 Ụlọ Nche Febụwarị 1, 2015  Gịnị Ka Ị Ga-eme Ka Ọrụ Gị Na-atọ Gị Ụto?Isiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AỌ Ka Bara Uru Ịna-arụsi Ọrụ Ike?Otú a ọ dị Alex ka ọ dịkwa ọtụtụ ndị taa. Ha anaghị achọ ịrụsi ọrụ ike. E nwere ihe Aaron, bụ otu nwoke na-arụzi ụgbọala, kwuru. Ọ sịrị: Ọtụtụ ndị chere na ha akarịala ọrụ ha na-arụ nihi na ọ bụ ọrụ a na-eleda anya. Ebumnobi ha bụ ka ha na-arụgodị ya ruo mgbe ha ga-enweta ọrụ ka ya mma.Gịnị mere ọtụtụ ndị ji eche na ha ekwesịghị ịna-arụ ọrụ siri ike? Ọ ga-abụ na ihe mere ha ji eche otú ahụ bụ nihi na ndị ụlọ ọrụ mgbasa ozi na-emekarị ka ndị mmadụ na-eche na ha ekwesịghị ịna-enye ndụ ha nsogbu. Otu nwoke na-arụzi ụlọ aha ya bụ Matthew sịrị na ndị mmadụ na-ekwu na ọ na-abụ mmadụ na-arụsikwu ọrụ ike, obi ana-ajọkwu ya njọ. Otu nwoke na-arụzikwa ụlọ aha ya bụ Shane kwukwara ihe yiri ihe a Matthew kwuru. Ọ sịrị: Ihe ndị mmadụ chọziri ugbu a bụ ha na-arụ obere ọrụ, a na-akwụ ha nnukwu ụgwọ.Ma, ọtụtụ ndị na-enwe obi ụtọ bụ ndị na-arụsi ọrụ ike. O nwere ihe otu nwa okorobịa dị afọ iri abụọ na ise aha ya bụ Daniel kwuru. Nwa okorobịa a na-arụ ụlọ. O kwuru, sị: Mmadụ ịrụsi ọrụ ike na-atọ ụtọ, karịchaa ma ọ bụrụ na ihe onye ahụ na-arụ bụ ihe ga-aba ezigbo uru. Nwa okorobịa ọzọ dị afọ iri abụọ na atọ aha ya bụ Andre, kwukwara ihe yiri ihe a Daniel kwuru. Ọ sịrị: Ekwetara m na ịrụsi ọrụ ike na-eme ka mmadụ nwee obi ụtọ. Ma, naanị ihe ịrụ obere ọrụ ga-akpatara mmadụ bụ ike ọgwụgwụ na obi ọjọọ.Gịnị nyeere Daniel, Andre na ndị ọzọ aka ile ịrụsi ọrụ ike anya otú kwesịrị ekwesị? Ọ bụ ime ihe Baịbụl kwuru. Baịbụl na-agba anyị ume ka anyị na-adị uchu nọrụ anyị. Baịbụl gwakwara anyị ihe anyị ga na-eme ka ọrụ anyị nwee ikena-atọ anyị ụtọ.Olee ihe ụfọdụ Baịbụl kwuru ga-enyere gị aka ịna-enwe obi ụtọ nọrụ gị? Biko, gụọ isiokwu na-eso nke a ka ị hụ ha.Gịnị Ka Ị Ga-eme Ka Ịrụsi Ọrụ Ike Na-atọ Gị Ụtọ?WERE ỌRỤ GỊ KA IHE NA-ABARA GỊ URUMa ị na-arụ ọrụ e ji ike ọkpụkpụ aka arụ, ma ị na-arụ nọfis, ma ị na-arụkwanụ ụdị ọrụ ọzọ, cheta na uru dị nụdị ndọgbu nọrụ niile. Ilu 14:23 Olee uru dị na ya? Ma ọ dịghị ihe ọzọ, ị ga-esi na ya na-enweta ihe ị ga-eji na-egbo mkpa gị. Chineke kwere ndị na-efe ya nkwa na ya ga na-egboro ha mkpa ha. Matiu 6:31, 32 Mana, ọ chọkwara ka anyị na-agbalị akpa afọ anyị narụrụghị aka.2 Ndị Tesalonaịka 3:10.Nihi ya, i kwesịrị ị na-ele ọrụ gị anya ka ihe na-enyere gị aka ime ihe i kwesịrị ime. Ọrụ anyị na-enyere anyị aka igbo mkpa anyị. Otu nwa okorobịa dị afọ iri abụọ na ise aha ya bụ Joshua kwuru, sị: Ọ bụrụ na ị na-akpali afọ gị, e kwesịrị ikwe gị naka. Ọ bụrụkwa na ị na-akpata ego na-ezuru gị igbo mkpa gị, mara na ọrụ ị na-arụ efughị ọhịa.Ọrụ ị na-arụsi ike ga-emekwa ka ị mara na i zuru ka e mee. A sịdị kwuwe, ịrụsi ọrụ ike adịghị mfe. Ọ bụrụ na anyị agbalịa na-arụ ọrụ anyị, ọ sọgodị ya ya bụrụ na o siri ike, anyị ga na-enwe obi ụtọ nihi na anyị ma na anyị na-agba mbọ eme ihe na-adịghị mfe. Obi ga-adịkwa anyị ụtọ na anyị na-eme ihe gosiri na anyị abụghị ndị umengwụ. Ilu 26:14 Ihe ndị a gosiri na ịrụsi ọrụ ike na-eme ka mmadụ mara na ya zuru ka e mee. Aaron anyị dere ihe o kwurunisiokwu bu nke a ụzọ kwukwara, sị, Obi na-adị m ụtọ ma m rụchaa ọrụ lọta. Ọ bụ eziokwu na ike na-agwụcha m, o nwekwara ike ndị ọzọ agaghịdị ama na o nwere ihe m rụrụ, ma ama m na agbaala m mbọ.TINYE UCHE GỊ NỌRỤ GỊBaịbụl kwuru okwu ọma banyere nwoke nwere nkà nọrụ ya, na nwaanyị na-arụ ọrụ ọ bụla aka ya nwere mmasị ịrụ. Ilu 22:29;31:13 Nke bụ eziokwu bụ na mmadụ ga-agbarịrị mbọ tupu ọrụ ya edoo ya anya. Ọ bụrụkwa na ọrụ mmadụ na-arụ edoghị ya anya, ọ ga-esi ike ka ọ na-atọ onye ahụ ụtọ. Ọ ga-abụ ya mere ọrụ ọtụtụ ndị anaghị atọ ha ụtọ nihi na ha agbasibeghị mbọ ike ka ọrụ ha doo ha anya.Nke bụ eziokwu bụ na mmadụ nwere ike ime ka ụdị ọrụ dị iche iche na-atọ ya ụtọ. Naanị ihe onye ahụ ga-eme bụ itinye uche ya nọrụ ahụ mụta ya nke ọma. Otu nwa okorobịa dị afọ iri abụọ na anọ aha ya bụ William kwuru, sị: Mmadụ tinye ike ya niile nọrụ ọ na-arụ ma hụ ihe ọ rụpụtara, obi na-abụ ya sọ aṅụrị. Ma, obi agaghị abụ onye ahụ sọ aṅụrị ma ọ bụrụ na o ji aghụghọ rụọ ọrụ ahụ ma ọ bụkwanụ na ọ rụrụ ya elu elu.NA-ECHETA OTÚ ỌRỤ GỊ SI ABARA NDỊ ỌZỌ URUAdịla na-eche naanị gbasara ego ole ị na-enweta nọrụ ị na-arụ. Kama nke ahụ, jụọ onwe gị ajụjụ ndị a: Olee uru ọrụ a m na-arụ bara? Gịnị ga-eme ma ọ bụrụ na a rụghị ya, ma ọ bụkwanụ na a rụghị ya nke ọma? Olee otú ọrụ a m na-arụ si abara ndị ọzọ uru?Ọ ga-adị mma ma i chebara ajụjụ nke ikpeazụ a ezigbo echiche, nihi na ọrụ mmadụ na-arụ ga-akacha na-atọ ya ụtọ ma ọ hụ otú o si abara ndị ọzọ uru. Jizọs sịdịrị na a na-enweta obi ụtọ ka ukwuu ninye ihe karịa ka a na-enweta nịnara ihe. Ọrụ Ndịozi 20:35 Ihe anyị na-eme na-abara ndị ahịa anyị na ndị anyị na-arụrụ ọrụ uru. Ma, ọ na-abakwara ndị ezinụlọ anyị na ndị nọ ná mkpa uru.Ndị ezinụlọ anyị.Ọ bụrụ na onyeisi ezinụlọ na-agba mbọ na-akpa afọ ezinụlọ ya, o pekata mpe, e nwere ụzọ abụọ ihe ọ na-eme si abara ndị ezinụlọ ya uru. Nke mbụ bụ na ọ na-eme ka ha nweta ihe ndị dị ha mkpa, ya bụ, ihe oriri, uwe, na ebe obibi. Onye na-agba mbọ otú a na-eme ihe Chineke gwara ndị isi ezinụlọ ka ha na-eme, ya bụ, ka ha na-egboro ndị nke ha mkpa ha. 1 Timoti 5:8 Nke abụọ bụ na onye na-agba mbọ akpa afọ ezinụlọ ya na-akụziri ụmụ ya na ịrụsi ọrụ ike bara uru. Shane, onye anyị dere ihe o kwuru nisiokwu bu nke a ụzọ, kwuru, sị: E ji ịrụsi ọrụ ike mara papa m. Kemgbe ụwa ya, ọ na-arụsi ọrụ ike, na-akwụwakwa aka ya ọtọ. Ọrụ kapịnta ka ọ rụrụla karịchaa. Esi m naka ya mụta uru ọ bara ịrụ ọrụ aka ga-abara ndị ọzọ uru.Ndị nọ ná mkpa.Pọl Onyeozi gwara Ndị Kraịst ka ha na-arụsi ọrụ ike ka ha nwee ihe ha ga-ekenye ndị nọ ná mkpa. Ndị Efesọs 4:28 Neziokwu, ọ bụrụ na anyị na-agba mbọ na-akpa afọ anyị na ndị ezinụlọ anyị, anyị nwekwara ike inwe ihe anyị ga-enyetụ ndị ọ na-enweghị ka ọ hà ha. Ilu 3:27 Ihe a gosiri na ịrụsi ọrụ ike na-eme ka mmadụ nwee iheọ ga-enyetụ onye ọzọ, si otú ahụ nweta obi ụtọ a na-enweta ninye ihe.NA-ARỤ IHE KARỊRỊ IHE A TỤRỤ ANYA KA Ị RỤỌMgbe Jizọs na-akụziri ndị mmadụ ihe nelu ugwu, ọ gwara ha, sị: Ọ bụrụkwa na onye nwere ikike amanye gị ịga otu maịl, soro ya gaa maịl abụọ. Matiu 5:41 Olee otú i nwere ike isi mee ihe a Jizọs kwuru ma a bịa nọrụ ị na-arụ? Kama ịrụ naanị obere ihe kwụsị, gbalịa rụọ ihekarịrịihe a tụrụ anya ka ị rụọ. Kpebie ihe ndị ị ga-eme. Dị ka ihe atụ, kpebisie ike na ị ga-eme ka ọrụ gị ka mma, ma ọ bụkwanụ na ị ga-arụ ya ngwa ngwa karịa. Elegharala ihe ọ bụla gbasara ọrụ gị anya, ọ sọgodị ya ya bụrụ ntakịrị ihe.Ọ bụrụ na ị na-agba mbọ arụ ihe karịrị ihe a tụrụ anya ka ị rụọ, o nwere ike ime ka ọrụ gị na-atọ gị ụtọ. Gịnị mere ọ ga-eji na-atọ gị ụtọ? Ọ bụ nihi na ọ bụgịnwaji aka gị kpebie ịrụ karịa ihe a tụrụ anya na ị ga-arụ. Ị naghị eme ya nihi na mmadụ na-amanye gị mee ya. Faịlimọn 14 Ihe a na-echetara anyị ihe dị nakwụkwọIlu 12:24. Ebe ahụ sịrị: Ọ bụ aka ndị dị uchu ga-achị achị, ma aka dị umengwụ ka a ga-amanye ịrụ ọrụ. O nwere ike a naghị amanye gị ịrụ ọrụ ma ọ bụ ịgba ohu. Ma, ọ bụrụ na ị naghị arụ ihe a tụrụ anya ka ị rụọ, o nwere ike ịdị gị ka ị na-agba ohu nihi na a ga na-atụ anya ka ị rụkwuo. Ma, ọ gaghị adị onye na-arụ ihe karịrị ihe a tụrụ anya ka ọ rụọ ka ọ na-agba ohu, nihi na ọ bụ yaji aka ya kpebieịrụ ya.EKWELA KA ỌRỤ GỊ GBOCHIE GỊ IME IHE NDỊ ỌZỌ DỊ MKPAỊrụsi ọrụ ike dị mma. Ma, anyị kwesịkwara icheta na e nwere ihe ndị ọzọ anyị kwesịrị ịna-eme ná ndụ. Baịbụl gbara anyị ume ka anyị dị uchu nọrụ anyị. Ilu 13:4 Ma, ọ gwaghị anyị ka anyị na-anwụ nọrụ.Ekliziastis 4:6sịrị na obere ezumike dị mma karịa ịrụsi ọrụ ike gabiga ókè na ịchụso ifufe. Gịnị ka ihe a e kwuru nEkliziastis pụtara? Ọ pụtara na ọ bụrụ na mmadụ na-arụgbu onwe ya nọrụ, o nwere ike onye ahụ agaghịzi eji obi ụtọ eri ihe ọ na-arụta nọrụ. Onye ahụ ga-adị ka onye na-achụso ifufe. O nweghịzi uru ọrụ ya baara ya.Baịbụl ga-enyeliri anyị aka ịna-ele ọrụ anyị anya otú kwesịrị ekwesị. Ọ gwara anyị ka anyị na-agba mbọ nọrụ anyị. Ma, ọ gwakwara anyị ka anyị chọpụta ihe ndị ka mkpa. Ndị Filipaị 1:10 Gịnị bụ ihe ndị ahụ ka mkpa? Ihe ndị so na ha bụ iso ndị ezinụlọ anyị na ndị enyi anyị na-anọrị. Ma, nke kacha mkpa bụ iwepụta oge na-eme ihe ndị gbasara ofufe Chineke, dị ka ịgụ Baịbụl na ịtụgharị uche na ya.Ndị na-arụsi ọrụ ike ma na-ewepụta oge eme ihe ndị ọzọ dị mkpa na-aka enwe obi ụtọ nọrụ ha. William anyị dere ihe o kwuru ná mmalite kwuru, sị: Otu onye m na-arụburu ọrụ bụ onye e ji ama atụ ma a bịa nịrụsi ọrụ ike na iwepụta oge eme ihe ndị ọzọ dị mkpa. Obi na-abụ ndị na-ewetara ya ọrụ sọ aṅụrị maka otú o si arụrụ ha ọrụ nke ọma. Ma, a gbasahaala ọrụ, ọ na-etinyezi uche nihe gbasara ndị ezinụlọ ya na ihe gbasara ofufe ọ na-efe Chineke. Ịgwa gị eziokwu, o so ná ndị m ma kacha enwe obi ụtọ.Gịnị Mere O Ji Dị Mma Ka Ị Mụọ Baịbụl?BAỊBỤL NA-AKỌ IHE OTÚ O SI MEEEric:Biko, anaghị m enwecha mmasị ịkpa ihe gbasara Baịbụl.Boniface:Nsogbu adịghị. Aha m bụ Boniface. Aha nke gị kwanụ?Eric:Eric.Boniface:Ndeewo. Olee otú i mere?Eric:Ọ dị mma.Boniface:Biko, ka m jụtụ gị, ị na-aga chọọchị mgbe ị dị obere?Eric:Ee. Ma, mgbe m bara mahadum, m bịara chefuo ihe gbasara chọọchị.Boniface:Èéè? Olee ihe ị gụrụ na mahadum?Eric:Agụrụ m gbasara ihe ndị mere noge ochie. Ọ na-atọ m ụtọ ịgụ akụkọ gbasara ndị mgbe ochie.Boniface:Akụkọ na-atọkwa mụnwa ụtọ. Ị manụ na a kọrọ ọtụtụ akụkọ na Baịbụl. Baịbụl ò so nakwụkwọ ndị ị gụrụ mgbe ahụ ị nọ mahadum?Eric:Mba. Ama m na Baịbụl dị mma ọgụgụ, ma, amaghị m na ọtụtụ akụkọ dị nime ya.Boniface:Ama m na ọ ga-amasị gị ka m gosi gị ihe ụfọdụ dị na Baịbụl. Amaghị m ma ì nwere ohere ugbu a ka m gositụ gị ihe ndị mere eme a kọrọ na Baịbụl.Eric:Ngwanụ. Ma, enweghị m Baịbụl.Boniface:Nsogbu adịghị. Ka m jiri nke m gosi gị ya. Ebe mbụ m chọrọ igosi gị bụ nakwụkwọ1 Ihe E Mere isi 29, amaokwu nke 26 na nke 27. Ọ sịrị: Ma Devid nwa Jesi chịrị Izrel dum; ụbọchị ọ chịrị Izrel dị afọ iri anọ. Ọ chịrị afọ asaa na Hibrọn, chịakwa afọ iri atọ na atọ na Jeruselem.Eric:Olee ihe ị chọrọ iji ihe a ị gụrụ ugbu a kọwaa?Boniface:E nwere ndị sị na akụkọ Eze Devid bụ akụkọ ifo.Eric:Olee otú mmadụ ga-esi kwuo ụdị ihe ahụ?Boniface:Otu ihe mere ha ji ekwu otú ahụ bụ na e wezụga Baịbụl, o siri ike ịhụ akwụkwọ ọzọ kọrọ gbasara Devid. Ma, nafọ 1993, ụfọdụ ndị na-amụ banyere ihe ndị mgbe ochie gwupụtara otu nkume ndị mgbe ochie dere ihe na ya. A sụgharịa otu nime okwu ndị e dere na ya, ọ pụtara Ụlọ Devid.Eric:Èèé!Boniface:Onye ọzọ Baịbụl kọrọ gbasara ya ndị mmadụ na-ekwetaghị na ọ dịrị ndụ bụ Pọntiọs Paịlet. Ọ bụ otu nime ndị gọvanọ chịrị noge Jizọs nọ nụwa. E dere aha ya naLuk isi 3, amaokwu 1. E nwekwara ndị ọchịchị ndị ọzọ e dere aha ha ebe a.Eric:Ọọ eziokwu. O nwere ebe sịrị na mgbe Pọntiọs Paịlet bụ gọvanọ Judia, Herọd abụrụkwa onye na-achị ógbè Galili.Boniface:Ọọ ya. O teela ụfọdụ ndị gụrụakwụkwọ kwuwere na akụkọ gbasara Pọntiọs Paịlet emeghị eme. Ma, ihe dị ka afọ iri ise gara aga, a chọtara otu nkume nala Izrel. E dekwara Pọntiọs Paịlet na ya.Eric:Hmm. Anụtụbeghị m ihe ndị a mbụ.Boniface:Obi dị m ụtọ na ị matala ha ugbu a.Eric:Ịgwa gị eziokwu, ama m na Baịbụl bụ akwụkwọ e leruru anya dee. Ahụkwala m na ọ kọrọ ihe ndị mere eme, ma echeghị m na ihe dị na ya ga-abara ndị mmadụ uru noge anyị a.O TEELA E DERE BAỊBỤL, MA Ọ KA BARA URU NOGE ANYỊ ABoniface:Ọ bụ ihe ọtụtụ ndị na-ekwu. Ma, mụnwa chere na Baịbụl ka bara uru noge a. Ihe mere m ji kwuo otú ahụ bụ na ihe na-akpa ụmụ mmadụ kemgbe ụwa agbanwebeghị. Dị ka ihe atụ, ihe oriri, uwe, na ụlọ na-adị ndị mmadụ mkpa kemgbe ụwa. Anyị na-achọkwa ka anyị na ndị ọzọ dịrị ná mma nakwa ka ezinụlọ anyị dịrị nudo. Ọ bụghị eziokwu?Eric:Ọọ ya.Boniface:Baịbụl gwara anyị otú anyị ga-esi nweta ihe ndị a niile anyị chọrọ. Ọọ ya mere m ji sị na Baịbụl bara uru taa.Eric:Kọwatụkwuoro m otú o si baa uru.Boniface:Ihe m na-ekwu bụ na o nwere ihe ndị e dere na Baịbụl ga-abara anyị uru taa nagbanyeghị na o teela e dere ha.Nagbanyeghị na o teela e dere Baịbụl, ọtụtụ ihe e dere na ya na-abara anyị ezigbo uru taa otú ahụ ọ baara ndị oge ochieEric:Èéè? Dị ka gịnị na gịnị?Boniface:Dị ka ihe atụ, ọ gwara anyị achụla ego ọnwụ ọnwụ, gwakwa anyị otú anyị na ndị ezinụlọ anyị na ndị ọzọ ga-esi na-adị nudo. Baịbụl dị ka anya anyị ji ahụ ụzọ. Dị ka ihe atụ, ị manụ na ọ naghị adịcha mfe nwoke ime ka ezinụlọ ya dịrị nudo.Eric:Ọọ eziokwu. Ọ fọrọ obere ka ọ bụrụ otu afọ mụ na nwunye m lụrụ, ma mụ na ya ka na-enwekarị nghọtahie.Boniface:O nwere ihe ndị Baịbụl kwuru ga-enyere unu aka. Ụfọdụ nime ha dị nakwụkwọ Ndị Efesọs. Ka anyị gụọNdị Efesọs isi 5,amaokwu 22, 23, nanke 28. Biko, ị ga-agụtụnụ ebe ahụ?Eric:Nsogbu adịghị. Ọ sịrị: Ka ndị bụ nwunye na-edo onwe ha nokpuru ndị di ha dị ka nokpuru Onyenwe anyị, nihi na di bụ isi nke nwunye ya dị ka Kraịst bụkwa isi nke ọgbakọ ahụ, ebe ọ bụ onye nzọpụta nke ahụ a.Nke iri abụọ na asatọsịrị: Nụzọ dị otú a, ndị bụ di kwesịrị ịdị na-ahụ nwunye ha nanya dị ka ahụ nke ha. Onye hụrụ nwunye ya nanya hụrụ onwe ya nanya.Boniface:I meela. Ọ bụrụ na di na nwunye ana-eme ihe a e kwuru ebe a, ì chere na ha agaghị na-ebi nudo?Eric:Ha ga na-ebi. Ma, ọ naghịkwa adịcha mfe ime ihe a e kwuru ebe a.Boniface:Ọ bụ eziokwu. O nweghị onye zuru okè. Ọọ ya mere amaokwu ọzọ dị nisi nke ise ahụ ji sị ka anyị ghara ịna-eme ka ndị na-enweghị ezi uche.O nweghị onye kwesịrị ịna-eche na di ya ma ọ bụ nwunye ya ga na-emetacha ihe niile. Mụ na nwunye m achọpụtala na Baịbụl ga-enyeliri anyị aka ịna-agbaghara ibe anyị.Eric:Ihe a amaokwu a kwuru amaka.Boniface:Ndịàmà Jehova nwere ebe ha na-edebe ihe nỊntanet. Ihe ndị ga-enyere di na nwunye aka dịkwa ebe ahụ. Ọ bụrụ na ị ka nwetụkwuru ohere, m nwere ike igosi gị ụfọdụ nime ha.Eric:Nsogbu adịghị.Boniface:Ọ dị mma. Adres ebe anyị na-edebe ihe nỊntanet bụ  Ebe a bụ isimbido ya.Eric:Hhmm. Foto ndị a amaka.Boniface:Ha bụ foto ebe ụmụnna anyị na-ekwusa ozi ọma nebe dị iche iche nụwa. Ehee, lekwa ebe ahụ m na-agwa gị. Isiokwu ya bụ IheGa-enyere Ndị Di na Nwunye na Ndị Nne na Nna Aka. Nebe a, e nwere isiokwu ndị kwuru ihe dị iche iche ga-enyere di na nwunye aka. Olee nke masịrị gị?Eric:Ọọ nke a sịrị: Idozi Nsogbu nEzinụlọ Gị. Ka m lee ma ò nwere ihe m ga-ahụ na ya ga-enyere m aka idozi nsogbu nezinụlọ m.Boniface:Isiokwu a kwuru ihe anọ ga-enye aka idozi nsogbu. Legodị ihe paragraf a kwuru. Ị ga-agụtụnụ ya?Eric:Nsogbu adịghị. Ọ sịrị: Otú ahụ nkwurịta okwu si dị mkpa nalụmdi na nwunye, ka ịhụya na nsọpụrụ dịkwa mkpa.Boniface:I meela. O nwere amaokwu Baịbụl e dere ebe a. Ị pịa ya aka, ya emepee.Eric:Ehee, o mepeela.Ndị Efesọs 5:33. Ọ sịrị: Ka onye ọ bụla nime unu hụ nwunye ya nanya dị ka ọ hụrụ onwe ya nanya; naka nke ọzọ, onye bụ nwunye kwesịrị ịdị na-akwanyere di ya ùgwù nke ukwuu.Boniface:Ị chọpụtara na ihe e kwuru ebe a mmadụ ga-eme bụ ihe di ya ma ọ bụ nwunye yachọrọ ka o meere ya?Eric:Aghọtachaghị m ihe ị na-ekwu.Boniface:Ọọ na ndị di anaghị achọ ka ndị nwunye ha na-akwanyere ha ùgwù, ndị nwunye ana-achọkwa ka ndị di ha na-egosi ha na ha hụrụ ha nanya?Eric:Ọọ eziokwu.Boniface:Ọ bụrụ na di ana-egosi nwunye ya na ọ hụrụ ya nanya, í cheghị na ọ ga-adịrị nwunye ya mfe ịkwanyere ya ùgwù?Eric:Eche m na ọ ga-adịrị ya mfe.Boniface:O ruola ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ puku afọ abụọ e dere amaokwu Baịbụl a. Ma ọ bụrụ na di na nwunye ana-eme ihe e kwuru na ya, ọ ga-enyere ha aka ịna-ebi nudo.Eric:Ahụla m na Baịbụl bara uru karịa otú m chere.Boniface:Obi dị m ụtọ maka ihe a mụ na gị kwurịtara. M ga-achọkwa ka mụ na gị hụ ụbọchị ọzọ ka ị gwa m ihe ị gụtara nisiokwu nta sịrị, Ihe Anọ A Ga-eme Iji Dozie Nsogbu. Ọ dịkwa nisiokwu a anyị kparịtara.Eric:Ọ dị mma. Mụ na nwunye m ga-agụ ya tupu ụbọchị ọzọ anyị ga-ahụ.Otú Baịbụl Si Zaa M Ajụjụ M Niile Ha Edoo M Anya Tọrọ M Ezigbo ỤtọNDỤ M BIRI NA MBỤ:A mụrụ m nobodo Sekashfọhirivarụ dị na Họngarị. Ọ karịala otu puku afọ obodo a dịwara. Ọ ka na-ewute m ma m cheta ihe ndị e mebisịrị nobodo a mgbe a na-alụ agha ụwa nke abụọ.Ọ bụ mụ na mpa nnukwu m na mma nnukwu m bi mgbe m dị obere. Ha anaghị apụ m apụ nobi, karịchaa mma nnukwu m aha ya bụ Elisabeth. Ihe ọ kụziiri m mere ka m nwee okwukwe siri ike na Chineke. Malite mgbe m dị afọ atọ, mụ na ya na-eso ekpe Ekpere Onyenwe Anyị ná mgbede ọ bụla. Ma, ọ bụ mgbe m dị ihe dị ka afọ iri abụọ na asatọ ka m ghọtara ihe ekpere ahụ pụtara.Ọ bụ mpa nnukwu m na mma nnukwu m na-elekọta m mgbe m dị obere maka na mpa m na mma m na-arụ ọrụ ehihie na abalị ka ha nweta ego ha ga-eji azụta ụlọ nke anyị. Ma, na Satọdee nke abụọ nọnwa ọ bụla, anyị niile na-ezukọta rie nri. Oge ndị ahụ anyị na-ezukọta na-atọ m ezigbo ụtọ.Nafọ 1958, mpa m na mma m mechara zụta ụlọ, mụ na ha ebirizie. Obi tọkwara m ezigbo ụtọ na mụ na ha bizi. Ma, mgbe ọnwa isii gara, ọrịa kansa gburu mpa m, obi ụtọ m niile ahụ ebie.Obi gbawara m. Echetara m otu ụbọchị m nọ na-ekpe ekpere na-ajụ Chineke, sị: Chineke, arịọrọ m gị ka i nyere mpa m aka ka ọ gbakee, achọghị m ka ọ nwụọ. Gịnị mere i meereghị m ihe m rịọrọ gị? M nọ na-achọsi ike mgbe ahụ ka m mata ma mpa m ọ gaala eluigwe ka ọ bụ na nke ya agaala kpamkpam. M hụ ụmụaka ndị ọzọ mpa ha ka nọ ndụ, ya ana-adị m ka m bụrụ ha.Ọ na-esi ike otu ụbọchị agafee mụ aghara ịga ebe e liri mpa m. M gagidere ebe ahụ ruo ọtụtụ afọ. Ọ na-abụ m rute nili ya, mụ egbuo ikpere nala na-arịọ Chineke, sị: Chineke, biko, m chọrọ ịma ebe mpa m nọ. M rịọkwara Chineke ka o mee ka m mata ihe o bu nobi kee ụmụ mmadụ.Mgbe m dị afọ iri na atọ, ekpebiri m ịmụ asụsụ Jaman. E nwere ọtụtụ akwụkwọ ndị bara uru e dere nasụsụ Jaman. Uche m bụ na m ga-ahụ nke ga-aza m ajụjụ ndị na-echu m ụra. Nafọ 1967, ebidoro m ịmụ asụsụ Jaman nobodo Jina. Jina dịbu nebe a na-akpọ Ist Jamanị. M ji obi m niile na-agụ akwụkwọ ndị Jamanị bụ ọkachamara dere, karịchaa ndị nke kwuru gbasara ihe mere e ji kee mmadụ. M gụtara ihe ndị tọrọ m ezigbo ụtọ nakwụkwọ ndị ahụ, ma o nweghị nke zara m ajụjụ ndị ahụ otú doro m anya. M nọgidere na-arịọ Chineke ka o nyere m aka ka m mata azịza ajụjụ ndị ahụ.OTÚ BAỊBỤL SI GBANWEE NDỤ M:Nafọ 1970, alọghachiri m Họngarị. Ọ bụkwa ebe ahụ ka m hụrụ onye m mechara lụọ. Aha ya bụ Rose. Noge ahụ, ọ bụ ọchịchị Kọmunist na-achị Họngarị. Obere oge anyị lụchara, mụ na nwunye m gbagara Ọstria. Ihe anyị bu nobi gbaga ebe ahụ bụ ka anyị si ebe ahụ kwaga Sidni dị nỌstrelia, ebe nwanne mma m bi.O teghị aka mụ enweta ọrụ nỌstria. Otu ụbọchị, onye mụ na ya na-arụ ọrụ gwara m na m nwere ike ịhụ azịza ajụjụ m niile na Baịbụl. O nyere m akwụkwọ ụfọdụ e ji amụ Baịbụl. Agụchara m akwụkwọ ndị ahụ ozugbo, chọọkwa ịmatakwu ihe ndị ọzọ. Achọpụtara m na ndị bipụtara akwụkwọ ndị ahụ bụ Ndịàmà Jehova. Nihi ya, edegaara m ha akwụkwọ ka ha zitekwuoro m akwụkwọ ndị ọzọ.Nụbọchị mere ya otu afọ anyị lụrụ, otu nwa okorobịa Ọstria bụ Onyeàmà Jehova bịara nụlọ anyị. O wetaara m akwụkwọ ndị ahụ m kwuru ka e wetara m, ọ gwakwara m na ya ga-achọ ka mụ na ya mụwa Baịbụl, mụ ekweta. Mụ na ya na-amụ ihe ugboro abụọ nizu nihi na m chọsiri ike ịmụtakwu ihe. Anyị na-anọru ihe dị ka awa anọ ma anyị mụwa ihe.Ihe Ndịàmà Jehova ji Baịbụl kụziere m tọrọ m ezigbo ụtọ. Mgbe ha gosiri m aha Chineke, bụ Jehova, na Baịbụl m e dere nasụsụ Họngarịan, o juru m anya. Nime afọ iri abụọ na asaa m gara chọọchị, o nweghị ụbọchị m nụrụ aha Chineke na chọọchị anyị. Otú Baịbụl si zaa m ajụjụ ndị ahụ m nwere ha edoo m anya tọrọ m ezigbo ụtọ. Dị ka ihe atụ, amụtara m na ndị nwụrụ anwụ amaghị ihe ọ bụla, ha dị ka ndị nọ noké ụra. Ekliziastis 9:5,10;Jọn 11:11-15 Amụtakwara m na Jehova kwere anyị nkwa na ya ga-ewetara anyị ụwa ọhụrụ ebe ọnwụ na-agaghị adị ọzọ. Mkpughe 21:3, 4 Ebe ọ bụkwa na a gaje inwe mbilite nọnwụ nụwa ọhụrụ ahụ, m na-atụ anya ịhụ mpa m ọzọ.Ọrụ Ndịozi 24:15.Nwunye m bidokwara mụwa Baịbụl. Anyị tinyere uche anyị nihe anyị na-amụ. Nime ọnwa abụọ, anyị mụchakwara akwụkwọ anyị ji na-amụ Baịbụl. O nweghị ọmụmụ ihe Ndịàmà Jehova na-akwa anyị. Otú Ndịàmà Jehova si hụ ibe ha nanya, na-enyere ibe ha aka, ma dịrị notu masịrị anyị nke ukwuu.Jọn 13:34, 35.Nafọ 1976, mụ na nwunye m nwetara akwụkwọ ikike ịkwaga Ọstrelia. Ozugbo anyị ruru Ọstrelia, anyị gbalịrị chọta Ndịàmà Jehova. Ha nabatara anyị ma mee ka ahụ ruo anyị ala. Nafọ 1978, anyị mere baptizim ma ghọọ Ndịàmà Jehova.URU NDỊ M RITERELA:Ahụla m azịza ajụjụ ndị ahụ nọ na-echu m ụra kemgbe. Enwetakwala m Nna kacha nna niile, ya bụ, Jehova Chineke, onye mụ na ya dị ná mma ugbu a. Jems 4:8 Obi bụkwa m sọ aṅụrị nihi na m nwere olileanya ịhụ mpa m nụwa ọhụrụ.Jọn 5:28, 29.Nafọ 1989, mụ na nwunye m kpebiri ịlaghachi Họngarị ka anyị nwee ike ịkụziri ndị ikwu na ibe anyị na ndị ọzọ ihe ndị anyị mụtara na Baịbụl. Obi na-atọ anyị ụtọ na anyị akụzierela ọtụtụ narị mmadụ Baịbụl. Ihe karịrị mmadụ iri asaa nime ha esorokwala anyị fewe Jehova, mama m sokwa na ha.M kpere ekpere afọ iri na asaa ka Chineke nyere m aka ka m mata azịza ajụjụ ndị na-echu m ụra. Afọ iri atọ na itoolu agaakwala kemgbe ahụ, akwụsịbeghị m ikpe ekpere. Ma, ihe m na-eme ugbu a bụ ịna-ekele Chineke, na-asị ya: Nna m, i meela maka ịza m ekpere niile m kpegaara gị mgbe m dị obere.Ọ bụghị Chineke Nwe Ịkọwa Ihe?WERE ya na ị na-ahụ Josef ka ọ na-aga na kọrịdọ ụlọ mkpọrọ nIjipt, ọsụsọ ana-agba ya maka ọrụ ọ rụrụ. Oké anwụ na-acha nèzí mere ka ime ụlọ mkpọrọ ahụ dị ka ebe a kwanyere ọkụ. Ebe a ka o jizi mere ụlọ ya. Ndị mkpọrọ niile nọ ebe a na-akwanyere ya ùgwù. Ma, yanwa bụkwa onye mkpọrọ.Ọ ga-abụrịrị na ọ na-echetakarị mgbe ọ na-elekọta ìgwè atụrụ nna ya nugwu Hibrọn. Ọ dị afọ iri na asaa mgbe Jekọb nna ya dunyere ya ozi ebe were ya ọtụtụ kilomita iji ruo. Ma ugbu a ọ nọ nụlọ mkpọrọ, o nweereghịzi onwe ya otú ahụ o nweere onwe ya mgbe ahụ. Ụmụnne Josef nweere ya anyaụfụ, chọwa otú ha ga-esi gbufuo ya, ma mechaa ree ya ka ọ gaa gbawa ohu. Ndị zụrụ ya kpọọrọ ya laa Ijipt. O bidokwara jewe ozi nụlọ Pọtịfa, onyeisi ndị nche eze Ijipt. Pọtịfa tụkwasịrị Josef obi. Ma, ihe mere otu ụbọchị mere ka ọ kwụsị ịtụkwasị ya obi. Nwunye Pọtịfa boro Josef ebubo na ọ chọrọ idina ya nike. Ọ bụ ebubo a mere e ji tụba Josef nụlọ mkpọrọ.Jenesis, isi nke 37, na nke 39.Josef dịzi afọ iri abụọ na asatọ ugbu a, o meekwala ihe dị ka afọ iri ọ gbara ohu, nọọkwa nụlọ mkpọrọ. O nweghị mgbe o chere na ụwa ga-adị ya otú a ọ dị ya. Ọ ga-emecha si nụlọ mkpọrọ a pụta? Ọ ga-emecha hụ papa ya karala nká ọzọ ma ọ bụ hụ Benjamin nwanne ya nta ọzọ? Afọ ole ka ọ ga-anọ nụlọ mkpọrọ a?Ò nwetụla mgbe ụwa dị gị otú a ọ dị Josef? Mgbe anyị dị obere, anyị na-atụ anya na ihe ga-agara anyị siriri werere. Ma, ọ naghị adịcha otú ahụ. Mgbe ụfọdụ, o nwere ike ịdị anyị ka nsogbu bịaara anyị agaghị ala ala ma ọ bụ na anyị agaghị edili ya. Ma, ka anyị lee ihe anyị nwere ike ịmụta nakụkọ Josef.JEHOVA NỌNYEERE JOSEFJosef ma na Chineke ya, bụ Jehova, na-ahụ ihe na-emenụ. Nke a mere ka obi sie ya ike. Jehova gọziri Josef nagbanyeghị na ọ nọ nụlọ mkpọrọ nobodo ọzọ. Baịbụl kwuru, sị: Jehova nọnyeere Josef wee na-egosi ya obiọma ma mee ka ihe ya na-amasị onyeisi na-elekọta ụlọ mkpọrọ ahụ. Jenesis 39:21-23 Josef nọ na-arụsi ọrụ ike, na-eme ihe na-amasị Jehova, Jehova ana-agọzikwa ya. Ọ ga-abụrịrị na ọmụma ọ ma na Jehova nọnyeere ya kasiri ya obi.Jehova ò bu nobi ka Josef nwụọ nụlọ mkpọrọ? A jụọ Josef ihe a, o nwere ike ọ gaghị ama ihe ọ ga-aza. Ma, ọ kwụsịghị ịna-arịọ Chineke ka o nyere ya aka. Chineke zara ya ekpere ya nụzọ ọ na-atụghị anya ya. Otu ụbọchị, ihe a na-atụghị anya ya mere. A kpọbatara mmadụ abụọ na-ejere Fero ozi nụlọ mkpọrọ ahụ Josef nọ. Otu bụ onyeisi ndị na-emere Fero achịcha, onye nke abụọ abụrụ onyeisi ndị obu ihe ọṅụṅụ Fero.Jenesis 40:1-3.Onye na-elekọta ụlọ mkpọrọ ahụ nyere Josef ikike ka ọ na-elekọta mmadụ abụọ ahụ a kpọbataraọhụrụ.Notu abalị, ha abụọ rọrọ nrọ gbara ha gharịị. Mgbe chi bọrọ, Josef chọpụtara na obi adịghị ha mma nihi na ihu ha gbarụrụ agbarụ. Josef jụrụ ha, sị: Gịnị mere ihu unu ji gbarụọ taa? Jenesis 40:3-7 O nwere ike ịbụ na otú o si medaa obi jụọ ha ya mere ka obi ruo ha ala ịkọrọ ya ihe na-enye ha nsogbu nobi. Josef amaghị na ihe ya na ndị ahụ na-aga ịkparịta ga-agbanwe nnukwute ihe ná ndụ ya. Ma, ha agaaraghị akparịtawa ụka ma á sị na Josef emedaghị obi jụọ ha ihe ha na ya na-alụ. Ihe a o mere kwesịrị ime ka anyị jụọ onwe anyị, sị, Ọ bụrụgodị na m nọ ná nsogbu, m ka tụkwasịrị Chineke obi ma na-egosi ndị ọzọ na ihe banyere ha na-emetụ m nobi?Josef gosiri na ihe gbasara ndị mkpọrọ ibe ya na-emetụ ya nobi, ọ kwanyekwaara ha ùgwùỤmụ nwoke abụọ ahụ gwara Josef na nrọ ha rọrọ na-atụ ha ụjọ nihi na ọ gbara ha gharịị, o nweghịkwa onye ha hụrụ ga-akọwara ha ya. Ndị Ijipt ejighị nrọ egwu egwu, ha na-agakwurukwa ndị sị na ha na-akọwa nrọ ka ha kọwaara ha nrọ ha. Ụmụ nwoke abụọ ahụ amaghị na ọ bụ Jehova Chineke Josef mere ka ha rọọ nrọ ahụ. Ma, Josef ma. Ọ gwara ha, sị: Ọ bụghị Chineke nwe ịkọwa ihe? Biko, kọọrọnụ m nrọ unu. Jenesis 40:8 Ndị niile ji obi ha dum amụ Baịbụl taa ma na ihe a Josef kwuru bụ eziokwu. Ọ ga-amagbu onwe ya ma ndị niile sị na ha na-efe Chineke dị umeala nobi ka Josef. Anyị kwesịrị ịna-arịọ Chineke ka o nyere anyị aka ịghọta okwu ya, anyị ekwesịghị ịna-eche na anyị ga-aghọtali okwu Chineke nonwe anyị.1 Ndị Tesalonaịka 2:13;Jems 4:6.Onye nke mbụ kọọrọ Josef nrọ ya bụ onyeisi ndị obu ihe ọṅụṅụ. Ọ gwara Josef na ọ hụrụ osisi vaịn nwere alaka atọ, alaka ndị ahụ abịa mịa ụyọkọ mkpụrụ vaịn, mkpụrụ ndị ahụ achaakwa, ya aghọrọ ha pịnye niko mmanya Fero. Jehova mere ka Josef ghọta ihe nrọ ahụ pụtara ozugbo. Josef gwara obu ihe ọṅụṅụ ahụ na alaka atọ ahụ pụtara ụbọchị atọ. Ọ gwakwara ya na nime abalị atọ, Fero ga-akpọpụta ya nụlọ mkpọrọ ma kpọghachi ya nọrụ ya. Ihu obu ihe ọṅụṅụ ahụ gbasapụrụ ozugbo ahụ. Josef rịọziri ya, sị: Biko, gosikwa m obiọma ma kọọrọ Fero banyere m. Josef kọkwaara ya na e si nala Hibru tọrọ ya nakwa na o nweghị ihe ọ bụla o mere e ji tụba ya nụlọ mkpọrọ.Jenesis 40:9-15.Mgbe onyeisi ndị na-emere Fero achịcha hụrụ na ihe a kọwaara onyeisi ndị obu ihe ọṅụṅụ dị mma, ọ kọọrọ Josef nrọ nke ya. Ọ gwara ya na ya bu nkata atọ achịcha dị nime ha, nakwa na anụ ufe nọ na-eri achịcha dị notu nime nkata ndị ahụ. Mgbe ọ kọchara, Jehova mekwara ka Josef mata ihe nrọ a pụtara. Ma, ihe nrọ a pụtara agaghị eme onye a na-eme achịcha obi ụtọ. Josef gwara ya, sị: Nke a bụ nkọwa ya: Nkata atọ ahụ bụ ụbọchị atọ. Abalị atọ taa, Fero ga-akpọpụta gị ma gbupụ gịisi, ọ ga-akwụwa gị nosisi; anụ ufe ga-erikwa anụ gị. Jenesis 40:16-19 Josef mere ka ndị ibe ya fere Chineke. Ọ katara obi gwa ndị mmadụ ihe Chineke kwuru, ma hà bụ ihe ọma ga-emere ha ma hà bụ ikpe a ga-ama ha.Aịzaya 61:2.Abalị atọ Josef kọwachara nrọ a, ihe o kwuru mezuru. Fero mere ememme ndị fere Chineke noge ochie na-emeghị, ya bụ, ememme ncheta ọmụmụ ya. Ọ nọkwa nememme ahụ kwuo ihe a ga-eme ndị ahụ na-ejere ya ozi nọ nụlọ mkpọrọ. E gburu onyeisi ndị na-emere Fero achịcha, kpọghachikwa onyeisi ndị obu ihe ọṅụṅụ Fero nọrụ ọ na-arụbu, otú ahụ Josef kwuru. Ma, obu ihe ọṅụṅụ ahụ chefuru Josef.Jenesis 40:20-23.Ọ BỤGHỊ M KA Ọ DỊ NAKA!Afọ abụọ ihe a mechara, Josef ka nọkwa nụlọ mkpọrọ. Jenesis 41:1 Chegodị otú obi ga-adị ya. Ọ ga-abụ na ozugbo Jehova mere ka ọ kọwaara ụmụ nwoke abụọ ahụ nrọ ha, ọ bịara na-atụsi anya ike na o ruwela mgbe Jehova ga-eme ka o si nụlọ mkpọrọ pụta. O nwere ike ịbụ na ụbọchị ọ bụla chi foro, Josef echee na ọ bụ ụbọchị a ga-atọhapụ ya. Ma, e mechaakwa, ya abụrụ na nkịtị nkịtị. Ọ ga-abụ na afọ abụọ ahụ bụ afọ ndị kacha siere ya ike ná ndụ. Ma, o nweghị mgbe ọ kwụsịrị ịtụkwasị Jehova Chineke ya obi. O kweghị ka ihe mere ya mee ka obi daa ya mbà, ọ nọgidekwara na-atachi obi. Nikpeazụ, nsogbu ndị ahụ medịrị ka okwukwe ya sikwuo ike.Jems 1:4.Nụwa a nsogbu juru na ya, ò nwere onye nime anyị na-ekwesịghị ịgbalị na-enwekwu ndidi? Ihe ga-enyere anyị aka ịna-edi nsogbu ndị na-abịara anyị taa bụ ịna-arịọ Chineke ka o mee ka anyị na-akata obi, ka anyị na-enwe ndidi, nakwa ka obi na-eru anyị ala. Jehova mere ka obi sie Josef ike nakwa ka o nwee nchekwube. Ọ ga-emekwara anyị otú ahụ.Ndị Rom 12:12;15:13.Ọ bụrụgodị na obu ihe ọṅụṅụ ahụ echefuola Josef, Jehova echefubeghị ya. Notu abalị, Jehova mere ka Fero rọọ nrọ abụọ dị egwu. Ná nrọ nke mbụ, ọ hụrụ ehi asaa ndị mara mma ma maakwa abụba ka ha si nOsimiri Naịl na-apụta. Ọ hụkwara ehi asaa ndị jọrọ njọ ma taakwa ahụ ka ha sikwa nosimiri ahụ na-apụta. Ndị nke tara ahụ riri ndị nke mara abụba. Ná nrọ nke abụọ, Fero hụrụ oko ọka asaa dị mma. Ọ hụkwara oko ọka asaa ọzọ fịkpọrọ afịkpọ, ndị ifufe mere ka ha kpọọ nkụ. Ndị nke a fịkpọrọ afịkpọ loro ndị nke ahụ dị mma. Mgbe Fero tetara nụtụtụ, obi ezughị ya ike maka nrọ a ọ rọrọ. Nihi ya, ọ kpọrọ ndị amamihe ya niile na ndị niile na-eme anwansi nIjipt ka ha kọwaara ya nrọ ya. Ma, o nweghị onye nime ha kọwaliri ya. Jenesis 41:1-8 Anyị amaghị ma ihe merenụ ọ bụ na ha amaghị ihe ha ga-ekwu ka ọ bụ na onye nke a kọrọ gaa naka nri, onye nke ọzọ akọrọ gaa naka ekpe. Ihe anyị ma bụ na ha menyere Fero ihere. Ma, Fero ka chọsiri ike ka a kọwaara ya nrọ ya.Ọ bụ ugbu a ka obu ihe ọṅụṅụ ahụ chetara Josef. Obi ya bidoro mawa ya ikpe, ya agwazie Fero gbasara Josef, na ọ bụ ya kọwaara ya na onyeisi ndị na-eme achịcha nrọ ha rọrọ afọ abụọ gara aga mgbe ha nọ nụlọ mkpọrọ. Fero kwuru ka a kpọtara ya Josef ozugbo.Jenesis 41:9-13.Chegodị otú obi dị Josef mgbe ndị si nobí eze bịara gwa ya na eze chọrọ ịhụ ya. Ọ gara gbanwee efe ya ozugbo, kpụọkwa afụ ọnụ ya. O nwekwara ike ịbụ na ọ kpụrụ isi ya ya ana-akwọ mụrụmụrụ nihi na ọ bụ otú ndị Ijipt si eme. Ọ ga-abụrịrị na ọ rịọsiri Jehova ike ka o nyere ya aka ka ọ mara ihe ọ ga-ekwu nihu eze. Obere oge, a kpọbatara ya nọmarịcha obí eze, ya eguzoro nihu nnukwu eze a a na-efe ka chi. Baịbụl kwuru, sị: Fero wee sị Josef: arọrọ m nrọ, ma ọ dịghị onye pụrụ ịkọwa ya. Ugbu a, anụwo m ka e kwuru banyere gị na ị pụrụ ịnụ nrọ ma kọwaa ya. Ihe Josef gwara ya gosiri ọzọ na Josef dị umeala nobi nakwa na ọ tụkwasịrị Chineke obi. Ọ gwara ya, sị: Ọ bụghị m ka ọ dị naka! Chineke ga-agwa Fero ihe ga-abụ maka ọdịmma ya.Jenesis 41:14-16.Josef medara obi sị Fero: Ọ bụghị m ka ọ dị naka!Jehova hụrụ ndị dị umeala nobi na ndị tụkwasịrị ya obi nanya. Ọ bụ ya mere o ji mee ka Josef nwee ike ịkọwa nrọ ahụ ndị amamihe na ndị anwansi Ijipt na-enweghị ike ịkọwa. Josef gwara Fero na nrọ abụọ ahụ ọ rọrọ pụtara otu ihe. Ọ gwakwara ya na ihe mere Jehova ji mee ka ọ rọọ ya ugboro abụọ bụ iji mee ka ọ mara na e meela ka nrọ ahụ guzosie ike, ya bụ, na ihe nrọ ahụ pụtara ga-emerịrị. Josef gwara ya na ehi asaa ahụmara abụba na oko ọka asaa ahụ mara mma pụtara afọ asaa a ga-enwe ihe oriri nụba nala Ijipt, ebe ehi asaa ahụ tara ahụ na oko ọka asaa ahụ fịkpọrọ afịkpọ pụtara afọ asaa a ga-enwe ụnwụ. Ụnwụ ahụ ga-akpa ala Ijipt aka ọjọọ ozugbo afọ asaa ahụ a ga-enwe nri nụba gachara.Jenesis 41:25-32.Fero ma na Josef kọwatara nrọ ahụ. Ma, Fero amaghị ihe ọ ga-eme eme. Josef tụụrụ ya aro ihe ọ ga-eme. Ọ gwara ya ka ọ chọta nwoke nwere uche, nke makwaara ihe ka ọ na-ahụ maka ịchịkọta ihe oriri nafọ asaa ahụ a ga-enwe nri nụba. O ruzie noge ụnwụ, e wepụtawa ihe oriri ndị ahụ na-enye ndị mmadụ ka ha ghara ịnwụ. Jenesis 41:33-36 A naghị ajụ ajụ ma Josef ò ruru eru ka e nye ya ọrụ ahụ. Ma, Josef agwaghị Fero ka ọ họpụta ya. Ụdị ihe ahụ abatatụdịghị Josef nobi nihi na ọ dị umeala nobi, tụkwasịkwa Jehova obi. Ọ bụrụ na anyị tụkwasịrị Chineke obi, anyị agaghị achọwa ọkwá ukwu. Obi ga-erukwa anyị ala nihi na anyị hapụrụ ihe niile naka Jehova.È NWERE IKE ỊCHỌTA NWOKE ỌZỌ NKE DỊ KA ONYE A?Fero na ndị niile na-ejere ya ozi chọpụtara na aro ahụ Josef tụrụ amaka. Fero kwukwara ihe gosiri na ọ ma na ọ bụ Chineke Josef mere ka o nwee ike ịkọwa nrọ ahụ. Ọ gwara ndị na-ejere ya ozi nọ nobí ya, sị: È nwere ike ịchọta nwoke ọzọ nke dị ka onye a mmụọ Chineke dị nime ya? Ọ gwaziri Josef, sị: Ebe ọ bụ na Chineke emewo ka ị mara ihe a dum, ọ dịghị onye nwere uche, nke makwaara ihe dị ka gị. Gị onwe gị ga-abụ onye na-elekọta ụlọ m, ndị m niile ga na-erubekwara gị isi nụzọ zuru ezu. Ọ bụ naanị ocheeze ka m ga-eji ka gị ukwuu.Jenesis 41:38-41.Fero mere ihe niile ahụ o kwuru. E yiwere Josef ákwà linin ọma. Fero nyekwara Josef ihe olu ọlaedo, mgbaaka e ji aka ihe akara, na ụgbọ ịnyịnya ka o jiri gbagharịa nala Ijipt dum ma hazie maka ịchịkọta ihe oriri ahụ. Jenesis 41:42-44 Ọ bụ otú ahụ ka Josef si si nịbụ onye mkpọrọ ghọọ osote eze Ijipt notu ụbọchị. Ihe a Jehova meere Josef gosiri na o nweghị ihe dị ka mmadụ ịtụkwasị Jehova obi. Jehova ma otú e sirila megbuo Josef kemgbe ọtụtụ afọ. Ma, o mere ka mmegbu niile ahụ kwụsị mgbe kwesịrị ekwesị nakwa notú kacha mma. Ihe Jehova mere abụghị naanị ime ka a kwụsị imegbu Josef, kama, o sikwa otú ahụ chebe mba Izrel. Nisiokwu ndị ọzọ anyị ga-ebipụta gbasara Josef, anyị ga-ahụ otú Jehova si chebe mba Izrel.Ọ bụrụ na o nwere nsogbu gị na ya na-alụ, ma ọ bụkwanụ na a na-emegbu gị kemgbe, adala mbà. Cheta akụkọ Josef. Jehova gọziri Josef nihi na Josef akwụsịghị imere ndị ọzọ ihe ọma, ịdị umeala nobi, ịtụkwasị Chineke obi, na ịtachi obi.Ajụjụ Ndị Baịbụl ZaraÀ ga-emecha nwee otu ọchịchị ga na-achị ụwa niile?Olee otú otu ọchịchị ga na-achị ụwa niile ga-esi mee ka mba niile dị notu?Aịzaya 32:1,17;54:13Í cheghị na ọ ga-abara ụmụ mmadụ ezigbo uru ma e nwee otu ọchịchị na-achị ụwa niile? Ọtụtụ ndị taa na-atagbu onwe ha nahụhụ nihi na ha dara ogbenye. Ma, e nwee otu ọchịchị dị mma ga na-achị ụwa niile, onye ọ bụla ga na-enweta ihe dị ya mkpa. Ì chere na ụmụ mmadụ ga-emeli ka e nwee ụdị ọchịchị a?GụọJeremaya 10:23.Kemgbe ụwa, ndị ọchịchị enwebeghị ike igboro ndị ha na-achị mkpa ha, nke ka nke, ndị ọ na-enweghị ka ọ hà ha. Obi tadịrị ụfọdụ ndị ọchịchị mmiri. Ekliziastis 4:1;8:9 Ma, Chineke Pụrụ Ime Ihe Niile kwuru na ya ga-eweta ọchịchị ga-anọchi ọchịchị ndị ọzọ niile. Onye ga-achịwa mgbe ahụ ga-emete onye ọ bụla mma.GụọAịzaya 11:4;Daniel 2:44.Gịnị ka Alaeze Chineke ga-emere anyị?Jehova Chineke ahọpụtala onye ruru eru ịchị ụwa niile. Ọ bụ Ọkpara ya bụ Jizọs. Luk 1:31-33 Mgbe Jizọs nọ nụwa, o nyeere ndị mmadụ aka. Ya chịwa ụwa a, ọ ga-eme ka mba niile dịrị notu, meekwa ka ụmụ mmadụ kwụsị ịta ahụhụ.GụọAbụ Ọma 72:8,12-14.Ọ bụ mmadụ niile chọrọ ka Jizọs bụrụ Eze ha? Mba. Ma, Jehova na-enwere ha ndidi. 2 Pita 3:9 Ọ na-enye ndị mmadụ oge ka ha kpebie ma hà chọrọ ka Jizọs chịwa ha ma ọ bụ na ha achọghị. Ọ gaghị ete aka ugbu a Jizọs alaa ndị ọjọọ niile niyi ma mee ka udo dịrị nụwa niile, obi eruokwa mmadụ niile ala.GụọMaịka 4:3, 4. 