 Ụlọ Nche Mach 1, 2014  Ihe Chineke Meere GịIsiokwu Ndị Dị nAkwụkwọ AIhe Chineke Meere GịAmaokwu a so namaokwu ndị mmadụ kacha mara na Baịbụl. Ọ bụkwa ya ka ndị mmadụ kacha eji ekwu okwu. E kwuola na ọ bụ naanị amaokwu a ji mkpụrụ okwu ole na ole kọwaa otú ihe si kwụrụ netiti Chineke na ụmụ mmadụ nakwa otú a ga-esi azọpụta ụmụ mmadụ. Ọ bụ ya mere na ị gaa obodo ụfọdụ, ị ga-ahụ ebe e dereJọn 3:16ma ọ bụ ihe ụfọdụ e kwuru na ya nahụ ụgbọala nakwa nebe ndị ọzọ.O nwere ike ịbụ na obi siri ndị na-ede amaokwu Baịbụl a ike na Chineke ga-enye ha ndụ ebighị ebi ebe ọ bụ na ọ hụrụ ụmụ mmadụ nanya. Gịnwa kwanụ? Ì chere na ịhụya Chineke ga-abara gị uru? Gịnị ka i chere Chineke meere gị nke gosiri na ọ hụrụ gị nanya?CHINEKE HỤRỤ ỤWA NANYAỌtụtụ ndị na-ekwu na ọ bụ Chineke kere eluigwe na ụwa, keekwa ụmụ anụmanụ, osisi, na ụmụ mmadụ. Otú ụmụ irighiri ihe anyị na-anaghị eji anya nkịtị ahụ si maa mma gosiri na ọ ga-abụrịrị onye ma ihe karịa mmadụ kere ha. Ọtụtụ ndị na-ekele Chineke kwa ụbọchị na o mere ka ha dị ndụ. Ha makwa na ọ bụ Chineke na-enye ha ikuku ha na-ekuru, mmiri ha na-aṅụ, nri ha na-eri, na ihe ndị ọzọ na-eme ka ndụ na-atọ ha ụtọ.Anyị kwesịrị ịna-ekele Chineke maka ihe ọma ndị a ọ na-emere anyị nihi na ọ bụ ya kere anyị, ọ bụkwa ya ji anyị ndụ. Abụ Ọma 104:10-28;145:15, 16;Ọrụ Ndịozi 4:24 Anyị ga-aghọta na Chineke hụrụ anyị nanya ma ọ bụrụ na anyị ana-eche echiche banyere ihe ndị ọ na-eme ka anyị nwee ike ịdị ndụ. Pọl onyeozi kwuru banyere ihe Chineke na-emere anyị, sị: Chineke na-enye mmadụniile ndụ na ume na ihe niile. Ọ na-emekwa ka anyị na-ejegharị ma na-adị ndụ.Ọrụ Ndịozi 17:25,28.Ma, ọ bụghị naanị ihe ndị a a na-ahụ anya Chineke na-emere anyị gosiri na ọ hụrụ anyị nanya. Ihe ọzọ bụ na o kere anyị ka anyị mata onye ọ bụ nakwa ka anyị na ya dịrị ná mma. Matiu 5:3 Ọ bụ otú a o si kee anyị mere ụmụ mmadụ ndị na-erubere ya isi ji nwee olileanya iso ná ndị ezinụlọ ya, ya bụ, ịghọ ụmụ ya.Ndị Rom 8:19-21.AkwụkwọJọn 3:16kwukwara otú ọzọ Chineke si gosi na ọ hụrụ ụmụ mmadụ nanya. O kwuru na Chineke zitere Ọkpara ya, bụ Jizọs, nụwa ka ọ kụziere anyị banyere Chineke bụ Nna ya ma nwụọ nihi anyị. Ma, ọtụtụ ndị nwere ike ịsị na ha aghọtaghịihe mereJizọs ji nwụọ nihi ụmụ mmadụ naotúọnwụ ya si egosi na Chineke hụrụ anyị nanya. Ka anyị hụ ihe Baịbụl kwuru mere Jizọs ji nwụọ nakwa uru ọnwụ ya baara ụmụ mmadụ.O NYERE NAANỊ OTU ỌKPARA YAMmadụ niile na-arịa ọrịa, na-aka nká, na-anwụkwa anwụ. Ma mgbe Jehova Chineke kere ụmụ mmadụ, o keghị ha ka ha na-anwụ anwụ ma ọ bụ na-arịa ọrịa. O bu nobi ka ha biri nụwa ruo mgbe ebighị ebi. Ọ gwara ha na ọ bụrụ na ha chọrọ ịdị ndụ ruo mgbe ebighị ebi, ha ga na-erubere ya isi. Ọ bụrụ na ha erubereghị ya isi, ha ga-anwụ. Jenesis 2:17 Nwoke mbụ Chineke kere nupụụrụ ya isi ma kpatara onwe ya na ụmụ ya ọnwụ. Pọl onyeozi kwuru, sị: Mmehie si naka otu mmadụ bata nụwa, ọnwụ esikwa ná mmehie bata, ọnwụ wee si otú ahụ gbasaa ruo mmadụ niile nihi na ha niile mehiere.Ndị Rom 5:12.Ma, Chineke hụrụ ikpe ziri ezi nanya. Abụ Ọma 37:28 Ọ bụ ya mere na mgbe Adam kpachaara anya nupụrụ ya isi, o mere ka Adam jiri isi ya buru ihe o metere. Ọ maghị mmadụ niile ikpe ka ha tagbuo onwe ha nahụhụ ma nwụfuo nihi mmehie Adam. Kama ịma ha ikpe ọnwụ ebighị ebi, o sooro iwu ya bụ mkpụrụ obi laara mkpụrụ obi, ya bụ, na onye ọ bụla mere ihe ọjọọ ga-eji isi ya buru ihe o metere. Nke a mere ka ụmụ mmadụ ndị na-erubere ya isi nwee olileanya ịdị ndụ ruo mgbe ebighị ebi. Ọpụpụ 21:23 Ajụjụ bụzi: Olee otú ndụ ahụ zuru okè Adam tufuru ga-esi ruo ụmụ mmadụ aka ọzọ? Azịza ya bụ na onye zuru okè otú ahụ Adam zuru ga-eji ndụ ya chụọ àjà.Jizọs ji obi ya niile bịa nụwa ma jiri ndụ ya chụọ àjà ka ọ gbapụta ụmụ mmadụ ná mmehie na ọnwụO doro anya na e nweghị nwa Adam ga-achụli àjà ahụ ma e wezụga Jizọs. Abụ Ọma 49:6-9 Jizọs ebuteghị mmehie ọ bụla mgbe a mụrụ ya. O zuru okè otú Adam zuru. Nihi ya, mgbe Jizọs ji ndụ ya chụọ àjà, ọ gbapụtara ụmụ mmadụ ná mmehie. Nke a mere ka ụmụ Adam na Iv nwee olileanya izu okè otú ahụ Adam na Iv zuburu okè. Ndị Rom 3:23, 24;6:23 Ò nwere ihe anyị kwesịrị ime ka ịhụya a na-enweghị atụ baara anyị uru?ONYE Ọ BỤLA NKE KWERE NA YAAkwụkwọJọn 3:16kwukwara na ọnwụ Jizọs ga-eme ka onye ọ bụla nke kwere na ya ghara ịla niyi, kama ka o nwee ndụ ebighị ebi. Nke a pụtara na e nwere ihe onye ọ bụla chọrọ ịdị ndụ ebighị ebi kwesịrị ime. Anyị kwesịrị ikwere na Jizọsmana-erubere ya isi ma ọ bụrụ na anyị chọrọ ịdị ndụ ebighị ebi.I nwere ike ịjụ, sị: Gịnị mere anyị ga-eji na-erubere Jizọs isi ebe ọ bụ na ọ sịrị na onye ọ bụla nke kwere na ya ga-adị ndụ ebighị ebi? Neziokwu, ikwere na Jizọs ma ọ bụ inwe okwukwe na ya dị ezigbo mkpa. Ma, anyị kwesịrị icheta na Baịbụl gosiri na mmadụ inwe okwukwe na Jizọs abụghị naanị ikwere na ya. Ihe onye ọ bụla nke chọrọ ka Chineke gọzie ya ga-eme abụghị naanị ịmata na Jizọs bụ Onye nzọpụta anyị. Kama, onye ahụ kwesịkwara iji obi ya niile na-eme ihe Jizọs kụziri. Ọ bụrụ na onye ahụ emeghị ihe gosiri na o nwere okwukwe, ihe ọ na-eme bụ ihe efu. Baịbụl kwuru, sị: Okwukwe nke na-enweghị ọrụ bụ ihe nwụrụ anwụ. Jems 2:26 Ihe ọ pụtara bụ na onye kweere na Jizọsga-enweokwukwe na ya, ya bụ, ọ gana-emeihe o kweere.Pọl kwuru, sị: Ịhụya nke Kraịst nwere na-akpali anyị, nihi na ihe anyị kwubiri bụ na otu onye nwụrụ maka mmadụ niile . . . Ọ nwụkwara maka mmadụ niile, ka ndị dị ndụ wee ghara ịdịrị onwe ha ndụ ọzọ, kama ka ha dịrị onye ahụ ndụ, bụ onye nwụrụ nihi ha, e wee kpọlite ya. 2 Ndị Kọrịnt 5:14, 15 Ọ bụrụ na obi dị anyị ụtọ na Jizọs nwụrụ nihi anyị, anyị kwesịrị iji ndụ anyị na-eme ihe dị Jizọs mma, kama ịna-eme ihe dị anyị mma. Ihe kwesịrị ịka anyị mkpa ná ndụ bụ ime ihe Jizọs kụziiri anyị. Ime ihe Jizọs kụziiri anyị gbasakwara ụdị àgwà anyị na-akpa na ihe niile anyị na-eme ná ndụ. Gịnị ga-abụ ụgwọ ọrụ anyị ma ọ bụrụ na anyị ekwere na Jizọs ma nwee okwukwe na ya?ONYE Ọ BỤLA NKE KWERE NA YA AGAGHỊ ALA NIYI, KAMA Ọ GA-ENWE NDỤ EBIGHỊ EBIAkwụkwọJọn 3:16kwukwara ihe Chineke ga-emere ndị na-erubere ya isi ma nwee okwukwe nàjà ahụ Jizọs chụrụ. Ihe Chineke buuru ha nobi bụ ka ha ghara ịla niyi, kama ka ha nwee ndụ ebighị ebi. E nwere ụzọ ebe abụọ ndị na-erubere Chineke isi ga-anọ nweta ndụ ebighị ebi.E nwere ndị Jizọs kwere nkwa na ha ga-enweta ndụ ebighị ebi neluigwe. Ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya na ya na-aga ịkwadebere ha ebe ha na ya ga-anọ chịa ụwa. Jọn 14:2, 3;Ndị Filipaị 3:20, 21 Ndị a ga-akpọlite nọnwụ ka ha dịrị ndụ neluigwe ga-abụ ndị nchụàjà nke Chineke na nke Kraịst, ha ga-esokwa ya chịa dị ka ndị eze ruo otu puku afọ.Mkpughe 20:6.Ọ bụ naanị mmadụ ole na ole nime ndị na-eso ụzọ Kraịst ga-eso ya achị. Jizọs kwuru gbasara ha, sị: Unu atụla egwu,ìgwè atụrụ nta,nihi na ọ dị Nna unu mma inye unu alaeze. Luk 12:32 Ìgwè atụrụ nta ahụ hà ga-adị ole?Mkpughe 14:1,4sịrị: M wee hụ, ma, lee! Nwa Atụrụ ahụ ya bụ, Jizọs Kraịst ka o guzo nUgwu Zayọn nke dị neluigwe, ya na otu narị puku na puku iri anọ na puku anọ, bụ ndị e dere aha ya na aha Nna ya negedege ihu ha. . . . E si netiti ụmụ mmadụ zụta ha dị ka mkpụrụ mbụ a zụtaara Chineke na Nwa Atụrụ ahụ. Otu narị puku na puku iri anọ na puku anọ bụ ìgwè atụrụ nta neziokwu ma e were ha tụnyere ọtụtụ ijeri mmadụ ndị dịrịla ndụ nụwa. Ebe ọ bụ na e kwuru na ha ga-abụ ndị eze, olee ndị ha ga-achị?Jizọs kwukwara na e nwere ndị ọzọ Alaeze ahụ nke ga-esi neluigwe na-achị ga-abara uru. NaJọn 10:16, Jizọs kwuru, sị: Enwekwara m atụrụ ọzọ, ndị na-anọghị nogige atụrụ a; m ga-akpọtakwa ha, ha ga-ege ntị nolu m, ha ga-aghọ otu ìgwè atụrụ, nweekwa otu onye ọzụzụ atụrụ. Ndị so natụrụ ọzọ a nwere olileanya ịdị ndụ nụwa ruo mgbe ebighị ebi otú Chineke chọburu ka Adam na Iv dịrị ndụ nụwa ruo mgbe ebighị ebi. Oleekwanụ otú anyị si mara na ọ bụ nụwa ka ha ga-ebi ruo mgbe ebighị ebi?Ọtụtụ ebe na Baịbụl kwuru otú ụwa ga-adị mgbe ọ ga-aghọ paradaịs. Ọ bụrụ na ị chọrọịhụ ebe ndị ahụ, gụọAbụ Ọma 37:9-11;46:8, 9;72:7, 8,16;Aịzaya 35:5, 6;65:21-23;Matiu 5:5;Jọn 5:28, 29;Mkpughe 21:4. Ebe ndị ahụ kwuru na oge na-abịa mgbe agha, ụkọ nri, ọrịa na ọnwụ ga-abụ ihe mgbe ochie. Ha kwukwara na oge na-abịa mgbe ndị ezi omume ga-arụ ụlọ nke ha, kọọ ubi ha ma zụọ ụmụ ha nebe obi ga-eru ha niile ala.Ọ bụ na ị gaghị achọ ka ihe ọma ndị a ruo gị aka? Obi kwesịrị isi anyị ike na nkwa ndị a Chineke kwere ga-emezu noge na-adịghị anya.IHE CHINEKE MEERE ANYỊ ENWEGHỊ ATỤỌ bụrụ na i chebara ihe Chineke meerela gị na ndị ọzọ echiche, ị ga-achọpụta na ha dị ọtụtụ. O nyere anyị ndụ na ọgụgụ isi na ihe ndị ọzọ na-enyere anyị aka ná ndụ. O mekwara ka ahụ na-agbasitụ anyị ike. Nke ka nke bụ na ọnwụ Ọkpara ya, bụ Jizọs, nwụrụ nihi anyị ga-eme ka ọtụtụ ihe ọma ndị ọzọ ruo anyị aka. Ọ bụ ya bụ ihe anyị mụtara naJọn 3:16.Neziokwu, ụdị obi ụtọ anyị ga-enwe mgbe Chineke ga-eme ka ụmụ mmadụ bido ịdị ndụ ebighị ebi nụwa enweghị atụ. Udo ga-adị ebe niile, ebe niile ga-amakwa mma, o nwekwaghị onye ga-arịa ọrịa. Noge ahụ, agha, ụkọ nri, na ọnwụ agakwaghị adị. Ọ bụ gị ga-ekpebi ma ihe ọma ndị a hà ga-eru gị aka ka ọ bụ na ha agaghị eru gị aka. Ajụjụ i kwesịziri ịjụ onwe gị bụ: Gịnị ka m na-emere Chineke?Ihe Ị Na-ekwesịghị Ikwe Ka Ọ Kwaa GịNabalị bọtara ụbọchị Jizọs nwụrụ, ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya ka ha na-echeta àjà ọ ga-eji ndụ ya chụọ. O ji achịcha na-ekoghị eko na mmanya na-acha ọbara ọbara mee ihe a na-akpọ Nri Anyasị Ikpeazụ ma ọ bụ Nri Anyasị nke Onyenwe Anyị. Ọ gwakwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Na-emenụ nke a ka unu wee na-echeta m.Luk 22:19.Nafọ ọ bụla, Ndịàmà Jehova na-ezukọ nebe dị iche iche nụwa iji cheta ọnwụ Jizọs. Nafọ 2014, a ga-echeta ọnwụ Jizọs nabalị iri na anọ nke ọnwa Eprel, mgbe anyanwụ dachara.Anyị ji ohere a na-akpọ gị òkù ka ị bịa nebe Ndịàmà Jehova ga-ezukọ nụbọchị ahụ. Nụbọchị ahụ, a ga-akọwa uru ọnwụ Jizọs baara ụmụ mmadụ. Ị gaghị akwụ ụgwọ tupu gị abata, o nweghịkwa onye ga-ana gị ego. Onyeàmà Jehova nke nyere gị magazin a ga-agwa gị ebe dị gị nso a ga-eme ya nakwa oge ọ ga-abụ. I nwekwara ike ịga na  ka ị mata ebe ga-adịrị gị nso. Biko, chọta otu ebe dee ya edee na ị chọrọ iso Ndịàmà Jehova zukọọ nụbọchị ahụ ka ị ghara ichefu ya nihi na anyị achọghị ka ọ kwaa gị.Ọrịa M Na-arịa Emeghị Ka Ike Gwụ MMgbe m dị afọ anọObi na-atọ m ụtọ mgbe ọ bụla m chetara oge m dị obere. Noge ahụ, mụ na papa m na mama m bi nobere ụlọ dị notu ime obodo dị na Frans. Papa m rụụrụ m janglova m na-anya, obi na-atọkwa m ụtọ ịgbagharị nubi dị nebe ahụ anyị bi. Nafọ 1966, Ndịàmà Jehova bịara nụlọ anyị, ha na papa m akpaa ezigbo nkata. Ọnwa asaa ha kpachara nkata ahụ, papa m kpebiri na ya ga-abụ Onyeàmà Jehova. Noge na-adịghị anya, mama m kpebikwara ịbụ Onyeàmà Jehova. Ọ bụ nezinụlọ obi ụtọ a ka a zụlitere m.Papa m na mama m bụ ndị Spen. Anyị mechakwara laghachi Spen. Obere oge anyị laghachiri, aka m na ụkwụ m malitere igbusi m mgbu ike. Anyị gara hụ ndị dọkịta dị iche iche ka a mara ma hà ga-agwọ m. Mgbe afọ abụọ gafere, anyị hụrụ otu dọkịta a ma ama. Dọkịta a gwara anyị hoo haa na a gaghịzi agwọtali ọrịa ahụ m na-arịa. Ozugbo mama m nụrụ ihe o kwuru, o bidoro ibe ákwá. Ihe m nọ na-anụ noge ahụ bụ okpookpo aha dị iche iche dọkịta ahụ kpọrọ ọrịa ahụ m na-arịa. Nagbanyeghị na aghọtachaghị m ihe o kwuru nihi na adị m naanị afọ iri mgbe ahụ, o doro m anya na ọ na-ekwu na ọrịa ahụ bụ ọrịa ọjọọ.Dọkịta ahụ gwara papa m na mama m na ọ ga-aka mma ka ha kpọga m nebe a na-agwọ ụmụaka ndị rịaterela ọrịa aka. Mgbe anyị ruru ebe ahụ, ihe m hụrụ kụdara m obi. Iwu dị ebe ahụ karịrị akarị. Ndị sista nọ ebe ahụ kpụrụ m isi, yiwekwa m uwe na-amaghị mma. Anya mmiri juru m anya, mụ ajụwa onwe m ma m ga-anọlikwa ebe a.JEHOVA NYEERE M AKANdị nọ ebe ahụ a kpọgara m na-ekpe Katọlik. Ma, ekweghị m eso ha nihi na papa m na mama m kụziiri m na ọ bụ Jehova ka m kwesịrị ife. O siiri ndị sista ahụ ike ịghọta ihe ndị m kọwaara ha mere na anaghị m eso ha eme ihe ndị ha na-eme. Arịọrọ m Jehova ka o nyere m aka. Noge na-adịghị anya, ahụ dara m jụụ, ya adị m ka Jehova ọ bịakwutere m jide m aka ka ihe ọ bụla ghara ime m.Ọ bụ naanị nụbọchị Satọdee ka a na-ekwe ka papa m na mama m na-abịa eleta m. Ha bịawa, ha na-ewetara m akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl m ga na-agụ ka okwukwe m sie ike. A naghị ekwe ka ụmụaka ndị nọ ebe ahụ nwee akwụkwọ nke ha. Ma, ndị sista ahụ kwere ka m dowe akwụkwọ ndị ahụ,m na-agụkwa Baịbụl m kwa ụbọchị. Ana m agwakwa ụmụ agbọghọ ndị ọzọ nọ ebe ahụ na enwere m olileanya ịdị ndụ nụwa ruo mgbe ebighị ebi mgbe ụwa ga-aghọ paradaịs nakwa na o nweghị onye ga-arịa ọrịa noge ahụ. Mkpughe 21:3, 4 Nagbanyeghị na e nwere mgbe obi na-ajọ m njọ, owu ana-amakwa m, obi dị m ụtọ na okwukwe m nwere na Jehova sikwuru ike.Mgbe ọnwa isii gachara, ndị dọkịta nọ nebe ahụ hapụrụ m ka m laa. Nagbanyeghị na agbakebeghị m, obi dị m ụtọ na alọtala m nụlọ anyị. Ụkwụ na aka ahụ na-egbu m mgbu bịara kakwuo njọ. Mgbe m na-etopụta agbọghọ, ọrịa ahụ ekweghị m ṅụrụ mmiri tọgbọ iko. Ma, ekpebiri m na aga m eji ndụ m jeere Nna m nke eluigwe ozi otú ike kwere m. E mere m baptizim noge m dị afọ iri na anọ. Ma, e nwere oge ọ na-adị m ka Chineke ọ gbakụtara m azụ. M na-agwa ya nekpere, sị: Gịnị mere i ji kwe ka m na-ata ahụhụ niile a? Biko, gwọọ m. Ọ bụ na ị naghị ahụ ahụhụ m na-ata?Ihe adịrịghị m mfe noge m na-eto eto. Ọ bịara doo m anya na agaghị m agbake nọrịa ahụ. Amalitere m iji onwe m atụnyere ndị enyi m ahụ gbasiri ike, ya emee ka m chewe na o nweghị uru m bara. M malitekwara ịnọrọ onwe m. Nagbanyeghị nsogbu niile a, papa m na mama m na ndị enyi m nyeere m aka. E nwere otu enyi m nwaanyị aha ya bụ Alicia. Mgbe ọ bụla m chetara ya, obi na-atọ m ezigbo ụtọ. O ji afọ iri abụọ tọọ m. O nyeere m aka ka m wepụtụ obi m nọrịa ahụ m na-arịa ma kpawa ndị ọzọ nso.IHE NDỊ M MERE KA NDỤ TỌWA M ỤTỌMgbe m dị afọ iri na asatọ, ọrịa ahụ nyesiri m nsogbu ike nke na mgbe ọ bụla m gara ọmụmụ ihe lọta, ahụ na-agwụ m. Ma, ana m eji ohere ọ bụla dapụtaara m amụ Baịbụl nke ọma. Akwụkwọ Job na akwụkwọ Abụ Ọma mere ka m ghọta na ọ bụghị oge niile ka Jehova na-eme ka ihe ọjọọ ghara ime anyị. Kama, ọ na-enyere anyị aka ka anyị die nsogbu ọ bụla bịaara anyị. Arịrịọ m na-arịọ Jehova mgbe niile mere ka m nwee ike karịrị ike nkịtị na udo nke Chineke nke karịrị echiche niile.2 Ndị Kọrịnt 4:7;Ndị Filipaị 4:6, 7.Mgbe m dị afọ iri abụọ na abụọ, amalitere m ịnọ noche ndị ngwọrọ. Ịnọ noche ahụ adịghị m mma nihi na echere m na ọ ga-eme ka ndị mmadụ chee na abụ m akpa ọrịa. Ma, oche ahụ mechaziri baara m uru nihi na o mere ka m nwee ike ịna-eme ihe ụfọdụ m na-anabughị eme. Enyi m nwaanyị aha ya bụ Isabel gwara m ka m gbalịa soro ya kwusaa ozi ọma ruo awa iri isii notu ọnwa.Mgbe ọ gwara m ihe a, echere m na ọ gaghị ekwe omume. Ma, arịọrọ m Jehova ka o nyere m aka. Ndị enyi m na ndị ezinụlọ m nyekwaara m aka ka m nwee ike ime ya. Mgbe m na-ama ihe na-emenụ, ọnwa ahụ agwụla, ụjọ ahụ na-atụ m na ihere ahụ na-eme m kwụsịkwara. Ozi ọma ahụ m kwusara tọrọ m ezigbo ụtọ. Nihi ya, nafọ 1996, ekpebiri m ikwusa ozi ọma oge niile. Ihe ọ pụtara bụ na m ga na-ezi ozi ọma awa iri itoolu kwa ọnwa. Obi dị m ụtọ na ekpebiri m ime otú ahụ. O meela ka m bịaruo Chineke nso, meekwa ka ahụ na-agbasitụ m ike. Ikwusa ozi ọma emeela ka m na-akọrọ ọtụtụ ndị ihe m kweere, meekwa ka m nyere ụfọdụ ndị aka ka ha na Chineke dịrị ná mma.JEHOVA AHAPỤBEGHỊ MNafọ 2001, ụkwụ m abụọ gbajiri noge m nwere ihe mberede okporo ụzọ. Ka m dina nụlọ ọgwụ, ahụ niile ana-afụ m ezigbo ụfụ, ekpere m ekpere nobi m, sị: Jehova, biko, ahapụla m. Otu nwaanyị nọ nakụkụ m jụrụ m, sị, Ị bụ Onyeàmà Jehova? Ebe ọ bụ na ike ikwu okwu adịghị m, ekwere m nisi. Nwaanyị ahụ kwuziri, sị: Ama m unu nke ọma. Ana m agụkarị magazin unu. Ihe ahụ o kwuru kasiri m obi. Obi tọrọ m ụtọ na m ziri mmadụ ozi ọma nagbanyeghị na ahụ gwụrụ m agwụ.Mgbe ahụ dịtụwara m mma, amalitere m izi ndị ọzọ nọ nụlọ ọgwụ ahụ ozi ọma nagbanyeghị na m ka bu bandeeji nụkwụ. Kwa ụbọchị, mama m na-akwara m noche ndị ngwọrọ m aga eleta ndị ọzọ ahụ na-adịghị ka anyị mara otú ha mere. Anyị kelechaa ha, anyị na-enye ha akwụkwọ ndị e ji amụ Baịbụl ha ga-agụ. Ike na-agwụ m ma anyị gagharịchaa, ma Jehova na-enye m ume.Mụ na papa m na mama m nafọ 2003Kemgbe afọ ole na ole gara aga, ahụ na-egbu m mgbu karịa otú ọ na-egbubu m. Ọnwụ papa m kpakwaram aka ọjọọ. Ma, ana m agbalị ka m na-enwe obi ụtọ. Ihe na-enyere m aka bụ na m na-akpa ndị enyi m na ndị ikwu m nso. Mgbe ọ bụla mụ na ha nọ, m na-echefu nsogbu m. Ma, ọ bụrụ na o nweghị onye mụ na ya nọ, ihe m na-eme bụ ịgụ akwụkwọ ma ọ bụ ịmụ Baịbụl ma ọ bụkwanụ mụ ejiri fon na-ezi ndị mmadụ ozi ọma.Ihe m na-echetakarị bụ otú ihe ga-adị ma ụwa ghọọ paradaịs otú Chineke kwere ná nkwaAna m agbalịkwa ka ụmụ obere ihe ndị mmadụ na-ejighị akpọrọ ihe na-eme m obi ụtọ. Dị ka ihe atụ, ọ bụrụ na ikuku ekusa m nihu ma ọ bụ mụ anụ ísì okooko osisi, obi na-atọ m ụtọ, mụ ekelee Chineke. Achọpụtakwara m na ime ihe ga-atọ ndị ọzọ ọchị na-enyere m aka. E nwere ihe mere otu ụbọchị mgbe enyi m kwa m noche ndị ngwọrọ na-aga ozi ọma. Ka anyị na-aga, ọ hapụrụ m ka o dee ihe nakwụkwọ. Tupu anyị amata ihe na-emenụ, oche m ahụ eburula m gaa kụọ nụgbọala a dọwara otu ebe. Ihe ahụ merenụ juru anyị anya. Ma, mgbe anyị chọpụtara na o nweghị oké ihe mebirinụ, anyị dapụrụ nọchị.E nwere ọtụtụ ihe m na-enweghị ike ime ugbu a, anaghịkwa m echegbu onwe m maka ha nihi na ha so nihe ndị m ga-eme nọdịnihu. Ihe m na-echetakarị bụ otú ihe ga-adị ma ụwa ghọọ paradaịs otú Chineke kwere ná nkwa. 2 Pita 3:13 Ihe na-agbata m nobi bụ otú m ga-adị mgbe ahụ ga-agbasi m ike, mụ ejiri ụkwụ m abụọ na-awụgharị ma na-enwe obi ụtọ. Anaghị m eji ihe Eze Devid kwuru egwuri egwu. Ọ sịrị: Nwee olileanya nebe Jehova nọ; nwee obi ike, ka obi siekwa gị ike. Abụ Ọma 27:14 Nagbanyeghị na ahụ m akala njọ ugbu a, Jehova ka na-enye m ike. Ọ na-eme ka ike ghara ịgwụ m.Chineke Ọ Chọrọ Ka Ndị Si nOkpukpe Dị Iche Iche Na-efekọ Ya Ọnụ?NDỊ chọrọ ka ndị si nokpukpe dị iche iche na-efekọ ofufe ọnụ ekwetaghị na okpukpe na-ekewa ndị mmadụ. Otu onye nime ha bụ Eboo Patel. Nwoke a hiwere òtù maka ụmụ okoro na ụmụ agbọghọ si nokpukpe dị iche iche. O kwuru, sị: E nweghị okpukpe na-anaghị achọ ka ndị mmadụ na-anabata ibe ha nke ọma ma na-emetere ibe ha ebere. E nweghịkwa okpukpe na-achọghị ka ụwa dị mma obibi.E nweela mgbe ndị Buda, ndị Katọlik, ndị Protestant, ndị Hindu, ndị Alakụba na ndị si nọtụtụ okpukpe ndị ọzọ jikọtara aka gbalịa ka ndị mmadụ kwụsị ịda ogbenye nakwa ka ndị mmadụ na-enweta ihe ruuru ha. Ha gbakwara mbọ ka a kwụsị ili bọmbụ nala nakwa ka ndị mmadụ mata ihe ndị nwere ike ime ka ụwa ghara ịdị mma obibi. Ndị si nokpukpe dị iche iche ezukọtala ugboro ugboro kparịta otú ha ga-esi na-emekọ ihe ọnụ ma na-agba ibe ha ume. Ọ na-abụ ha zukọta, ha emee ememme, mụọ kandụl, kụọ egwú, kpekọọ ekpere ma mee ihe ndị ọzọ.Ọ bụrụ na ndị si nokpukpe dị iche iche ana-efekọ ofufe ọnụ, ọ ga-eme ka ha na ibe ha dịrị notu? Chineke ọ chọrọ isi otú a mee ka ụwa ka mma?ÀNYỊ KWESỊRỊ ỊHAPỤ IKWUTE OKWU CHINEKE KA ANYỊ NA NDỊ OKPUKPE ỌZỌ DỊRỊ NOTU?E nwere ọtụtụ òtù e hiwere maka na a chọrọ ka okpukpe dị iche iche na-emekọ ihe ọnụ. A sịrị na nke kacha nime ha nwere ndị òtù ná mba iri asaa na isii. Ndị nọkwa nòtù a si nihe karịrị narị okpukpe abụọ. Ndị hiwere ya kwuru na ihe mere ha ji hiwe ya bụ ka ndị si nokpukpe ma ọ bụ chọọchị dị iche iche na-emekọ ihe ọnụ. Ma, ikwu ya ekwu abụghị ebe okwu biri. Dị ka ihe atụ, ndị isi òtù ahụ kwuru na ha sara anya ná mmiri noge ha na-ede iwu na-achị òtù ha ka ihe ha ga-ede ghara ịkpasu ndị òtù ha iwe. Gịnị mere ha ji dee ya otú ahụ? Otu nime ihe ndị kpatara ya bụ na ọ bụghị ha niile kwetara ka e kwute okwu Chineke nakwụkwọ iwu ha. Ihe ha meziri bụ na o nweghị otu ebe ha kwuru gbasara Chineke nakwụkwọ ahụ.À ga-asị na ha nwere okwukwe ebe ọ bụ na ha ekwuteghị gbasara Chineke? Oleekwanụ otú ha si dị iche nòtù ndị ọzọ na-enweghị ihe gbasara ha na okpukpe, dị ka òtù na-agbatara ndị mmadụ ọsọ enyemaka? Ndị hiwere òtù a kwudịrị na ihe mere ha ji hiwe ya abụghị maka ikpere Chineke, kama ọ bụ ka ha mee ka ndị si nokpukpe dị iche iche dịrị notu.Ọ BỤ NAANỊ IMERE NDỊ ỌZỌ IHE ỌMA KA E JI AMA NDỊ NA-EFE CHINEKE?Otu nwoke a ma ama aha ya bụ Dalai Lama so ná ndị chọrọ ka ndị si nokpukpe dị iche iche na-efekọ ofufe ọnụ. O kwuru, sị: Okpukpe niile na-akụziri ndị mmadụ ka ha hụ ibe ha nanya, ka ha na-emereibe ha ebere ma na-agbaghara ibe ha. Ihe dịzi mkpa bụ ka anyị na-eme ha eme.O doro anya na ndị mmadụ ịhụ ibe ha nanya na imere ibe ha ebere na ịgbaghara ibe ha bara ezigbo uru. Jizọs kwuru, sị: Ihe niile unu chọrọ ka ndị mmadụ na-emere unu, unu onwe unu aghaghị imere ha otú ahụ. Matiu 7:12 Ma, ọ bụ naanị imere ndị mmadụ ihe ọma ka e ji amata ndị na-ekpe ezigbo okpukpe?O nwere ihe Pọl onyeozi kwuru gbasara ọtụtụ ndị sịrị na ha na-efe Chineke noge ọ nọ ndụ. Ọ sịrị: Ana m agbara ha akaebe na ha na-anụ ọkụ nobi nijere Chineke ozi; ma ọ bụghị dị ka ezi ihe ọmụma si dị. Gịnị bụ nsogbu ha? Pọl kwuru na ha amaghị ezi omume Chineke nakwa na ha na-achọ ime ka ezi omume nke ha guzosie ike. Ndị Rom 10:2, 3 Okwukwe ha na mbọ niile ha gbara bụ nefu nihi na ha amaghị ihe Chineke chọrọ ka ha mee.Matiu 7:21-23.BAỊBỤL Ò KWURU KA OKPUKPE DỊ ICHE ICHE NA-EFEKỌ CHINEKE ỌNỤ?Jizọs kwuru, sị: Obi ụtọ na-adịrị ndị na-eme udo. Matiu 5:9 Jizọs mere ihe ọ kụziiri ndị mmadụ. Otú o si mee ya bụ na o nweghị mgbe ọ kwadoro ka ndị mmadụ na-eme ihe ike, ọ kụzikwaara ndị na-ekpe okpukpe dị iche iche ihe ga-eme ka ha na ndị ọzọ dịrị nudo. Matiu 26:52 Ndị mere ihe Jizọs kụziri malitere ịhụ ibe ha nanya ma dịrị notu. Ndị Kọlọsi 3:14 Ma, ihe mere Jizọs ji kụziere ndị mmadụ ihe ọ bụ naanị ka o mee ka ndị si nokpukpe dị iche iche dịrị ná mma? Ò so ndị okpukpe ọzọ kpee okpukpe ha?Ndị Farisii na ndị Sadusii achọghị iji anya ahụ Jizọs. Ha gbakwara mbọ ka ha gbuo ya. Ma, gịnị ka Jizọs mere? Ọ gwara ndị na-eso ụzọ ya, sị: Hapụnụ ha. Ha bụ ndị ndú kpuru ìsì. Matiu 15:14 Jizọs agakwurughị ndị Farisii na ndị Sadusii ka ha na ya fekọọ Chineke.E mechara nwee ọgbakọ Ndị Kraịst nobodo Kọrịnt. Noge ahụ, okpukpe ndị mmadụ na-ekpe nobodo Kọrịnt karịrị akarị. Gịnị ka Ndị Kraịst bi na Kọrịnt kwesịrị ime nụdị ebe ahụ ha bi? Pọl onyeozi degaara ha akwụkwọ ozi ma gwa ha, sị: Unu na ndị na-ekweghị ekwe ekekọtala onwe unu. Gịnị mere na ha na ha ekwesịghị ikekọta onwe ha? Pọl jụrụ Ndị Kraịst ahụ, sị: Olee nkwekọ dị netiti Kraịst na Bilial? Ma ọ bụ, olee òkè onye kwere ekwe na onye na-ekweghị ekwe nwere? Ọ gwaziri ha, sị: Ya mere, sinụ netiti ha pụọ, kewapụnụ onwe unu.2 Ndị Kọrịnt 6:14, 15,17.O doro anya na Chineke achọghị ka ndị si nokpukpe dị iche iche bịakọta ọnụ na-efe ya. Ma, ajụjụ i nwere ike ịjụ bụ, Gịnị ga-eme ka ndị mmadụ dịrị notu?OTÚ NDỊ MMADỤ NA IBE HA GA-ESI ADỊ NOTUTaa, e nwere ụlọ ọrụ ndị nwere ọtụtụ ndị ọrụ. Ụlọ ọrụ ndị ahụ na-arụpụta ihe ndị ha chọrọ ịrụ maka na ndị ọrụ ha kwekọrịtara otú ha ga-esi na-arụ ha.Ma, ndị ahụ chọrọ ka ndị si nokpukpe dị iche iche na-efekọ ofufe ọnụ emeghị ka ụlọ ọrụ ndị ahụ. Ọ bụ eziokwu na ha na-ekwu na ọ dị mma ka ndị si nokpukpe dị iche iche na-akwanyere ibe ha ùgwù ma na-emekọ ihe ọnụ, ma ihe ndị ha kweere abụghị otu. Ọ bụ ya mere na àgwà ndị ahụ na-efekọ ofufe ọnụ na-akpa na ihe ndị ha na-akụzi ji dịrị iche nibe ha, ọ bụkwa ya mere na ha adịghị notu.Ma, Baịbụl kwuru ihe Chineke chọrọ ka ndị na-efe ya na-eme. Ime ihe Baịbụl kwuru ga-abara anyị uru. Ndị na-eme ihe Baịbụl kwuru anaghị akpọ ndị agbụrụ ọzọ na ndị okpukpe ọzọ asị, ha amụtala otú ha na ibe ha ga-esi na-emekọ ihe ọnụ ma dịrị notu. Chineke buru amụma noge ochie na ihe a ga-eme. Ọ sịrị: M ga-agbanwe asụsụ nke ndị dị iche iche ka ọ bụrụ asụsụ dị ọcha, ka ha niile wee na-akpọku aha Jehova, ka ha wee jiri otu obi na-efe ya ofufe. Ihe asụsụ ahụ dị ọcha pụtara bụ otú Chineke chọrọ ka ụmụ mmadụ si na-efe ya. Ife Chineke otú ahụ na-eme ka ndị mmadụ dịrị notu.Zefanaya 3:9;Aịzaya 2:2-4.Ndịàmà Jehova ji obi ụtọ na-akpọ gị ka ị bịa nebe ha na-anọ amụ ihe ka i jiri anya gị hụ otú ha na ibe ha si dịrị notu.Abụ Ọma 133:1.Otú Okwu Chineke Si Ruo Ndị Mmadụ Aka na Spen nOge OchiePỌL onyeozi kwuru ihe a nakwụkwọ ozi o degaara Ndị Kraịst ibe ya bi na Rom nihe dị ka afọ 56. Baịbụl agwaghị anyị ma Pọl ò mechara gaa Spen. Ma ọ gara ma ọ bụ na ọ gaghị, mbọ ya na Ndị Kraịst ndị ọzọ gbara mere ka Okwu Chineke, bụ Baịbụl, ruo Spen nihe dị ka otu puku afọ na narị afọ itoolu gara aga.Mgbe obere oge gafere, e bidoro nwewe Ndị Kraịst nebe dị iche iche na Spen. Noge ahụ, ọ bụ ndị Rom na-achị Spen. Asụsụ ọtụtụ ndị na-asụ nebe niile ndị Rom na-achị bụ Latịn. Ọ bụ ya mere o ji dị mkpa ka a sụgharịa Baịbụl nasụsụ Latịn.A SỤGHARỊRỊ BAỊBỤL NASỤSỤ LATỊNNdị mbụ ghọrọ Ndị Kraịst na Spen sụgharịrị Baịbụl dị iche iche nasụsụ Latịn. Aha a kpọrọ Baịbụl ndị ahụ ha sụgharịrị bụ Vetus Latina Hispana. Baịbụl ndị ahụ ruru ebe niile na Spen ma nọọ ọtụtụ afọ tupu otu nwoke aha ya bụ Jerom asụgharịchaa Baịbụl nke ya nasụsụ Latịn nafọ 405. Aha Baịbụl ahụ Jerom sụgharịrị bụVulgate.Jerom sụgharịchara Baịbụl ya ahụ na Betlehem. Baịbụl ahụ rutekwara Spen ngwa ngwa. Mgbe otu nwoke aha ya bụ Lusiniọs nụrụ na Jerom na-asụgharị Baịbụl nasụsụ Latịn, ọ chọrọ inweta Baịbụl ahụ ngwa ngwa nihi na ịgụ Baịbụl na-atọ ya ụtọ, o nwekwara ego. Lusiniọs zipụrụ ndị odeakwụkwọ dị mmadụ isii ka ha gaa Betlehem depụta Baịbụl ahụ Jerom sụgharịrị ma wetara ya otu na Spen. Mgbe ọtụtụ afọ na-agafela, ndị mmadụ hapụziri ịgụ Baịbụl ndị ahụ a kpọrọ Vetus Latina Hispana gụwazie nke ahụ Jerom sụgharịrị. Baịbụl niile ahụ a sụgharịrị nasụsụ Latịn mere ka ndị Spen nwee ike ịgụ Baịbụl ma ghọta ihe ọ na-ekwu. Ma mgbe ndị Rom kwụsịrị ịchị Spen, a malitere ịsụ asụsụ ndị ọzọ na Spen.BAỊBỤL NDỊ E DERE NA SLEETINihe dị ka otu puku afọ na narị afọ isii gara aga, ndị Visigọt na ndị ha na ha so lụsoro ndị Spen agha ma merie ha. Ha webatara asụsụ ọhụrụ a na-akpọ Gọtik ná mba Spen. Ndị ahụ meriri Spen sị na ha bụ Ndị Kraịst. Ma, ihe ha na-eso bụ nkụzi Arayọs. Arayọs kụziiri ndị mmadụ na nkụzi Atọ nIme Otu abụghị eziokwu. Ha jikwa Baịbụl ha e dere nasụsụ Gọtik bịa Spen. Onye sụgharịrị Baịbụl ahụ bụ Ọlfilas. A gụrụ Baịbụl a na Spen ruo nihe dị ka otu puku afọ na narị afọ anọ gara aga bụ mgbe eze ndị Visigọt aha ya bụ Rekared ghọrọ onye Katọlik ma kwuo na ọ chọkwaghị ka onye ọ bụla soro nkụzi Arayọs. O kpokọtara akwụkwọ niile Arayọs dere nakwa Baịbụl ahụ Ọlfilas sụgharịrị ma gbaa ha niile ọkụ. Ọ bụ ya mere na e nwekwaghị akwụkwọ e dere nasụsụ Gọtik dị na Spen.Sleeti e dere ihe si na Baịbụl na ya. Asụsụ e dere na ya bụ asụsụ si na Latịn. E dere ihe a kemgbe ihe dị ka otu puku afọ na narị afọ ise gara agaNagbanyeghị nke ahụ, Okwu Chineke nọ na-eru ebe dị iche iche na Spen noge ahụ. E wezụga asụsụ Gọtik, e nwere asụsụ ọzọ a na-asụ ebe niile na Spen noge ahụ. Asụsụ ahụ si nasụsụ Latịn. Ọ bụkwa na ya ka e si nweta asụsụ ndị ọzọ a sụrụ na Spen.Aha a na-akpọ ihe kacha ochie e dere nasụsụ a bụ sleeti ndị Visigọt. Ihe mere e ji kpọọ ya sleeti ndị Visigọt bụ na ọ bụ na sleeti ka e dere ihe ndị ahụ. Ọ bụ nihe dị ka otu puku afọ na narị afọ ise gara aga ka e dere ihe ndị ahụ na sleeti, deekwa ụfọdụ nime ha nihe dị ka otupuku afọ na narị afọ anọ gara aga. Ụfọdụ nime ihe ndị ahụ e dere si nakwụkwọ Abụ Ọma nakwa nakwụkwọ Matiu. E dechara ihe niile dịnAbụ Ọma nke 16notu nime sleeti ndị ahụ.Amaokwu Baịbụl ndị ahụ e dere na sleeti gosiri na ndị ọ na-enweghị ka ọ hà ha gụrụ Okwu Chineke noge ahụ ma jiri aka ha depụta ha edepụta. O nwere ike ịbụ na ndị nkụzi dere amaokwu ndị ahụ ka ụmụ akwụkwọ jiri ya mụta otú e si agụ ihe na otú e si ede ihe. Inweta sleeti e ji ede ihe adịghị oké ọnụ ka inweta akpụkpọ anụ ndị mọnk ji dee Baịbụl ha e sere ihe na ha.Ihe e sere na Baịbụl ahụ e dewere nobodo Leyọn. Ọ bụ eziokwu na a chọrọ Baịbụl ahụ ezigbo mma, o nyecharaghị ndị mmadụ aka ịmụta ihe dị nOkwu ChinekeOtu Baịbụl dị oké ọnụ nke e sere ihe na ya dị na chọọchị a kpọrọ chọọchị San Isidoro, nke dị nobodo Leyọn, na Spen. E dere Baịbụl a nafọ 960. O nwere otu puku peeji na iri abụọ na asatọ. O bukwara ezigbo ibu ma dị arọ. Baịbụl ọzọ dị ka ya dị ugbu a nọbá akwụkwọ dị na Vatikan. E dere Baịbụl a nihe dị ka afọ 1020. Aha a kpọrọ ya bụ Baịbụl Ripọl. O so na Baịbụl a kacha chọọ mma noge ahụ. Iji mee ka Baịbụl ahụ maa mma otú ahụ, o nwere ike iwe otu onye mọnk otu ụbọchị ịchọ otu mkpụrụ akwụkwọ mma ma ọ bụ ya ewee ya otu izu ide aha Baịbụl ahụ. Ọ bụ eziokwu na Baịbụl ndị ahụ mara mma, ma o nyecharaghị ndị mmadụ aka ịmụta ihe dị nOkwu Chineke.BAỊBỤL E DERE NASỤSỤ ARABIKNihe dị ka otu puku afọ na narị afọ atọ gara aga, a malitere ịsụ asụsụ Arabik na Spen. Ihe mere e ji malite ịsụ ya bụ na ndị Alakụba lụsoro ndị Spen agha ma merie ha. Nebe niile ndị Alakụba chịrị, asụsụ Arabik ghọziri asụsụ ndị mmadụ na-asụ karịa Latịn. O meziri ka ndị mmadụ chọwazie ịgụ Baịbụl nasụsụ Arabik.Malite nihe dị ka otu puku afọ na narị afọ isii gara aga ruo nihe dị ka otu puku afọ na narị afọ atọ gara aga, Baịbụl ndị a sụgharịrị nasụsụ Latịn nakwa nasụsụ Arabik nyeere ndị Spen aka ịgụ Okwu ChinekeO doro anya na Baịbụl ndị a sụgharịrị nasụsụ Arabik, karịchaa akwụkwọ Matiu, Mak, Luk, na Jọn, ruru ọtụtụ ebe na Spen noge ochie. O nwere ike ịbụ otu nwoke aha ya bụ Jọn, onye bụ bishọp chọọchị dị na Sevil, sụgharịrị Baịbụl dum nasụsụ Arabik nihe dị ka otu puku afọ na narị afọ atọ gara aga. Ma, ọ dị mwute na ọtụtụ Baịbụl ndị a sụgharịrị nasụsụ Arabik adịghịzi. Akwụkwọ Matiu, Mak, Luk, na Jọn a sụgharịrị nasụsụ Arabik nihe dị ka otu puku afọ na iri afọ ise gara aga dị notu nnukwu chọọchị dị na Leyọn, na Spen.Akwụkwọ Matiu, Mak, Luk, na Jọn a sụgharịrị nasụsụ Arabik nihe dị ka otu puku afọ na otu narị afọ gara agaBAỊBỤL NDỊ A SỤGHARỊRỊ NASỤSỤ SPANISHKa oge na-aga, a malitere ịsụ asụsụ Kastilian ma ọ bụ Spanish na Spen nakwa na Pọchugal. Asụsụ a mere ka Okwu Chineke ruo ndị mmadụ aka.Ọ bụ notu akwụkwọ e dere nihe dị ka narị afọ asatọ gara aga ka e bu ụzọ sụgharịa akwụkwọ ụfọdụ dị na Baịbụl nasụsụ Spanish. Akwụkwọ ahụ kọrọ otú otu onye si gaa nala Izrel. Ihe ụfọdụ e dere nakwụkwọ Jenesis ruo Diuterọnọmi nakwa ihe e dere nakwụkwọ ndị ọzọ dị nAkwụkwọ Nsọ Hibru dị na ya. E dekwara ihe ndị si nakwụkwọ Matiu, Mak, Luk, Jọn na ya nakwa ihe ndị si nakwụkwọ ozi ndị Pọl dere.Eze Alfọnso nke Iri nyere aka ka a sụgharịa Baịbụl nasụsụ SpanishObi jọrọ ndị isi chọọchị njọ na a sụgharịrị akwụkwọ Baịbụl ndị ahụ nasụsụ Spanish. Mgbe ha zukọrọ na Taragona nafọ 1234, ha nyere iwu ka ndị mmadụ were akwụkwọ ọ bụla nwere amaokwu ma ọ bụ akwụkwọ Baịbụl a sụgharịrị nasụsụ Spanish ma ọ bụ nasụsụ ọzọ wegara ụkọchukwu ha ka ọ kpọọ ya ọkụ. Ma, iwu a ha nyere emeghị ka ndị mmadụ kwụsị ịsụgharị Baịbụl. Otu eze a na-akpọ Eze Alfọnso nke Iri chọrọ ka a sụgharịa Akwụkwọ Nsọ nasụsụ Spanish, o nyekwara aka ka a hụ na a sụgharịrị ya. Eze a dịrị ndụ nagbata afọ 1252 na afọ 1284. A sịrị na ọ bụ ya chepụtara otú e si ede Spanish. Ụfọdụ akwụkwọ a sụgharịrị nasụsụ Spanish noge ahụ bụ Baịbụl a sụgharịrị tupu a sụgharịa nke a kpọrọ Baịbụl Alfọnso. Baịbụl Alfọnso bụ akwụkwọ kacha zuo ezuo a sụgharịtụrụla nasụsụ Spanish noge ahụ.Baịbụl dị naka nri bụ nke Alfọnso, nke dị naka ekpe abụrụ nke bu ya ụzọ. A sụgharịrị ha nihe dị ka narị afọ asatọ gara agaBaịbụl abụọ ahụ mere ka ọtụtụ ndị mara asụsụ Spanish nke ọma noge ahụ. Otu ọkachamara aha ya bụ Thomas Montgomery kwuru na onye sụgharịrị Baịbụl ahụ a sụgharịrị tupu a sụgharịa Baịbụl Alfọnso sụgharịtara ya. Ọ sịrị na a sụgharịrị ya otú ga-ekwe ndị mmadụ nghọta, ka ọ dịrị ndị na-amaghị asụsụ Latịn mfe ịgụ ya.Ọ bụ na Baịbụl ahụ Jerom sụgharịrị nasụsụ Latịn, nke aha ya bụVulgate,ka e si sụgharịa Baịbụl ndị ahụ nasụsụ Spanish kama isi nAkwụkwọ Nsọ e dere nasụsụ Hibru na Grik sụgharịa ha. Nihe dị ka narị afọ asaa gara aga, ndị Juu malitere isi nasụsụ Hibru na-asụgharị Akwụkwọ Nsọ Hibru nasụsụ Spanish. Noge ahụ, ọ bụ na Spen ka a kacha nwee ndị Juu na Yurop. Ọ dịkwaara ndị Juu nọ na Spen mfe inweta ezigbo Akwụkwọ Nsọ Hibru ha nwere ike isi na ya sụgharịa Baịbụl nasụsụ Spanish.Otu nime Baịbụl ha si nAkwụkwọ Nsọ Hibru sụgharịa nasụsụ Spanish bụ Baịbụl a kpọrọ Baịbụl Alba. A sụgharịchara Baịbụl a nihe dị ka narị afọ isii gara aga. Ọ bụ nwoke Spen a na-akwanyere ùgwù aha ya bụ Luwis da Guzman gwara onye nkụzi ndị Juu aha ya bụ Mọises Arakel ka ọ sụgharịa Baịbụl ahụ nezigbo asụsụ Spanish. Luwis da Guzman kwuru ụzọ ihe abụọ mere o ji chọọ ka a sụgharịa Baịbụl ahụ nasụsụ Spanish. Ihe mbụ o kwuru bụ na asụsụ ndị si na Latịn e ji sụgharịa Baịbụl ndị ahụ noge ahụ adịghị mma. Ihe nke abụọ o kwuru bụ na ha chọrọ ka e nwee Baịbụl e dere ihe nakụkụ peeji ya nke ga na-akọwa amaokwu ndị siri ike nghọta. Ihe a o kwuru gosiri na ndị mmadụ noge ahụ nwere mmasị ịgụ Baịbụl na ịghọta ihe ha na-agụ. O gosikwara na ndị mmadụ na-agụ Baịbụl nasụsụ Spanish nọtụtụ ebe na Spen.Mbọ ndị nsụgharị na ndị bụ aka ochie nide ihe gbara noge ochie mere ka ọ dịtụrụ ndị ma otú e si agụ ihena Spen mfe ịgụ Baịbụl nasụsụ ha. Ọ bụ ya mere onye na-akọ akụkọ ihe mere eme aha ya bụ Juan Orts González ji kwuo na tupu oge Matịn Luta, ndị Spen ma Baịbụl nke ọma karịa ndị Jamanị ma ọ bụ ndị Ingland.Tupu oge Matịn Luta, ndị Spen ma Baịbụl nke ọma karịa ndị Jamanị ma ọ bụ ndị Ingland.Ọ bụ ọkọ akụkọ ihe mere eme bụ Juan Orts González kwuru ihe aMa, ọ dị mwute na nihe dị ka narị afọ ise gara aga, ndị isi chọọchị Katọlik tiri iwu na Spen na ha achọkwaghị ka onye ọ bụla sụgharịa Baịbụl nasụsụ Spanish ma ọ bụ ka onye ọ bụla nwee Baịbụl a sụgharịrị nasụsụ Spanish ma ọ bụ nasụsụ ọzọ. Ọ bụ otú ahụ ka e si machie ndị mmadụ ịgụ Baịbụl nasụsụ ha na Spen. Narị afọ atọ gafere tupu ndị mmadụ amalitekwa ịgụ Baịbụl nasụsụ ha. Ma, tupu a kagbuo iwu ahụ e tiri, e nwere ndị nsụgharị ole na ole katara obi nọrọ ná mba ọzọ sụgharịa Baịbụl nasụsụ Spanish ma zoro ezo bubata ha na Spen.Ihe ndị a mere na Spen noge ochie gosiri na ndị iro Chineke emeela elu mee ala ka ndị mmadụ ghara ịgụ Okwu Chineke. Ma, ihe niile ha mere enweghị isi nihi na mmadụ agaghị emechili Chineke ọnụ.Abụ Ọma 83:1;94:20.Mbọ ọtụtụ ndị ọkà mmụta gbara mere ka Baịbụl ruo ndị mmadụ aka na Spen noge ochie. Ndị nsụgharị e nwere noge a na-emekwa ka ndị ahụ sụgharịrị Baịbụl nasụsụ Latịn, Gọtik, Arabik, nakwa nasụsụ Spanish noge ochie. Ọ bụ ya mere ọtụtụ nde mmadụ ndị na-asụ Spanish taa ji agụ Okwu Chineke nasụsụ na-eme ka ihe Chineke kwuru ruo ha nobi.Ajụjụ Ndị Baịbụl ZaraOlee uru ọnwụ Jizọs baara anyị?Mgbe Chineke kere ụmụ mmadụ, ọ chọrọ ka ha biri nụwa ruo mgbe ebighị ebi. Ọ chọkwara ka ha ghara ịrịa ọrịa ma ọ bụ nwụọ anwụọ. Ma, nwoke mbụ bụ Adam adịghị ndụ ruo mgbe ebighị ebi nihi na o nupụụrụ Chineke isi. Anyị niile ketara ọnwụ naka Adam nihi na anyị bụ ụmụ ya. Ndị Rom 5:8,12;6:23 Jehova Chineke zitere Ọkpara ya bụ Jizọs nụwa ka ọ nwụọ ma weghachiri anyị ihe ahụ Adam mere ka ọ kwaa anyị.GụọJọn 3:16.Jizọs nwụrụ ka ụmụ mmadụ nwee ike ịdị ndụ ruo mgbe ebighị ebi. Olee otú i chere ụwa ga-adị mgbe ndị mmadụ na-agaghị anwụkwa anwụ?Ọnwụ Jizọs nwụrụ nihi anyị mere ka Chineke na-agbaghara anyị mmehie anyị, ọ bụkwa ọnwụ ya ga-eme ka anyị nwee ike ịdị ndụ ebighị ebi. Baịbụl gwara anyị na oge na-abịa mgbe nká, ọrịa na ọnwụ na-agakwaghị adị nụwa.GụọAịzaya 25:8;33:24;Mkpughe 21:4, 5.Olee otú anyị ga-esi na-echeta ọnwụ Jizọs?Tupu Jizọs anwụọ, o gosiri ndị na-eso ụzọ ya otú ha ga-esi na-echeta ọnwụ ya. Icheta ọnwụ Jizọs kwa afọ na-eme ka anyị na-echeta na Jizọs na Jehova hụrụ ụmụ mmadụ nanya nke ukwuu.GụọLuk 22:19, 20;1 Jọn 4:9, 10.Nafọ a, Ndịàmà Jehova ga-echeta ọnwụ Jizọs na Mọnde, abalị iri na anọ nọnwa Eprel, mgbe anyanwụ dachara. Anyị na-akpọ gị òkù ka i soro Ndịàmà Jehova bi gị nso gaa nebe ha ga-anọ cheta ọnwụ Jizọs.GụọNdị Rom 1:11, 12. 