 Ụlọ Nche, Nke 3 2018  Ihe Banyere Gị Ọ Na-emetụ Chineke nObi?Foto e sere nihuỤlọ Nchea na-egosi onye na-agba ọsọ ndụ mgbe e nwere ọdachi na-emere onwe yaA naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye si ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a. Ị chọọ inye onyinye, biko gaa na Ọ gwụkwala ma è dere aha Baịbụl ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a si na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.MAGAZIN A bụỤlọ Nchena-enye Jehova Chineke, bụ Onye na-achị eluigwe na ụwa, otuto. Ozi ọma dị na ya na-akasi ndị mmadụ obi. Ozi ọma ahụ bụ na Alaeze Chineke, nke bụ ọchịchị dị neluigwe, ga-eme ka ajọ omume niile kwụsị noge na-adịghị anya, meekwa ka ụwa ghọọ paradaịs. Ọ na-agwa ndị mmadụ ka ha nwee okwukwe na Jizọs Kraịst, bụ onye nwụrụ ka anyị wee nweta ndụ ebighị ebi, onye bụkwa Eze na-achị ugbu a nAlaeze Chineke. Ndịàmà Jehova na-ebipụta magazin a kemgbe afọ 1879. Ọ naghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ihe niile ọ na-ekwu si na Baịbụl.Isiokwu Ndị Dị nỤlọ Nche AOkwu MmaliteIHE BANYERE GỊ Ọ NA-EMETỤ CHINEKE NOBI?E nwee ọdachi ma ọ bụ anyị hụ ka ndị mmadụ na-ata ahụhụ ma na-anwụ, anyị nwere ike ịna-eche ma Chineke ọ na-ahụkwa ihe na-eme, ma ọ bụkwanụ ma ihe na-eme ọ na-emetụ ya nobi. Baịbụl kwuru, sị::Nihi na anya Jehova na-elekwasị ndị ezi omume, ntị ya dịkwa narịrịọ ha na-arịọsi ike; ma ihu Jehova na-emegide ndị na-eme ihe ọjọọ.1 Pita 3:12.Ụlọ Nchea na-egosi otú Chineke si enyere anyị aka na ihe ọ na-eme iji kwụsị ahụhụ niile anyị na-ata.Olee Ebe Chineke Nọ Mgbe Ihe A Na-eme?Ọ BỤRỤ NA ỌDACHI EMEE, Ị NA-AJỤ, SỊ: OLEE EBE CHINEKE NỌ MGBE IHE A NA-EME? MA Ọ BỤKWANỤ È NWEELA MGBE EZIGBO NSOGBU BỊAARA GỊ, GỊ AJỤỌ MA IHE BANYERE GỊ Ọ NA-EMETỤKWA CHINEKE NOBI?Ọ ga-abụ na ọ dị gị otú ọ dị otu nwaanyị bi nAmerịka aha ya bụ Sheila. A zụrụ ya nezinụlọ na-ejighị ihe gbasara okpukpe egwu egwu. Ọ sịrị: Kemgbe m bụ nwata, ihe gbasara Chineke na-amasị m nihi na ọ bụ ya kere anyị. Ma, o nwebeghị mgbe ọ dị m ka mụ na Chineke ọ dị ná mma. Ama m na ọ na-ahụ m, ma, ọ nọ ebe dị anya. O nweghị mgbe m chere na ọ kpọrọ m asị, o nweghịkwanụ mgbe m kweere na ọ hụrụ m nanya. Gịnị mere na Sheila ekweghị na Chineke hụrụ ya nanya? O kwuru, sị: Nsogbu zooro ndị ezinụlọ anyị ka mmiri, ya adịzie ka o nwetụdịghị otú Chineke si enyere anyị aka.Obi nwere ike isi gị ike otú ahụ o siri Sheila na Chineke Pụrụ Ime Ihe Niile dị adị. Ma, i nwere ike ịna-eche ma ihe banyeregịọ na-emetụ Chineke nobi neziokwu. Job bụ onye ezi omume, obi sikwara ya ike na Onye kere anyị bụ onye dị ike, nweekwa amamihe. Ma, o nwekwara mgbe o chere ụdị ihe ahụ. Job 2:3;9:4 Mgbe nsogbu zuru Job ahụ, ọ na-enweghịkwa olileanya na ihe ga-adị mma, ọ jụrụ Chineke, sị: Gịnị mere i ji ewepụ ihu gị ma na-ewere m dị ka onye iro gị?Job 13:24.Gịnị ka Baịbụl na-akụzi? È kwesịrị ịta Chineke ụta ma e nwee ọdachi? Ò nwere ihe gosiri na ihe banyere ndị mmadụ na onye ọ bụla nime anyị na-emetụ Chineke nobi? Ò nwere otú onye ọ bụla nime anyị nwere ike isi mara ma Chineke ọ ma na anyị nọ, ọ na-aghọta anyị, ọ na-emetere anyị ebere ma ọ bụ na-enyere anyị aka ná nsogbu anyị?Nisiokwu ndị na-esonụ, anyị ga-eleba anya notú ihe ndị Chineke kere eke si egosi na ihe banyere anyị na-emetụ ya nobi. Ndị Rom 1:20 Anyị ga-elebakwa anya nihe Baịbụl kwuru gbasara otú Chineke si hụ anyị nanya. Ka i si nihe ndị o kere na nOkwu ya na-amarakwu ya, obi ga-esikwu gị ike na ihe banyere gị na-emetụ ya nobi.1 Jọn 2:3;1 Pita 5:7.Chineke Ọ Ma na Ị Nọ?IHE IHE NDỊ CHINEKE KERE NA-AKỤZIRI ANYỊNime awa mbụ a mụrụ nwatakịrị, ọ dị ezigbo mkpa ka nne ya kuru ya ma na-emetụ ya aka. Ime otú ahụ ga-enyere nwa ahụ aka nuto ya.Gịnị na-eme ka nwaanyị mụrụ nwa hụ nwa ọhụrụ ya nanya ma na-elekọta ya nke ọma? Nakwụkwọ bụThe Journal of Perinatal Education,otu ọkachamara aha ya bụ Jeannette Crenshaw kwuru ihe na-akpata ya. Ọ sịrị na e nwere ihe ahụ nwaanyị na-emepụta a na-akpọ oxytocin noge ahụ. Ihe a na-eme ka nne na-ahụkwu nwa ya nanya ka ọ na-ele nwa ahụ anya, na-emetụ ya aka ma ọ bụ na-enye ya ara. E nwekwara ihe ọzọ ahụ nwaanyị na-emepụta na-eme ka nwaanyị ahụ na-elekọta nwa ya, na-enye ya ihe ọ chọrọ. Ọ na-emekwa ka ya na nwa ya dịrị nezigbo mma. Gịnị ka ihe a na-egosi?Ọ bụ Jehova Chineke, onye kere anyị ma hụ anyị nanya, mere ka nne na nwa ya na-adị ná mma otú a.Eze Devid kwuru na ọ bụ Chineke si nafọ sepụta ya, na ọ bụkwa Chineke mere ka obi ruo ya ala mgbe nne ya ku ya. Ọ gwara Jehova, sị: E nyefere m naka gị malite noge m nọ nakpa nwa; ị bụ Chineke m malite noge m nọ nafọ nne m.Abụ Ọma 22:9, 10.CHEGODỊ IHE A:Ebe ọ bụ na Chineke kere nwaanyị otú ọ ga-enwe ike ịhụ nwa ya nanya ma lekọta ya nke ọma, ọ bụ na o gosighị na ihe gbasara onye ọ bụla nime anyị, bụ ndị Chineke mụrụ, na-emetụ ya nobi?Ọrụ Ndịozi 17:29.IHE BAỊBỤL NA-AKỤZI GBASARA OTÚ CHINEKE SI ELEKỌTA ANYỊJizọs Kraịst ma Onye kere anyị nke ọma karịa otú onye ọ bụla ọzọ ma ya. O kwuru, sị: Ọ bụ na a dịghị ere nza abụọ otu mkpụrụ ego nke ga-azụtali naanị ihe dị nta? Ma o nweghị otu nime ha ga-ada nala, Nna unu aghara ịma. Ma a gụwo ntutu niile dị nisi unu ọnụ. Ya mere, unu atụla egwu: Unu dị oké ọnụ ahịa karịa ọtụtụ nza.Matiu 10:29-31.Ọ bụ mmadụ ole na ole nime anyị na-anọ lewe ụmụ obere nnụnụ niile ha hụrụ, ma ya fọdụzie ịma mgbe otu nime ha dara nala. Ma, Nna anyị nke eluigwe na-ahụnke ọ bụlanime ha. Ma,ọtụtụụmụ nnụnụ adịghịdị oké ọnụ ahịa nanya ya karịa otu mmadụ. Ihe ihe a na-akụziri anyị doro anya. Atụla egwu na Chineke amaghị na ị nọ. Ọ na-eche banyere gị.Ihe banyere anyị na-emetụ Chineke nobi, anya ya dịkwa nebe anyị nọ nihi na ọ hụrụ anyị nanyaBaịbụl kwuru, sị:Anya Jehova dị nebe niile, na-elegide ndị ọjọọ na ndị ọma.ILU 15:3.Anya Jehova dị nebe ndị ezi omume nọ, ntị ya dịkwa ná mkpu enyemaka ha na-eti.ABỤ ỌMA 34:15.M ga-aṅụrị ọṅụ, nweekwa obi ụtọ nobiọma gị, nihi na ị hụwo mmekpa ahụ m; ị marawo ahụhụ mkpụrụ obi m na-ata.ABỤ ỌMA 31:7.M CHEBURU NA JEHOVA AHỤGHỊ M NANYAÒ nwere uru ọ ga-abara anyị ma anyị mata na ihe banyere anyị na-emetụ Chineke nobi, nakwa na anya ya dị nebe anyị nọ nihi na ọ hụrụ anyị nanya? Ehenụ. Otu nwaanyịonye Ịnglandaha ya bụHannahkwuru, sị:E nwere ọtụtụ mgbe m chere na Jehova ahụghị m nanya, nakwa na ọ naghị aza ekpere m. Echere m na ọ bụ nihi na enweghị m okwukwe, cheekwa na ọ na-ata m ahụhụ ma ọ bụkwanụ na ọ naghị aza ekpere m nihi na e nweghị onye m bụ. M chere na ọ chọghị ịma gbasara m.Ma ugbu a, Hannah anaghịzi enwe obi abụọ ma Jehova ọ na-aza ekpere ya nakwa ma ọ hụrụ ya nanya. Gịnị mere na ọ naghịzi enwe obi abụọ? Hannah kwuru, sị: M ji nwayọọ nwayọọ kwụsị ya. M chetara otu okwu ruru m nobi e si na Baịbụl kwuo ọtụtụ afọ gara aga gbasara àjà mgbapụta Jizọs. Okwu ahụ mere ka obi sie m ike na Jehova hụrụ m nanya. Mgbe ọ bụla Jehova zara ekpere m, m na-adapụ nákwá nihi na achọpụtala m na Jehova hụrụ m nanya. Ịmụ Baịbụl na ịga ọmụmụ ihe Ndịàmà Jehova enyerela m aka ịmụtakwu gbasara Jehova, àgwà ya, na otú o si hụ anyị nanya. Ugbu a, o doola m ezigbo anya na Jehova na-enyere anyị aka, na ọ hụrụ anyị niile nanya, chọọkwa ilekọta onye ọ bụla nime anyị.Ihe a Hannah kwuru na-agba ume. Ma, olee otú obi nwere ike isi sie gị ike na Chineke na-aghọta ma na-echeta otú obi dị gị? A ga-aza ajụjụ a nisiokwu na-esonụ.Chineke Ọ Na-aghọta Gị?IHE IHE NDỊ CHINEKE KERE NA-AKỤZIRI ANYỊChegodị gbasara ụmụ ejima yiri ibe ha. Ha bụ otu nime ndị ha na ibe ha na-emekọrịta ihe nke ọma. Ha na-adị nezigbo mma. E nwere otu nwaanyị aha ya bụ Nancy Segal. Ọ bụ ejima, bụrụkwa onyeisi Twin Studies Center. O kwuru, sị: Ụmụ ejima na-ekwurịta okwu nke ọma, na-aghọtakwa ibe ha nke ọma. Mgbe otu nwaanyị na-ekwu otú ya na ejima ya si emekọrịta, ọ sịrị: Anyị ma nnọọ ihe niile gbasara ibe anyị.Gịnị mere ha ji aghọta onwe ha nke ọma? Nchọpụta e mere gosiri na ihe so akpata ya bụ otú e si zụlite ha na ebe a nọ zụlite ha. Ma, ihe kacha akpata ya si nọbara.CHEGODỊ IHE A:O doro anya na Onye kere mmadụ otú a kacha mara onye ọ bụla nime anyị nke ọma. Devid kwuru, sị: I kpuchiri m ekpuchi nime afọ nne m. E zonahụghị gị ọkpụkpụ m mgbe i mere m na nzuzo. . . . Anya gị hụrụ m ọbụna mgbe m bụ nwa e bu nafọ, e dekwara akụkụ ahụ m niile nakwụkwọ gị. Abụ Ọma 139:13,15, 16 O nweghị onye ma anyị nke ọma otú Chineke si mara anyị. Ọ bụkwa naanị ya ghọtara ihe niile gbasara ahụ anyị nakwa otú ihe ndị merela ná ndụ anyị si mee ka anyị bụrụ ụdị ndị anyị bụ. Ebe ọ bụ na Chineke maara anyị nke ọma, obi kwesịrị isi anyị ike na ọ na-aghọta ihe niile gbasara anyị.IHE BAỊBỤL NA-AKỤZIRI ANYỊ BANYERE OTÚ CHINEKE SI AGHỌTA ANYỊDevid gwara Jehova, sị: Jehova, i nyochawo m, ị makwaara m. Ị ma mgbe m nọdụrụ ala na mgbe m biliri ọtọ. Ị na-anọ nebe dị anya tụlee ihe m na-eche. Nihi na ọ dịghị okwu dị nire m, ma, Jehova, lee! ị marachaala ya. Abụ Ọma 139:1, 2,4 Jehova makwa ihe ndị dị anyị nobi, ọ na-amatakwa ihe niile mmadụ na-eche nechiche. 1 Ihe E Mere 28:9;1 Samuel 16:6, 7 Gịnị ka amaokwu Baịbụl ndị a na-agwa anyị banyere Chineke?Ọ bụrụgodị na anyị agaghị akọwali ihe dị anyị nobi ma ọ bụ ekwuchali otú ọ dị anyị nobi ma anyị kpewe ekpere, Jehova na-ahụihe ọ bụlaanyị mere iji kọwaa nsogbu anyị, ọ na-aghọtakwa ya. Ihe ọzọkwa bụ na ọ na-aghọta ihe ọma ndị anyịbu nobi ime,ọ bụrụgodị na ihe ụfọdụ emee ka anyị ghara ime ha. Ebe ọ bụ na Chineke kere anyị otú anyị ga na-ahụ ndị ọzọ nanya, ọ na-ahụ mgbe anyị chọrọ ime ihe ọma na ihe mere anyị ji chọọ ime ya.1 Jọn 4:7-10.Chineke na-ahụ ihe niile. Ọ na-ahụ ahụhụ niile anyị na-ata, ọ bụrụgodị na ndị ọzọ amaghị banyere ya ma ọ bụ na ha aghọtachaghị ihe anyị na ya na-alụBaịbụl kwuru, sị:Anya Jehova na-elekwasị ndị ezi omume, ntị ya dịkwa narịrịọ ha na-arịọsi ike.1 PITA 3:12.Chineke kwere nkwa, sị: M ga-eme ka i nwee nghọta, zikwa gị ụzọ ị ga-eso. M ga-enye gị ndụmọdụ, anya m ga-adị nebe ị nọ.ABỤ ỌMA 32:8.IHE GBASARA ANYỊ NA-EMETỤ CHINEKE NOBIỊmara na Chineke na-aghọta otú ihe si dịrị anyị na ihe dị anyị nobi ò nwere ike inyere anyị aka idi nsogbu anyị nwere? Chegodị ihe mere otu nwaanyị bi naNaịjirịaaha ya bụAnna.O kwuru, sị: Ọnọdụ ọjọọ m nọ na ya mere ka m chewe na ndụ m dị enweghịzi isi. Di m anwụọla, m nọkwa nụlọ ọgwụ na-elekọta nwa m nwaanyị na-erubeghị afọ iri na-arịa ọrịa mere ka isi ya buo ibu nihi mmiri juru ya nụbụrụ. A na-akpọ ọrịa a hydrocephalus. Ọ bụ mgbe ahụ ka a chọpụtakwara na m nwere ọrịa kansa. Ihe ọ pụtara bụ na a ga-awa m ahụ, na-enyekwa m ọgwụ ndị siri ike. Ọ dịghịrị m mfe mụ na nwa m nwaanyị ịnọ nụlọ ọgwụ na-arịa ọrịa otu mgbe.Gịnị nyeere Anna aka idi nsogbu a? O kwuru, sị: M chebaara amaokwu Baịbụl ụfọdụ echiche. Otu nime ha bụNdị Filipaị 4:6, 7. Ebe ahụ sịrị na udo nke Chineke nke karịrị echiche niile ga-eche obi unu na ike iche echiche unu nche. Mgbe ọ bụla m chetara amaokwu Baịbụl a, ọ na-eme ka m mata na Jehova bụ ezigbo enyi m ebe ọ bụ na m ma na ọ na-aghọta ọnọdụ m karịa m. Ndị mụ na ha so na-efe Jehova nyekwaara m ezigbo aka.Ọ bụ eziokwu na mụ na ọrịa ahụ ka na-alụ, ma ọ kala mma. Nke nwa m nwaanyị adịkwuokwala mma. Anyị anaghịzi echegbu onwe anyị ma anyị nwee nsogbu ahụ nihi na anyị ma na Jehova nọnyeere anyị. IheJems 5:11kwuru na-eme ka obi sie anyị ike. Ọ sịrị: Anyị na-akpọ ndị tachiri obi ndị obi ụtọ. Unu anụwo banyere ntachi obi Job, unu ahụwokwa ihe Jehova mesịrị mee, na Jehova nwere obi ọmịiko dị ukwuu, na-emekwa ebere. Jehova ghọtara ọnọdụ Job nke ọma, obi kwesịkwara isi anyị ike na ọ na-aghọta ọnọdụ ọ bụla anyị nọ na ya.Chineke Ọ Na-emetere Anyị Ebere?IHE IHE NDỊ CHINEKE KERE NA-AKỤZIRI ANYỊIhe e ji ama onye na-emetere ndị ọzọ ebere bụ na ihe na-eme ndị ọzọ na-emetụ ya nobi, na-ewutekwa ya nke ukwuu. Onye ahụ na-adị eche otú ọ ga-adị ma ọ bụrụ ya ka ihe mere onye ọzọ mere. Otu dọkịta aha ya bụ Rick Hanson kwuru na imetere ndị ọzọ ebere dị anyị nọbara.CHEGODỊ IHE A:Gịnị mere mmadụ ji emetere ibe ya ebere karịa otú ihe ndị ọzọ e kere eke si emetere ibe ha? Baịbụl kwuru na Chineke kere ụmụ mmadụ noyiyi ya. Jenesis 1:26 Ihe ọ pụtara bụ na e kere anyị otú anyị ga-enwe ike ịna-akpa àgwà ọma ka Chineke. Nihi ya, mgbe ọ bụla anyị meere ndị ọzọ ihe ọma nihi na ihe banyere ha na-emetụ anyị nobi, anyị na-eṅomi Onye kere anyị, bụ Jehova Chineke.Ilu 14:31.BAỊBỤL NA-AKỤZI NA CHINEKE NA-EMETERE ANYỊ EBEREChineke na-emetere anyị ebere, ọ na-ewutekwa ya ma ọ hụ ka anyị na-ata ahụhụ. Ndị Izrel oge ochie tara ezigbo ahụhụ mgbe ha na-agba ohu nIjipt, taakwa ezigbo ahụhụ nala ịkpa ruo afọ iri anọ. Baịbụl kwuru gbasara ha, sị: Noge niile ha nọ na-ata ahụhụ, ọ nọ na-ewute ya. Aịzaya 63:9 Ị hụrụ na ọ bụghị naanị na Chineke hụrụ ahụhụ ha na-ata? O wutekwara ya. Chineke sịrị: M maara nnọọ ihe mgbu ha na-enwe. Ọpụpụ 3:7 O kwukwara, sị: Onye na-emetụ unu aka na-emetụ mkpụrụ anya m aka. Zekaraya 2:8 Ọ bụrụ na ndị ọzọ ana-emegbu anyị, ọ na-ewute Jehova.Ọ bụrụgodị na obi ana-ama anyị ikpe, anyị echeekwa na anyị erughị eru ka Chineke metere anyị ebere, Baịbụl mesiri anyị obi ike na Chineke karịrị obi anyị, marakwa ihe niile. 1 Jọn 3:19, 20 Chineke ma anyị karịa ka anyị ma onwe anyị. Ọ ma ọnọdụ anyị niile, echiche anyị, na otú obi dị anyị. Ihe banyere anyị na-emetụ ya nobi.Anyị kwesịrị ịtụkwasị Chineke obi na ọ ga-enyere anyị aka, nye anyị amamihe, meekwa ka obi ruo anyị ala ebe anyị ma na ọ na-agbatara ndị nọ ná nsogbu ọsọ enyemakaBaịbụl kwuru, sị:Ị ga-akpọku Jehova, ya aza; ị ga-eti mkpu enyemaka, ya asịkwa, lee m!AỊZAYA 58:9.Nihi na mụ onwe m maara nke ọma ihe m na-echere unu, ka Jehova kwuru, echiche udo, ọ bụghị nke ọdachi, ime ka unu nwee ọdịnihu na olileanya. Unu ga-akpọku m, bịakwa kpekuo m ekpere, m ga-egekwa unu ntị.JEREMAYA 29:11, 12.Gbanye anya mmiri m nime karama akpụkpọ gị. Ọ bụ na ọ dịghị nakwụkwọ gị?ABỤ ỌMA 56:8.CHINEKE MA NA ANYỊ NỌ, Ọ NA-AGHỌTA ANYỊ, Ọ NA-EMETEKWARA ANYỊ EBEREỊmata na Chineke na-emetere anyị ebere ò nwere ike inyere anyị aka idi nsogbu anyị? Legodị ihe mere otu nwaanyị aha ya bụMaria:Ọ sịrị: Mgbe ọrịa kansa gburu nwa m nwoke dị afọ iri na asatọ, o wutere m. M hụrụ na ụwa a siri ezigbo ike, jupụtakwa nahụhụ. M nọkwa na-ewere Jehova iwe maka na o meghị ka nwa m nwoke gbakee.Ka afọ isii gachara, otu ezigbo enyi m mụ na ya so efe Jehova gere m ntị ka m nọ na-akọrọ ya na Jehova ahụghị m nanya. O gere m ntị awa abụọ nekwughị ihe ọ bụla. Mgbe m kwuchara, ọ gụụrụ m amaokwu Baịbụl ruru m nobi. Ọ gụrụ1 Jọn 3:19, 20. Ebe ahụ sịrị: Chineke karịrị obi anyị, marakwa ihe niile. Ọ gwara m na Jehova na-aghọta ọnọdụ anyị nọ na ya.Nagbanyeghị ya, o siiri m ike ịkwụsị iwe ahụ ji m. M gụrụAbụ Ọma 94:19. Ebe ahụ kwuru, sị: Mgbe m nwere ọtụtụ nchegbu nime obi m. Nkasi obi gị malitere ime ka ahụ ruo mkpụrụ obi m ala. Ọ bịara dị m nnọọ ka ọ bụ mụnwa ka e deere amaokwu ndị ahụ. M chọpụtaziri na ịkọrọ Jehova nsogbu m na-eme ka obi ruo m ala ebe m ma na ọ na-anụ olu m, na-aghọtakwa ọnọdụ m.Ịmara na Chineke na-aghọta anyị nakwa na ihe banyere anyị na-emetụ ya nobi na-eme ka obi ruo anyị ala. Ma, gịnị mekwaranụ ahụhụ ji ju ebe niile? Chineke ò ji ha na-ata anyị ahụhụ maka ihe ndị anyị metere? Chineke ọ ga-akwụsị ahụhụ niile anyị na-ata? A ga-aza ajụjụ ndị a nisiokwu ndị na-esonụ.Chineke Ọ Na-eji Nsogbu Ndị Anyị Na-enwe Ata Anyị Ahụhụ?E NWERE OTU NWATAKỊRỊ NA-ETE ỤKWỤ. AHA YA BỤ LUZIA.Mgbe ọ dị obere, o butere ọrịa polio. Mgbe ọ dị afọ iri na isii, otu nwaanyị ọ rụụrụ ọrụ gwara ya, sị: Chineke kwarụrụ gị ụkwụ iji taa gị ahụhụ maka isi ị na-enupụrụ mama gị. Ihe a gbawara Luzia obi. Mgbe ọtụtụ afọ gachara, Luzia ka na-echeta otú obi si gbawaa ya maka ihe ahụ ọ gwara ya.MGBE A GWARA OTU NWAANYỊ AHA YA BỤ DAMARIS NA O NWERE ỌRỊA KANSA NỤBỤRỤ,papa ya jụrụ ya, sị: Gịnị ka i metara? Ọ ga-abụrịrị na o nwere ihe ọjọọ i mere. Ọ bụ ya mere Chineke ji ata gị ahụhụ. Ihe a nna Damaris kwuru gbawara ya obi.Ọ dịla anya ndị mmadụ chewere na Chineke ji ọrịa ata ndị mmadụ ahụhụ. Akwụkwọ bụManners and Customs of Bible Landskwuru na ọtụtụ ndị noge ndịozi Jizọs kweere na ihe mere mmadụ ji arịa ọrịa bụ mmehie o mere ma ọ bụkwanụ nke onye ikwu ya mere, nakwa na e ji ọrịa ata onye ahụ ahụhụ nihi mmehie ahụ. Otu akwụkwọ bụMedieval Medicine and the Plaguekwuru na nihe dị ka narị afọ asaa gara aga, ụfọdụ ndị kweere na Chineke ziteere ha ọrịa iji taa ha ahụhụ maka mmehie ha. Mgbe ahụ ọtụtụ nde mmadụ nwụrụ nihi ọrịa na-efe efe kpara mkpamkpa na Yurop nihe dị ka narị afọ asaa gara aga, Chineke ò ji ya taa ndị ọjọọ ahụhụ? Ka ọ bụ ihe ndị dọkịta mechara chọpụta, ya bụ, na ọ bụ nje kpatara ya? Ụfọdụ nwere ike ịjụ ma ọ bụ eziokwu na Chineke ji ọrịa ata ndị mmadụ ahụhụ maka mmehie ha?CHEGODỊ IHE A:Ọ bụrụ na ọrịa na ahụhụ ndị anyị na-ata bụ ihe Chineke ji ata anyị ahụhụ, gịnị mere Jizọs, Ọkpara Chineke, ji gwọọ ndị ọrịa? Ọ gaghị apụta na Jizọs na-azọ ndị nna ya na-ata ahụhụ, na-agbakwa ha ume inupụrụ Chineke isi? Matiu 4:23, 24 O nweghị mgbe Jizọs ga-eme ihe megidere ihe Chineke na-eme. Jizọs kwuru, sị: M na-eme ihe dị ya mma mgbe niile. O kwukwara, sị: Ọbụna dị ka Nna m nyere m iwu ka m mee, otú ahụ ka m na-eme.Jọn 8:29;14:31.Ihe Baịbụl kwuru doro anya. Ọ sịrị na ikpe na-ezighị ezi adịghị nebe Jehova Chineke nọ. Diuterọnọmi 32:4 Dị ka ihe atụ, o nweghị mgbe Chineke ga-eme ka ụgbọelu kpọkaa, gbuo ọtụtụ narị mmadụ nọ nime ya nihi na ọ chọrọ ịta otu onye nime ha ahụhụ. Ebreham, onye ji obi ya niile fee Chineke, kwuru na o nweghị mgbe Chineke ga-ekpochapụkọta ndị ezi omume na ndị ajọ omume, nihi na ọ bụ onye ezi omume. Ọ sịrị: Tụfịakwa! Ọ gaghị eme otú a. Jenesis 18:23,25 Baịbụl kwukwara na Chineke adịghị eme ihe ọjọọ. Ọ naghị eme ihe nụzọ na-ezighị ezi.Job 34:10-12.IHE BAỊBỤL NA-AKỤZI BANYERE NSOGBU ANYỊ NA-ENWEChineke ejighị nsogbu ndị anyị na-enwe ata anyị ahụhụ maka mmehie anyị. Ihe Jizọs kwuru gbasara okwu a doro anya. Mgbe ya na ndị na-eso ụzọ ya na-agafe, ha hụrụ otu nwoke kpuru ìsì malite mgbe a mụrụ ya. Ndị na-eso ụzọ ya wee jụọ ya, sị: Rabaị, ònye mehiere, ọ bụ nwoke a ka ọ bụ ndị mụrụ ya, nke mere o ji kpuo ìsì mgbe a mụrụ ya? Jizọs zara, sị: Ma nwoke a ma ndị mụrụ ya emehieghị, kama ọ bụ ka e wee mee ka ọrụ Chineke pụta ìhè nebe ọ nọ.Jọn 9:1-3.Ebe ọ bụ na ọtụtụ ndị noge ahụ kweere na ọrịa bụ ihe Chineke ji ata mmadụ ahụhụ, ọ ga-abụ na o juru ndị na-eso ụzọ Jizọs anya mgbe ọ gwara ha na ọ bụghị mmehie nwoke ahụ ma ọ bụ nke ndịmụrụ ya mere o ji kpuo ìsì. Jizọs gwọrọ nwoke ahụ, si otú ahụ mee ka o doo anya na Chineke anaghị eji nsogbu ndị na-abịara anyị ata anyị ahụhụ. Jọn 9:6, 7 Taa, obi ga-atọ ndị na-arịa ezigbo ọrịa ụtọ ịmara na ọrịa ha esighị Chineke naka.Ọ bụrụ na Chineke ji ọrịa na-ata mmadụ ahụhụ, gịnị mere Jizọs ji gwọọ ndị ọrịa?Baịbụl kwuru, sị:A pụghị iji ihe ọjọọ nwaa Chineke, ya onwe ya adịghịkwa anwa onye ọ bụla. JEMS 1:13 Neziokwu, noge na-adịghị anya a ga-ewepụ ihe ọjọọ ndị nọ na-enye ụmụ mmadụ nsogbu kemgbe ọtụtụ afọ. Ụfọdụ nime ha bụ ọrịa, ahụ mgbu, na ọnwụ.Jizọs Kraịst gwọrọ ndị niile ahụ na-adịghị mma. MATIU 8:16 Mgbe Ọkpara Chineke gwọrọ ndị niile a kpọtaara ya, o gosiri ihe Alaeze Chineke ga-eme nụwa niile ma o bido chịwa ụwa.Ọ ya bụ, Chineke ga-ehichapụkwa anya mmiri niile nanya ha, ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ. Ihe mbụ niile agabigawo.MKPUGHE 21:3-5.ÒNYE NA-AKPATA AHỤHỤ NIILE ANYỊ NA-ATA?Gịnị meziri ụmụ mmadụ ji atagbu onwe ha nahụhụ? Ndị mmadụ na-ajụ ajụjụ a kemgbe ọtụtụ afọ. Ebe ọ bụ na ahụhụ anyị na-ata esighị Chineke naka, ònyekwanụ ka o si naka? A ga-aza ajụjụ ndị a nisiokwu na-eso nke a.Ònye Ka Ahụhụ Anyị Na-ata Si nAka?Ọ bụrụ na ahụhụ anyị na-ata esighị Chineke naka, gịnịzi na-akpata agụụ, ogbenye ọnụ ntụ, agha, ọrịa, na ọdachi ndị na-emere onwe ha? Okwu Chineke bụ Baịbụl mere ka anyị mata ihe atọ kacha akpata ahụhụ ndị mmadụ na-ata:Mmadụ Ịchọ Ihe Ga-abara Naanị ya Uru, Anyaukwu, na Ịkpọasị.Mmadụ chịrị mmadụ ibe ya ọchịchị nchịgbu. Ekliziastis 8:9 Ụmụ mmadụ na-atakarị ahụhụ nihi ezughị okè ndị mmadụ, ndị na-eche naanị gbasara onwe ha ma ọ bụ ndị obi fere azụ.Oge Ọdachi na Ihe A Na-atụghị Anya Ya.Ụmụ mmadụ na-atakarị ahụhụ nihi na oge ọdachi na ihe a na-atụghị anya ya na-abịakwasị ha niile. Ekliziastis 9:11 Ihe ọ pụtara bụ na mmadụ nwere ike ịdaba ná nsogbu nihi ịnọ ebe na-ekwesịghị ekwesị noge na-ekwesịghị ekwesị, akpachapụghị anya ma ọ bụkwanụ imehie ihe.Ajọ Onye Ahụ Na-achị Ụwa.Baịbụl gwara anyị isi sekpụ ntị na-akpata ahụhụ ụmụ mmadụ na-ata. O kwuru, sị: Ụwa dum dị naka ajọ onye ahụ. 1 Jọn 5:19 Ajọ onye ahụ bụ Ekwensu. Ọ bụbu mmụọ ozi Chineke, ma, o guzosighị ike neziokwu. Jọn 8:44 Ndị mmụọ ozi ụfọdụ sooro Ekwensu nupụrụ Chineke isi nihi na ha na-achọ ihe ga-abara naanị ha uru. Ha si otú a ghọọ ndị mmụọ ọjọọ. Jenesis 6:1-5 Kemgbe ha nupụchara isi, Ekwensu na ndị mmụọ ọjọọ ya na-emezi ka ihe ọjọọ ju ebe niile nụwa. Ihe a ha na-eme na-akakwu njọ noge a. Ugbu a, ezigbo iwe na-ewe Ekwensu, ya emee ka ọ na-eduhie elu ụwa dum mmadụ bi. Nke a emeela ka ahụhụ dịrị ụwa. Mkpughe 12:9,12 Neziokwu, Ekwensu bụ onye ọchịchị obi tara mmiri. Obi na-atọ ya ụtọ ma ndị mmadụ na-ata ahụhụ. Ọ bụ Setan na-akpata ahụhụ ndị mmadụ na-ata, ọ bụghị Chineke.CHEGODỊ IHE A:Ọ bụ naanị onye ọjọọ obi fere azụ ga-eme ka ndị aka ha dị ọcha na-ata ahụhụ. Ma, Baịbụl kwuru, sị: Chineke bụ ịhụya. 1 Jọn 4:8 Ebe ọ bụ na Chineke bụ ịhụya, ọ bụụrụ Chineke ihe arụ ime ihe ọjọọ, bụrụkwa Onye Pụrụ Ime Ihe Niile ihe arụ ime ihe nụzọ na-ezighị ezi!Job 34:10.Ma, i nwere ike ịna-ajụ, sị: Ruo ole mgbe ka Chineke Pụrụ Ime Ihe Niile ga-ahapụ Ekwensu ka ọ na-achị ọchịchị nchịgbu ya a? Dị ka anyị hụrụ, Chineke kpọrọ ihe ọjọọ asị, ahụhụ anyị na-ata na-ewutekwa ya nke ukwuu. Baịbụl gwakwara anyị, sị: Na-atụkwasịnụ ya nchegbu unu niile, nihi na ihe banyere unu na-emetụ ya nobi. 1 Pita 5:7 Dị ka anyị ga-ahụ nisiokwu na-esonụ, Chineke hụrụ anyị nanya, ọ ga-eme ka ahụhụ na mmegbu niile kwụsị nihi na o nwere ikike ime ya.Chineke Ga-eme Ka Ahụhụ Niile Kwụsị nOge Na-adịghị AnyaHabakọk bụ ezigbo mmadụ, ya na Jehova dịkwa ná mma. Ọ jụrụ Jehova, sị: Jehova, ruo ole mgbe ka m ga na-eti mkpu enyemaka, ma ị dịghị anụ ya? Ruo ole mgbe ka m ga na-akpọku gị ka i nyere m aka napụta m nihe ike, ma ị dịghị azọpụta m? Habakọk 1:2, 3 Ajụjụ a Habakọk jụrụ, ò gosiri na o nweghị okwukwe? Mba. Chineke gwara Habakọk na o nwere oge a kara aka ọ ga-eme ka ahụhụ kwụsị.Habakọk 2:2, 3.Ọ bụrụ na gịnwa, enyi gị, ma ọ bụ onye ezinụlọ gị na-ata ahụhụ, i nwere ike ichewe na Chineke na-egbu oge ịgbata ọsọ enyemaka. Ma, Baịbụl gwara anyị, sị: Jehova adịghị egbu oge nimezu nkwa ya, dị ka ụfọdụ ndị si ewere igbu oge, kama ọ na-enwere unu ndidi nihi na ọ chọghị ka e bibie onye ọ bụla, kama ọ chọrọ ka mmadụ niile chegharịa.2 Pita 3:9.OLEE MGBE CHINEKE GA-EME KA NSOGBU ỤWA KWỤSỊ?Ọ ga-eme ya noge na-adịghị anya. Jizọs kwuru na e nwere ọgbọ ga-ahụ ihe ndị ga-eme nụwa ga-egosi na a banyela noge ikpeazụ nke usoro ihe a. Matiu 24:3-42 Ihe ndị ahụ Jizọs kwuru na-eme noge anyị a. Ọ na-egosi na oge eruwela mgbe Chineke ga-eme ka ahụhụ juru nụwa a kwụsị.Ma, oleekwanụ otú Chineke ga-esi mee ka ahụhụ niile kwụsị? Mgbe Jizọs nọ nụwa, o gosiri na Chineke ga-emeli ka ahụhụ niile ụmụ mmadụ na-ata kwụsị. Legodị ihe ụfọdụ o mere.Ọdachi Ndị Na-emere Onwe Ha:Mgbe Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya na-akwọ ụgbọ ha nOké Osimiri Galili, oké ifufe na ebili mmiri malitere, na-achọ ime ka ụgbọ ha kpuo. Ma, Jizọs gosiri na ya na Nna ya ga-akwụsịli oké ifufe, ebili mmiri, na ihe ndị ọzọ. Ndị Kọlọsi 1:15, 16 Jizọs sịrị ebili mmiri na oké ifufe ahụ: Shịị! Daa jụụ! Ifufe ahụ wee kwụsị, ebe niile wee daa jụụ.Mak 4:35-39.Ọrịa:A ma Jizọs ama nihi na ọ gwọrọ ndị ìsì, ndị ngwọrọ, ndị akwụkwụ, ndị ekpenta na ndị na-arịa ụdị ọrịa ọ bụla. Ọ gwọrọndị niileahụ na-adịghị mma.Matiu 4:23, 24;8:16;11:2-5.Ụkọ Nri:Jizọs ji ike Nna ya nyere ya mee ka obere ihe oriri e nwere zuoro ọtụtụ puku mmadụ. Baịbụl kwuru na Jizọs nyere ọtụtụ puku mmadụ nri ugboro abụọ mgbe ọ na-eje ozi nụwa.Matiu 14:14-21;15:32-38.Ọnwụ:Baịbụl kọrọ banyere mmadụ atọ Jizọs kpọlitere nọnwụ. Ihe a gosiri na Jehova nwere ikike ịkpọlite ndị nwụrụ anwụ. Nime ndị ahụ ọ kpọlitere nọnwụ, e nwere onye nke nọrọ abalị anọ nili tupu ya akpọlite ya.Mak 5:35-42;Luk 7:11-16;Jọn 11:3-44.Uru Ịmata na Chineke Hụrụ Gị nAnya Ga-abara GịChineke kere ahụ anyị otú ọ ga-abụ anyị merụọ ahụ, ya alaa. Otu ụlọ ọrụ a na-akpọ Johns Hopkins Medicine kwuru ihe na-eme mmadụ ma o merụọ ahụ. Ọ sịrị: Ahụ onye ahụ na-amalite ime ka ihe ahụ laa, ma ò buru ibu ma ọ dị obere. Mmadụ merụọ ahụ, ahụ ya na-amalite ozugbo ime ka ọ kwụsị ịgba ọbara, mee ka ihu ọnyá kpọọ, ka ahụ ya ruchie, ọnyá ahụ alaakwa.CHEGODỊ IHE A:Ebe ọ bụ na Chineke kere anyị otú ọ ga-abụ anyị merụọ ahụ, ahụ anyị emee ka ọ laa, obi ó kwesịghị isi anyị ike na ọ ga-emezu nkwa o kwere inyere anyị aka ichefu ihe ọ bụla na-egbu anyị mgbu nobi? Ọ na-agwọ ndị e tiwara obi, ọ na-ekechikwa ọnyá na-egbu ha mgbu. Abụ Ọma 147:3 Ma, ọ bụrụ na o nwere ihe mere gị ugbu a ma ọ bụ noge gara aga ka na-ewute gị, gịnị ga-eme ka obi sie gị ike na Jehova ga-enyeregịaka ma ugbu a ma nọdịnihu?BAỊBỤL NA-AKỤZI NA CHINEKE HỤRỤ ANYỊ NANYAChineke kwere anyị nkwa, sị: Atụla egwu, nihi na m nọnyeere gị. Elegharịla anya nụjọ, nihi na abụ m Chineke gị. M ga-eme ka ị dị ike. M ga-enyere gị aka. Aịzaya 41:10 Mmadụ mara na ihe banyere ya na-emetụ Jehova nobi, obi na-eru ya ala, ọ na-enwekwa ume iji die nsogbu ndị na-abịara ya. Pọl onyeozi kpọrọ ụdị obi iru ala a udo nke Chineke nke karịrị echiche niile. O kwukwara, sị: Nihe niile, enwere m ike site naka onye ahụ nke na-enye m ike.Ndị Filipaị 4:4-7,9,13.Baịbụl na-eme ka obi sie anyị ikena nkwa ndị Jehova kwere na ọ ga-eme nọdịnihu ga-emezu. Dị ka ihe atụ,Mkpughe 21:4, 5gwara anyịiheọ ga-eme naihe mereobi kwesịrị iji sie anyị ike na ọ ga-eme ya:Ọ ga-ehichapụ anya mmiri niile nanya ụmụ mmadụ. Jehova ga-eme ka ahụhụ na nchegbu anyịniilekwụsị, ma ndị nke ndị ọzọ chere na o nweghị ihe ha bụ.Eze Pụrụ Ime Ihe Niile, onye nọ ọdụ nocheeze ahụ dị ebube ga-eji ike ya mee ka ahụhụ niile kwụsị ma nyere anyị aka.Jehova mesiri anyị obi ike na nkwa ndị o kwere kwesịrị ntụkwasị obi, bụrụkwa eziokwu. Ihe ọ pụtara bụ na ọ ga-emezu nkwa ya iji gosi na ọ bụ ya bụ ezi Chineke.Ọ ga-ehichapụkwa anya mmiri niile nanya ha, ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ. Ihe mbụ niile agabigawo. Onye ahụ nke nọ ọdụ nocheeze ahụ wee sị: Lee! Ana m eme ihe niile ka ha dị ọhụrụ. Ọ sịkwara: Dee ha ede, nihi na okwu ndị a kwesịrị ntụkwasị obi, bụrụkwa eziokwu.Mkpughe 21:4, 5.Ihe ndị Chineke kere eke na ihe Baịbụl kwuru na-eme ka anyị mata ụdị onye Nna anyị nke eluigwe bụ. Chineke chọrọ ka anyị si nihe ndị o kere eke mata ụdị onye ọ bụ, ma bụrụ enyi ya. O sikwa na Baịbụl na-agwa anyị, sị: Bịaruonụ Chineke nso, ọ ga-abịarukwa unu nso. Jems 4:8Ọrụ Ndịozi 17:27kwuru, sị: Ọ nọghị nebe dị anya nebe onye ọ bụla nime anyị nọ.Ka ị na-amatakwu onye Chineke bụ, ọ ga-edokwu gị anya na ihe banyere gị na-emetụ ya nobi. 1 Pita 5:7 Olee uru obi isi gị ike otú a ga-abara gị?Legodị ihe mere otu nwoke onye Japan aha ya bụ Toru. Mama ya na-efe Jehova. Ma, Toru bara notu òtù ọjọọ a na-akpọ yakuza. Toru kwuru, sị: Echere m na Chineke kpọrọ m asị, nakwa na ọ na-eji ọnwụ onye ọ bụla m ma, karịchaa nke ndị m hụrụ nanya, ata m ahụhụ. Toru kwuru na ihe a o chere na òtù a ọ nọ na ya mere ka ya bụrụ onye obi tara mmiri. O kwuru ihe o bubụ nobi ime. Ọ sịrị: M chọburu igbu onye a na-anụ aha ya karịa nke m, si otú a mee ka aha m dewe ude. M gbuchaa ya, mụ anwụọ.Ma, mgbe Toru na Hannah nwunye ya mụrụ Baịbụl, ọ gbanwere ụdị ndụ ọ na-ebi, gbanweekwa otú o si ele ihe anya. Nwunye ya kwuru, sị: M hụrụnnọọ otú di m si gbanwee. Ugbu a, o doola Toru anya na Chineke akpọghị ya asị. O kwuru, sị: E nwere Chineke, onye ihe banyere anyị na-emetụ nobi neziokwu. Ọ chọghị ka onye ọ bụla nwụọ, ọ dịkwa njikere ịgbaghara onye ọ bụla ji obi ya niile chegharịa ná mmehie ya. Ọ na-ege anyị ntị ma anyị gwawa ya ihe anyị na-agaghị achọ ịgwa onye ọzọ, nakwa ihe ọ na-enweghị onye ọzọ ga-aghọta ya. Noge na-adịghị anya, Jehova ga-ewepụ nsogbu, ahụhụ, na ihe mgbu niile. Ọ na-enyedịrị anyị aka ugbu a nụzọ anyị na-atụghị anya ya. Ihe banyere anyị na-emetụ ya nobi, ọ na-enyekwara anyị aka mgbe nsogbu bịaara anyị.Abụ Ọma 136:23.Akụkọ Toru gosiri na ịmara na Chineke ga-emeli ka ahụhụ niile kwụsị, na ọ ga-eme ya noge na-adịghị anya, nakwa na ọ ga-ehicha anyị anya mmiri niile na-eme ka obi sie anyị ike na ihe ga-adị mma nọdịnihu. Ọ ga-emekwa ka anyị na-ebi ndụ dị mma ugbu a. Neziokwu, Chineke ga na-enyere gị aka ma na-elekọta gị, ma nụwa a ahụhụ juru, nihi na ọ hụrụ gị nanya.Olee Otú Obi Na-adị Chineke ma Ọ Hụ Ka Ị Na-ata Ahụhụ?Ụfọdụ ndị kweere na Chineke anaghị ahụ ahụhụ ha na-ata, na ọ chọghịkwa ịma.LEGODỊ IHE BAỊBỤL KWURUChineke na-ahụ ahụhụ ị na-ata, ọ na-emetụkwa ya nobiJehova hụrụ na ihe ọjọọ nke mmadụ dị ukwuu nụwa . . . , o wee wute ya nobi.Jenesis 6:5, 6.Chineke ga-eme ka ahụhụ niile kwụsịNoge na-adịghị anya, onye ajọ omume agakwaghị anọ; ị ga-elekwa anya nebe ọ na-anọ, ma ọ gaghị anọ ya. Ma ndị dị umeala nobi ga-enweta ụwa, ha ga-enwekwa obi ụtọ dị ukwuu nihi udo nke zuru ebe niile.Abụ Ọma 37:10, 11.Ihe Chineke chọrọ imere gịMụ onwe m maara nke ọma ihe m na-echere unu, ka Jehova kwuru, echiche udo, ọ bụghị nke ọdachi, ime ka unu nwee ọdịnihu na olileanya. Unu ga-akpọku m, bịakwa kpekuo m ekpere, m ga-egekwa unu ntị.Jeremaya 29:11, 12.Bịaruonụ Chineke nso, ọ ga-abịarukwa unu nso.Jems 4:8. 