 Ụlọ Nche Jenụwarị 1, 2014  Ọ Bụrụ na Mmadụ Anwụọ, nke Ya Ọ Gaala?Isiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AỌ Bụrụ na Mmadụ Anwụọ, nke Ya Ọ Gaala?Ọtụtụ ndị anaghị achọ ikwu gbasara ọnwụ nihi na okwu gbasara ọnwụ na-eme ha obi ọjọọ. Ma hà chọrọ ikwu gbasara ya ma ọ bụ na ha achọghị, ọnwụ na-akpa anyị niile aka ọjọọ. Ọ na-agba anyị ka akpị.E nweghị onye obi na-adị mma ma ọ nụ na papa ya ma ọ bụ mama ya ma ọ bụ nwa ya nwụrụ. Ọnwụ nwere ike igbu mmadụ mgbe a na-atụghị anya ya. Mgbe ụfọdụ, ọ na-abụ ọnwụ gbuchaa otu onye, ya egbuo onye ọzọ, ya gbuchaa onye nke ahụ, ya egbuokwa onye ọzọ. Ma ò gburu otu onye ma ò gburu ọtụtụ ndị, ihe ọ na-akpatara anyị bụ obi mgbawa.Otu nwoke aha ya bụ Antonio kwuru otú obi dị ya mgbe nna ya nwụrụ nihe mberede okporo ụzọ. Ọ sịrị: Ọ dị m ka ebe mmadụ gara kpọchie ọnụ ụzọ ụlọ m ma chịrị mkpịsị ugodi ụlọ m gbafuo. O nwekwaghị otú m ga-esi banye nụlọ m ọzọ. Naanị ihe m nwere ike ime bụ ịna-echeta na o nwere mgbe m bibu na ya. Mgbe ụfọdụ, ọ na-adị m ka ọ nwụbeghị, ma o nweghịzi ihe m ga-emeli. Ihe mere eme emeela.Otu nwaanyị aha ya bụ Dorothy nwekwara ụdị nsogbu ahụ. Di Dorothy nwụrụ mgbe Dorothy dị afọ iri anọ na asaa. Dorothy kpebiri na ya ga-amata ihe ụfọdụ na-agbagwoju ya anya gbasara ndị nwụrụ anwụ. Ebe ọ bụ na Dorothy na-akụziri ụmụaka ihe na Sọnde skul, o kwetaghị na mmadụ nwụọ, ya abụrụ na nke ya agaala. Ma, ọ maghị ihe na-eme ndị mmadụ ma ha nwụọ. Nihi ya, ọ jụrụ pastọ ha, sị, Gịnị na-eme mmadụ ma ọ nwụọ? Pastọ ahụ zara ya, sị: O nweghị onye ma. Ka anyị lewenụ anya mara ma ànyị ga-emecha mata.Ma, ọ bụ eziokwu na anyị ga-elewe naanị nanya nanya, ya bụ, na o nweghị otú anyị ga-esi amata ihe na-eme mmadụ ma ọ nwụọ? Ò nwere otú anyị nwere ike isi mata ma ọ na-abụ mmadụ nwụọ, ya abụrụ na nke ya agaala?Mbọ Ndị Mmadụ Gbara Ka Ha Ghara Ịnwụ AnwụEZE NDỊ CHAỊNA AHA YA BỤ CHIN SHI HUANGONYE NA-EME NCHỌPỤTA AHA YA BỤ KWỤAN PỌNSE DE LEỌNỌnwụ bụ onye iro anyị. Anyị niile na-atụ ya ụjọ. Anyị na-eme ihe niile anyị nwere ike ime ka ọ ghara igbu anyị. Ọ bụrụkwa na onye anyị hụrụ nanya anwụọ, o nwere ike ịdị anyị ka ọ bụghị eziokwu na ọ nwụọla. Ọ bụrụ na anyị ka na-eto eto, anyị nwere ike iche na ọnwụ emekataghị kpara anyị aka. Anyị nwere ike ịna-eche otú ahụ ruo mgbe ọ ga-emecha doo anyị anya na anyị agaghị agbata ya nọsọ.Ndị chịrị Ijipt noge ochie gbasiri mbọ ike ka ha mara ma ò nwere ihe ha ga-eme ka ha ghara ịnwụ anwụ. Ma hanwa ma ọtụtụ puku ndị ọrụ ha wepụtara oge buru ibu na-achọ ihe ha ga-eme ka ha dịrị ndụ na-aga. Ihe gosiri na ha gbasịrị mbọ ike bụ nnukwu ụlọ ndị ha wuru, bụ ebe ha na-eli ndị eze ha. Ma, ụlọ ndị ahụ gosikwara otú mbọ niile ha gbara si kụọ afọ nala.Ndị eze Chaịna gbakwara mbọ ka ha ghara ịnwụ anwụ. Ma, ihe ha mere dị iche nihe ndị chịrị Ijipt mere. Ha nọ na-achọ ọgwụ ọ ga-abụ ha ṅụọ, ọnwụ agaghịzi egbu ha. Otu eze ha a na-akpọ Chin Shi Huang gwara ndị ọkachamara ya ka ha mepụtara ya ọgwụ ọ ga-abụ mmadụ ṅụọ, ọnwụ agakwaghị egbu ya. Ihe e ji mee ụfọdụ nime ọgwụ ndị ha gwakọtara bụ ihe ndị nwere ike igbu mmadụ. O nwekwara ike ịbụ na ihe mechara gbuo eze ahụ bụ otu nime ihe ndị ahụ ha gwakọtara.O nwere otu nwoke Spen aha ya bụ Kwụan Pọnse de Leọn. Nafọ 1513, nwoke a ji ụgbọ mmiri si nobodo Puweto Riko gawa ịchọ otu mmiri a sịrị na-eme ka mmadụ ghara ịka nká. Ọ bụ mgbe ọ na-achọ mmiri ahụ ka ọ chọtara obodo a na-akpọ Flọrịda, nke dị nAmerịka. Ma mgbe afọ ole na ole gafere, nwoke ahụ nwụrụ mgbe ya na ndị nwe Flọrịda lụchara ọgụ. Kemgbe ahụ, o nwebeghị onye chọtara mmiri ahụ a sịrị na-eme ka mmadụ ghara ịka nká.Ma ndị chịrị Ijipt ma ndị eze Chaịna ma ndị ọzọ gbachara mbọ ka ha ghara ịnwụ anwụ. Ò nwere onye ga-asị na mbọ ha gbara enweghị isi nagbanyeghị na otú ha si chọọ inweta ihe ha chọrọ adịghị anyị mma? O doro anya na o nweghị onye nime anyị chọrọ ịnwụ anwụ.Ò NWERE MGBE ỌNWỤ GA-AKWỤSỊ?Gịnị mere na o nweghị onye nime anyị chọrọ ịnwụ anwụ? Baịbụl gwara anyị ihe kpatara ya. Ọ sịrị naOnye kere anyị, bụ Jehova Chineke,mere ka ihe ọ bụla maa mma noge ya nakwa na o tinyere mgbe ebighị ebi nobi ụmụ mmadụ. Ekliziastis 3:11 Ọ ga-adị anyị mma ịnọ ndụ nụwa ruo mgbe ebighị ebi, ọ bụghị ịnọ ndụ naanị ihe dị ka afọ iri asatọ. Abụ Ọma 90:10 Ọ bụ ihe anyị niile chọrọ.Gịnị mere Chineke ji tinye mgbe ebighị ebi nobi anyị? Ọ bụ ka iwe na-ewe anyị ma anyị cheta na anyị na-anwụ anwụ? Mbanụ! Chineke agaghị eme ụdị ihe ahụ. Kama, o kwere anyị nkwa na ọnwụ ga-akwụsị. Ọtụtụ ebe na Baịbụl kwuru na ọnwụ ga-akwụsị nakwa na Chineke ga-eme ka anyị dịrị ndụ ruo mgbe ebighị ebi.Gụọ igbe isiokwu ya bụ,Chineke Ga-eme Ka Ọnwụ Kwụsị.Jizọs Kraịst kwuru hoo haa, sị: Iji nweta ndụ ebighị ebi, ọ dị ha mkpa ịmata gị nke ọma, onye naanị ya bụ ezi Chineke, matakwa onye i zitere, bụ Jizọs Kraịst. Jọn 17:3 Ihe a Jizọs kwuru gosiri na o nwere mgbe ọnwụ ga-akwụsị ịkpa ike. Ihe a o kwuru gosikwara na ọ bụ naanị Chineke nwere ike imemila ọnwụ.Ọ Bụrụ na Mmadụ Anwụọ, Ọ Pụtaghị na nke Ya AgaalaE nwere obere obodo a na-akpọ Betani. E si Jeruselem gawa ya, ọ dị kilomita atọ. Jọn 11:18 Njinji jiri nobodo a mgbe ọ fọrọ izu ole na ole ka Jizọs nwụọ. Enyi Jizọs aha ya bụ Lazarọs rịara ọrịa ma nwụọ.Mgbe Jizọs nụrụ ihe ahụ merenụ, ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya na Lazarọs na-arahụ ụra nakwa na ya na-aga ịkpọte ya. Jọn 11:11 Ma, ndị na-eso ụzọ ya aghọtaghị ihe o kwuru. Nihi ya, ọ gwara ha hoo haa na Lazarọs anwụọla.Jọn 11:14.Abalị anọ e lichara Lazarọs, Jizọs bịarutere Betani ma kasiwe nwanne Lazarọs, bụ Mata, obi. Mata gwara Jizọs, sị: A sị na ị nọ nebe a, nwanne m nwoke agaraghị anwụ. Jọn 11:17,21 Jizọs sịrị ya: Abụ m mbilite nọnwụ na ndụ. Onye nwere okwukwe nebe m nọ, ọ bụrụgodị na ọ nwụọ, ọ ga-adị ndụ ọzọ.Jọn 11:25.Lazarọs, pụta!Jizọs mere ihe gosiri na ihe a o kwuru bụ eziokwu. O rutere ebe ahụ e liri Lazarọs ma tie mkpu, sị: Lazarọs, pụta! Jọn 11:43 O juru ndị niile gbakọtara ebe ahụ anya mgbe ha hụrụ nwoke ahụ nwụrụ anwụ ka o si nili pụta.E nweela ndị Jizọs kpọlitere nọnwụ tupu ya akpọlite Lazarọs. E nwere mgbe ọ kpọlitere ada otu nwoke a na-akpọ Jeirọs. Tupu Jizọs akpọlite nwata nwaanyị ahụ, Jizọs kwuru na nwata ahụ na-ehi ụra.Luk 8:52.Ihe Jizọs kwuru mgbe Lazarọs nwụrụ nakwa mgbe ada Jeirọs nwụrụ bụ na onye nke ọ bụla nime ha na-ehi ụra. Ihe a o kwuru dabara adaba nihi na ọ bụrụ na mmadụ na-ehi ụra, ọ naghị ama ihe na-emenụ, ọ naghịkwa echeta nsogbu niile o nwere. Ekliziastis 9:5; gụọ igbe isiokwu ya bụ,Ọnwụ Yiri Ụra Miri Emi. Ndị mbụ soro ụzọ Jizọs ma ihe bụ eziokwu gbasara ndị nwụrụ anwụ. Otu akwụkwọ sịrị: Ndị na-esoụzọ Jizọs weere ọnwụ ka ụra, ha wekwaara ili ka ebe ndị nwere okwukwe na Chineke na-aga ezuru ike.Akwụkwọ bụEncyclopedia of Religion and Ethics.Obi dị anyị ụtọ ịmara na ndị nwụrụ anwụ na-ehi ụra nili, ọ bụghị ahụhụ ka ha na-ata. Nihi ya, anyị ekwesịghị ịtụ ọnwụ ụjọ ebe anyị ma ihe ọ bụ.Ọ BỤRỤ NA MMADỤ ANWỤỌ, Ò NWERE IKE ỊDỊ NDỤ ỌZỌ?O doro anya na obi na-atọ anyị niile ụtọ ma anyị hie ezigbo ụra nabalị. Ma, ò nwere onye ọ ga-adị mma ka o hiwe ụra ruo mgbe ebighị ebi? Olee ihe mere anyị ga-eji kweta na ndị nwụrụ anwụ ga-adị ndụ ọzọ otú ahụ Lazarọs na ada Jeirọs si malite ịdị ndụ mgbe Jizọs kpọlitere ha?Job jụrụ ajụjụ yiri nke ahụ mgbe o chere na ọnwụ ya dị nso. Ọ jụrụ, sị: Ọ bụrụ na mmadụ anwụọ, ọ pụrụ ịdị ndụ ọzọ?Job 14:14.Job zakwara ajụjụ ahụ. Ọ gwara Chineke Onye Pụrụ Ime Ihe Niile, sị: Ị ga-akpọ òkù, mụ onwe m ga-azakwa gị. Nihi na agụụ ọrụ aka gị ga-agụsi gị ike. Job 14:15 Obi siri Job ike na Jehova ga-akpọlite ya nọnwụ. Ọ bụ nrọ ka Job na-arọ? Mbanụ!Mkpọlite Jizọs kpọlitere ndị nwụrụ anwụ nọnwụ gosiri na Chineke nyere ya ike ọ ga-eji memilaa ọnwụ. Baịbụl kwudịrị na Jizọs chị mkpịsị ugodi nke ọnwụ ugbu a. Mkpughe 1:18 Nke a na-egosi na Jizọs ga-akpọghe ili ka ndị nwụrụ anwụ pụta otú ahụ o nyere iwu ka Lazarọs si nili pụta.Ọtụtụ ebe na Baịbụl kwuru na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ. Otu mmụọ ozi gwara Daniel onye amụma, sị: Ị ga-ezukwa ike, ma ị ga-ebili ka i nweta òkè gị mgbe ụbọchị ndị a gwụchara. Daniel 12:13 Jizọs gwara ndị Sadusii, bụ ndị na-ekwetaghị na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ, sị: Unu ehiewo ụzọ, nihi na unu amaghị Akwụkwọ Nsọ, unu amaghịkwa ike nke Chineke. Matiu 22:23,29 Pọl onyeozi kwukwara, sị: Enwere m olileanya nebe Chineke nọ, na a gaje inwe mbilite nọnwụ nke ma ndị ezi omume ma ndị ajọ omume.Ọrụ Ndịozi 24:15.OLEE MGBE A GA-AKPỌLITE NDỊ NWỤRỤ ANWỤ NỌNWỤ?Olee mgbe a ga-enwe mbilite nọnwụ nke ndị ezi omume na ndị ajọ omume? Mmụọ ozi ahụ gwara Daniel na ọ ga-ebili mgbe ụbọchị ndị a gwụchara. Mata kwetakwara na nwanne ya nwoke bụ Lazarọs ga-ebili nọnwụ nụbọchị ikpeazụ.Jọn 11:24.Baịbụl kwuru na ọ bụ nụbọchị ikpeazụ ka Alaeze Chineke nke Kraịst bụ eze ya ga-amalite ịchị. Pọl sịrị: Nihi na Kraịst aghaghị ịchị dị ka eze ruo mgbe Chineke debere ndị iro ya niile nokpuru ụkwụ ya. Dị ka onye iro ikpeazụ, a ga-eme ka ọnwụ ghara ịdị irè. 1 Ndị Kọrịnt 15:25, 26 Ihe a so nihe dị mkpa mere anyị ga-eji na-ekpe ekpere ka Alaeze Chineke bịa nakwa ka uche ya mee nụwa.Chineke ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ otú Job kwuru. Mgbe oge ahụ ruru, ọnwụ ga-abụzi ihe akụkọ. O nweghịzi onye ga-ajụ, sị: Mmadụ nwụọ, nke ya ọ gaala?Gịnị Mere Chineke Ji Hapụ Ụmụ Mmadụ Ka Ha Na-ata Ahụhụ?AHỤHỤ ANYỊ NA-ATA Ọ NA-EMETỤ CHINEKE NOBI?Mary:Sarah, ndeewo. Olee otú i mere?Sarah:Adị m mma.Mary:Ụbọchị ahụ m bịara na nke gị, o nwere ajụjụ anyị lebara anya. Ajụjụ ahụ bụ, Ahụhụ anyị na-ata ọ na-emetụ Chineke nobi?I kwuru na o teela ajụjụ ahụ gbawara gị gharịị, karịchaa, kemgbe mama gị nwechara ihe mberede okporo ụzọ.Sarah:Ihe i kwuru bụ eziokwu.Mary:Biko, olee otú mama gị mere taa?Sarah:Ọ na-abụ ahụ dịtụ ya mma taa, echi ya aka ya njọ. Ma, ọ dị mma taa.Mary:Obi dị m ụtọ na ọ gbakewela. Ama m na ihe ahụ mere ya ga-eme ka obi na-ajọ gị njọ mgbe ụfọdụ.Sarah:Ọọ eziokwu. Mgbe ụfọdụ, ihe m na-eche bụ ma ò nwere mgbe nsogbu ya ga-ebi.Mary:Ọọ ihe onye ọ bụla ọ dị otú a ọ dị gị ga-eche. Ì chetara na mgbe anyị kwuchara okwu nụbọchị ahụ m bịara, na m jụrụ gị ma ị ma ihe mere Chineke ji hapụ ụmụ mmadụ ka ha na-ata ahụhụ nagbanyeghị na o nwere ike ịkwụsị ya?Sarah:Echetara m.Mary:Tupu anyị ahụ ihe Baịbụl kwuru banyere ya, ka anyị lebagharịa anya nihe anyị kwuru nụbọchị ahụ.Sarah:Nsogbu adịghị.Mary:Anyị mụtara na e nwere otu nwoke fere Chineke noge ochie nke jụrụ Chineke ihe mere o ji kwe ka ndị mmadụ na-ata ahụhụ. Ma, Chineke abaraghị ya mba maka na ọ jụrụ ya ajụjụ ma ọ bụkwanụ gwa ya na okwukwe ya esighị ike.Sarah:Ọọ ihe ọhụrụ m mụtara nụbọchị ahụ.Mary:Ihe ọzọ anyị mụtara bụ na obi anaghị atọ Jehova Chineke ụtọ ma ọ hụ ka ụmụ mmadụ na-ata ahụhụ. Dị ka ihe atụ, Baịbụl kwuru na o wutere ya mgbe ndị fere ya noge ochie nọ na-ata ahụhụ.Ọ bụ na obi adịghị gị ụtọ ịnụ na ahụhụ anyị na-ata na-emetụ Chineke nobi?Sarah:Obi dị m ụtọ.Mary:Ihe ọzọ anyị kwukwara nụbọchị ahụ bụ na ike Chineke enweghị atụ. Nihi ya, ọ ga-akwụsịli ahụhụ anyị na-ata mgbe ọ bụla ọ chọrọ.Sarah:Ọọ ya na-agbagwoju m anya. Gịnị mere Chineke ji kwe ka ihe ọjọọ na-eme nụwa nagbanyeghị na ọ ga-akwụsịli ya?ÒNYE KWURU EZIOKWU?Mary:Ka anyị gụọ akwụkwọ Jenesis. Ọ bụ ya ga-enyere anyị aka ịmata azịza ajụjụ a ị jụrụ. Ị ma ihe Baịbụl kwuru gbasara Adam na Iv na mkpụrụ osisi a sị ha erila?Sarah:Ama m. M mụtara ya na Sọnde skul mgbe m dị obere. Chineke gwara ha erila mkpụrụ osisi ahụ, ha akpọchie ntị rie ya.Mary:I kwutere ya. Ma, ka anyị leba anya nihe ndị mere tupu Adam na Iv emehie. Ihe ndị ahụ ga-enyere anyị aka ka anyị mata ihe mere anyị ji ata ahụhụ. Biko, gụọJenesis isi nke atọ, amaokwu nke mbụ ruo nke ise.Sarah:Ebe ahụ kwuru, sị: Agwọ kasị dị akọ nime anụ ọhịa niile Jehova bụ Chineke kere. O wee malite ịgwa nwaanyị ahụ, sị: Ọ bụ eziokwu na Chineke sịrị unu erila mkpụrụ si nosisi ọ bụla dị nubi a? Nwaanyị ahụ wee sị agwọ ahụ: Anyị nwere ike iri mkpụrụ si nosisi ndị dị nubi a. Ma, a bịa niri mkpụrụ si nosisi dị netiti ubi a, Chineke sịrị: Unu erila mkpụrụ si na ya, ee e, unu emetụla ya aka ka unu ghara ịnwụ. Agwọ ahụ wee sị nwaanyị ahụ: Unu agaghị anwụ ma ọlị. Nihi na Chineke maara na nụbọchị unu riri mkpụrụ si na ya, anya unu ga-emeghe, unu ga-adịkwa ka Chineke, mara ihe ọma na ihe ọjọọ.Mary:Ị gụtara ya. Ka anyị leruo amaokwu ndị ahụ anya. Ihe mbụ anyị gụtara bụ na agwọ gwara Iv okwu. Ebe ọzọ na Baịbụl kwuru na ọ bụ Setan bụ Ekwensu ji agwọ ahụ gwa Iv okwu.Setan jụrụ Iv ajụjụ gbasara iwu Chineke nyere ha banyere otu osisi dị nubi ahụ. Gịnị ka Chineke gwara Adam na Iv na ọ bụ ihe ga-eme ha ma ha rie mkpụrụ si nosisi ahụ?Sarah:Ọ gwara ha na ha ga-anwụ.Mary:Gbam! Mgbe Iv zachara Setan azịza ahụ, Setan boro Chineke ebubo. Ọ gwara Iv, sị: Unu agaghị anwụ ma ọlị. Setan kpọrọ Chineke onye ụgha.Sarah:Anụtụbeghị m ihe a i kwuru.Mary:Okwu Setan kpatara mgbe o boro Chineke ebubo na ọ bụ onye ụgha abụghị ihe a ga-edozili ngwa ngwa. Ị ghọtara ihe mere o ji dị otú ahụ?Sarah:Mba. O dochaghị m anya.Mary:Ka m meere gị ihe atụ ga-eme ka ị ghọta ihe m na-ekwu. Ka e were ya na otu ụbọchị, abịakwutere m gị, sị gị na m ka gị ike. Olee otú ị ga-esi egosi m na ihe m kwuru abụghị eziokwu?Sarah:M nwere ike ịsị gị, Ngwanụ ka anyị nwaa, ka anyị mata mbe abụọ nke bụ oké.Mary:I kwutere ya. I nwere ike ịchọta ihe dị ezigbo arọ, kwuzie ka a mara onye ga-ebuli ya nime anyị abụọ. Ọ gaghị ewe oge a mata mbe abụọ nke bụ oké.Sarah:Aghọtala m ihe ị na-ekwu.Mary:Ma, ọ bụrụkwanụ na ihe m gwara gị bụ na ị bụ onye ụgha? Otú a ga-esi achọpụta ma ihe m kwuru ọ bụ eziokwu ga-adịzi iche.Sarah:Ọọ ya. Ọ ga-adị iche.Mary:A naghị eji ọkpụkpụ aka amata ma mmadụ ọ bụ onye ụgha ka ọ bụ na ọ bụghị.Sarah:Nke ahụ bụ eziokwu.Mary:Naanị otú a ga-esi amata ma ihe m kwuru ọ bụ eziokwu bụ ikwe ka oge gafee ka ndị mmadụ lewe anyị abụọ, jirizie aka ha mata onye bụ onye ụgha.Sarah:Aghọtawala m ihe ị na-ekwu.Mary:Legodị anya nebe ndị ahụ anyị gụrụ na Jenesis. Setan ò kwuru na ya ka Chineke ike?Sarah:Mba.Mary:Ọ gaghị ewe Chineke oge igosi na ya ka ya ike. Ma, kama ikwu na ya ka Chineke ike, Setan sịrị na ihe Chineke kwuruabụghị eziokwu.E nwere ike ịsị na ọ gwara Iv, sị: Chineke ghaara unu ụgha.Ọọ mụnwana-agwa unu eziokwu.Sarah:Chaị! Ọọ ihe merenụ?Mary:Ma, ebe Chineke maara ihe, ọ ghọtara na otú kacha mma ọ ga-esi edozi okwu ahụ Setan kpatara bụ ikwe ka oge gafee. Ka oge na-aga, ọ ga-edo onye ukwu na onye nta anya onye bụ onye ụgha.OKWU ỌZỌ SETAN KPATARASarah:Ma ozugbo Iv nwụrụ, ọ bụ na o doghị onye ukwu na onye nta anya na Chineke kwuru eziokwu?Mary:E nwere ike ikwu otú ahụ. Ma, e nwere ihe ọzọ Setan kwuru. Legodị anya ọzọ namaokwu nke ise. Ị hụrụ ihe ọzọ Setan gwara Iv?Sarah:O kwuru na ọ bụrụ na Iv erie mkpụrụ osisi ahụ, anya ya ga-emeghe.Mary:I kwutere ya. Ọ sịkwara na Iv ga-adị ka Chineke, mara ihe ọma na ihe ọjọọ. Ihe Setan na-ekwu bụ na Chineke leziri anya jụ inye ụmụ mmadụ ihe ga-abara ha uru.Sarah:Èziokwu?Mary:Ihe ahụ o kwuru abụghị obere okwu.Sarah:Gịnị ka i bu nobi?Mary:Ọ bụghị naanị Iv ka ihe ahụ Setan kwuru gbasara. Setan na-ekwu na ihe ga-akara ma Iv ma mmadụ niile mma ma Chineke kwụsị ịchị ha. Ma, Jehova maara na otú kacha mma ọ ga-esi gosi na Setan bụ onye ụgha bụ ịhapụ Setan ka o jiri aka ya gbaa onwe ya nanwụ. Ọ bụ ya mere Chineke ji hapụ Setan ka ọ chịtụgodị ụwa. Ọ bụkwa maka na Setan na-achị ụwa mere ndị mmadụ ji atagbu onwe ha nahụhụ.Ma, olileanya dị.Sarah:Olileanya gịnị?Mary:Baịbụl kwuru ihe abụọ magburu onwe ya gbasara Chineke. Nke mbụ bụ na mgbe ọ bụla anyị na-ata ahụhụ, ọ na-emetụ Jehova Chineke nobi. Dị ka ihe atụ, ka anyị gụọ ihe Eze Devid kwurunAbụ Ọma 31:7. Devid tara ezigbo ahụhụ. Ma, ka anyị hụ ihe ọ gwara Chineke nekpere. Biko, gụọ ya.Sarah:Ọ dị mma. Ọ sịrị: M ga-aṅụrị ọṅụ, nweekwa obi ụtọ nobiọma gị, nihi na ị hụwo mmekpa ahụ m; ị marawo ahụhụ mkpụrụ obi m na-ata.Mary:Nagbanyeghị na Devid tara ahụhụ, ihe kasiri ya obi bụ na ọ ma na Jehova na-ahụ nsogbu niile na-abịara ya. Ọ bụ na obi adịghị gị ụtọ na Jehova ma ihe niile na-emenụ, marakwa ihe niile na-enye anyị nsogbu nobi, ma nke ndị mmadụ na-amaghị?Sarah:À na-ajụkwa ajụ?Mary:Nke abụọ bụ na Chineke agaghị ekwe ka anyị na-ata ahụhụ ruo mgbe ebighị ebi. Baịbụl kwuru na Chineke ga-anapụ Setan ọchịchị noge na-adịghị anya. Noge ahụ, ọ ga-ewepụ nsogbu niile Setan kpataara ụmụ mmadụ, ma nke ọ kpataara gị na mama gị. M ga-achọ ịbịa nizu ọzọ ka m gosi gị ihe mere obi ga-eji sie gị ike na Chinekega-emeka ahụhụ niile ụmụ mmadụ na-ata kwụsị noge na-adịghị anya.Sarah:Nsogbu adịghị. Aga m anọ ya.Ị Maara?Olee otú ndị mmadụ si enye onyinye nụlọ nsọ mgbe Jizọs nọ nụwa?Ọ bụ nebe a na-akpọ Ogige Ụmụ Nwaanyị ka e nwere ebe ndị mmadụ na-atụnye ego ma ọ bụ onyinye ha chọrọ inye nụlọ nsọ. Otu akwụkwọ sịrị: Veranda gbara ebe ahụ gburugburu. O nwere mgbidi notu akụkụ. Ọ bụ nakụkụ mgbidi ahụ ka e nwere igbe ma ọ bụ opi iri na atọ ndị mmadụ na-atụnye onyinye ha.Akwụkwọ bụThe TempleIts Ministry and Services.Ihe mere e ji kpọọ igbe ndị ahụ opi bụ na ha pịrị ọnụ nelu ma saa mbara nala ka opi. Nelu igbe nke ọ bụla, e dere ụdị onyinye a ga-atụnye na ya. Ego e nwetara na nke ọ bụla nwere ihe dị iche e ji ya eme. Ọ bụ nOgige Ụmụ Nwaanyị ahụ ka Jizọs nọ mgbe ọ hụrụ ka ọtụtụ ndị na-atụnye ego nigbe, hụkwa otu nwaanyị di ya nwụrụ mgbe ọ na-atụnye onyinye ya.Luk 21:1, 2.Igbe abụọ nime igbe ndị ahụ bụ maka ụtụ isi ndị mmadụ na-atụ kwa afọ maka ụlọ nsọ. Ha na-atụnye nke otu afọ notu igbe, na-atụnyekwa nke afọ bu ya ụzọ nigbe nke ọzọ. Ego ndị mmadụ na-atụnye nigbe nke atọ bụ ego e ji azụta nduru, ebe nke anọ bụ nke e ji azụta kpalakwukwu, nke ise abụrụ maka osisi, nke isii abụrụ maka ihe nsure ọkụ na-esi ísì ụtọ, ebe nke asaa bụ maka ịzụta efere ndị e ji ọlaedo mee. Ọ bụrụ na mmadụ achụchaa àjà mmehie, ego amafọrọ ya, ọ na-atụnye ya nigbe nke asatọ. Ọ bụrụ na ego amafọrọ mmadụ ma ọ chụchaa àjà ikpe ọmụma, ọ na-atụnye ya nigbe nke itoolu. Ọ bụrụkwa na ego amafọrọ mmadụ ma ọ chụchaa ụmụ nnụnụ nàjà, ọ na-atụnye ya nigbe nke iri. Ndị Naziraịt na-atụnye onyinye ha nigbe nke iri na otu, ebe ndị ekpenta e mere ka ha dị ọcha na-atụnye onyinye ha nigbe nke iri na abụọ. Igbe nke iri na atọ bụ ebe ndị mmadụ na-atụnye onyinye si ha nobi.Ihe niile Luk dere na Baịbụl hà bụ eziokwu?Ọ bụ Luk dere akwụkwọ Luk, deekwa akwụkwọ Ọrụ Ndịozi. Luk kwuru na ya si ná mmalite nyochaa ihe niile nụzọ ziri ezi. Ma, ụfọdụ ndị ọkachamara na-ekwu na ihe o dere abụchaghị eziokwu. Luk 1:3 Ajụjụ bụzi, Ihe niile Luk dere hà bụ eziokwu?Ihe Luk dere na Baịbụl bụ ihe mere eme ndị mmadụ nwere ike iji aka ha chọpụta na ha bụ eziokwu. Dị ka ihe atụ, aha o turu ndị ọchịchị Rom bụ aha kwesịrị ekwesị a na-etu ha noge ahụ nagbanyeghị na ọtụtụ ndị amachaghị utu aha ndị ahụ. Ọ kpọrọ ndị ọchịchị Rom nọ na Filipaị ndị nduzi obodo, kpọọ ndị nke nọ na Tesalọnaịka ndị na-achị obodo, kpọọkwa ndị nke nọ nEfesọs ndị isi ememme na egwuregwu. Ọrụ Ndịozi 16:20;17:6;19:31 Luk kpọrọ Herọd Antipas onye na-achị ógbè, kpọọkwa Sajiọs Pọlọs onye na-achị ógbè Saịprọs.Ọrụ Ndịozi 13:1,7.Aha ndị ahụ Luk kpọrọ ha gosiri na anya ruru ya ala. Ihe gosiri na nke a bụ eziokwu bụ na ọ bụrụ na ndị Rom weere obodo nọ nokpuru ha ka obodo ndị ohu, ha nwere ike imecha mee ka ndị obodo ahụ nwere onwe ha. Ọ bụrụ na ha enwere onwe ha, aha a na-etu onye na-achị obodo ha na-agbanwe. Ọ bụ ya mere Bruce Metzger, onye bụ ọkà mmụta nihe gbasara Baịbụl, ji kwuo na utu aha ndị ahụ Luk dere nebe dị iche iche nỌrụ Ndịozi bụ aha a na-etu ndị ahụ noge ahụ. Otu ọkà mmụta aha ya bụ William Ramsay sịrị na Luk bụ ọkaibe nịkọ akụkọ ihe mere eme.Jehova Echefubeghị MNDỤ M BIRI NA MBỤ:A mụrụ m nobodo Bilbao, nke dị nebe ugwu Spen. Abụ m nwa nke abụọ nime ụmụ anọ nne na nna m mụrụ. Anyị niile bụ ezigbo ndị Katọlik, ana m ejekwa mas kwa ụbọchị. Mgbe m dị afọ iri abụọ na atọ, aghọrọ m onye nkụzi. Ọrụ nkụzi na-atọ m ụtọ, arụkwara m ya ruo afọ iri anọ. Nime ihe niile m na-akụzi, nke kacha atọ m ụtọ bụ ịkụziri ụmụ akwụkwọ nkụzi chọọchị Katọlik. Ebe m bụ katkist, ihe m na-eme ná mgbede bụ ịkụziri ụmụ agbọghọbịa chọrọ ibido iri oriri nsọ gbasara oriri nsọ.Emechara m lụọ di. Ma, mgbe mụ na ya biri afọ iri na abụọ, ọ nwụrụ, hapụrụ m ụmụ anọ ka m zụwa naanị m. Adị m afọ iri atọ na atọ mgbe ahụ. Agbalịrị m ka m jiri ihe m na-amụta na chọọchị anyị kasie onwe m obi, ma e nwere ọtụtụ ihe nọ na-enye m nsogbu nobi. Ụfọdụ nime ha bụ: Gịnị mere mmadụ ji anwụ anwụ ebe ọ bụ na Kraịst anwụọla nihi anyị? Gịnị mere anyị ji ekpe ekpere ka Alaeze Chineke bịa ma ọ bụrụ na ndị ezi omume na-aga eluigwe? Ma, nke kacha enye m nsogbu bụ: Ọ bụrụ na Chineke na-ekpe mmadụ ikpe mgbe onye ahụ nwụrụ, gịnị mere onye ahụ ga-eji esi neluigwe, pọgatrị ma ọ bụ ọkụ mmụọ gawa ebe a ga-ekpe ya ikpe ikpeazụ?Ajụrụ m ụfọdụ ndị ụkọchukwu anyị ajụjụ ndị ahụ. Otu onye nime ha sịrị m: Amaghị m. Gaa jụọ bishọp anyị. Gịnị medịrị i ji ajụ ajụjụ niile a? Ọ kwa i kweere na Chineke? I kwesịghị inye onwe gị nsogbu. Ihe ndị ahụ o kwuru emeghị ka m kwụsị ịchọ otú m ga-esi mata nke bụ eziokwu. Amalitere m ịga ụka dị iche iche, ma nke ndị kwere na Chineke ma nke ndị na-ekweghị na Chineke. Ma, o nweghị nke zara m ajụjụ ndị ahụ nke ọma.OTÚ BAỊBỤL SI GBANWEE NDỤ M:Mgbe m dị ihe karịrị afọ iri isii, otu nwa akwụkwọ dị afọ asaa gwara m ka m bịa ọmụmụ ihe Ndịàmà Jehova. Ihe m nụrụ na ihe m hụrụ mgbe m gara, mere m obi ụtọ. Ma, ebe ọ bụ na anaghị m enwe ohere, mụ na Ndịàmà Jehova ahụkwaghị ọzọ. Mgbe afọ abụọ gachara, otu di na nwunye bụ Ndịàmà Jehova bịara nụlọ m. Aha nke nwoke bụ Juan, nwunye ya abụrụ Maite. Bido mgbe ahụ gawa, ọ na-abụ m jụọ ha ajụjụ, ha ejiri Baịbụl zaa m ya. Ma, mgbe ọnwa atọ gachara, ha malitere ịmụrụ m Baịbụl.Ọ na-abụ ụbọchị ọ bụla anyị ga-amụ Baịbụl ruwe, obi na-atọ m ụtọ. Ana m ejikwa ụzọ Baịbụl atọ ka m mara ma ihe Ndịàmà Jehova na-akụzi ọ bụ eziokwu. Noge na-adịghị anya, achọpụtara m na e kpuchiri m aka nanya kemgbe m na-aga ụka. O wutere m mgbe m chọpụtara na ihe m na-amụta na Baịbụl dị ezigbo iche nihe a kụziiri m na chọọchị. Ihe niile a gwụrụ m ike, o nyeghịkwa m ọnụ okwu.Ama m na amụtala m eziokwuNwoke nke abụọ m mechara lụọ rịara ezigbo ọrịa ma nwụọ. Ọ bụkwa noge ahụ ka m lara ezumike nká. M hapụkwara obodo Bilbao gaa bitụ ebe ọzọ. Juan na Maite kwagakwara ebe ọzọ. Noge ahụ, emere m ihe m na-ekwesịghị ime. Akwụsịrị m ịmụ Baịbụl. Ma nime obi m, ama m na amụtala m eziokwu. Ọ pụghịkwa m nobi.Mgbe ihe dị ka afọ iri abụọ gachara, ya bụ, mgbe m dị afọ iri asatọ na abụọ, Juan na Maite lọghachiri nobodo Bilbao ma bịa nụlọ m otu ụbọchị. Obi dị m ụtọ mgbe m hụrụ ha. M ghọtara ozugbo na Jehova echefubeghị m. Ha bidoghachiri ịkụziri m Baịbụl. Juan na Maite nweere m ndidi nihi na mgbe ụfọdụ, m na-ajụghachi ha ajụjụ ha zarala m ọtụtụ ugboro. Ihe ahụ m chọrọ bụ ka a na-agwa m ihe Baịbụl kwuru ugboro ugboro ka obi m pụọ nihe a kụziiri m na chọọchị. Ihe ọzọ bụkwa na m chọrọ ka ihe niile doo m anya ka m nwee ike ịkọwara ndị enyi m na ndị ezinụlọ m ihe Baịbụl kwuru.Ụbọchị obi kacha tọọ m ụtọ ná ndụ bụ ụbọchị e mere m baptizim ná mgbakọ Ndịàmà Jehova. Adị m afọ iri asatọ na asaa mgbe ahụ. Tupu e mee mụ na ndị ọzọ baptizim nụbọchị ahụ, otu okenye nọgbakọ Ndịàmà Jehova si na Baịbụl gwa anyị okwu. Ndị niile bịara mgbakọ ahụ nọkwa na-ege ntị. Otú o si kwuo okwu ahụ mere ka anya mmiri gbaa m. Ọ dị m ka Jehova ò si nọnụ ya na-agwa m okwu. Mgbe e mechara m baptizim, ọtụtụ Ndịàmà Jehova bịara kelee m nagbanyeghị na ọ bụghị ha niile ka m ma.URU NDỊ M RITERELA:Kemgbe ụwa m, ama m na Jizọs Kraịst bụ ụzọ. Jọn 14:6 Ma, ịmụ Baịbụl emeela ka m mata Jehova, onye Jizọs du anyị na-agakwuru. Ugbu a, m kpewezie ekpere, ama m na ọ bụ ezigbo Nna m na ezigbo Enyi m ka m na-agwa okwu. Neziokwu, ndụ m gbanwere mgbe m gụrụ akwụkwọ isiokwu ya bụBịaruo Jehova Nso.Oge mbụ m gụrụ ya, m gụchara ya notu abalị. Ihe akwụkwọ ahụ kwuru gbasara otú Jehova si eme ebere ruru m nobi.M cheta mbọ niile m gbara ka m mata okpukpe nke na-akụzi eziokwu, ihe na-agbata m nobi bụ ihe Jizọs kwuru. Ọ sịrị: Na-arịọnụ, a ga-enye unu; na-achọnụ, unu ga-achọta; na-akụnụ, a ga-emeghere unu. Matiu 7:7 Ebe ọ bụ na a zaala m ajụjụ niile na-agbagwoju m anya, obi na-atọ m ezigbo ụtọ ịkụzikwara ndị ọzọ ihe m mụtara.Adị m afọ iri itoolu ugbu a, ma m ka nwere ọtụtụ ihe m ga-amụta gbasara Jehova. Mgbe ọ bụla m gara ọmụmụ ihe Ndịàmà Jehova, ọ na-adị m ka m gara oriri pụrụ iche nihi ọtụtụ ihe ọma m na-amụta nakwa ezigbo ụmụnna m m na-ahụ nebe ahụ. M na-atụsi anya ike mgbe ụwa ga-aghọ paradaịs ka m bidokwa kụziwe nkụzi. Mkpughe 21:3, 4 Ihe m kacha atụsi anya ya ike bụ mgbe ndị m hụrụ nanya nwụrụ anwụ ga-adị ndụ ọzọ nihi na m ga-eso kụziere ha Okwu Chineke. Ọrụ Ndịozi 24:15 Noge ahụ, m ga-agwa ha ihe ọma Jehova meere m mgbe m karala nká.A Ga-akpọlite Ndị Nwụrụ Anwụ nỌnwụBaịbụl kwuru na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ.Ọ bụrụ na ndị anyị hụrụ nanya nwụrụ anwụ esi nọnwụ bilie, obi ga-atọ anyị ezigbo ụtọ ịhụ ha. Ma, mmadụ ò kwesịrị ikwere na ihe a ga-eme eme? Anyị ga-amata azịza ajụjụ a ma anyị leba anya nihe mere ndịozi Jizọs Kraịst ji kweta na ndị nwụrụ anwụ ga-esi nọnwụ bilie.Obi siri ndịozi Jizọs ike na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ. Gịnị mere obi ji sie ha ike? Ọ dịkarịa ala, e nwere ụzọ ihe abụọ kpatara ya. Nke mbụ bụ na a kpọlitere Jizọs nọnwụ. Ndịozi Jizọs na ihe karịrị narị ụmụnna ise ji anya ha hụ Jizọs mgbe a kpọlitechara ya nọnwụ. 1 Ndị Kọrịnt 15:6 O dokwara onye ukwu na onye nta anya na o sila nọnwụ bilie. Ihe a kọrọ na Matiu, Mak, Luk, na Jọn gosiri na nke a bụ eziokwu.Matiu 27:6228:20;Mak 16:1-8;Luk 24:1-53;Jọn 20:121:25.Nke abụọ bụ na ndịozi Jizọs ji anya ha hụ mgbe Jizọs kpọlitere ndị nwụrụ anwụ nọnwụ. Dị ka ihe atụ, ha hụrụ mgbe ọ kpọlitere mmadụ nọnwụ nobodo Nen, kpọlite onye ọzọ na Kapaniọm, kpọlitekwa onye ọzọ na Betani. Luk 7:11-17;8:49-56;Jọn 11:1-44 Onye nke ọ kpọlitere na Betani bụ enyi ya. Anyị ekwubuola okwu ya nỤlọ Nchea. Ma, ka anyị lebakwuo anya nihe merenụ mgbe ahụ.ABỤ M MBILITE NỌNWỤAbalị anọ Lazarọs nwụchara, Jizọs gwara Mata nwanne Lazarọs, sị: Nwanne gị nwoke ga-ebili. Mata aghọtachaghị ihe Jizọs kwuru, ya agwa Jizọs, sị: Amaara m na ọ ga-ebili. Ma, ihe o bu nobi bụ na a ga-akpọlite Lazarọs nọnwụ nọdịnihu. O juziri ya anya ịhụ na mgbe Jizọs kwuchara na ya bụ mbilite nọnwụ na ndụ, Jizọs mere ka nwanne ya nwoke si nọnwụ bilie.Jọn 11:23-25.Ò nwere ebe Lazarọs gara mgbe ahụ ọ nwụrụ nọọ abalị anọ nili? O nweghị ihe Lazarọs kwuru gosiri na o nwere ebe ọ gara nọrọ ndụ noge ahụ. Nke a gosiri na Lazarọs enweghị mkpụrụ obi na-anaghị anwụ anwụ nke gawara eluigwe mgbe ọ nwụrụ. Jizọs esighịkwa neluigwe, bụ ebe Lazarọs nọ na-ekpori ndụ nakụkụ Chineke, kpọdata ya nụwa ma mee ka o bidokwa dịwa ndụ nụwa. Oleekwanụ ebe Lazarọs nọ mgbe ahụ ọ nwụrụ? Nke bụ eziokwu bụ na ọ nọ nili na-ehi ụra.Ekliziastis 9:5,10.Cheta na Jizọs kwuru na onye nwụrụ anwụ yiri onye na-ehi ụra e nwere ike ịkpọte nụra. Baịbụl kwuru, sị: Enyi anyị Lazarọs na-arahụ ụra, ma m na-eje ebe ahụ ịkpọte ya. Ya mere, ndị na-eso ụzọ ya sịrị ya: Onyenwe anyị, ọ bụrụ na ọ na-arahụ ụra, ahụ ga-adị ya mma. Otú ọ dị, ọ bụ banyere ọnwụ ya ka Jizọs na-ekwu. Ma ha chere na ọ na-ekwu banyere ụra efu. Ya mere, noge ahụ, Jizọs gwara ha hoo haa, sị: Lazarọs anwụwo. Jọn 11:11-14 Mgbe Jizọs kpọlitere Lazarọs nọnwụ, Lazarọs malitekwara ịdị ndụ, ya na ụmụnne ya amalitekwa ibi. Ihe ọma ahụ Jizọs meere Lazarọs na ụmụnne ya enweghị atụ.Mkpọlite Jizọs kpọlitere ndị nwụrụ anwụ nọnwụ na-egosi ihe ọma ọ ga-eme nọdịnihu.Ebe Jizọs bụ Eze nke Alaeze Chineke, mgbe ọ ga-esi neluigwe na-achị ụwa, ọ ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọ nili. Ọ bụ ya mere o ji sị na ya bụ mbilite nọnwụ. Chegodị echiche otú obi ga-esi atọ gị ụtọ mgbe a ga-akpọlite ndị ị hụrụ nanya nwụrụ anwụ, gị ahụ ha ọzọ. Obi ga-atọkwa ndị ahụ a ga-akpọlite nọnwụ ezigbo ụtọ.Luk 8:56.Chegodị echiche otú obi ga-esi atọ gị ụtọ mgbe a ga-akpọlite ndị ị hụrụ nanya nwụrụ anwụ, gị ahụ ha ọzọINWE OKWUKWE GA-EME KA ANYỊ NWETA NDỤ EBIGHỊ EBIJizọs gwara Mata, sị: Onye nwere okwukwe nebe m nọ, ọ bụrụgodị na ọ nwụọ, ọ ga-adị ndụ ọzọ; onye ọ bụla nke dị ndụ ma nwee okwukwe nebe m nọ agaghị anwụ ma ọlị. Jọn 11:25, 26 Ndị ahụ Jizọs ga-akpọlite nọnwụ mgbe ọ ga-achịwa ụwa agaghị anwụ ọzọ ma ọ bụrụhaala na ha akwụsịghị inwe okwukwe na Jizọs.Onye nwere okwukwe nebe m nọ, ọ bụrụgodị na ọ nwụọ, ọ ga-adị ndụ ọzọ.Jọn 11:25Mgbe Jizọs kwuchara gbasara mbilite nọnwụ, ọ jụrụ Mata ajụjụ mere ka Mata kwuo ihe dị ya nobi. Ọ jụrụ Mata: Ì kwere nke a? Mata azaa ya, sị: Ee, Onyenwe anyị; ekwere m na ị bụ Kraịst, Ọkpara Chineke. Jọn 11:26, 27 Ị ga-achọ inwe okwukwe na Jizọs ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ otú ahụ Mata nwere? Ọ bụrụ otú ahụ, ihe mbụ ị ga-eme bụ ịmata Chineke na ihe o bu nobi imere ụmụ mmadụ. Jọn 17:3;1 Timoti 2:4 Nke a ga-eme ka i nwee okwukwe. Gwa Ndịàmà Jehova ka ha kọọrọ gị ihe niile Baịbụl kwuru gbasara mbilite nọnwụ. Obi ga-atọ ha ụtọ ịkọwakwuru gị gbasara olileanya ọma ahụ anyị nwere, ya bụ, na a ga-akpọlite ndị nwụrụ anwụ nọnwụ.Ajụjụ Ndị Baịbụl ZaraOlee ụdị onye Chineke bụ?Chineke bụ mmụọ. Mmadụ enweghị ike ịhụ ya anya. Ọ bụ ya kere eluigwe, ụwa, na ihe niile dị ndụ. Ma, o nweghị onye kere Chineke nihi na o nweghị mmalite. Abụ Ọma 90:2 Chineke chọrọ ka ụmụ mmadụ gbalịa ka ha na ya dịrị ná mma nakwa ka ha mata nke bụ eziokwu gbasara ya.GụọỌrụ Ndịozi 17:24-27.Anyị nwere ike ịmata aha Chineke. Anyị nwekwara ike ịmata àgwà ya ụfọdụ ma ọ bụrụ na anyị echebara ihe ndị o kere eke echiche. Ndị Rom 1:20 Ma, ọ bụrụ na anyị chọrọ ịmata Chineke nke ọma, ihe anyị kwesịrị ime bụ ịmụ Okwu ya, bụ Baịbụl. Baịbụl ga-eme ka anyị mata àgwà ọma ndị Chineke nwere.GụọAbụ Ọma 103:7-10.Mmegbu ndị mmadụ na-emegbu ibe ha ọ na-ewute Chineke?Mmegbu ndị mmadụ na-emegbu ibe ha na-ewute Onye kere anyị, bụ Jehova. O kere ụmụ mmadụ nonyinyo ya. Diuterọnọmi 25:16 Ọ bụ ya mere mmegbu anaghị adị ọtụtụ ndị mma. Ọ bụghị Chineke kpatara mmegbu ma ọ bụ ihe ọjọọ anyị na-ahụ ebe niile. Chineke kere ụmụ mmadụ ka ha na-ekpebiri onwe ha ihe ha chọrọ ime. Ma, ọ dị mwute na ọtụtụ ndị họọrọ ime ihe ọjọọ ma na-emegbu ndị ọzọ. Ihe ọjọọ ndị ha na-eme na-ewute Jehova nobi.GụọJenesis 6:5, 6;Diuterọnọmi 32:4, 5.Jehova hụrụ ikpe ziri ezi nanya. Ọ gaghị ekwe ka mmegbu dịgide. Abụ Ọma 37:28, 29 Baịbụl gwara anyị na Chineke ga-eme ka mmegbu niile ndị mmadụ na-emegbu ibe ha kwụsị noge na-adịghị anya.Gụọ2 Pita 3:7-9,13.Baịbụl gwara anyị na Chineke ga-eme ka mmegbu niile ndị mmadụ na-emegbu ibe ha kwụsị noge na-adịghị anya 