 Ụlọ Nche, Nke 4 2016  Olee Otú Baịbụl Si Dịgide?MAGAZIN A bụỤlọ Nchena-enye Jehova Chineke, bụ Onye na-achị eluigwe na ụwa, otuto. Ozi ọma dị na ya na-akasi ndị mmadụ obi. Ozi ọma ahụ bụ na Alaeze Chineke, nke bụ ọchịchị dị neluigwe, ga-eme ka ajọ omume niile kwụsị noge na-adịghị anya, meekwa ka ụwa ghọọ paradaịs. Ọ na-agwa ndị mmadụ ka ha nwee okwukwe na Jizọs Kraịst, bụ onye nwụrụ ka anyị wee nweta ndụ ebighị ebi, onye bụkwa Eze na-achị ugbu a nAlaeze Chineke. Ndịàmà Jehova na-ebipụta magazin a kemgbe afọ 1879. Ọ naghị etinye aka na ndọrọ ndọrọ ọchịchị. Ihe niile ọ na-ekwu si na Baịbụl.A naghị ere akwụkwọ a ere. O so nihe e ji arụ ọrụ ịkụziri ndị mmadụ Baịbụl nụwa dum. E jikwa onyinye sí ndị mmadụ nobi akwado ọrụ a.Ị chọọ inye onyinye, biko gaa na Ọ gwụkwala ma è dere aha Baịbụl ọzọ, amaokwu Baịbụl ndị e dere nakwụkwọ a si na Baịbụl e ji asụsụ Igbo a na-ede noge a dee, ya bụ,Baịbụl NsọNsụgharị Ụwa Ọhụrụ nke Akwụkwọ Nsọ.Isiokwu Ndị Dị na Magazin AOkwu MmaliteOLEE IHE I CHERE?Ebe Baịbụl bụ Okwu Chineke, í cheghị na mbọ ọ bụla a gbara ka ọ ghara ịdịgide ga-akụ afọ nala?Baịbụl nonwe ya kwuru, sị:Ahịhịa ndụ akpọnwụwo, okooko ya achanwụwo; ma okwu Chineke anyị ga-adịgide ruo mgbe ebighị ebi.Aịzaya 40:8.Isiokwu ndị kọwara isiokwuỤlọ Nchea kwuru otú Baịbụl si dịrị ruo taa nagbanyeghị mbọ a gbarala ka ọ ghara ịdịgide.Akụkọ Dị Ezigbo MkpaNime akwụkwọ okpukpe niile dị nụwa, e nweghị nke dị ka Baịbụl. Nakwụkwọ niile dịterela aka ka Baịbụl, o nweghị nke ọtụtụ ndị ka kweere ihe o kwuru otú ha si kwere nihe Baịbụl kwuru. Ma, e nwebeghị akwụkwọ a gbarala ụkwụ otú e si gbaa Baịbụl.Dị ka ihe atụ, ụfọdụ ndị gụrụ oké akwụkwọ echeghị na ihe ndị e dere na Baịbụl ndị e nwere taa na ihe ndị mbụ dere Baịbụl dere bụ otu. Otu prọfesọ nke gụrụ gbasara okpukpe kwuru, sị: Anyị ejighị naka na ndị sí na Baịbụl mbụ sụgharịa Baịbụl ndị anyị nwere taa sụgharịtara ya. E nwere ọtụtụ ihe ndị ha na-asụgharịtaghị. A sụgharịkwara ọtụtụ nime ha ọtụtụ narị afọ e dechara Baịbụl mbụ. Ihe ndị e dekwara na ha dị ezigbote iche.E nwekwara ndị ji maka ihe ndị a kụziiri ha nokpukpe ha kwere na ihe ndị dị na Baịbụl ndị e nwere taa abụghị eziokwu. Otu nwoke aha ya bụ Faizal kwuru na ndị ezinụlọ ha na-abụghị Ndị Kraịst kụziiri ya na Baịbụl bụ akwụkwọ nsọ, mana a gbanweela ihe e dere na ya. O kwuru na o meziri ka ya na-enyo onye ọ bụla chọrọ ịgwa ya ihe dị na Baịbụl enyo. O kwukwara na a sịdị kwuwe, Baịbụl onye ahụ ji abụghị nke ezigbo ya, kama, ọ bụ nke adịgboroja.Ọ dị mkpa ka mmadụ chọpụta ma à gbanweela ihe e dere na Baịbụl ma ọ bụ na a gbanwebeghị ya? E nwere ajụjụ abụọ ga-enyere anyị aka ịma ma ọ dị mkpa. Ha bụ: Ọ bụrụ na ị maghị ma ihe ọma ndị Baịbụl anyị na-agụ taa kwuru na Chineke ga-emere anyị nọdịnihu hà bụ ihe Baịbụl mbụ kwuru, obi ọ ga-esi gị ike na ha ga-emezu? Ndị Rom 15:4 Ọ bụrụ na ihe e dere na Baịbụl ndị e nwere taa dị iche nihe e dere na Baịbụl mbụ, ị ga-eji ya na-ekpebi ụdị ọrụ ị ga-arụ, otú ihe ga-esi na-aga nezinụlọ gị, ma ọ bụkwanụ otú ị ga-esi na-efe Chineke?Ọ bụ eziokwu na akwụkwọ ndị dere Baịbụl ná mmalite ji dee ya adịghịzi, anyị ka nwere ike ịhụ ọtụtụ akwụkwọ mpịakọta Baịbụl ndị e ji aka depụtaghachi noge ochie. Olee otú akwụkwọ mpịakọta Baịbụl ndị ahụ si dịrị ruo taa nagbanyeghị na ha nwere ike irekasị, na e nwekwara ndị na-achọghị ka ha dịrị, nweekwa ndị chọrọ ịgbanwe ihe e dere na ha? Oleekwa otú otú a ha si dịrị ruo taa ga-esi mee ka obi sie gị ike na ihe e dere na Baịbụl ndị anyị nwere taa na ihe e dere na Baịbụl mbụ bụ otu? Gụọ isiokwu na-eso nke a ka ị mata azịza ajụjụ ndị a.Otú Baịbụl Si Ghara IrekasịNSOGBU E NWERE:Ndị mbụ dere Baịbụl na ndị ji aka depụtaghachi ya noge ochie ji papaịrọs na akpụkpọ anụ e ji ede ihe dee ha.2 Timoti 4:13 Olee otú ihe ndị a ha ji dee Baịbụl si mee ka o sie ike ichekwa Baịbụl?Papaịrọs anaghị ara ahụ adọwa. Ọ na-achagharị ma na-emebi ngwa ngwa. Richard Parkinson na Stephen Quirke, bụ ndị ọkachamara na-amụ gbasara Ijipt oge ochie, kwuru na papaịrọs nwere ike iji nwayọọ nwayọọ gbarie ma ghọọ ntụ. A pịakọtachaakwa ha, dowe ha nebe jụrụ oyi, ha na-ebido mawa ebu ma ọ bụ rekasịwa. Ha sịkwara na òké ma ọ bụ ahụhụ ndị ọzọ nwere ike ịta ha ma e lie ha nala. Mgbe a chọtara ụfọdụ papaịrọs, e dowere ha nebe anwụ ma ọ bụ mmiri mere ka ha mebie ngwa ngwa.Akpụkpọ anụ e ji ede ihe na-anọte aka karịa papaịrọs. Ma ọ na-emebikwa ma ọ bụrụ na e jizighị ya ejizi ma ọ bụ dowe ya nebe dị mmiri mmiri ma ọ bụ nanwụ.Ụmụ ahụhụ na-atakwa ya. Ọ bụ ya mere na ọtụtụ akwụkwọ ndị e nwere noge ochie adịghịzi taa. Á sị na Baịbụl rekasịrị, anyị agaraghị amata ihe e dere na ya.OTÚ BAỊBỤL SI DỊGIDE:Noge ochie, Chineke nyere ndị Juu iwu na onye ọ bụla e chiri eze ga-edepụtara onwe ya akwụkwọ ise mbụ dị na Baịbụl. Diuterọnọmi 17:18 Ka ọ na-erukwala noge ndịozi Jizọs, ndị ọkachamara nidepụta ihe ejirila ọtụtụ akwụkwọ mpịakọta depụta ihe dị nAkwụkwọ Nsọ, nke mere e ji nwee Akwụkwọ Nsọ nụlọ nzukọ dị iche iche nIzrel nakwa nobodo Masedonia dị anya ma e si Izrel gawa ya. Luk 4:16, 17;Ọrụ Ndịozi 17:11 Olee otú e si chekwaa ụfọdụ akwụkwọ mpịakọta ndị ahụ ha adịrị ruo taa?Ọtụtụ Akwụkwọ Mpịakọta Osimiri Nwụrụ Anwụ dịgidere ruo ọtụtụ narị afọ nihi na e tinyere ha nite ụrọ ma dowe ha nime ọgba nọzaraOtu ọkachamara aha ya bụ Philip W. Comfort, onye na-amụ gbasara Agba Ọhụrụ, kwuru na ndị Juu na-etinyekarị akwụkwọ mpịakọta nime ite ụrọ ka ọ ghara imebi. Ọ ga-abụ na Ndị Kraịst nọ noge ahụ mewekwara otu ihe ahụ. Ọ bụ ya mere e ji hụ ụfọdụ akwụkwọ mpịakọta Baịbụl nime ite ụrọ dị iche iche, nakwa nebe gbara itiri a na-edowe ákwà, nọgba nakwa nọzara.URU Ọ BARA:E nwere ọtụtụ puku akwụkwọ mpịakọta Baịbụl ka dịnụ taa. Ụfọdụ nime ha adịwala kemgbe ihe karịrị puku afọ abụọ. O nweghị akwụkwọ mpịakọta ọzọ dịrurula afọ ole a a ka nwere ọtụtụ nime ha otú a.Baịbụl Dịgidere nAgbanyeghị na A Gbara Mbọ Ibibi YaNSOGBU E NWERE:Ọtụtụ ndị ọchịchị na ndị isi okpukpe achọghị ka ndị mmadụ na-eme ihe Baịbụl kwuru. Ha gbalịrị iji ikike ha nwere kwụsị ndị mmadụ inweta Baịbụl, ibipụta ya na ịsụgharị ya. Ka anyị lee ihe atụ abụọ:Nihe dị ka nafọ 167 Tupu Oge Ndị Kraịst:E nwere otu eze Siria aha ya bụ Antiochus Epiphanes. O si nezinụlọ Seleucus. Ọ gbara mbọ ịmanye ndị Juu ka ha kpewe okpukpe ndị Grik. O nyere iwu ka e bibie Akwụkwọ Nsọ Hibru niile. Heinrich Graetz, onye na-akọ akụkọ ihe mere eme, kwuru na ndị na-ejere eze a ozi dọwara akwụkwọ mpịakọta Baịbụl niile ha hụrụ ma gbaa ha ọkụ, gbuokwa ndị niile ha hụrụ na-agụ Baịbụl.Nihe dị ka narị afọ asatọ gara aga:Ụfọdụ ndị isi okpukpe Katọlik were iwe na ndị nkịtị bidoro ịna-akụzi Baịbụl kama ịna-akụzi ihe ndị Katọlik kweere. Ha kwuru na onye nkịtị ọ bụla ha hụrụ jí akwụkwọ Baịbụl ọzọ na-abụghị akwụkwọ Abụ Ọma nke e dere nasụsụ Latịn bụzi onye na-ekweghị ekwe. Otu kansụl chọọchị Katọlik gbara mbọ ka  e mee ihe a ndị isi ha kwuru. Ha gwara ụmụ nwoke ndị chọọchị ha ka ha na-aga achọ ndị na-ekweghị ekwe. Ha ga-aga nụlọ ọ bụla e chere na Baịbụl dị, saa anya ná mmiri chọọ ma hà ga-ahụ Baịbụl. Ha ga-agbakwa ụlọ ọ bụla ha hụrụ Baịbụl ọkụ.Á sị na ihe gaziiri ndị a chọrọ ka Baịbụl gharazie ịdị, anyị agaaraghị ama ihe dị nime ya.Baịbụl Bekee William Tyndale sụgharịrị dịgidere nagbanyeghị na ndị ọchịchị achọghị ka ọ dịrị, a gbakwara ọtụtụ Baịbụl ọkụ, mechaakwa gbuo Tyndale nafọ 1536OTÚ BAỊBỤL SI DỊGIDE:Noge ahụ Eze Antiochus na-agba mbọ ka a kwụsị ịgụ Baịbụl nIzrel, e nweela ọtụtụ ndị Juu bizi nobodo ndị ọzọ. Otu nchọpụta e mere gosidịrị na ka ọ na-erule noge ndịozi Jizọs, e kee ndị Juu ụzọ iri, ihe karịrị ụzọ isii ebighịzi nIzrel. Nebe ndị ahụ ha bizi, ha dowere Akwụkwọ Nsọ nụlọ nzụkọ ha dị iche iche. Ọ bụkwa ya ka ụmụ ụmụ ha nakwa Ndị Kraịst mechara gụọ.Ọrụ Ndịozi 15:21.Nagbata afọ 476 na afọ 1453, ọtụtụ ndị jí Baịbụl kpọrọ ihe gbara mbọ sụgharịa ya, jirikwa aka depụtaghachi ha nagbanyeghị na o nwere ike ịta isi ha. Mbọ a ha gbara mere ka Baịbụl dịrị nihe dị ka nasụsụ iri atọ na atọ tupudị e mepụta ígwè pụrụ iche na-ebi akwụkwọ nafọ 1450. Ka oge na-aga, ịsụgharị Baịbụl biiri ọkụ, ana-ebipụtakwa ọtụtụ Baịbụl.URU Ọ BARA:Nagbanyeghị na ndị eze a na-anụ aha ha na ụfọdụ ndị isi okpukpe gbalịrị ka Baịbụl ghara ịdị, Baịbụl ka bụ akwụkwọ a kacha asụgharị ma na-ekesa nụwa. Ụfọdụ mba si na Baịbụl nweta iwu ndị ha tiri nakwa ihe ụfọdụ ha na-ekwu nasụsụ ha. Baịbụl a gbanweekwala ndụ imirikitimi ụmụ mmadụ.Mbọ A Gbara Ịgbanwe Ihe Dị na Baịbụl Kụrụ Afọ nAlaNSOGBU E NWERE:Baịbụl dịgidere nagbanyeghị na o nwere ike irekasị nakwa na ọtụtụ ndị chọrọ ka ọ ghara ịdị. Ma, ụfọdụ ndị sụgharịrị Baịbụl na ndị depụtaghachiri ya gbara mbọ ịgbanweihe dị na Baịbụl.Nụfọdụ Baịbụl ndị ha sụgharịrị ma ọ bụ depụtaghachi, ha gbanwere ihe ụfọdụ na Baịbụl ka o kwekọọ nihe ha na-akụzi, kama ịgbanwe ihe ha na-akụzi ka o kwekọọ nihe Baịbụl kwuru. Legodị ihe atụ ụfọdụ:Ebe a na-anọ efe Chineke:Nihe dị ka nagbata afọ 400 na afọ 101 Tupu Oge Ndị Kraịst, ndị Samerịa só sụgharịa akwụkwọ ise mbụ na Baịbụl gbakwunyere ihenỌpụpụ 20:17ná nsụgharị ha a na-akpọ Pentetuk nke Ndị Samerịa. Okwu ha gbakwunyere bụ, nUgwu Gerizim. Nebe ahụkwa ka ị ga-arụ ebe ịchụàjà. Ndị Samerịa ahụ chọrọ ka e nwee ihe dị nAkwụkwọ Nsọ gosiri na ụlọ nsọ ha rụrụ nUgwu Gerizim kwesịrị ekwesị.Ozizi Atọ nIme Otu:Nihe na-erughị narị afọ atọ e dechara Baịbụl, otu nwoke, onye na-ede akwụkwọ gbasara Atọ nIme Otu, gbakwunyere ihe na1 Jọn 5:7. Okwu ndị ọ gbakwunyere bụ, neluigwe, Nna ahụ, Okwu ahụ, na Mmụọ Nsọ ahụ: ha atọ bụkwa otu. Okwu ndị a adịghị na Baịbụl mbụ e dere. Otu ọkachamara nke na-amụ gbasara Baịbụl, onye aha ya bụ Bruce Metzger, kwuru na sí nafọ 501 gawa, a bịara na-edenyekwu okwu ndị ahụ nakwụkwọ mpịakọta Baịbụl dị na Latịn Ochie nakwa na Baịbụl Latịn a na-akpọVulgate.Aha Chineke:Ọtụtụ ndị sụgharịrị Baịbụl kpebiri iwepụ aha Chineke na Baịbụl nihi na ndị Juu kweere na aha Chineke dị nsọ nke na e kwesịghị ịna-akpọ ya. Ha dere Chineke ma ọ bụ Onyenwe Anyị nebe ha kwesịrị ide aha Chineke.OTÚ BAỊBỤL SI DỊGIDE:Ọ bụ eziokwu na ụfọdụ ndị depụtaghachiri Baịbụl elezighị anya, ụfọdụkwa ji aghụghọ gbakwunye ihe ndị masịrị ha, e nwere ọtụtụ ndị sara anya na mmiri depụtaghachi ihe niile otú ọ dị na Baịbụl mbụ. Nagbata afọ 501 na afọ 1000, ndị Masoret depụtaghachiri Akwụkwọ Nsọ Hibru. E kwuru na ha gụrụ mkpụrụokwu na mkpụrụ akwụkwọ ole hadepụtara ọnụ iji hụ na ha na nke dị nebe ha si depụta ha hà otu. E nwee ebe ha chere na ihe e dere na nke ha ji na-edepụtaghachi Baịbụl dị iche nihe e dere na Baịbụl mbụ, ha na-ede ihe nakụkụ peeji ahụ iji gosi na obi akachaghị ha na ihe e dere ebe ahụ ziri ezi. Ha agbanweghị ihe ọ bụla e dere na Baịbụl. Otu prọfesọ aha ya bụ Moshe Goshen-Gottstein kwuru na ndị Masoret weere na ha kpachara anya gbanwee ihe na Baịbụl, na ha emeela mmehie kachanụ mmadụ nwere ike ime.Ihe ọzọkwa bụ na ọtụtụ akwụkwọ mpịakọta Baịbụl ndị e nwere taa na-enyere ndị na-amụ gbasara Baịbụl aka ịchọpụta ndị nke e dehiere ihe na ha. Dị ka ihe atụ, kemgbe ọtụtụ afọ, ndị isi okpukpe na-ekwu na ihe dị na Baịbụl Latịn ha bụ kpọmkwem ihe dị na Baịbụl mbụ. Ma, ha gbakwunyere okwu ndị ha na-ekwesịghị ịgbakwunye na1 Jọn 5:7anyị kwuru gbasara ya ná mmalite isiokwu a. Ndị sụgharịrị Baịbụl BekeeKing James Versiongbakwunyedịrị okwu ndị ahụ na ya. Ma, mgbe a hụrụ akwụkwọ mpịakọta Baịbụl ndị ọzọ, gịnị ka a chọpụtara? Bruce Metzger kwuru, sị: Okwu ndị ahụ a gbakwunyere na1 Jọn 5:7 adịghị nakwụkwọ mpịakọta Baịbụl ochie niile nasụsụ Siriak, asụsụ ndị Ijipt, Aminian, Itiopik, Arabik, Slavonik, e wezụga nke Latịn. Ọ bụ ya mere e jizi wepụ okwu ndị ahụ na BaịbụlKing James Versionndị e degharịrị edegharị nakwa na Baịbụl ndị ọzọ.Otu nime akwụkwọ papaịrọs e ji dee Baịbụl nihe dị ka nafọ 200. Aha ya bụ Chester Beatty P46È nwere akwụkwọ mpịakọta ochie ndị ọzọ gosiri na a gbanwebeghị ihe e dere na Baịbụl mbụ? Mgbe a hụrụ Akwụkwọ Mpịakọta Osimiri Nwụrụ Anwụ nafọ 1947, ndị na-amụ gbasara Baịbụl jizi akwụkwọ mpịakọta ndị a e dere ihe karịrị otu puku afọ tupu afọ 1947 lee ma ihe e dere na ha na ihe e dere nAkwụkwọ Nsọ Hibru ndị Masoret depụtaghachiri hà bụ otu. Otu nime ha kwuru na otu nime akwụkwọ mpịakọta ndị ahụ gosiri na nime ihe karịrị otu puku afọ ndị Juu ji aka depụtaghachi Baịbụl, ha sara anya na mmiri hụ na ha agbanweghị ihe ọ bụla na Baịbụl.Nọbá akwụkwọ a na-akpọ Chester Beatty Library, nke dị na Dọblịn, nAyaland, ọ fọrọ obere ka ọ bụrụ na e nwere akwụkwọ papaịrọs nke akwụkwọ niile dị nAkwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịst. E nwekwara akwụkwọ mpịakọta ndị e dere malite nafọ 101 gawa. Ọ pụtara na e dere ha naanị ihe dị ka otu narị afọ e dechara Baịbụl. Akwụkwọ a na-akpọThe Anchor Bible Dictionarykwuru na ihe ndị e dere nakwụkwọ papaịrọs ndị a na-eme ka a ghọtakwuo okwu ụfọdụ e dere na Baịbụl, na-emekwa ka o doo anya na a gbanwebeghị ihe dị na Baịbụl.Anyị nwere ike ikwu na e wezụga ya, e nweghị akwụkwọ ọzọ merela ochie e depụtaghachiri kpọmkwem ihe dị na yaURU Ọ BARA:Akwụkwọ mpịakọta ndị a nọrọla ọtụtụ afọ emeela ka a ghọta na a gbanwebeghị ihe dị na Baịbụl. Mgbe otu nwoke a na-akpọ Sir Frederic Kenyon na-ekwu gbasara Akwụkwọ Nsọ Grik nke Ndị Kraịst, ọ sịrị na e nweghị akwụkwọ ọ bụla ọzọ merela ochie nke e nwere ọtụtụ akwụkwọ ndị mekwarala ochie na-egosi na a gbanwebeghị ihe e dere nime ya. E nwekwaghị onye na-ekwu eziokwu, nke na-amụ gbasara Baịbụl, ga-ekwu na ihe ndị e dere na Baịbụl ndị anyị nwere ugbu a abụghị ihe dị na Baịbụl mbụ. Otu nwoke aha ya bụ William Henry Green, onye na-amụ gbasara Baịbụl, kwukwara banyere Akwụkwọ Nsọ Hibru, sị: Anyị nwere ike ikwu na e wezụga ya, e nweghị akwụkwọ ọzọ merela ochie e depụtaghachiri kpọmkwem ihe dị na ya.Ihe Mere Baịbụl Ji DịgideMbọ niile a gbara ka Baịbụl ghara ịdịgide kụrụ afọ nala. Ọ bụ ya mere Baịbụl nwere ike iji ruo gị aka taa. Ọ bụrụ na i nweta nke a sụgharịrị nke ọma, obi kwesịrị isi gị ike na ihe ị na-agụ bụ kpọmkwem ihe dị na Baịbụl mbụ e dere.Ma,gịnị mereBaịbụl ji dịgide nagbanyeghị na o nwere ike irekasị, na e nwere ndị chọrọ ibibi ya, nweekwa ndị chọrọ ịgbanwe ihe e dere na ya? Olee ihe mere Baịbụl ji dị iche nakwụkwọ ọ bụla ọzọ?O doola m anya ugbu a na Baịbụl bụ onyinye Chineke nyere anyịPọl onyeozi dere na Akwụkwọ Nsọ dum si nike mmụọ nsọ Chineke. 2 Timoti 3:16 Ọtụtụ ndị na-amụ Baịbụl achọpụtala na ihe a Pọl dere bụ eziokwu. Ha kweere na ihe mere Baịbụl ji dịgide bụ nihi na ọ bụ Okwu Chineke, nakwa na Chineke hụkwara na ọ dịgidere ruo taa. Faizal, bụ nwoke anyị kwuru gbasara ya nisiokwu mbụ nỤlọ Nchea, mechara kpebie ịmụ Baịbụl ka o jiri aka ya chọpụta ma ihe a gwara ya gbasara Baịbụl ọ bụ eziokwu. Ihe ọ chọpụtara juru ya anya. Ọ chọpụtara na ọtụtụ ihe a na-akụzi na chọọchị ndị Krisendọm esighị na Baịbụl. Ihe ọ gụtara na Baịbụl gbasara ihe mere Chineke ji kee ụwa metụrụ ya nahụ.O kwuru, sị: O doola m anya ugbu a na Baịbụl bụ onyinye Chineke nyere anyị. A sịdị kwuwe, ebe Chineke kere eluigwe na ụwa, ọ bụzi inye anyị akwụkwọ, hụkwa na ọ dịgidere, ka ọ na-agaghị emeli? M kwuo na ọ gaghị emeli ya, ihe m na-ekwu bụ na Chineke abụghị Onye Pụrụ Ime Ihe Niile. Ònyekwanụ ka m bụ ikwu ụdị ihe a?Aịzaya 40:8.Ị Maara?Gịnị pụrụ iche notú Jizọs si meso ndị ekpenta?Ndị Juu oge ochie na-atụ ụjọ ibute ụdị ọrịa ekpenta ndị mmadụ na-arịa noge a na-ede Baịbụl. Ọrịa ọjọọ a nwere ike imebi akwara onye o jidere ma kwarụọ onye ahụ ahụ. Noge ahụ, o nweghị onye ma ọgwụ ekpenta. Kama, ndị ekpenta na-ebipụ iche, iwu jikwa ha ịna-agwa ndị ọzọ na ha bụ ndị ekpenta, ka ha ghara ịbịa ha nso.Levitikọs 13:45, 46.Ndị isi okpukpe ndị Juu tiri iwu karịrị nke Akwụkwọ Nsọ tiri gbasara ndị ekpenta, nke mere ka ihe siere ndị ekpenta ezigbo ike. Dị ka ihe atụ, iwu ha kwuru na o nweghị onye kwesịrị iru onye ekpenta nso ruo kubit anọ ma ọ bụ ihe dị ka amaụkwụ isii ya bụ, mita abụọ. Ma ọ bụrụzie na ifufe na-efe, iwu ha kwuru na o nweghị onye kwesịrị iru onye ekpenta nso ruo otu narị kubit ma ọ bụ ihe dị ka otu narị amaụkwụ na iri ise ya bụ, mita iri anọ na ise. Akwụkwọ Nsọ kwuru na ndị ekpenta kwesịrị ibi ná mpụga ebe ụmụ Izrel mara ụlọikwuu. Ma, ụfọdụ ndị ọkachamara na-amụ gbasara akwụkwọ okpukpe ndị Juu a na-akpọ Talmud kọwara na ihe ọ pụtara bụ na ndị ekpenta ekwesịghị ibi nime obodo. Ọ bụ ya mere otu onye rabaị ji tụwa onye ekpenta ọ hụrụ nime obodo okwute ma sị ya: Gaa nọrọ nebe i kwesịrị ịnọ, emerụla ndị ọzọ.Ma, otú Jizọs si meso ndị ekpenta dị nnọọ iche. Kama ịchụpụ ha, o metụrụ ha aka ma gwọọ ha.Matiu 8:3.Olee ihe ndị isi okpukpe ndị Juu na-eji maka ya ekweta ka a gbaa alụkwaghịm?Akwụkwọ ịgba alụkwaghịm e dere nafọ 71 ma ọ bụ nafọ 72Noge ndịozi Jizọs, ndị isi okpukpe dị iche iche enweghị otu olu nihe e kwesịrị iji maka ya gbaa alụkwaghịm. Ọ bụ ya mere ụfọdụ ndị Farisii ji jụọ Jizọs notu oge, sị: Iwu ọ kwadoro ka nwoke gbaa nwunye ya alụkwaghịm nihi ụdị ihe ọ bụla?Matiu 19:3.Iwu Mozis kwuru na nwoke nwere ike ịgba nwunye ya alụkwaghịm ma ọ bụrụ na ọ chọpụtawo ihe na-ekwesịghị ekwesị nebe nwaanyị ahụ nọ. Diuterọnọmi 24:1 Noge Jizọs nọ nụwa, e nwere òtù ndị rabaị a na-akpọ Shammai na ndị nke a na-akpọ Hillel. Otú ha si akọwa ihe a Akwụkwọ Nsọ kwuru dịcha iche iche. Ndị Shammai na-ekwu na ihe ọ pụtara bụ na naanị ihe ga-eme ka nwoke gbaa nwunye ya alụkwaghịm bụ ma nwaanyị ahụ kwaa iko. Ma, ndị Hillel na-ekwu na nwoke nwere ike ịgba nwunye ya alụkwaghịm ma e nwee ihe na-esere ha, ọ bụrụgodị na ọ bụ obere ihe. Ndị Hillel kwukwara na nwoke nwedịrị ike ịgba nwunye ya alụkwaghịm ma ọ bụrụ na nwunye ya esighị nri dị ụtọ ma ọ bụkwanụ na nwoke ahụ hụrụ nwaanyị ọzọ mara mma karịa nwunye ya.Gịnịzi ka Jizọs zara ndị Farisii ahụ? Ọ gwara ha hoo haa, sị: Onye ọ bụla nke gbara nwunye ya alụkwaghịm, ma e wezụga nihi ịkwa iko, wee lụọ nwunye ọzọ, na-akwa iko.Matiu 19:6,9.Tigbuo Zọgbuo Ọ Ga-ala Ala nỤwa A?TIGBUO ZỌGBUO A NA-ENWE NEZINỤLỌ NA IDINA MMADỤ NIKE:Òtù Mba Ụwa kwuru na e kee ụmụ nwaanyị niile ụzọ atọ, a kụọla otu ụzọ nime ha ezigbo ihe ma ọ bụkwanụ dinaa ha nike. Ndị mekwara ha ihe ndị a bụ ndị ha na ha dị nezigbo mma. Ọ dị mwute na nihi otú ihe si na-aka njọ, Òtù Mba Ụwa kwukwara na a na-atụ anya na nụwa niile, e kee ụmụ nwaanyị niile ụzọ ise, a ga-edina otu ụzọ nime ha nike ma ọ bụkwanụ anwaa idina ha nike.TIGBUO ZỌGBUO A NA-ENWE NOKPORO ÁMÁ:Nchọpụta e mere gosiri na ihe karịrị òtù ndị tigbuo zọgbuo puku iri atọ na-enye ndị mmadụ nsogbu nAmerịka. Na Latịn Amerịka, e kwuru na a kụọla ihe dị ka otu onye nime mmadụ atọ ọ bụla ihe.MMADỤ IGBU MMADỤ IBE YA:E kwuru na nafọ 2012, ndị ụmụ mmadụ ibe ha gburu ruru ihe fọrọ obere ka ọ bụrụ narị puku ise. Ha karịrị mmadụ ole nwụrụ nagha ndị a lụrụ nafọ ahụ. Ọ bụ nEbe Ndịda Afrịka nakwa nEtiti Kọntinent Amerịka ka ndị mmadụ kacha gbuo mmadụ ibe ha. E gburu ihe karịrị otu narị puku mmadụ na Latịn Amerịka notu afọ, gbuokwa ihe dị ka puku mmadụ iri ise na Brazil. Ò nwere mgbe a na-agaghịzi enwe ndị tigbuo zọgbuo?Ò NWERE MGBE TIGBUO ZỌGBUO NA-AGAGHỊZI ADỊ?Gịnị mere tigbuo zọgbuo ji ju ebe niile? E nwere ọtụtụ ihe na-akpata ya. Otu nime ha bụ na o nwere ndị obi na-adịghị mma maka na ndị ọzọ ka ha nọkwá ma ọ bụ ka ha nwee ego. Ọzọ bụ na e nwere ọtụtụ ndị na-ejighị ndụ ndị ọzọ kpọrọ ihe, nweekwa ndị mmanya na ọgwụ ọjọọ na-akpa ike ọjọọ nahụ ha. Ọzọkwa bụ na ụmụaka ndị na-ahụ ka ndị toro eto na-alụ ọgụ na-achọkwa ime ka ha. Mgbe ụfọdụkwa, a naghị ata ndị tigbuo zọgbuo ahụhụ kwesịịrị ha.Ma, e nweela ebe ụfọdụ nụwa ndị mmadụ gbara mbọ kwụsịlatatụ tigbuo zọgbuo. Nime afọ iri gara aga, nobodo Saụ Paụlo dị na Brazil, ọ bụrụ na mmadụ ole mmadụ ibe ha na-egbu bụbu iri notu afọ, ha bịara gbadaa bụrụzie abụọ notu afọ. Ma, tigbuo zọgbuo nụdị ya dị iche iche ka juru ebe niile nobodo a. E nweekwa mmadụ puku iri nwụrụ nobodo a, ọ bụ mmadụ gburu otu onye nime ha. Oleezi ihe ga-eme ka tigbuo zọgbuo kwụsị kpamkpam?Tupu tigbuo zọgbuo akwụsị, ndị na-eme ya ga-agbanwe otú ha si eche echiche na otú ha si akpa àgwà. Ha ga-akwụsị ịdị mpako, imere ndị ọzọ anyaụfụ, na ịchọ ọdịmma onwe ha naanị, malitezie hụwa ndị ọzọ nanya, na-asọpụrụ ha ma na-eche gbasara ha.Olee ihe ga-eme ka onye tigbuo zọgbuo chọwa ịgbanwe ndụ ya otú a? Legodị ihe Baịbụl kwuru:Nihi na nke a bụ ihe ịhụ Chineke nanya pụtara, ka anyị na-edebe ihe o nyere niwu.1 Jọn 5:3.Ịtụ egwu Jehova pụtara ịkpọ ihe ọjọọ asị.Ilu 8:13.Ọ bụrụ na onye tigbuo zọgbuo ebido hụwa Chineke nanya, na-agba mbọ ka ọ ghara ime ihe ga-ewute ya, ọ ga-eme ka ndụ ya gbanwee, ya emewezie ihe dị mma. Ma ụdị ihe a ọ na-eme eme?Legodị ihe mere otu nwoke aha ya bụ Alex.A tụrụ ya mkpọrọ na Brazil nihi imesi ndị ọzọ ike. Ọ nọọkwala afọ iri na itoolu ugbu a na mkpọrọ. Ndịàmà Jehova mụụrụ ya Baịbụl, ya emee baptizim, ghọọ Onyeàmà Jehova nafọ 2000. Ma ọ gbanweela neziokwu? Ee. Alex na-akwa ụta maka ihe ọjọọ niile o mere. O kwuru, sị: Ugbu a, ahụrụ m Chineke nanya maka otú o si mee ka obi sie m ike na ọ gbagharala m. Ihe mere m ji gbanwee bụ maka na m hụrụ Jehova nanya, chọọkwa ikele ya maka ihe o meere m.Na Brazil kwa, otu nwoke aha ya bụ Charles bụbu oji égbè ezu ohi. O bigidere ụdị ndụ ọjọọ a ruo ihe dị ka afọ iri na ise. Gịnị mere o ji gbanwee? Ndịàmà Jehova bịara zie ya ozi ọma mgbe ọ nọ nụlọ mkpọrọ, ya esorokwa ha mụọ Baịbụl. Charles kwuru, sị: Mgbe mụ na ha malitere ịmụ Baịbụl ka ndụ m bịara nwewa isi. M bidoro hụwa Chineke nanya. M bidokwara na-agba mbọ ka m ghara ime ihe ọ bụla ga-ewute Jehova. Achọghị m ime ihe ọ bụla ga-egosi na eji m obiọma Chineke meere m egwuri egwu. Otú a m si hụ Chineke nanya ma na-atụ ụjọ ime ihe ga-ewute ya mere ka m gbanwee ndụ ọjọọ m na-ebibu.Mụtakwuo ihe ị ga-eme ka i ruo eruo ibi nụwa tigbuo zọgbuo na-adịghịziOlee ihe anyị na-amụta nihe ndị a ha kọrọ? Anyị na-amụta na Baịbụl nwere ike ịgbanwe otú mmadụ si eche echiche, mee ka onye ahụ mewe ihe dị mma. Ndị Efesọs 4:23 Alex anyị kwuru okwu ya ná mbụ kwuru, sị: Ihe m mụtara na Baịbụl bịara dị m ka mmiri dị ọcha e ji na-asachapụ echiche ọjọọ dị nime m nwayọọ nwayọọ. Echebughị m na o nwere ihe gaara eme ka m gbanwee. Neziokwu, ọ bụrụ na anyị ana-eche gbasara ihe ndị e dere na Baịbụl, ọ ga-ewepụ ma ọ bụ sachapụ echiche ọjọọ dị nime anyị. Okwu Chineke nwere ike ịsachapụ ihe ọjọọ dị anyị nime. Ndị Efesọs 5:26 Ihe ọ pụtara bụ na ndị tigbuo zọgbuo na ndị na-eme ihe na-abara naanị onwe ha uru nwere ike ịgbanwe, nwewe obiọma ma na-emekwa udo. Ndị Rom 12:18 Ha bido mewe ihe Baịbụl kwuru, ha ga na-enwe udo.Aịzaya 48:18.Ndịàmà Jehova dị ihe karịrị nde asatọ nọ na narị mba abụọ na iri anọ achọpụtala na ịhụ Chineke nanya na ịgba mbọ ka ha ghara ime ihe ga-ewute ya na-eme ka ha dịrị nudo. Nagbanyeghị na agbụrụ ha dị iche iche, otú ihe si dịrị ha nakwa otú e si zụlite ha dịkwa iche iche, ha na-ebi nudo nụwa niile dị ka otu ezinụlọ. 1 Pita 4:8 Otú a ha si eme na-egosi na a ga-enweli mgbe tigbuo zọgbuo na-agaghịzi adị nụwa a.TIGBUO ZỌGBUO GA-ALA NOGE NA-ADỊGHỊ ANYABaịbụl kwuru na Chineke ga-akwụsị tigbuo zọgbuo nụwa a noge na-adịghị anya. Ihe na-echezi ụwa a tigbuo zọgbuo juru bụ ụbọchị ikpe na ụbọchị mbibi nke ndị na-adịghị asọpụrụ Chineke. 2 Pita 3:5-7 A gaghịzi enwe ndị tigbuo zọgbuo. Ma, olee ihe ga-eme ka obi sie anyị ike na Chineke chọrọ ịkwụsị tigbuo zọgbuo kpamkpam?Baịbụl kwuru na Chineke kpọrọ onye ọ bụla nke hụrụ ime ihe ike nanya asị. Abụ Ọma 11:5 Chineke hụrụ udo na ikpe ziri ezi nanya. Abụ Ọma 33:5;37:28 Ọ bụ ya mere na ọ gaghị ekwe ka ndị na-eme ihe ike ma ọ bụ ndị tigbuo zọgbuo nọrọ ruo ebighị ebi.Neziokwu, udo ga-adị nụwa niile noge na-adịghị anya. Abụ Ọma 37:11;72:14 Gbalịa mụtakwuo ihe ị ga-eme ka i ruo eruo ibi nụwa tigbuo zọgbuo na-adịghịzi.Mbọ M Gbara Ibi Ndụ Dị Mma Kụrụ Afọ nAla Ọtụtụ UgboroNDỤ M BIRI NA MBỤ:Nafọ 1949, papa m si Jamanị kwaga Ọstrelia. Ọ gara ịchọ ọrụ nebe a na-egwupụta akụ ndị dị nime ala nakwa nụlọ ọrụ ndị na-enye ọkụ. Ọ gara biri nime ime obodo dị na Viktoria. Ebe ahụ ka ọ nọ lụọ mama m, ha amụọkwa m nafọ 1953.Mgbe afọ ole na ole gachara, mama m malitere iso Ndịàmà Jehova amụ Baịbụl. Ọ bụ ya mere m ji mata ọtụtụ ihe na Baịbụl mgbe m ka dị obere. Ma, papa m enweghị ihe o ji okpukpe ọ bụla kpọrọ. Ọ na-akụ ndị mmadụ ihe, na-amajakwa ha. Mama m na-atụkwa ya ụjọ. Ọ na-anọ ebe papa m na-agaghị ahụ ya na-amụ Baịbụl, ihe ọ na-amụtakwa na-atọ ya ụtọ. Ọ na-abụ papa m pụọ, mama m akụziwere mụ na nwanne m nwaanyị ihe ọ na-amụta na Baịbụl. Ọ gwara anyị na ụwa ga-aghọ paradaịs, gwakwa anyị na anyị ga na-enwe obi ụtọ ma anyị na-eme ihe Baịbụl kwuru.Abụ Ọma 37:10,29;Aịzaya 48:17.Akwapụrụ m nụlọ anyị mgbe m dị afọ iri na asatọ nihi otú papa m si emesi onye ọ bụla ike. Ọ bụ eziokwu na ama m na ihe mama m kụziiri m si na Baịbụl, ejighị m ya kpọrọ ihe. Ọ bụ ya mere na emeghị m ihe ndị ahụ m mụtara na Baịbụl. Ebidoro m ịrụ na ngalaba na-awaya ọkụ nụlọ ọrụ ndị na-egwupụta kol. Mgbe m dị afọ iri abụọ, alụrụ m nwaanyị. Anyị mụrụ ada anyị afọ atọ anyị lụchara. Ebidokwara m ichebara ihe kacha mkpa ná ndụ m echiche. Ebe m ma na Baịbụl ga-enyeliri ezinụlọ m aka, amalitere m iso otu Onyeàmà Jehova na-amụ Baịbụl. Ma, nwunye m achọghị iji anya ahụ Ndịàmà Jehova. Ụbọchị mbụ m gara ọmụmụ ihe ha lọta, ya asị m kwụsị ịmụ Baịbụl, ma ọ bụghị ya, anyị ekewaa. Amaghịzi m ihe m ga-eme eme. M kwụsịziri iso Ndịàmà Jehova amụ ihe ka obi dị ya mma. Ma, o mechara wute m na m hapụrụ ime ihe m kwesịrị ime.Otu ụbọchị, ndị mụ na ha na-arụkọ ọrụ gosiri m foto ndị gba ọtọ. Ọ tọrọ m ụtọ, ma obi m nọ na-ama m ikpe. Echetara m na Baịbụl kwuru na ihe a m na-eme adịghị mma, obi m na-agwakwa m na Chineke ga-ata m ahụhụ. Ma, ka m nọgidere na-ele foto ndị gba ọtọ, obi m kwụsịziri ịna-ama m ikpe. Nwayọọ nwayọọ, ile ndị gba ọtọ bịara rie m ahụ.Sí mgbe ahụ ruo ihe karịrị afọ iri abụọ, àgwà ọjọọ bịara mara m ahụ, o nweghịzi ihe mama m kụziiri m na-abata m nuche. Ihe ọjọọ ndị m na-amụta ka m bịaziri na-eme. M malitere ịna-ekwu okwu iberiibe, na-amakwa njakịrị iberiibe. Ewereghịzi m ịkwa iko ka ihe ọjọọ. Ọ bụ eziokwu na mụ na nwunye m ka bi, mụ na ụmụ nwaanyị ndị ọzọ na-akwa iko. Otu ụbọchị, m lere onwe m nenyo, gwa onwe m, sị, Ị daala iberiibe. Onwe m bịaziri na-asọ m oyi.Mụ na nwunye m mechara gbasaa, ndụ m aghasaakwa. Ejizi m obi m niile rịọ Jehova ka o nyere m aka. Ọ bụ eziokwu na o meela afọ iri abụọ m kwụsịrị ịmụ Baịbụl, ebidoghachiri m ịmụ Baịbụl. Papa m anwụọla mgbe ahụ, mama m emeekwala baptizim, ghọọ Onyeàmà Jehova.OTÚ BAỊBỤL SI GBANWEE NDỤ M:Ndụ m na-ebi dị ezigbote iche nụdị ndụ Baịbụl kwuru mmadụ kwesịrị ịna-ebi. Ma, ekpebiziri m na m ga-ebiwe ndụ otú Baịbụl kwuru ka m nwee ike inwe udo nke Chineke na-enye. Ekpebiri m ịkwụsị ikwu okwu rere ure, iwe iwe ọkụ, ịkwa iko, ịgba chaa chaa, ịṅụ oké mmanya, na izu ọga m ohi.Ndị ọrụ ibe m aghọtaghị ihe mere m ji na-agbasi mbọ ike ịgbanwe ndụ m. Ha gbagidere mbọ ruo afọ atọ ka ha mee ka m bidokwa ibi ndụ ọjọọ ahụ m na-ebibu. Ọ bụrụ na e nwee mgbe m na-ejidelighị onwe m, wee ezigbo iwe ma ọ bụ kwuo okwu ọjọọ, ha niile na-eji ọṅụ tie, sị: Ehee! Ugbu a ka i mere ka Joe anyị ma. Ihe a ha na-ekwu na-agbawa m obi. Ụdị ihe a mee, ọ na-adịkarị m ka enweghịzi m mmekwata.I rute nebe m na-arụ ọrụ, ị ga-ahụ foto ndị gba ọtọ nebe ọ bụla i lere anya, ma na kọmputa ma nekwentị ma nakwụkwọ nkịtị. Ọ na-abụ onye nweta foto ndị gba ọtọ, ya ezigara ibe ya na kọmputa. M na-esobukwa ha eme ụdị ihe a. Ka m na-agba mbọ ịkwụsị ile foto ndị gba ọtọ, ha ana-ezitere m ha na kọmputa. Akọọrọ m onye na-amụrụ m Baịbụl ihe a ka o nyere m aka. O gere m nnọọ ntị ka m na-akọrọ ya otú obi dị m. Ọ gụụrụ m amaokwu Baịbụl dị iche iche ga-enyere m aka ịkwụsị àgwà a ririla m ahụ. Ọ gwakwara m ka m na-ekpe ekpere mgbe niile, na-arịọ Jehova ka o nyere m aka.Abụ Ọma 119:37.Nebe m na-arụ ọrụ, e nwere ụmụ nwoke abụọ gwara anyị na ha achọghịzi ịbụ ndị aṅụrụma. Otu ụbọchị, agwara m ndị ọrụ ibe m ka anyị zukọọ, na o nwere ihe m chọrọ ịgwa ha. Mgbe anyị zukọrọ, m gwara ha ka ha nye ụmụ nwoke abụọ ndị ahụ biya, ha niile asị: Mbanụ! Ị ma na ha achọghịzi ịbụ ndị aṅụrụma. M gwaziri ha, sị: Mụnwa achọghịzikwa ịna-ele ndị gba ọtọ. Ụbọchị ahụ ka ha ghọtara ihe mụ na ya na-alụ kemgbe ha na-enye m nsogbu. Ha enyeghịzikwa m nsogbu ọzọ.Nwayọọ nwayọọ, Jehova nyeere m aka mụ akwụsị ile ndị gba ọtọ. Nafọ 1999, e mere m baptizim, mụ aghọọ Onyeàmà Jehova. Obi dị m ụtọ na Jehova nyeere m aka mụ ebidokwa biwe ndụ dị mma.Aghọtala m ugbu a ihe mere Jehova ji kpọọ ihe ndị ahụ m hụburu nanya asị. Ebe ọ bụ Nna hụrụ m nanya, ọ chọghị ka nsogbu na-abịara ndị na-ele ndị gba ọtọ bịara m.Ilu 3:5, 6kwuru, sị: Jiri obi gị dum tụkwasị Jehova obi, adaberekwala ná nghọta gị. Nụzọ gị niile, mara ya, ya onwe ya ga-emekwa ka ụzọ gị kwụrụ ọtọ. Achọpụtala m na ihe a Baịbụl kwuru bụ eziokwu. Ime ihe ndị m na-amụta na Baịbụl na-echebe m, na-emekwa ka ihe na-agaziri m.Abụ Ọma 1:1-3.URU NDỊ M RITERELA:Onwe m na-asọbu m oyi, mana ugbu a, ama m na o nwere ihe m dị mma ya, obi na-erukwa m ala. M na-ebizi ndụ dị mma. Amakwa m na Jehova agbagharala m nakwa na ọ na-enyere m aka. Nafọ 2000, alụrụ m ọmarịcha nwaanyị aha ya bụ Karolin. Ọ bụ Onyeàmà Jehova ibe m. Ọ hụrụ Jehova nanya otú mụnwa hụkwara ya. Anyị na-ebi nudo. Obi na-atọgbu anyị atọgbu na anyị nọ nọgbakọ Chineke dị ọcha, ọgbakọ ndị nọ na ya nụwa niile hụrụ ibe ha nanya.Ihe Kacha Mkpa I Kwesịrị ỊchọpụtaAJỤỌ gị ma ị bụ Onye Kraịst, gịnị ka ị ga-aza? Ị sị ee, mara na i so nihe karịrị ijeri mmadụ abụọ nụwa niile na-asị na ha bụ Ndị Kraịst. Taa, e nwere ọtụtụ puku chọọchị ndị e weere na ha bụ nke Ndị Kraịst, ma, ihe ndị ha na-akụzi na otú ha si ele ihe anya dịcha iche iche. Ọ bụ ya mere ihe i kweere nwere ike iji dịrị iche nihe ndị ọzọ sịkwa na ha bụ Ndị Kraịst kweere. Ì kwesịrị ịchọpụta ma ihe i kweere ò ziri ezi? Ee, ma ọ bụrụ na ị chọrọ ịbụ ụdị Onye Kraịst Baịbụl kwuru ka anyị bụrụ.Ihe a na-akpọ ndị mbụ soro ụzọ Jizọs Kraịst bụ Ndị Kraịst. Ọrụ Ndịozi 11:26 Ebe ọ bụ na ha niile noge ahụ kweere notu ihe, ọ dịghị mkpa ka e nwee aha ọzọ e ji mara ha. Ha ji otu obi mee ihe Jizọs Kraịst, bụ onye malitere okpukpe Ndị Kraịst, kụziiri ha. Ndị chọọchị unu hà na-akụzi ihe Kraịst kụziri? Ihe ha kweere na ihe ndị mbụ soro ụzọ Kraịst kweere ọ bụ otu? Olee ihe ga-enyere gị aka ịmata ihe ndị a? Ọ bụ naanị Baịbụl ga-enyeliri gị aka ịmata ha.Chebagodịrị ihe a echiche: Jizọs Kraịst ji ihe Akwụkwọ Nsọ kwuru kpọrọ ihe nihi na ọ ma na ọ bụ Okwu Chineke. Ọ kwadoghị ndị na-eleghara ihe Baịbụl kwuru anya ma ọ bụ ndị ji ọdịnala ha kpọrọ ihe karịa ihe Baịbụl kwuru. Mak 7:9-13 Ihe ọ pụtara bụ na ihe niile ezigbo ndị na-eso ụzọ Jizọs na-akụzi ga-esirịrị na Baịbụl. Ọ bụ ya mere onye ọ bụla kpọrọ onwe ya Onye Kraịst ji kwesị ịjụ onwe ya sị, Ihe niile a na-akụzi na chọọchị m hà si na Baịbụl? Ọ bụ Baịbụl ka ị ga-eji amata azịza ajụjụ a.Jizọs kwuru na ndị Chineke na-anabata ofufe ha bụ ndị na-efe Chineke neziokwu, nakwa na ọ bụ na Baịbụl ka eziokwu dị. Jọn 4:24;17:17 Pọl onyeozi kwukwara na a ga-azọpụta anyị ma anyị nweta ezi ihe ọmụma nke eziokwu. 1 Timoti 2:4 Ọ bụ ya mere anyị kwesịrị iji hụ na ihe ọ bụla anyị kweere si na Baịbụl. Ma ọ bụghị ya, a gaghị azọpụta anyị.OTÚ ANYỊ GA-ESI CHỌPỤTA MA IHE ANYỊ KWEERE NA IHE BAỊBỤL KWURU HÀ BỤ OTUBiko, gụọ ajụjụ na azịza isii ndị dị nisiokwu a, gụọkwa ihe Baịbụl kwuru gbasara ha. Sapeta amaokwu Baịbụl ndị ahụ na Baịbụl nke gị, ma chebara ihe Baịbụl zara echiche. Jụzie onwe gị, sị, Ihe Baịbụl kwuru nokwu a ọ bụ ihe chọọchị m na-akụzi?Ajụjụ na azịza ndị a nwere ike inyere gị aka ịchọpụta ihe kacha mkpa i kwesịrị ịchọpụta. Ọ bụrụkwa na ị chọrọ ịchọpụta ma ihe ndị ọzọ chọọchị unu na-akụzi hà si na Baịbụl, obi ga-adị Ndịàmà Jehova ụtọ iji Baịbụl nyere gị aka. Gbalịa gwa Onyeàmà Jehova ọ bụla ị hụrụ ka gị na ya na-amụ Baịbụl. I nwekwara ike ịga nadres Ịntanet anyị, bụ jw.orgig, kwuo na ị chọrọ ka gị na Onyeàmà Jehova na-amụ Baịbụl.Gịnị Ka Baịbụl Kwuru?Ọ bụ mmadụ malitere okpukpe?ỤFỌDỤ NDỊ NA-EKWUna ọ bụ ndị mmadụ malitere okpukpe; ndị ọzọ chere na ọ bụ Chineke malitere ya iji nyere ndị mmadụ aka ka ha bịaruo ya nso. Gịnị ka i chere?IHE BAỊBỤL KWURUE nwere okpukpe Chineke nke dị ọcha nke a na-emerụghịkwa emerụ nihu Chineke anyị bụ Nna anyị. Jems 1:27,Bible Nsọ nke Union Version Ọ bụ Chineke malitere okpukpe dị ọcha ma ọ bụ ezigbo okpukpe.IHE ỌZỌ ANYỊ GA-AMỤTA NA BAỊBỤLOkpukpe dị Chineke mma bụ nke na-akụzi eziokwu dị na Baịbụl.Jọn 4:23, 24.Okpukpe ndị na-akụzi ihe ndị mmadụ chepụtara na-efe Chineke nefu.Mak 7:7, 8.Mmadụ ò kwesịrị inwe okpukpe ọ na-ekpe?Ị GA-ASỊ . . .Ee?Mba?Ma onye ahụ chọọ?IHE BAỊBỤL KWURUKa anyị na-echebakwara ibe anyị echiche iji kpalie ịhụya na ịrụ ezi ọrụ, ka anyị ghara ịhapụ nzukọ anyị. Ndị Hibru 10:24, 25 Chineke chọrọ ka ndị na-efe ya na-ezukọta efe ya.IHE ỌZỌ ANYỊ GA-AMỤTA NA BAỊBỤLNdị na-efe Chineke kwesịrị ịna-ekwu otu ihe.1 Ndị Kọrịnt 1:10, 11.Ndị niile nọ nokpukpe dị Chineke mma bụ ụmụnna nagbanyeghị ebe ha bi nụwa. 1 Pita 2:17.Gụọ Isiokwu Ndị Ọzọ nỊntanetAJỤJỤ ỌZỌ BAỊBỤL ZARABaịbụl Ọ Bụ Okwu Chineke?Gaa nebe e dere IHE BAỊBỤL NA-AKỤZI pịa ebe e dere AJỤJỤ NDỊ BAỊBỤL ZARA 