 Ụlọ Nche, Ọgọst 1, 2015  Ndị Nwụrụ Anwụ Hà Ga-adịli Ndụ Ọzọ?Isiokwu Ndị Dị na Magazin AGịnị Na-eme Mmadụ Ma Ọ Nwụọ?È nwetụla mgbe ị jụrụ onwe gị, sị: Gịnị na-eme mmadụ ma ọ nwụọ? È nwere ebe ndị anyị hụrụ nanya nwụrụ anwụ nọ na-ata ahụhụ? Ànyị ga-ahụ ha ọzọ? Olee otú anyị ga-esi amata nke bụ eziokwu? Ka anyị legodị ihe Baịbụl kwuru. Anyị ga-ebu ụzọ leba anya nihe o kwuru na-eme mmadụ ma ọ nwụọ. E mechaa, anyị eleba anya nihe o kwuru gbasara ndị nwụrụ anwụ ịdị ndụ ọzọ.Gịnị na-eme mmadụ ma ọ nwụọ?IHE BAỊBỤL ZARA:Ndị dị ndụ maara na ha ga-anwụ; ma ndị nwụrụ anwụ amaghị ihe ọ bụla ma ọlị, ọ dịghịkwa ụgwọ ọrụ ha nwere ọzọ, nihi na e chefuwo ihe niile a pụrụ icheta banyere ha. Ihe niile ruru gị aka ime, jiri ike gị dum mee ha, nihi na ọrụ ma ọ bụ ichepụta ihe ma ọ bụ ihe ọmụma ma ọ bụ amamihe adịghị na Shiol, ebe ị na-aga.Ekliziastis 9:5,10.Shiol bụ ebe onye ọ bụla nwụrụnụ na-aga. Ndị niile nọ na ya amaghị ihe ọ bụla, o nweghịkwa ihe ha ga-emeli. Olee ihe Job bụ onye ezi omume chere gbasara Shiol? Notu ụbọchị, ụmụ Job na ihe niile o nwere lara niyi. Ka obere oge gachara, etuto ọjọọ etoo ya nahụ niile. Job rịọrọ Chineke sị: A sị nnọọ na ị ga-ezobe m na Shiol, nime ala mmụọ,Baịbụl Nsọ: Nhazi Katọlik na ị ga-ezobe m. Job 1:13-19;2:7;14:13 O doro anya na Job ewereghị Shiol ka ọkụ ala mmụọ, ebe ọ ga-aga takwuo ahụhụ. Kama, o weere ya ka ebe ọ ga-anọ zuru ike.Ihe ọzọ ga-enyere anyị aka ịghọta ihe na-eme mmadụ ma ọ nwụọ bụ ịgụ ihe e dere na Baịbụl gbasara mmadụ asatọ si nọnwụ bilie.Gụọ ihe e dere nigbe isiokwu ya bụ, Mmadụ Asatọ Baịbụl Kwuru na A Kpọlitere nỌnwụ.O nweghị onye nime ha kwuru na ya gara nebe ọ nọ na-enwe obi ụtọ ma ọ bụ na-ata ahụhụ. Ọ bụrụ na ha gara ụdị ebe ndị ahụ mgbe ha nwụrụ, ọ bụ na ha agaraghị akọrọ ya ndị mmadụ? A gaara edekwa ya na Baịbụl ka onye ọ bụla nwee ike ịgụ ya. Ma, e deghị ụdị ihe ahụ na Baịbụl. O doro anya na mmadụ asatọ ahụ sí nọnwụ bilie enweghị ihe ha ga-ekwuli mere mgbe ha nwụrụ, nihi na ha dị ka ndị nọ noké ụra, ha amaghịkwa ihe ọ bụla. E nwedịrị ebe ụfọdụ Baịbụl kwuru na onye nwụrụ anwụ nọ nụra. Dị ka ihe atụ, Baịbụl kwuru na Devid na Stivin, bụcha ndị ezi omume, dara nụra ọnwụ.Ọrụ Ndịozi 7:60;13:36.Ajụjụ bụzi: Ndị nwụrụ anwụ hà ga-adị ndụ ọzọ? Hà ga-emecha sí nụra ọnwụ bilie?Onye Nwụọ, nke Ya Ọ Gaala?Ndị nwụrụ anwụ hà ga-adị ndụ ọzọ?IHE BAỊBỤL ZARA:Oge awa na-abịa mgbe ndị niile nọ nili ncheta ga-anụ oluJizọswee pụta.Jọn 5:28, 29.Ihe a Jizọs kwuru gosiri na nọdịnihu, mgbe ọ ga na-achị nAlaeze ya, ndị niile nọ nili ncheta ga-apụta. Ferdo anyị kwuru gbasara ya nisiokwu bú nke a ụzọ, kwuru, sị: Mgbe mbụ m gụrụ ihe e dere naJọn 5:28, 29, o juru m anya. O mere ka m nwee olileanya ma na-atụsi anya ike ịhụ mgbe ọ ga-eme.Noge ochie, Job, bụ onye ezi omume, tụrụ anya na ya nwụọ, Chineke ga-akpọlite ya. Job jụrụ, sị: Ọ bụrụ na mmadụ anwụọ, ọ pụrụ ịdị ndụ ọzọ? Ọ zakwara ajụjụ a otú gosiri na o nweghị obi abụọ. Ọ sịrị: M ga-echere ruo ogologo oge niile a manyere m ichere nili, ruo mgbe a ga-eme ka m nwere onwe m. Ị ga-akpọ òkù, mụ onwe m ga-azakwa gị.Job 14:14, 15.Mkpọlite a kpọlitere Lazarọs nọnwụ mere ka anyị nwee olileanyaMata nwanne Lazarọs ma na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ. Mgbe Lazarọs nwụrụ, Jizọs gwara Mata, sị: Nwanne gị nwoke ga-ebili. Mata wee sị ya: Amaara m na ọ ga-ebili noge mbilite nọnwụ nụbọchị ikpeazụ. Jizọs gwaziri ya, sị: Abụ m mbilite nọnwụ na ndụ. Onye nwere okwukwe nebe m nọ, ọ bụrụgodị na ọ nwụọ, ọ ga-adị ndụ ọzọ. Jọn 11:23-25 Jizọs kpọliteziri Lazarọs nọnwụ. Ihe a Jizọs mere enweghị ihe ọ bụ ma e jiri ya tụnyere nke ọ ga-eme nọdịnihu. Chegodị otú ọ ga-adị gị mgbe Jizọs ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nụwa niile.È nwere ndị a ga-akpọlite nọnwụ, ha agaa eluigwe?IHE BAỊBỤL ZARA:Okwu Chineke gwara anyị ihe gosiri na mbilite nọnwụ Jizọs dị iche na nke mmadụ asatọ ndị ọzọ a kọrọ akụkọ ha na Baịbụl. A kpọlitere mmadụ asatọ ndị ahụ, ha adịrị ndụ nụwa. Ma, mgbe a kpọlitechara Jizọs, Baịbụl kwuru naJizọs Kraịst . . . nọ naka nri Chineke, nihi na ọ gara eluigwe.1 Pita 3:21, 22 E wezụga Jizọs, è nwere ndị ọzọ a ga-akpọlite nọnwụ, ha agaa eluigwe? Jizọs ebula ụzọ gwa ndị na-eso ụzọ ya, sị: Ọ bụrụkwa na mụ agaa kwadebere unu ebe, m ga-abịa ọzọ, mụ onwe m ga-anabatakwa unu nebe obibi m, ka unu wee nọrọkwa nebe m nọ.Jọn 14:3.Kraịst laghachiri eluigwe ma kwadebe maka ndị na-eso ụzọ ya ga-aga eluigwe. Ndị a ga-akpọlite nọnwụ, ha agaa eluigwe, ga-adị otu narị puku na puku iri anọ na puku anọ. Mkpughe 14:1,3 Ma, olee ihe ha na-aga ime neluigwe?E nwere ọtụtụ ihe ha ga na-arụ. Akwụkwọ Nsọ gwara anyị, sị: Onye obi ụtọ na onye dị nsọ ka onye ọ bụla nke nwere òkè ná mbilite nọnwụ mbụ bụ; ọnwụ nke abụọ enweghị ikike nebe ndị a nọ, kama ha ga-abụ ndị nchụàjà nke Chineke na nke Kraịst, ha ga-esokwa ya chịa dị ka ndị eze ruo otu puku afọ. Mkpughe 20:6 Ndị ahụ a ga-akpọlite nọnwụ, ha agaa eluigwe, ga-eso Kraịst chịa ụwa dị ka ndị eze na ndị nchụàjà.Olee ndị ọzọ a ga-emecha kpọlite nọnwụ?IHE BAỊBỤL ZARA:Pọl onyeozi si nike mmụọ nsọ kwuo, sị:Enwekwara m olileanya nebe Chineke nọ, bụ olileanya nke ndị a nonwe ha nwekwara, na a gaje inwe mbilite nọnwụ nke ma ndị ezi omume ma ndị ajọ omume.Ọrụ Ndịozi 24:15.Okwu Chineke mere ka obi sie anyị ike na ọtụtụ ijeri ndị nwụrụ anwụ ga-adị ndụ ọzọOlee ndị ga-eso ná ndị Pọl kpọrọ ndị ezi omume? Obere oge tupu Daniel, bụ onye ezi omume, anwụọ, a gwara ya, sị: Ị ga-ezukwa ike, ma ị ga-ebili ka i nweta òkè gị mgbe ụbọchị ndị a gwụchara. Daniel 12:13 Ebee ka Daniel ga-anọ ma ya si nụra ọnwụ bilie? Baịbụl kwuru, sị: Ndị ezi omume ga-enweta ụwa, ha ga-ebikwa nelu ya ruo mgbe ebighị ebi. Abụ Ọma 37:29 Jizọs kwukwara, sị: Obi ụtọ na-adịrị ndị dị nwayọọ nobi, nihi na ha ga-eketa ụwa. Matiu 5:5 A ga-akpọlite ma Daniel ma ọtụtụ ụmụ nwoke na ụmụ nwaanyị ndị ọzọ fere Chineke, ha adịrịghachi ndụ nụwa, dịrịzie ndụ na-aga ruo mgbe ebighị ebi.Olee ndị bụ ndị ajọ omume Pọl kwuru na a ga-akpọlite nọnwụ? Ha bụ ọtụtụ ijeri mmadụ ndị nwụrụlanụ. Ọtụtụ nime ha enwelighị ike ịmata eziokwu ndị dị na Baịbụl, ha emeghịkwa ihe Baịbụl kwuru. A kpọlitechaa ha nọnwụ, ha ga-amụtazi gbasara Jehovana Jizọs. Jọn 17:3 Ndị niile họọrọ ife Chineke ga-enwe olileanya ịdị ndụ ruo mgbe ebighị ebi ka Jehova.Ndị niile họọrọ ife Chineke ga-enwe olileanya ịdị ndụ ruo mgbe ebighị ebi, ha agaghị na-arịa ọrịa, ha ga na-enwekwa obi ụtọOlee otú ihe ga-adị nụwa ma a kpọlitechaa ndị nwụrụ anwụ?IHE BAỊBỤL ZARA:Chinekega-ehichapụkwa anya mmiri niile nanya ha, ọnwụ agaghị adị ọzọ, iru uju ma ọ bụ mkpu ákwá ma ọ bụ ihe mgbu agaghịkwa adị ọzọ.Mkpughe 21:4 Ha ga-ewu ụlọ, biri nime ha; ha ga-akọkwa ubi vaịn, rie mkpụrụ ha.Aịzaya 65:21.Chegodị otú obi ga-adị gị ma gị na ndị ị hụrụ nanya e si nọnwụ kpọlite biri nụwa mgbe ahụ. Ma ajụjụ bụ, Olee ihe ga-eme ka obi sie gị ike na ndị nwụrụ anwụ ga-adị ndụ ọzọ?Olee Ihe Ga-eme Ka Obi Sie Gị Ike na Ndị Nwụrụ Anwụ Ga-adị Ndụ Ọzọ?Ọ bụrụ na mmadụ asị na ya kweere na ndị nwụrụ anwụ ga-adị ndụ ọzọ, ànyị kwesịrị iwere na onye ahụ amaghị nke a na-akọ? Pọl onyeozi echeghị otú ahụ. O si nike mmụọ nsọ dee, sị: Ọ bụrụ naanị ná ndụ a ka anyị nwere olileanya na Kraịst, anyị bụ ndị e kwesịrị imere ebere karịa mmadụ niile. Ma, ugbu a, e siwo ná ndị nwụrụ anwụ kpọlite Kraịst, bụ mkpụrụ mbụ nke ndị dara nụra ọnwụ. 1 Ndị Kọrịnt 15:19, 20 Obi siri Pọl ike na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ. Mkpọlite a kpọlitere Jizọs nọnwụ mere ka obi sie anyị ike na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ.Ọrụ Ndịozi 17:31 Ọ bụ ya mere Pọl ji kpọọ Jizọs mkpụrụ mbụ. Jizọs bụ onyembụa kpọlitere nọnwụ, ya enweta ndụ ebighị ebi. Ọ bụrụ na Jizọs bụ onye mbụ, ọ pụtara na a ga-enwe ndị ọzọ.Job gwara Chineke, sị: Agụụ ọrụ aka gị ga-agụsi gị ike.Job 14:14, 15Ihe ọzọ mere ị ga-eji kwere na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ bụ nihi na Jehova bụ Chineke nke eziokwu. Chineke apụghị ịgha ụgha. Taịtọs 1:2 Jehova aghatụbeghị ụgha mbụ, o mekataghịkwa ghaa ụgha. Chineke ọ ga-asị na ọ ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ, gosikwa na ọ ga-emeli ya, mechazie hapụ ime ya? O doro anya na o mekataghị mee ụdị ihe ahụ.Gịnị mere Jehova ji chọọ ịkpọlite ndị nwụrụ anwụ? Ọ bụ nihi na ọ hụrụ anyị nanya. Job jụrụ, sị: Ọ bụrụ na mmadụ anwụọ, ọ pụrụ ịdị ndụ ọzọ? Ọ gwakwara Jehova, sị: Ị ga-akpọ òkù, mụ onwe m ga-azakwa gị. Nihi naagụụọrụ aka gị ga-agụsi gị ike. Job 14:14, 15 Obi siri Job ike na ya nwụọ,ọ ga-agụsi Nna ya nke eluigwe agụụ ikeịkpọlite ya. Chineke ọ gbanweela? Chineke nonwe ya kwuru, sị: Abụ m Jehova; adịghị m agbanwe agbanwe. Malakaị 3:6 Ọ ka na-agụsi Chineke agụụ ike ka a kpọlite ndị nwụrụ anwụ, ahụ esie ha ike, ha ana-enwekwa obi ụtọ. Ọ bụkwa otú a ka ọ na-adị nne ma ọ bụ nna manwa ya nwụọ. Ma, ihe dị iche bụ na Chinekega-emeliihe ọ bụla na-agụ ya agụụ ime.Abụ Ọma 135:6.Ọnwụ na-akpatara anyị obi mgbawa, ma Chineke ga-eme ka ọ gharazie ịdịJehova ga-enye Ọkpara ya ike ọ ga-eji kpọlite ndị nwụrụ anwụ, sí otú ahụ mee ka ndị ha na-eru uju nwewezie aṅụrị. Ma, ọ na-agụdị Jizọs agụụ ịkpọlite ndị nwụrụ anwụ? Tupu Jizọs akpọlite Lazarọs, anya mmiri gbara ya mgbe ọ hụrụ ka ụmụnne Lazarọs na ndị enyi Lazarọs na-akwa ákwá. Jọn 11:35 E nwekwara mgbe Jizọs hụrụ otu nwaanyị Nen di ya nwụrụ ka ọ na-akwa ákwá nihi na otu nwa nwoke o nwere nwụrụ. Jizọs nwere ọmịiko nebe ọ nọ, . . . wee sị ya: Kwụsị ịkwa ákwá. Ozugbo ahụkwa, ọ kpọlitere nwa ya nwoke ahụ. Luk 7:13 Ihe ndị a niile gosiri na ọnwụ na uju ndị mmadụ na-eru na-ewute Jizọs. Obi ga-atọgbu ya atọgbu mgbe ọ ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ, mezie ka ndị ha na-eru uju ṅụrịwa ọṅụ nụwa niile.Ò nwetụla mgbe ọnwụ mmadụ gbawara gị obi? I nwere ike ịna-eche na o nweghị ihe ga-eme ka ị hụ onye ahụ ọzọ. Ma, i nwere ike ịhụ ya ọzọ nihi na Chineke ga-esi naka Ọkpara ya kpọlite ndị nwụrụ anwụ. Chineke chọrọ ka ịhụmgbe ihe a ga-eme. Ọ chọrọ ka ị hụ mgbe a ga-akpọlite onye ahụ nwụnahụrụ gị, gị amakụọkwa ya. Chegodị ihe ọ ga-adị ka ya mgbe ọnwụ na-agaghịzi ekewa unu, unu ana-emekọ ihe ọnụ ruo mgbe ebighị ebi.Lionel, onye anyị kwuru gbasara ya nisiokwu mbụ dị nakwụkwọ a, kwuru, sị: Emechara m mata na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ. Mgbe mbụ m nụrụ ya, ọ daghị m ka ihe nwere ike ime eme, ewereghịkwa m onye gwara m ya ka onye ga-amali eziokwu gbasara ụdị ihe a. Ma, m matara na ọ bụ eziokwu mgbe m hụrụ ya na Baịbụl. M na-atụsizi anya ike ịhụ papa nnukwu m ọzọ.Ị ga-achọ ịmatakwu gbasara mbilite nọnwụ? Obi ga-adị Ndịàmà Jehova ụtọ iji Baịbụl gị gosi gị ihe mere obi ji sie ha ike na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ.Jehova Emeerela M Ihe Ọma Na-erughịrị MEtoro m nAlikanti, bụ obodo dị nakụkụ oké osimiri dị nebe ọwụwa anyanwụ Spen. Nezinụlọ anyị, o nweghị onye na-achọ ịma gbasara ibe ya. Ọ bụ ya mere na mgbe m dị obere, ụkwụ na-anọkarị m námá. E nwere ebe a na-arụzi taya nakụkụ ụlọ anyị. Mụ na otu nime ndị na-arụ ọrụ ebe ahụ bịara bụrụ enyi. Aha ya bụ José María. Ọ naghị eme ka ndị ezinụlọ anyị. Ihe gbasara m na-emetụ ya nobi. M nwee nsogbu, ọ na-enyere m aka ka ọ bụ otu nne ji mụ na ya. Mụ na ya bụ ezigbo enyi nagbanyeghị na o ji afọ iri abụọ tọọ m.Noge ahụ, José María na Ndịàmà Jehova ebidola ịna-amụ Baịbụl. M hụrụ na o jighị Akwụkwọ Nsọ egwu egwu. Ọ na-akọkwara m ihe ndị ọ na-amụta na Baịbụl. Ya na-akọ, mụ ana-ege ya ntị. Ma, o nweghị mgbe ọ bụla m chebaara ihe ọ na-akọrọ m echiche. Uche m niile dị nihe ndị ọzọ noge ahụ. Ma, o nwere ihe mere ka uche m mechazie dịrị na ya.IHE MBEREDE OKPORO ỤZỌ NKE GBANWERE NDỤ MAnaghị m achọ ịkọ ihe kpatara ihe mberede okporo ụzọ a. Naanị ihe m nwere ike ikwu bụ na ọ bụ nzuzu m na aghara m kpataara m nsogbu a. Ndụ m gbanwere kpamkpam notu ụbọchị. Ahụ dị m nnọọ gara gara nụbọchị ahụ, ma notu ntabi anya, ahụ m akpọnwụọ, mụ ahụzie onwe m nụlọ ọgwụ. Onye gwa m na ọ bụ m ga-anọ nute ọrịa a m nọ kemgbe, agaghị m ekweta. M nọ na-ajụ onwe m, sị, M ka nọ ndụ eme gịnị?José María bịara leta m nụlọ ọgwụ. Ozugbo ahụ kwa, ọ gwara Ndịàmà Jehova nọ nọgbakọ dị nebe ahụ ka ha na-abịa eleta m. Otú ha si na-abịa eleta m ruru m nobi. Ozugbo m si na ngalaba ebe a na-elekọta ndị ọrịa ha dị oké njọ pụta, mụ na Ndịàmà Jehova bidoro ịmụ Baịbụl. M ghọtara ihe mere ndị mmadụ ji ata ahụhụ, na-anwụkwa anwụ, na ihe mere Chineke ji kwe ka ihe ọjọọ na-eme. Amụtakwara m na Chineke kwere nkwa ime ka ụmụ mmadụ zuo okè nụwa niile, e nweghịzi onye ga-asị: Ana m arịa ọrịa. Aịzaya 33:24 Ọ bụ ugbu a m bidoro mụwa Baịbụl ka m matara na ihe ga-adịrị m mma nọdịnihu.Mgbe m si nụlọ ọgwụ lọta, amụsiwere m Baịbụl ike. M na-eji ígwè ndị ngwọrọ a rụrụ otú pụrụ iche agadị ọmụmụ ihe Ndịàmà Jehova mgbe ụfọdụ, sorokwa ha gaa ozi ọma. Nabalị ise nọnwa Nọvemba afọ 1988, mgbe m dị afọ iri abụọ, e mere m baptizim nime otu nnukwu ihe a na-anọ nime yaasa ahụ. Jehova Chineke emeela ka m mata na ndụ m dị bara uru. Ma, olee ihe m ga-eme iji gosi Jehova na obi dị m ụtọ nihe ọma a o meere m?M NA-EJERE JEHOVA OZI NAGBANYEGHỊ NA M NWERE NKWARỤEkpebisiri m ike na m gaghị ekwe ka nkwarụ mụ a mee ka m ghara ime ihe m ga-emeli nozi Jehova. M chọrọ ịna-aga nihu nozi Jehova. 1 Timoti 4:15 Ọ dịghịrị m mfe ná mmalite, nihi na obi adịghị ndị ezinụlọ anyị mma na m bụzi Onyeàmà Jehova. Ma, ụmụnna m ndị mụ na ha na-efekọ Jehova kwụ m nazụ. Ha ekweghị ka ọmụmụ ihe ọ bụla kwaa m, ha na-akpọkwa m aga ozi ọma.Nwayọọ nwayọọ, nsogbu m bịara ka njọ, ya adịzie mkpa ka m nwee onye ga na-elekọta m mgbe ọ bụla. O tere aka tupu a chọta ebe dị mụ mma a na-elekọta ndị nwere nkwarụ nobodo Valenshia. Ọ dị otu narị kilomita na iri isii ma e si ebe ugwu Alikanti gawa ya. Ebe ahụ ka m bizi ruo taa.Ọ bụ eziokwu na ọrịa m anaghị ekwe m si nàkwà m bilie, ekpebisiri m ike ịna-ezi ndị mmadụ ozi ọmaỌ bụ eziokwu na ọrịa m anaghị ekwe m si nàkwà m bilie, m kpebisiri ike ịna-efe Jehova na-akwụsịghị akwụsị. Eji m ego mmachi akpa gọọmenti na-enye ndị nwere nkwarụ nakwa ego ndị ọzọ gọọmenti na ndị mmadụ na-enye m zụta kọmputa na ekwentị. E doweere m kọmputa ahụ nakụkụ àkwà m. Ọ na-abụ chi foo, onye na-elekọta m agbanyere m ya na ekwentị m. E nwere ihe a kwụnyeere m na kọmputa m nke na-eme ka m nwee ike iji agba m na-apị ya. Enwekwara m mkpịsị pụrụ iche m na-eji ọnụ m ejide. M na-eji ya ede ihe m chọrọ ide na kọmputa m na nekwentị m, na-ejikwa ya apị nọmba ekwentị ọ bụla m chọrọ ịkpọ.M na-eji mkpịsị a apị nọmba ekwentị m chọrọ ịkpọOlee uru kọmputa na ekwentị mụ a baarala m? Nke mbụ bụ na, m na-eji ha aga nadres Ịntanet bụ jw.org nakwa nỌbá Akwụkwọ Anyị NKE DỊ NỊNTANET.Ihe ndị dị na ha abaarala m ezigbo uru. Ọtụtụ mgbe, m na-amụ akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl ruo ọtụtụ awa. O meela ka m na-amụtakwu gbasara Chineke na àgwà ya. Mgbe ọ bụla ọ dị ka owu ọ na-ama m ma ọ bụ na obi ọ chọwala ịjọ m njọ, m na-achọta ihe na-eme ka obi dị mụ mma na jw.org.Oge ọmụmụ ihe ọgbakọ anyị ruo, m na-eji kọmputa m ege ihe a na-ekwu, aza ajụjụ, edu nekpere, akụzi ihe, ma na-agụkwara ọgbakọỤlọ Ncheụbọchị e kenyere m ịgụ. Nagbanyeghị na anaghị m agali nebe a na-anọ enwe ọmụmụ ihe, m na-eso ọgbakọ eme ihe ndị a na-eme.Ọ bụ eziokwu na enweghị m ike ịga ozi ọma site nụlọ ruo nụlọ otú ọtụtụ Ndịàmà Jehova na-eme, m na-eji ekwentị m na kọmputa m ezi ndị ọzọ ozi ọma. Otú m si eji ekwentị ezi ndị mmadụ ozi ọma medịrị ka ndị okenye ọgbakọ anyị gwa m ka m na-ahazi ozi ọma e ji fon ezi nọgbakọ anyị. Ụdị ozi ọma a na-eme ka ndị ọgbakọ anyị na-enweghị ike isi nụlọ ha pụta nwee ike ịna-ezi ndị mmadụ ozi ọma.Ebe m na-akụziri mmadụ BaịbụlMa, ọ bụghị naanị ekwentị na kọmputa ka mụ na ha na-anọ mgbe niile. O nweghị ụbọchị ndị enyi m na-anaghị abịa eleta m. Ha na-akpọ ndị ikwu ha na ndị nwere mmasị ịmụ Baịbụl abịa. Ha na-agwakarị m ka m kụziere ndị ahụ ha kpọ bịa Baịbụl. O nwekwara mgbe ezinụlọ ụfọdụ na-abịa ka mụ na ha soro nwee ofufe ezinụlọ. Obi na-akacha atọ m ụtọ ma ụmụaka ha bịa nọdụ nakụkụ àkwà m na-akọrọ m ihe mere ha ji hụ Jehova nanya.Ebe m so ndị enyi m na-enwe ofufe ezinụlọỌtụtụ oge, ụlọ m na-eju na mmadụ. Ndị enyi m na-esi ebe dị iche iche abịa eleta m. Nleta a ha na-eleta m na-atọ m ụtọ. Otú a ndị mmadụ si ekworo abịa eleta m na-eju ndị ụlọ ọgwụ na-elekọta m anya. M na-ekele Jehova kwa ụbọchị na o mere ka m nwee ụdị ụmụnna a na-enweghị atụ.M KA NỌ NA-ADỌLỊMmadụ kelee m, jụọ m otú m mere, m na-agwa onye ahụ, sị: M ka nọ ya, na-adọlị. Ma, ama m na ọ bụghị naanị m na-adọlị. Nagbanyeghị ihe bụ nsogbu na-abịara Ndị Kraịst, anyị niile na-alụ ezi ọgụ nke okwukwe. 1 Timoti 6:12 Olee ihe nyeere m aka ịna-edi nsogbu a bịaara m kemgbe ọtụtụ afọ? M na-ekpe ekpere kwa ụbọchị, na-ekele Jehova na o mere ka m mata na ndụ m dị bara uru. M na-agbakwa mbọ otú ike kwere m nozi m na-ejere Jehova, na-echetakwa na ahụ ga-adị mụ mma nọdịnihu.José MaríaM na-echekarị otú ndụ ga-adị nụwa ọhụrụ, mgbe m ga-enwe ike ịgba ọsọ ma na-awụli elu. Enyi m nwoke ahụ bụ José María nwekwara nkwarụ nihi ọrịa polio. Mgbe ụfọdụ, m chọọ igwusa ya egwu, mụ asị ya: Mụ na gị gbawa ọsọ nụwa ọhụrụ, ònye ga-agbaka ibe ya? Ya asị m na ihe dị mkpa abụghị onye ga-agbaka ibe ya, kama, ọ bụ ka anyị banyegodị na Paradaịs.Ọ ka na-esiri m ike ikweta na enweghịzi m ike ibili ebili. Ama m na mgbe m ka na-eto eto, m zuzuru nzuzu tinyere m ná nsogbu a m nọ na ya ugbu a. Ma, m na-ekele Jehova na ọ hapụghị m. O meerela m ọtụtụ ihe ọma. O meela ka m nwee ụmụnna mụ na ha so efe ya, ndụ ana-atọ m ụtọ, mụ ana-enwe ọṅụ na m na-akụziri ndị ọzọ ihe, nweekwa olileanya na ahụ ga-emecha dị mụ mma. A sị m kwuo otú obi dị m naanị notu ahịrịokwu, m ga-asị na Jehova emeerela m ihe ọma na-erughịrị m.M Biliri Dị Ka Nne nIzrelNỤTỤTỤ otu ụbọchị, Debora lere ndị agha Izrel gbakọtara nelu Ugwu Tebọ anya, obi atọọ ya ụtọ. Ọ nọ na-eche gbasara otú ndị agha ahụ si nwee obi ike na otú onye ndú ha bụ Berak si nwee okwukwe. Ọ bụ eziokwu na ha dị puku ndị ikom iri, ihe ha ga-eme ma ha hụ ndị ha na-aga ịlụso agha taa ga-egosi ma hà nwere okwukwe na obi ike neziokwu. Ndị ha na-aga ịlụso agha kagburu ha akagbu ma nọnụ ọgụgụ ma ninwe ngwá agha. Nagbanyeghị ihe ndị a niile, okwu Debora gwara ha mere ka ha kata obi bịa ịlụso ndị iro ha agha.Weregodị ya na ị na-ahụ Debora na Berak ka ha guzo nọnụ ọnụ Ugwu Tebọ na-elepụ anya, ikuku ana-ebugharị uwe Debora. Elu ugwu ahụ dị larịị. Ugwu ahụ dịkwa ihe dị ka narị mita anọ nịdị elu. Ị nọrọ nelu ugwu ahụ, ị ga na-ahụ ndagwurugwu Esdraelon nke ọma. Ị ga na-ahụkwa Osimiri Kaịshọn nke na-esi nala ahịhịa juru sọrọ na-aga nOsimiri Ukwu nke dị nso nUgwu Kamel. Nụtụtụ ụbọchị a, ọ ga-abụ na mmiri dị nOsimiri Kaịshọn ataala. Ma, Sisera na ndị agha ya ji ọkpọka ngwá agha ha na-egbuke egbuke na-abịa. Ha ji narị ụgbọ ịnyịnya agha itoolu ndị nwere mma. E nweghị ụgbọ ịnyịnya agha dị ka ha. Ebe ọ bụ na ndị agha Izrel enweghị ọkpọka ngwá agha, Sisera bu nobi ịsụ ha akwụ.Debora ma na Berak na ndị agha ya na-eche ka ọ sị ha gawa. Ma, ọ bụ ya bụ naanị nwaanyị nọ ebe ahụ? Olee otú o si were nnukwu ọrụ a Jehova nyere ya ịgwa ndị agha Izrel ihe ha ga-eme? Ọ nọ na-eche ihe ọ nọ ebe ahụ eme? O doro anya na o cheghị ụdị ihe ahụ. Jehova, bụ Chineke ya, agwala ya ka ọ gaa agha ahụ. Ọ gwakwara ya na ọ bụ nwaanyị ka ọ ga-eji merie ndị ha na-aga ịlụso agha. Ndị Ikpe 4:9 Olee ihe anyị ga-amụta naka Debora na ndị agha a gbasara inwe okwukwe?GAA GBASAA ONWE GỊ NUGWU TEBỌMgbe mbụ Baịbụl kwuru gbasara Debora, a kpọrọ ya onye amụma nwaanyị. Aha a e turu ya gosiri na ọ na-arụ ọrụ pụrụ iche. Ma, ọ bụghị naanị ya bụ nwaanyị Baịbụl kwuru rụrụ ụdị ọrụ a.E nwere ọrụ ọzọ Debora rụrụ. Ọ na-ekpere ndị Izrel ikpe, na-agwa ha ihe Jehova chọrọ ka ha mee ma ha na ibe ha see okwu.Ndị Ikpe 4:4, 5.Debora bi nógbè Ifrem bụ ugwu ugwu, nke dị nagbata Betel na Rema. Ọ na-anọkarị nokpuru nkwụ, na-arụrụ ụmụ Izrel ọrụ Jehova gwara ya ka ọ rụọ. Neziokwu, ọrụ ya abụghị obere ọrụ. Ma, o kweghị ka ọrụ ahụ gwụ ya ike. Ọrụ a ọ na-arụ dị ezigbo mkpa. O mechadịrị soro ná ndị si nike mmụọ nsọ rọọ abụ. Nabụ ahụ, o kwuru banyere oge ụmụ Izrel nupụụrụ Chineke isi. Ọ sịrị: Ha wee họrọ chi ọhụrụ. Ọ bụ mgbe ahụ ka agha dara nọnụ ụzọ ámá. Ndị Ikpe 5:8 Ebe ọ bụ na ndị Izrel hapụrụ Jehova fewe chi ndị ọzọ, Jehova hapụrụ ha ka ndị iro ha na-emegbu ha. Eze Ke aha ya bụ Jebin ji ọchịagha ya bụ Sisera na-echi ụmụ Izrel ọnụ nala.Ọ na-abụ ụmụ Izrel nụ na Sisera na-abịa, obi awụnye ha nafọ. Omenala ndị Ke na otú ha si efe chi ha jọgburu onwe ya. Ha na-eji ụmụ haachụ àjà, na-agbakwa akwụna nụlọ arụsị ha. Olee otú ihe dịịrị ndị Izrel ebe ọ bụ na ha nọ nokpuru onyeisi ndị agha Ke na ndị agha ya? Abụ Debora gosiri na ime njem adịghịziri ndị Izrel mfe nakwa na obodo dị iche iche nIzrel tọgbọzi chakoo. Ndị Ikpe 5:6, 7 Weregodị ya na ị na-ahụ ka ndị Izrel na-ezo nọhịa na nugwu. Ụjọ ịpụta kọọ ugbo na ụjọ ibi nobodo na-enweghị mgbidi na-atụ ha. Ụjọ anaghịkwa ekwe ha si nokporo ụzọ gaa ebe ha chọrọ ịga ka a ghara ịwakpo ha, kpọnara ha ụmụaka ha ma dinaa ụmụ nwaanyị ha nike.Ndị Ke chiri ndị Izrel a na-enupụ isi ọnụ nala ruo afọ iri abụọ, ruo mgbe Jehova hụrụ na ha adịla njikere ịgbanwe. Ma ọ bụkwanụ, dị ka Debora na Berak bụrụ nabụ, sị, Ruo mgbe mụ onwe m, bụ Debora, biliri, ruo mgbe m biliri dị ka nne nIzrel. Anyị amaghị ma Debora nwunye Lapidọt ọ mụrụ nwa. Ma, ihe mere e ji kpọọ ya nne bụ na Jehova nyere ya ọrụ ilekọta ụmụ Izrel otú nne si elekọta ụmụ ya. Ọ gwara ya ka o zie Berak Onyeikpe, bụ nwoke nwere okwukwe, ka ọ gaa lụso Sisera agha.Ndị Ikpe 4:3,6, 7;5:7.Debora gbara Berak ume ka ọ kata obi napụta ndị ChinekeJehova gwara Debora ka ọ gwa Berak ka ọ gaa gbasaa onwe ya nUgwu Tebọ nakwa ka o si nebo abụọ nIzrel kpọrọ puku ụmụ nwoke iri ga-eso ya. Debora gwara ha na Chineke kwere nkwa na ya ga-eme ka ha merie Sisera, bụ nwoke siri ezigbo ike, na narị ụgbọ ịnyịnya agha itoolu ya na ìgwè ndị agha ya. O doro anya na nkwa a Chineke kwere riri Berak ọnụ. Ụmụ Izrel enweghị ndị agha a zụrụ azụ, ngwá agha ha ehighịkwa nne. Ma, Berak kwetara na ya ga-aga agha ahụ ma ọ bụrụ na Debora ga-eso ha gaa nUgwu Tebọ.Ndị Ikpe 4:6-8;5:6-8.Ụfọdụ ndị ekwuola na ihe mere Berak ji gwa Debora ka o soro ha bụ nihi na o nweghị okwukwe. Ma ọ bụghị eziokwu. A sị ka e kwuwe, ọ rịọghị Chineke ka o nyekwuo ha ngwá agha. Kama, okwukwe o nwere nyeere ya aka ịghọta na ọ bụrụ na onye nnọchianya Jehova anọrọ netiti ya na ndị agha ya, ọ ga-eme ka obi sikwuo ha ike. Ndị Hibru 11:32, 33 Jehova meere Berak ihe ahụ ọ rịọrọ. O kwere ka Debora soro ha gaa. Ma, Jehova sikwa nọnụ Debora kwuo na ọ bụghị nwoke ga-enweta otuto nagha ahụ ha ga-aga. Ndị Ikpe 4:9 Chineke ekpebiela na ọ bụ nwaanyị ga-egbu nwoke ọjọọ a bụ Sisera.Nụwa taa, a na-emegbu ụmụ nwaanyị, na-eti ha ihe, na-akparị ha, na-emetọkwa ha. Ọtụtụ ndị anaghị akwanyere ha ùgwù otú Chineke chọrọ. Ma, nanya Chineke, nwoke na nwaanyị bachara uru,o nweghị onye nke bara uru karịa ibe ya, o nweghịkwa onye nke o ji kpọrọ ihe karịa ibe ya. Ndị Rom 2:11;Ndị Galeshia 3:28 Ọrụ pụrụ iche Chineke nyere Debora gosiri na ọ tụkwasịrị ụmụ nwaanyị obi, na-akwanyere ha ùgwù, na-emekwara ha amara. Ọtụtụ ndị taa na-eleda ụmụ nwaanyị anya. Ma, anyị ekwesịtụghị ime ka ha.ALA MARA JIJIJI, MMIRI SIKWA NELUIGWE ZOOBerak gawara ịkpọkọta ndị agha ya. Ọ kpọkọtara puku ụmụ nwoke iri ndị obi siri ike ịga lụso ndị agha Sisera agha nagbanyeghị na ndị agha a siri ezigbo ike. Ka Berak du ndị agha ya na-aga nUgwu Tebọ, obi dị ya ụtọ na e nwere ihe ga-eme ka obi sikwuo ha ike. Baịbụl gwara anyị, sị: Debora sokwa ha gbagoo. Ndị Ikpe 4:10 Chegodị otú obi ga-adị ndị agha Berak ịhụ na nwaanyị ahụ obi kara so ha na-aga nUgwu Tebọ, dịkwa njikere ime ihe nwere ike ịta isi ya nihi okwukwe o nwere nebe Jehova Chineke nọ.Sisera mere ihe ozugbo ọ nụrụ na ụmụ Izrel ejikerela ịlụso ya agha. Ọtụtụ ndị eze Ke ndị ọzọ sonyeere Eze Jebin bịa ịlụ agha a. Ọ dị ka ọ bụ ya kacha ha niile ike. Otú ndị agha Sisera na ụgbọ ịnyịnya agha ha si wụrụ na-abịa mere ka ebe niile na-ama jijiji. Nobi ndị Ke, ha ga-ememila ndị agha Izrel a na-enweghị ngwá agha notu ntabi anya.Ndị Ikpe 4:12, 13;5:19.Gịnị ka Berak na Debora ga-eme ugbu a ndị iro ha rutewere nso? Ọ bụrụ na ndị agha Izrel anọrọ na ndagwurugwu Ugwu Tebọ lụso ndị Ke agha, ha nwere ike imeri ha, nihi na ọ bụ nala dị larịị ka ndị agha ji ụgbọ ịnyịnya agha na-aka akpa ike. Ma, Berak chọrọ ịlụ agha a otú Jehova chọrọ. Ọ bụ ya mere o ji chere ka ọ nụ ihe Debora ga-agwa ya. Debora mechakwara gwa ya ihe ọ ga-eme. Ọ gwara ya, sị: Bilie, nihi na taa ka Jehova ga-enyefe Sisera naka gị. Ọ bụghị Jehova buteere gị ụzọ? Baịbụl kwukwara, sị: Berak wee si nUgwu Tebọ gbadaa, ya na puku ndị ikom iri so ya.Ndị Ikpe 4:14.Ndị agha Izrel si nugwu ahụ gbadaa nala ahụ dị larịị, chụrụ ndị agha ahụ ji ọkpọka ngwá agha gawa. Jehova ò buteere ha ụzọ dị ka Debora kwuru? Jehova egbughị oge ọ bụla. Baịbụl gwara anyị, sị: Ala mara jijiji, mmiri sikwa neluigwe zoo. Ndị agha Sisera dị mpako amaghị ihe ha ga-eme eme. Mmiri zosiwere ike nke na e nwere ike ịsị na mmiri bịara tojuo ebe niile notu ntabi anya. O teghị aka, ha enwelighịzi ike iji ụgbọ ịnyịnya agha ha na ngwá agha ha lụọ agha. Ha mikpuru napịtị.Ndị Ikpe 4:14, 15;5:4.Ma, oké mmiri ozuzo ahụ enyeghị Berak na ndị agha ya nsogbu nobi. Ha ma na Jehova ji ya na-alụrụ ha agha. Ha chụụrụ ndị agha Ke gawa. O nweghị onye ọ bụla nime ndị agha ahụ ha hapụrụ ndụ dị ka Jehova gwara ha. Iyi Kaịshọn tojuru, sọpụta, sọrọ ozu ndị agha ahụ sọba nOsimiri Ukwu.Ndị Ikpe 4:16;5:21.Jehova lụchiteere ndị ya ọgụ, merie ndị agha Sisera, dị ka ọ gwara Debora na ya ga-emeJehova anaghịzi edunye ndị ohu ya agha nkịtị. Ma, ọ gwara ha ka ha na-alụso Setan ọgụ. Matiu 26:52;2 Ndị Kọrịnt 10:4 Otú anyị si alụso Setan ọgụ taa bụ ịna-erubere Chineke isi. Anyị kwesịrị ịna-akata obi nihi na mmegide kpụ ọkụ nọnụ na-abịara ndị na-erubere Chineke isi. Ma Jehova agbanwebeghị. Ọ bụrụ na anyị enwee okwukwe nebe ọ nọ ma tụkwasị ya obi, ọ ga-agbatara anyị ọsọ enyemaka dị ka ọ gbataara Debora, Berak, na ndị agha Izrel ahụ obi kara.ONYE A GỌZIRI AGỌZI KARỊSỊA, NIME NDỊ INYOMOnye obi kacha fee azụ ná ndị agha ndị Ke gbanahụrụ ndị agha Izrel. Ọ bụ Sisera, onye kacha emegbu ndị Chineke. O ji ụkwụ si nihu agha rie mbọ mbọ. Ọ chọghị ịma ma ndị agha ya tọrọ napịtị hà ga-adị ndụ ka hà ga-anwụ anwụ. O si netiti ndị agha ụmụ Izrel mịpụ, si nebe ahụ apịtị dị gbapụ, gbara gawa nebe kacha nso o chere na ya ga-anọ zere isi ya. Ọ gbara ezigbo ọsọ gbafere ebe ndị mmadụ nwere ike ịhụ ya, na-atụ ezigbo ụjọ na aka ndị agha Izrel nwere ike ịkpara ya. Ọ gbagara nụlọikwuu Hiba. Hiba bụ onye Kenaịt kewapụrụ onwe ya nebe ndị Kenaịt ibe ya nọ ma mee ka ya na Eze Jebin dịrị nudo.Ndị Ikpe 4:11,17.Mgbe Sisera na-erutela na nke Hiba, ezigbo ike agwụla ya. Ọ chọpụtara na Hiba anọghị nụlọ. Ma,Jeel nwunye Hiba nọ ya. Ọ ga-abụ na Sisera chere na o nweghị ihe Jeel ga-eme ya ebe di ya na Eze Jebin dị ná mma. O nwekwara ike ịbụ na o cheghị na nwaanyị ga-echetụdị nechiche ime ihe di ya na-agaghị achọ ime. O doro anya na Sisera amaghị ụdị onye Jeel bụ. Jeel ejirila anya ya hụ otú ndị Ke obi fere azụ si emegbu ndị mmadụ. Ọ ga-abụkwa na ọ ma na o nwere ihe o kwesịrị ime ugbu a. O nwere ike ịzọ nwoke ọjọọ a ndụ ma ọ bụkwanụ gosi na ya kwụ nakụkụ Jehova ma gbuo nwoke a bụ onye iro ndị Chineke. Olee nke ọ ga-eme eme? Olee otú nwaanyị ga-esi egbu onye agha a bụ a kwaa akwụrụ?Jeel chetara ihe ọ ga-eme ozugbo. O gosiri Sisera ebe ọ ga-anọ zuru ike. Sisera gwara ya ka ọ ghara ịgwa onye ọ bụla na-achọ ya na ya nọ ebe ahụ. Mgbe o dinara ala, Jeel ji ákwà kpuchie ya. Mgbe ọ gwara Jeel ka o kunyetụ ya mmiri, o nyere ya mmiri ara ehi. Obere oge, ezigbo ụra eburu Sisera. Jeel ewerezie mkpọ ụlọikwuu na hama, bụ ngwá ụlọ ụmụ nwaanyị ndị bi nụlọikwuu ma otú e si eji ha arụ ọrụ, jiri nwayọọ gbere igbe rute nso nebe Sisera dowere isi. Oge eruola ka o gbuo onye Jehova chọrọ ka e gbuo. O mewe ya obi abụọ ugbu a, ma ọ bụ, ya gbutụ oge, o nwere ike ịta isi ya. Ọ ga-abụ na o chetara otú nwoke a sirila mekpọọ ndị Chineke ọnụ kemgbe ọtụtụ afọ? Ka ọ ga-abụ na o chewere nnukwu ihe ọma meere ya ma o mee Jehova obi ụtọ? Baịbụl agwaghị anyị. Naanị ihe anyị ma bụ na o teghị aka, kpọtọkpọtọ agbaa nihu ehi, Jeel egbuo Sisera.Ndị Ikpe 4:18-21;5:24-27.Berak mechara chọrọ Sisera rute nụlọ Hiba. Jeel gosiri ya ozu Sisera ebe mkpọ ahụ o ji gbuo ya ka dị nagba ntị ya, ya amata na ihe ahụ Debora kwuru emezuola. Nwaanyị egbuola Sisera bụ dike nagha. O nweghị ụdị aha ọjọọ ndị nkatọ na-akpọbeghị Jeel nihi ihe a o mere. Ma, Berak na Debora ma na ihe ahụ Jeel mere abụghị ihe ọjọọ. Nabụ ha si nike mmụọ nsọ rọọ, ha toro Jeel, sị na ọ bụ onye a gọziri agọzi karịsịa, nime ndị inyom nihi otú o si kata obi mee ihe o mere. Ndị Ikpe 4:22;5:24 Debora abịaghị mewere Jeel anyaụfụ. Kama, ihe bụ mkpa ya agwụla na okwu Jehova mezuru.Ebe ọ bụ na Sisera anwụọla, Eze Jebin enweghịzi ike ime ụmụ Izrel ihe ọ bụla. Mmegbu ndị Ke na-emegbu ụmụ Izrel emechaala kwụsị. Obi ruru ụmụ Izrel ala si mgbe ahụ ruo afọ iri anọ. Ndị Ikpe 4:24;5:31 Jehova gọziri Debora, Berak, na Jeel maka na ha nwere okwukwe nebe ọ nọ. Ọ bụrụ na anyị enwee okwukwe otú Debora nwere, kata obi na-eme ihe Jehova kwuru, ma na-agba ndị ọzọ ume ka ha mee otú ahụ, Jehova ga-eme ka anyị merie onye ọ bụla chọrọ ka anyị kwụsị ife ya, obi ga na-erukwa anyị ala mgbe niile.Ajụjụ Ndị Baịbụl ZaraNdụ a anyị dị ugbu a, ọ gwụla ya bụ ndụ anyị nwere ike ịdị?Ò nwere mgbe ọ na-adị gị ka ànyị kwesịrị ịna-adịtekwu ndụ aka?Ò nwetụla mgbe i chere ma ihe mere anyị ji dịrị ndụ ọ bụ naanị ka anyị gwuo egwu, rụọ ọrụ, lụọ di ma ọ bụ nwunye, mụọ ụmụ, zụọ ha ma kaa nká? Job 14:1, 2 Ihe Baịbụl kwuru gosiri na e nwedịrị ndị maara ihe chetụkwarala ụdị ihe a.GụọEkliziastis 2:11.Ndụ anyị dị ò nwere isi? Anyị ga-amata ma anyị bu ụzọ chọpụta otú ụmụ mmadụ si bido dịwa ndụ. Mgbe ọtụtụ ndị leruchara anya notú ụbụrụ anyị na akụkụ ahụ anyị ndị ọzọ si arụ ọrụ, ha kwubiri na a ga-enwerịrị Onye kere anyị nakwa na onye ahụ ma ihe.GụọAbụ Ọma 139:14.Ọ bụrụ na e nwere Onye kere anyị, ọ ga-abụrịrị na e nwere ihe mere o ji kee anyị. Anyị mata ihe mere o ji kee anyị, ndụ anyị ga-enwe isi.Gịnị mere e ji kee mmadụ?Chineke kere nwoke na nwaanyị mbụ ma nye ha ọrụ ga na-eme ha obi ụtọ. O bu nobi ka ha mụjupụta ụwa, mee ka ọ ghọọ paradaịs ma dịrị ndụ ruo mgbe ebighị ebi.GụọJenesis 1:28,31.Ihe a niile emezubeghị nihi na nne na nna anyị mbụ nupụụrụ Chineke isi. Ma, Chineke ajụghị anyị. Ọ ka ga-emere anyị ihe o bu nobi kee anyị, meekwa ka ụwa dịrị otú ọ chọrọ. Baịbụl gwara anyị na Chineke na-arụ ọrụ kemgbe iji zọpụta ndị na-erubere ya isi nakwa na ụwa a ga-emecha dịrị otú ọ chọrọ ka ọ dị. Chineke chọrọ ka i soro ná ndị ga-adị ndụ ebighị ebi.GụọAbụ Ọma 37:29.Gbalịa na-amụ Baịbụl ka ị mata ihe ị ga-eme iji dịrị ndụ otú Chineke bu nobi. 