 Ụlọ Nche, Disemba 1, 2014  Ị Ga-aghọtali Ihe Baịbụl Na-ekwuIsiokwu Ndị Dị na Magazin AOlee Ihe Mere I Kwesịrị Iji Chọọ Ịghọta Ihe Baịbụl Na-ekwu?Ọtụtụ ndị nọ nebe dị iche iche nụwa na-ekwu okwu ọma gbasara Baịbụl. Ma, o nwere ike ha amachaghị ihe dị na Baịbụl. Ọ bụ otú ahụ ka ọ dị ọtụtụ nde mmadụ bí nEshia nakwa ndị bí nebe ọtụtụ ndị nwere Baịbụl.Ma, i nwere ike ịna-ajụ onwe gị, sị: Gịnị mere m ga-eji chọwa ịghọta ihe Baịbụl na-ekwu? Ọ bụrụ na ị ghọta ihe dị nakwụkwọ a dị nsọ, ọ ga-enyere gị aka:Ịna-enwe obi ụtọIdozi nsogbu ezinụlọỊkwụsị ịna-echegbu onwe gịIme ka gị na ndị ọzọ na-adị ná mmaIji ego gị eme ihe bara uruKa anyị lebagodị anya notú Baịbụl si nyere otu nwaanyị Japan aka. Aha nwaanyị ahụ bụ Yoshiko. Ọ na echekarị ihe ọ ga-abụ ya ka Baịbụl na-ekwu. O mechara kpebie ịgụ Baịbụl ka ọ mata ihe dị na ya. Gịnị meziri? O kwuru, sị: Ihe m gụtara na Baịbụl emeela ka ndụ m nwee isi. O meekwala ka m nwee olileanya na ihe ga-aka mma nọdịnihu. O kwukwara, sị: Anaghịzi m eche na ndụ m abaghị uru. Amit, bụ nwoke ahụ anyị dere ihe o kwuru ná mbido isiokwu a, kpebikwara ịmụ Baịbụl nonwe ya. O kwuru, sị: Ihe m gụtara tụrụ m nanya. Ihe e dere na Baịbụl ga-abara onye ọ bụla uru.Baịbụl abaarala ọtụtụ nde mmadụ uru. Ọ gaghị adị mma ma ị mụọ Baịbụl nonwe gị, ka ị hụ otú ọ ga-esi baara gị uru?Akwụkwọ A Ga-aghọtali AghọtaO teela e dere Baịbụl. Ma, olee mgbe e bidoro ide ya? E bidoro ide ya nIzrel oge ochie nihe dị ka puku afọ atọ na narị afọ ise gara aga. Ọ bụ oge alaeze Shang na-achị nobodo Chaịna. Ọ bụkwa nihe dị ka otu puku afọ tupu okpukpe Buda amalite nIndia.Gụọ ihe e dere nigbe isiokwu ya bụ Ihe Ndị I Kwesịrị Ịma Gbasara Baịbụl.Baịbụl zara ajụjụ ndị kacha echu ụmụ mmadụ ụraAkwụkwọ mmadụ ga-agụ ya abaara ya uru bụ akwụkwọ a na-aghọta nke ọma nakwa nke ihe ọ na-ekwu ga-enyere mmadụ aka ná ndụ. Baịbụl bụ ụdị akwụkwọ ahụ. Ọ zara ajụjụ ndị kacha echu ụmụ mmadụ ụra.Dị ka ihe atụ, ò nwetụla mgbe ị jụrụ, sị, Gịnị mere anyị ji nọrọ nụwa a? Kemgbe ụwa, ndị mmadụ na-achọ ịma azịza ajụjụ a. Ma, azịza ya dị nisi nke mbụ na nke abụọna Jenesis bụ akwụkwọ nke mbụ na Baịbụl. Nebe ahụ, Baịbụl kọrọ otú ihe niile si bido ọtụtụ ijeri afọ gara aga. O kwuru mgbe e kere eluigwe na ụwa, nakwa kpakpando na ụyọkọ ha dị iche iche. Jenesis 1:1 Ọ kọziri otú ụwa si jiri nwayọọ nwayọọ ghọọ ebe a ga-ebi ebi, otú ụmụ mmadụ na ihe dị iche iche dị ndụ si malite ịdị, na ihe mere e ji kee ha niile.E DERE YA OTÚ Ọ GA-ADỊ MFE NGHỌTABaịbụl na-agwa anyị ihe ndị anyị ga-eme gbasara nsogbu ndị na-abịara anyị kwa ụbọchị. Ihe ndị ọ na-agwa anyị dịkwa mfe nghọta. Lee ihe abụọ mere o ji dị mfe nghọta.Nke mbụ bụ na e dere Baịbụl otú ọ ga-edo anya, ruokwa ndị mmadụ nobi. E jighị okwu ndị dị omimi dee ya, kama, e ji okwu ndị doro anya, anyị maara nke ọma, dee ya. E ji ihe ndị anyị na-ahụ kwa ụbọchị kọwaa ihe ndị gaara esi ike nghọta.Dị ka ihe atụ, Jizọs ji ọtụtụ ihe atụ ndị dị mfe nghọta na ihe ndị mmadụ na-eme kwa ụbọchị kụzie ihe, ya eruo ndị mmadụ nobi. Ọ bụ mgbe ọ na-akụzi ihe nelu ugwu ka o mere ọtụtụ ihe atụ ndị ahụ. E dekọrọ ha nakwụkwọ Matiuisi nke 5 ruo isi nke 7. Otu onye gụrụ ihe ndị ahụ Jizọs kwuru nelu ugwu kwuru na ha bara ezigbo uru nakwa na o kwughị ha iji kọjuo anyị isi, kama, o kwuru ha iji nyere anyị aka ịmụta ịna-akpa àgwà ọma. O nwere ike iwe gị ihe dị ka nkeji iri na ise ma ọ bụ iri abụọ iji gụchaa ihe ahụ niile Jizọs kụziri nelu ugwu. Ma, ọ ga-eju gị anya na ihe niile ahụ dị mfe nghọta, baakwa ezigbo uru.Ihe ọzọ mere Baịbụl ji dị mfe nghọta bụ ụdị ihe ndị e dere na ya. Baịbụl abụghị akwụkwọ akụkọ ifo. Kama, dị ka akwụkwọ a na-akpọThe World Book Encyclopediasi kwuo, ihe kacha dịrị na ya bụ akụkọ gbasara ụmụ mmadụ, ma ndị ukwu ma ndị nta, otú ha si gbaa mbọ, ihe ndị ha tụrụ anya ha, ebe ndị ha mejọrọ ihe na ebe ndị ha meziri. Ebe ọ bụ akụkọ ụmụ mmadụ ka a kọrọ na ya, ọ dịịrị anyị mfe ịghọta akụkọ ndị ahụ na ịmụta ihe na ha.Ndị Rom 15:4.MMADỤ NIILE NWERE IKE INWETA YAIhe ga-eme ka ị ghọta ihe e dere nakwụkwọ bụ ma ọ bụrụ na e dere ya nasụsụ ị maara nke ọma. Nagbanyeghị ebe i bi ma ọ bụ obodo i si, o nwere ike ịbụ na e nweela Baịbụl nasụsụ ị ga-aghọtali. Ka anyị lee ihe mere e ji nwee ike inwe Baịbụl nọtụtụ asụsụ.Nsụgharị ya.Asụsụ ndị mbụ e ji dee Baịbụl bụ Hibru, Arameik, na Grik. O mere ka ọ bụrụ naanị mmadụ ole na ole ma asụsụ ndị a ga-agụli Baịbụl. Ma, ndị sụgharịrị Baịbụl gbara ezigbo mbọ ka ọ dịrị nọtụtụ asụsụ ndị ọzọ. Ọ bụ ya mere e ji nwee Baịbụl, ma ndị nke zuru ezu ma ndị nke na-ezughị ezu, nihe dị ka puku asụsụ abụọ na narị asaa. Ọ pụtara na e kee mmadụ niile bí nụwa ụzọ iri, ihe karịrị ụzọ itoolu nwere ike ịgụ, ma ọ dịghị ihe ọzọ, ebe ụfọdụ na Baịbụl nasụsụ ha.Mbipụta ya.Noge e dere Baịbụl, e dere ya nihe nwere ike imebi emebi, dị ka nakpụkpọ anụ nakwa na papaịrọs. Iji mee ka ọtụtụ ndị nweta ya, a na-eji aka, leziekwa anya, na-edepụtaghachi ihe ndị e dere na ya. Ndị nke a e depụtaghachiri na-adị ezigbo ọnụ, ọ bụkwa mmadụ ole na ole na-azụtali ya. Ma mgbe Gutenberg mepụtara ígwè na-ebi akwụkwọ nihe karịrị narị afọ ise na iri afọ ise gara aga, e bipụtara ọtụtụ Baịbụl ma kesaakwa ha. Otu nchọpụta e mere gosiri na e kesaala ihe karịrị ijeri Baịbụl ise, ma ndị nke zuru ezu ma ndị nke na-ezughị ezu.Baịbụl bụ akwụkwọ okpukpe a kacha ebipụta ma na-ekesa. O doro anya na Baịbụl bụ akwụkwọ e kwesịrị ịghọta ihe ọ na-ekwu. Ma, o nwere ike ịna-esitụrụ gị ike ịghọta ya. Ọ bụrụ na ọ na-esitụrụ gị ike, e nwere ihe ga-enyere gị aka. Olee ebe ị ga-achọta ya? Oleekwa uru ọ ga-abara gị? Gụọ isiokwu na-eso nke a ka ị mata azịza ajụjụ ndị a.Ihe Ga-enyere Gị Aka Ịghọta Ihe Baịbụl Na-ekwuWeregodị ya na ị gara mba ị na-agatụbeghị mbụ. Mgbe i ruru, gị achọpụta na otú ndị ebe ahụ dị, omenala ha, nri ha, na ego ha dị ezigbote iche. O nwere ike ịgwụ gị ike.O nwekwara ike ịdị gị otú ahụ ma ị malite ịgụ Baịbụl. Ka ị na-agụ ya, o nwere ike ịdị gị ka ị banyere nụwa ndị oge ochie ị na-amaghị ihe ọ bụla gbasara ya. Ị ga-agụta gbasara ndị a na-akpọ ndị Filistia, gụtakwa gbasara omenala ndị ị na-ahụtụbeghị mbụ, dị ka, mmadụ ịdọwa uwe ya, ma ọ bụkwanụ ụdị nri a na-akpọ mana nakwa ego a na-akpọ drakma. Ọpụpụ 16:31;Jọshụa 13:2;2 Samuel 3:31;Luk 15:9 Ihe a niile nwere ike ịgbagwoju gị anya. Ọ bụ na ị gaghị achọ ka onye maara Baịbụl nke ọma nyere gị aka, otú ahụ onye gara mba ọ na-agatụbeghị mbụ ga-esi chọọ ka e nyere ya aka?IHE NYEERE NDỊ MMADỤ AKA NOGE OCHIENoge a malitere ide Baịbụl nihe dị ka nafọ 1513 Tupu Oge Ndị Kraịst, e nwere ihe ndị nwere ike inyere mmadụ aka ịghọta ihe Baịbụl na-ekwu. Dị ka ihe atụ, Mozis, bụ onye mbụ duru ụmụ Izrel, malitere ịkọwara ha ihe e dere na Baịbụl.Diuterọnọmi 1:5.Mgbe ihe dị ka otu puku afọ gachara, a ka nwere ndị na-akụziri ndị mmadụ Baịbụl. Nafọ 455 Tupu Oge Ndị Kraịst, ndị Juu niile na ụmụaka ha zukọrọ nọnụ ụzọ ámá dị na Jeruselem. Ndị na-akụzi Baịbụl nọkwa ebe ahụ jiri olu dara ụda na-agụpụta ihe dị nakwụkwọ ahụ dị nsọ. Ma ihe ha mere abụghị naanị ịgụpụta ya, kama, ha nọkwa na-eme ka a ghọta ihe a na-agụpụta.Nehemaya 8:1-8.Mgbe narị afọ ise gachara, Jizọs Kraịst so kụziere ndị mmadụ Baịbụl. Ihe ndị mmadụ na-akpọdị ya bụ onye ozizi. Jọn 13:13 Ọ kụziiri ìgwè mmadụ ihe, kụziekwara ndị mmadụ ihe otu otu. Notu oge, ọ nọ nelu ugwu kụziere ìgwè mmadụ ihe. Otú o si ezi ihe juru ìgwè mmadụ ahụ anya. Ọtụtụ ndị taa makwa gbasara ihe ndị ahụ ọ kụziri nelu ugwu. Matiu 5:1, 2;7:28 Noge opupu ihe ubi nke afọ 33, Jizọs gwara ndị na-eso ụzọ ya abụọ okwu ka ha nọ nụzọ na-aga notu obodo dị nso na Jeruselem. Ọ nọ na-akọwara ha Akwụkwọ Nsọ nke ọma.Luk 24:13-15,27,32.Ndị na-eso ụzọ Jizọs kụzikwaara ndị ọzọ Okwu Chineke. Notu oge, otu ọnaozi Itiopia nọ na-agụ otu ebe nAkwụkwọ Nsọ, Filip, onye na-eso ụzọ Jizọs agakwuru ya, jụọ ya, sị: Ị maara nezie ihe ị na-agụ? Nwoke Itiopia ahụ zara ya, sị: Nezie, olee otú m ga-esi mara, ma ọ bụrụ na mmadụ eduzighị m? Filip kọwaziiri ya ihe ihe ọ na-agụ pụtara.Ọrụ Ndịozi 8:27-35.IHE NA-ENYERE ANYỊ AKA TAANdịàmà Jehova taa na-akụzikwara ndị mmadụ Baịbụl na narị mba abụọ na iri atọ na itoolu, otú ahụ ndị kụziri Baịbụl noge ochie mere. Matiu 28:19, 20 Nizu ọ bụla, ha na-enyere ihe karịrị nde mmadụ itoolu aka ịghọta ihe Baịbụl na-ekwu. Ọtụtụ nime ndị ha na-akụziri Baịbụl abụghị Ndị Kraịst. Ha anaghị ana ndị mmadụ ego iji kụziere ha Baịbụl. Ha nwekwara ike ịnọ nụlọ onye ha chọrọ ịkụziri Baịbụl, ma ọ bụ nebe ọ bụla ọzọ dị onye ahụ mma, kụziere ya Baịbụl. E nwedịrị ndị ha na-esi na fon ma ọ bụ na kọmputa akụziri ihe.Biko, gwa Onyeàmà Jehova ọ bụla ị hụrụ ka gị na ya kwuo otú unu nwere ike isi mụwa Baịbụl. Ị ga-achọpụta na Baịbụl abụtụdịghị akwụkwọ mmadụ na-agaghị aghọtali, chọpụtakwa na ọ bara uru iji ya zie ihe, iji ya dọọ mmadụ aka ná ntị, iji ya mee ka ihe guzozie, na iji ya nye ọzụzụ nezi omume ka i wee ruo eru nụzọ zuru ezu, bụrụ onye a kwadebere nụzọ zuru ezu ịrụ ezi ọrụ niile.2 Timoti 3:16, 17.È Nwere Mgbe A Na-agaghịzi Enwe Ndị Ihu Abụọ?E NWERE otu nwaanyị aha ya bụ Panayiota. O toro nagwaetiti dị na Mediterenian. O bidoro inwe mmasị na ndọrọ ndọrọ ọchịchị mgbe ọ ka na-eto eto. O mechara ghọọ odeakwụkwọ nke otu òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị nime obodo ebe o bi. Ọ na-agadị nụlọ nụlọ na-achọ ndị ga-eji ego akwado òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị ahụ. Ma, ihe a niile mechara gwụ ya ike. Ọ chọpụtara na nagbanyeghị na onye ọ bụla nọ nòtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị ahụ na-akpọ ibe ya enyi ọma m, ha na-emelara ndị ikwu ha ihe, na-achọ ịnọ nisi mgbe niile, na-enwere ibe ha anyaụfụ, e nweekwa ndị kwe na ndị ekweghị.Otu nwoke onye Ayaland aha ya bụ Daniel toro nezinụlọ jí okpukpe kpọrọ ihe. Ma, ọ na-ewute ya ma o cheta otú ndị ụkọchukwu ha si eme ihu abụọ. Ha na-aṅụbiga mmanya okè, na-agba chaa chaa, na-ezuru ego ndị mmadụ nyere nonyinye, ma, ha na-akụziri ya na ndị mere ihe ọjọọ ga-aga ọkụ mmụọ.Otu nwoke aha ya bụ Jeffery rụrụ ọrụ ọtụtụ afọ nụlọ ọrụ ndị na-eji ụgbọ mmiri ebuga ngwá ahịa nebe dị iche iche. Ụlọ ọrụ ndị a dị na Briten na Amerịka. Nwoke a na-echeta otú ndị ahịa na ndị na-agba ọsọ ahịa si egwu ndị gọọmenti wayo. O nweghị ụdị ụgha ha na-anaghị agha iji hụ na e nyere ụlọ ọrụ ha ọrụ.Ọ dị mwute na ndị ihu abụọ juru ebe niile taa, ma nọchịchị ma nokpukpe ma nazụmahịa. Ná mmalite, onye ndị Grik na-akpọ onye ihu abụọ bụ onye na-ejikarị ejiji ka mmọnwụ na-eme ihe nkiri ma ọ bụ na-agwa ọhaneze okwu. Ma ka oge na-aga, ndị mmadụ malitere ịkpọ onye na-eduhie ndị ọzọ ma ọ bụ onye na-erigbu ha onye ihu abụọ.Onye ihu abụọ na-akpasu ndị ọzọ iwe, na-emekwa ka ha na-eburu ya iwe nobi. Ndị o megburu nwere ike ịjụwa, sị: Ò nwedịrị mgbe a na-agaghịzi enwe ndị ihu abụọ? Obi dị anyị ụtọ na Okwu Chineke kwuru ihe mere obi ga-eji sie anyị ike na e nwere mgbe ndị ihu abụọ na-agaghịzi adị.OTÚ CHINEKE NA ỌKPARA YA SI ELE IME IHU ABỤỌ ANYAIhe Baịbụl kwuru gosiri na ọ bụghị ụmụ mmadụ bidoro ime ihu abụọ, kama, ọ bụ otu mmụọ a na-akpọ Ekwensu na Setan. Mgbe e kere mmadụ, Ekwensu ji agwọ bịakwute Iv bụ nwaanyị mbụ. O mere ka ò bu ọdịmma ya nobi ka o nwee ike iduhie ya. Jenesis 3:1-5 Si mgbe ahụ gawa, ọtụtụ ndị mmadụ na-emekwa ka hà bụ ihe ha na-abụghị iji duhie ndị ọzọ ma ọ bụ rigbuo ha.Mgbe ndị Izrel oge ochie malitere na-ekpere arụsị, na-emekwa ka hà na-efe Chineke, Chineke dọrọ ha aka ná ntị ugboro ugboro banyere ihe ga-eme ha ma ọ bụrụ na ha agbanweghị. Jehova Chineke si nọnụ Aịzaya onye amụma kwuo, sị: Ọ bụ nọnụ ka ndị a bịakwuteworo m, ọ bụkwa naanị egbugbere ọnụ ha ka ha ji nye m otuto, ha emewo ka obi ha dị anya nebe m nọ. Aịzaya 29:13 Mgbe ndị Izrel jụrụ ịgbanwe, Chineke kwere ka mba ndị ọzọ bịa bibie Jeruselem na ụlọ nsọ ya. Ndị Babịlọn bịara bibie ya nke mbụ nafọ 607 Tupu Oge Ndị Kraịst. E mechaa, ndị Rom abịa bibie ya kpamkpam nafọ 70. O doro anya na Chineke anaghị agba ndị ihu abụọ nkịtị ruo ebighị ebi.Ma, Chineke na Ọkpara ya, bụ Jizọs, ji ndị na-akwụwa aka ha ọtọ na ndị na-ekwu eziokwu kpọrọ ihe. Dị ka ihe atụ, mgbe Jizọs malitere ije ozi nụwa, otu nwoke aha ya bụ Nataniel bịakwutere ya. Mgbe Jizọs hụrụ ka ọ na-abịa, o kwuru, sị: Lee onye Izrel nezie, onye aghụghọ ọ bụla na-adịghị nime ya. Jọn 1:47 Nataniel, onye a na-akpọkwa Batọlọmiu mechara bụrụ otu nime ndịozi iri na abụọ Jizọs.Luk 6:13-16.Jizọs so ndị na-eso ụzọ ya nọrịa ọtụtụ oge, ọ kụzikwaara ha otú Chineke si ele ihe anya. Ọ gwara ha na ha ekwesịghị ịbụ ndị ihu abụọ. Ọ katọrọ ndị isi okpukpe na-eme ihu abụọ noge ahụ. Ka anyị lee ụfọdụ ihe ndị o kwuru gbasara ha.Ha na-eme ezi omume ka ndị mmadụ hụ ha.Jizọs gwara ndị ọ na-akụziri ihe notu oge, sị: Lezienụ anya nke ọma ka unu ghara ịdị na-eme ezi omume unu nihu ndị mmadụ ka ha wee hụ unu . . . dị nnọọ ka ndị ihu abụọ na-eme. Ọ gwakwara ha ka ha na-enye onyinye ebere na nzuzo ma ọ bụ otú na-agaghị eme ka ndị mmadụ na-eto ha. Ha kwesịrị ikpe ekpere na nzuzo, ọ bụghị ikpe ya ka ndị mmadụ hụ na ha na-ekpe ekpere. Ha na-eme ihe ndị a, ọ ga-egosi na ofufe ha na-efe Chineke si ha nobi, Chineke ga-agọzikwa ha.Matiu 6:1-6.Ọ naghị ara ahụ ha akatọwa mmadụ.Jizọs kwuru, sị: Onye ihu abụọ! Buru ụzọ wepụ ntụhie dị nanya nke gị, mgbe ahụ ka ị ga-ahụ nke ọma otú ị ga-esi wepụ irighiri ahịhịa nanya nwanna gị. Matiu 7:5 Ọ bụrụ na mmadụ na-ahụtakarị ebe ndị ọzọ mejọrọ ihe mgbe onye ahụ nonwe ya na-emejọ ihe karịa ndị ahụ, ọ na-eme onwe ya ka o yie ihe ọ na-abụghị. Ma, nke bụ eziokwu bụ na mmadụ niile emehiewo, ha adịghịkwa eru ebube Chineke.Ndị Rom 3:23.Ha na-ebu ihe ọjọọ nobi.O nwere mgbe ndị na-eso ụzọ ndị Farisii na ndị òtù Herọd bịakwutere Jizọs ka ha jụọ ya ajụjụ gbasara ịtụ ụtụ isi. Ha ji ire ụtọ gwa Jizọs, sị: Onye Ozizi, anyị maara na ị na-ekwu eziokwu, ị na-ezikwa ụzọ Chineke neziokwu. Ha jụziri ya ajụjụ iji mata ya nọnyà. Ha jụrụ ya, sị: Iwu ọ kwadoro ịkwụ Siza ụtụ isi ka ọ bụ na ọ kwadoghị ya? Jizọs sịrị ha: Gịnị mere unu ji na-ele m ule, ndị ihu abụọ? Ndị ihu abụọ a Jizọs kpọrọ ha kwesịịrị ha nihi na ihe bụ mkpa ha abụghị ka Jizọs gwa ha ihe ha ga-eme, kama, ha na-achọ otú ha ga-esi jide ya site nokwu ọnụ ya.Matiu 22:15-22.Ezigbo Ndị Kraịst nwere ịhụya nke si nobi dị ọcha, nezi akọ na uche nakwa nokwukwe nke na-abụghị nke ihu abụọ.1 TIMOTI 1:5Ma, ọgbakọ Ndị Kraịst a malitere na Pentikọst afọ 33 dị iche. Ndị nọ nọgbakọ a na-ekwu eziokwu, na-akwụwakwa aka ha ọtọ. Ndị Kraịst ahụ gbara ezigbo mbọ ka ha ghara ịna-eme ihu abụọ. Dị ka ihe atụ, otu nime ndịozi iri na abụọ Jizọs, aha ya bụ Pita, gbara Ndị Kraịst ibe ya ume ka ha na-erube isi neziokwu ahụ nke mere ka ha nwee ịhụya ụmụnna nke na-abụghị nke ihu abụọ. 1 Pita 1:22 Pọl onyeozi gbakwara Ndị Kraịst ibe ya ume ka ha nwee ịhụya nke si nobi dị ọcha, nezi akọ na uche nakwa nokwukwe nke na-abụghị nke ihu abụọ.1 Timoti 1:5.IKE OKWU CHINEKE NA-AKPAIhe Jizọs na ndịozi ya kụziiri ndị mmadụ, nke e dekwara na Baịbụl, na-akpa ike taa otú ahụ ọ kpara noge ahụ. Pọl onyeozi kwuru gbasara ya, sị: Nihi na okwu Chineke dị ndụ ma na-akpa ike, dịkwa nkọ karịa mma agha ihu abụọ ọ bụla,ọ na-amabakwa ọbụna ruo nikewa mkpụrụ obi na mmụọ, ma nkwonkwo ma ụmị ha, o nwekwara ike ịchọpụta echiche na ihe mmadụ bu nobi. Ndị Hibru 4:12 Ọtụtụ ndị akwụsịla ịna-eme ihu abụọ, na-akwụwazi aka ọtọ ma na-ekwu eziokwu, nihi na ha amụọla Baịbụl, na-agbalịkwa eme ihe ndị ha mụtara. Ka anyị lebakwuo anya nakụkọ mmadụ atọ ahụ anyị kwuru okwu gbasara ha ná mmalite isiokwu a.Panayiota kwuru, sị: M hụrụ otú ha si egosi ibe ha ezigbo ịhụya na otú ha si eche gbasara ibe haMgbe Ndịàmà Jehova gwara Panayiota ka ọ bịa ọmụmụ ihe nỤlọ Nzukọ Alaeze ha, ya agaakwa, ọ hụrụ na ha dị iche. Ọ chọpụtara na ha anaghị eme ezi omume ka ndị mmadụ hụ ha. O kwuru, sị: M hụrụ otú ha si egosi ibe ha ezigbo ịhụya na otú ha si eche gbasara ibe ha. Ọ dịghị ka ihe m nọ na-ahụ kemgbe na ndọrọ ndọrọ ọchịchị.Panayiota bidoro iso Ndịàmà Jehova na-amụ Baịbụl. O mekwara baptizim afọ iri atọ gara aga. O kwuru, sị: Ndụ m nwere isi ugbu a m na-aga nụlọ nụlọ na-ekwusa ozi ọma Alaeze Chineke, ọ bụghị mgbe ahụ m na-aga nụlọ nụlọ na-achọ ndị ga-akwado òtù ndọrọ ndọrọ ọchịchị m nọ na ya. Alaeze Chineke bụ naanị ọchịchị ga-emeli ka a gharazie inwe ndị ihu abụọ nụwa a.Daniel kwuru, sị: Achọghị m ime ka Ndị Kraịst ibe m na-eche na m bụ ihe m na-abụghịDaniel mechakwara ghọọ Onyeàmà Jehova, e nyekwa ya ọrụ dị iche iche ọ na-arụrụ ọgbakọ. Ma, mgbe afọ ole na ole gara, o mere ihe na-adịghị mma, akọnuche ya enyewa ya nsogbu. O kwuru, sị: Mgbe m chetara otú o si na-ewute m na ndị nọ na chọọchị m na-agabu na-eme ihu abụọ, m kpebiri ịkwụsị ịrụ ọrụ niile ahụ m na-arụrụ ọgbakọ nihi na m ma na erughịzi m eru ịrụ ha. Achọghị m ime ka Ndị Kraịst ibe m na-eche na m bụ ihe m na-abụghị.Daniel mechara gbanwee, mewe ihe dị mma, jirikwa obi ụtọ bidoghachi ịrụrụ ọgbakọ ọrụ nihi na akọnuche ya anaghịzi ama ya ikpe. Otú a ka ndị na-efe Chineke si akwụwa aka ha ọtọ. Ha anaghị eme ihu abụọ. Ha na-ebu ụzọ wepụ ntụhie dị nanya ha, tupu ha achọwa otú ha ga-esi wepụ irighiri ahịhịa dị nanya nwanna ha.Jeffery kwuru, sị: M chọpụtara na ekwesịghịzi m ịna-agha ụgha iji hụ na e nyere ụlọ ọrụ anyị ọrụ. Ihe m gụtara na Baịbụl, . . . metụrụ m nahụJeffery, onye jibu oge ya niile chụọ ego, kwuru, sị: Mgbe m bịara na-amụ Baịbụl, m chọpụtara na ekwesịghịzi m ịna-agha ụgha iji hụ na e nyere ụlọ ọrụ anyị ọrụ. Ihe m gụtara na Baịbụl, dị ka nakwụkwọIlu 11:1, metụrụ m nahụ. Ebe ahụ kwuru na ihe ọtụtụ nke gbara mkpị e ji aghọgbu mmadụ bụ ihe arụ nanya Jehova. Jeffery adịghị ka ndị ahụ jụrụ Jizọs ajụjụ gbasara ịtụ ụtụ isi. Ọ ghọtara na ya ekwesịghị ịghọgbu ma Ndị Kraịst ibe ya ma ndị ọzọ.Ọtụtụ nde Ndịàmà Jehova nụwa niile na-agba mbọ eme ihe ha mụtara na Baịbụl. Ha na-agbasi mbọ ike iyiri mmadụ ọhụrụ ahụ nke e kere dị ka uche Chineke si dị, nezi omume na iguzosi ike nihe. Ndị Efesọs 4:24 Gbalịa ka ị mata ndị Ndịàmà Jehova bụ, ihe ndị ha kweere nakwa otú ha ga-esi nyere gị aka ịmata gbasara ụwa ọhụrụ Chineke kwere nkwa ya. Ndị ezi omume ga-ebi nime ụwa ọhụrụ ahụ, a gaghịkwa enwe ndị ihu abụọ.2 Pita 3:13.Ị Maara?Ndị Juu hà si ná mba niile dị nokpuru eluigwe bịa Jeruselem na Pentikọst afọ 33?Okporo ámá ndị mmadụ juru na Jeruselem nụbọchị Pentikọst Afọ 33E wezụga ihe Baịbụl kwurunỌrụ Ndịozi 2:5-11gbasara ìgwè mmadụ bịara Jeruselem na Pentikọst afọ 33, Faịlo, bụ otu nwoke onye Juu na-ede akwụkwọ noge ndịozi Jizọs, dekwara otú o si mee.Faịlo dere, sị: Mgbe ọ bụla ndị Juu na-eme ememme ha na Jeruselem, imirikitiimi ndị mmadụ na-esi nọtụtụ obodo abịa, ma nebe ọwụwa anyanwụ ma nebe ọdịda anyanwụ, ma nebe ugwu ma nebe ndịda. Ụfọdụ na-esi nokporo ụzọ abịa, ndị ọzọ na-eji ụgbọ mmiri abịa. O kwukwara ihe e dere nakwụkwọ ozi Agrịpa nke Mbụ, bụ nwa nwa Herọd Onye Ukwu, degaara Kaligula, bụ eze ukwu Rom. Nakwụkwọ ozi ahụ, Agrịpa dere, sị: Obodo Nsọ ya bụ, Jeruselem . . . abụghị naanị isi obodo Juda, kama, ọ bụkwa nke ọtụtụ mba ndị ọzọ, nihi na e nwere ọtụtụ ndị Juu kwagara ná mba ndị dị nso na Juda.Agrịpa dere aha obodo ndị ọzọ ndị Juu gara biri na ya. Ụfọdụ nime ha dị ezigbo anya ma e si Jeruselem gawa ya, dị ka Mesopotemia, ebe ugwu Afrịka, Eshia Maịnọ, Gris na agwaetiti ndị dị na Mediterenian. Otu ọkà mmụta aha ya bụ Joachim Jeremias kwuru, sị: Ọ bụ eziokwu na e deghị na ndị Juu bí nobodo ndị ahụ na-aga Jeruselem, ọ ga-abụrịrị na ha na-aga, nihi na iwu ji nwa afọ Juu ọ bụla torurula ihe e ji mmadụ eme ịga ememme ndị Juu na-eme na Jeruselem.Diuterọnọmi 16:16.Olee otú ọtụtụ puku ndị na-abịa Jeruselem maka ememme ndị Juu si enweta ụlọ ha na-ehi?Otu nime ebe ndị a na-anọbu asa ahụ na JeruselemA na-emekarị ememme atọ kwa afọ na Jeruselem. Ememme ndị ahụ bụ, Ememme Ngabiga, Ememme Pentikọst na Ememme Ụlọ Ndò. Noge ndịozi Jizọs, ọtụtụ puku mmadụ na-esi nebe dị iche iche nIzrel nakwa nobodo ndị ọzọ ndị Juu bi abịa Jeruselem maka ememme ndị a. Luk 2:41, 42;Ọrụ Ndịozi 2:1,5-11 Ndị a niile na-esi esi abịa Jeruselem na-achọta ụlọ ha ga-ehi.Ụfọdụ ndị na-aga na nke ndị enyi ha hie, ndị ọzọ na-ehi nụlọ a rụrụ maka ndị njem. Ọtụtụ ndị na-ama ụlọikwuu na Jeruselem ma ọ bụ nakụkụ mgbidi ya. Na nke ikpeazụ Jizọs gara Jeruselem, ọ gara hie na Betani, bụ obodo dị nso na Jeruselem.Matiu 21:17.E nwere ụfọdụ ụlọ nwechara ebe ndị a na-anọ asa ahụ a hụrụ nakụkụ ụlọ nsọ ahụ. Ụfọdụ ndị na-ekwu na ihe mere e ji rụọ ụlọ ndị ahụ bụ ka ndị si esi bịa Jeruselem nwee ebe ha ga-asa ahụ, dị ọcha, tupu ha abanye nụlọ nsọ. Otu ihe e dere nahụ otu nime ụlọ ndị ahụ gosiri na ọ bụ Tiodotọs, bụ onye nchụàjà na onye ndú nke ụlọ nzukọ e nwere ebe ahụ, rụrụ ụlọ nzukọ ahụ ka a na-anọ na ya agụ Tora . . . rụọkwa ụlọ ndị njem, nke nwere ọnụ ụlọ dị iche iche, gbapuokwa mmiri maka ndị njem ga-ehi nụlọ ndị ahụ.Pita Ọ Bụ Poopu Mbụ?NỤWA niile, ọtụtụ nde ndị Katọlik weere ihe a Kansụl Vatikan nke Mbụ kpebiri ka ozizi chọọchị onye òtù ha ọ bụla ga-anabatarịrị. Ma ajụjụ bụ, ihe a ha kpebiri ọ bụ iheAkwụkwọ Nsọkwuru? Ajụjụ ọzọkwa bụ, Poopu Francis ọ nọchiri anya Pita onyeozi neziokwu? Pita ọ bụdị poopu mbụ?NELU OKWUTE A KA M GA-ARỤKWASỊ NZUKỌ MKansụl Vatikan nke Mbụ e nwere nafọ 1870 gbakwasịrị ụkwụ notú ha si ghọtaMatiu 16:16-19naJọn 21:15-17kpebie ihe ahụ ha kpebiri. Ihe Jizọs na Pita kparịtara namaokwu Baịbụl ndị a nakwa namaokwu ndị ọzọ gosiri na e nwere ọrụ pụrụ iche Pita rụrụ nọgbakọ Ndị Kraịst noge ndịozi Jizọs. Mgbe mbụ Jizọs na Pita hụrụ, Jizọs gwara ya na ọ ga-emecha nwee àgwà ndị ga-egosi na o siri ike ka nkume. Jọn 1:42 Ma, Kraịst ò kwuru na Pita ga-abụ onyeisi nọgbakọ ya?NaMatiu 16:17, 18, Jizọs gwara Pita, sị: Agwa m gị, ngị bụ Pita, onye aha ya pụtara Iberibe Nkume, nelu okwute a ka m ga-arụkwasị nzukọ m.Ihe Jizọs na-ekwu ebe a ọ bụ na a ga-arụkwasị nzukọ ya, ma ọ bụ ọgbakọ ya, nelu otu nwoke a na-akpọ Pita? Ọ pụtara na Pita ga-abụ onyeisi ndị ọzọ niile na-eso ụzọ Jizọs? Olee otú ndịozi ndị ọzọ nọ mgbe Jizọs kwuru ihe a si ghọta ihe o kwuru? Mgbe Jizọs kwuchara ihe ahụ, Oziọma Matiu, Mak, na Luk, kọọrọ anyị banyere oge dị iche iche ndị na-eso ụzọ Jizọs rụrịtara ụka gbasara onye kacha netiti ha. Matiu 20:20-27;Mak 9:33-35;Luk 22:24-26 Ọ bụrụ na ihe ahụ Jizọs kwuru pụtara na Pita bụ onyeisi ndịozi ya, ma ọ bụ na ọ bụ ya kacha ha dum, hà ka ga na-arụrịta ụka gbasara onye kacha netiti ha?Olee otú Pita nonwe ya si ghọta ihe ahụ Jizọs kwuru? Ebe Pita bụ onye Izrel, ọ ga-abụ na ọ ma amụma dị iche iche kwuru gbasara okwute ma ọ bụ okwute nnukwu isi ụlọ. Aịzaya 8:13, 14;28:16;Zekaraya 3:9 Mgbe Pita na-edegara ndị kwereekwe ibe ya akwụkwọ ozi ma kwuo ihe otu nime amụma ndị ahụ kwuru, ọ kọwara na onye e buru namụma na ọ ga-abụ nkume ntọala bụ Onyenwe anyị Jizọs Kraịst, bụ Mesaya. Ọ bụ naanị Kraịst ka Pita kpọrọ nasụsụ Grik,petranke bụ otu mkpụrụ okwu ahụ Jizọs kwuru mgbe o kwuru ihe ahụ dị naMatiu 16:18.1 Pita 2:4-8.Pọl onyeozi bụ onye ọzọ ji obi ya niile soo ụzọ Jizọs. Pọl ò kweere na Jizọs kwuru na Pita bụ onyeisi ọgbakọ ya? Pọl ma na Pita abụghị obere mmadụ nọgbakọ Ndị Kraịst noge ndịozi Jizọs. O dere na Pita so ná ndị a na-asọpụrụ dịka ógìdì. Pọl ma na e nwere ihe karịrị otu ógìdì. Ndị Galeshia 2:9 Ihe ọzọkwa bụ na a sị na Jizọs họpụtara Pita ka ọ bụrụ onyeisi ọgbakọ ya, olee ihe mere na ọ bụghị naanị ya ka ndị kwere ekwe ibe ya na-asọpụrụ dị ka ogidi, kama, ha ana-asọpụrụ ya na ndị ọzọ dị ka ogidi?O nwere otu oge Pita mesoro ndị mmadụ ihe otú na-ekwesịghị ekwesị. Pọl dere otú o si medaa obi gwa Pita okwu hoo haa. Ọ sịrị: Agwara m ya okwu nihu nihina ihe o mere adịghị mma. Ndị Galeshia 2:11-14 Pọl echeghị na Kraịst wukwasịrị nzukọ ya, ma ọ bụ ọgbakọ ya, nelu Pita ma ọ bụkwanụ mmadụ ọ bụla ọzọ nezughị okè. Kama, o kweere na ọ bụ nelu Jizọs Kraịst, bụ ntọala, ka e wukwasịrị ọgbakọ Kraịst. Pọl kwuru na okwute ahụ bụ Kristi.1 Ndị Kọrịnt 3:9-11;10:4.NGỊ BỤ PITA . . .Jizọs gwara Pita, sị: Ngị bụ Pita, nelu okwute a ka m ga-arụkwasị nzukọ m. Olee ihe ihe a Jizọs kwuru pụtara? Tupu anyị aghọta ihe ọ pụtara, anyị kwesịrị ịmata ihe ha na-ekwu tupu ya ekwuo ya. Gịnị ka Jizọs na Pita nọ na-ekwu? Jizọs ka jụchara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Onye ka ụnụ na-ekwu na m bụ? Pita egbughị oge zaa ya, sị: Ị bụ Kristi, nwa nke Chukwu dị ndụ. Jizọs jara Pita mma maka ihe a ọ zara. Ọ gwaziri Pita na ya ga-ewukwasị nzukọ ya, ma ọ bụ ọgbakọ ya, nelu okwute nke kadị sie ike, ya bụ, Jizọs nonwe ya, onye Pita kwuru ihe gosiri na o nwere okwukwe na ya.Matiu 16:15-18.Jizọs gwara Pita, sị: Ngị bụ Pita, nelu okwute a ka m ga-arụkwasị nzukọ m. Olee ihe ihe a Jizọs kwuru pụtara?Ọtụtụ ndị a na-akpọ Ndị Nna Chọọchị noge ochie dekwara na ọ bụ Kraịst bụ okwute ahụ e kwuru gbasara ya naMatiu 16:18. Dị ka ihe atụ, nihe dị ka nafọ 450, Augustine dere, sị: Onyenwe anyị sịrị: Nelu okwute a ka m ga-arụkwasị nzukọ m, nihi na Pita gwara ya, sị: Ị bụ Kristi, nwa nke Chukwu dị ndụ. Ihe ọ pụtara bụ na ọ bụ nelu okwute a Pita kwuru na o kweere na ya, ka Kristi ga-arụkwasị nzukọ ya. Augustine kwuru ugboro ugboro na Kristi bụ okwute ahụ ma ọ bụPetra.Ọ bụrụ ugbu a ka Augustine na ndị ọzọ kwuru ihe a, ndị Katọlik ga-ewere ha ka ndị na-ekweghị ekwe. Onye Swizaland aha ya bụ Ulrich Luz, bụ ọkà mmụta nihe banyere okpukpe, kwudịrị na a sị na ọ bụ noge Kansụl Vatikan e nwere nafọ 1870 ka ndị ọkà mmụta Baịbụl taa kwuru na Pita abụghị okwute ahụ Jizọs kwuru okwu ya, ndị kansụl ahụ ga-ewere ha ka ndị na-ekweghị ekwe.POOPU Ọ NỌCHIRI ANYA PITA?O nweghị onye a na-akpọ poopu noge Pita onyeozi. Nke bụ eziokwu bụ na ọtụtụ ndị bishọp na-abụghị ndị Rom kpọgidere onwe ha poopu ruo nagbata afọ 801 na afọ 900. Ọ na-esikwa ike ịhụ onye ọ bụ naanị ya ka a na-akpọ poopu nihi ọkwa o nwere na chọọchị ruo ihe dị ka nafọ 1060. Ihe ọzọkwa bụ na o nweghị onye ọ bụla nime ndị mbụ soro ụzọ Kraịst chere na Pita bụ onyeisi nzukọ Kraịst otú ahụ ụfọdụ na-ekwu, ma ya fọzie iche na o nwere onye nọchiri ya. Ọ bụ ya mere onye Jamanị aha ya bụ Martin Hengel, bụ ọkà mmụta, ji kwuo na ma nakụkọ ihe mere eme ma nakwụkwọ ọ bụla kwuru gbasara ndị na-efe Chineke, o nwebeghị ihe gosiri neziokwu na poopu e mechara na-ahọpụta ka ọ bụrụ onyeisi nzukọ Katọlik dabara adaba.Ugbu a anyị lebacharala anya nisiokwu a, Pita ọ bụ poopu mbụ? Ò nwere ndị na-anọchi ya? Akwụkwọ Nsọ ọ kwadoro nhọpụta ndị Katọlik na-ahọpụta poopu, sị na ọ bụ onyeisi ha? Azịza ajụjụ ndị a niile bụ mba. Ma, o doro anya na Jizọsrụkwasịrịnzukọ ya, ya bụ, ezigbo ọgbakọ ya, nelu onwe ya. Ndị Efesọs 2:20 Ihe onye ọ bụla nime anyị kwesịziri ịjụ onwe ya ugbu a bụ, Ànọ m nezigbo ọgbakọ ahụ?Olee Ihe Dị Njọ nỊgba Krismas?Ọ dịla anya ndị mmadụ kwuwere na Krismas bụ ememme Ndị Kraịst ji echeta ụbọchị a mụrụ Jizọs. Ma, ọtụtụ ihe a na-eme ma a gbawa Krismas na-eme ka anyị chewe otú Krismas si gbasa ụbọchị a mụrụ Jizọs.E nwere ihe a kọrọ gbasara otú e si malite inwe onye a na-akpọ Fada Krismas noge a na-agba Krismas. Nafọ 1931, otu ụlọ ọrụ dị nEbe Ugwu Amerịka, nke na-emepụta ihe ọṅụṅụ, ji Fada Krismas kpọsaa ngwá ahịa ha noge a na-agba Krismas. Onye ha ji mee Fada Krismas ahụ yi uwe na-acha ọbara ọbara, nwee nnukwu afụ ọnụ na-acha ọcha, ntì ya na-achakwa ọbara ọbara. Nagbata afọ 1951 na afọ 1959, ụfọdụ ndị Brazil gbara mbọ ka ndị mmadụ na-enwe onye ga na-emere ha Grandpa Indian, bụ nke ndị ebe ha na-eme noge Krismas, kama, inwe Fada Krismas. Mbọ a ha gbara ò nwere isi? Otu prọfesọ aha ya bụ Carlos E. Fantinati kwuru na Fada Krismas bịara wuwe ewuwe karịa Grandpa Indian, karịakwa nwa ọhụrụ a na-akpọ Jizọs, sízie otú ahụ ghọọ ihe e ji mara Disemba 25. Ma, ihe ndị a a na-akọ gbasara otú Fada Krismas si malite ọ gwụla ihe mere o ji dị njọ ịgba Krismas? Iji mata azịza ya, ka anyị tụlee ihe mere noge ndị mbụ soro ụzọ Kraịst.Otu akwụkwọ a na-akpọEncyclopedia Britannicakwuru na malite noge ndịozi Jizọs ruokwa nihe dị ka narị afọ abụọ Jizọs nwụchara, Ndị Kraịst ekweghị ka a na-eme ememme ụbọchị ọmụmụ ndị nwụrụ nihi okwukwe ha ma ọ bụkwanụ ka a na-eme ememme ụbọchị ọmụmụ Jizọs. Gịnị mere Ndị Kraịst noge ahụ ji jụ? Ọ bụ maka na ha weere na ememme ụbọchị ọmụmụ bụ ememme ndị na-ekpere arụsị, nke ha na-ekwesịtụdịghị ime. O nweghịdị ebe Baịbụl kpọrọ aha ụbọchị a mụrụ Jizọs.Nagbata afọ 301 na afọ 400, ndị Katọlik bidoro ịgba Krismas nagbanyeghị na ndị mbụ soro ụzọ Kraịst emeghị ememme ụbọchị ọmụmụ. Ha bidoro ịgba Krismas nihi na ha chọrọ ka ndị na-abịa chọọchị ha hikwuo nne. Ha chọkwara ka ọtụtụ ndị Rom na-ekpere arụsị hapụ ememme dị iche iche ha na-eme noge oyi. Otu akwụkwọ a na-akpọChristmas in America,nke Penne L. Restad dere, kwuru na nafọ ọ bụla, malite nabalị iri na asaa nọnwa Disemba ruo nabalị mbụ nọnwa Jenụwarị, ọtụtụ ndị Rom na-eme oriri na nkwari, na-egwu egwuregwu, na-agbagharị nokporo ụzọ agụ egwu, na-emekwa ememme ndị ọzọ ha ji akwanyere chi ha dị iche iche ùgwù. Nabalị iri abụọ nise nọnwa Disemba, ndị Rom na-eme ememme ncheta ọmụmụ chi ha a na-akpọ chi anyanwụ a na-apụghị imeri emeri. Ndị chọọchị Katọlik wepụtakwara otu ụbọchị ahụ maka ịna-agba Krismas. Ọ bụ ya mere ha ji nweta ọtụtụ ndị Rom malitere iso ha na-eme ememme ncheta ọmụmụ Jizọs kama ịna-eme nke anyanwụ. Notu akwụkwọ a kpọrọSanta Claus, a Biography,nke Gerry Bowler dere, e kwuru na ndị Rom ka na-emekwa ememme ndị ahụ ha na-eme noge oyi. Ihe ọ pụtara bụ na a gbanwere aha ememme ndị ahụ na-ekpere arụsị, ọ bụghị na ha kwụsịrị ime ha.O doziri anya ugbu a na ihe kacha dịrị njọ nịgba Krismas bụ na ihe ndị a na-eme noge a na-agba ya si naka ndị na-ekpere arụsị. Notu akwụkwọ a na-akpọThe Battle for Christmas,nke Stephen Nissenbaum dere, e kwuru na Krismas bụ ememme ndị ọgọ mmụọ e mere ka o yie ka ọ bụ ememme Ndị Kraịst. Neziokwu, ndị na-agba Krismas na-akparị Chineke na Ọkpara ya, bụ Jizọs Kraịst. Ihe a abụghị obere okwu nihi na Baịbụl jụrụ, sị: Olee ihe jikọrọ ezi omume na mmebi iwu? Ma ọ bụ, olee òkè ìhè na ọchịchịrị nwere? 2 Ndị Kọrịnt 6:14 Krismas dị ka osisi gbagọrọ agbagọ nke a na-apụghị ime ka ọ kwụrụ ọtọ.Ekliziastis 1:15.Ajụjụ Ndị Baịbụl ZaraÀnyị ga-amatali nke bụ eziokwu gbasara Chineke?Gịnị mere Chineke ji chọọ ka anyị mara nke bụ eziokwu? GụọJọn 17:3O nweela oge dị iche iche Chineke gwara ụmụ mmadụ okwu. O ji mmụọ nsọ ya, ma ọ bụ ike ya nke na-arụ ọrụ mgbe niile, mee ka ndị dere Baịbụl mata uche ya. 2 Pita 1:20, 21 Anyị ga-amatali nke bụ eziokwu gbasara Chineke ma anyị gụọ Baịbụl.GụọJọn 17:17;2 Timoti 3:16.Chineke si na Baịbụl gwa anyị ọtụtụ ihe gbasara onwe ya. Ọ gwara anyị ihe mere o ji kee anyị, ihe ọ ga-emere anyị, na otú ọ chọrọ ka anyị si na-ebi ndụ. Ọrụ Ndịozi 17:24-27 Jehova Chineke chọrọ ka anyị mata nke bụ eziokwu gbasara ya.Gụọ1 Timoti 2:3, 4.Gịnị mere Chineke ji achọ ka ndị na-efe ya bụrụ ndị eziokwu na-atọ ụtọ?Jehova, bụ Chineke anyị, na-ekwu eziokwu. O zitekwara Ọkpara ya, bụ Jizọs, ka ọ bịa kụziere anyị eziokwu. Ọ bụ ya mere ndị eziokwu na-atọ ụtọ ji na-ege Jizọs ntị. Jọn 18:37 Ọ bụkwa ụdị ndị ahụ ka Chineke chọrọ ka ha na-efe ya.GụọJọn 4:23, 24.Setan bụ Ekwensu na-eme ka ndị mmadụ na-akụzi ihe ndị na-abụghị eziokwu gbasara Chineke. Nke a emeekwala ka ọtụtụ ndị ghara ịma onye Chineke bụ. 2 Ndị Kọrịnt 4:3, 4 Ihe ndị ahụ na-abụghị eziokwu na-amasị ndị kpọrọ ihe ọma asị. Ndị Rom 1:25 Ma, ọtụtụ nde mmadụ taa ji obi ha niile na-amụ Baịbụl. Ha na-amatakwa nke bụ eziokwu gbasara Chineke.GụọỌrụ Ndịozi 17:11. 