 Ụlọ Nche, Jenụwarị 1, 2015  Ọchịchị Nrụrụ Aka Na-agaghị Adị na YaIsiokwu Ndị Dị na Magazin AOtú Ndị Ọchịchị Si Arụrụ Aka Na-akpa Ụwa Aka ỌjọọE kwuola na a sị na ndị ọchịchị na-arụrụ aka, ihe ọ pụtara bụ na ha na-eji ikike ọhaneze nyere ha na-eme ihe ga-abara naanị ha uru. Ọ dịla anya ndị mmadụ bidoro ịrụrụ aka. Dị ka ihe atụ, otu iwu e dere na Baịbụl ihe karịrị puku afọ atọ na narị afọ ise gara aga kwuru ka ndị mmadụ ghara iri ngarị noge a na-ekpe ikpe. Ihe ọ pụtara bụ na ndị mmadụ arụrụwala aka tupu mgbe ahụ. Ọpụpụ 23:8 Neziokwu, nrụrụ aka abụghị naanị iri ngarị. Mgbe ụfọdụ, ndị ọrụ gọọmenti na-ezuru ihe nụlọ ọrụ ha, were ihe ụfọdụ ụlọ ọrụ ha ji arụ ọrụ na-egboro onwe ha mkpa ha, na-erite uru ha na-ekwesịghị irite ma ọ bụkwanụ na-ezuru ego. Ha nwekwara ike iji ọkwá e nyere ha na-eme ka ndị enyi ha na ndị ikwu ha nweta ihe ha na-ekwesịghị inweta.Ọ bụ eziokwu na ndị nọ nòtù dị iche iche na-arụrụ aka, ma o yiri ka ọ bụ ndị ọrụ gọọmenti kacha arụrụ aka. Akwụkwọ ụlọ ọrụ na-ahụ maka igbochi nrụrụ aka nụwa bipụtara nafọ 2013 kwuru na nebe niile nụwa, ndị mmadụ chere na ndị kacha arụrụ aka bụ ndị òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ndị uwe ojii, ndị ọrụ gọọmenti, ndị omeiwu, nakwa ndị ọkàiwu na ndị ọkàikpe. Ka anyị leba anya nihe ụfọdụ gosiri otú nrụrụ aka si ju ebe niile.AFRỊKA:Nafọ 2013, a gbara ihe dị ka puku ndị ọrụ gọọmenti iri abụọ na abụọ akwụkwọ na Saụt Afrịka maka ịrụrụ aka.AMERỊKA NA MBA NDỊ GBARA YA GBURUGBURU:Nafọ 2012, a mara mmadụ iri abụọ na ise ikpe na Brazil maka na ha weere ego ọhaneze na-amachi ndị mmadụ akpa ka ha tụnyere ha vootu. Otu nime ndị ahụ a mara ikpe bụ onyeisi ndị na-enye onyeisi ala mba ahụ ndụmọdụ, bụrụkwa osote ya.ESHIA:Nobodo Sol, nke dị na Saụt Koria, nnukwu ụlọ ahịa dagburu narị mmadụ ise na abụọ nafọ 1995. Ndị na-eme nchọpụta chọpụtara na ihe kpatara ụlọ ahụ ji daa bụ na mgbe a na-arụ ya, e nyere ndị na-ahụ maka ụlọ ndị a na-arụ nobodo ahụ aka azụ, ha ekweta ka ndị rụrụ ya were ihe ndị na-adịghị mma rụọ ya.YUROP:Cecilia Malmström, bụ kọmishọna Òtù Jikọtara Mba Ndị Dị na Yurop, sịrị: Otú nrụrụ aka si ju ebe niile ná mba ndị dị na Yurop na-awụ akpata oyi nahụ. Ọ dị ka ndị ọchịchị enweghịzi mmasị ime ka nrụrụ aka kwụsị.O yiri ka nrụrụ aka ọ baala ndị ọrụ gọọmenti nụmị. Otu ọkachamara nokwu banyere ịkwụsị nrụrụ aka, bụ Susan Rose-Ackerman, dere na ọ bụrụ na nrụrụ aka ndị ọchịchị na-arụrụ ga-akwụsị, gọọmenti ga-agbanwe ọtụtụ ihe notú ha si achị. Ọ bụ eziokwu na ndị mmadụ nwere ike iche na nrụrụ aka emekataghị kwụsị, ma Baịbụl mere ka anyị ghọta na ọ ga-akwụsịrịrị nihi nnukwu mgbanwe a ga-enwe nụwa.Nrụrụ Aka Agaghị Adị nAlaeze ChinekeEbe ọ bụ na onye ukwu na onye nta na-arụrụ aka, í cheghị na ndị ọchịchị ga na-arụrụkwa aka? Ya bụrụ otú ahụ, ọ pụtara na ọchịchị nke nrụrụ aka na-agaghị adị na ya agaghị esi naka ụmụ mmadụ. Baịbụl gwara anyị na ọchịchị ahụ bụ Alaeze Chineke. Ọ bụ ya ka Jizọs kụziiri ndị na-eso ụzọ ya ka ha na-ekpe ekpere ka ọ bịa.Matiu 6:9, 10.Alaeze Chineke bụ ọchịchị nke ga-esi neluigwe na-achị ụwa. Ọchịchị ahụ ga-ewepụ ọchịchị niile nke ụmụ mmadụ. Abụ Ọma 2:8, 9;Mkpughe 16:14;19:19-21 E nwere ọtụtụ ihe ọma Alaeze Chineke ga-emere ndị mmadụ. Otu nime ha bụ na ọ ga-eme ka nrụrụ aka ndị ọchịchị na-arụrụ kwụsị. Ka anyị leba anya nihe isii gosiri na Alaeze Chineke ga-eme ya.NKE MBỤ: IKE Ọ GA-EJI ACHỊNSOGBU E NWERE NỤWA:Ọchịchị ụmụ mmadụ na-esikarị nụtụ isi nakwa nụtụ ndị ọzọ ụmụ amaala ha na-atụ enweta ego ha ji arụ ọrụ. Ego niile a na-enubata nakpa gọọmenti na-adọ ụfọdụ ndị ọrụ gọọmenti akpịrị, mee ka ha na-ezuru ego gọọmenti, meekwa ka ụfọdụ nime ha na-anara ndị mmadụ aka azụ ka ha wepụrụ ha ego nụtụ isi ha kwesịrị ịtụ ma ọ bụ nego ọzọ ndị ha kwesịrị ịkwụ gọọmenti. Ebe ọ bụ na ego niile a anaghị abatacha nakpa gọọmenti, gọọmenti na-ebugo ụtụ isi ndị mmadụ na-akwụ. Ha na-ebugo ya, ndị na-ezuru ya ana-achọkwu nke ha ga-ezuru, nrụrụ aka ana-arịzi ibe ya elu. Ndị kacha ata ahụhụ ya bụ ndị na-akwụwa aka ọtọ.IHE GA-AKWỤSỊ YA:Ọ bụ Jehova Chineke, bụ onye pụrụ ime ihe niile, hiwere Alaeze Chineke.Mkpughe 11:15 Mgbe Alaeze ahụ ga-achịwa ụwa, a gaghị na-ana ndị mmadụ ụtụ isi ka e nwee ike na-egboro ha mkpa ha. Kama, ike dị ukwuu Chineke nwere naotú o si emesapụ aka ga-eme ka ọ na-egboro ndị niile Alaeze ahụ ga-achị mkpa ha.Aịzaya 40:26;Abụ Ọma 145:16.NKE ABỤỌ: ONYE GA-ACHỊNSOGBU E NWERE NỤWA:Susan Rose-Ackerman, onye anyị dere ihe o kwuru nisiokwu bu nke a ụzọ, sịrị na ọ bụrụ na nrụrụ aka ga-akwụsị, ọ ga-ebido ná ndị nọ nisi. Ọ bụrụ na gọọmenti agbalịwa ka o mee ka ndị uwe ojii ma ọ bụ ndị kọstọm kwụsị ịrụrụ aka, ma hapụ ndị isi ọchịchị, ndị mmadụ na-ebido lewe ha anya ọjọọ. Otú ọ sọkwara onye ọchịchị ya bụrụ ezigbo mmadụ, ọ ga na-eme mmehie. Baịbụl sịrị na e nweghị onye ezi omume nụwa nke na-eme naanị ezi ihe.Ekliziastis 7:20.Jizọs anabataghị elu na ala Setan chọrọ inye yaIHE GA-AKWỤSỊ YA:Jizọs Kraịst adịghị ka ụmụ mmadụ na-ezughị okè nihi na ọ bụ Chineke họpụtara ya ka ọ bụrụ eze ga-achị nAlaeze ya, o nweghịkwa onye nwere ike ịnwata ya ka o mewe ihe ọjọọ. Ihe Jizọs mere mgbe Ekwensu nwara ya gosiri na nke a bụ eziokwu. Ekwensu kwuru na ọ ga-enye ya alaeze niile nke ụwa na ebube ha ma ọ bụrụ na Jizọs adaa nala fee ya. Ma, Jizọs anabataghị elu na ala ahụ ọ chọrọ inye ya. Matiu 4:8-10;Jọn 14:30 Noge a kpọgidere Jizọs nosisi, o kpebisiri ike na ya agaghị eme ihe ọjọọ ọ bụla. Ọ bụ ya mere o ji jụ ịṅụ ọgwụ ọjọọ e nyere ya, nke gaara eme ka uche ghara izucha ya okè, ahụhụ ọ na-ata agharakwa irucha ya nahụ. Matiu 27:34 Jizọs nọzi neluigwe ugbu a. Ihe niile o mere gosiri na o ruru eru ịbụ eze nAlaeze Chineke.Ndị Filipaị 2:8-11.NKE ATỌ: A GAGHỊ AGBANWE ỌCHỊCHỊ A AGBANWENSOGBU E NWERE NỤWA:Ọ na-abụ afọ ole na ole gafee, mba dị iche iche emee ntụliaka ọchịchị ná mba ha. A sịrị na ihe mere ha ji eme ya bụ ka ha wepụ ndị na-arụrụ aka nọchịchị. Ma nke bụ eziokwu bụ na ná mba dị iche iche, ma ndị nke a sịrị mepere emepe, ọ na-abụ a chụwa nta vootu ma ọ bụ e mewe ntụliaka, ndị mmadụ anaghị akwụwa aka ha ọtọ. Mgbe ụfọdụ, ego ndị ọgaranya na-enye ndị na-azọ ọkwá ọchịchị ma ọ bụ ihe ndị ọzọ ha na-emere ha na-emezi ka ndị meriri ná ntụliaka mewezie ihe ndị ahụ nyere ha ego chọrọ.Otu ọkàikpe e nwere nụlọikpe kasị elu nAmerịka, bụ John Paul Stevens, dere na ihe a ndị nwere ego na-emere ndị na-azọ ọkwá ọchịchị na-emebi ọchịchị, na-emekwa ka ndị a na-achị ghara ịtụkwasị ndị ọchịchị obi. Ka a sịkwa ihe mere ọtụtụ ndị nebe niile nụwa ji eche na ọ bụ òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị kacha arụrụ aka.IHE GA-AKWỤSỊ YA:Alaeze Chineke ga-eme ka nrụrụ aka a na-arụrụ ma a chụwa nta vootu ma ọ bụ ma e mewe ntụliaka kwụsị nihi na ọ bụ ọchịchị a na-agaghị agbanwe agbanwe. Daniel 7:13, 14 Ebe ọ bụ Chineke họpụtara Eze ga-achị nAlaeze ahụ, ndị mmadụ agaghị eme ntụliaka ka ha họpụta ya ma ọ bụ chụpụ ya nọchịchị. Ebe ọ bụkwa na Eze a na ọchịchị ya agaghị agbanwe agbanwe, ihe niile ọ ga-emere ndị mmadụ ga-abara ha uru mgbe niile.NKE ANỌ: IWU NDỊ Ọ GA-ACHỊ GA-EDEBEAlaeze Chineke bụ ọchịchị nke ga-esi neluigwe na-achị ụwaNSOGBU E NWERE NỤWA:Mmadụ nwere ike iche na e nwekwuo iwu ọhụrụ, nrụrụ aka ebelata. Ma, ndị ọkachamara achọpụtala na ọtụtụ mgbe, imekwu iwu ndị ọhụrụ na-eme ka nrụrụ aka na-akakwu njọ. Ihe ọzọ bụ na e tie iwu ọhụrụ ga-eme ka nrụrụ aka belata, a na-emefukarị nnukwu ego tupu iwu ọhụrụ ahụ enwee isi. E mechaakwa, o nweghị ezigbo uru iwu ọhụrụ ahụ na-aba.IHE GA-AKWỤSỊ YA:E nwere iwu ndị a chọrọ ka ndị Alaeze Chineke ga-achị na-edebe. Iwu ndị ahụ ka iwu niile ọchịchị ụmụ mmadụ na-eti mma. Dị ka ihe atụ, mgbe Jizọs na-akụziri ndị mmadụ ihe, o nyeghị ha ọtụtụ iwu ha ga na-edebe, kama ọ sịrị ha: Ihe niile unu chọrọ ka ndị mmadụ na-emere unu, unu onwe unu aghaghị imere ha otú ahụ. Matiu 7:12 Otu ihe mere iwu Chineke ji dị mma karịa iwu mmadụ bụ na iwu ya na-enyere mmadụ aka ka ihe ọ na-eche nobi ya na àgwà ọ na-akpa ka mma. Jizọs sịrị: Hụ onye agbata obi gị nanya dị ka onwe gị. Matiu 22:39 Ebe ọ bụ na Chineke ma ihe dị ndị mmadụ nobi, ọ ga-ahụ na ndị Alaeze ya ga-achị na-eme ihe niile ọ chọrọ.1 Samuel 16:7.NKE ISE: Ọ GA-EME KA IHE ỌJỌỌ GHARA ỊNA-ADỊ NDỊ MMADỤ NOBINSOGBU E NWERE NỤWA:Ọ bụ anyaukwu na ndị mmadụ ịchọ ihe ga-abara naanị onwe ha uru mere ha ji arụrụ aka. Ọtụtụ mgbe, ndị ọchịchị na ndị a na-achị achị na-egosi na ha nwere anyaukwu nakwa na ha na-achọ ihe ga-abara naanị ha uru. Ọ bụ ya mere ndị rụrụ ụlọ ahịa ahụ dagburu ndị mmadụ, bụ nke anyị kwuru okwu ya nisiokwu bu nke a ụzọ, ji nye ndị na-ahụ maka ụlọ ndị a na-arụ nobodo Sol aka azụ. Ha ma na inye ha aka azụ ga-akara ha mfe karịa ịrụ ụlọ ahụ otú kwesịrị ekwesị.Ihe ga-eme ka ndị mmadụ kwụsị ịrụrụ aka bụ ịkụziri ha ihe ga-eme ka ha kwụsị ịdị anyaukwu na ịchọ ihe ga-abara naanị ha uru, kwụsịkwa àgwà ọjọọ ndị ọzọ ririla ha ahụ. Ma, ọchịchị ụmụ mmadụ achọghị ịkụziri ndị mmadụ ihe ga-eme ka ihe ọjọọ ghara ịna-adị ha nobi. Ọ bụrụgodị na ha chọrọ, ha agaghị emeli ya.IHE GA-AKWỤSỊ YA:Alaeze Chineke ga-eme ka nrụrụ aka kwụsị kpamkpam nihi na a ga-akụziri ndị Alaeze aga-achị ihe ha ga-eme ka ha kwụsị iche ihe ọjọọ nobi ha, bụkwanụ ihe na-eme ka ndị mmadụ rụrụwa aka.Ihe a a ga-akụziri ha ga-eme ka ike nke na-eduzi uche ha dị ọhụrụ. Ndị Efesọs 4:23 Ha ga-amụta otú ihe ha nwere ga-esi na-eju ha afọ na otú ha ga-esi na-achọ ọdịmma ndị ọzọ kama inwe anyaukwu na ịchọ ihe ga-abara naanị ha uru.Ndị Filipaị 2:4;1 Timoti 6:6.NKE ISII: NDỊ GA-ABỤ ỤMỤ AMAALA YANSOGBU E NWERE NỤWA:Ọ bụrụgodị na ndị mmadụ nọ nebe ihe niile na-agaziri ha, a na-akụzikwara ha otú kacha mma ha ga-esi na-ebi ndụ, ụfọdụ nime ha ka nwere ike ịna-arụrụ aka ma na-eme otú masịrị ha. Otu ọkachamara kwuru na ọ bụ ya mere na ọchịchị ụmụ mmadụ agaghị akwụsịli nrụrụ aka. Naanị ihe ha nwere ike ime bụ ịkwụsịlata ya nakwa nsogbu ndị ọ na-akpatara ndị mmadụ.IHE GA-AKWỤSỊ YA:Ngalaba òtù mba ụwa na-ahụ maka ịkwụsị nrụrụ aka kwuru na ọ bụrụ na nrụrụ aka ga-akwụsị, gọọmenti kwesịrị ịgba ụmụ amaala ya ume ka ha na-akwụwa aka ọtọ, na-ekwu eziokwu ma na-eme ihe ha kwesịrị ime nobodo ha. Ihe a ngalaba òtù mba ụwa kwuru amaka. Ma, ihe Alaeze Chineke na-eme abụghị naanịịgba ndị ọ ga-achị umeka ha kpawa àgwà ndị a, kama ọ na-eme ka o doo ha anya na ọ bụ ihe haga-emerịrị.Baịbụl kwuru na ndị anyaukwu na ndị ụgha agaghị eketa Alaeze Chineke.1 Ndị Kọrịnt 6:9-11;Mkpughe 21:8.Ndị mmadụ nwere ike ịmụta ịna-akpa àgwà ọma otú ndị mbụ soro ụzọ Jizọs mụtara. Dị ka ihe atụ, mgbe otu onye na-eso ụzọ Jizọs aha ya bụ Saịmọn nyewere ndịozi Jizọs aka azụ ka ha mee ka o nweta mmụọ nsọ, ha jụrụ ịnata ya ego ahụ ma sị ya: Chegharịa nihe ọjọọ a ị na-eme. Ozugbo Saịmọn hụrụ na ihe ọjọọ ahụ dị ya nobi ga-akpatara ya nsogbu, ọ rịọrọ ndịozi ahụ ka ha kpeere ya ekpere ka nsogbu ahụ ghara iri isi ya.Ọrụ Ndịozi 8:18-24.IHE Ị GA-EME KA I SORO NÁ NDỊ ALAEZE AHỤ GA-ACHỊI nwere ike iso ná ndị Alaeze Chineke ga-achị nagbanyeghị ebe i si nụwa. Ọrụ Ndịozi 10:34, 35 Nebe niile nụwa taa, a na-akụziri ndị mmadụ ihe ha ga-eme ka ha soro ná ndị Alaeze ahụ ga-achị. Ihe a a na-akụziri ndị mmadụ ga-eme ka ị mata otú ị ga-esi soro ná ndị ọ ga-achị. Obi ga-adị Ndịàmà Jehova ụtọ igosi gị otú ha si akụziri ndị mmadụ Baịbụl nanaghị ha ego. Gị na ha nwere ike iji ihe dị ka nkeji iri na-amụ Baịbụl kwa izu. Ị ga-amụtakwu gbasara ozi ọma alaeze Chineke na otú Alaeze ahụ ga-esi eme ka nrụrụ aka ndị ọchịchị na-arụrụ kwụsị, mụtakwa ihe ndị ọzọ. Luk 4:43 Gbalịa kpọtụrụ Ndịàmà Jehova bi gị nso ma ọ bụ gị agaa nadres Ịntanet anyị bụjw.orgig.Baịbụl Zara Ajụjụ M NiileNDỤ M BIRI NA MBỤ:Amụrụ m nobodo Baku, nke dị nAzebaịjan. Nne na nna m mụrụ ụmụ abụọ. Abụ m nwa nke abụọ. Nna m bụ onye Alakụba, ebe nne m na-ekpe okpukpe ndị Juu. Ha abụọ hụrụ ibe ha nanya, ha anaghịkwa enye ibe ha nsogbu maka na ihe otu onye kweere dị iche na nke ibe ya. Ọ na-abụ papa m buwe ọnụ nọnwa Ramadan, mama m na-enyere ya aka. Mama m mewekwanụ ememme Ngabiga ndị Juu, papa m enyere ya aka. Nụlọ anyị, anyị nwere Koran, nwee Tora, nweekwa Baịbụl.Noge ahụ, ana m ewere onwe m ka onye Alakụba. Ọ bụ eziokwu na m kweere na Chineke dị, ma e nwere ihe ndị na-agbagwoju m anya. M na-eche, sị, Gịnị mere Chineke ji kee mmadụ, gịnịkwa mere mmadụ ga-eji tachaa ahụhụ nụwa a, ya agaakwa tawa ahụhụ ebighị ebi nọkụ ala mmụọ? Ebe ndị mmadụ na-ekwu na ihe ọ bụla merenụ bụ uche Chineke, m na-eche, sị, Ọ bụ Chineke na-akpatara ndị mmadụ nsogbu? Ha tawazie ahụhụ, ya elewe ha, obi ana-atọ ya ụtọ?Mgbe m dị afọ iri na abụọ, ebidoro m ikpe ekpere ndị Alakụba na-akpọ namaz. A na-ekpe ya ugboro ise nụbọchị. O teghị aka, papa m etinye mụ na nwanne m nwaanyị nụlọ akwụkwọ ndị Juu. A na-akụziri anyị iwu na omenala ndị dị na Tora, na-akụzikwara anyị asụsụ Hibru, na ihe ndị ọzọ. Nụbọchị ọ bụla, tupu anyị ebido ịmụ ihe na klas, anyị na-ebu ụzọ ekpe ekpere otú ndị Juu si ekpe. Ma, m na-ebu ụzọ ekpe ekpere ndị Alakụba nụtụtụ tupu mụ agawa akwụkwọ, m ruzie nụlọ akwụkwọ, mụ esorokwa ha kpee ekpere ndị Juu.Achọsiri m ike ka a zaa m ajụjụ ndị m nwere otú ga-edo m anya. Ọtụtụ ugboro, m jụrụ ndị rabaị nọ nụlọ akwụkwọ anyị, sị: Gịnị mere Chineke ji kee mmadụ? Olee otú Chineke si were papa m bụ onye Alakụba? Papa m bụ ezigbo mmadụ, oleekwanụ ihe mere e ji were ya ka onye na-adịghị ọcha? Gịnị mere Chineke ji kee ya? Ihe a zara m enweghị isi na ọdụ.OTÚ BAỊBỤL SI GBANWEE NDỤ M:Nafọ 2002, m kwụsịrị inwe okwukwe na Chineke. Nafọ ahụ, anyị kwagara Jamanị. Naanị otu izu anyị rutere Jamanị, ọrịa strok jidere papa m, ya atụbọọ. Kemgbe ọtụtụ afọ, ana m ekpe ekpere ka Chineke mee ka ahụ sie ndị ezinụlọ anyị ike nakwa ka ihe na-agaziri anyị niile.Ebe o doro m anya na ọ bụ naanị Onye Pụrụ Ime Ihe Niile nwere ike ime ka mmadụ dịrị ndụ ma ọ bụ ka mmadụ nwụọ, m nọ na-ekpe ekpere kwa ụbọchị ka papa m gbakee. Echekwara m na o nweghị oké ihe ọ bụụrụ Chineke ịza ekpere obere nwata nwaanyị dị ka m ji obi m niile na-ekpe. Obi siri m ike na ọ ga-emere m ihe m na-arịọ ya. Nagbanyeghị ekpere m niile, papa m nwụrụ.Obi gbawara m na Chineke azaghị ekpere m. Anọ m na-eche, sị, Ma ọ bụghị na otú m si na-ekpe ekpere adịghị mma, ya abụrụ na Chineke adịghị. Ihe a merenụ enyeghị m ọnụ okwu, enwezighịkwa m ike ikpe ekpere namaz. Ihe a na-eme nokpukpe ndị ọzọ amasịghịkwa m, mụ ekwuzie nobi m na Chineke adịghị.Mgbe ọnwa isii gachara, Ndịàmà Jehova bịara ozi ọma nụlọ anyị. Ma, ebe ọ bụ na o nweghị ihe anyị ji ndị sị na ha bụ Ndị Kraịst kpọrọ, mụ na nwanne m nwaanyị chọrọ iji akọ gosi ha na ihe ha kweere abụghị eziokwu. Nihi ya, anyị jụrụ ha, sị: Gịnị mere Ndị Kraịst ji efe Jizọs, obe, Meri, na ihe ndị ọzọ a kpụrụ akpụ ebe Iwu Iri kwuru na ime otú ahụ adịghị mma? Ndịàmà Jehova ahụ ji Baịbụl gosi anyị na ezigbo Ndị Kraịst anaghị ekpere arụsị nakwa na ọ bụ naanị Chineke ka e kwesịrị ikpegara ekpere. Ihe a ha kwuru juru m anya.Anyị jụziri ha: Oleekwanụ maka Atọ nIme Otu? Ọ bụrụ na Jizọs bụ Chineke, olee otú o si bụrụ na ọ dịrị ndụ nụwa, ndị mmadụ egbuokwa ya? Ha jikwa Baịbụl zaa anyị ajụjụ a ma kọwaara anyị na Jizọs abụghị Chineke, ya na ya ahaghịkwa. Ndịàmà Jehova ahụ gwara anyị na ọ bụ ya mere na ha ekweghị nAtọ nIme Otu. Ihe a ha kwuru tụrụ m nanya, mụ ekwuzie nobi m, Oleekwanụ ụdị Ndị Kraịst ndị a bụ?Ma, m chọrọ ịmata ihe mere ndị mmadụ ji na-anwụ anwụ na ihe mere Chineke ji kwe ka ndị mmadụ na-atagbu onwe ha nahụhụ. Ndịàmà Jehova ahụ nyere m akwụkwọ bụIhe Ọmụma nke Na-eduba ná Ndụ Ebighị Ebi.Akwụkwọ a nwere ọtụtụ isiokwu zara ajụjụ ndị m na-ajụ. Ha ji ya bido ịkụziri m Baịbụl ozugbo.Mgbe ọ bụla mụ na ha na-amụ ihe, otú ha si eji Baịbụl aza ajụjụ ndị m na-ajụ ha na-edo m anya. Abịara m mata na aha Chineke bụ Jehova. Abụ Ọma 83:18 Ọmarịcha àgwà e ji mara ya bụ ịhụya. 1 Jọn 4:8 O kere ndị mmadụ nihi na ọ chọrọ ka ha dịrị ndụ otú yanwa dị. Aghọtakwara m na nagbanyeghị na Chineke kwere ka mmegbu dịrị, ọ kpọrọ ya asị, ọ ga-ewepụkwa ya noge na-adịghị anya ruo mgbe ebighị ebi. Amụtakwara m na ọ bụ isi Adam na Iv nupụrụ mere imi na anya ji dị ụmụ mmadụ otú a ọ dị ha. Ndị Rom 5:12 Otu nime nsogbu ndị nnupụisi ha na-akpatara anyị bụ ọnwụ, dị ka ọnwụ papa m. Ma mgbe ụwa ga-aghọ paradaịs noge na-adịghị anya, Chineke ga-eme ka nsogbu a na nsogbu ndị ọzọ kwụsị nihi na noge ahụ, ndị nwụrụ anwụ ga-adị ndụ ọzọ.Ọrụ Ndịozi 24:15.Baịbụl zara ajụjụ m niile. M bidoro nwewekwa okwukwe na Chineke. Mgbe m matakwuru Ndịàmà Jehova, aghọtara m na ha nọ nebe niile nụwa. Otú ha si hụ ibe ha nanya ma dị notu masịrị m. Jọn 13:34, 35 Ihe m mụtara gbasara Jehova mere ka ijere ya ozi gụwa m agụụ. Nihi ya, m kpebiri na m ga-abụ otu nime Ndịàmà Jehova. E mere m baptizim nabalị asatọ nọnwa Jenụwarị afọ 2005.URU NDỊ M RITERELA:Otú ihe e kwuru na Baịbụl si doo anya ma dị mfe nghọta mere ka ndụ m gbanwee. Ọtụtụ ihe m na-amụta na Baịbụl na-eme ka obi ruo m ala. Ihe na-eme m ezigbo obi ụtọ ma na-akasi m obi bụ na m na-atụ anya ịhụ papa m ọzọ mgbe Chineke ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ otú o kwuru na Baịbụl.Jọn 5:28, 29.O ruola afọ isii mụ na ezigbo di m Jonathan lụrụ. Anyị na-enwekwa obi ụtọ. Anyị abụọ ahụla na ihe Baịbụl kwuru banyere Chineke bụ eziokwu, o sighịkwa ike nghọta. Ma, uru dị na ya enweghị atụ. Ọ bụ ya mere obi ji atọ anyị ụtọ ịgwa ndị ọzọ ihe ọma niile anyị na-atụ anya ha. Ugbu a, aghọtala m ụdị Ndị Kraịst Ndịàmà Jehova bụ. Ha bụ ezigbo Ndị Kraịst.Ndị Bụ Di Meenụ Ka Obi Na-eru Nwunye Unu AlaOLEE otú di ga-esi eme ka obi na-eru nwunye ya ala? Ọtụtụ ndị chere na ọrụ kacha mkpa nwoke nwere ịrụ bụ ịna-akpata ego ga-ezu igboro ndị ezinụlọ ya mkpa ha. Ma,obi anaghị eruụfọdụ ụmụ nwaanyị ndị di ha nwere egoala, ụjọ na-atụkwa ha. Dị ka ihe atụ, otu nwaanyị Spen aha ya bụ Rosa kwuru, sị: Di m bụ ọka mma námá. Ọ batahaala nụlọ, ya ana-ebigbọ ka ọdụm. Nwaanyị Naịjirịa aha ya bụ Joy kwuru, sị: Mgbe ọ bụla m na-ekwetaghị ihe di m kwuru, ọ na-asị m: Ị ga-eme ihe ọ bụla m kwuru nihi na abụ m di gị.Olee otú nwoke ga-esi na-egboro ndị ezinụlọ ya mkpa ha, hụkwa ha nanya? Olee otú nwoke ga-esi eme ka obi na-eru ndị ezinụlọ ya ala ma mee ka ụlọ ha ghọọrọ nwunye ya ebe izu ike?Rut 1:9.IHE BAỊBỤL KWURU GBASARA IKIKE DI NWEREỌ bụ eziokwu na di na nwunye enweghị onye ka ibe ya nanya Chineke, Baịbụl kwuru na onye nke ọ bụla nime ha nwere ọrụ ọ ga na-arụ nezinụlọ.Ndị Rom 7:2kwuru na nwaanyị lụrụ di nọ nokpuru iwu di ya. Chineke họpụtara di ka ọ bụrụ isi nke nwunye ya otú ahụ ọtụtụ ụlọ ọrụ na-ahọpụta onyeisi ga na-ahụ maka ihe ndị a na-eme nụlọ ọrụ ha. 1 Ndị Kọrịnt 11:3 Di kwesịrị ịbụ onye mbụ ga na-ahụ na ihe na-agazi agazi nezinụlọ ya.Ọ bụrụ na ị bụ di, olee ihe i kwesịrị iji ikike a Chineke nyere gị na-eme? Baịbụl kwuru, sị: Ndị bụ di, na-ahụnụ nwunye unu nanya, dị nnọọ ka Kraịst hụkwara ọgbakọ ahụ nanya. Ndị Efesọs 5:25 Ọ bụ eziokwu na Jizọs Kraịst alụghị nwaanyị, ma otú o si mesoo ndị mmadụ ga-enyere gị aka ka ị bụrụ ezigbo di. Ka anyị hụ otú nke a si bụrụ eziokwu.IHE NDỊ BỤ DI GA-AMỤTA NAKA JIZỌSJizọs mere ka ahụ ruo ndị mmadụ ala ma nyere ha aka.Jizọs gwara ndị a na-emegbu emegbu na ndị nsogbu ụwa na-anyịgbu, sị: Bịakwutenụ m, . . . m ga-emekwa ka unu nweta ume. Matiu 11:28, 29 Ọtụtụ mgbe, Jizọs nyere ha nri, gwọọ ha ọrịa ma nyere ha aka ka ha na Chineke dịrị ná mma. Ọtụtụ ndị nọ na-abịa Jizọs nso nihi na ha ma na ọ ga-eme ka nsogbu ha belata.Otú ndị bụ di ga-esi na-eme ka Jizọs.Gbalịa na-enyere nwunye gị aka nọrụ dị iche iche ọ na-arụ nụlọ. Rosa kwuru, sị: Di m na-eme m ka m bụ ohu ya. E nwekwara ụmụ nwaanyị ndị ọzọ ụwa ha dị otú ọ dị Rosa. Ma, otu nwoke aha ya bụ Kweku, bụ onye ya na nwunye ya bi nudo, sịrị: Ana majụkarị nwunye m ihe ọ chọrọ ka m nyere ya aka mee. Ebe m hụrụ ya nanya, ana m enyere ya aka arụ ọrụ ndị dị nụlọ necheghị ka ọ gwa m agwa.Jizọs chebaara ndị mmadụ echiche, nweekwara ha ọmịiko.Otu nwaanyị dara ogbenye rịara ọrịa ọjọọ afọ iri na abụọ. Mgbe ọ nụrụ na Jizọs na-arụ ọrụ ebube, ọ nọ na-ekwu, sị: Ọ bụrụ na m bitụ naanị uwe elu ya aka, m ga-agbake. Ihe a o kwuru bụ eziokwu. Ọ gakwuuru Jizọs, metụ ọnụ ọnụ uwe elu ya aka, ya agbakee ozugbo. O nwere ike ịbụ na ụfọdụ ndị nọ mgbe ihe a mere kwuru nobi ha na nwaanyị ahụ ekwesịghị imetụ Jizọs aka. Ma Jizọs matara na ọrịa ahụ ataala ya ahụhụ.Ọ gwara nwaanyị ahụ, sị: Nwa m nwaanyị, . . . gbakee nọrịa ọjọọ nke na-arịa gị. Jizọs abaraghị ya mba ma ọ bụ menye ya ihere, kama ọ ghọtara ihe ya na ya na-alụ. Ihe a Jizọs mere gosiri na o nwere ọmịiko.Mak 5:25-34.Nwoke ichebara ihe ndị Jizọs mere echiche nwere ike ime ka ọ bụrụ ezigbo di na ezigbo nnaOtú ndị bụ di ga-esi na-eme ka Jizọs.Ọ bụrụ na ahụ adịghị nwunye gị, na-enwere ya ndidi ma na-echebara ya echiche karịa otú ị na-emebu. Gbalịa ka ị ghọta ihe mere o ji ele ihe anya otú o si ele ya nakwa ihe mere o ji eme ihe ụfọdụ ọ na-eme. Dị ka ihe atụ, otu nwoke aha ya bụ Ricardo kwuru, sị: M chọpụta na ahụ na-agbakasị nwunye m, m na-agbalịsi ike ka m ghara ikwu ihe ga-eme ka iwe wekwuo ya.Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya na-ekwurịta okwu.Jizọs na-akọwara ndị na-eso ụzọ ya ihe ha na-amaghị, na-agwakwa ha otú obi dị ya. Ọ gwara ha, sị: Ihe niile m nụrụ nọnụ Nna m ka m mere ka unu mara. Jọn 15:15 Ọ bụ eziokwu na e nwere mgbe Jizọs na-achọ ịnọ naanị ya chee echiche ma kpee ekpere, ma ọtụtụ mgbe, ọ na-agwa ndị na-eso ụzọ ya ihe dị ya nobi. Nabalị bọtara ụbọchị e gburu Jizọs ka ọ bụ onye omekome, ọ gwara ha na ihe na-aga ime na-ewute mkpụrụ obi ya nke ukwuu. O zoroghị ha ọnụ. Matiu 26:38 Ọ bụrụgodị na ha mere ihe wutere Jizọs, ọ naghị akwụsị ịgwa ha okwu.Matiu 26:40, 41.Otú ndị bụ di ga-esi na-eme ka Jizọs.Na-agwa nwunye gị otú obi dị gị nakwa ihe ị na-eche. Ụfọdụ ụmụ nwaanyị na-ekwu na di ha na-ekwusara ndị mmadụ okwu nèzí, ma ha lọta nụlọ, ha anaghị atụpụ ọnụ. Ma, otu nwaanyị aha ya bụ Ana kwuru otú obi na-adị ya ma di ya gwa ya obi ya. Ọ sịrị: M na-amata na ọ hụrụ m nanya neziokwu, m na-ahụkwu ya nanya.A nwala anwa kwụsị ịtụpụrụ nwunye gị ọnụ maka na o mejọrọ gị. Otu nwaanyị kwuru, sị: Mgbe ọ bụla m mere ihe kpasuru di m iwe, ọ naghị atụpụrụ m ọnụ ruo ọtụtụ ụbọchị. Ihe a ọ na-eme na-eme ka obi ghara izu m ike, ya adịzie m ka à jụrụ m ajụ. Ma, otu nwoke aha ya bụ Edwin na-agbalị ime ka Jizọs. Ọ sịrị: Ọ na-abụ nwunye m kpasuo m iwe, anaghị m ekwu okwu ozugbo, kama m na-achọta oge dị mma mụ na ya ga-ekwurịta ya.Joy, bụ onye anyị kwuru okwu ya ná mbido isiokwu a, achọpụtala na di ya agbanwewala kemgbe Ndịàmà Jehova na-akụziri ya Baịbụl. Joy sịrị: Ọ gbanwewala, ọ na-agbalịsi ike ka ọ na-eme ka Jizọs ma bụrụ ezigbo di. Ihe ọtụtụ di na nwunye na-amụta na Baịbụl a na-akụziri ha na-abara ha uru. Ị ga-achọ iso ná ndị a na-amụ Baịbụl? Ọ bụrụ otú ahụ, i nwere ike ịgwa Onyeàmà Jehova ọ bụla ka ọ bịa ka gị na ya mụwa Baịbụl. Ị gaghị akwụ ya ụgwọ ọ bụla.Ị Maara?Na Baịbụl, gịnị ka okwu bụ ọnaozi pụtara?Onye ọnaozi ndị Asiria kpụrụ nahụ ájáMgbe ụfọdụ, a kpọọ mmadụ ọnaozi, ọ pụtara na onye ahụ bụ nwoke a pịrị amụ. Noge a na-ede Baịbụl, a na-apị ụfọdụ ụmụ nwoke amụ. Ọ na-abụkarị ndị a chọrọ ịta ahụhụ, ndị e jidere nagha, ma ọ bụkwanụ ndị e ji mere ohu ka a na-apị amụ. Ọ bụ ụmụ nwoke a pịrị amụ, bụ ndị a tụkwasịrị obi, na-elekọta ebe ụmụ nwaanyị na-ebi nobí eze. Dị ka ihe atụ, ọ bụ ndị ọnaozi abụọ aha ha bụ Hegaị na Sheashgaz na-elekọta ndị nwunye eze Peshia aha ya bụ Ahazuirọs na ndị iko ya. Ọ dị ka ọ bụ eze a bụ Zaksis nke Mbụ.Esta 2:3,14.Ma, ọ bụghị ndị niile Baịbụl kpọrọ ndị ọnaozi ka a pịrị amụ. Ndị ọkà mmụta kwuru na a na-akpọkwa onye na-arụ ọrụ nobí eze ọnaozi. Ọ ga-abụ na ihe mere e ji kpọọ Ibed-melek, bụ onye ya na Jeremaya rụkọrọ ọrụ, ọnaozi bụ na ọ na-arụ ọrụ nobí eze. Ọ ga-abụkwa ya mere e ji kpọọ otu nwoke Itiopia Filip ziri ozi ọma ọnaozi. O nwere ike ịbụ na Ibed-melek nọ nọkwá dị elu nobí Eze Zedekaya nihi na ọ chọọ ịhụ eze a, ọ na-aga nonwe ya ahụ ya. Jeremaya 38:7, 8 Baịbụl kwukwara na nwoke Itiopia ahụ na-elekọta akụ eze nwaanyị ndị Itiopia nakwa na ọ gara Jeruselem ife Chineke.Ọrụ Ndịozi 8:27.Gịnị mere ndị na-azụ atụrụ noge Baịbụl ji ekewapụ atụrụ nebe ewu nọ?Mgbe Jizọs na-ekwu ihe ga-eme noge a ga-ekpe ndị mmadụ ikpe nọdịnihu, ọ sịrị: Mgbe Nwa nke mmadụ ga-abịa nebube ya, . . . ọ ga-ekewapụkwa ndị mmadụ nebe ibe ha nọ, dị nnọọ ka onye ọzụzụ atụrụ si ekewapụ atụrụ nebe ewu nọ. Matiu 25:31, 32 Gịnị mere onye na-azụ ewu na atụrụ ga-eji ekewapụ atụrụ nebe ewu nọ?Ndị na-azụ ewu na atụrụ na-eduru ewu na atụrụ ha aga ebe ha ga-anọ taa ahịhịa. Nabalị, ha na-akpọba ha nụlọ a rụụrụ ha ka anụ ọhịa ghara ịtagbu ha, ka ndị ohi ghara izuru ha, ma ọ bụ ka oyi ghara ịtụgbu ha. Jenesis 30:32, 33;31:38-40 A na-edewe atụrụ iche nihi na ọ bụghị anụ siri ike, karịchaa, nne atụrụ na ndị nke a mụrụ ọhụrụ, ka ewu ghara imerụ ha ahụ nihi na ewu na-adị gara gara karịa atụrụ. Otu akwụkwọ aha ya bụAll Things in the Biblekwuru na ndị na-azụ atụrụ anaghị ekwe ka ewu na atụrụ nọkọta mgbe atụrụ dị ime ma ọ bụ mgbe ọ na-akwado ịmụ nwa, mgbe a na-apịpụta mmiri ara ya, nakwa mgbe a na-akpacha ya ajị. Nke a gosiri na ndị Jizọs gwara okwu nIzrel oge ochie mgbe o ji ewu na atụrụ mee ihe atụ a ghọtara ihe o kwuru nihi na ewu na atụrụ juru eju nebe ahụ.Ànyị Kwesịrị Ikpegara Jizọs Ekpere?NOGE na-adịbeghị anya, otu onye na-eme nchọpụta jụrụ ihe karịrị narị ndị na-eto eto asatọ si na chọọchị dị iche iche ajụjụ. Ihe o dere nakwụkwọ o ji jụọ ha ajụjụ bụ: Jizọs na-aza ekpere. Ọ jụziri ha ma hà kwetara ihe ahụ o dere ka ọ bụ na ha ekwetaghị. E kee ndị na-eto eto ahụ ụzọ iri, ụzọ isii nime ha sịrị na ha kwetasiri ike na Jizọs na-aza ekpere. Ma, otu nime ha kagburu Jizọs, dee ya Chineke.Olee ihe gịnwa chere? Ọ bụ Jizọs ka anyị kwesịrị ikpegara ekpere ka ọ bụ Chineke?Ka anyị burugodị ụzọ leba anya nihe Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya mgbe ọ na-akụziri ha otú ha ga-esi na-ekpe ekpere, nihi na ọ ga-eme ka anyị mata azịza ajụjụ a.ÒNYE KA JIZỌS KỤZIIRI ANYỊ KA ANYỊ NA-EKPEGARA EKPERE?Jizọskụziirianyị ma sikwa nekpere yagosianyị onye anyị kwesịrị ịna-ekpegara ekpere.Ebe Jizọs kpegaara Nna ya nke eluigwe ekpere, ọ chọkwara ka mmadụ niile na-ekpegara Nna ya ekpereIHE JIZỌS KỤZIRI:E nwere mgbe otu onye na-eso ụzọ Jizọs gwara ya, sị: Onyenwe anyị, kụziere anyị otú e si ekpe ekpere. Jizọs sịrị: Mgbe ọ bụla unu na-ekpe ekpere, sịnụ, Nna. Luk 11:1, 2 Mgbe Jizọs na-akụzi ihe nelu ugwu, ọ gwakwara ndị na-ege ya ntị ka ha na-ekpe ekpere. Ọ sịrị ha: Kpekuo Nna gị nke nọ na nzuzo ekpere. Jizọs gwakwara ha ihe mere ka obi sie ha ike. Ọ sịrị ha: Nna unu maara ihe ndị na-akpa unu tupu unu arịọ ya. Matiu 6:6,8 Nabalị bọtara ụbọchị Jizọs nwụrụ, ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Ọ bụrụ na unu arịọ Nna m ihe ọ bụla, ọ ga-enye ya unu naha m. Jọn 16:23 Neziokwu, Jizọs kụziiri anyị ka anyị na-ekpegara Jehova Chineke, bụ Nna ya na Nna anyị, ekpere.Jọn 20:17.IHE EKPERE YA GOSIRI ANYỊ:Jizọs kpekwara ekpere otú ahụ ọ gwara ndị ọzọ ka ha si na-ekpe. O kpere ekpere, sị: Nna, Onyenwe eluigwe nụwa, ana m enye gị otutu nihu ọha. Luk 10:21 Noge ọzọ Jizọs kpere ekpere, o leliri anya neluigwe wee sị: Nna, ana m ekele gị na ị nụwo olu m. Jọn 11:41 Mgbe ọ fọrọ obere ka Jizọs nwụọ, o kpere ekpere, sị: Nna, naka gị ka m na-enyefe mmụọ m. Luk 23:46 Ebe Jizọs kpegaara Nna ya nke eluigwe bụ Onyenwe eluigwe na ụwa ekpere, ọ chọkwara ka mmadụ niile na-ekpegara Nna ya ekpere. Matiu 11:25;26:41, 42;1 Jọn 2:6 Ma, ndị mbụ soro ụzọ Jizọs hà ghọtara na ọ bụ Chineke ka e kwesịrị ikpegara ekpere?ÒNYE KA NDỊ MBỤ SORO ỤZỌ JIZỌS KPEGAARA EKPERE?Izu ole na ole Jizọs laghachichara neluigwe, ndị na-achọghị iji ntị anụ gbasara Jizọs yiri ndị na-eso ụzọ ya egwu ma kpagbuo ha. Ọrụ Ndịozi 4:18 Ndị na-eso ụzọ Jizọs kpere ekpere ozugbo. Ma, ònye ka ha kpegaara ya? Baịbụl kwuru na ha ji otu obi gwa Chineke okwu nekpere, rịọ ya ka o nyere ha aka naha ohu ya dị nsọ bụ Jizọs. Ọrụ Ndịozi 4:24,30 Neziokwu, ndị na-eso ụzọ Jizọs kpere ekpere otú ọ gwara ha ka ha si na-ekpe ya. Ha kpegaara Chineke ekpere, ọ bụghị Jizọs.Mgbe ọtụtụ afọ gachara, Pọl onyeozi kwuru otú ya na Ndị Kraịst ibe ya si kpee ekpere. Nakwụkwọ ozi o degaara Ndị Kraịst ibe ya, ọ sịrị: Anyị na-ekele Chineke bụ Nna nke Onyenwe anyị Jizọs Kraịst oge niile mgbe anyị na-ekpe ekpere maka unu. Ndị Kọlọsi 1:3 Pọl degakwaara Ndị Kraịst ibe ya akwụkwọ ozi, gwa ha ka ha na-ekele Chineke bụ Nna anyị mgbe niile maka ihe niile naha Onyenwe anyị Jizọs Kraịst. Ndị Efesọs 5:20 Ihe ndị a Pọl dere gosiri na ọ gbara ndị ọzọ ume ka ha na-ekpegara Chineke bụ Nna anyị ekperemgbe niile maka ihe niile. Ma, o doro anya na ọ bụ naha Jizọs ka o kpere ekpere niile ahụ.Ndị Kọlọsi 3:17.Anyị ga-egosi na anyị hụrụ Jizọs nanya ma anyị na-ekpe ekpere otú ahụ o kwuru ka anyị si na-ekpe. Ọ bụ ihe Ndị Kraịst oge ochie mere. Jọn 14:15 Ọ bụrụ na anyị ana-ekpegara naanị Nna anyị nke eluigwe bụ Jehova ekpere, obi ga-esikwu anyị ike na ọ ga na-aza ekpere anyị otú obi siri otu ọbụ abụ ike. Ọbụ ọbụ ahụ kwurunAbụ Ọma 116:1, 2, sị: Ịhụya juru m obi nihi na Jehova na-anụ olu m . . . M ga-akpọku ya ụbọchị ndụ m niile.Ajụjụ Ndị Baịbụl ZaraOlee ihe mere ọtụtụ ndị jizi ekweta na e nwere Onye kere ihe niile?Ọ bụ na otú e si kee anyị adịghị ebube?Ihe dị ka puku afọ atọ gara aga, otu onye na-ede abụ dere, sị: I kere m nụzọ dị egwu, dịkwa ebube. Abụ Ọma 139:14 Ọ bụrụ na i chee echiche banyere otú nwa nọ nafọ si aghọ mmadụ ma na-eto nafọ nne ya, ọ bụ na ọ naghị eju gị anya? Ọtụtụ ndị kwetara na o nwere Onye kere ihe niile dị ndụ.GụọAbụ Ọma 139:13-17;Ndị Hibru 3:4.Ọ bụ Onye kere eluigwe na ụwa ma mee ka ụwa dị mma obibi nyere ụmụ mmadụ na ihe ndị ọzọ ndụ. Abụ Ọma 36:9 Ọ gwara ụmụ mmadụ okwu ma mee ka anyị mata onye ọ bụ.GụọAịzaya 45:18.Ụmụ mmadụ hà si nanụmanụ bido ịdị ndụ?Ahụ mmadụ na nke anụmanụ yitụrụ. Ma, ihe mere ha ji yie bụ na e kere ma mmadụ ma anụmanụ ka ha biri nụwa. Onye kere ihe niile esighị nanụmanụ kee mmadụ, kama o ji ájá si nala kee mmadụ mbụ.GụọJenesis 1:24;2:7.O nwere ihe abụọ mere mmadụ ji dị iche nanụmanụ. Nke mbụ bụ na e kere mmadụ ka o nwee ike ịmata Onye kere ya, hụ ya nanya ma na-akwanyere ya ùgwù. Nke abụọ bụ na e kere mmadụ ka ha na-adị ndụ ruo mgbe ebighị ebi, ma ekeghịanụmanụ ka ha na-anọru otú ahụ. Ma ugbu a, mmadụ niile na-anwụ anwụ nihi na anyị ketara ọnwụ naka nwoke mbụ dịrị ndụ nụwa. Nwoke a bufere anyị ọnwụ nihi na o nupụụrụ Onye kere ya isi.GụọJenesis 1:27;2:15-17. 