanyị ahụ bụ Meri, Jizọs eketaghị mmehie ọ bụla site naka Adam. Ọ bụ ya mere Jizọs ji bụrụ mmadụ zuru okè. Luk 1:30-35 Ọ bụkwa ya mere otu mmụọ ozi ji gwa ndị ọzụzụ atụrụnoge a mụrụ Jizọs, sị: A mụụrụ unu onye nzọpụta taa. Luk 2:11 Ma iji bụrụ Onye Nzọpụta anyị, gịnị ka ọ dị mkpa ka nwa ọhụrụ ahụ bụ Jizọs buru ụzọ mee? Ọ dị mkpa ka o tolite ma ghọọ nwoke tozuru okè, dị nnọọ ka Adam. Mgbe ahụ Jizọs ga-enwe ike ịghọ Adam nke abụọ.Jizọs, bụ Onye Nzọpụta anyị, ga-aghọkwa Nna anyị Nke bụ Nna mgbe nile ebighị ebi. A kpọkwara ya nke ahụ nime Bible. Aịsaịa 9:6, 7 Ee, Jizọs ahụzuru okèpụrụ ịghọ nna anyị nọnọdụ Adam, bụ onye ghọrọ onye na-ezughị okè mgbe o mehiere. Ya mere, anyị pụrụ ịhọrọ Adam nke abụọ ka ọ bụrụ nna anyị. Nezie, Jizọs nonwe ya bụ Ọkpara Jehova Chineke.Olee otú Adam na Jizọs si yie, gịnịkwa mere o ji dị oké mkpa na ha yiri?Site nịbịa mara banyere Jizọs, anyị pụrụ ịnakwere ya dị ka Onye Nzọpụta anyị. Ì chetara ihe ọ dị mkpa ka a zọpụta anyị na ya? Ee, ọ bụ site ná mmehie na ọnwụ ndị anyị ketara site naka Adam. A na-akpọ ndụ mmadụ zuru okè nke Jizọs chụrụ nàjà maka anyịihe mgbapụta.Jehova nyere ihe mgbapụta ahụ ka e wee nwee ike ịgbaghara anyị mmehie anyị.Matiu 20:28;Ndị Rom 5:8;6:23.Nezie, anyị achọghị ichefu ihe Chineke na Ọkpara ya mewooro anyị, ka ànyị chọrọ? Jizọs gosiri ụmụazụ ya otu ụzọ pụrụ iche nke pụrụ inyere anyị aka icheta ihe o mere. Ka anyị kwuo banyere ya.Ka e were ya na ị nọ nọnụ ụlọ ahụ nke dị nelu otu ụlọ elu dị naJeruselem. Ọ bụ nabalị. Jizọs na ndịozi ya nọ gburugburu otu tebụl. Anụ atụrụ a hụrụ nọkụ, achịcha ndị dị mbadamba, na mmanya na-acha ọbara ọbara dị nelu tebụl ahụ. Ha na-eri nri pụrụ iche. Ị ma ihe kpatara ya?Nri a bụ iji chetara ha ihe Jehova mere ọtụtụ narị afọ tupu mgbe ahụ mgbe ndị ya, bụ ụmụ Izrel, bụ ndị ohu nIjipt. Noge ahụ Jehova gwara ndị ya, sị: Gbuonụ otu atụrụ maka ezinụlọ ọ bụla, teekwanụ ọbara ya nawara ụzọ nke ụlọ unu. Ọ sịziri: Baanụ nime ụlọ unu, riekwanụ anụ atụrụ ahụ.Olee otú ọbara nwa atụrụ ahụ si chebe ndị Izrel?Ụmụ Izrel mere ya. Notu abalịahụkwa, mmụọ ozi Chineke gabigara nala Ijipt. Nihe ka nọtụtụ ụlọ, mmụọ ozi ahụ gburu nwa e bu ụzọ mụọ. Ma mgbe mmụọ ozi ahụ hụrụ ọbara nwa atụrụ nawara ụzọ, ọ na-agafere ụlọ ahụ. Nụlọ ndị ahụ, ọ dịghị nwatakịrị ọ bụla nwụrụnụ. Nihi ihe mmụọ ozi Jehova mere, egwu tụrụ Fero, bụ eze Ijipt. Ya mere, Fero gwara ụmụ Izrel, sị: Unu nweere onwe unu ịla. Sinụ nIjipt pụọ! Mgbe o kwuru nke ahụ, ha kwakọtara ngwongwo ha nile dọkwasị ha nazụ kamel nakwa nazụ ịnyịnya ibu ha pụọ.Jehova achọghị ka ndị ya chefuo otú o si mee ka ha nwere onwe ha. Ya mere, ọ sịrị: Otu ugboro nafọ, unu aghaghị iri ụdị nri a unu riri nabalị a. Ha kpọrọ nri a pụrụ iche Ememe Ngabiga. Ị ma ihe kpatara ya? Ọ bụ nihi na mmụọ ozi Chineke gabigara ụlọ ndị ahụ e tere ọbara na ha.Ọpụpụ 12:1-13,24-27,31.Jizọs na ndịozi ya nọ na-eche banyere nke a mgbe ha na-eri nri Ememe Ngabiga ahụ. Mgbe e mesịrị, Jizọs mere otu ihe dị oké mkpa. Otú ọ dị, tupu o mee ya, a chụpụrụ onyeozi ahụ na-ekwesịghị ntụkwasị obi, bụ Judas. Jizọs wereziiri otu nime achịcha ndị ahụ fọdụrụ afọdụ, kpee ekpere, nyawaa ya, nye ya ndị na-eso ụzọ ya. Ọ sịrị ha: Naranụ, rie. Mgbe ahụ, ọ gwara ha sị: Achịcha a na-anọchite anya ahụ m nke m ga-enye mgbe m ga-anwụ nihi unu.E mesịa, Jizọs buuru otu iko mmanya na-acha ọbara ọbara. Mgbe o kpesịrị ekpere ọzọ iji nye ekele, o bugharịrị ya netiti ha, sị: Ṅụọnụ, unu nile. Ọ sịkwara ha: Mmanya a na-anọchite anya ọbara m. Noge na-adịghị anya aga m awụpụ ọbara m iji mee ka unu nwere onwe unu pụọ ná mmehie unu. Nọgidenụ na-eme nke a iji na-echeta m.Matiu 26:26-28;1 Ndị Kọrint 11:23-26.Gịnị ka ọbara Jizọs, nke Jizọs ji tụnyere mmanya, pụrụ imere anyị?Ị rịbara àmà na Jizọs sịrị na ndị na-eso ụzọ ya kwesịrị ịnọgide na-eme nke a iji na-echeta ya? Ha agakwaghị na-eri nri EmemeNgabiga. Kama nke ahụ, ha ga na-eri nri a pụrụ iche otu ugboro nafọ iji cheta Jizọs na ọnwụ ya. A na-akpọ nri a Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị. Taa, anyị na-akpọkarị ya Ememe Ncheta. Nihi gịnị? Nihi na ọ na-echetara anyị ihe Jizọs na Nna ya, bụ Jehova Chineke, meere anyị.Achịcha ahụ kwesịrị ime ka anyị na-eche echiche banyere ahụ Jizọs. Ọ dị njikere iji ahụ ya ahụ chụọ àjà ka anyị wee nwee ike inweta ndụ ebighị ebi. Gịnịkwanụ maka mmanya ahụ na-acha ọbara ọbara? Nke ahụ kwesịrị ichetara anyị uru ọbara Jizọs bara. Ọ dị oké ọnụ ahịa karịa ọbara atụrụ ahụ e ji mee ihe nEmeme Ngabiga nIjipt. Ị ma ihe kpatara ya? Bible na-ekwu na ọbara Jizọs pụrụ ime ka a gbaghara anyị mmehie anyị. Mgbe a gbaghakwaara anyị mmehie anyị nile, anyị agakwaghị na-arịa ọrịa, na-aka nká, ma na-anwụ anwụ. Anyị kwesịrị ịdị na-eche echiche banyere nke a mgbe anyị na-aga Ememe Ncheta.Ọ bụ mmadụ nile kwesịrị ịta achịcha na ịṅụ mmanya ahụ nEmeme Ncheta? Jizọs gwara ndị na-ata achịcha ma na-aṅụ mmanya ahụ, sị: Unu ga-ekere òkè nalaeze m ma soro m nọrọ nocheeze neluigwe. Luk 22:19, 20,30 Nke a pụtara na ha ga-eje eluigwe iji soro Jizọs bụrụ eze. Ya mere, ọ bụ ị ndị nwere olileanya nke iso Jizọs chịa neluigwe kwesịrị ịta achịcha na ịṅụ mmanya ahụ.Ma ọbụna ndị na-adịghị ata achịcha ahụ ma ọ bụ na-aṅụ mmanya ahụ kwesịrị ịga Ememe Ncheta. Ị ma ihe kpatara ya? Ọ bụ nihi na Jizọs nyere ndụ ya nihi anyị kwa. Site nịga Ememe Ncheta, anyị na-egosi na anyị echefubeghị nke ahụ. Anyị na-echeta onyinye pụrụ iche Chineke nyere anyị.38 Ihe Mere Anyị Kwesịrị Iji Hụ Jizọs nAnyaKA E were ya na ị nọ nime ụgbọ mmiri na-ekpu ekpu. Ị ga-achọ ka mmadụ bịa zọpụta gị? Gịnị ma ọ bụrụ na mmadụ anwụọ iji mee otú ahụ? Ọ bụ ihe Jizọs Kraịst mere. Dị ka anyị mụrụ nIsi nke 37, o nyere ndụ ya ka ọ bụrụ ihe mgbapụta ka e wee nwee ike ịzọpụta anyị.Otú ọ dị, Jizọs adịghị azọpụta anyị ka mmiri ghara iri anyị. Gịnị ka ọ na-azọpụta anyị na ya? Ì chetara ihe ọ bụ? Site ná mmehie na ọnwụ nke anyị nile ketara site naka Adam. Ọ bụ ezie na ụfọdụ ndị emewo ihe ndị dị oké njọ, Jizọs nwụkwara maka ha. Ị ga-etinye ndụ gị nihe ize ndụ iji zọpụta ndị dị otú ahụ?Bible na-ekwu, sị: O siri ike mmadụ ọ bụla ịnwụ maka onye ezi omume; nezie, ọ bụ maka ezi mmadụ, ma eleghị anya, ka mmadụ ga-anwadị anwa ịnwụ. Ma, Bible na-akọwa na Jizọs nwụrụ maka ndị na-adịghị asọpụrụ Chineke. Nke ahụ na-agụnye ọbụna ndị na-adịghị ejere Chineke ozi! Bible gara nihu ikwu, sị: Mgbe anyị ka bụ ndị mmehie ka nọ na-eme ihe ọjọọ, Kraịst nwụrụ maka anyị.Ndị Rom 5:6-8.Ị pụrụ icheta otu onyeozi nke mere oké ihe ọjọọ na mbụ? Onyeozi ahụ dere, sị: Kraịst Jizọs bịara nụwa ịzọpụta ndị mmehie.Ná ndị a abụ m onye mbụ.Onyeozi nke kwuru ihe a bụ Pọl. O kwuru na ọ dị mgbe ya na-amaghị ihe, na ya nọgidekwara na-eme ihe ọjọọ.1 Timoti 1:15;Taịtọs 3:3.Cheedị nnọọ echiche ịhụya Chineke nwere nke mere o ji zite Ọkpara ya ịbịa nwụọ maka ndị dị otú ahụ! Wetagodị Bible gị ma gụọya naJọn isi 3, amaokwu 16. Nebe ahụ ọ na-agụ, sị: Chineke hụrụ ụwa ya bụ, ndị mmadụ bi nụwa nanya nke ukwuu nke na o nyere Ọkpara ọ mụrụ ị ya, ka e wee ghara ibibi onye ọ bụla nke na-egosipụta okwukwe na ya, kama ka o nwee ndụ ebighị ebi.Olee ahụhụ Jizọs tara mgbe o nyefere ndụ ya maka anyị?Jizọs gosiri na ya nwere ụdị ịhụya ahụ Nna ya nwere nebe anyị nọ. Ikekwe ị ga-echeta na anyị gụrụ nIsi nke 30nke akwụkwọ a banyere ụfọdụ nime ahụhụ ndị Jizọs tara nabalị ahụ e jidere ya. A kpụụrụ ya gaa nụlọ Nnukwu Onye Nchụàjà bụ Keifas, bụ ebe e kpere Ya ikpe. A kpọtara ndị akaebe ụgha bụ ndị ghagidere Jizọs ụgha, ndị mmadụ sukwara ya ọkpọ. Ọ bụ mgbe ahụ ka Pita gọrọ na ya amaghị onye Jizọs bụ. Ugbu a, ka anyị were ya na anyị nọ kpọmkwem nebe ahụ nakwa na anyị na-ahụ ihe ndị ọzọ na-emenụ.Chi abọọla. Jizọs mụ anya nabalị ahụ nile. Nihi na iwu akwadoghị ikpe ahụ e kpere ya nabalị, ndị nchụàjà kpọkọtara Sanhedrin, ma ọ bụ ụlọikpe dị elu nke ndị Juu ngwa ngwa, ma kpee ya ikpe ọzọ. Nebe a kwa, ha boro Jizọs ebubo na o mere ihe ọjọọ megide Chineke.Ndị nchụàjà kwuziri ka e kee Jizọs agbụ, ha kpụkwaara ya gaa na nke Paịlet, bụ onye Rom bụ gọvanọ. Ha sịrị Paịlet: Jizọs na-emegide ọchịchị. O kwesịrị ka e gbuo ya. Ma Paịlet hụrụ na ndị nchụàjà ahụ na-agha ụgha. Ya mere, Paịlet sịrị ha: Ọ dịghị ihe ọjọọ m hụrụ nebe nwoke a nọ. M ga-ahapụ ya ka ọ gawara onwe ya. Ma ndị nchụàjà na ndị ọzọ tiri mkpu, sị: Ee e! Gbuo ya!Mgbe oge ụfọdụ gasịrị, Paịlet gbalịrị ọzọ ịgwa ndị ahụ na ya ga-ahapụ Jizọs ka ọ gawara onwe ya. Ma ndị nchụàjà kpasuru ìgwè mmadụ ahụ iti mkpu, sị: Ọ bụrụ na ị hapụ ya, gị onwe gị kwa na-emegide ọchịchị! Gbuo ya! Ìgwè mmadụ ahụ malitere ime oké ụzụ. Ị ma ihe Paịlet mere?O kwenyere nihe ha kwuru. O bu ụzọ mee ka a pịa Jizọs ihe. Mgbe ahụ, ọ kpọọrọ ya kpọnye ndị agha ka ha gbuo ya. Ha kpukwasịrị Jizọsokpueze e ji ogwu kpaa, na-akwakwa ya emo site nịkpọrọ ya isiala. Ha bunyeziri Jizọs otu nnukwute ogwe osisi ka o buru, ha kpọkwaara ya gaa nazụ obodo ahụ nebe a na-akpọ Ebe Okpokoro Isi. Nebe ahụ ha kpọgidere aka na ụkwụ Jizọs nogwe osisi ahụ. Ha buliziri osisi ahụ elu ka o guzoro ọtọ nke mere ka Jizọs kwụrụ nelu osisi ahụ. Ọbara nọ na-agba ya. Ọ na-afụ ya ụfụ nke ukwuu.Jizọs anwụghị ozugbo. Ọ kwụụrụ nnọọ nelu osisi ahụ. Ndị isi nchụàjà ji ya na-eme ihe ọchị. Ndị na-agafe agafe kwukwara, sị: Ọ bụrụ na ị bụ ọkpara Chineke si nosisi ịta ahụhụ ahụ rịdata! Ma Jizọs ma ihe Nna ya zitere ya ime. Ọ ma na ya aghaghị inyefe ndụ ya zuru okè ka anyị wee nweeike inweta ohere ịdị ndụ ebighị ebi. Nikpeazụ, nihe dị ka nelekere anya atọ nehihie ahụ, Jizọs tikuru Nna ya wee nwụọ.Matiu 26:36-27:50;Mak 15:1;Luk 22:39-23:46;Jọn 18:1-19:30.Lee nnọọ otú Jizọs si dị iche nAdam! Adam ahụghị Chineke nanya. O nupụụrụ Chineke isi. Adam ahụghịkwa anyị nanya. Nihi na o mehiere, a mụrụ anyị nile nime mmehie. Ma Jizọs gosiri ịhụya nebe Chineke nọ nakwa nebe anyị nọ. O rubeere Chineke isi mgbe nile. O nyekwara ndụ ya ka o nwee ike iwepụ ihe ọjọọ Adam kpataara anyị.Gịnị ka anyị pụrụ ime iji gosi na anyị hụrụ Jizọs nanya?Ì nwere ekele maka ihe ahụ magburu onwe ya Jizọs mere? Mgbe ị na-ekpegara Chineke ekpere, ị na-ekele ya maka inye anyị Ọkpara ya? Pọl onyeozi nwere ekele maka ihe Kraịst meere ya. Pọl onyeozi dere na Ọkpara Chinekehụrụ mnanya ma nyefee onwe ya maka m. Ndị Galeshia 2:20 Jizọs nwụkwara maka mụ na gị. O nyere ndụ ya zuru okè ka anyị wee nwee ike inweta ndụ ebighị ebi! Nezie, nke ahụ bụ nnọọ ihe gbara ọkpụrụkpụ mere anyị ga-eji hụ Jizọs nanya.Pọl onyeozi degaara Ndị Kraịst nọ nobodo Kọrint akwụkwọ ozi, sị: Ịhụya Kraịst na-akpali anyị ime ihe. Ụdị ihe dị aṅaa ka ịhụya Kraịst kwesịrị ịkpali anyị ime? Gịnị ka i chere? Lee ihe Pọl zara: Kraịst nwụrụ nihi mmadụ nile kaha wee dịịrị Ya ndụ. Ha ekwesịghị ịdị ndụ iji na-eme ihe ga-atọ ha onwe ha ụtọ.2 Ndị Kọrint 5:14, 15,New Life Version.Ị ga-echeta ụzọ ndị ị pụrụ isi gosi na ị na-ebi ndụ iji na-eme ihe na-atọ Kraịst ụtọ? Otu ụzọ bụ site nịgwa ndị ọzọ ihe ị mụtara banyere ya. Ma ọ bụ cheedị echiche banyere nke a: I nwere ike ịnọ ị gị, ya mere nne gị ma ọ bụ nna gị agaghị na-ahụ ihe ị na-eme, mmadụ ọ bụla ọzọ apụghịkwa ịhụ gị. Ị ga-ekiri ihe omume TV ma ọ bụ mee ihe ndị ọzọ ị ma na ha agaghị amasị Jizọs? Cheta na Jizọs dị ndụ ugbu a, ọ pụkwara ịhụ ihe nile anyị na-eme!Olee onye pụrụ ịhụ ihe nile anyị na-eme?Ihe ọzọ mere anyị kwesịrị iji hụ Jizọs nanya bụ na anyị chọrọ iṅomi Jehova. Jizọs sịrị: Nna m hụrụ m nanya. Ị ma ihe mere o ji hụ Jizọs nanya na ihe mere anyị onwe anyị kwa kwesịrị iji hụ Jizọs nanya? Ọ bụ nihi na Jizọs dị njikere ịnwụ ka e wee mezuo uche Chineke. Jọn 10:17 Ya mere, ka anyị na-eme ihe Bible gwara anyị mee: Ghọọnụ ndị na-eṅomi Chineke, dị ka ụmụ a hụrụ nanya, nọgidekwanụ na-eje ije nịhụya, dị nnọọ ka Kraịst ahụ hụkwara unu nanya ma nyefee onwe ya maka unu.Ndị Efesọs 5:1, 2.39 Chineke Echeta Ọkpara YaJIZỌS bere ákwá mgbe enyi ya bụ Lazarọs nwụrụ. Ì chere na o wutere Jehova mgbe Jizọs tara ahụhụ ma nwụọ? Bible kwuru na Chineke pụrụ inwe mwute nakwa na ihe ndị na-emenụ pụrụ ọbụna ịkpasu ya iwe.Abụ Ọma 78:40, 41;Jọn 11:35.Cheedị echiche otú ọ na-aghaghị isiworị wute Jehova ịnọ na-ele Ọkpara ya ọ hụrụ nanya ya anwụọ. Jizọs ji naka na Chineke agaghị echefu ya. Ọ bụ ya mere ihe ikpeazụ o kwuru tupu ya anwụọ ji bụrụ: Nna, naka gị ka m na-enyefe mmụọ m.Luk 23:46.Jizọs ji naka na a ga-akpọlite ya nọnwụ, na a gaghị ahapụ ya na Hel, ma ọ bụ nili. Mgbe a kpọlitesịrị Jizọs nọnwụ, Pịta onyeozi hotara ihe e dere nime Bible banyere Jizọs, na-asị: A hapụghị mkpụrụ obi ya na Hel, anụ ahụ ya ahụghịkwa ire ure. Ọrụ 2:31;KingJamesVersion;Abụ Ọma 16:10 Ee e, ahụ Jizọs anọteghị aka nili iji ree ure ma sie ísì.Mgbe Jizọs nọ nụwa, ọ gwara ọbụna ndị na-eso ụzọ yana ya agaghị anọte aka dị ka onye nwụrụ anwụ. Ọ kọwaara ha na a ga-egbu ya,nụbọchị nke atọkwa a ga-akpọlite ya. Luk 9:22 Ya mere, nezie, ndị na-eso ụzọ Jizọs ekwesịghị inweworị ihe ijuanya mgbe a kpọlitere Jizọs nọnwụ. Ma ò juru ha anya? Ka anyị lee.Onye Ozizi Ukwu ahụ nwụrụ nelu osisi ịta ahụhụ nihe dị ka elekere atọ nehihie Friday. Josef, bụ nwoke bara ọgaranya nke so na Sanhedrin, bụkwa onye kwere na Jizọs na nzuzo. Mgbe ọ chọpụtara na Jizọs anwụọla, ọ gakwuuru Paịlet, bụ gọvanọ ahụ bụ onye Rom. Ọ rịọrọ ya ma ya pụrụ ibudata ozu Jizọs nelu osisi ịta ahụhụ ahụ gaa lie ya. Mgbe e mesịrị, Josef buuru ozu Jizọs gaa notu ogige e nwere otu ili, nke bụ ebe a na-etinye ozu ndị nwụrụ anwụ.Mgbe e tinyere ozu ya nili ahụ, a kpọreere otu nnukwute nkume mechie ọnụ ya. Ya mere, e mechiri ili ahụ. Ugbu a, ọ bụziụbọchị nke atọ,bụ Sunday. Anyanwụ awapụtabeghị, ya mere ọchịchịrị ka dị. Ndị mmadụ nọ nebe ahụ na-eche ili ahụ nche. Ndị nchụàjà zigara ha iche ya nche. Ị ma ihe mere ha ji na-eche ya nche?Ndị nchụàjà nonwe ha kwa anụwo na Jizọs sịrị na a ga-akpọlite ya nọnwụ. Ya mere, ndị nchụàjà mere ndokwa ka e nwee ndị nche nebe ahụ ka ndị na-eso ụzọ ya wee ghara ịga zuru ozu ya wee kwuo na a kpọlitere Jizọs nọnwụ. Na mberede, ala malitere ịma jijiji. Nọchịchịrị ahụ, ìhè nwuru. Ọ bụ mmụọ ozi Jehova! Ezigbo ụjọ jidere ndị agha ahụ nke na ha apụghị imegharị ahụ. Mmụọ ozi ahụ gara nili ahụ kpọrepụ nkume ahụ. O nweghị ihe dị nime ili ahụ!Gịnị mere na o nweghị ihe dị nili a? Olee ihe merenụ?Ee, ihe ahụ Pita onyeozi mesịrị kwuo bụ eziokwu: Jizọs a ka Chineke kpọlitere nọnwụ. Ọrụ 2:32 Chineke mere ka Jizọs dị ndụ nahụ yiri nke Jizọs nwere tupu ya abịa nụwa. A kpọlitere ya nahụ mmụọ, ahụ dị ka nke ndị mmụọ ozi. 1 Pita 3:18 Ya mere, ka ndị mmadụ wee nwee ike ịhụ Jizọs anya, ọ ghaghị imere onwe ya anụ ahụ. Ọ bụ ihe o mere? Ka anyị lee.Ugbu a, anyanwụ awapụtawala. Ndị agha ahụ esiwo nebe ahụ pụọ. Meri Magdalin na ndị inyom ndị ọzọ bụ ndị na-eso ụzọ Jizọs na-aga nili ahụ. Ha nọ na-ekwurịta netiti onwe ha, sị: Ònye ga-akwapụrụ anyị nnukwute nkume ahụ? Mak 16:3 Ma mgbe ha rutere nili ahụ, a kwapụlarị nkume ahụ. O nweghịkwa ihe dị nili ahụ! Ozu Jizọs adịghị ebe ahụ! Ozugbo ahụ, Meri Magdalin gbapụrụ gawa ịchọ ụfọdụ nime ndị na-eso ụzọ Jizọs.Ụmụ nwanyị ndị nke ọzọ nọdụrụ nakụkụ ili ahụ. Ha nọ na-eche, sị: Olee ebe ozu Jizọs dịkwanụ? Na mberede, ụmụ nwoke abụọ yi uwe na-egbuke egbuke pụtara. Ha bụ ndị mmụọ ozi! Ha sịrị ụmụ nwanyị ahụ: Gịnị mere unu ji na-achọ Jizọs nebe a? A kpọlitere ya nọnwụ. Gaanụ ọsọ ọsọ gaa kọọrọ ndị na-eso ụzọ ya. Cheedị echiche otú ụmụ nwanyị ahụ na-aghaghị isi gbaa ọsọ! Ka ha nọ na-aga, otu nwoke zutere ha. Ị ma onye ọ bụ?Ọ bụ Jizọs, bụ onye yikwasịworo anụ ahụ! Ọ sịkwara ụmụ nwanyị ahụ: Gaanụ kọọrọ ndị na-eso ụzọ m. Ụmụ nwanyị ahụ nwere oké obi ụtọ. Ha hụrụ ndị ahụ na-eso ụzọ wee sị ha: Jizọs dị ndụ! Anyị hụrụ ya! Meri agwaworị Pita na Jọn banyere ili ahụ ihe ọ bụla na-adịghị nime ya. Ugbu a, ha gawara ịga hụ ya, dị ka ị pụrụ ịhụ nebe a. Ha hụrụ ákwà e ji kechie Jizọs, ma ha amaghị ihe ha ga-asị merenụ. Ha chọrọ ikwere na Jizọs adịla ndụ ọzọ, ma o yiri ka ọ bụghị eziokwu.Gịnị ka Pita na Jọn nwere ike ịdị na-eche nuche ha?Ka oge gatụkwuru na Sunday ahụ, Jizọs mere ka mmadụ abụọ nime ndị na-eso ụzọ ya, bụ ndị nọ na-aga obodo nta bụ Emeọs hụ ya. Jizọs sooro ha na-aga, sorokwa ha na-ekwurịta okwu, ma ha amataghị onye ọ bụ nihi na ọ bụghị anụ ahụ ahụ o nwere na mbụ ka o nwere mgbe ahụ. Ọ bụ ị mgbe Jizọs sooro ha rie nri, kpeekwa ekpere ka ha matara ya. Ndị ahụ na-eso ụzọ nwere oké obi ụtọ nke na ha mere ngwa ngwa gaa ọtụtụ kilomita laghachi Jeruselem! Ikekweọ bụ ntakịrị oge mgbe nke a gasịrị ka Jizọs mere ka Pita hụ ya iji gosi ya na Ya dị ndụ.Ka oge na-aga, ná mgbede Sunday ahụ, ọtụtụ ndị na-eso ụzọ zukọtara notu ọnụ ụlọ. A kpọchiri ọnụ ụzọ ya akpọchi. Na mberede, Jizọs batara, soro ha nọrọ kpọmkwem nime ọnụ ụlọ ahụ! Ugbu a ha amatawo nezie na Onye Ozizi Ukwu ahụ dị ndụ ọzọ. Lee obi ụtọ ha nwere!Matiu 28:1-15;Luk 24:1-49;Jọn 19:3820:21.Ruo ụbọchị 40 Jizọs pụtara nụdị anụ ahụ dịgasị iche iche iji gosi ndị na-eso ụzọ ya na ya dị ndụ. Mgbe ahụ, ọ hapụrụ ụwa laghachikwuru Nna ya neluigwe. Ọrụ 1:9-11 Noge na-adịghị anya, ndịna-eso ụzọ ya malitere ịgwa mmadụ nile na Chineke mere ka Jizọs si nọnwụ bilie. Ọbụna mgbe ndị nchụàjà tiri ha ihe ma mee ka e gbuo ụfọdụ nime ha, ha nọgidere na-eme nkwusa. Ha maara na ọ bụrụ na ha anwụọ, Chineke ga-echeta ha dị nnọọ ka o chetara Ọkpara ya.Noge ahụ nafọ bụ mgbe a kpọlitere Jizọs nọnwụ, gịnị ka ọtụtụ ndị na-eche banyere ya? Ma gịnị ka ị na-eche banyere ya?Lee ka ndị na-eso ụzọ Jizọs nke oge mbụ si dị nnọọ iche nebe ọtụtụ ndị nọ taa! Nakụkụ ụfọdụ nke ụwa, ndị mmadụ na-eche echiche ị banyere òké bekee Ista na àkwá Ista ndị nwere àgwà noge ahụ nafọ bụ mgbe a kpọlitere Jizọs nọnwụ. Ma Bible ekwughị ihe ọ bụla banyere òké bekee Ista na àkwá Ista. O kwuru okwu banyere ijere Chineke ozi.Anyị pụrụ ime dị ka ndị na-eso ụzọ Jizọs mere site nịgwa ndị mmadụ na Chineke mere ihe dị ebube mgbe ọ kpọlitere Ọkpara ya nọnwụ. Ọ dịghị mkpa ka anyị tụọ egwu mgbe ọ bụla, ọ bụrụgodị na ndị mmadụ ekwuo na ha ga-egbu anyị. Ọ bụrụ na anyị anwụọ, Jehova ga-echeta anyị ma kpọlite anyị nọnwụ, dị nnọọ ka ọ kpọlitere Jizọs.Ọ bụ na anyị enweghị obi ụtọ ịmara na Chineke na-echeta ndị na-ejere ya ozi, ọbụna na ọ ga-akpọlitekwa ha nọnwụ? Ịmara ihe ndị a kwesịrị ime ka anyị chọọ ịmata otú anyị pụrụ isi mee ka Chineke nwee obi ụtọ. Ị ma na anyị pụrụ ime ya nezie? Ka anyị kwuo banyere nke a nisiakwụkwọ na-esonụ.40 Ụzọ Isi Mee Ka Chineke Nwee Obi ỤtọGỊNỊ ka anyị pụrụ ime iji mee ka Chineke nwee obi ụtọ? Ọ dị ihe anyị pụrụ inye ya? Jehova na-ekwu, sị: Mụ nwe anụ ọhịa ọ bụla nke oké ọhịa. Ọ na-ekwukwa, sị: Mụ nwe ọlaọcha nile, ọ bụkwa Mụ nwe ọlaedo nile. Abụ Ọma 24:1;50:10;Hagaị 2:8 Nagbanyeghị nke ahụ, ọ dị ihe anyị pụrụ inye Chineke. Gịnị?Jehova nyere anyị ohere ikpebi ma anyị ga-ejere ya ozi ma ọ bụ na anyị agaghị ejere ya. Ọ dịghị amanye anyị amanye ime ihe ọ chọrọ ka anyị mee. Ka anyị gbalịa ịghọta ihe mere Chineke ji mee anyị ka anyị nwee ike ikpebi ma anyị ga-ejere ya ozi ma ọ bụ na anyị agaghị ejere ya.Ikekwe, ị ma ihe bụ ígwè ọrụrobot. Ọ bụ ígwè ọrụ e mere ka ọ na-eme ihe ọ bụla onye rụrụ ya chọrọ ka o mee. Ya mere ígwè ọrụrobotapụghị ikpebi nonwe ya ihe ọ ga na-eme. Jehova gaara eme anyị nile ka anyị yie ígwè ọrụrobot.Ọ gaara emeworị anyị ka anyị na-eme ị ihe ọ chọrọ ka anyị mee. Ma Chineke emeghị otú ahụ. Ị ma ihe kpatara ya? Ụfọdụ ihe ndị e ji egwuri egwú yiri ígwè ọrụrobot.Mgbe a pịrị aka notu bọtịn, ha na-eme ị ihe onye rụrụ ihe ndị ahụ e ji egwuri egwu mere ha ka hana-eme. Ị hụtụwo ụdị ihe egwuri egwu ahụ? Ọtụtụ mgbe, iji ihe e ji egwuri egwu dị otú ahụ nke na-eme ị ihe a rụrụ ya ka ọ na-eme na-egwuri egwu na-agbụ agbụ. Chineke achọghị ka anyị na-erubere ya isi nihi na anyị bụ ígwè ọrụrobotndị e mere ka ha na-ejere ya ozi. Jehova chọrọ ka anyị na-ejere ya ozi nihi na anyịhụrụ ya nanyanakwa nihi na anyịchọrọirubere ya isi.Gịnị mere na Chineke emeghị anyị ka anyị yie ígwè ọrụ robot a?Olee otú i chere obi na-adị Nna anyị nke eluigwe mgbe anyị na-erubere ya isi nihi na anyị chọrọ irubere ya isi? Ọ dị mma, gwagodị m, olee otú ụzọ i si akpa àgwà na-adị ndị mụrụ gị? Bible na-ekwu na nwa maara ihe na-eme ka nna ya ṅụrịa ma nwa dị nzuzu bụ iru újú nne ya. Ilu 10:1 Ị chọpụtawo na mgbe i mere ihe nne gị na nna gị gwara gị ka i mee, ọ na-eme ka ha nwee obi ụtọ? Ma olee otú obi na-adị ha mgbe i nupụụrụ ha isi?Olee otú ị pụrụ isi mee ka ma Jehova ma ndị mụrụ gị nwee obi ụtọ?Ugbu a, ka anyị chee echiche banyere Nna anyị nke eluigwe, bụ Jehova. Ọ gwara anyị otú anyị pụrụ isi mee ka o nwee obi ụtọ. Biko weta Bible gị, sapetaIlu 27:11. Nebe ahụ, Chineke na-agwa anyị, sị: Mara ihe, nwa m, weemee ka obi m ṅụrịa,ka m wee zaghachi onye na-ata m ụta okwu. Ị ma ihe bụ ịta mmadụ ụta? Mmadụ pụrụ ịta gị ụta site nịchị gị ọchị na ikwu na ị gaghị emeli ihe i kwuru na ị ga-eme. Olee otú Setan si taa Jehova ụta? Ka anyị lee.Cheta na anyị mụrụ nIsi nke 8nke akwụkwọ a na Setan chọrọịbụ Onye Kachasịnụ nakwa na ọ chọrọ ka mmadụ nile na-erubere ya isi. Setan kwuru na ndị mmadụ na-efe Jehova ị nihi na Jehova ga-enye ha ndụ ebighị ebi ma ọ bụrụ na ha efee ya ofufe. Mgbe Setan mesịrị ka Adam na Iv nupụrụ Jehova isi, Setan mara Chineke aka. Ọ sịrị Chineke: Ndị mmadụ na-efe gị ofufe ị nihi ihe ndị ha na-enweta site naka gị. Nanị nye m ohere, m ga-eme ka mmadụ nile gbahapụ gị.Mgbe Adam na Iv mehiesịrị, olee otú Setan si maa Jehova aka?Ọ bụ eziokwu na e deghị ya otú ahụ nime Bible. Ma mgbe anyị gụrụ banyere nwoke ahụ bụ Job, ọ na-edo anya na Setan gwara Chineke ihe dị otú ahụ. Ma Job ọ ga-ekwesị ntụkwasị obi nye Chineke ma ọ bụ na ọ gaghị ekwesị dị oké mkpa nezie nye ma Setan ma Jehova. Ka anyị sapeta Bible naJob isi 1na nke2iji hụ ihe merenụ.Rịba ama naJob isi 1na Setan nọ kpọmkwem neluigwe mgbe ndị mmụọ ozi bịara ịhụ Jehova. Ya mere, Jehova jụrụ Setan, sị: Olee ebe i si bịa? Setan sịrị na ya anọwo na-elegharị anya gburugburu ụwa. Ya mere Jehova jụrụ ya, sị: Ị hụwoJob, ị hụwo na ọ na-efe m ofufe, ọ dịghịkwa ihe ọjọọ ọ na-eme?Job 1:6-8.Ozugbo ahụ, Setan malitere ikwu ihe ndị kpatara ya. Job na-efe gị ị nihi na ọ dịghị nsogbu ọ bụla o nwere. Ọ bụrụ na ị kwụsị ichebe ya ma kwụsị ịgọzi ya, ọ ga-agbahapụ gị nihu gị. Ya mere Jehova zaghachiri, sị: Ọ dị mma, Setan, i nwere ike ime ya ihe ọ bụla masịrị gị, ma emerụla Job nonwe ya ahụ.Job 1:9-12.Gịnị ka Setan mere? O mere ka ndị mmadụ gaa zuru ehi na ịnyịnya ibu Job ma gbuo ndị na-elekọta ha. Ọzọkwa, àmụmà sere, gbuo atụrụ ya na ndị na-elekọta ha. Ka oge na-aga, ndị mmadụ bịara zuru kamel ya ma gbuo ndị na-elekọta ha. Nikpeazụ, Setan mere ka e nwee oké ifufe nke kwaturu ụlọ ebe ụmụ iri Job nọ ma gbuo ha nile. Nagbanyeghị ihe a nile, Job nọgidere na-efe Jehova.Job 1:13-22.Mgbe Jehova hụrụ Setan ọzọ, Jehova gwara ya na Job ka na-ekwesịkwa ntụkwasị obi. Setan kwuru ihe ndị kpatara ya, na-asị: Ọ bụrụ nnọọ na i kwe ka m mee ya ihe ga-eru ya nahụ, ọ ga-agbakụta gị azụ nihu gị. Ya mere, Jehova kwere ka Setan mee Job ihe ga-eru ya nahụ ma ọ dọrọ ya aka ná ntị ka ọ ghara igbu Job egbu.Gịnị ka Job diri, gịnịkwa mere nke a ji mee ka Chineke nwee obi ụtọ?Setan mere ka Job daa ọrịa nke na ahụ ya nile bụ ọnyá ọnyá. Ọnyá ndị a na-esi ísì ọjọọ nke na ọ dịghị onye na-achọ ịbịa ya nso. Ọbụna nwunye Job sịrị ya: Gbakụta Chineke azụ, nwụọ! Ndị na-eme ka a ga-asị na ha bụ ndị enyi Job bịara ileta ya, ha mekwara ka o nwee mwute karị site nikwu na ọ ghaghị ịbụ na o meworị ihe ọjọọ ndị jọgburu onwe ha nke mere nsogbu a nile ga-eji na-adakwasị ya. Otú ọ dị, nagbanyeghị nsogbu ahụ nile na ihe mgbu ahụ nile Setan kpataara Job, Job nọgidere na-efe Jehova nikwesị ntụkwasị obi.Job 2:1-13;7:5;19:13-20.Olee otú i chere ikwesị ntụkwasị obi Job mere ka obi dị Jehova? O mere ka o nwee obi ụtọ nihi na Jehova gwara Setan, sị: Lee Job! Ọ na-efe m nihi na ọchọrọife m. Ị ga-adị ka Job, bụ onye Jehova pụrụ ịtụ aka dị ka ihe atụ iji gosi na Setan bụ onye ụgha? Nezie, ọ bụ ihe ùgwù ime ka Jehova nwee ihe ọ ga-azaghachi nihe Setan kwuru nke bụ na ya pụrụ ime ka mmadụ nile kwụsị ife Jehova. Nezie, Jizọs weere ya dị ka ihe ùgwù.Onye Ozizi Ukwu ahụ enyeghị Setan ohere ọ ga-eji mee Ya ka o mee ihe na-ezighị ezi. Cheedị nnọọ echiche otú ihe nlereanya ya na-aghaghị isiworị mee ka Nna ya nwee obi ụtọ! Jehova pụrụ izo aka nebe Jizọs nọ ma zaa Setan, sị: Lee Ọkpara m! O gosipụtawo ikwesị ntụkwasị obi zuru okè nye m nihi na ọ hụrụ m nanya! Cheekwa echiche banyere ọṅụ Jizọs nwere nime ka obi Nna ya ṅụrịa. Nihi ọṅụ ahụ, Jizọs ọbụna tachiri obi nwụọ nelu osisi ịta ahụhụ.Ndị Hibru 12:2.Ị chọrọ ịdị ka Onye Ozizi Ukwu ahụ ma mee ka Jehova nwee obi ụtọ? Mgbe ahụ nọgide na-amụ banyere ihe Jehova chọrọ ka ị na-eme, na-emekwa ka o nwee obi ụtọ site nime ya!41 Ụmụaka Ndị Na-eme Ka Chineke Nwee Obi ỤtọOLEE nwatakịrị nọ nụwa nke i chere kasị mee ka Jehova nwee obi ụtọ? Ọ bụ Ọkpara ya, bụ Jizọs. Ka anyị kwuo banyere ihe ndị Jizọs mere iji mee ka Nna ya nke eluigwe nwee obi ụtọ.Ezinụlọ Jizọs bi nebe ga-ewe ihe dị ka abalị atọ ma a gawa ya site na Jeruselem, bụ ebe ụlọ nsọ Jehova ahụ mara mma dị. Jizọs kpọrọ ụlọ nsọ ahụ ụlọ Nna m. Ya na ezinụlọ ya na-eje ebe ahụ kwa afọ ịga mee Ememe Ngabiga.Otu afọ, mgbe Jizọs dị afọ 12, ezinụlọ ya lawara mgbe e mesịrị Ememe Ngabiga. Ha amaghị na Jizọs na ndị ikwu na ibe ha anọghị ruo mgbe ha kwụsịrị ebe ha ga-anọ zuo ike nabalị. Ya mere, Meri na Josef laghachiri Jeruselem ozugbo ịga chọọ Jizọs. Olee ebe i chere ọ nọ?Ha hụrụ Jizọs nụlọ nsọ ahụ. Ọ nọ na-ege ndị nkụzi ntị, na-ajụkwa ha ajụjụ. Mgbe ha jụkwara ya ajụjụ, ọ na-aza ya. Azịza mara mma ndị ọ na-enye juru ha anya. Ị hụla ihe mere Chineke ji nwee obi ụtọ nebe Ọkpara ya nọ?Dị ka o kwesịrị ịdị, mgbe Meri na Josef mesịrị chọta Jizọs, obi ruru ha nnọọ ala. Ma Jizọs echegbughị onwe ya. Ọ ma na ụlọ nsọ ahụ bụ ebe na-adịghị ize ndụ mmadụ nwere ike ịnọ. Ya mere ọ jụrụ ha, sị: Ọ bụ na unu amaghị na aghaghị m ịnọ nụlọ Nna m? Ọ ma na ụlọ nsọ ahụ bụ ụlọ Chineke, ọ na-enwekwa mmasị ịnọ ebe ahụ.Mgbe e mesịrị, Meri na Josef kpọọrọ Jizọs dị afọ 12 lawa Nazaret.Olee otú i chere Jizọs si mesoo ndị mụrụ ya? Bible na-ekwu na ọnọgidere na-edo onwe ya nokpuru ha.Olee ihe i chere nke ahụ pụtara? Ọ pụtara na ọna-erubereha isi. Ee, o mere ihe ndị mụrụ ya gwara ya mee, ọ bụrụgodị na ọ bụ ihe dị ka ịga seta mmiri nolulu mmiri.Luk 2:41-52.Olee otú nwatakịrị ahụ bụ Jizọs si mee ka Chineke nwee obi ụtọ?Ya mere, cheedị echiche:Nagbanyeghị na Jizọs bụ onye zuru okè, o rubeere nne na nna ya na-ezughị okè isi.Nke a ò mere ka Chineke nwee obi ụtọ? Nezie o mere ka o nwee obi ụtọ nihi na Okwu Chineke na-agwa ụmụaka, sị: Na-eruberenụ ndị mụrụ unu isi. Ndị Efesọs 6:1 Gị onwe gị kwa ga-eme ka Chineke nwee obi ụtọ ma ị na-erubere ndị mụrụ gị isi, dị ka Jizọs rubeere ndị mụrụ ya isi.Ụzọ ọzọ ị pụrụ isi mee ka Chineke nwee obi ụtọ bụ site nịgwa ndị ọzọ banyere ya. Ụfọdụ ndị pụrụ ịsị na ndị na-eto eto ekwesịghị ịdị na-eme nke a. Ma mgbe ndị mmadụ gbalịrị ịkwụsị ụmụ okoro ime nke a, Jizọs sịrị: Ọ bụ na unu agụtụbeghị nAkwụkwọ Nsọ, sị, Site nọnụ obere ụmụaka ka Chineke ga-eme ka otuto pụta? Matiu 21:16 Ya mere,anyị nile pụrụ ịgwa ndị ọzọ banyere Jehova nakwa banyere ụdị ezigbo Chineke ọ bụ ma ọ bụrụ nezie na anyị chọrọ ime otú ahụ. Ọ bụrụkwa na anyị emee otú ahụ, anyị ga-eme ka Chineke nwee obi ụtọ.Olee ebe anyị na-amụta ihe banyere Chineke, bụ ndị anyị pụrụ ịgwa ndị ọzọ banyere ha? Ọ bụ site nọmụmụ Bible anyị na-enwe nụlọ. Ma anyị na-amụta ihe ndị ọzọ nebe ndị Chineke na-ezukọ maka ọmụmụ ihe. Ma olee otú anyị pụrụ isi mata ndị bụ ndị nke ya?Ọ dị mma, olee ihe ndị ahụ na-eme ná nzukọ ha? Hà na-akụzi ihe dị na Bible nezie? Hà na-agụ ya ma na-atụle ya? Ọ bụ otú ahụ ka anyị na-esi ege Chineke ntị, ọ bụghị ya? Anyị ga-atụkwa anya ịnụ ihe Chineke na-ekwu ná nzukọ Ndị Kraịst, ọ bụghị ya? Ma gịnị ma ọ bụrụ na ndị mmadụ ekwuo na ọ dịghị mkpa ibi ndụ nụzọ kwekọrọ nihe Bible na-ekwu? Ị ga-asị na ha bụ ndị nke Chineke?Lee ihe ọzọ ị ga-echebara echiche. Bible kwuru na ndị Chineke ga-abụ otu ndị maka aha ya. Ọrụ 15:14 Ebe aha Chineke bụ Jehova, anyị pụrụ ịjụ ndị mmadụ ma ọ bụ Jehova bụ Chineke ha. Ọ bụrụ na ha asị ee e, mgbe ahụ anyị ga-amata na ha abụghị ndị nke ya. Ndị Chineke ga na-agwakwa ndị ọzọ banyere Alaeze Chineke. Ha ga na-egosipụtakwa ịhụya ha nwere nebe Chineke nọ site nidebe iwu ya.1 Jọn 5:3.Ọ bụrụ na ọ dị ndị ị maara na-eme ihe ndị ahụ nile, mgbe ahụ i kwesịrị isoro ha na-ezukọ maka ife ofufe. I kwesịrị ige ntị nke ọma ná nzukọ ndị a, na-azakwa ajụjụ mgbe a jụrụ ajụjụ. Ọ bụ ihe Jizọs mere mgbe ọ nọ nụlọ Chineke. Ọ bụrụkwa na i mee ihe ndị ahụ, ị ga-eme ka Chineke nwee obi ụtọ, dị nnọọ ka Jizọs mere ka o nwee obi ụtọ.Ọ dị ụmụaka ndị ọzọ i chetara a kpọrọ aha nime Bible bụ ndị mere ka Chineke nwee obi ụtọ? Timoti bụ otu ihe atụ pụtara ìhè. Nna ya ekweghị na Jehova. Ma nne ya, bụ Yunis kwere, nne nne ya bụ Lọịs kwekwara. Timoti gere ha ntị ma mụta banyere Jehova.Ọ bụ ezie na nna ya abụghị onye kwere ekwe, gịnị ka Timoti chọrọ ime?Mgbe Timoti tolitere, Pọl onyeozi letara obodo ebe ha bi. Ọ hụrụ otú Timoti si chọsie ike ijere Jehova ozi. Ya mere ọ kpọọrọ Timoti ka o soro ya jeere Chineke ozi nụzọ buru ibu ọbụna karị. Ebe ọ bụla ha jere, ha na-agwa ndị mmadụ banyere Alaeze Chineke na banyere Jizọs.Ọrụ 16:1-5;2 Timoti 1:5;3:14, 15.Ma ọ bụ ị ihe atụ nke ndị nwoke na-eto eto bụ ihe atụ dị nime Bible banyere ndị mere ka Chineke nwee obi ụtọ? Ọ dịghị ma ọlị. Chee echiche banyere otu nwa agbọghọ nta onye Izrel, bụ onye mere otú ahụ. Noge nke ya, mba Siria na mba Izrel bụ ndị iro. Otu ụbọchị ndị Siria busoro ndị Izrel agha ma dọrọ nwa agbọghọ nta ahụ nagha. A kpọgara ya nụlọ onyeisi ndị agha, onye aha ya bụ Neeman.Mgbe o ruru ebe ahụ, ọ ghọrọ onye na-ejere nwunye Neeman ozi.Neeman malitere ịrịa ọrịa a na-akpọ ekpenta. Ọ dịghị dọkịta nwere ike inyere ya aka. Ma nwa agbọghọ nta ahụ bụ onye Izrel kwenyere na otu nime ndị ohu Chineke pụrụ iche, onye amụma, nwere ike inyere Neeman aka. Otú ọ dị, Neeman na nwunye ya adịghị efe Jehova. Nwa agbọghọ nta ahụ, ò kwesịrị ịgwa ha ihe ọ maara? Ọ bụrụ gị gịnị ka ị gaara eme?Olee otú nwa agbọghọ nta a bụ onye Izrel si mee ka Chineke nwee obi ụtọ?Nwa agbọghọ nta ahụ sịrị: A sị nnọọ na Neeman ga-ejekwuru onye amụma Jehova nọ nIzrel, mgbe ahụ, a ga-agwọ ya ekpenta ya. Neeman gere nwa agbọghọ nta ahụ ntị, ọ gakwukwaara onye amụma Jehova. Mgbe o mere ihe onye amụma ahụ gwara ya ka o mee, a gwọrọ ya. Nke a mere ka Neeman ghọọ onye na-efe ezi Chineke ahụ ofufe.2 Ndị Eze 5:1-15.Ị ga-enwe mmasị inyere mmadụ aka ịmụta banyere Jehova nakwa ihe ndị ọ pụrụ ime otú nwa agbọghọ nta ahụ mere? Ònye ka ị pụrụ inyere aka? Otú ọ dị, ná mmalite ha pụrụ iche na enyemaka adịghị ha mkpa. Ma ị pụrụ ịgwa ha ihe ọma dị iche iche Jehova na-eme. Ha nwekwara ike ige ntị. Ị pụrụ ijide naka na nke a ga-eme ka Chineke nwee obi ụtọ.42 Ihe Mere O Ji Dị Mkpa Ka Anyị Na-arụ ỌrụOLEE nke na-amasị gị karị, ịrụ ọrụ ka ọ bụ igwuri egwu? Nikwu eziokwu, o nweghị ihe ọjọọ dị nigwuri egwu. Bible na-ekwu na Jeruselem jupụtara nụmụntakịrị ndị ikom na ụmụntakịrị ndị inyom na-egwuri egwu námá ya nile.Zekaraịa 8:5.Ọ na-atọ Onye Ozizi Ukwu ahụ ụtọ ikiri ụmụaka na-egwuri egwu. Tupu ọ bịa nụwa, ọ sịrị: Anọkwa m nakụkụ Chineke, dị ka onye ọkà . . . na-egwuri egwu nihu Ya mgbe nile. Ọkpụkpọ a kpọrọ Jizọs onye ọkà na-egosi na o so Jehova rụọ ọrụ neluigwe. Mgbe ọ nọkwa nebe ahụ, ọ sịrị: Ihe na-atọ m ụtọ dịkwa nebe ụmụ mmadụ nọ. Ee, dị ka anyị mụrụna mbụ, Onye Ozizi Ukwu ahụ nwere ezi mmasị nebe onye ọ bụla nọ, gụnyere ndị na-eto eto.Ilu 8:30, 31.Gịnị na-atọ Onye Ozizi Ukwu ahụ ụtọ ime tupu ọ bịa nụwa?Ì chere na Jizọs gwuriri egwu mgbe ọ bụ obere nwa? Ikekwe o gwuriri. Ma ebe ọ bụ onye ọkà neluigwe, ọ rụkwara ọrụ nụwa? A kpọrọ Jizọs nwa ọkwá nkà. Ma a kpọkwara ya ọkwá nkà. Gịnị ka nke a na-egosi? Ọ ghaghị ịbụ na Josef, bụ onye zụlitere Jizọs dị ka nwa ya, kụziiri ya ọrụ ahụ. Ya mere Jizọs ghọkwara ọkwá nkà.Matiu 13:55;Mak 6:3.Ụdị ọkwá nkà dị aṅaa ka Jizọs bụ? Ebe ọ bụ onye ọkà neluigwe, í cheghị na ọ ghọrọ ọkà nọrụ ịkwa nkà nụwa? Cheedị echiche otú ịbụ onye ọkwá nkà noge ahụ siruru ike.Ma eleghị anya, Jizọs na-apụ gaa gbutuo osisi, gbujisie ya, bulata ha, wee jirizie osisi ndị ahụ rụọ tebụl, bench, na ihe ndị ọzọ.Ì chere na ọrụ a nyere Jizọs obi ụtọ? Ị ga-enwe obi ụtọ ma ọ bụrụ na i nwee ike ịrụ tebụl na oche na ihe ndị ọzọ mara mma ka ndị mmadụ jiri ha na-eme ihe? Bible na-ekwu na ọ dị mma ka mmadụ na-aṅụrị ọṅụ nọrụ ya. Ọrụ na-eweta ụdị obi ụtọ nke ị na-apụghị inweta site nigwuri egwu.Eklisiastis 3:22.Nezie, ọrụ dị mma maka ma uche ma ahụ anyị. Ọtụtụ ụmụaka na-anọdụ ala na-ekiri TV ma ọ bụ na-egwu egwuregwu vidio. Ha na-ebubiga ibu ókè ma ghọọ ndị na-adịghị ike, ha adịghịkwa enwe obi ụtọ nezie. Ha adịghịkwa eme ka ndị ọzọ nwee obi ụtọ. Gịnị ka ọ dị mkpa ka anyị mee iji nwee obi ụtọ?Anyị mụrụ nIsi nke 17nke akwụkwọ a na inye ihe na ime ihe iji nyere ndị ọzọ aka na-eweta obi ụtọ. Ọrụ 20:35 Bible kpọrọ Jehova Chineke onye obi ụtọ. 1 Timoti 1:11 Dịkwa ka anyị gụrụ nIlu, Jizọs na-egwuri egwú nihu Ya mgbe nile. Gịnị mere Jizọs ji nwee obi ụtọ? O kwuru otu nime ihe ndị kpatara ya mgbe ọ sịrị: Nna m anọgidewo na-arụ ọrụ ruo ugbu a, anọgidewokwa m na-arụ ọrụ.Jọn 5:17.Mgbe Jizọs nọ nụwa, ọ rụghị ọrụ dị ka onye ọkwá nkà ogologo ndụ ya nile. Jehova Chineke nyere ya ọrụ pụrụ iche ọ ga-arụ nụwa. Ị ma ọrụ ahụ? Jizọs sịrị: Aghaghịkwa m ịkpọsa ozi ọma banyere alaeze Chineke, nihi na ọ bụ nke a mere e ji zite m. Luk 4:43 Mgbe ụfọdụ, mgbe Jizọs kwusaara ndị mmadụ ozi ọma, ha kwenyere nihe o kwuru ma gwa ndị ọzọ ihe ndị o kwuru, otú nwanyị Sameria a ị na-ahụ nebe a mere.Jọn 4:7-15,27-30.Olee ụdị ọrụ abụọ Jizọs rụrụ mgbe ọ nọ nụwa?Olee otú ọrụ a dị Jizọs nobi? Ì chere na ọ chọrọ ịrụ ya? Jizọs sịrị: Ihe oriri m bụ ka m mee uche nke onye ahụ zitere m nakwa ka m rụchaa ọrụ ya. Jọn 4:34 Olee otú ị na-enweru mmasị nirinri kasị amasị gị? Nke a ga-enyere gị aka ịghọta otú Jizọs nweruru mmasị nọrụ ahụ Chineke nyere ya ka ọ rụọ.Chineke kere anyị nụzọ ga-eme ka ịmụta ịdị na-arụ ọrụ nyere anyị aka inwe obi ụtọ. O kwuru na onyinye O nyere mmadụ bụ ka o nwee ike ịṅụrị ọṅụ nime ndọgbu ọ na-adọgbu onwe ya nọrụ. Ya mere, ọ bụrụ na ị mụta ịdị na-arụ ọrụ mgbe ị ka bụ obere nwa, ị ga-enwe obi ụtọ karị ná ndụ gị nile.Eklisiastis 5:19.Ma nke ahụ apụtaghị na obere nwa pụrụ ịrụ ọrụ onye meworo okenye ga-arụ, ma anyị nile pụrụ ịrụ ọrụ ụfọdụ. Ndị mụrụ gị nwere ike ịdị na-aga ọrụ kwa ụbọchị iji kpata ego ka ezinụlọ unu wee nwee nri unu ga-eri na ebe unu ga-ebi. Dịkwa ka i kwesịrị ịma, e nwere ọtụtụ ọrụ ndị ọ dị mkpa ka a rụọ nụlọ iji mee ka ọ dị ọcha, dịkwa mma nanya.Olee ọrụ i nwere ike ịrụ nke ga-abara ezinụlọ dum uru? Ị pụrụ inye aka dozie tebụl, saa efere, kpofuo ahịhịa, hichaa ọnụ ụlọ gị ma debe ihe ndị i ji egwuri egwu nebe ha kwesịrị ịdị. Ikekwe ị na-eme ụfọdụ nime ihe ndị ahụ. Ọrụ ahụ na-abara ezinụlọ uru nezie.Gịnị mere o ji dị mkpa ka ị na-edebe ihe ndị i ji egwuri egwu nebe ha kwesịrị ịdị mgbe i gwusịrị egwu?Ka anyị lee otú ụdị ọrụ ahụ si aba uru. I kwesịrị idebe ihe ndị i ji egwuri egwu nebe ha kwesịrị ịdị mgbe i gwusịrị egwu. Olee ihe i chere mere nke a ji dị mkpa? Ọ na-enye aka ime ka ụlọ dị mma nanya, ọ pụkwara igbochi mmerụ ahụ. Ọ bụrụ na i debeghị ihe ndị i ji egwuri egwu nebe ha kwesịrị ịdị, nne gị pụrụ iburu ihe naka na-agafe otu ụbọchị ma zọkwasị otu nime ha ụkwụ. Ọ pụrụ ịkwada ya, ya emerụọkwa ahụ. Ọ pụrụ ọbụna ịgara ya ụlọ ọgwụ. Nke ahụ ọ gaghị abụ ihe jọgburu onwe ya? Ya mere mgbe i debere ihe ndị e ji egwuri egwu nebe ha kwesịrị ịdị mgbe i gwusịrị egwu, nke ahụ na-abara mmadụ nile uru.Ụmụaka nwekwara ọrụ ọzọ. Dị ka ihe atụ, ihe omume ụlọ akwụkwọ. Ị na-amụ otú e si agụ ihe na otú e si ede ihe nụlọ akwụkwọ.Ịgụ ihe na-atọ ụmụaka ụfọdụ ụtọ, ma ndị ọzọ na-ekwu na o siri ike. Ọ bụrụgodị na o yie ka o siri ike ná mmalite, ị ga-enwe obi ụtọ ma ị mụta ịgụ ihe nke ọma. Mgbe ị mụtara ịgụ ihe nke ọma, e nwere ọtụtụ ihe na-adọrọ mmasị ndị i nwere ike ịmụta. Ị ga-enwe ike ọbụna ịgụ akwụkwọ Chineke, bụ Bible, nonwe gị. Ya mere, mgbe i mere ihe omume e nyere gị nụlọ akwụkwọ nke ọma, ọ na-aba uru nezie, ọ bụghị ya?E nwere ụfọdụ ndị na-agbalị izere ịrụ ọrụ. Ikekwe ị maara otu onye na-eme otú ahụ. Ma ebe Chineke mere anyị ka anyị na-arụ ọrụ, ọ dị mkpa ka anyị mụta ụzọ isi na-enweta obi ụtọ site nịrụ ọrụ. Olee otú Onye Ozizi Ukwu ahụ nweruru obi ụtọ nọrụ ya? Ọ dị ya ka iri nri kasị amasị ya. Oleekwa ọrụ ọ na-ekwu maka ya? Ịgwa ndị ọzọ banyere Jehova Chineke na otú ha pụrụ isi nweta ndụ ebighị ebi.Ya mere, lee ihe pụrụ inyere anyị aka inweta obi ụtọ nịrụ ọrụ. Jụọ onwe gị, sị, Gịnị mere o ji dị mkpa ka a rụọ ọrụ a? Mgbe ị maara ihe mere otu ihe ji dị mkpa, ọ na-adịrị gị mfe karị ime ya. Ma ọrụ ahụ ò buru ibu ma ọ dị ntakịrị, rụọ ya nke ọma. Ọ bụrụ na i mee otú ahụ, ị pụrụ inweta ọṅụ nọrụ nke aka gị, dị nnọọ ka Onye Ozizi Ukwu ahụ nwetara.43 Olee Ndị Bụ Ụmụnne Anyị?NOTU oge, Onye Ozizi Ukwu ahụ jụrụ otu ajụjụ na-eju anya. Ọ jụrụ, sị: Ònye bụ nne m, olee ndị bụkwa ụmụnne m ndị ikom? Matiu 12:48 Ị ga-azali ajụjụ ahụ? Ikekwe, ị ma na aha nne Jizọs bụ Meri. Ma, ị ma aha ụmụnne ya ndị nwoke? Ò nwekwara ụmụnne ndị nwanyị?Bible kwuru na aha ụmụnne Jizọs ndị nwoke bụ Jems na Josef na Saịmọn na Judas. Jizọs nwekwara ụmụnne ndị nwanyị ndị dị ndụ mgbe ọ nọ na-eme nkwusa. Ebe Jizọs bụ nwa mbụ, ọ bụ ya tọrọ ha nile.Matiu 13:55, 56;Luk 1:34, 35.Ụmụnne Jizọs ndị nwoke hà bụkwa ndị na-eso ụzọ ya? Bible na-ekwu na ná mmalite ha adịghị egosipụta okwukwe na ya. Jọn 7:5 Otú ọ dị, ka oge na-aga, Jems na Judas onye a na-akpọkwa Jud ghọrọ ndị na-eso ụzọ ya, ha dekwara ọbụna ụfọdụ akwụkwọ nime Bible. Ị ma akwụkwọ ndị ha dere? Ee, ọ bụ akwụkwọ Jems na Jud.Ọ bụ ezie na a kpọghị aha ụmụnne Jizọs ndị nwanyị nime Bible, anyị ma na o nwere ụmụnne ndị nwanyị abụọ ma ọ dịkarịa ala. Otú ọ dị, ọ pụrụ ịbụ na ha karịrị abụọ. Ụmụnne ya ndị nwanyị ndị a hà ghọrọ ndị na-eso ụzọ ya? Bible agwaghị anyị, ya mere anyị amaghị. Ma, ị ma ihe mere Jizọs ji jụọ ajụjụ ahụ bụ, Ònye bụ nne m, olee ndị bụkwa ụmụnne m ndị ikom? Ka anyị lee.Jizọs anọwo na-akụziri ndị na-eso ụzọ ya ihe mgbe otu onye napụrụ ya okwu nọnụ wee, sị: Nne gị na ụmụnne gị ndị ikom guzo nèzí, na-achọ ịgwa gị okwu. Ya mere, Jizọs ji ohere ahụ kụziere ha otu ihe mmụta dị mkpa site nịjụ ajụjụ ahụ na-eju anya: Ònye bụnne m, olee ndị bụkwa ụmụnne m ndị ikom? Ọ gbatịrị aka ya nebe ndị na-eso ụzọ ya nọ wee zaa ya, kwuo nolu dara ụda, sị: Lee! Nne m na ụmụnne m ndị ikom!Mgbe ahụ Jizọs kọwara ihe o bu nuche, na-ekwu, sị: Onye ọ bụla nke na-eme uche Nna m nke nọ neluigwe, onye ahụ bụ nwanne m nwoke, nakwa nwanne m nwanyị, nakwa nne m. Matiu 12:47-50 Nke a na-egosi mmetụta ịhụya Jizọs nwere nebe ndị na-eso ụzọ ya nọ. Ọ na-akụziri anyị na ndị na-eso ụzọ ya dị ka ezigbo ụmụnne na nne nye ya.Ole ndị ka Jizọs sị na ọ bụ ha bụ ụmụnne ya?Noge ahụ ụmụnne Jizọs ndị nwokeJems, Josef, Saịmọn, na Judasekweghị na Jizọs bụ Ọkpara Chineke. Ọ ga-abụrịrị na ha ekwetaghị ihe mmụọ ozi Gebriel gwara nne ha. Luk 1:30-33 Ya mere, ọ pụrụ ịbụ na ha mesoro Jizọs mmeso ọjọọ. Onye ọ bụla nke na-eme otú ahụ abụghịezigbonwanne. Ọ dị onye ọ bụla ị ma mesoworo nwanne ya mmeso ọjọọ?Bible na-akọrọ anyị banyere Ịsọ na Jekọb na otú Ịsọ si wee nnukwu iwe nke na ọ sịrị: M ga-egbu Jekọb nwanne m. Egwu tụrụ nne ha, bụ Rebeka, nke ukwuu nke na o zipụrụ Jekọb ka Ịsọ ghara igbu ya. Jenesis 27:41-46 Otú ọ dị, ọtụtụ afọ mgbe e mesịrị Ịsọ gbanwere, ọ makụkwara Jekọb ma sutụ ya ọnụ.Jenesis 33:4.Ka oge na-aga, Jekọb mụtara ụmụ nwoke 12. Ma ụmụ Jekọb ndị nwoke, ndị mere okenye karị, ahụghị nwanne ha nke nta bụ Josef nanya. Ha kwosoro ya ekworo nihi na ọ bụ nwa nke nna ha kasị hụ nanya. Ya mere, ha resịrị ya ndị na-azụ ahịa ohu, bụ ndị nọ na-aga Ijipt. Ha gwaziri nna ha na anụ ọhịa egbuola Josef. Jenesis 37:23-36 Nke ahụ ọ bụghị ihe jọgburu onwe ya?Mgbe oge na-aga, ihe ụmụnne Josef mere wutere ha. Ya mere, Josef gbaghaara ha. Ị hụrụ otú Josef si yie Jizọs? Ndịozi Jizọs gbahapụrụ ya mgbe ọ nọ ná nsogbu, ọbụna Pita gọrọ na ya amaghị onye ọ bụ. Nagbanyeghị nke ahụ, dị ka Josef, Jizọs gbaghaara ha nile.Olee ihe anyị kwesịrị ịmụta site nihe Ken mere Ebel?Ọzọkwa, e nwere ụmụnne abụọ bụ Ken na Ebel. Anyị pụkwara isi na ha mụta ihe. Chineke hụrụ nime obi Ken na ọ hụghị nwanne ya nwoke nanya nezie. Ya mere, Chineke gwara Ken na o kwesịrị ịgbanwe omume ya. A sị na Ken hụrụ Chineke anya nezie, ọ gaara aṅa ntị. Ma, ọ hụghị Chineke nanya. Otu ụbọchị Ken sịrị Ebel: Ka anyị jee nọhịa. Ebel sooro Ken jewe. Mgbe ị ha nọ nime ọhịa, Ken kụsiri nwanne ya nwoke ihe ike nke na o gburu ya.Jenesis 4:2-8.Bible na-agwa anyị na e nwere otu ihe pụrụ iche anyị kwesịrị ịmụta na nke ahụ. Ị ma ihe ọ bụ? Nke a bụ ozi ahụ unu nụworo site ná mmalite: Anyị kwesịrị inwe ịhụya maka ibe anyị; ọ bụghị dị ka Ken, onye sitere najọ onye ahụ. Ya mere ndị bụ ụmụnne kwesịrị ịhụ ibe ha nanya. Ha ekwesịghị ịdị ka Ken.1 Jọn 3:11, 12.Gịnị mere na ọ dịghị mma ịdị ka Ken? Ọ bụ nihi na Bible na-ekwu na o si najọ onye ahụ, bụ Setan bụ Ekwensu. Ebe Ken mere omume ka Ekwensu, ọ dị nnọọ ka a ga-asị na ọ bụ Ekwensu bụ nna ya.Ị hụla ihe mere o ji dị mkpa ịhụ ụmụnne gị nanya? Ọ bụrụ na ị hụghị ha nanya, ụmụ ònye ka ị na-eṅomi? Ọ bụ ụmụ Ekwensu. Ị gaghị achọ ịbụ nwa Ekwensu, ka ị ga-achọ? Ya mere, olee otú ị pụrụ isi gosipụta na ị chọrọ ịbụ nwa Chineke? Ọ bụ site nịhụ ụmụnne gị nanya nezie.Ma gịnị bụ ịhụya? Ịhụya bụ mmetụta miri emi nke dị nime anyị bụ nke na-eme ka anyị chọọ imere ndị ọzọ ihe ọma. Anyị na-egosi na anyị hụrụ ndị ọzọ nanya mgbe obi dị anyị mma nebe ha nọ na mgbe anyị na-emere ha ihe ọma. Olee ndị bụkwa ụmụnne anyị ndị anyị kwesịrị ịhụ nanya? Cheta, Jizọs kụziri na ọ bụ ndị mejupụtara ezinụlọ ahụ buru ibu nke Ndị Kraịst.Olee otú ị pụrụ isi gosi na ị hụrụ nwanne gị nanya?Olee otú ọ dịruru mkpa ka anyị hụ ụmụnna anyị ndị a bụ Ndị Kraịst nanya? Bible na-ekwu, sị: Onye na-adịghị ahụ nwanna ya nanya, bụ onye ọ hụworo, apụghị ịdị na-ahụ Chineke nanya, bụ onye ọ na-ahụbeghị. 1 Jọn 4:20 Ya mere, anyị apụghị ịhụ ị mmadụ ole na ole nime ezinụlọ Ndị Kraịst nanya. Anyị aghaghị ịhụ ha nile nanya. Jizọs sịrị: Mmadụ nile ga-eji nke a mara na unu bụ ndị na-eso ụzọ m, ma ọ bụrụ na unu enwee ịhụya netiti onwe unu. Jọn 13:35 Ị hụrụ ụmụnna nile nanya? Cheta na ọ bụrụ na ị hụghị ha nanya, ị pụghị ịhụ Chineke nanya nezie.Olee otú anyị pụrụ isi gosi na anyị hụrụ ụmụnna anyị nanya nezie? Ọ bụrụ na anyị hụrụ ha nanya, anyị agaghị adị na-ezere ha nihi na anyị achọghị ka anyị na ha kwurịta okwu. Anyị ga na-emeso ha nile dị ka ndị enyi anyị. Anyị ga na-emere ha ihe ọma mgbe nile ma dị njikere isoro ha na-ekerịta ihe. Ọ bụrụkwa na ha enwee nsogbu mgbe ọ bụla, anyị ga-enyere ha aka nihi na anyị bụ nezie otu nnukwute ezinụlọ.Mgbe anyị hụrụ ụmụnna anyị nile nanya nezie, gịnị ka ọ na-egosi? Ọ na-egosi na anyị bụ ndị na-eso ụzọ Jizọs, bụ Onye Ozizi Ukwu ahụ. Ọ bụghị ya bụ ihe anyị chọrọ ịbụ?44 Ndị Enyi Anyị Kwesịrị Ịhụ Chineke nAnyaNDỊ enyi anyị bụ ndị anyị na-enwe mmasị iso na-enwe mkparịta ụka na isoro ha nọrọ. Ma ọ dị mkpa ka anyị nwee ụdị ndị enyi kwesịrị ekwesị. Ònye ka i chere bụ enyi kasị mma anyị pụrụ inwe? Ee, ọ bụ Jehova Chineke.Ànyị pụrụ ịbụ ndị enyi Chineke nezie? Bible na-ekwu na Ebreham, bụ nwoke biri ndụ ogologo oge gara aga, bụ enyi Jehova. Jems 2:23 Ị ma ihe mere o ji bụrụ enyi Jehova? Bible na-ekwu na EbrehamrubeereChineke isi. O rubere isi ọbụna mgbe a gwara ya ka o mee ihe siri ike. Ya mere, iji bụrụ enyi Jehova, anyị aghaghị ime ihe dị ya mma dị nnọọ ka Ebreham mere na dịkwa nnọọ ka Onye Ozizi Ukwu ahụ na-eme mgbe nile.Jenesis 22:1-14;Jọn 8:28, 29;Ndị Hibru 11:8,17-19.Gịnị mere Ebreham ji bụrụ enyi Jehova?Jizọs gwara ndịozi ya, sị: Unu bụ ndị enyi mma ọ bụrụ na unu emee ihe m na-enye unu niwu.Jọn 15:14 Ebe ọ bụ na ihe nile Jizọs gwara ndị mmadụ sitere naka Jehova, Jizọs na-ekwu na ndị enyi ya bụ ndị na-eme ihe Chineke kwuru na ha kwesịrị ime. Ee, ndị enyi ya nile hụrụ Chineke nanya.Ụfọdụ nime ezigbo ndị enyi Onye Ozizi Ukwu ahụ bụ ndịozi ya, bụ ndị ị pụrụ ịhụ foto ha na peeji nke 75 nke akwụkwọ a. Ha so ya mee njem, nyekwara ya aka rụọ ọrụ ime nkwusa ahụ. Nihe ka ukwuu noge Jizọs, ọ bụ ya na ndị ikom a na-anọ. Ha rikọrọ nri. Ha kwurịtara banyere Chineke. Ha mekọkwara ihe ndị ọzọ ọnụ. Ma Jizọs nwere ọtụtụ ndị enyi ọzọ. Ya na ha na-anọ, ha na-enwekọkwa obi ụtọ ọnụ.Otu ezinụlọ Jizọs na-enwe mmasị ịnọ na nke ha bi notu obodo nta bụ Betani, nke dị nnọọ ná mpụga obodo ahụ buru ibu bụ Jeruselem. Ì chetara ha? Ha bụ Meri na Mata na nwanne ha nwoke, bụ Lazarọs. Jizọs kpọrọ Lazarọs enyi ya. Jọn 11:1,5,11 Ihe mere Jizọs ji hụ ezinụlọ a nanya ma nwee mmasị ka ya na ha na-anọ bụ nihi na ha hụrụ Jehova nanya ma na-ejere Ya ozi.Gịnị mere Jizọs na ezinụlọ a ji anọkarị mgbe ọ gara Jeruselem? Ị ma aha ha?Nke a apụtaghị na Jizọs enweghị obiọma nebe ndị na-adịghị ejere Chineke ozi nọ. O nwere obiọma nebe ha nọ. Ọ gara ọbụna nụlọ ha ma soro ha rie nri. Nke a mere ụfọdụ ndị ji sị na Jizọs bụ enyi ndị ọnaụtụ na ndị mmehie. Matiu 11:19 Nke bụ eziokwu bụ na Jizọs adịghị aga nụlọ ndị a nihi na o nwere mmasị nụzọ ha si ebi ndụ. Ọ gara na nke ha ka o wee nwee ike ịgwa ha banyere Jehova. Ọ gbalịrị inyere ha aka ịgbanwe ụzọ ọjọọ ha na ijere Chineke ozi.Gịnị mere Zakịọs ji rịgoro elu osisi a?Nke a mere otu ụbọchị nobodo Jeriko. Jizọs nọ na-agafe ka ọ nọ na-aga Jeruselem. E nwere ìgwè mmadụ, otu nwoke aha ya bụ Zakịọs sokwa nìgwè mmadụ ahụ. Ọ chọrọ ịhụ Jizọs. Ma Zakịọs dị mkpụmkpụ, ọ pụghịkwa ịhụ ya nihi ìgwè mmadụ ahụ. Ya mere, ọ gbaara gaa nihu gaa rịgoro nelu otu osisi iji hụ Jizọs nke ọma mgbe ọ ga-agafe.Mgbe Jizọs rutere nebe osisi ahụ dị, o leliri anya elu wee, sị: Mee ọsọ ọsọ rịdata, nihi na m ga-aga nụlọ gị taa. Ma Zakịọs bụ ọgaranya nke meworo ihe ọjọọ dị iche iche. Gịnị mere Jizọs jichọọ ịga nụlọ onye dị otú ahụ?Ọ bụghị nihi na Jizọs nwere mmasị nụzọ nwoke ahụ si ebi ndụ. Ọ gara nebe ahụ ịga gwa Zakịọs banyere Chineke. Ọ hụrụ otú nwoke ahụ si gbalịsie ike ịhụ ya anya. Ya mere, ọ ma na Zakịọs ga-ege ntị ma eleghị anya. Nke a bụ oge dị nnọọ mma iji gwa ya banyere ụzọ Chineke kwuru na ndị mmadụ kwesịrị isi na-ebi ndụ.Gịnị mere Jizọs ji gaa na nke Zakịọs, gịnịkwa ka Zakịọs kwere nkwa ime?Ya mere, gịnị ka anyị na-ahụ na-eme ugbu a? Zakịọs nwere mmasị nihe ndị Jizọs na-akụzi. O wutere ya na ya ghọgburu ndị mmadụ, ọ na-ekwekwa nkwa ịkwụghachi ego ndị na-ezighị ezi ọ naara. Ọ ghọziri onye na-eso ụzọ Jizọs. Ọ bụ ị mgbe ahụ ka Jizọs na Zakịọs bịara ghọọ enyi.Luk 19:1-10.Ọ bụrụ na anyị agbasoo ihe nlereanya nke Onye Ozizi Ukwu ahụ, ọ dị mgbe anyị ga-aga na nke ndị na-abụghị ndị enyi anyị? Ee. Ma ihe mere anyị ga-eji aga nụlọ ha abụghị nihi na anyị nwere mmasị nụzọ ha si ebi ndụ. Anyị agaghịkwa eso ha na-eme ihe ọjọọ. Anyị ga-aga na nke ha ka anyị wee nwee ike ịgwa ha okwu banyere Chineke.Ma ndị bụ ezigbo ndị enyi anyị bụ ndị anyị na-enwe mmasị karịsịa iso nọkọọ. Iji bụrụ ndị enyi kwesịrị ekwesị, ha aghaghị ịbụ ụdị ndị enyi Chineke nwere mmasị nebe ha nọ. Ụfọdụ nwere ike ha agadịghị ama onye Jehova bụ. Ma, ọ bụrụ na ha chọrọ ịmụta banyere ya, anyị pụrụ inyere ha aka. Mgbe ha hụkwara Jehova nanya dị ka anyị si hụ ya nanya, mgbe ahụ anyị na ha pụrụ ịghọ ezigbo ndị enyi.Ọ dị ụzọ ọzọ anyị pụrụ isi chọpụta ma mmadụ ọ ga-aghọ ezi enyi anyị. Lee ihe ndị ọ na-eme. Ọ na-eme ndị ọzọ ihe ọjọọ ma na-achị ọchị banyere ya? Ọ dịghị mma, ka ọ dị? Ọ na-adaba ná nsogbu mgbe nile? Anyị agaghị achọ iso ya daba ná nsogbu, ka ànyị ga-achọ? Ka ọ na-ama ụma eme ihe ndị na-adịghị mma na-eche na ya wara anya nihi na e jideghị ya? Ọ bụrụgodị na e jideghị onye ahụ, Chineke hụrụ ihe o mere, ka ọ bụ na Ọ hụghị ya? Ì chere na ndị na-eme ihe ndị dị otú a ga-abụ ndị enyi anyị kwesịrị inwe?Biko, weta Bible gị. Ka anyị lee ihe o kwuru banyere otú ndị enyi anyị si enwe mmetụta ná ndụ anyị. Akụkụ Akwụkwọ Nsọ ahụ bụ1 Ndị Kọrint isi 15, amaokwu 33. Ị hụla ya? Ọ na-agụ, sị: Ka a ghara iduhie unu. Mkpakọrịta ọjọọ na-emebi àgwà bara uru. Nke a pụtara na ọ bụrụ na anyị esoro ndị ọjọọ na-akpakọrịta, anyị pụrụ ịghọ ndị ọjọọ. Ọ bụkwa eziokwu na ndị enyi ọma na-enyere anyị aka ịzụlite àgwà ọma.Ka anyị ghara ichefu ya mgbe ọ bụla na Onye kasị mkpa ná ndụ anyị bụ Jehova. Anyị achọghị imebi ọbụbụenyi anyị na ya, ka ànyị chọrọ? Ya mere, anyị aghaghị ịkpachara anya iji hụ na ọ bụ ị ndị hụrụ Chineke nanya ka anyị na-emete enyi.45 Gịnị Bụ Alaeze Chineke? Ụzọ Isi Gosi na Anyị Chọrọ YaỊ MA ekpere ahụ Jizọs kụziiri ụmụazụ ya? Ọ bụrụ na ị maghị ya, anyị nwere ike ịgụkọ ya ọnụ na Bible, naMatiu 6:9-13. Ekpere ahụ ọtụtụ ndị na-akpọ Ekpere Onyenwe Anyị, nwere okwu bụ: Ka alaeze gị bịa. Ị ma ihe bụ Alaeze Chineke?Ọ dị mma, eze bụ onye na-achị mba ma ọ bụ otu ókèala. A na-akpọkwa ọchịchị ya alaeze. Ná mba ụfọdụ, a na-akpọ onyeisi ọchịchị president. Gịnị ka a na-akpọ Onye Ọchịchị nke ọchịchị Chineke? A na-akpọ ya Eze. Ọ bụ ya mere e ji akpọ ọchịchị Chineke Alaeze.Ị ma onye Jehova Chineke họọrọ ka ọ bụrụ Eze nọchịchị Ya? Ọ bụ Ọkpara ya, bụ Jizọs Kraịst. Gịnị mere o ji bụrụ onye ọchịchị dị mma karịa onye ọchịchị ọ bụla ụmụ mmadụ pụrụ ịhọrọ? Ọ bụnihi na Jizọs hụrụ Nna ya, bụ Jehova, nanya nezie. Ya mere, ọ na-eme ihe ziri ezi mgbe nile.Ogologo oge tupu a mụọ Jizọs na Betlehem, Bible kwuru okwu banyere ọmụmụ ya ma kwuo na ọ ga-aghọ Onye Ọchịchị Chineke họpụtara. Ka anyị gụọ banyere nke anAịsaịa 9:6, 7. Ọ na-ekwu, sị: A mụworo anyị otu nwa, otu nwa nwoke ka e nyeworo anyị,ọchịchịga-adịkwasịkwa nubu ya, a ga-akpọkwa yaOnyeisi Udo.Ọ dịghị ọgwụgwụ ọ bụlaọchịchị yana udo Ya ga-agwụ.Ị ma ihe mere e ji kpọọ Onye Ọchịchị Alaeze Chineke Onyeisi nebe a? Onyeisi a bụ ọkpara eze. Jizọs bụkwa Ọkpara nke Eze Ukwu ahụ, bụ Jehova. Ma Jehova emewokwa Jizọs Eze nke ọchịchị Ya, bụ nke ga-achị ụwa ruo otu puku afọ. Mkpughe 20:6 Mgbe e mesịrị Jizọs baptizim, ọ malitere ime nkwusa na-asị: Chegharịanụ, nihi na alaeze nke eluigwe eruwo nso.Matiu 4:17.Gịnị ka i chere mere Jizọs ji kwuo na Alaeze ahụ eruwo nso? Ọ bụ nihi na Eze ahụ, bụ onye ga-emesịa na-achị neluigwe, nọ kpọmkwem netiti ha! Ọ bụ ya mere Jizọs ji gwa ndị mmadụ, sị: Alaeze Chineke dị netiti unu. Luk 17:21 Ị gaghị enwe mmasị ka Eze Jehova họpụtara nọrọ gị nnọọ nso nke na ị pụrụ ọbụna imetụ ya aka?Gwagodị m, olee ọrụ dị mkpa Jizọs bịara nụwa ịrụ? Jizọs zara ajụjụ ahụ, na-asị:Aghaghịkwa m ịkpọsaraobodo ndị ọzọozi ọma banyere alaeze Chineke,nihi na ọ bụ nke a mere e ji zite m. Luk 4:43 Jizọs maara na ị ya apụghị ịrụ ọrụ nkwusa ahụ nile. Ya mere, gịnị ka i chere o mere?Olee ọrụ Jizọs bịara nụwa ịrụ?Jizọs kpọọrọ ndị mmadụ ma gosi ha ụzọ isi rụọ ọrụ nkwusa ahụ. Ndị mbụ o nyere ọzụzụ nọrụ a bụmmadụ 12 ahụ ọ họọrọ dị ka ndịozi. Matiu 10:5,7 Ma ọ bụ ị ndịozi ya ka Jizọs nyere ọzụzụ ịrụ ọrụ a? Ee e, Bible na-ekwu na Jizọs nyekwara ọtụtụ ndị ọzọ ọzụzụ nụzọ isi na-eme nkwusa. Ka oge na-aga, o zipụrụ ndị na-eso ụzọ 70 ọzọ abụọ abụọ ka ha buru ya ụzọ gawa. Gịnịkwanụ ka ha na-akụziri ndị mmadụ? Jizọs sịrị: Gaakwanụ nihu na-asị ha, Alaeze Chineke abịaruwo unu nso. Luk 10:9 Nụzọ dị otú a ndị mmadụ mụtara banyere ọchịchị Chineke.Ogologo oge gara aga nIzrel, ndị e chiri eze ọhụrụ na-eji nwa ịnyịnya ibu agagharị nobodo ka ndị mmadụ hụ ha. Nke a bụ ihe Jizọs mere mgbe ikpeazụ ọ gara Jeruselem. Ị hụlanụ, Jizọs na-aga ịbụ Onye Ọchịchị nke Alaeze Chineke. Ndị mmadụ hà chọrọ ka ọ bụrụ Eze ha?Ka ọ na-agafe, ihe ka nọnụ ọgụgụ mmadụ malitere ịgbasa uwe elu ha nokporo ụzọ nihu ya. Ndị ọzọ na-egbute alaka osisi na-atụsa nụzọ. Site nime nke a, ha na-egosi na ha chọrọ ka Jizọs bụrụ Eze ha. Ha na-eti mkpu, na-asị: Onye a gọzịrị agọzi ka Onye ahụ nke na-abịa dị ka Eze naha Jehova bụ! Ma ọ bụghị mmadụ nile nwere obi ụtọ. Nezie, ụfọdụ ndị ndú okpukpe ọbụna sịrị Jizọs, Gwa ndị na-eso ụzọ gị ka ha mechie ọnụ.Luk 19:28-40.Gịnị mere ndị mmadụ ji gbanwee obi ha na ha achọkwaghị ka Jizọs bụrụ Eze ha?Ụbọchị ise ka e mesịrị, e jidere Jizọs ma kpụga ya nobí eze nihu gọvanọ, bụ Pọntịọs Paịlet. Ndị iro Jizọs sịrị na Jizọs na-ekwu na ya bụ eze nakwa na ọ na-emegide ọchịchị Rom. Ya mere, Paịlet jụrụ Jizọs ma ọ bụ eziokwu. Jizọs gosiri na ya anaghị agbalị iweghara ọchịchị. Ọ gwara Paịlet, sị: Alaeze m abụghị akụkụ nke ụwa a.Jọn 18:36.Paịlet pụrụ nèzí ma gwa ndị ahụ na ọ dịghị ihe ọjọọ ya hụrụ nebe Jizọs nọ. Ma ugbu a ndị ahụ achọghị ka Jizọs bụrụ Eze ha. Ha achọghị ka a tọhapụ ya. Jọn 18:37-40 Mgbe ya na Jizọs kwurịtasịrị okwu ọzọ, o doro Paịlet anya na ọ dịghị ihe ọjọọ Jizọs mere. Yamere, nikpeazụ, mgbe ọ kpọpụtara Jizọs nèzí na nke ikpeazụ ya, Paịlet sịrị: Lee! Eze unu! Ma ndị mmadụ tiri mkpu, sị: Kpọrọ ya pụọ! Kpọrọ ya pụọ! Kpọgide ya nosisi!Paịlet jụrụ ha, sị: M ga-akpọgide eze unu nosisi? Ndị isi nchụàjà zara, sị: Anyị enweghị eze ọ bụla ma ọ bụghị Siza. Cheedị echiche! Ndị nchụàjà a nwere obi ọjọọ emewo ka ndị mmadụ jụ Jizọs!Jọn 19:1-16.Dị ka ọ dị nnọọ noge ahụ, otú ahụ ka ọ dịkwa taa. Ihe ka nọnụ ọgụgụ mmadụ achọghị nezie ka Jizọs bụrụ Eze ha. Ha pụrụ ikwu na ha kwere naChineke, ma ha achọghị ka Chineke ma ọ bụ Kraịst na-agwa ha ihe ha ga-eme. Ha chọrọ ọchịchị nke ha kpọmkwem nụwa ebe a.Olee banyere anyị? Mgbe anyị mụtara banyere Alaeze Chineke na ihe nile dị ebube ọ ga-eme, olee mmetụta nke ahụ na-eme ka anyị nwee nebe Chineke nọ? Anyị na-ahụ ya nanya, ọ bụghị ya? Mgbe ahụ, olee otú anyị pụrụ isi gosi Chineke na anyị hụrụ ya nanya nakwa na anyị chọrọ ka Alaeze ya chịa anyị?Gịnị mere e ji mee Jizọs baptizim, oleekwa otú Chineke si gosi na ọ kwadoro ya?Anyị pụrụ igosi Chineke mmetụta anyị site nịgbaso ihe nlereanya Jizọs. Gịnịkwanụ ka Jizọs mere iji gosi na ọ hụrụ Jehova nanya? Jizọs kọwara, sị: M na-eme ihe dị ya mma mgbe nile. Jọn 8:29 Ee, Jizọs bịara nụwa ime uche Chineke nakwa ịrụcha ọrụ ya. Ndị Hibru 10:7;Jọn 4:34 Cheedị echiche banyere ihe Jizọs mere tupu ọ malite ọrụ ime nkwusa ya.Jizọs gakwuuru Jọn Onye Na-eme Baptizim nOsimiri Jọdan. Mgbe ha banyere nime mmiri, Jọn mikpuru Jizọs nime mmiri ma kulite ya ọzọ. Ị ma ihe mere Jọn ji mee Jizọs baptizim?Nebee ka anyị pụrụ ịnọ gwa ndị ọzọ banyere Alaeze Chineke?Ọ bụ Jizọs gwara Jọn ka o mee ya baptizim. Ma olee otú anyị si mara na Chineke chọrọ ka Jizọs mee baptizim? Anyị maara nihi na mgbe Jizọs sinime mmiri pụta, ọ nụrụ olu Chineke ka o si neluigwe kwuo, sị: Ị bụ Ọkpara m, onye m hụrụ nanya; anwapụtawo m gị. Chineke zitere ọbụna mmụọ nsọ ya nụdị nduru ka o bekwasị Jizọs. Ya mere, site nịbụ onye e mere baptizim, Jizọs gosiri na ya chọrọ iji ndụ ya nile jeere Jehova ozi, ee, ruo mgbe ebighị ebi.Mak 1:9-11.Ị ka na-eto eto ugbu a. Ma gịnị ka ị ga-eme mgbe i toro? Ị ga-eme ka Jizọs, bụrụ onye e mere baptizim? I kwesịrị iṅomi ya, nihi na Bible na-ekwu na ọ hapụụrụ gị ihe nlereanya ka i wee gbasochie nzọụkwụ ya anya. 1 Pita 2:21 Mgbe e mere gị baptizim, ị na-egosi na ị chọrọ nezie ka Alaeze Chineke chịa gị. Ma ime baptizim ezughị.Ọ dị anyị mkpa irube isi nihe nile Jizọs kụziri. Jizọs sịrị na anyị ekwesịghị ịbụ akụkụ nke ụwa. Ọ ga-abụ irubere ya isi ma ọ bụrụ na anyị etinye aka nihe nke ụwa? Jizọs na ndịozi ya etinyeghị aka nihe ndị dị otú ahụ. Jọn 17:14 Kama itinye aka na ha, gịnị ka ha mere? Ha gwara ndị ọzọ banyere Alaeze Chineke. Nke ahụ bụ ọrụ dị oké mkpa ná ndụ ha. Ànyị pụrụ imekwa ya? Ee, anyị gakwa eme ya ma ọ bụrụ na ihe anyị na-ekwu mgbe anyị na-ekpe ekpere ka Alaeze Chineke bịa abụghị nelu ọnụ.46 Mmiri Ebibie Otu ỤwaỌ Ga-eme Ọzọ?Ị NỤTỤWO ka mmadụ na-ekwu okwu banyere ọgwụgwụ ụwa? Taa ọtụtụ ndị na-ekwu banyere ya. Ụfọdụ ndị na-eche na a ga-ebibi ụwa site nagha ụmụ mmadụ ga-eji bọmbụ nuklia lụọ. Ị na-eche na Chineke ga-ebibi ụwa anyị mara mma nakwa mbara igwe anyị mara mma na kpakpando ya ndị na-egbuke egbuke?Dị ka anyị mụrụ, Bible na-agwa anyị banyere ọgwụgwụ ụwa. Bible na-ekwu, sị: Ụwa na-agabiga. 1 Jọn 2:17 Ì chere na ọgwụgwụ ụwa ga-apụta ibibi elu ala? Ee e, Bible na-ekwu na Chineke kere elu alaka e wee biri nimeya,ee, ka ndị mmadụ biri nime ya ma nweta obi ụtọ site nibi nime ya. Aịsaịa 45:18Abụ Ọma 37:29na-ekwu, sị: Ndị ezi omume ga-enweta ala, birikwa nelu ya ruo mgbe ebighị ebi. Nihi nke a, Bible na-ekwukwa na ụwa ga-adịru mgbe ebighị ebi.Abụ Ọma 104:5;Eklisiastis 1:4.Ya mere, ọ bụrụ na ọgwụgwụ ụwa apụtaghị na a ga-ebibi elu ala, gịnị ka ọ pụtara? Anyị pụrụ ịchọpụta ihe ọ pụtara ma ọ bụrụ na anyị eleruo anya nke ọma nihe mere noge Noa. Bible na-akọwa, sị:Ụwa nke oge ahụ bịara ná mbibimgbe e mere ka iju mmiri rikpuo ya.2 Pita 3:6.Ọ dị onye ọ bụla dị ndụ gabiga ọgwụgwụ ụwa ahụ noge Iju Mmiri ahụ, noge Noa? Bible na-ekwu na Chineke chebere Noa, onye na-ekwusa ezi omume, ya na mmadụ asaa ndị ọzọ mgbe o wetara iju mmiri nelu ụwa nke ndị na-adịghị asọpụrụ Chineke.2 Pita 2:5.Olee ụwa nke e bibiri noge Noa?Ya bụrụ otú ahụ, oleezi ụwa nke bịara ná njedebe? Ọ bụ elu ala, ka ọ bụ ndị ajọ mmadụ? Bible na-ekwu na ọ bụụwa nke ndị na-adịghị asọpụrụ Chineke.Rịbakwa ama na a kpọrọ Noa onye na-eme nkwusa. Gịnị ka i chere ọ na-ekwusa? Noa nọ na-adọ ndị mmadụ aka ná ntị banyere ọgwụgwụụwa nke oge ahụ.Mgbe Jizọs kwuru banyere oké Iju Mmiri ahụ, ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya ihe ndị mmadụ nọ na-eme tupu ọgwụgwụ ahụ abịa. Lee ihe ọ gwara ha: Nụbọchị ndị bu iju mmiri ahụ ụzọ, ndị mmadụ nọ na-eri ihe ma na-aṅụ ihe ọṅụṅụ, ndị ikom ana-alụ nwunye, a na-enyekwa ndị inyom nọlụlụ di, ruo ụbọchị Noa banyere nụgbọ ahụ;ha amaghịkwa ruo mgbe iju mmiri ahụ bịara wee kpochapụ ha nile.Jizọs kwuziri na ndị mmadụ ga na-eme ihe ndị dị otú ahụ tupu ụwa a abịa ná njedebe ya.Matiu 24:37-39.Ihe Jizọs kwuru na-egosi na anyị pụrụ ịmụta ihe site nihe ndị mmadụ nọ na-eme tupu Iju Mmiri ahụ abịa. Site nịgụIsi nke 10nke akwụkwọ a, ì chetara ihe ha mere? Ụfọdụ ndị ikom nọ na-emegbu ndị na-adịghị ike, na-emekwa ihe ike. Ma Jizọs kwuru na ọtụtụ ndị ọzọ egeghị ntị ma ọlị mgbe Chineke zipụrụ Noa ka o kwusaara ha ozi ọma.Ya mere, o ruru otu oge, Jehova wee gwa Noa na Ya gaje iji iju mmiri bibie ndị ajọ mmadụ ahụ. Mmiri ga-ekpuchi elu ala nile, ọbụna ugwu nile. Jehova gwara Noa ka o wuo otu nnukwute ụgbọ. O yiri nnukwute igbe dị ogologo, dị ka ị pụrụ ịhụ ma ị sapeta ihe osise dị na peeji nke 238.Chineke gwara Noa ka o wuo ụgbọ ahụ ka o buo ibu nke na ọ ga-abata ya na ezinụlọ ya na ọtụtụ ụmụ anụmanụ, nenweghị ihe ọ bụla ga-eme ha nime ya. Noa na ezinụlọ ya rụsiri ọrụ ike. Ha gbuturu osisi ndị buru ibu, jirikwa osisi ndị ahụ malite iwu ụgbọ ahụ. Nke a were ọtụtụ afọ nihi na ụgbọ ahụ buru nnukwute ibu.Ì chetara ihe ọzọ Noa nọ na-eme nafọ ahụ nile ọ nọ na-ewu ụgbọ ahụ? Ọ nọ na-eme nkwusa, na-adọ ndị mmadụ aka ná ntị banyere Iju Mmiri ahụ na-abịanụ. Ọ dị onye ọ bụla nime ha gere ntị? Ọ dịghị onye ọ bụla nime ha gere ntị ma e wezụga ezinụlọ Noa. Ndị ọzọ nọ na-emere onwe ha ihe ndị ọzọ. Ì chetara ihe Jizọs sị na ha nọ na-eme? Ha nọ na-eri ihe, na-aṅụ ihe ọṅụṅụ, na-alụkwa di na nwunye. Ha echeghị na ha bụ ndị ajọ mmadụ, ha ewepụtaghịkwa oge ṅaa Noa ntị. Ya mere, ka anyị lee ihe mere ha.Mgbe Noa na ezinụlọ ya banyesịrị nime ụgbọ ahụ, Jehova mechiri ụzọ ya. Nagbanyeghị nke ahụ, ndị nọ nèzí ekwetaghị na a ga-enwe Iju Mmiri. Ma, na mberede, mmiri malitere izo site neluigwe! Ọ bụghị mmiri ozuzo nkịtị. Ọ bụ oké mmiri ozuzo!Noge na-adịghị anya, mmiri ahụ ghọrọ nnukwute osimiri, na-emekwa oké mkpọtụ. Ọ kwaturu nnukwu osisi dị iche iche, kwapụkwa nnukwute nkume dị iche iche dị ka a ga-asị na ha bụ ụmụ obere okwute. Gịnịkwanụ banyere ndị na-anọghị nime ụgbọ ahụ? Jizọs sịrị: Iju mmiri ahụ bịara wee kpochapụ ha nile. Ndị nile na-anọghị nime ụgbọ ahụ nwụrụ. Nihi gịnị? Dị ka Jizọs kwuru, ha amaghịkwa. Ha egeghị ntị!Matiu 24:39;Jenesis 6:5-7.Gịnị mere na anyị ekwesịghị ịdị na-eche echiche ị banyere ikpori ndụ?Ọ dị mma, cheta na Jizọs kwuru na ihe mere ndị ahụ bụ ihe mmụta nye anyị taa. Olee ihe anyị pụrụ ịmụta na ya? E bibiri ndị mmadụ, ọ bụghị ị nihi na ha bụ ndị ajọ mmadụ kama nihi na ọtụtụ nime ha ji ọrụ naka nke na ha enweghị ohere ịmụ banyere Chineke na banyere ihe ọ gaje ime. Ọ dị mkpa ka anyị kpachara anya ka anyị ghara ịdị ka ha, ọ bụ na ọ dịghị?Ì chere na Chineke ga-eji iju mmiri bibie ụwa ọzọ? Ee e, Chineke kwere nkwa na ya agaghị eji ya bibie ụwa ọzọ. Ọ sịrị: Eke na ogwurugwu m ka m tinyeworo nigwe ojii, ọ ga-aghọkwa ihe ịrịba ama. Jehova kwuru na eke na ogwurugwu ga-abụ ihe ịrịba ama na mmiri agaghị aghọkwa iju mmiri ọzọ ibibi anụ ahụ nile.Jenesis 9:11-17.Ya mere, anyị pụrụ ijide naka na Chineke agaghị eji iju mmiri bibie ụwa ọzọ. Ma, dị ka anyị hụworo, Bible kwuru okwu banyereọgwụgwụ ụwa. Mgbe Chineke ga-ebibi ụwa a, olee ndị ọ ga-edebe ndụ? Ọ ga-abụ ndị nwere mmasị nihe ndị ọzọ nke na ọ dịghị mgbe ha chọrọ ịmụ banyere Chineke? Ọ ga-abụ ndị ji ọrụ naka mgbe nile nke na ha enweghị ohere iji mụọ Bible? Gịnị ka i chere?Anyị chọrọ iso ná ndị Chineke ga-edebe ndụ, ọ bụ na anyị achọghị? Ọ gaghị abụ ihe magburu onwe ya ma ọ bụrụ na ezinụlọ anyị ga-enwe ike ịdị ka nke Noa ka Chineke wee zọpụta anyị nile? Ọ bụrụ na anyị ga-adị ndụ gafere ọgwụgwụ ụwa, ọ dị anyị mkpa ịghọta otú Chineke ga-esi bibie ya ma weta ụwa ọhụrụ ya nke ezi omume. Ka anyị lee otú ọ ga-esi mee nke a.Bible nyere anyị azịza ya naDaniel isi 2, amaokwu 44. Akụkụ Akwụkwọ Nsọ a na-ekwu banyere oge anyị mgbe ọ sịrị: Nụbọchị ha, bụ eze ndị a, ka Chineke nke eluigwe ga-eme ka otu alaeze ma ọ bụ, ọchịchị bilie, nke a gaghị emebi emebi ruo mgbe ebighị ebi, ọ bụkwa ọbụbụeze ya ka a na-agaghị ahapụrụ ndị ọzọ; ọ ga-etipịa alaeze ndị a nile mee ka ha gwụsịa, ma ya onwe ya ga-eguzosi ike ruo mgbe ebighị ebi.Ị ghọtara ya? Bible na-ekwu na ọchịchị Chineke ga-ebibi ọchịchị nile dị nụwa. Nihi gịnị? Nihi na ha adịghị erubere Onye ahụ Chineke mere Eze isi. Ònyekwanụ bụ onye ahụ? Ee, ọ bụ Jizọs Kraịst!Jizọs Kraịst, Eze Chineke họpụtara, ga-ebibi ụwa a nAmagedọnJehova Chineke nwere ikike ikpebi ụdị ọchịchị kwesịrị ịdị na-achị, ọ họrọwokwa Ọkpara ya, bụ Jizọs, ịbụ Eze. Nisi nso Onye Ọchịchị nke Chineke, bụ Jizọs Kraịst, ga-ebute ụzọ nibibi ọchịchị nile nke ụwa a. NáMkpughe isi 19, amaokwu 11 ruo nke 16, Bible na-akọwa otú ọ ga-adị mgbe ọ ga na-eme otú ahụ, ọbụna dị ka ihe osise a na-egosi. Nime Bible, a kpọrọ agha Chineke ga-eji bibie ọchịchị nile nke ụwa Ha-Magedọn, ma ọ bụ Amagedọn.Ugbu a, Chineke na-ekwu na Alaeze ya ga-ebibi ọchịchị ụmụ mmadụ. Ma, ọ sịrị anyị bibie ha? Ee e, nime Bible, a kpọrọ Amagedọn agha nke oké ụbọchị nke Chineke Onye Pụrụ Ime Ihe Nile. Mkpughe 16:14,16 Ee, Amagedọn bụ agha Chineke, ọ ga-ejikwa Jizọs Kraịst mee ihe dị ka onye ndú nke usuu ndị agha nke eluigwe nagha ahụ. Agha Amagedọn ọ dị nso? Ka anyị lee otú anyị pụrụ isi chọpụta.47 Ụzọ Anyị Pụrụ Isi Mata na Amagedọn Dị NsoỊ MANỤ ihe bụ ihe ịrịba ama, ọ bụ na ị maghị? NIsi nke 46anyị gụrụ banyere ihe ịrịba ama ahụ Chineke nyere na ya agaghị eji iju mmiri bibie ụwa ọzọ. Ndịozi rịọkwara ka e nye ha ihe ịrịba ama ka ha wee nwee ike ịmata mgbe Jizọs lọghachiri nakwa mgbe ọgwụgwụ ụwa, ma ọ bụ ọgwụgwụ usoro ihe ochie, dị nso.Matiu 24:3.Ebe Jizọs ga-anọ neluigwe, bụrụkwa onye a na-apụghị ịhụ anya, ihe ịrịba ama ndị mmadụ pụrụ ịhụ anya dị mkpa iji gosi na ọ malitewo ịchị. Ya mere, Jizọs kwuru ihe ndị na-eso ụzọ ya kwesịrị ịdị na-ele anya ha nụwa ebe a. Mgbe ihe ndị a mere, ọ ga-apụta na ọ lọghachiwo, na ọ malitewokwa ịchị neluigwe dị ka Eze.Iji kụziere ndị na-eso ụzọ ya mkpa ọ dị ịnọ na nche, Jizọs sịrị ha: Rịbanụ osisi fig na osisi ọzọ nile ama: Mgbe ha mawororịifuru,site nileru ya anya,unu na-amara nonwe unu na oge okpomọkụ adịla nso. Ị manụ otú a pụrụ isi mata na oge okpomọkụ dị nso. I nwekwara ike ịmata mgbe Amagedọn dị nso mgbe ị hụrụ ka ihe ndị ahụ Jizọs kwuru na-eme.Luk 21:29, 30.Gịnị ka Jizọs na-akụzi mgbe o kwuru okwu banyere osisi fig?Na peeji a nakwa na peeji na-eso ya, anyị ga-ahụ ihe osise nke ihe ndị ahụ Jizọs kwuru na ha ga-eso nihe ịrịba ama na-egosi na Alaeze Chineke dị nso. Mgbe ihe ndị a nile mere, Alaeze Chineke nkeKraịst ga-abụ Onye Ọchịchị ya ga-etipịa ọchịchị ndị ọzọ nile, dị ka anyị gụrụ nIsi nke 46.Ya mere, leruo anya nke ọma nihe osise ndị dị na peeji abụọ bu nke a ụzọ, anyị ga-ekwurịtakwa banyere ha. I nwere ike ịgụ ihe banyere ihe ndị ị na-ahụ na foto ndị a naMatiu 24:6-14nakwa naLuk 21:9-11. Rịbakwa ama ntakịrị nọmba nke dị nihe osise nke ọ bụla. Nọmba ahụ dịkwa ná mmalite nke paragraf na-akọwa ihe osise ahụ. Ugbu a ka anyị lee ma ọtụtụ nime akụkụ nke ihe ịrịba ama ahụ Jizọs nyere, hà na-emezu taa.1 Jizọs sịrị:Unu gaje ịnụ banyere agha na akụkọ agha; . . . mba ga-ebili megide mba, alaeze ga-ebilikwa megide alaeze.Ị nụtụwo akụkọ banyere agha? A lụrụ Agha Ụwa Mbụ malite na 1914 ruo 1918, a lụkwara Agha Ụwa nke Abụọ malite na 1939 ruo 1945. A lụtụbeghị agha zuru ụwa ọnụ tupu mgbe ahụ! Ugbu a a na-alụ agha nụwa nile. O yiri ka anyị na-anụ ma ọ bụ na-agụ akụkọ banyere agha kwa ụbọchị na TV, na redio, nakwa nakwụkwọ akụkọ.2 Jizọs sịkwara:A ga-enwekwa ụkọ nri . . . site notu ebe ruo ebe ọzọ.Dị ka ị maara, ọ bụghị mmadụ nile nwere ihe oriri na-ezuru ha. Kwa ụbọchị ọtụtụ puku mmadụ na-anwụ nihi na ha enweghị ihe oriri na-ezuru ha.3 Jizọs kwukwasịrị:Ọrịa na-efe efe . . . ga-adịkwa site notu ebe ruo ebe ọzọ.Ị ma ihe bụ ọrịa na-efe efe? Ọ bụ ọrịa na-egbu ọtụtụ mmadụ. Otu ajọ ọrịa na-efe efe nke a kpọrọ ahụ ọkụ Spen, gburu ihe dị ka nde mmadụ 20 ị nime ihe dị ka otu afọ. Noge anyị a ọnụ ọgụgụ mmadụ buru ibu karị ga-anwụ nihi ọrịa AIDS ma eleghị anya. E nwekwara ọrịacancer,ọrịa obi, na ọrịa ndị ọzọ, bụ ndị na-egbu ọtụtụ puku mmadụ kwa afọ.4 Jizọs kwuru akụkụ ọzọ nke ihe ịrịba ama ahụ, na-asị:A ga-enwekwa . . . ala ọma jijiji site notu ebe ruo ebe ọzọ.Ị ma ihe bụ ala ọma jijiji? Ala ọma jijiji na-eme ka ala ebe ị zọkwasịrị ụkwụ na-ama jijiji. Ụlọ na-ada, ọtụtụ mgbekwa, ọ na-egbu ndị mmadụ. Kemgbe afọ 1914, a nọwo na-enwe ọtụtụ ala ọma jijiji kwa afọ. Ị nụtụwo banyere ala ọma jijiji?5 Jizọs kwuru na akụkụ ọzọ nke ihe ịrịba ama ahụ ga-abụịba ụba nke ihe ọjọọ.Ọ bụ ya mere izu ohi na ime ihe ike ji jupụta ebe nile. Ndị mmadụ, nebe nile, na-atụ egwu na mmadụ nwere ike ịkpaka ụlọ ha zuo ohi. Ọ dịbeghị mgbe e nwere mpụ na ime ihe ike nakụkụ nile nke ụwa dị ka e nwere ya ugbu a.6 Jizọs kwuru otu akụkụ dị mkpa nke ihe ịrịba ama ahụ mgbe ọ sịrị:A ga-ekwusakwa ozi ọma nke a nke alaeze nelu ụwa dum mmadụ bi ka ọ bụrụ àmà nye mba nile; mgbe ahụkwa ka ọgwụgwụ ga-abịa.Matiu 24:14 Ọ bụrụ na i kwenyere nozi ọma a, mgbe ahụ i kwesịrị ịdị na-agwa ndị ọzọ banyere ya. Nụzọ dị otú a, ị pụrụ ịdị na-ekere òkè ná mmezu nke akụkụ a nke ihe ịrịba ama ahụ.Ụfọdụ ndị nwere ike ikwu na ihe ndị ahụ Jizọs buru namụma na-emebu eme. Ma ọ dịtụbeghị mgbe ihe ndị ahụnilemere nọtụtụ akụkụ nke ụwa, notu oge ahụkwa. Ya mere, ị ghọtara ihe ihe ịrịba ama ahụ pụtara? Ọ pụtara na mgbe anyị hụrụ ka ihe ndị a nile na-eme na ụwa ọhụrụ Chineke ga-anọchi anya ajọ ụwa a nisi nso.Mgbe Jizọs nyere ihe ịrịba ama a, o kwukwara okwu banyere oge pụrụ iche nafọ. Ọ sịrị: Nọgidenụ na-ekpe ekpere ka mgbapụ unu ghara iwere ọnọdụ noge oyi. Matiu 24:20 Gịnị ka i chere ihe ahụ o kwuru pụtara?Ọ dị mma, ọ bụrụ na mmadụ ga-agbanahụ otu ọdachi nogeoyi, noge ihu igwe na-eme ka o sie ike ma ọ bụ ọbụna mee ka ọ dị ize ndụ ime njem, gịnị nwere ike ime? Ọ bụrụgodị na o nwee ike ịgbapụ, ọ ga-esiri ya ezigbo ike. Ọ gaghị abụ ihe mwute bụ mmadụ ịnwụ nifufe nke oge oyi ị nihi na ọ nọ na-eme ihe ndị ọzọ nke na ọ maliteghị njem ya tupu mgbe ahụ?Mgbe Jizọs kwuru okwu banyere ịgbalị ịgba ọsọ noge oyi, gịnị ka ọ na-akụzi?Ị hụrụ isi ihe dị nokwu Jizọs mgbe o kwuru okwu banyere ịghara ichere ruo mgbe o ruru oge oyi tupu mmadụ amalite ịgbapụ? Ọ na-agwa anyị na ebe anyị ma na Amagedọn dị nso na anyị ekwesịghị igbu oge nime ihe iji gosi na anyị hụrụ Chineke nanya site nijere ya ozi. Ọ bụrụ na anyị egbuo oge, ọ pụrụ ịbụ na oge ga-aganahụ anyị. Ya mere, anyị ga-adị ka ndị ahụ nọ noge oké Iju Mmiri ahụ, ndị nụrụ ihe Noa kwuru ma ghara ịbanye nime ụgbọ ahụ.Ka anyị kwuzie otú ọnọdụ ga-adị mgbe agha ukwu nke Amagedọn gasịrị. Anyị ga-amụta ihe Chineke kwadebeere anyị nile, bụ ndị hụrụ ya nanya ma na-ejere ya ozi ugbu a.48 Ụwa Ọhụrụ Chineke nke Udo Ga-adị na YaỊ Pụrụ Ibi na YaCHINEKE tinyere Adam na Iv nogige Iden. Ọ bụ ezie na ha nupụrụ isi ma nwụọ, Chineke mere ka o kwe ụmụ ha, gụnyere anyị bụ ndị dị ndụ taa, omume ịdị ndụ ebighị ebi nime Paradaịs. Bible na-ekwe nkwa, sị: Ndị ezi omume ga-enweta ala, birikwa nelu ya ruo mgbe ebighị ebi.Abụ Ọma 37:29.Bible kwuru banyere eluigwe ọhụrụ na ụwa ọhụrụ. Aịsaịa 65:17;2 Pita 3:13 Ihe mejupụtara eluigwe nke dị ugbu a bụ ọchịchị ụmụ mmadụ ndị na-achị taa, ma, ọ bụ Jizọs Kraịst na ndị ya na ha ga-eso na-achị neluigwe ga-emejupụta eluigwe ọhụrụ. Lee ihe mara mma ọ ga-abụ mgbe eluigwe ọhụrụ a, bụ ọchịchị ezi omume Chineke nke ga-eweta udo, ga na-achị ụwa dum!Mgbe ahụ, gịnịzi bụ ụwa ọhụrụ ahụ? Ụwa ọhụrụ ahụ ga-abụ ndị ezi mmadụ ndị hụrụ Jehova nanya. Ị hụlanụ, mgbe Bible kwuru banyere ụwa, mgbe ụfọdụ ọ na-apụta ndị mmadụ bi nụwa, ọ bụghị ala nonwe ya. Jenesis 11:1;Abụ Ọma 66:4;96:1 Ya mere, ndị ga-emejupụta ụwa ọhụrụ ahụ ga-ebi kpọmkwem nelu ala ebe a.Ụwa nke dị ugbu a nke ndị ajọ mmadụ agakwaghị adị. Cheta na Iju Mmiri nke oge Noa kpochapụrụ otu ajọ ụwa nke ndị mmadụ mejupụtara. Dịkwa ka anyị mụtaworo, a ga-ebibi ajọ ụwa nke dị ugbu a nAmagedọn. Ugbu a, ka anyị lee otú ibi ndụ nime ụwa ọhụrụ Chineke ga-adị mgbe Amagedọn gasịrị.Ị chọrọ ịdị ndụ ruo mgbe ebighị ebi na Paradaịs nime ụwa ọhụrụChineke nke udo ga-adị na ya? Ọ dịghị dọkịta nwere ike ime ka anyị dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi. Ọ dịghị ọgwụ ga-eme ka anyị ghara ịnwụ anwụ. Nanị ụzọ anyị pụrụ isi dị ndụ ruo mgbe ebighị ebi bụ site nịbịaru Chineke nso. Onye Ozizi Ukwu ahụ na-agwakwa anyị ụzọ isi mee nke ahụ.Ka anyị wepụta Bible anyị ma sapetaJọn isi 17, amaokwu 3. Nebe a, anyị na-ahụ ihe Onye Ozizi Ukwu ahụ kwuru, sị: Nke a pụtara ndụ ebighị ebi, ha inweta ihe ọmụma banyere gị, bụ ị ezi Chineke ahụ, nakwa banyere onye ahụ i zitere, bụ Jizọs Kraịst.Ya mere, gịnị ka Jizọs sịrị na ọ dị mkpa ka anyị mee iji dị ndụ ebighị ebi? Nke mbụ, anyị aghaghị inweta ihe ọmụma banyere Nna anyị nke eluigwe, bụ Jehova, nakwa banyere Ọkpara ya, bụ onye nyere ndụ ya maka anyị. Nke a pụtara na ọ dị anyị mkpa ịmụ Bible. Akwụkwọ a, bụMụta Ihe Site nAka Onye Ozizi Ukwu Ahụna-enyere anyị aka ime nke ahụ.Ma olee otú ịmụ banyere Jehova ga-esi nyere anyị aka ịdị ndụ ebighị ebi? Dị nnọọ ka ọ dị anyị mkpa iri nri kwa ụbọchị, ọ dị anyị mkpa ịmụ banyere Jehova kwa ụbọchị. Bible na-ekwu, sị: Ọ bụghị ị nachịcha ka mmadụ ga-esi dị ndụ, kama ọ bụ nokwu ọ bụla nke na-esi nọnụ Jehova apụta.Matiu 4:4.Ọ dịkwa anyị mkpa inweta ihe ọmụma banyere Jizọs Kraịst nihi na Chineke zitere Ọkpara ya ka o wepụ mmehie anyị. Bible na-ekwu, sị: Nzọpụta adịghị nonye ọ bụla ọzọ. Bible na-ekwukwa, sị: Onye na-egosipụta okwukwe nỌkpara ahụ nwere ndụ ebighị ebi. Ọrụ 4:12;Jọn 3:36 Gịnị ka igosi okwukwe na Jizọs pụtara? Ọ pụtara na anyị kwenyere nezie na Jizọs, marakwa na anyị apụghị ịdị ndụ ebighị ebi ma e wezụga ya. Ànyị kwenyere nke ahụ? Ọ bụrụ na anyị kwenyere, anyị ga-anọgide na-amụta ihe site naka Onye Ozizi Ukwu ahụ kwa ụbọchị, anyị ga na-emekwa ihe o kwuru.Otu ụzọ dị mma isi mụta ihe site naka Onye Ozizi Ukwu ahụ bụịgụ akwụkwọ a ugboro ugboro nakwa ikiri ihe osise nile dị na ya na iche echiche banyere ha. Lee ma ị ga-azali ajụjụ ndị ya na ihe osise ndị a so. Ọzọkwa, gị na nne gị ma ọ bụ nna gị na-agụkọ akwụkwọ a ọnụ. Ọ bụrụ na gị na ndị mụrụ gị anọghị, gị na ndị ọzọ toworo eto nakwa ụmụaka ndị ọzọ na-agụkọ ya ọnụ. Ọ gaghị abụ ihe magburu onwe ya ma ọ bụrụ na ị pụrụ inyere ndị ọzọ aka ịmụta ihe ọ dị mkpa ka ha mee iji dị ndụ ebighị ebi nime ụwa ọhụrụ Chineke site naka Onye Ozizi Ukwu ahụ?Bible na-agwa anyị, sị: Ụwa na-agabiga. Ma, Bible na-akọkwa otú anyị pụrụ isi dị ndụ ebighị ebi nime ụwa ọhụrụ Chineke. Ọ na-ekwu, sị: Onye na-eme uche Chineke na-anọgide ruo mgbe ebighị ebi. 1 Jọn 2:17 Ya mere, olee otú anyị pụrụ isi dị ndụ ebighị ebi nime ụwa ọhụrụ Chineke? Ee, ọ bụ site ninweta ihe ọmụma banyere Jehova na Ọkpara ya ọ hụrụ nanya, bụ Jizọs. Ma, anyị aghaghịkwa ịdị na-eme ihe anyị na-amụta. Ka ọmụmụ ị na-amụ akwụkwọ a nyere gị aka ime ihe ndị a. 