Erasmus None Een Twaalftal Samenspraken (Fiscle Part-I)        Tot Inleiding: Cd. Busken Huet's Beschouwing Over Erasmus 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 1 
   
   
 Mijne Lezers Mogen Niet Klagen Over Dit Langdurig Vertoeven In De 
 Kraamkamer Van Ons Hooger Onderwijs. Maar De Opmerking Staat Hun Vrij 
 Dat Het Eerste Beginselen Zonder Wiekslag Geweest Zijn. Goede Wil, 
 Toewijding,  Zelfopoffering,  Niets Ontbrak,  Behalve Erasmus En Het Genie. 
   
 De Rotterdamsche Heilige,  Als Vondel Hem Noemen Zou,  Wekt Onze 
 Belangstelling Inzonderheid Als Landgenoot En Omdat Hij,  In 
 Onderscheiding Der Vermaarde Oorlogslieden Welke Na Hem De Republiek Der 
 Vereenigde-Provinciën Zou Voortbrengen,  Op Zoo Eervolle Wijze Den 
 Nederlandschen Volksaard In Vredestijd Vertegenwoordigd Heeft: Anderen 
 Met Het Penseel In De Hand,  Hij Met De Pen. Alleen De Omstandigheden 
 Zijn Oorzaak Geweest Dat Niet Reeds Door Erasmus Eene Zigtbare 
 Noordnederlandsche Akademie Is Kunnen Gesticht Worden,  Gelijk Van Hem En 
 Zijne Geschriften De Eerste Onzigtbare Dagteekent. 
   
   
   
 Wel Is Waar Zag Na Zijn Vijfentwintigste Of Dertigste Jaar Zijn 
 Geboortegrond Hem Naauwlijks Terug,  En Is Hij Daarna Meer Voor Europa 
 Dan Voor Nederland Gaan Leven. Maar,  Geen Franschman Geworden,  Geen 
 Engelschman,  Geen Spanjaard Of Italiaan,  Geen Zwitser Zelfs,--Ofschoon 
 Hij Te Bazel Zich Meer Op Zijn Gemak Gevoelde Dan Overal Elders,--De 
 Sporen Zijner Afkomst En Zijner Opvoeding Zijn Nooit Verdwenen. Welke 
 Vlugt Daarna Zijne Studiën Mogen Genomen Hebben,  Zoodat Hij In Het 
 Wetenschappelijke Den Gezigteinder Zijner Meeste Land- En Tijdgenooten 
 Ontvoer,  Het Eerste Derde Deel Zijns Levens Is Op Zijne Verdere Vorming, 
 Door De Kracht Der Aantrekking Niet Minder Dan Der Afstooting,  Van 
 Beslissenden Invloed Geweest. Nederland Openbaarde Hem Aan Zichzelf,  En 
 Zulke Indrukken Zijn Onuitwischbaar. 
   
   
   
 Litterarische En Theologische Vijanden Hebben,  De Eenen Bij Zijn Leven, 
 De Anderen Kort Na Zijn Dood,  Door Uit Te Brengen Dat Hij De Zoon Was 
 Van Een Zuidhollandsch Dorpspastoor,  In Strijd Met Kerkgeloften Bij Eene 
 Noord-Brabantsche Dienstbode Of Huishoudster Gewonnen,  Een Smet Op Zijne 
 Geboorte Meenen Te Werpen.[1] Uit Een Maatschappelijk Oogpunt Teregt, 
 Uit Een Algemeener En Edelmoediger Ten Onregte. Het Strekt Den 
 Nederlandschen Dienstbodestand En Den Lageren Nederlandschen Klerus Der 
 15de Eeuw Tot Eer,  Zulk Een Buitengewoon Kind Het Aanzijn Gegeven Te 
 Hebben. Noem Het Eene Speling Der Natuur; Noem Het Eene Waarschuwing Der 
 Voorzienigheid Aan Den Onwetenden Oudnederlandschen Adel; Eene Les Aan 
 Den Etenden En Drinkenden Oud-Nederlandschen Burgerstand; Niemand Zal 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 2 
   
   
 Beweren Dat Er Termen Waren Aan De Wetenschappelijke Toekomst Van Een 
 Volk Te Twijfelen,  Uit Welks Onderste Lagen,  In De Ongunstigste 
 Omstandigheden,  Erasmus Kon Voortkomen. 
   
   
   
 Het Verwekken Van Dit Kind Was Niet De Eerste Dergelijke Fout Des 
 Vaders. Dezelfde Huishoudster Had Hem Reeds Vroeger Een Zoontje 
 Geschonken; En Naar Het Schijnt Legde De Kerkelijke Overheid,  Tot Straf 
 Van Den Recidivist,  Hem Eene Bedevaart Naar Rome Op. Zoo Verdween Hij 
 Voor Eene Poos Uit De Omstreken Van Gouda,  En De Huishoudster Ging Bij 
 Zijne Rotterdamsche Bloedverwanten Hare Bevalling Verbeiden.[2] 
   
 Van Erasmus Senior Weet Men Weinig Méér Dan Dat Hij,  Al Spoedig In 
 Nederland En Op Zijne Standplaats Teruggekomen,  Er Overleden Is Toen 
 Zijn Jongste Zoon Twaalf Of Dertien Jaren Telde. De Moeder Stierf Een 
 Weinig Vroeger,  Te Deventer,  Waar Zij Met Den Genialen Knaap Zich 
 Heenbegeven Had,  Om Voor Zijne Gezondheid Te Waken,  Terwijl Hij Er De 
 Lessen Van Den Aantrekkelijken En Onvermijdelijken Hegius Volgde. Zij 
 Schijnt Eene Zorgvuldige Verpleegster Geweest Te Zijn. Welligt Paarde 
 Zij,  Dochter Van Een Chirurg Uit Zevenbergen,  Aan Haar Liefhebbend 
 Moederlijk Instinkt Sommige Technische Bekwaamheden. Eene Boosaardige 
 Deventersche Epidemie Nam Haar In Den Bloei Des Levens Weg.[3] 
   
   
   
 De Nederlandsche Dorpspastoors Der 15de Eeuw Waren Geen Suikerlords; En 
 Toen Vader En Moeder Het Tijdelijke Gezegend Hadden,  Vonden De Jonge 
 Erasmus En Zijn Broeder Eene Sobere Nalatenschap Te Deelen. De 
 Zevenbergsche Heelmeester,  Grootvader Van Moederszijde,  Ongetwijfeld 
 Tevens Baardscheerder Van Beroep,  Kan Evenmin Een Man Van Vermogen 
 Geweest Zijn. De Rotterdamsche Familie Van Vaderskant,  Ouders Van Tien 
 Kinderen,  Deden Om Het Openhouden Van Al Die Monden (Vóór De Kleine 
 Woning Bevond Zich Eene Loofhut) Niet Onmogelijk Een Bier- Of 
 Wijnhuis.[4] Een Voogd,  Te Gouda,  Was Schoolmeester,  Was Plakmajoor,  En 
 Wist De Twee Jonge Weezen,  Nadat Te Vergeefs Beproefd Was Den Jongste 
 Smaak Te Doen Vinden In Een Fraterhuis Te 'S Hertogenbosch,  Geen Beteren 
 Raad Te Geven Dan In Een Eigenlijk Gezegd Klooster Den Kost Voor Het 
 Eten Te Gaan Zoeken. 
   
 Gewone Geesten Zwichten Voor Zulke Omstandigheden,  En Onderwerpen Zich. 
 Buitengewone,  Maar Van Den Tweeden Rang,  Gaan De Voorregten Van Rijkdom 
 En Geboorte Benijden,  En Beschouwen Carrière-Maken Weldra Als Het 
 Hoogste. Het Bewonderenswaardige In Erasmus Is Dat,  Toen In Vervolg Van 
 Tijd Zijn Bestaan Eenmaal Verzekerd Was,  De Aanbiedingen Van Koningen, 
 Keizers,  En Pausen,  Stelselmatig Door Hem Afgeslagen Zijn. Door De 
 Ondervinding Geleerd Haatte Hij Eene Armoede Die Tot Bedelen Doemt,  Eene 
 Afkomst Welke Aan Het Platburgerlijke Vermaagschapt. Maar Zijn Edel Hart 
 En Zijn Groot Verstand Behoedden Hem Voor De Dwaling,  In De Eene Of 
 Andere Rigting Aan Het Uitwendige Meer Te Hechten Dan Het Waard Is. Zij 
 Heeft Hem Diensten Bewezen,  De Nederlandsche Schooijerswereld Uit Welke 
 Hij Voortkwam. Het Gemeene Klooster-Zelf Is Hem Eene Weldadige 
 Leerschool Geweest. 
   
 Te Gouda Letterwijs Gemaakt,  Is Het Kind Naar Utrecht Gezonden Om Het 
 Kerkgezang Te Leeren,  En Te Zien Of Hij Als Koorknaap Zijn Brood 
 Verdienen Kon. Mogelijk Oefende Hij Reeds Toen Zich In Het Teekenen Of 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 3 
   
   
 Schilderen; Wat Hij,  Evenals De Muziek,  Naderhand Voor Goed Liet 
 Varen.[5] De Letteren,  Niet De Kunsten,  Waren Zijne Sterkste Natuurlijke 
 Neiging; Lezen Zijn Hartstogt. 
   
 Eene Midden-Nederlandsche Litteratuur Bestond Er Voor Hem Niet,  Evenmin 
 Als Eene Middeneeuwsch-Europesche In Verschillende Landstalen. Er Zijn 
 Geen Blijken Dat Hij Villehardouin,  Joinville,  Dante,  Gekend Of Bemind 
 Heeft. Naar Vaderlandsche Auteurs Der Oudheid,  Maerlant,  Stoke 
 (_Litterae Inamoenae_),  Zag Hij Niet Om,  Maar Kende Op Zijn Twaalfde 
 Jaar Den Geheelen Horatius En Den Geheelen Terentius Van Buiten. 
   
   
 Van Zijne Vorderingen Te Deventer,  Naderhand In Den Bosch,  Weten Wij 
 Alleen Dat Hijzelf Op Later Leeftijd Er Een Geringen Dunk Van Koesterde. 
 Ondanks Merkbare Teekenen Van Beterschap Waren De Onderwijsmethoden In 
 Nederland Toen Nog Niet Veel Zaaks,  Vond Hij.[6] Het Is Waar Dat Eerst 
 Zijn Eigen Vermaardheid Als Man,  En De Zucht Der Nederlandsche Filologen 
 Hem Opzijde Te Streven,  Eene Betere Toekomst Heeft Doen Aanbreken. 
   
 Zijn Eerste Wezenlijk Merkwaardige Arbeid In Latijnsch Proza,  Te Zamen 
 Met Vrij Wat Latijnsche Verzen (Ook De Poëzie Werd In Vervolg Van Tijd 
 Door Hem Losgelaten),  Dagteekent Van Zijn Achttiende Jaar Of 
 Daaromtrent: Zijn Proeftijd Als Augustijner-Monnik In Het Klooster 
 Emmaüs,  Te Stein Bij Gouda.[7] In Tien Of Elf Korte Hoofdstukken,  Vele 
 Jaren Daarna Vermeerderd Met Een Korrigerend En Herroepend Twaalfde,  Is 
 Het Een Pleidooi Ten Gunste Van Het Monachale Leven,  En Handelt _Over 
 Het Vlieden Der Wereld_.[8] 
   
   
   
 De Stijl Van Dit Werkje Verschilt Zeer Van Dien Der _Imitatio Christi_. 
 In Plaats Van Uit De Hoogte,  In Naam Der Nietigheid Van Het 
 Ondermaansche,  Een Heilig Leven Te Gebieden,  Zooals Thomas A Kempis 
 Doet,  Betoogt De Jonge Erasmus Met Tal Van Redeneringen (De Vorm Is Die 
 Van Een Brief,  Door Een Denkbeeldig Oom Aan Een Denkbeeldigen Neef 
 Gerigt) Dat De Belangen Van Een Goed Geweten,  Een Onbesproken Wandel, 
 Een Vredig Uiteinde,  De Belangen Ook Der Vrije,  Ongestoorde,  Veelzijdige 
 Studie,  Het Kloosterleven Krachtig Aanbevelen. Het Is Reeds Eene Geheel 
 Andere Soort Van Latijn Dan Zestig Of Zeventig Jaren Te Voren Thomas 
 Plag Te Schrijven En Tot Het Laatst Aanhield; Meer Het Klassieke 
 Naderend; Beschikkend Over Een Veel Grooter Aantal Woorden En 
 Zegswijzen; Getuigend Van Een Veel Gemeenzamer Omgang Met De Schriften 
 Der Oudheid. Aanhalingen Uit Den Bijbel Worden Niet Gemist,  Doch Zijn 
 Betrekkelijk Zeldzaam,  En Vormen In Geen Geval Den Hoofdinhoud,  Gelijk 
 Bij Thomas Het Geval Is. 
   
   
 Nogtans Wortelt Ook Erasmus' Geschrift Regtstreeks In De Mystiek Van Den 
 Tijd En Van Het Land; En De Eene Augustijner-Monnik Geeft,  Waar Het Op 
 Verheerlijken Der Kloostergeloften Aankomt,  Den Ander Niets Toe. Een 
 Geheel Hoofdstuk Bij Erasmus,  Langer Dan Één Der Vorige,  Is Gewijd Aan 
 Het Schilderen Der Godsdienstige Geestdrift Van Een Vriendinnetje Zijner 
 Kinderjaren,  Toen Een Volwassen Meisje,  Dat Ondanks De Gebeden Van Vader 
 En Moeder,  Ondanks De Tranen En Omhelzingen Van Broeder En Zuster,  In 
 Het Aannemen Van Den Sluijer Volhardde. Hij Spreekt Over Deze Margaretha 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 4 
 Als Over Eene Voorbeeldige Geloofsheldin,  En Wijst Er Met Bewondering Op 
 Dat In Den Kring Der Schreijende Ouders,  Bloedverwanten,  En Huisvrienden 
 (Hijzelf Was Bij Het Tooneel Tegenwoordig En Noemt Het 
 Hartverscheurend),  Zij De Eenige Was Om Wier Lippen Een Rustige Glimlach 
 Speelde.[9] 
   
   
   
 Zelfzuchtiger,  Zoo Men Wil,  Doch Niet Minder Warm Of Welgemeend,  Is 
 Zijne Hulde Aan De Kloostercel Als Studeerkamer,  Waar Slechts Boeken En 
 Nogmaals Boeken Gevonden Worden Ja,  Maar Die Onder Het Lezen Den Jongen 
 Wijze In Een Paradijs Verkeert,  Een Hof Van Eden. Anderen Mogen Aan De 
 Herberg,  Anderen Aan De Danszaal De Voorkeur Geven,  Hij Houdt Het Met 
 Dit Park Der Letterwereld; Met Die Stroomen,  Bosschen,  Weiden,  Waar, 
 Tusschen Het Gras,  De Rozen En De Leliën Bloeijen Of De Violen Zich 
 Verschuilen. Verlangt De Ziel Naar Goddelijk Onderrigt Uit De Eerste 
 Hand,  De Jonge Kloosterling Grijpt Naar Het Oude Of Het Nieuwe 
 Testament. Wenscht Hij Een Kerkvader Of Een Godgeleerde Te Raadplegen, 
 Hij Haalt Het Boek Voor Den Dag En Slaat Op Zijne Knieën Het Open. Heeft 
 Hij Uit De Wereld Eene Oude Liefde Voor De Ongewijde Muze Medegebragt, 
 Hij Mag In Zijne Vrije Uren,  Mits Het Eene Platonische Genegenheid 
 Blijve,  Ook Aan Déze Neiging Toegeven. Wie Gevormd Werd In De School Van 
 Profeten,  Apostelen,  Kommentatoren,  En Theologen,  Weet Bij De Heidensche 
 Wijsgeeren En Dichters De Medicinale Van De Giftplanten Te 
 Onderscheiden. In Zijn Litterarischen Bloemtuin Is Hij Koningen Te Rijk, 
 En Trotseert Sardanapalussen.[10] 
   
 Een Ander Klein Prozawerk Van Erasmus Uit Deze Periode Is Zijne Lijkrede 
 Op Eene Goudsche Weduwe,  Moeder Van Drie Huwbare Dochters En In De 
 Kracht Harer Jaren Gestorven. Haar Echtgenoot Of Haar Vader,  Schijnt 
 Het,  Had Haar Een Aanzienlijk Vermogen Nagelaten,  En Zij Maakte Daarvan 
 Een Edelmoedig Gebruik,  Zoodat Zij Als Eene Weldoenster Bekend Stond. 
 Daarbij Was Zij Buitengemeen Vroom En Eene Gulle Gastvrouw,  Die De 
 Kloosterbroeders Van Emmaüs Geregeld Ten Eten Vroeg. Erasmus,  Wien Zij 
 Meer Dan Één Der Andere Jongelieden Genegen Was,  Bewondert Hare 
 Onbegrensde Godsdienstigheid,  En Brengt Daarvan Voorbeelden Bij. Niet 
 Alleen Wijdde Zij Onafgebroken Hare Zorgen Aan Een Groot Hospitaal Te 
 Gouda; Maar Ieder Jaar,  Op Goeden Vrijdag,  Noodigde Zij Te Harent 
 Dertien Armen,  Wien Zij Vóór Het Aan Tafel Gaan Zelve De Voeten Waschte. 
 Eene Harer Dochters,  Pas Zes Weken Gehuwd,  Werd Door Eene Noodlottige 
 Ziekte Aangetast. De Moeder Deed Erasmus Hiervan Kennis Geven; En In De 
 Meening Haar Doodelijk Bedroefd Te Zullen Vinden,  Snelde Hij Naar Hare 
 Woning. Doch Bertha Van Heyen,  Zoo Heette De Matrone,  Zeide Tot Hem Toen 
 Hare Dochter Den Adem Had Uitgeblazen: "Gij Komt Mij Troosten,  Als Ware 
 Ik Gekrenkt In Mijne Regten Of Moedwillig Geplaagd; Maar Is Niet Hij, 
 Die Mijne Dochter Mij Ontneemt,  Dezelfde Die Haar Mij Gegeven Heeft? Ben 
 Ik Tot Weeklagen Bevoegd? Zij Is Heengegaan Tot Straf Voor Mijne 
 Ongeregtigheden."[11] 
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
 Het Verdient Opmerking Dat Erasmus,  Die Later De Monniken Zoo Ijverig 
 Nagezeten,  Zoo Geestig En Openhartig De Jonge Meisjes Van De Wereld 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 5 
   
 Vermaand Heeft Geen Nonnen Te Worden,[12] Met Zooveel Ingenomenheid Over 
 Het Offer Der Margareta Zijner Jonge Jaren Spreekt En Over Het "Hokje" 
 Van Thomas A Kempis. Maar Het Is Óók Merkwaardig Dat Reeds In De Hulde 
 Aan Bertha Van Heyen Uitdrukkingen Voorkomen Die Op Een Begin Van 
 Ontgoocheling Wijzen. 
   
   
 Schier Onmiddellijk Heeft Erasmus Gevoeld Dat De Meeste Hollandsche 
 Monniken Zijner Dagen Onopgevoede Lieden Waren,  En Zij In Het Gezelschap 
 Eener Beschaafde Vrouw Zich Niet Wisten Te Gedragen. "Wanneer Wij Bij 
 Bertha Aan Tafel Zaten," Herinnert Hij,  "En Een Onzer Zich Van 
 Uitdrukkingen Bediende Die Den Goeden Naam Van Den Medemensen Benadeelen 
 Konden,  Dan Maakte Zij Aan Het Verderfelijk Gepraat Terstond Een Einde, 
 Zeggende: Ik Bid U,  Broeders,  Laat Mij Aan Mijn Disch Geen Woorden Uit 
 Uw Mond Vernemen Waardoor Een Afwezige Beleedigd Wordt! Spaart Mij Ook 
 Het Overbrengen Van Zaken Die Derden Niet Tot Eer Strekken: Dit Vleit 
 Mijne Ooren Niet."[13] 
   
   
 Zulk Eene Vrouw,  Gevoelde Hij,  Behoefde Den Sluijer Niet Aan Te Nemen Om 
 Eene Voortreffelijke Christin Te Mogen Heeten. Sprekend Van Hare Jeugd: 
 "Zij Was Schoon," Zegt Hij,  "Zij Was Rijk,  Zij Was Een Toonbeeld Van 
 Deugd En Godsvrucht; Waarom Trok Zij Zich Niet Uit De Wereld Terug,  En 
 Ging Zij Niet In Een Klooster? Zult Gij Vragen. Zeker,  Dit Ware 
 Voorzigtiger Geweest. Maar Volgens Mij Is Het Een Verreweg Schooner 
 Eeretitel,  Te Midden Van De Verleidingen Der Ondeugd Een Rein En 
 Onschuldig Leven Te Leiden,  En Met Zelfbewustheid Zijn Eigen Weg Te 
 Gaan,  Terwijl De Wereld Om Ons Heen Jaagt En Drijft. Alleen De Deugd 
 Stelt Daartoe In Staat."[14] 
   
 Vroegtijdig Heeft Erasmus Het Klooster Bemind; Met Welgevallen De 
 Tonsuur Aanvaard,  En Door Den Bisschop Van Utrecht Zich Tot Priester 
 Laten Wijden. De Drang Van Buiten,  Welke Daarbij Gebezigd Mag Zijn, 
 Heeft Minstens Voor De Helft Uit Overreding Bestaan. Voor Méér Dan De 
 Helft Was Het Toetreden Vrijwillig.[15] 
   
 Doch Even Vroegtijdig Heeft Hij Gevoeld Dat Voor Het Verwezenlijken Van 
 Een Ideaal Als Het Zijne,--Een Leven Voor De Studie,  Van De Studie,  Om 
 De Studie,--Het Klooster Gemist Kon Worden,  En Veeleer Den Naam Van 
 Struikelblok Of Ergernis Dan Van Hulpmiddel Verdiende. Niemand Had Hem 
 "In De Kap Gestoken," Gelijk Naderhand De Minachtende Zegswijs Luidde. 
 Uit Eigen Overtuiging,  Zoo Niet Uit Eigen Beweging,  Had Hij Zich Den 
 Strop Om Den Hals Gehaald. Maar Pas Was Het Koord Bevestigd Of Hij 
 Gevoelde Dat Het Een Koord Was,  En Zijn Bestaan Dat Van Een Vogel Op Een 
 Kruk Geleek. 
   
   
 In Die Stemming Schreef Hij Te Zelfder Tijd De _Ode Aan Een Vriend_, 
 Welke Zulk Een Diepe Neerslagtigheid Ademt,  En Die Bewijst Dat Het Hem 
 Gemakkelijker Viel Anderen Met Woorden De Kloosterkevie Smakelijk Te 
 Maken,  Dan Voor De Vleugelen Van Zijn Eigen Geest Zich Met Zoo Weinig 
 Ruimte Te Vergenoegen: "Wee Mij! Door Droefheid,  Wanhoop,  En Arbeid, 
 Word Ik Verteerd. Een Wreed Lot Gunt Mij Geen Oogenblik Verademing, 
 Brengt Niet De Geringste Verzachting Voor Mijn Leed. Treurige Dagen 
 Voor,  Treurige Na! Door Welke Misdaad Heb Ik Den Hemel Beleedigd,  Dat Ik 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 6 
   
   
 Eene Straf Moet Lijden De Martelingen Waardig Van Den Styx? De Aarde Ten 
 Minste Wordt Na De Zomerhitte Door Lange Dagen Vol Schaduw En Nevelen 
 Verkwikt; De Sneeuw Komt En Verdwijnt,  Naarmate De Velden Haar Behoeven 
 Of Kunnen Ontberen. Mij Brengen De Saizoenen Geen Stilling Van Pijn; 
 Onafgebroken Vervullen De Droefgeestige Zorgen Mijne Ziel; Tranen Doen 
 Gedurig Mijne Oogleden Zwellen."[16] 
   
 Is Het Mogelijk Een Glimlach Te Onderdrukken Wanneer Men Bedenkt Hoe 
 Weinig De Jonge Man,  Die Onder Zijn Leed Zoo Diep Gebukt Ging,  Noodig 
 Had Om Gelukkig Te Zijn? Welk Gering Verschil,  Voor Het Uitwendige,  Er 
 Bestond Tusschen De Kloostercel Zijner Jeugd,  Die Hij Verwenschte,  En De 
 Studeercel Van Zijn Manlijken Leeftijd,  Naderhand Zijn Hemel Op Aarde? 
   
   
   
 Nooit Heeft Erasmus Naar Een Huwlijk Getaald; Nooit Het Als Zijne 
 Roeping Beschouwd Huisvader Te Worden; Nooit Eene Openbare Betrekking 
 Willen Vervullen. Wanneer Hij In Den Vollen Bloei Der Jaren De 
 Zamenspraak Van _Den Officier En Den Karthuizer_ Schrijft,  Dan Ontwerpt 
 Hij Van Den Laatste Een Zoo Innemend Beeld,  Dat Hijzelf Er Jaloersch Van 
 Schijnt.[17] Maar Die Geïdealiseerde Karthuizer Is Een Monnik Op Het 
 Geduldig Papier; En Zoo Erasmus Te Stein En In Het Klooster Emmaüs 
 Gebleven Was,  Dan Ware Voor Het Leven Zijn Lot Dat Van Een Monnik Der 
 Werkelijkheid Geweest. Niet Om Nieuwe Banden Of Om Bandeloosheid Was Het 
 Hem Te Doen,  Maar Om Vrijheid. Zijn Land,  Gevoelde Hij,  Was Grooter Dan 
 Zijn Klooster,  De Wereld Grooter Dan Zijn Land,  En Er Viel Daar Buiten 
 Eene Even Nuttige Als Roemrijke Levenstaak Te Vervullen. In Zijne Cel 
 Zelve Had De Beweging Der Eeuw Hem Aangegrepen; Uit Zijne Boeken Was De 
 Tegenstelling Eener Barbaarsche Omgeving En Van Een Hoogeren Standaard 
 Van Beschaving Hem Openbaar Geworden; Naar _Die_ Lucht En _Dat_ Licht 
 Strekte Zijn Verlangen Zich Uit. Zóó Ten Minste Verklaren Wij Ons Zijn 
 Ongeduldig Bijten In De Staven Van Zijn Tralievenster,  Tien Jaren Lang. 
   
   
   
 Er Is In Erasmus' Leven,  Nadat Als Geleide Van Een Jongen Schotschen 
 Koningszoon Gunstiger Omstandigheden Hem Eindelijk Naar Rome Gevoerd 
 Hadden,  En Hij In De Drukkerij Van Aldo Manuzio De Proefbladen Zijner 
 Herziene _Spreekwoorden_ Had Mogen Korrigeren; Er Is Een Tijd Gekomen 
 Dat Één Ding Bij Hem Nog Boven Italië Ging: Bazel En De Vrijheid. Met De 
 Jaren Is Het Hem Duidelijk Geworden Dat Eene Werkzaamheid Als Die Zijner 
 Droomen,  Niet Gebonden Was Aan Het Land Of De Stad Waar Het Toeval De 
 Beschaving Der Oudheid,  Uit Het Oosten Verdreven,  Eene Vlugthaven Had 
 Doen Vinden. Onverschillig Dat De Italianen Hem Niet Noodig Hadden; Zij 
 Voor Het Openbaar Onderwijs Hem Niet Gebruiken Konden; Zijn Nederlandsch 
 Accent,  Bij Het Latijnspreken,  Een Hinderpaal Was.[18] Niet In Het 
 Spreken Lag Zijne Grootste Kracht,  Maar In Het Schrijven. Hij Was In De 
 Wieg Gelegd Voor Leermeester Van Noord-Europa Met De Pen. 
   
 Maar In Zijne Jeugd Hunkerde Hij Slechts Naar Italië; En Voor De Tweede 
 Maal Is Hij De Wanhoop Ten Prooi Wanneer,  Na Een Snel Vervlogen Uitzigt 
 Op Welstand En Onafhankelijkheid,  De Vloek Der Armoede Hem Op Nieuw Aan 
 De Plaats Bindt. 
   
 Het Heeft Niet Gebaat Dat Een Bisschop Van Kamerijk,  Verlegen Om Een 
 Bekwaam Jong Sekretaris,  Daarover Naar Utrecht Schreef En Op Aanbeveling 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 7 
 Van Den Prior Van Emmaüs Onzen Veelbelovenden Augustijner In Dienst Nam. 
 Het Doel Waarvoor Die Prelaat Hem Wilde Gebruiken Werd Gemist,  En Het 
 Eenige Wat De Ex-Sekretaris Bij Zijn Wisselen Van Loopbaan Gewonnen Had 
 Was,  Dat Hij Zich Naar Parijs Had Kunnen Verplaatsen. 
   
 Zijne Studiën Kon Hij Daar Voortzetten Ja,  En Door Het Geven Van 
 Privaatlessen Aan Een Rijken Engelschen Knaap Of Jongeling,  Lord 
 Mountjoy,  Er In Zijn Onderhoud Voorzien. Verdiende Hij Eene Kleinigheid 
 Extra,  Door Voor Boekverkoopers Te Werken,  Dan Kon Hij Zich Een 
 Uitstapje Naar Zeeland,  Naar Engeland Veroorloven,  En Oude 
 Kennismakingen Gaan Vernieuwen Of Nieuwe Aanknoopen. Doch Wat Gaf Dit 
 Voor De Bevordering Der Groote Zaak,  Wanneer Hij Naging Dat Hij De Volle 
 Dertig Reeds Achter Den Rug Had,  En Hij Van Den Eenen Dag Op Den Ander 
 Nog Altijd Voor Zijn Brood Moest Vechten? 
   
 Bovendien Was Parijs Het Einddoel Zijner Wenschen Niet. Parijs Had 
 Opgehouden Het Brandpunt Der Beschaving Van Den Dag Te Zijn. Het 
 Vrijzinnig Collège De France Bestond Nog Niet. Officieel Had Aan De 
 Sorbonne De Middeneeuwsche Scolastiek Nog Het Hoogste Woord. Parijs Werd 
 Tijdelijk Overschaduwd Door Rome. Wie Op Dat Oogenblik Naar Kennis Uit 
 De Eerste Hand Haakte,  Had Zich Naar Italië Te Begeven. Alleen Een In 
 Italië Gehaalde Doktorale Hoed Stempelde Toen Den Man Van Studie Tot 
 Iets Meer Dan De Meesten. 
   
 Wij Raken Hier Aan Een Maatschappelijken Misstand Der 16de Eeuw,  Welke 
 Eerst Driehonderd Jaren Later,  In Sommige Groote Landen Of Groote Steden 
 Van Europa,  Weggenomen Is. Walter Scott Kon,  Ofschoon Hij Aanvankelijk 
 Slechts Door Engelschen Gelezen Werd,  Een Fortuin Bijeenverzamelen. 
 Erasmus Heeft,  In Weerwil Dat Zijn Latijn Hem Den Toegang Tot De 
 Beschaafde En Welvarende Kringen Van Een Geheel Werelddeel Ontsloot,  Het 
 Nooit Verder Kunnen Brengen Dan Het Vinden Van Een Uitgever. 
   
 Het Eenige Wat Wij Zeggen Kunnen Is Dat Het In De 15de Eeuw Nog Erger 
 Was. De Voortreffelijke Froissart,  Die Als Dolend Ridder Van De Pen 
 Eenigszins Als Een Voorlooper Van Erasmus Beschouwd Kan Worden; 
 Froissart,  Óók Van Afkomst Een Burgerjongen,  Óók Opgeleid Voor Priester, 
 Óók Als Partikulier Sekretaris Zijne Loopbaan Aangevangen,  Heeft Geen 
 Andere Keus Gehad Dan Òf Zijn Talent Te Begraven,  Òf Een Tafelschuimer 
 Te Worden.[19] Er Was Voor Zulke Geboren Auteurs,  In Onmin Met De 
 Kloostercel,  Niet Geschikt Voor De Routine Van Het Openbaar Onderwijs, 
 In De Middeneeuwsche Zamenleving Geen Plaats. Al De Dichters Van Dien 
 Tijd,  Wanneer Zij Alleen Dichters Zijn,  Zijn Schooijers. Al De 
 Prozaschrijvers,  Wier Eenig Kapitaal In Portefeuille Hun Proza Is, 
 Lijden Gebrek. 
   
 Door Het Vinden Der Boekdrukkunst Is Die Wanverhouding Allengs 
 Uitgesleten. Doch Erasmus Was Jong In Een Tijdperk Van Overgang,  Toen Er 
 Reeds Zeer Vele Boeken Gedrukt Werden,  Maar Nog In Lang Niet Genoeg Om, 
 Behalve Het Dekken Van De Kosten Der Uitgaaf,  Ook In Het Levensonderhoud 
 Van Den Schrijver Te Voorzien. Onbemiddelde Auteurs Verbonden Zich Als 
 Korrektoren Aan De Drukkerijen En Ontvingen Daggelden. Van Honorarium 
 Voor Werken Van Eigen Geest Was Geen Spraak. Het Gold Zelfs Niet Voor 
 Eervol,  Geld Aan Te Nemen Van Een Uitgever.[20] De Onbemiddelde Zocht 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 8 
 Het Vermogend Patronaat Van Een Man Of Eene Vrouw Van De Wereld. 
   
 Froissart,  Die Niet Studeerde; Die Met Geen Ander Doel Dan Het 
 Verzamelen Van Historische Anekdoten Uit Den Mond Van Tijdgenooten Nu 
 Het Eene Dan Het Andere Land Bezocht; Die Met Voorbeeldige Vlijt Er Zich 
 Toe Bepaalde Zijne Reeds Voltooide Verhalen Om- En Nogmaals Om Te 
 Werken,--Had Genoeg,  Heden Aan De Gunst Eener Henegouwsche Prinses, 
 Koningin Van Engeland Geworden,  Morgen Aan De Edelmoedigheid Van Een 
 Half Henegouwschen Graaf Van Blois. Hij Kon Zijn Werk Verrigten Zoo Maar 
 Zijn Bed En Zijn Disch Gespreid Waren,  En De Beschermers Niet 
 Onbescheiden Veel Offers Van Zijne Vrijheid Vergden. 
   
 Erasmus In Geenen Deele. Deze Had Voor Zijne Studiën Onophoudelijk 
 Nieuwe Hulpmiddelen Noodig; Moest Op Verschillende Plaatsen Bibliotheken 
 Gaan Raadplegen,  Of Gaan Spreken Met Geleerde Mannen; Kon Er Niet Komen 
 Zonder Het Minimum Eener Eigen Boekerij Of Het Diminutief Eener Eigen 
 Studeerkamer. 
   
 Niet Dat Hij Van Het Leven Of Van Zijn Vak Zooveel Eischte Als Vijftig 
 Jaren Te Voren Den Italiaanschen Filoloog Filelfo In Den Schoot Gevallen 
 Was. Op Zijn Achttiende Jaar Was Filelfo Hoogleeraar In Het Grieksch Te 
 Padua Geweest. Venetië Had Hem Het Eereburgerschap Aangeboden,  En 
 Daarbij Eene Zending Naar Konstantinopel,  Waar Hij Zijne Grieksche 
 Studiën Naar Hartelust Kon Uitbreiden. Een Hertog Van Milaan Had Hem 
 Overvloedig Begiftigd; Een Paus Door Schitterende Aanbiedingen Hem Naar 
 Rome Gelokt.[21] 
   
 Maar Al Vlamde Erasmus' Eerzucht Niet Op Zulke Wijdluftige 
 Onderscheidingen; Al Zou De Herinnering Van Filelfo's Beklagelijk 
 Uiteinde,  Het Gerucht Van Filelfo's Ondragelijk Humeur,  Hem Eer 
 Waarschuwend Afgeschrikt Dan Aangemoedigd Hebben,  Hij Kende Zijne 
 Behoeften. Zijne Wenschen Waren: Een Mak,  Maar Welgebouwd En Welgezadeld 
 Paard Voor Hemzelf,  Om Naar Regts En Links Zich Vrij Te Kunnen Bewegen; 
 Nog Een Paard Voor Zijne Boeken En Schrijfbenoodigdheden; Een Derde 
 Paard Voor Een Vlug En Knap Bediende,  Desnoods In Staat Uit Naam Zijns 
 Meesters Eene Litterarische Boodschap Te Gaan Verrigten; Eindelijk Een 
 Klein Vast Inkomen,  Genoeg Om In Het Onderhoud Van Knaap En Dieren 
 Ongestoord Te Kunnen Voorzien,  En Onverdeeld Zich Aan Zijne Studien Te 
 Kunnen Wijden. Voor Het Overige Niemands Knecht,  Niemands Afhankelijke 
 Huisgenoot,  Niemands Loontrekkend Dienaar.[22] 
   
 Gedurende Den Geheelen Namiddag Van Zijn Zeventigjarig Leven Is Deze 
 Bescheiden Overvloed Erasmus' Deel Geweest; En Hij Heeft Zijne Eenmaal 
 Verworven Onafhankelijkheid Verdedigd Met De Angstvallige Zorg Van 
 Iemand Die Bij Ondervinding Den Bitteren Bijsmaak Van Het Brood Der 
 Maatschappelijke Ballingschap Kende,  En Hoe Zwaar Het Valt Vreemde 
 Trappen Te Beklimmen. Eene Nederlandsche Statenvergadering Bood Wel Wat 
 Laat Hem Een Eervol Geschenk In Geld Aan; Engelsche Vrienden Hielpen Hem 
 Aan Eene Of Meer Prebenden; Keizer Karel V Benoemde Hem Tot Staatsraad, 
 Met Vrijheid Zijn Traktement (Indien Het Betaald Werd) Te Verteren Op De 
 Plaats Zijner Keus. 
   
 Jaren Lang Heeft Erasmus Op Die Wijze,  Eerst Bij Afwisseling,  Daarna 
 Voor Goed,  Onbezorgd Te Bazel Kunnen Leven; Heeft Naar Welgevallen Zich 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 9 
 Kunnen Verplaatsen; Te Freiburg Zich Een Huis Kunnen Doen Bouwen; Paus 
 Paulus Iii Voor Een Kardinaalshoed Kunnen Bedanken; Het Zich Niet 
 Behoeven Aan Te Trekken,  Dat De Inkomsten Van Een Door Dien Kerkvoogd 
 Hem Toegedacht Deventersch Prioraat Hem Ontgingen. 
   
 Hadden De Krachten Slechts Toegereikt,  Zijn Middelen Zouden In Het 
 Laatste Levensjaar Hem Niet Verboden Hebben Besançon Als Woonplaats Te 
 Kiezen,  En Er Den Bazelschen Hervormingsijver Te Gaan Ontwijken. Uit 
 Zijne Nalatenschap,  Die Zevenduizend Dukaten Bedroeg,  Konden De 
 Algemeene Armen Te Bazel Ruim Bedacht Worden,  En Goede Vrienden Tot Een 
 Aandenken Een Of Ander Kostbaar Voorwerp Ontvangen.[23] 
   
 Heeft Shakespeare Het Zaliger Gevonden Een Huis En Een Inboedel Te 
 Kunnen Koopen? Of Was Erasmus Gelukkiger Iets Te Kunnen Nalaten? Een 
 Testament Te Kunnen Dikteren Aan Een Notaris?[24] 
   
 Wie Zich Eene Voorstelling Wenscht Te Vormen Van Hetgeen,  Toen Het 
 Zonnetje Van Den Betrekkelijken Voorspoed Nog Door Moest Breken,  Erasmus 
 In Zijne Jongelingsjaren Uitgestaan En Geleden Heeft,  Denke Zich Een Man 
 Als Onzen Voortreffelijken Land- En Ouderen Tijdgenoot Groen Van 
 Prinsterer (Sommige Portretten Van Erasmus En Sommige Van Groen 
 Vertoonen Een Zweem Van Gelijkenis,[25]) En Vrage Zich Hoe Het Zulk Een 
 Fijnbewerktuigden Geest In Een Tenger Ligchaam Te Moede Zou Geweest 
 Zijn,  Zoo Hij Gedurende De Eerste Veertig Levensjaren Met Eene Gemeene 
 Soort Van Armoede Had Moeten Worstelen? Te Moede,  Ondanks Het Gunstig 
 Verschil Tusschen De Maatschappelijke Toestanden En Hulpmiddelen In De 
 Eerste Helft Der 19de Eeuw En De Laatste Helft Der 15de. Ondanks Het 
 Stammen Uit Een Met Onderscheiding Bekend Geslacht,  En Het Niet 
 Schrijnen Of Knagen Van Als Een Stigma Beschouwde Kloostergeloften. 
 Enkel Onder Het Dagelijks Stuiten Van Een Groot Verstand Op Eene Botte 
 Omgeving; Van Een Gevoelig Hart Op De Algemeene Onverschilligheid; Van 
 Uitgezochte Kundigheden Op Eene Onwetendheid Van De Ruwste Soort. Onder 
 Het Botsen,  In Één Woord,  Van Een Schuw En Stil Ideaal Op Het Walgelijke 
 Eener Werkelijkheid,  Die,  Nachtmerrie Bij Dag,  Zulk Een Geest Bovenal 
 Van Eene Lompe En Luidruchtige Paardemarkt Doet Droomen. 
   
 Voor Alle Mannen Met Buitengewone Gaven Die Als Vondelingen In Het Leven 
 Geworpen Worden,  Is De Wereld Eene Harde Leerschool; Het Hardst Voor 
 Mannen Met Een Vrouwelijken Aard,  Op Wier Genie De Tegenspoeden,  Welke 
 Andere Karakters Louteren Of Sterken,  De Werking Van Een Hagelslag Doen. 
   
 Het Hangt Zamen Met Het Bijzondere In Erasmus Dat De Teleurstellingen 
 Zijner Lange Leerjaren Niet In Staat Zijn Geweest Zijn Humeur Te 
 Bederven,  Al Prikkelden Zij In Hooge Mate Zijn Ongeduld. In Eene Eeuw 
 Toen Alle Menschen In Alle Dingen Met Heftigheid Partij Kozen,  En Men 
 Geen Goed Burger Scheen Te Kunnen Zijn Zoo Men Niet Wit Of Zwart, 
 Vierkant Vóór Of Vierkant Tegen Was,  Wist Hij Met Ongeëvenaarde 
 Geestkracht Zich Voor Uitersten Te Hoeden En,  Gelijk Hij Tot Een 
 Werelddeel Het Woord Rigtte,  Een Werelddeel Te Staan. De Lutheranen 
 Hebben Hem Verweten Onverbeterlijk Roomsch,  De Roomschen Meer Dan Een 
 Halve Lutheraan Te Zijn. Humanisten Hebben Hem Gehavend Als Een 
 Afvallige,  En Theologen Wegens Zijn Humanisme Hem Uitgemaakt Voor Een 
 Libertijn. Een Filoloog Heeft Hem Gescholden Wegens Zijn Berispen Eener 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 10 
 Ciceroniaansche Latiniteit; En Zijn Roem Was Latijnsche Brieven Te 
 Kunnen Schrijven,  Fraaijer Dan Sedert Cicero Iemand In Europa Gedaan 
 Had. Een Paus Aanvaardde De Opdragt Van Zijn Nieuw Testament,  En Een 
 Pausgezind Keizer Liet Door Dienaren Der Inquisitie De Exemplaren 
 Ophalen En Vernietigen. Tijd- En Landgenooten Van Hem Zijn Levend 
 Verbrand Wegens Het Voorstaan Van Meeningen Die Ook De Zijne Waren; En 
 Hijzelf Zou Al Zijne Meeningen Verloochend Hebben,  Liever Dan Één Zijner 
 Medemenschen Op Het Schavot Te Brengen. Geboren Nederlander,  Was Hij 
 Tegelijk Een Geboren Kosmopoliet. Voortgekomen Uit Het Volk,  Haatte Hij 
 Noch Het Volk,  Noch De Burgers,  Noch De Edelen. Gehoorzaam Zoon Der 
 Katholieke Kerk,  Was Hij Onvermoeid In Het Plagen Harer Bestuurders. 
 Onkundige Monniken Waren Het Schrikbeeld Van Den Gewezen Augustijner; 
 Doch Hij Vond De Luthersche Hagepredikers Geen Aanwinst Voor De 
 Beschaving. Gekroonde Hoofden Vereerden Hem Met Hunne Vriendschap; Toch 
 Ontsnapten Zelfs De Dragers Eener Driedubbele Niet Altijd Aan Zijne 
 Kritiek. Hij Was Misschien De Wijste Man Van Zijn Tijd,  En Zou Blijven 
 Leven Als Type Van Den Lofredenaar Der Dwaasheid. 
   
 Er Bestaan Van Erasmus,  Behalve Zijn Boeken,  Meer Dan Achttien Honderd 
 Brieven.[26] Geen Ander Menscheleven Der 16de Eeuw Is In Dezelfde Mate, 
 Uit Duizend Bijzonderheden,  Bekend Als Het Zijne. Doch Te Vergeefs Zal 
 Men Iemand Zoeken Die Meer Dan Hij Een Man Uit Één Stuk Geweest Is; 
 Hetgeen De Kunstkenners Een Rok Zonder Naad,  De Manskleedermakers Onzer 
 Dagen,  In De Dievetaal Der Mode,  _Un Complet_ Noemen. Al Zijne Deugden 
 Hebben De Daarbij Behoorende Gebreken Tot Foelie; Al Zijne Gebreken Zijn 
 De Gebreken Zijner Deugden. 
   
 Of Op Welke Andere Wijze Te Verklaren Dat In Zijne Jeugd,  Ondanks De 
 Gevoeligheid Zijner Zenuwen,  De Armoede Gemakkelijker Zijn Ligchaam Dan 
 Zijn Geest Ten Onder Zou Gebragt Hebben; En In De Dagen Zelf Van Zijn 
 Verblijf Te Parijs Of Te Orleans,  Toen Een Schamel Kosthuis De Eenige 
 Weelde Was Die Hij Zich Veroorloven Kon,  Het Aandacht Schenken Aan Eene 
 Vechtpartij Tusschen Zijne Hospita En Haar Dienstmaagd,  Hem Geen 
 Onwaardig Tijdverdrijf Scheen? 
   
 Ik Doel Op Een Der Brieven Uit Het Jaar 1500 Of Daaromtrent,  Die,  In 
 Vakantiedagen Uit Nederland Aan Vrienden In Engeland Of Frankrijk,  Op 
 Werkdagen Uit Frankrijk Aan Vrienden In Nederland Gerigt,  Van Erasmus' 
 Toenmalige Stemming,  En Van Het Ongemeen Karakter Dat Levenslang Het 
 Zijne Geweest Is,  Ons Zulk Een Goed Denkbeeld Geven. 
   
 Een Geletterd En Welgesteld Nederlandsch Koopman,  Van Wien Wij Niets 
 Anders Weten Dan Dat Hij Christiaan Heette En Een Jongere Broeder Door 
 Hem Naar Parijs Gezonden Was Om Onder Erasmus' Leiding Zijne Studiën Te 
 Voltooijen Of Aan Te Vangen,  Bekomt Vandaar Nu En Dan Een Schrijven. 
   
 "Ik Heb," Meldt Erasmus Hem Op Een Keer,  "Ik Heb Het Buitengewoon Druk 
 Gehad Vandaag. Waarmede? Zult Gij Vragen. Antwoord: Met Het Bijwonen 
 Eener Tooneel-,  Eene Boeijende Tooneelvoorstelling. 
   
 "Was Het Een Blijspel,  Was Het Een Treurspel? Al Naar Gij Het Nemen 
 Wilt. Weet Alleen Dat Geen Der Spelers Dramatisch Uitgedost Was; Het 
 Stuk Telde Maar Één Bedrijf; Geen Fluiten Begeleidden Het Koor; De 
 Vertooners Hadden Geen Hooge Schoeisels Aan,  Maar Gingen Barvoets; Er 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 11 
 Werd Niet Gedanst; Het Tooneel Was De Vlakke Bodem,  Mijn Eetvertrek Het 
 Amfitheater. Naarmate Zij Zich Verwikkelde Werd De Handeling 
 Spraakzamer,  En Omstreeks De Ontknooping Was De Luidruchtigheid 
 Volkomen. 
   
 "Gij Denkt Dat Ik Voor Uw Amusement Eene Klucht Verzin? Toch Niet, 
 Christiaan,  Ik Ben Historieschrijver. De Voorstelling Waarvan Ik Getuige 
 Was Werd Gegeven Door Mijne Huiswaardin,  In Tweegevecht Met Hare Maarte. 
 De Klaroen Had Reeds Geruimen Tijd Weerklonken Vóór De Strijd Aanving; 
 Ik Bedoel,  Er Ging Eene Heftige Woordenwisseling Vooraf. Op Dit Gebied 
 Stonden Zij Elkander,  En Geen Van Beide Partijen Behaalde De 
 Overwinning. De Handeling Geschiedde In Den Tuin,  Terwijl Ik Voor Het 
 Venster Der Eetkamer Zwijgend,  Doch Niet Schreijend,  Stond Toe Te Zien. 
   
 "Maar Nu De Katastrofe! Na Afloop Van Den Strijd Kwam De Gedienstige In 
 Mijne Zitkamer De Bedden Doen,  En Onder Een Praatje Maakte Ik Haar Mijn 
 Kompliment Dat Zij Wat Kraaijen En Schelden Aanging Hare Meesteres Niets 
 Toegegeven Had,  Doch Betuigde Tevens Mijn Leedwezen Dat Zij Dapperder 
 Scheen In Het Roeren Harer Tong Dan Van Hare Handen. Want De Waardin, 
 Een Gespierde Virago En Athletisch Gebouwd Vrouwspersoon,  Had De 
 Gewoonte Hare Knoken Te Doen Nederkomen Op Het Hoofd Der Arme Maarte, 
 Veel Kleiner Dan Zij. Hebt Gij Geen Nagels,  Vroeg Ik Haar,  Dat Gij Dit 
 Geduldig Verdraagt? 
   
 "Lagchend Antwoordde Zij Dat Het Haar Minder Aan Moed Dan Aan Krachten 
 Haperde.--Denkt Gij,  Vroeg Ik,  Dat Het In Den Oorlog Bovenal Op Krachten 
 Aankomt? In Iedere Militaire Ontmoeting Is Het Plan Het Voornaamste. 
 --Zij Vroeg Welk Plan Ik Haar Aan De Hand Kon Doen.--De Eerste Maal Dat 
 Zij Weder De Handen Aan U Slaat,  Zeide Ik,  Moet Gij Onmiddellijk Haar De 
 Muts Van Het Hoofd Rukken (Want Te Parijs Hebben De Vrouwen Van Zekeren 
 Leeftijd De Zonderlinge Hebbelijkheid Zwarte Mutsen Te Dragen) En Haar 
 Dan In Het Haar Vliegen. 
   
 "Ik Dacht In Het Minst Niet Dat Zij Deze Scherts Ernstig Opnemen Zou; 
 Maar 'S Avonds,  Tegen Etenstijd,  Kwam Een Der Jonge Mannen Die Met Uw 
 Broeder En Mij In Ditzelfde Kosthuis Wonen,  Ademloos Naar Binnen Loopen 
 En Riep: Vrienden,  Zoo Gij Een Bloedige Kloppartij Wilt Zien,  Komt Dan 
 Spoedig!--Wij Repten Ons Wat Wij Konden,  En Vonden Onze Hospita En Haar 
 Meid Slaags In Den Tuin. Niet Zonder Moeite Scheidden Wij Haar. De 
 Stukken Getuigden Hoe Moorddadig De Strijd Geweest Was. Hier Eene Muts, 
 Daar Een Sluijer,  De Bodem Bestrooid Met Vlokken Haar; Zoo Meedogenloos 
 Waren Zij Elkander Te Lijf Gegaan. 
   
 "Aan Tafel Verhaalde De Waardin,  Ten Zeerste Verbolgen,  Hoe Brutaal De 
 Maarte Zich Gedragen Had.--Ik Wilde Haar Teregt Zetten,  Zeide Zij (Zij 
 Meende: Ik Wilde Haar De Kracht Mijner Vuisten Doen Gevoelen),  Toen Zij 
 In Een Oogwenk Mij De Muts Van Het Hoofd Rukte. (Het Werd Mij Duidelijk 
 Dat Ik Niet Te Vergeefs Gesproken Had). En Toen,  Ging Zij Voort,  Toen 
 Smeet De Helleveeg Mij De Muts In Het Gelaat (Dit Punt Was Door Mij Niet 
 Aangeroerd),  En Toen,  Toen Trok Zij Mij Hier,  En Hier,  En Hier,  De Haren 
 Uit,  Ziet! 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 12 
 "Hemel En Aarde Nam Zij Tot Getuige,  Nog Nooit Zulk Een Boosaardig Klein 
 Ding In Hare Dienst Gehad Te Hebben. 
   
 Wij Vestigden Hare Aandacht Op Het Menschelijk: _'T Kan Verkeeren_,  En 
 Op De Wisselvalligheid Der Krijgskansen. Intusschen Wenschte Ik Mijzelf 
 Geluk Dat Zij Mij Niet Verdacht Zijdelings In De Zaak Betrokken Geweest 
 Te Zijn,  Anders Zou Ik Op Mijne Beurt Ondervonden Hebben Dat Zij Eene 
 Tong Tot Hare Dienst Had."[27] 
   
 Ook Bij Dante Vindt Men Ergens Zulk Een Tooneel Geschilderd,  En Zelfs 
 Gaat Dante Nog Verder; Hij Deelt De Eigen Woorden Der Kijvenden 
 Mede.[28] Doch Erasmus Heeft Niet,  Zooals Dante Op Die Plaats,  Een 
 Litterarisch Bijoogmerk. Hij Vischt Alleen Uit Den Weedom Van Zijn 
 Knechtsbestaan De Vermakelijke Anekdote En Teekent,  Met Hetzelfde 
 Nederlandsch Schilderstalent Als Zijn Toekomstige Vriend Quinten Metsys 
 Het In Die Dagen De Antwerpsche Woekeraars Doet,  Twee Vechtende 
 Parijsche Wijven. 
   
        *       *       *       *       * 
   
 De Vrouwen Hebben In Het Volgend Leven Van Erasmus Zoo Weinig Plaats 
 Ingenomen,  En Hoewel De Boeken Hem Nooit Van De Gezelligheid Konden 
 Vervreemden,  Doet Nogtans Zijne Bekende Kamergeleerdheid Dit Op Een 
 Afstand Zoo Natuurlijk Schijnen,  Dat Wij Van Zijne Verpligtingen Aan Het 
 Zwakkere Geslacht,  De Keeren Dat Die Voor De Geschiedenis Zijner 
 Ontwikkeling In Aanmerking Komen,  Gaarne Melding Maken. 
   
 Eene Nederlandsche Vrouw Uit Het Volk,  Zijne Moeder,  Heeft Met Liefde 
 Over Zijne Kinderjaren Gewaakt; Eene Nederlandsche Poortersvrouw Den 
 Jongen Monnik Hare Vriendschap Geschonken,  En Het Eerst Hem Van Zijne 
 Medekloosterlingen Onderscheiden; Eene Nederlandsche Edelvrouw Het Eerst 
 In Zijne Toekomst Geloofd,  En Hem Ontvangen In Haar Huis. 
   
 Zij Was Weduwe En Deugdzaam,  Evenals Bertha Van Heyen,  Maar Vele Jaren 
 Jonger Dan Deze; Eene Vrouw Van De Groote Wereld,  Min Of Meer Patrones 
 Van Wetenschappen En Letteren; Doordrongen Van Het Besef Dat Zij Hare 
 Kinderen,  En In De Eerste Plaats Haar Eenigen Zoon,  Eene Waardige 
 Opvoeding Schuldig Was. Had Het Van Haar Afgehangen,  Erasmus' Kansen Op 
 Lotsverbetering In De Moeijelijke Jaren Van Zijn Zwerven Tusschen 
 Engeland En Frankrijk Zouden Niet Enkel Kansen Gebleven,  Het Uitzigt Zou 
 Eene Werkelijkheid Geworden Zijn. 
   
 Door Haar Huwelijk Met Een Afstammeling Uit Het Huis Van Bourgondië, 
 Zoon Eens Halven Broeders Van Karel Den Stoute,  Was Anna Van Borssele 
 Eene Prinses Van Den Bloede,  Vermaagschapt,  Toen Erasmus Haar Leerde 
 Kennen,  Aan Den Spaanschen Troonopvolger Filips Den Schoone (1478-1506). 
 Haar Moeder Was Eene Bourbon; Haar Vader,  Met Of Na Den Abt Van 
 Middelburg,  Eerste Edele Van Zeeland; Zijzelve,  Als Eenig Kind,  De 
 Erfgenaam Van Al Haar Vaders Inkomsten En Bezittingen Als Heer Van 
 Vlissingen,  Van Veere,  Van Cortgene,  En Verdere Plaatsen Op De Zeeuwsche 
 Eilanden. Hare Beeldtenis,  In Half Middeneeuwsch-,  Half 
 Renaissance-Gewaad,  Vult Nog Heden Eene Der Zeven Nissen Van Het Fraaije 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 13 
 Veersche Raadhuis,  Voltooid Of Aangevangen Door Haar Kleinzoon, 
 Maximiliaan Van Bourgondië.[29] 
   
 De Geduchte Aderlatingen Aan Welke Karel De Stoute,  Maximiliaan Van 
 Oostenrijk,  Filips Van Spanje,  Als Graven Van Holland En Zeeland Gewoon 
 Waren Hunne Zeeuwsche En Hollandsche Edelen Te Onderwerpen; Heffingen In 
 Geld,  In Schepen,  In Troepen,  Belastingen In Den Vorm Van Kostbare 
 Opdragten Of Gezantschappen; Schijnen Ten Laatste Zelfs Een Zoo 
 Aanzienlijk Fortuin Als Dat Van Anna's Vader,  Wolferd Vi Van Borssele, 
 Uitgeput Te Hebben. De Schitterende Erfdochter Aanvaardde Eene Met 
 Schulden Bezwaarde Nalatenschap.[30] 
   
 Misschien Had Een Tweede Huwelijk,  Met Een Man Van Een Groot Vermogen, 
 Al Ware Het Van Minder Rang Of Meer Leeftijd,  Alles Weder In Het Gelijk 
 Kunnen Brengen. Doch De Dertigjarige Weduwe,  Die In Haar Eersten Echt 
 Niet Op Rozen Gesluimerd Had,  Wilde Daar Niet Van Hooren. Juist In Den 
 Tijd Harer Kennismaking Met Erasmus,  Slechts Vier Of Vijf Jaren Haar 
 Oudere,  Had Zij Hare Zinnen Op Een Jonkman Van Buitengewone Schoonheid 
 Maar Van Middelmatige Geboorte En Weinig Inkomsten Gezet,  Zekeren Heer 
 Lodewijk Van Montfoort,  Berooid Adonis. Het Pleit Voor Hare Volharding 
 Dat Zij Ten Slotte Den Man Harer Keus,  Dien Zij Binnen Weinige Jaren 
 Verliezen Zou,  Als Heer Van Veere Heeft Weten Te Doen Huldigen; Doch Het 
 Huwlijk Mishaagde De Bloedverwanten Van Bourgondische Zijde Zeer. 
 Processen En Inbeslagnemingen Waren Het Gevolg. De Schijnbare 
 Millionaire Was Inderdaad Betrekkelijk Arm.[31] 
   
 Had Erasmus Dit Alles Van Het Begin Af Geweten,  Hij Zou,  Toen Een Zijner 
 Zeeuwsche Of Noordbrabantsche Vrienden Gouverneur Van Prinses Anna's 
 Zoontje Geworden Was En In Brieven Naar Parijs Hem Een- En Andermaal Den 
 Lof Der Moeder En Van Den Knaap Gezongen Had,  Zich Niet Verblijd Hebben 
 Met Eene Doode Musch. Deze Hersenschim Was De Laatste Groote 
 Teleurstelling Zijner Jeugd. 
   
 Sedert Hij Gehoor Gegeven Had Aan De Uitnoodiging Der Prinses,  Haar Op 
 Het Kasteel Cortgene Een Bezoek Te Komen Brengen; Hij Aan Haar 
 Voorgesteld Was; Hij Van Haar Beminlijk Karakter,  Hare Degelijkheid, 
 Haar Smaak Voor De Fraaije Letteren,  Den Gunstigsten Indruk Ontvangen 
 Had En Verblind Was Door Den Schijn Van Grootheid Harer Levenswijze, 
 Verbeeldde Hij Zich Dat Zij Slechts Één Woord Behoefde Te Spreken Om Hem 
 Tot Het Ondernemen Der Vurig Begeerde Italiaansche Reis In Staat Te 
 Stellen. Hare Gulle Ontvangst; Hare Beloften In Den Eersten Tijd,--Toen 
 Zij Zelve Nog Niet Wist Hoe Vijandig De Betrekkingen Van Haar Eersten 
 Man Haar Gezind Waren,  En Hoe Afhankelijk Hare Nieuwe Huwlijksplannen 
 Háár Maken Zouden,--Versterkten Hem In Dien Waan. De Herinnering Der 
 Goede Dagen,  Op Cortgene Doorgebragt,  Liet Hem Niet Weder Los. Eene 
 Vorstin Van Dien Rang,  Gebiedster Over Eene Halve Provincie,  Nicht Van 
 Den Souverein,  Levend Op Zulk Een Voet,  Scheen Hem Toe Zich In Goud Te 
 Baden. Niemand Moest Het Gemakkelijker Vallen,  Niemand Aangenamer Zijn 
 Dan Haar,  Een Armen Augustijner-Monnik Met Een Aanleg Als Den Zijnen En 
 Nog Zonder Betrekking,  In De Gelegenheid Te Stellen Zijne Studiën Te 
 Gaan Voltooijen. Was Het Niet Eervol Voor Eene Nederlandsche Edelvrouw 
 De Erkende Beschermster Te Heeten Van Een Geleerde,  Die Zich Voorbestemd 
 Grondlegger Der Noord-Europeesche Renaissance Gevoelde? 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 14 
 Een Half Dozijn Brieven,  Onder Den Verschen Indruk Der Even Snel 
 Verijdelde Als Opgewekte Verwachting Uit Nederland En Uit Parijs 
 Geschreven,  Doen Ons Van Dit Jongste Maatschappelijk Stormpje In 
 Erasmus' Binnenste Met Belangstelling Getuigen Zijn. Twee Of Drie Zijn 
 Gerigt Aan Den Zeeuwschen Gouverneur Van Den Kleinen Adolf Van 
 Bourgondië,  Jacobus Battus,  Vriend Van Erasmus' Jongelingsjaren,  Man Van 
 Niet Gewone Bekwaamheden,  Door Den Dood Weggenomen Eer Hij Zijne Volle 
 Maat Had Kunnen Geven.[32] Een Voert Het Adres Van Den Jongen Mountjoy, 
 Erasmus' Engelschen Élève Te Parijs.[33] Een Het Adres Van Prinses Anna 
 Zelve. Het Is Een Lofdicht In Proza,  Geschreven Toen De Schoone 
 Vooruitzigten Nog Niet Vernietigd Waren.[34] 
   
 Moesten Wij Alleen Naar Dien Laatsten Brief Oordeelen,  Wij Zouden Van 
 Den Stand Der Zaak Geen Duidelijke Voorstelling,  En Bovendien Noch Van 
 Erasmus' Goeden Smaak,  Noch Van Den Goeden Smaak Der Prinses,  Eene 
 Gunstige Meening Bekomen. Zulke Offers Aan De Tijdsgelegenheid Vormen 
 Zelden,  Na Zoovele Jaren,  Eene Aangename Lektuur. Het Is Niet Natuurlijk 
 Den Briefvorm Te Bezigen Ten Einde Eene Dame Hare Eigen 
 Levensgeschiedenis Te Verhalen,  Uit Te Weiden In Hare Verdiensten Als 
 Vorstin,  Als Vrouw,  Als Jonge Moeder,  En De Lotgevallen Van Haar 
 Geslacht In Herinnering Te Brengen. Nog Stijver Is Het,  Indien Zij Bij 
 Toeval Anna Heet,  Daarbij De Zuster Van Koningin Dido,  De Moeder Der 
 Maagd Maria,  En De Moeder Van Den Profeet Samuel,  Om Beurten Te Pas Te 
 Doen Komen. Erasmus Zelf Vond Dien Stijl Even Slecht Als Wij,  En Hij 
 Heeft Voor Een Keer Er Zich Alleen Van Bediend,  Omdat Hij Zich 
 Voorstelde Dat Het Zoo Behoorde. 
   
 Zijne Eigenlijke Meening Leeren Wij Eerst Uit De Brieven Aan Battus 
 Kennen; Eenerzijds Zijne Levendige Hoop Dat Alles Nu Goed Zal Gaan,  En 
 Tegelijk Zeker Voorgevoel Dat De Zaken Eene Verkeerde Wending Zullen 
 Nemen. Het Treft Hem Eene Zoo Beleefde Uitnoodiging Ontvangen Te Hebben; 
 En In Zijn Schroom Is Hij Maar Half Zeker,  Ten Huize Der Prinses Eene 
 Goede Vertooning Te Zullen Maken. Maar Het Verwondert Hem Tevens Dat Zij 
 Ten Behoeve Der Reis Hem Een Afgeleefd Paard Zendt,  En Als Reisgeld Eene 
 Zoo Geringe Som Dat De Kosten Daarmede Onmogelijk Goedgemaakt Kunnen 
 Worden. Kan Warmte Het Einde Zijn Van Zulk Een Koel Begin? Vraagt Hij 
 Zich Af. 
   
 Na De Persoonlijke Kennismaking Is Hij Opgetogen Over Hare 
 Wellevendheid,  Hare Vriendelijkheid,  Hare Goedhartigheid. Zij Belooft 
 Hem Een Jaargeld Van Twee Honderd Gouden Franken; En Hij Twijfelt Niet 
 Of Battus Zal,  Opdat Hij Alvast Naar Italië Vertrekken Kunne,  Haar Weten 
 Te Bewegen Hem Een Wissel Van Dat Bedrag Op Een Parijsch Huis Te Doen 
 Zenden. Hij Is Bezig De Eerste Uitgaaf Zijner _Adagia_ (Achthonderd 
 Grieksche En Latijnsche Spreekwoorden,  Toepasselijk Uitgebreid) Voor De 
 Pers Gereed Te Maken. Zijn Plan Is,  Dat Boek Op Te Dragen Aan Haar 
 Zoontje Adolf. Hij Korrespondeert Onderwijl Met Haar In Het Fransch; 
 Ongetwijfeld Vreezend Dat Te Veel Latijn Haar Afschrikken Zal. Maar Een 
 Vol Jaar Verloopt,  En Hij Bekomt Niets. 
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 15 
   
   
 Zonder Afgunst Verneemt Hij Dat Battus Intusschen Een Anderen Jongen 
 Nederlander Aan Haar Voorgesteld,  En Zij Ook Dezen Minzaam Ontvangen 
 Heeft. Die Andere,  Willem Van Gouda,  Is Een Voormalig Stadgenoot En 
 Mede-Kloosterling,  Een Talentvol Dichter,  Een Boezemvriend.[35] Het 
 Pleit,  Erkent Erasmus,  Voor Het Oordeel Der Prinses,  Behagen In Hem Te 
 Vinden. Maar Het Zou Hem Niettemin Leed Doen,  Zoo Hijzelf Dien Ten 
 Gevolge Moest Achterstaan; En Hij Is Niet Overtuigd Dat Vriend Willem, 
 Die,  Als Dichters Zijn,  Gaarne In Gezelschap Gaat En Een Goed Glas 
 Drinkt,  Van Hare Gaven Een Even Nuttig Gebruik Zal Maken Als Door Hem 
 Gedaan Zou Zijn. 
   
   
   
 Battus Schrijft Naar Parijs Dat De Financiën Der Prinses Niet In Den 
 Bloeijendsten Staat Verkeeren; En Over Niet Langen Tijd,  Bij Een Nieuw 
 Bezoek Aan Zeeland,  Zal Erasmus Persoonlijk Zich Kunnen Vergewissen Dat 
 Dit Helaas Geen Verzinselen Zijn. Hij Zal Dan Bevinden Dat Hare Goederen 
 Op Hoog Bevel Zijn Gesequestreerd,  Haar Persoon Onder Toezicht Is 
 Gesteld,  En Zij Veeleer In De Termen Valt Onderstand Te Ontvangen Dan Te 
 Verleenen. Doch Aanvankelijk,  Nog Onder Den Indruk Van Den Staat Dien 
 Zij Voert,  Houdt Hij Dit Voor Praatjes,  En Schrijft Hare Verlegenheid 
 Hieraan Toe Dat Zij Ter Wille Van Den Jongen Bruidegom,  Dien Zij 
 Liefheeft,  Buitensporige Verteringen Maakt. 
   
 "Zij Verdoet," Schrijft Hij Terug,  "Zij Verdoet Haar Tijd En Haar Geld 
 Aan Haar Lodewijk (_Nugatur Et Lusitat_); En Zoo _Dit_ Haar Voorwendsel 
 Is Om Niets Te Geven,  Dan Voorzie Ik Dat Zij _Nooit_ Iets Geven Zal; 
 Want Zulke Verontschuldigingen Hebben De Grooten Altijd Bij De Hand. 
 Eene Fraaije Zaak,  Inderdaad,  Dat Zij Niet Een Paarhonderd Franken Voor 
 Mij Kan Afzonderen,  Waar Zulke Kapitale Sommen In Den Bodemloozen Put 
 Der Huishouding Verdwijnen! Aan Middelen Voor Het Onderhoud Van Ik Weet 
 Niet Welke Domme Priesters Heeft Zij Geen Gebrek; Maar Om De 
 Onafhankelijkheid Te Verzekeren Van Een Die Boeken Zou Kunnen Schrijven, 
 Waardig Onsterfelijk Te Blijven Voortleven--Houd Mij Deze Grootspraak 
 Ten Goede!--Daarvoor Schiet Niet Over. Laat Het Zoo Zijn Dat Zij In 
 Ongelegenheid Geraakt Is; Dit Is Hare Eigen Schuld. Waarom Legt Zij Het 
 Aan Met Dien Welgemaakten Saletjonker (_Bellus Ille Homunculus_),  In 
 Plaats Van,  Zooals Hare Jaren En De Hulpbehoevendheid Harer Sekse 
 Betamen Zou,  Te Hertrouwen Met Een Achtbaar En Ingetogen Man? Zet Zij 
 Zich Dit Niet Uit De Kruin,  Dan Voorzie Ik Dat Zij Nog In Grooter 
 Moeijelijkheden Raken Zal. En Meen Niet Dat Ik Zoo Spreek Uit Eenigerlei 
 Vijandige Gezindheid! Integendeel,  Ik Heb Haar Lief; Gelijk Niet Meer 
 Dan Mijn Pligt Is,  Wanneer Ik Bedenk Hoe Voorkomend Zij Mij Ontvangen 
 Heeft. Maar Ik Bid U,  Welk Verschil Zou Het Maken,  Voor Een Fortuin Als 
 Het Hare,  Zoo Ik Tweehonderd Franken Bekwam? Op Mijn Woord,  Zeven Uren 
 Daarna Zou Zij Zich Naauwlijks Herinneren Het Geld Te Hebben 
 Weggeschonken!"[36] 
   
   
   
 In Deze Harde Verwijten Klinkt Iets Van Den Toon Die Weinige Jaren Later 
 Door Benvenuto Cellini,  Overigens Door Zijne Opvliegendheid En Zijne 
 Ligchaamskracht Den Zwakken En Stillen Erasmus Zoo Ongelijk,  In Zijne 
 Gedenkschriften Zal Aangeslagen Worden. Het Is De Taal Der Zelfzucht Van 
 Het Genie Dat Van Zijne Toekomst Zich Bewust Is,  De Wereld Cijnspligtig 
 Aan Zich Acht,  En In Den Prikkelbaren Hoogmoed Zijner Onstoffelijke 
 Waarde Het Tusschenbeide Komen Van Nietig Geldelijke Hinderpalen Niet 
 Verdragen Kan. 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 16 
   
   
 Wij Gevoelen Dat Er In Europa Eene Nieuwe Magt Ontstaan Is,  De Magt Van 
 Den Geest,  Welke In De Binnenkamer,  En In Vertrouwelijke 
 Gemoedsuitstortingen Aan Vrienden,  Op Het Papier,  Zich De Meerdere Van 
 Den Rijkdom En Den Evenknie Der Geboorte Weet. Alleen Op Zijn Talent 
 Laat Erasmus Zich Voorstaan; Niet Op Deugden Waarin Hij Mag Uitmunten, 
 Of Op Den Invloed Zijner Augustijner Orde,  Of Op Zijne Priesterlijke 
 Wijding. In Het Ongeduld Van Zijn Hooger Verstandelijk Gezag,  Hakend 
 Naar Het Oogenblik Dat Wereldlijke En Kerkvorsten Hem Als Een Gelijke In 
 Hun Kring Zullen Opnemen,  Verwenscht En Vertreedt Hij In Gedachte De Van 
 Wuftheid Beschuldigde Vrouw,  Wier Nietige Bestemming Hem Bij Het 
 Vervullen Der Zijne,  Die Zooveel Gewigtiger Is,  In Den Weg Staat. 
   
   
   
 Een Andere Brief Aan Battus,  Van Wat Vroeger Of Wat Later Dagteekening, 
 En Waarin Hetzelfde Thema Behandeld Wordt,  Maar Schertsend,  Verzacht 
 Aanmerkelijk Dezen Indruk. Battus Bekomt Daar Het Verzoek,  Bij Het 
 Voordragen Van De Belangen Zijns Vriends Aan De Prinses,  Den Kleinen 
 Adolf Als Tusschenpersoon Te Bezigen. Adolf Moet Als Pleitbezorger Van 
 Erasmus,  Die Zulke Fraaije Brieven Aan Zijne Moeder Schrijft,  Een Van 
 Buiten Geleerd Vertederend Lesje Opzeggen. Battus Zelf Moet De Prinses 
 Doen Opmerken Dat Erasmus Te Bescheiden Is Om Regtstreeks Haar Met Zijne 
 Wenschen Bekend Te Maken; Dat Iemand Met Zulk Eene Zwakke Gezondheid 
 Niet Naar Italië Reizen Kan,  Zonder Veel Geld Uit Te Geven; Dat De 
 Kloosterbroeders In Haren Dienst Hoogstens In Eene Of Twee Kerken Den 
 Lof Harer Deugden Weten Te Verbreiden,  Terwijl De Boeken Van Erasmus 
 Gelezen Zullen Worden Door Grieken,  Door Latijnen,  Door Alle Volken Der 
 Aarde; Dat Men Zulke Ongeletterde Theologen Als De Anderen Slechts Voor 
 Het Grijpen Heeft,  Maar _Zijn_ Gelijke Naauwlijks Éénmaal In Verscheiden 
 Eeuwen Voorkomt. "Tenzij," Vervolgt De Briefschrijver,  "Tenzij Uw 
 Geweten Te Naauw Is Om Ten Behoeve Van Een Vriend Wat Noodleugens Te 
 Verkoopen."[37] 
   
   
 Ik Ding Niets Af Op Het Geestige Dezer Voorstelling. De Plaats Is 
 Belangrijk Als Teeken Van Het Voorgevoel Eener Vermaardheid,  Wier Meeste 
 Onderpanden Op Dat Tijdstip Nog Geleverd Moesten Worden. Toen Erasmus 
 Dit Schreef Bestond Er Van Hem Nog Geen Ander Noemenswaardig Boek Dan De 
 Oudste Zeer Onvolledige Uitgaaf Zijner _Spreekwoorden_. Doch Het Komt 
 Mij Voor Dat De Boozere Brief De Eeuw En De Verhoudingen Juister 
 Schildert. 
   
 Het Aangenaam Verhaal Zijner Eerste Ontmoeting Met Anna Van Borssele In 
 Een Van Het Kasteel Cortgene Gedagteekend Schrijven Aan Lord Mountjoy 
 (Eene Overstrooming Deed In 1532 Dien Feodalen Burgt In De Golven 
 Verdwijnen),  Is De Beste Verontschuldiging Van Erasmus' Daarop Gevolgde 
 Onregtvaardige Achterdocht. Meer Dan Twintig Jaren Heeft Hij Prinses 
 Anna Overleefd,  En Lang Vóór Haar Dood Hadden Zij Elkander Voor Goed Uit 
 Het Oog Verloren. Zijne Schuld Was Het Niet Dat Hij Op Zijn In 
 Betrekking Komen Met Eene Landgenoot Van Dien Rang En Die Gaven,  Weleer 
 Verwachtingen Bouwde; De Hare Niet,  Dat Zij Hem Teleurstellen Moest. 
 Haar Onvermogen Heeft Op Den Duur _Hem_ Niet Geschaad; En Voor Hare 
 Welwillende Oogmerken Heeft In De Geschiedenis Zijn Latere Roem _Haar_ 
 Met Eene Plaats Beloond,  Die Tegen Een Paar Knorrige Uitvallen Ten Dage 
 Van Zijn Strijd Meer Dan Opweegt. 
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 17 
 Als Schilderij Is De Brief Aan Lord Mountjoy,  Geschreven In De Eerste 
 Dagen Eener Februarijmaand,  Onder Het Invallen Van Een Halven Dooi Na 
 Lange En Felle Vorst,  Een Keurig Nederlandsch Wintergezigt. De 
 Beschrijving Vraagt Geen Andere Toelichting Dan Dat Het Kasteel Cortgene 
 Vlak Tegenover Veere Lag,  En Het Vaarwater Tusschen Walcheren En 
 Noord-Beveland Tijdelijk Eene Ijsbaan Aanbood. 
   
 "Eindelijk," Meldt Erasmus Aan Lord William,  "Eindelijk Ben Ik Hier 
 Behouden Aangekomen,  Ik Mag Zeggen In Spijt Der Vereenigde Magten Van 
 Hemel En Hel. Welk Eene Verschrikkelijke Reis! Spreek Niet Van Hercules 
 Of Ulysses: Voortaan Acht Ik Beiden Als Kinderen. Iuno,  Den Dichters 
 Steeds Ongezind,  Verklaarde Mij Den Oorlog. Ouder Gewoonte Stookte Zij 
 Aeolus Op; En Ware Het Slechts Bij Stormen Gebleven![38] Alle Wapenen 
 Des Hemels Bragt Zij Tegen Mij In Het Veld,--Vinnige Koude,  Sneeuw, 
 Hagel,  Regen,  Mist,  Één Kort Begrip Der Vereenigde Vormen Van Slecht 
 Weêr. Nu Zond Zij Die Plagen Afzonderlijk,  Dan Te Zamen. 
   
 "Den Eersten Nacht Ging Het,  Na Een Overvloedigen Regen,  Weder Fel 
 Vriezen; Hetgeen Den Weg Zeer Moeijelijk Maakte. Voeg Daarbij Eene 
 Overvloedige Hoeveelheid Sneeuw,  Vervolgens Hagel,  Vervolgens Nogmaals 
 Regen,  Die,  Zoodra Hij Den Bodem Of Een Boomstam Raakte,  Ijs Werd. De 
 Weg Was Over Zijne Volle Breedte Één Ijskorst; Niet Effen,  Maar Golvend, 
 En Met Eene Scherpe Punt Op Den Top Van Iederen Kleinen Heuvel. De 
 Boomen Waren Met Ijs Bekleed,  Zoo Dik En Zoo Zwaar Dat De Toppen Van 
 Sommigen Den Grond Raakten. Van Anderen Waren De Takken Afgescheurd,  Van 
 Anderen De Stammen Doormidden Gespleten; Nog Anderen Waren Geheel 
 Ontworteld. Verschillende Landlieden,  Mannen Van Jaren,  Betuigden Mij 
 Zulk Een Schouwspel Nog Niet Beleefd Te Hebben. Intusschen Moesten Onze 
 Paarden[39] Nu Door Sneeuwhopen Waden,  Dan Zich Een Weg Banen Door Met 
 Ijs Begroeide Dorenstruiken,  Dan Sporen Volgen,  Hard Als Steen Door De 
 Vorst En Daarna Door Den Ijzel Gescherpt,  Dan Over Eene Bevroren 
 Sneeuwkorst Treden Die Niet Stevig Genoeg Was Om Hen Te Dragen,  Maar Wel 
 Om Hun De Enkels Te Kwetsen. 
   
 "Hoe Denkt Gij Dat Erasmus In Dien Stand Van Zaken Te Moede Was? De 
 Verbazing Van Zijn Paard Deelde Zich Mede Aan Den Berijder. Zoo Vaak Het 
 Dier De Ooren Spitste Zonk Mijn Moed,  En Telkens Als Het Stortte Sprong 
 Mijn Hart Overeind. Het Eene Oogenblik Bekroop Mij De Vrees Getroffen Te 
 Zijn Door Het Noodlot Van Bellerofon,  Het Andere Verwenschte Ik Mijne 
 Ligtzinnigheid Die Geleerdheid En Leven Mij Had Doen Toevertrouwen Aan 
 Een Redeloos Dier. 
   
 "Doch Verneem Een Avontuur Dat Gij Wanen Zoudt Aan De Waarachtige 
 Fabelen Van Lucianus Ontleend Te Zijn,  Ware Het Niet In Levenden Lijve 
 Mijzelf Overkomen,  En Ware Niet Battus Er Ooggetuige Van Geweest.[40] 
   
 "Het Kasteel Lag Vóór Ons En Eene Baan Van Ijs Scheidde Er Ons Van. Het 
 Woei Dien Dag Zoo Hevig Dat Van De Andere Zijde Twee Mannen Te Vergeefs 
 Den Overtogt Beproefd Hadden. De Wind Had Hen Omvergeworpen En Gedood. 
 Doch Ik,  Gelukkig,  Had Hem In Den Rug. Ik Ging Op Den Rand Van Den Dijk 
 Zitten En Liet Mij Naar Beneden Glijden,  Zeilde De Ijsvlakte Over,  En 
 Bestuurde Mijne Vaart Met Een Stok Die Dienst Deed Als Roer. Nieuwe 
 Soort Van Navigatie! 
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 18 
   
   
 "Op De Geheele Reis Naar Hier Ben Ik Bijna Geen Schepsel Tegengekomen; 
 En Niemand Kwam Mij Achterop,  Zoo Ongunstig Was Het Weer. Eerst Den 
 Vierden Dag Is De Zon Zich Komen Vertoonen,  Indien Het Vertoonen Heeten 
 Mag. Eén Voordeel Was Voor Mij Aan Het Zamentreffen Van Al Die 
 Tegenspoeden Verbonden,  Dat Ik Minder Bang Behoefde Te Zijn Voor Dieven. 
 Niettemin _Was_ Ik Bang Voor Hen,  Gelijk De Pligt Is Van Ieder Die Eene 
 Gevulde Beurs Op Zak Heeft. 
   
   
   
 "Ziedaar Het Verhaal Mijner Reis. Was Zij Eene Aaneenschakeling Van 
 Elenden,  Hetgeen Volgde Was Louter Liefelijkheid. In Welstand Bereikte 
 Ik Het Slot Van Anna,  Vrouwe Van Veere. Hoe Zal Ik De Beleefdheid,  De 
 Vriendelijkheid,  De Edelmoedigheid Dezer Dame Beschrijven? Rhetorische 
 Bloemen,  Dit Weet Ik,  Zijn Verdacht; Inzonderheid Bij Hen Die Als Gij Er 
 Slag Van Hebben Ze Aan Te Wenden. Doch In Dit Geval,  Geloof Mij,  Maak Ik 
 Mij Aan Geenerlei Overdrijving Schuldig,  En Het Is Veeleer Mijne Kunst 
 Die Te Kort Schiet Bij De Werkelijkheid. Eene Zediger,  Verstandiger, 
 Bevalliger Of Vriendelijker Vrouw Werd Door De Natuur Nooit Gevormd. Van 
 Hare Heuschheid Heb Ik De Uitstekendste Blijken Ontvangen,  En Zonder Dat 
 Ik In De Gelegenheid Was Haar Één Dienst Te Bewijzen,  Heeft Zij In De 
 Hoogste Mate Mij Aan Zich Verpligt."[41] 
   
        *       *       *       *       * 
   
 Hier Moeten Wij Scheiden Van Erasmus. Op Zijn Verderen Levensloop,  Zeide 
 Ik Reeds,  Is Door Zijne Landgenooten Weinig Invloed Uitgeoefend. Zoo De 
 Diensten Welke Nederlandsche Vrouwen Hem Bewezen Niet Verder Zouden 
 Reiken Dan Het Einde Zijner Leerjaren,  Aan De Beweging Zijner 
 Wandeljaren Bleven De Nederlandsche Mannen Nagenoeg Vreemd. Ons Bestek 
 Eischt Alleen Dat Wij,  Na Zulk Een Ruim Gebruik Van Zijne Brieven 
 Gemaakt Te Hebben,  Ook De Beteekenis Trachten Aan Te Duiden Van De Twee 
 Andere Werken,  Die Ondanks Hun Idioom Tot Heden Hem Doen Voortleven Als 
 Den Man Van Een Nieuwen Tijd. De Kleine Wijsgeerige Satire,  Bedoel Ik, 
 Die Zijn Populairste Geschrift Blijven Zou,  En Zijne Tachtig Korter En 
 Langer Dialogen Over Allerlei Onderwerpen Van Den Dag. 
   
 Men Beweert Dat De Volgende Anekdoten Historisch Zijn Niet Alleen,  Doch 
 Men Noemt Met Naam En Toenaam De Noordnederlandsche Stad Waar De Stukjes 
 Gespeeld Zullen Hebben. 
   
   
   
 Te Dordrecht Was Een Priester Die Heimelijk Eenige Levende Krabben Op 
 Het Kerkhof Zette,  Aan Wier Zijden Hij Brandende Waskaarsjes Geplakt 
 Had. Het Kruipen Dezer Dieren Tusschen De Graven,  Bij Avond,  Deed De 
 Uitwerking Eener Schrikbarende Spokerij,  Zoodat De Gemeente Zich 
 Eerbiedig Op Een Afstand Hield. "Als Het Volk Hierover Zeer Verschrikt 
 Was (Gaat De Oude Dordrechtsche Stedebeschrijver Voort,  Aan Wiens 
 Zelfbehagelijk Antipapistische Vertolking Eener Bladzijde Van Erasmus Ik 
 Deze Plaats Ontleen),  Zoo Riep De Priester Van Den Stoel Dat Het Zielen 
 Waren Van Afgestorvenen,  Dewelke Baden Door Missen En Aalmoezen Van Haar 
 Pijn Verlost Te Zijn. Het Bedrog Kwam Uit,  Doordat Twee Of Drie Krabben, 
 Die De Priester Vergeten Had Op Te Nemen,  Met De Kaarsjes Onder De 
 Ruigte Gevonden Werden. Hij Verzon Nog Een Ander Stuk Werks. Hij Woonde 
 Bij Een Nicht Die Zeer Rijk Was; En Als 'T Middernacht Was Kwam Hij In 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 19 
   
   
 Haar Kamer Met Een Wit Laken Om,  Gelijk Of Hij Een Geest Ware Geweest, 
 Eenige Woorden Binnen'smonds Mommelende,  Hopende Dat De Vrouw Een 
 Exorcist Zou Ontbieden Of Zelve Hem Zou Aanspreken. Maar Zij,  Een 
 Manlijk Hart Hebbende,  Heeft Heimelijk Een Van Haar Neven Gebeden Dat 
 Hij Zekeren Nacht In Haar Kamer Wilde Waken. Hij,  Welgewapend Zijnde 
 Tegen Spokerij,  En Wel Gedronken Hebbende Om Niet Vervaard Te Zijn,  Werd 
 In Het Bed Verborgen. De Geest Kwam Op De Gewoonlijke Manier,  Ik Weet 
 Niet Hoe Droevig Stenende. De Exorcist Wordt Wakker,  Springt Op,  En,  Nog 
 Niet Heel Nuchteren,  Kijkt Hem Aan. De Geest Meende,  Hem Met Huilen En 
 Gebaar Te Verschrikken. Maar: _Zijt Gij De Duivel_,  Zeide De Dronkaard, 
 _Ik Ben Zijn Moêr_,  En Sloeg Hem Lustig Met Een Stuk Houts. Hij Zou Hem 
 Afgemaakt Hebben,  Ten Ware De Priester,  Veranderende Van Stem,  Geroepen 
 Hadde: _Hou Op,  Ik Ben Geen Geest,  Ik Ben Heer Jan_. Op Die Bekende Stem 
 Sprong De Vrouw Uit Het Bed,  En Scheidde Hen."[42] 
   
   
   
 Een Man Van Erasmus' Rang In De Wetenschap Had In Eene Andere Omgeving 
 En Een Anderen Tijd Niet Behoeven Af Te Dalen Tot Het Boekstaven Van 
 Zulke Grollen. Het Verdient Opmerking Dat Erasmus' Strijd Tegen De 
 Eigenlijk Gezegde Monniken,  Hunne Luiheid,  Hunne Onkunde,  Hun Brassen, 
 Hunne Losbandigheid,  Ons Niet Bijzonder Treft. Sedert Den _Roman De 
 Renart_,  Den _Roman De La Rose_,  De Vertellingen Van Boccaccio,  Was Deze 
 Satire Een Afgezaagd Onderwerp.[43] Dante Laat Reeds Den Heiligen 
 Benediktus Klagen Over Het Snel Verwelken Der Idealen Van Het 
 Kloosterleven. "In Minder Tijd Dan Een Eikel Behoeft Om Eik Te Worden," 
 Zucht Bij Hem De Stichter Der Benediktijner-Orde (Eerste Helft Der 6de 
 Eeuw),  "Ziet Men De Verhevenste Instellingen In Haar Eigen Tegenbeeld 
 Ontaarden."[44] Reeds De Heilige Bonifacius (Eerste Helft Der 8ste) 
 Hangt In Zijne Brieven Een Tafereel Van Monachale Misbruiken Op,  Hetwelk 
 Volgende Eeuwen Niet Donkerder Kleuren Konden.[45] 
   
   
   
 Het Eenige Nieuwe In Erasmus' Strijd Tegen De Kloosters Was Dat Hij Niet 
 Hunne Hervorming Bedoelde,  Maar Hunne Opruiming,  Als Voortaan Overbodig 
 Geworden Normaal Bestanddeel Der Zamenleving. Als Bijzondere 
 Genootschappen Tot Bevordering Van In- En Uitwendige Zending,  Als 
 Instellingen Van Liefdadigheid,  Als Toevlugtsoorden Der Vrijwillige 
 Wereldverzaking,  Als Brandpunten Eener Naar Den Heiligen Benediktus Te 
 Noemen Geleerdheid Mogten De Kloosters Zijnentwege Blijven. In Alle 
 Andere Opzigten Hadden Zij Volgens Hem Voor Goed Uitgediend.[46] 
 Werkelijk Was Aan De Universiteiten Voor De Wetenschap Een Nieuw 
 Kweekbed Ontsloten. Het Onderwijzend Personeel Voor Lagere En Middelbare 
 Scholen Behoefde Niet Langer Uit De Kloosters Getrokken Te Worden. Er 
 Was Een Onderwijzersstand Van Leeken Ontstaan. Later Zou Die Klasse 
 Dagelijks Talrijker Worden,  Naarmate Het Veldwinnend Protestantisme 
 Onder Het Humanisme Der Lagere Rangen Meer Aanhangers Wierf. 
   
 Maar Wat Regtstreeks Erasmus En Zijn Tijd Kenmerkt Is Dat Partijkiezen 
 Vóór Het Gezond Verstand Tegen Het Bijgeloof,  Zooals In Het Ontmaskeren 
 Van Dien Dordrechtschen Boerebedrieger. Dit Was Iets Moderns. Te Dezen 
 Aanzien Is In Den Boezem Van Het Katholicisme,  Wat Het Onoverwinlijke 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 20 
   
   
 Van Zijn Afkeer,  De Hevigheid Zijner Satire,  Het Profane Of Goddelooze 
 Der Uitdrukking Betreft,  Erasmus De Voltaire Der 16de Eeuw Geweest. Hij 
 Moet In De Eindelijke Zegepraal Der Rede Zeer Vast Geloofd Hebben,  Dat 
 Hij Met Een Onverdeeld Gemoed Zoo Lustig Aan De Pijlers Der Legende 
 Heeft Kunnen Staan Schudden. 
   
   
   
 In Eene Zijner _Zamenspraken_ Verhaalt Hij Van Een Storm Op Zee,  En Van 
 Sommige Dwaze Kerkgeloften Der Passagiers,  Wanneer De Schipper Heeft 
 Aangekondigd Dat Het Hagchelijk Oogenblik Van Pompen Of Vergaan Gekomen 
 Is. Erasmus Is In Den Loop Der Jaren Uit Frankrijk En Nederland Zoo 
 Dikwijls Naar Engeland Overgestoken,  Dat Wij Het Tooneel Der Handeling 
 Die Hij Beschrijft Onwillekeurig Op De Noordzee Of In Het Kanaal Zoeken. 
 "En," Laat De Verteller Zich Vragen; Na Reeds Door Een En Ander 
 Voorbeeld De Zonderlinge Werking Van Het Gevaar Op De Eensklaps 
 Ontwakende Vroomheid Der Menschen Geschilderd Te Hebben,  Kenbaar Aan Het 
 Inroepen Der Bescherming Van Verschillende Heiligen; "En Was Er Niemand 
 Die Aan Den Heiligen Christoffel Dacht?--Jawel; En Zelfs Kon Ik Mijn 
 Lagchen Niet Houden Toen Één Hunner,  Bang Dat Hij Niet Verstaan Zou 
 Worden,  Den Christoffel Der Kathedraal Van Parijs,  Een Beeld Als Een 
 Berg,  Luidkeels Eene Waskaars Beloofde _Zoo Groot Als Hijzelf_. Met 
 Inspanning Van Al Zijne Krachten Had Hij Dit Een- En Andermaal 
 Uitgegalmd,  Toen Een Goede Kennis Nevens Hem Met Den Elboog Hem Aanstiet 
 En Fluisterend Tot Hem Zeide: Bedenk Wat Gij Belooft; Al Verkocht Gij Al 
 Uw Bezittingen,  Een Waskaars Van Dat Gewigt Zoudt Gij Niet Kunnen 
 Betalen. Zwijg,  Domoor,  Beet De Ander Hem Toe,  Nog Zachter Sprekend, 
 Opdat De Heilige Christoffel Het Niet Hooren Zou; Denkt Gij Dat Ik Het 
 Meen? _Een Vetkaars Zal Hij Hebben_,  Meer Niet; Zoo Ik Maar Eenmaal 
 Weder Aan Den Wal Ben.--De Botterik! Dat Was Zeker Een Hollander? 
 --Neen,  Maar Het Was Een Zeeuw."[47] 
   
   
   
 Landgenooten Zoomin Als Vreemdelingen,  Leeken Zoomin Als Priesters 
 Worden,  Wanneer Erasmus Dit Onderwerp Aanroert,  Door Hem Gespaard. Aan 
 Alles Is Merkbaar Dat Hij Met Welgevallen Een Dier Tijden Beleeft,  Welke 
 Men Daarna In Duitschland Met Den Naam Van _Aufklärungsperiode_ Zou 
 Aanduiden. Hij Vindt Het Genoegelijk,  Te Velde Te Trekken Tegen De 
 "Betooverde Wereld" Zijner Eeuw. De Vrees,  Met Het Onkruid Ook De Tarwe 
 Te Zullen Uitrukken,  Kwelt Hem Niet. Het Zou Hem Een Lust Zijn,  Zelfs 
 Schamele Lieden,  Als Marskramers En Schepelingen,  In Eene "Verlichte 
 Denkwijze" Te Zien Deelen. 
   
   
   
 In Dit Opzigt Heeft Er In Zijn Brein,  Sedert Hij Het Klooster Verliet, 
 Eene Volstrekte Omwenteling Plaats Gegrepen; En Wij Kunnen Ons 
 Voorstellen Dat Menig Vroom Katholiek Zijner Dagen,  Over Zoovele Stoute 
 Spotternijen Als Hij Zich Veroorloofde,  Bedenkelijk Het Hoofd Heeft 
 Geschud. Wat Wilde Deze Rotterdammer? Aan Welk Gezag Ontleende Hij Het 
 Regt,  Op Die Wijze En In Die Mate Het Volksgeloof Aan Te Randen? Zou De 
 Wereld Schooner Zijn,  Wanneer Hij Van Hare Betoovering Haar Ontzwaveld 
 Had? 
   
 In Den Ijver Zijner Polemiek Ziet Erasmus Dit Alles Voorbij,  En Gaat 
 Alleen Met De Eischen Der Beschaving En Van Het Maatschappelijke Te 
 Rade. Hij Die Als Jongeling Het Vriendinnetje Bewonderde Dat Ondanks De 
 Gebeden Van Vader En Moeder Den Sluijer Aannam,  Verheerlijkt In Zijne 
 Dialogen,  Nu Hij Een Man Geworden Is,  De Eerbare Vrijerij Van Een 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 21 
   
   
 Minnend Paar: _De Jongeling En Het Meisje_.[48] Wanneer Geestelijken Of 
 Leeken,  Die Geen Hebreeuwsch Verstaan,  Alle Hebreeuwsche Boeken Zouden 
 Willen Verbranden En Zij De Nagedachtenis Van Reuchlin,  Uitgever Der 
 Eerste Hebreeuwsche Spraakleer,  Zoo Veel Mogelijk Zwart Maken,  Dan 
 Schrijft Hij,  Naar De Mode Van Den Tijd Reuchlin's Naam In Het Grieksch 
 Vertalend,  De _Hemelvaart Van Capnio_,  En Wijst Den Verlichten Geleerde 
 In De Verblijven Der Gelukzaligen Eene Eereplaats Aan.[49] 
   
   
   
 In De _Bekentenissen Van Den Soldaat_ Komt De Onzin Van Het Oorlogvoeren 
 Aan Het Licht,  Beoordeeld Naar Den Huurling Die Niet Voor Zijn Vaderland 
 Of Voor Een Beginsel Vecht,  Maar Alleen Om Uit Plunderen Te Gaan En Zich 
 Te Verrijken.--"Dat Ziet Er Geleerd Uit: Mercurius Bij Het Vertrek, 
 Vulcanus Bij De Thuiskomst!--Van Welke Vulcanussen En Welke 
 Mercuriussen Spreekt Gij?--Ik Bedoel Dat Gij,  Die Bij Het Heengaan 
 Vleugelen Aan De Voeten Scheent Te Hebben,  Thans Hinkt.--Zoo Doet 
 Gewoonlijk Die Uit Den Oorlog Komt.--En Wat Dreef U Naar Den Oorlog, 
 Beminnaar Van Het Hazepad?--De Hoop Op Buit Had Mij Courage 
 Gegeven.--Gij Keert Dus Huiswaarts Met Een Som Van Belang?--Met Een 
 Ledigen Buidel,  Ja.--Dit Ontheft U Van De Zorg Het Gestolene Terug Te 
 Geven.--Dat Deed Ik Reeds Lang Geleden. _Alles_ Gaf Ik Terug.--Aan 
 Wie?--Aan Trijntje,  Aan Wijntje,  En Aan Het Verkeerbord." 
   
 Op Dien Toon Gaat De Zamenspraak Voort,  Tot Ook Het Plegen Van 
 Heiligschennis In De Kerken Gebiecht Wordt--"Ik Vrees Dat Gij Naar Rome 
 Zult Moeten,  Om Voor Zoovele Misdaden Vergiffenis Te Bekomen.--Mij Is 
 Een Kortere Weg Bekend: Ik Zal Naar De Dominikanen Gaan En Met De 
 Kommissarissen Het Op Een Akkoord Werpen.--Maar Die Altaarroof?--Al Zou 
 Ik Christus-Zelf Geplunderd En Hem Het Hoofd Van Den Romp Geslagen 
 Hebben,  Zij Bezitten Overal Aflaten Voor; Alles Wordt Door Hen 
 Geschikt.--Bekommerde Het U Niet Somtijds Wat Er Van Uw Ziel Worden Zou, 
 Indien Gij Sneuveldet?--Geen Oogenblik. Ik Was Volkomen Gerust,  Want Op 
 Een Keer Had Ik Mij De Heilige Barbara Aanbevolen.--Nam Zij U Onder Haar 
 Bescherming?--Zeker,  Ik Zag Haar Mij Zachtjes Toeknikken.--Wanneer 
 Meendet Gij Dit Te Zien? Op Welk Uur Van Den Dag? 'S Morgens?--Neen,  'S 
 Middags Na Tafel.--Maar Op Dat Oogenblik,  Wil Ik Wedden,  Zaagt Gij Ook 
 De Boomen Wandelen?--Die Man Raadt Alles!"[50] 
   
   
   
 De Zamenspraak _Charon_ Is Tegen De Oorlogvoerende Vorsten Gerigt En 
 Duidt Stoutweg,  Bijna Met Even Zoovele Woorden,  Keizer Karel V En De 
 Koningen Frans I En Hendrik Viii Als De Voorname Menscheslagters Van Het 
 Tijdvak Aan,  Die In Zulke Mate De Markt Der Onderwereld Overvoeren Dat 
 De Oude Opgelapte Helleschuit Te Klein En Te Wrak Geworden,  En Charon 
 Naar De Aarde Gekomen Is Om Eene Nieuwe En Grootere Te Bestellen. 
   
 Charon Is In Zijn Schik. Hoe Meer Zielen,  Is Het Ook Bij Hem,  Maar Niet 
 In De Gezellige Beteekenis Die De Levenden Aan Het Spreekwoord Hechten, 
 Hoe Meer Vreugd. Hij Vreest Alleen Dat "Zekere Polygraaf Daarboven" Hem 
 Afbreuk Doen Zal,  Door Te Welsprekend Tegen Den Oorlog Te Schrijven En 
 Den Vrede Aan Te Bevelen.--"Maak U Niet Ongerust," Wordt Hem Geantwoord, 
 "Die Man Predikt Voor Doove Ooren." 
   
 Behalve Om Dit Ten Tooneele Voeren Van Erasmus Door Zichzelf,  Is Deze 
 Dialoog Ook Merkwaardig Om Eene Zinspeling Op De Meedogenlooze En 
 Bloedige Geloofsvervolging In Die Dagen,  Teeken Van De Wassende Magt Der 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 22 
   
   
 Ketterij.--"Indien Er Nu De Eene Of Andere Goede God Opstaat Die De 
 Vorsten Met Elkander Verzoent," Klaagt Charon,  "Dan Ben Ik Een Bedorven 
 Man."--"Geen Nood," Verzekert Men Hem,  "Te Dien Aanzien Kunt Gij Op 
 Beide Ooren Rustig Slapen. In De Eerste Tien Jaren Komt Er Geen Vrede. 
 Alleen De Paus Van Rome Vermaant Ijverig Tot Eendragt; Maar Hij Schuurt 
 Den Moriaan. Er Zijn Ook Steden Die Zuchtend Onder Zoovele Rampen Gebukt 
 Gaan; Er Zijn Pruttelende Volken Die Het Eene Ongeregtigheid Noemen Dat 
 Ter Wille Der Eerzucht,  Der Bijzondere Veeten,  Van Twee Of Drie Personen 
 De Wereld Onderstboven Gekeerd Worde; Maar Geloof Mij,  Ondanks De 
 Redelijkste Vertoogen Zal Het Woord Aan De Furiën Blijven. Wat Ik Echter 
 Zeggen Wilde: Waarom Komt Gij Naar De Aarde Ten Behoeve Uwer Nieuwe 
 Schuit? Kon Vulcanus U Niet Helpen?--Nu Nog Fraaijer! Ik Bedank Voor Een 
 Schip Van Metaal.--Voor Een Kleinigheid Hadt Gij Van Hier Een 
 Scheepstimmerman Kunnen Ontbieden.--Dat Is Zoo; Maar Wij Hebben Beneden 
 Gebrek Aan Materiaal.--Hoe Nu? En Al Die Bosschen?--Alles Gekapt. Zelfs 
 Het Hout In De Elysesche Velden.--Mag Ik Vragen Met Welk Doel?--_Voor 
 Het Verbranden Van De Schimmen Der Ketters_. Zij Komen In Zulken Getale, 
 Dat Wij Onlangs Steenkolen Zijn Moeten Gaan Delven."[51] 
   
   
   
 In Den _Cykloop-Evangeliedrager_ Worden De Slechte Lutheranen 
 Tentoongesteld. Een Ridder Die Polyfemus Heet En Die Men,  Om Zijn 
 Ongunstig Uiterlijk,  Zoo Men Hem Op Zee Of In Een Bosch Ontmoette,  Voor 
 Een Struikroover Of Een Boekanier Zou Aanzien,  Pocht Op Het Bezit Van 
 Een Nieuw Testament (Een Nieuw Testament In De Latijnsche Vertaling Van 
 Erasmus) Dat Hij Zorgvuldig Heeft Doen Binden En Met Kleuren 
 Versieren.[52]--"Een Franciscaner Bij Ons In De Buurt," Verhaalt Hij, 
 "Voer Gestadig Tegen Het Nieuwe Testament Van Erasmus Uit. Ik Ging Hem 
 Spreken Onder Vier Oogen,  Pakte Met De Linkerhand Hem Bij De Haren En 
 Deed Hem De Kracht Van Mijn Regtervuist Gevoelen. Zijn Gansche Bakhuis, 
 Zóó Takelde Ik Hem Toe,  Was Één Bult. Is Dat Niet Een Bewijs Dat Ik Het 
 Evangelie Liefheb? Daarna Heb Ik,  Bij Wijze Van Absolutie,  Er Hem Nog 
 Drie Builen Mede Op Den Schedel Geslagen; Een In Naam Des Vaders,  Een In 
 Naam Des Zoons,  Een In Naam Van Den Heiligen Geest.--Niet Onevangelisch, 
 Inderdaad! Dat Noem Ik Het Evangelie Verdedigen Met Het Evangelie.--Een 
 Ander Franciskaan Maakte Het Nog Bonter,  En Ging In Zijn Razen Tegen 
 Erasmus Iedere Maat Te Buiten. Door Evangelischen Ijver Vervoerd Trad Ik 
 Dreigend Op Hem Toe,  Noodzaakte Hem Geknield Vergiffenis Te Vragen,  En 
 Te Erkennen Dat Zijne Booze Woorden Waren Ingegeven Door Den Duivel. Had 
 Hij Geaarzeld,  Mijn Hellebaard Zou Zijn Nedergekomen Op Zijn Kruin. Ik 
 Blaakte Van Strijdlust,  En Zag Er Uit Als Een Vertoornde Mars. 
 Verschillende Personen Zijn Van Dit Tooneel Getuigen Geweest.[53]--Het 
 Verwondert Mij Dat De Man Niet Op De Plaats Zelve Doodgebleven Is. Maar 
 Zeg Mij,  Om Op Ons Gesprek Van Daareven Terug Te Komen,  Hoe Staat Het 
 Bij U Met De Kuischheid?--De Jaren Zullen Mij Ingetogenheid Leeren,  Hoop 
 Ik; Doch Ik Weiger Niet U In Vertrouwen Te Bekennen Dat Ik Nog Geen 
 Model-Evangelische Ben,  Enkel Een Uit Den Grooten Hoop. Wij 
 Evangelischen Hebben Vier Evangeliën,  En Jagen Bovenal Vier Dingen Na: 
 Eene Goede Tafel,  Inschikkelijke Vrouwen,  Eenig Kapitaal,  En Alles Doen 
 Waar Wij Lust In Hebben. Zijn Die Ons Deel,  Dan Heffen Wij Den Beker En 
 Roepen In Geestvervoering: Iö Paean! Leve Het Evangelie! Het Rijk Van 
 Christus Kome!--Zoo Leven Epikuristen,  Niet De Evangelie-Dragers. 
 --Toegestemd; Maar Gij Weet Dat Christus Almagtig Is,  En Hij In Een 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 23 
   
   
 Oogwenk Andere Menschen Van Ons Maken Kan.--Ook Zwijnen Kan Hij Van U 
 Maken; Gemakkelijker Zelfs,  Daar Houd Ik Het Voor,  Dan Brave Lieden. Het 
 Wordt Tijd Dat Gij Van Dit Beestachtig Leven Afscheid Neemt.--Ik Ontken 
 Dit Te Minder,  Daar De Profeten Onzer Dagen Het Naderend Einde Der 
 Wereld Aankondigen. Ik Verbeid De Hand Van Christus.--Zoo? Nu,  Dan 
 Moogt Gij Toezien Dat Die Hand U Kneedbaar Vinde. En Waaruit Leiden Uwe 
 Profeten Af Dat Het Einde Der Wereld Aanstaande Is?--Omdat,  Zeggen Zij, 
 De Menschen Thans Evenzoo Leven Als In De Dagen Vóór Den Zondvloed. Zij 
 Eten,  Zij Drinken,  Zij Tafelen,  Zij Nemen En Geven Ten Huwelijk,  Zij 
 Loopen Vreemde Vrouwen Na,  Zij Koopen,  Zij Verkoopen,  Zij Woekeren,  Zij 
 Bouwen; De Koningen Voeren Oorlog,  De Priesters Peinzen Op Vermeerdering 
 Van Inkomsten,  De Theologen Breijen Syllogismen,  De Monniken Dweilen 
 Waar Men Ga,  Het Volk Komt In Opstand. Erasmus Schrijft Zamenspraken; 
 Alle Plagen Tegelijk Zijn Over Ons Uitgestort: Honger,  Dorst,  Inbraak, 
 Oorlog,  Pest,  Beroerten,  Geldgebrek. Zijn Dit Geen Teekenen Dat Het 
 Menschelijk Geslacht Zijn Einde Nadert?"[54] 
   
   
   
 Bij Het Beoordeelen Van Deze En Dergelijke Plaatsen Moet Men Op Het 
 Bijzondere Niet Te Veel Nadruk Leggen. Erasmus Kan Onder Het Schetsen 
 Van Zijn Evangeliedrager Somtijds Aan Een Bepaald Persoon Gedacht 
 Hebben,  Doch De Meeste Trekken Van Het Beeld Zijn Aan De Onwaardige 
 Lutheranen In Het Algemeen Ontleend. Hij Leed Er Onder Dat Zulke Lieden 
 Zich Van Zijn Naam En Zijn Nieuw Testament Bedienden Als Schild Van 
 Hunne Ondeugden,  Hunne Hartstogten,  Of Hun Chiliasme. De Fijne Smaak Van 
 Den Filoloog Gruwde Van Dit Beduimelen Zijner Denkbeelden Door De 
 Schare; En Hij Wreekte Zich In Het Latijn. 
   
 Verschillende Beroemde Plaatsen Uit Erasmus' _Zamenspraken_,  Zuivere 
 Kleine Genre-Schilderijen Zonder Polemische Strekking,  Kan Men Overal 
 Aangehaald Vinden.[55] Zijne Beschrijving Van Sommige Duitsche 
 Logementen,  Als Tegenstelling Van Sommige Fransche,  In Het Hoofdstuk 
 _Herbergen_.[56] Zijne Geschiedenis Van Den _Paardekooper_ Die Meende 
 Bedot Te Hebben En Zelf Bedot Werd.[57] Zijne Onschuldige _Tartufferie_: 
 De Ontmoeting Van Twee Litterarische Vrienden Die Zoeken Te Verbergen 
 Dat Het Latijnsch Proza,  Waarin Zij Elkander Toespreken,  Latijnsche 
 Verzen Zijn.[58] Zijn _Dichterlijk Gastmaal_,  Waar Eene Vrijpostige 
 Dienstmaagd Haar Onpraktischen Meester Verwijt Slechts Verstand Te 
 Hebben Van Konjekturen-Smeden,  En Dat Hij Beetwortels Voor Kropsla 
 Aanziet.[59] 
   
   
   
 Opmerkelijk Is De Karakterbeschrijving Van Een Zwitsersch 
 Dorpsherbergier,  Bij Wien Twee Franciskanen Logies En Eene Plaats Aan 
 Tafel Komen Vragen. Erasmus Trekt Partij Voor Die Regtschapen Monniken, 
 En De Waard Zelf Dankt Hen Ten Slotte Voor Hun Aangenaam Onderhoud. Doch 
 Aanvankelijk Is De Man Uit Het Volk Louter Achterdocht En Onwil; En 
 Wanneer Zijne Vrouw Een Goed Woord Voor De Broeders Komt Doen,  Dan 
 Snaauwt Hij Haar Af: 
   
   
 "Welke Diersoort Komt Daar Aan?--Beste Vriend,  Wij Zijn Knechten Gods, 
 Zoonen Van Den Heiligen Franciscus.--Ik Kan Niet Beoordeelen Of God 
 Schik Heeft In Zulke Knechten; Ik Voor Mij Zou Er Niet Gaarne Veel Van 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 24 
   
   
 In Huis Hebben. Wanneer Het Op Eten En Drinken Aankomt,  Dan Zijt 
 Gijlieden Heel Wat Mans; Maar Om Te Werken Hebt Gij Handen Noch Voeten. 
 Och Kom! Zijt Gij Zoonen Van Den Heiligen Franciscus? Gij Spreekt Altijd 
 Over Franciscus' Maagdelijken Staat; Hoe Komt Hij Dan Aan Al Die 
 Zoonen?--Wij Zijn Zijne Zoonen Naar Den Geest.--Nu,  Dan Beklaag Ik Uw 
 Vader; Want Uwlieder Geest Is Uw Slechtste Deel.--Gij Schijnt Ons Voor 
 Ontaarde Leden Onzer Orde Aan Te Zien; Weet Dat Wij Observanten 
 Zijn.[60]--Des Te Scherper Zal Ik U Observeren,  Dat Gij Niets Kwaads 
 Uitvoert; Uwe Observanten Zijn Mij Bij Uitnemendheid Tegen De Borst. 
 Tanden Brengen Zij Mede,  Maar Geen Geld,  En Zulke Gasten Kan Ik Missen. 
 Ik Weet Zeer Goed Dat Gijlieden Beweert Voor Ons Te Arbeiden; Maar Zal 
 Ik U Toonen Hoe Gij Arbeidt? Kijkt Eens Naar Deze Prent Hier,  Aan Uw 
 Linkerhand. De Vos Houdt Een Boetpredikatie; Maar Op Zijn Rug,  Uit De 
 Kap Zijner Pij,  Komt Een Ganzehals Te Voorschijn. Die Wolf,  Daar,  Geeft 
 De Absolutie Aan Een Biechteling; Maar Onder Zijn Voorkleed,  Dat Gij 
 Ziet Zwellen,  Is Een Lamsbout Verstopt. Gindsche Aap In 
 Franciskanergewaad Waakt Bij Een Zieke: De Eene Hand Houdt Een Crucifix 
 Omhoog,  De Andere Grabbelt In 'S Kranken Beurs." 
   
 Nu Komt De Vrouw Tusschenbeide: 
   
   
   
 "Man,  Laat Die Twee Van Nacht Onder Ons Dak Blijven. Ligt Dat Gij Als 
 Boete Voor Uw Vele Zonden Dit Eene Goede Werk Verrigt. Het Zijn Brave 
 Mannen. Naderhand Zal Het U Tot Voordeel Gedijen.--Hoor Die 
 Wijfjestaalman! Vast Ligt Gijlieden Onder Één Dek. Ik Haat Een Vrouw Die 
 Andere Mannen Dan Den Haren Braaf Noemt.--Zoo Meen Ik Het Niet. Maar 
 Bedenk Hoe Vaak Gij Misdreven Hebt Door Dobbelen,  Drinken,  Vechten, 
 Ruzie Maken. Eén Aalmoes Voor Zooveel Zonden Zal Geen Weelde Zijn. Werp 
 Deze Mannen Niet Uit. Op Uw Sterfbed Zult Gij Om Hen Vragen. Potsemakers 
 En Koordedansers Laat Gij Toe Bij De Vleet; En Hen Jaagt Gij Weg?--Zult 
 Gij Uitscheiden Met Uw Gepreek? Voort Naar Uw Keuken!--Ik Ga Al."[61] 
   
        *       *       *       *       * 
   
 Deze Toon Der _Zamenspraken_; Te Vaak Slechts Gedachtewisselingen Van 
 Den Auteur Met Zijne Lezers,  Gekleed In Vragen En Antwoorden Welke De 
 Ten Tooneele Gevoerde Personen In Den Mond Gelegd Worden; Is Geheel 
 Dezelfde Als Van Den _Lof Der Dwaasheid_. Wie Het Niet Wist Zou Niet 
 Gelooven Dat Het Kleinere Geschrift Tien Of Vijftien Jaren Vóór Het 
 Grootere Voltooid Werd,--Gewigtige Jaren In Erasmus' Leven,  Want Toen 
 Hij De _Colloquia Familiaria_ Uitgaf Was Hij Een Beroemd Man,  Terwijl 
 Bij Het Verschijnen Der _Stultitiae Laus_ Europa Van Zijn Bestaan Zich 
 Nog Naauwlijks Bewust Was.[62] 
   
   
   
 De Tijdgenooten Hebben In Dit Boekje Bovenal Eene Satire Van De 
 Maatschappelijke En Kerkelijke Misbruiken Der Eeuw Gezien; En Werkelijk 
 Behoeft Men Het Slechts Te Doorbladeren Om Zich Te Vergewissen Dat De 
 Auteur Zich Heeft Voorgesteld Al Schertsend Een Zwaren Slag Te Slaan. 
   
   
   
 Zijn Aanval Op De Verschillende Geestelijke Orden Is Geweldig. "Zonder 
 Het Zelfbedrog Dat Zij Aan Mijn Invloed Danken," Laat Hij De Dwaasheid 
 Zeggen,  "Zouden Deze Lieden De Rampzaligsten Der Menschen Zijn. De 
 Geheele Wereld Haat Hen; Zelfs Hen Toevallig Te Ontmoeten Geldt Voor Een 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 25 
   
   
 Boos Voorteeken. Niettemin Zijn Zij Met Zichzelven Ten Hoogste 
 Ingenomen,  En Laten Op Hunne Goede Werken Zich Zooveel Voorstaan Dat Één 
 Hemel Hun Te Klein Dunkt Voor Hunne Verdiensten,--Niet Bedenkend Dat 
 Christus In Den Oordeelsdag Al Die Kerkgebaren En Nietige Overleveringen 
 Versmaden,  En Alleen Vragen Zal Naar Het Nakomen Van Zijn Liefdegebod. 
 Een Zal Dan Zijn Buik Vertoonen,  Gezwollen Van Het Visch-Eten. Een Ander 
 Tien Mud Psalmen Uitstorten. Een Derde Opsommen Hoeveel Duizend Keeren 
 Hij Gevast Heeft,  En Dat Zijne Maagziekte Voortkomt Uit Het Veelvuldig 
 Gebruiken Van Maar Één Maaltijd Daags. Een Zal Zulk Een Stapel 
 Ceremonien Komen Aandragen,  Dat Zeven Vrachtschuiten Dien Naauwlijks 
 Zouden Kunnen Laden. Een Zich Beroemen In Geen Zestig Jaren Een Stuk 
 Geld Te Hebben Aangeraakt,  Tenzij Met Dubbel Omwoelde Vingers. Een Zijne 
 Pij Laten Zien,  Zoo Vies En Vet Dat Geen Schipper Haar Zou Willen 
 Aantrekken. Een Zal Laten Klinken Dat Hij Als Een Spons Vijfenvijftig 
 Jaren Heeft Vastgezeten Aan Dezelfde Plaats; Een Bewijzen Dat Hij Door 
 Het Gestadig Metten-Zingen Heesch,  Een Dat Hij Door De Eenzaamheid 
 Stompzinnig,  Een Dat Door Het Stelselmatig Zwijgen Zijne Tong Stijf 
 Geworden Is. Waar,  Zal Christus Hen In De Rede Vallen,  Vreezend Dat Zij 
 Anders Honderd Uit Zullen Roemen,  Waar Komen Deze Nieuwe Joden Vandaan? 
 Er Is Maar Één Wet Die Ik Voor De Mijne Erken,  En Van Haar Hoor Ik Niet 
 Reppen. Onverholen En Zonder Gelijkenissen Heb Ik Weleer Het Erfdeel 
 Mijns Vaders Toegezegd,  Niet Aan Pijen,  Schietgebeden,  Onthoudingen Van 
 Spijs Of Drank,  Maar Aan Werken Der Barmhartigheid,  Ik Erken Niet Voor 
 De Mijnen Wie Zichzelven In Die Mate Overschatten En Heiliger Willen 
 Schijnen Dan Ik.--Met Welke Gezigten Zullen Zij Elkander Aanzien,  Denkt 
 Gij,  Wanneer Zij Deze Taal Vernemen,  En Bemerken Dat Zij De Minderen 
 Geacht Worden Van Matrozen En Koetsiers? Onderwijl Zijn Zij Zalig In 
 Hope,  Dank Zij Mijne Gunst."[63] 
   
   
   
 De Lofrede Op Zichzelve,  Welke Erasmus De Dwaasheid Laat Houden,  Is 
 Gedeeltelijk Onopregt,  Naar Men Ziet. Eene Noodlottige Verblinding In 
 Het Zedelijke Wordt Voorgesteld Kwanswijs Als Eene Goede Gave Des 
 Hemels; Voor Het Minst Als Eene Aangename Zwakheid Welke Men De Arme 
 Menschelijke Natuur Ten Goede Moet Houden. Hoe Radeloos Ongelukkig 
 Zouden De Monniken Zijn,  Indien Zij Wisten Wat Christus Eigenlijk Van 
 Hen Denkt! 
   
   
   
 Voor Iemand Die Het Wapen Der Ironie Wist Te Hanteren Was Dit Eene 
 Gelukkige Vondst,  En Erasmus Blijft Niet In Gebreke De Ader Te 
 Ontginnen. "Indien Een Bisschop," Gaat De Schijnbaar Zachtmoedige 
 Dwaasheid Voort,  "Indien Een Bisschop Overwoog Om Welke Reden Hij Een 
 Linnen Overkleed Draagt,  Blank Als Sneeuw: Zinnebeeld Van Een Smetteloos 
 Leven; Wat De Verbindingsknoop Tusschen De Twee Hoornen Van Zijn Mijter 
 Beteekent: Eene Volmaakte Kennis Van Beide Testamenten,  Het Oude En Het 
 Nieuwe; Wat Het Schoeisel Zijner Handen: De Zuivere En Door Niets 
 Menschelijks Verontreinigde Bediening Der Sakramenten; Wat De 
 Herderlijke Kromstaf: Het Zorgvuldig Weiden Der Toevertrouwde Kudde; Wat 
 Het Vooruitgedragen Crucifix: De Zegepraal Over Alle Menschelijke 
 Hartstogten,--Zou Hij Dan Niet Een Verdrietig En Kommervol Leven Leiden? 
   
 "Indien De Opperste Kerkvoogden,  Christus' Stedehouders,  Het Leven Van 
 Christus Poogden Na Te Volgen,  Zijne Armoede,  Zijn Zwoegen,  Zijn Leeren, 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 26 
   
   
 Zijn Kruis,  Zijne Doodsverachting: Ware Er Dan Op Aarde Een 
 Droefgeestiger Bestaan Denkbaar? Wie Zou Zijn Geheele Fortuin Opofferen 
 Voor Het Koopen Van Den Pauselijken Rang? Wie Door Het Zwaard,  Door 
 Vergif,  Door Allerlei Geweldenarijen,  In Het Bezit Van Het Gekochte Zich 
 Willen Handhaven? Geen Paus Met Één Grein Wijsheid,  Één Korrel Van Het 
 Door Christus Geprezen Zout,  Zou Dit Verlangen. En Zoo Heeft De Wereld 
 Het Aan Mij Te Danken Dat Geen Sterveling Weelderiger En Onbezorgder 
 Leeft Dan Hunne Heiligheden,  Die In Voldoende Mate Christus Het Zijne 
 Meenen Gegeven Te Hebben,  Wanneer Zij Te Midden Van Symbolische En 
 Schier Bij Het Tooneel Geborgde Handelingen Hun Opperbisschopsbedrijf 
 Uitoefenen. Wonderen Verrigten,  Dit Ware Ouderwetsch; Den Volke Het 
 Evangelie Verkondigen,  Een Vermoeijend Werk; Den Bijbel Verklaren, 
 Schoolmeesterachtig; Bidden,  Tijdroovend; Tranen Storten,  Onwaardig En 
 Verwijfd; Armoede Lijden,  Niet Fatsoenlijk; Geslagen Worden,  Schandelijk 
 En Onbestaanbaar Met Den Rang Van Personen Die Te Naauwernood De Bloem 
 Der Koningen Tot Het Kussen Hunner Gezegende Voeten Toelaten; Sterven, 
 Eindelijk,  Hoogst Verdrietig; Gekruisigd Worden,  Een Onuitwischbaar 
 Schandmerk. Bouwvallige Grijsaards Worden Er Onder Hen Gevonden Die Den 
 Krijgsmoed Van Jongelingen Ten Toon Spreiden,[64] En Noch Hunne 
 Schatkist Vreezen Te Ledigen,  Noch Tegen Veldtogten Opzien,  Noch Het Als 
 Een Schrikbeeld Aanmerken De Wetten,  De Godsdienst,  Den Vrede,  En Alle 
 Menschelijke Zaken Onderstboven Te Keeren."[65] 
   
 Bij Al De Satirieke Schrijvers Van Het Tijdvak Vindt Men Deze 
 Invektieven Terug; Niet Het Schaarst Bij De Gewezen Monniken Onder Hen. 
 Erasmus,  Skelton,  Luther,  Rabelais,  Allen Zijn Renegaten Van Het 
 Klooster- En Het Priesterleven; Allen Hebben Bij Ondervinding Den 
 Valschen Schijn Eener Overeengekomen Wereldverzaking Leeren Kennen. 
 Ongevoelig Voor De Beschuldiging Zich Als Apostelen Des Vleesches Aan Te 
 Stellen,  Ijveren Zij Uit Alle Magt Voor Het Natuurleven,  En Hameren Wat 
 Zij Kunnen Op Het Kerkdom. Het Eenige Wat Erasmus Onderscheidt (En Na 
 Hem De Schrijvers Der _Obscuranten-Brieven_ Onderscheiden Zal) Is Dat 
 Zijn Latijn Hem Ontoegankelijk Maakt Voor Het Volk.[66] 
   
   
   
 In Eene Andere Reeks Plaatsen Van Den _Lof Der Dwaasheid_ Heeft Deze 
 Opgehouden Eene Ondeugd Te Zijn,  Maar Blijft Zij Nog Steeds Eene 
 Berispelijke Neiging. De Mensch Vindt Behagen In Uitspanningen Die 
 Vergefelijk Potsierlijk Waren,  Indien Zij Er Niet Toe Bijdroegen Hem In 
 Zijne Aangeboren Woestheid Te Stijven. Aldus De Hartstogt Der Vorsten En 
 Der Groote Heeren Voor Het Jagtvermaak. 
   
   
   
 Inzonderheid Door Zijn Herhaald Logeren Op De Landgoederen Van Engelsche 
 Edelen Kende Erasmus Uit Eigen Aanschouwen De Tragi-Komische Praktijken, 
 Destijds Bij Het Jagen In Gebruik; En Zijn Jongste Engelsche 
 Levensbeschrijver Doet Hem Regt Wanneer Hij Het Volgende,--Waar Men De 
 Antipathie Van Den Eenzijdig Ontwikkelden Letterkundige Namens Het 
 Gezond Verstand En De Zachte Zeden Tegen De Buitensporigheden En De 
 Wreedheid Van Het _Sport_ Hoort Opkomen,--Voor Eene Persoonlijke 
 Herinnering Houdt:[67] 
   
 "Van Één Soort Met De Ziende Blinden Zijn Zij Voor Wie De Jagt Boven 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 27 
   
   
 Alles Gaat,  En Wier Gemoed,  Beweren Zij,  Door Een Niet Onder Woorden Te 
 Brengen Gevoel Van Welbehagen Overstroomd Wordt,  Wanneer Zij De 
 Verfoeilijke Melodie Der Waldhorens Of Het Bassen Der Honden Vernemen. 
 Er Zijn Er,  Op Mijn Woord,  Wier Reuk Door Den Drek-Zelf Der Honden 
 Aangenaam Wordt Geprikkeld,  Als Ware Het Kaneel. En Welk Een Genot, 
 Wanneer Het Gevangen Dier Ontweid Ligt Te Worden! Het Gepeupel Mag Ossen 
 En Schapen Slagten: Het Afmaken Van Wild Is Den Edelman Voorbehouden. 
 Deze,  Het Hoofd Ontbloot,  De Knie Gebogen,  Trekt Een Mes Dat Voor Dit 
 Doel Bestemd Is En Voor Geen Ander Gebruikt Mag Worden. In Zekere Orde, 
 Met Zekere Gebaren,  Snijdt Hij Plegtstatig Zekere Stukken Uit. Hoewel De 
 Omstanders Hetzelfde Tooneel Ontelbare Malen Bijgewoond Hebben,  Staan 
 Zij Opnieuw Eerbiedig-Zwijgend Toe Te Zien,  Niet Anders Dan Of Er Eene 
 Nog Onbekende Godsdienstige Handeling Gevierd Werd. Zij Wien Daarna Het 
 Voorregt Te Beurt Valt Te Mogen Proeven Van De Vangst,  Stellen Dit Met 
 Eene Bevordering In Den Adelstand Gelijk. Vraagt Men Of Deze Jagers, 
 Door Hun Gestadig Nazetten En Eten Van Wild Wel Iets Hoogers Bereiken 
 Dan Dat Zij Zelven Allengs In Weinig Minder Dan Wilde Dieren Ontaarden? 
 Neen; Maar Onderwijl Verbeelden Zij Zich Niettemin Een Koningsleven Te 
 Leiden."[68] 
   
   
   
 Thans Komen De Plaatsen Waar De Dwaasheid Begint Te Zweemen Naar Eene 
 Deugd; In Zulke Mate Dat Wij Haar Niet Geheel Kunnen Veroordeelen Zonder 
 Het Gemeenebest Van Een Nuttig Steunsel,  Of Het Leven Der Bijzondere 
 Personen Van Een Onschuldig En Aangenaam Tijdverdrijf Te Berooven. 
   
   
   
 Tot Afwisseling Ontleen Ik Eene Bladzijde Aan Eene Andere _Stultitiae 
 Laus_,  Geschreven Door Eene Jongere Tijdgenoot Van Erasmus In Frankrijk, 
 Louise Labé (1525--1565). Sommige Trekken Zijner Vinding Zijn Door De 
 Schoone Lyonesche Cordière In Haar _Débat De Folie Et D'amour_ Zoo 
 Gelukkig Nagevolgd,  Dat De Europesche Letterkunde Van Het Tijdvak 
 Misschien Geen Volmaakter Proeve Van Erasmiaansche Renaissancestijl In 
 De Landstaal Heeft Aan Te Wijzen.[69] 
   
   
   
 Men Hoore Mercurius,  Advokaat Van Folie,  De Merkbare Teekenen Van 
 Waanzin Bij Het Verliefd Jong Meisje Opsommen. De Gedachte En De Wending 
 Zijn Van Erasmus; Maar Ons Geeft Dit Oude Fransch Een Betere 
 Voorstelling Van Den Algemeenen Toon Zijner Satire,  Dan De Beste 
 Vertaling In Hedendaagsch Nederlandsch Vermag. "Et Dans Tous Ces Actes 
 De La Pauvrette," Pleit Mercurius,  "Quels Traits Trouvez-Vous Que De 
 Folie? Avoir Le Coeur Séparé De Soymesme,  Être Maintenant En Paix,  Ores 
 En Guerre,  Ores En Treves; Couvrir Et Cacher Sa Douleur: Changer Visage 
 Mille Fois Le Iour: Sentir Le Sang,  Qui Lui Rougit La Face,  Y Montant: 
 Puis Soudein S'enfuit,  La Laissant Palle,  Ainsi Qui Honte,  Espérance,  Ou 
 Peur,  Nous Gouvernent. Chercher Ce Qui Nous Tourmente,  Feignant Le Fuir, 
 Et Néanmoins Avoir Crainte De Le Trouver: N'avoir Qu'un Petit Ris Entre 
 Mille Soupirs: Se Tromper Soymesme: Brusler De Loin: Geler De Près: Un 
 Parler Interrompu: Un Silence Venant Tout À Coup: Ne Sont-Ce Tous Signes 
 D'une Personne Aliénée De Son Bon Entendement?"[70] 
   
 Nog Een Thema Van Erasmus Wordt Door De Uitnemende Prozaschrijfster, 
 Tevens Dichteres,  Niet Minder Bevallig Uitgewerkt. Het Is: Dat De 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 28 
   
   
 Zamenleving Groote Verpligtingen Heeft Aan Den Moed En Het Blind 
 Zelfvertrouwen Van Enkele Onbesuisden: Waaghalzen En Dwazen Inderdaad, 
 Maar Gevierder Burgers Van Hun Land Somtijds Dan De Wikkende Wijzen En 
 Voorzigtigen. Weder Voert Mercurius Het Woord En Konkludeert: "Pour Le 
 Dire En Un Mot,  Mettez Moy Au Monde Un Homme Totalement Sage D'un Coté 
 En Un Fol De L'autre: Et Prenez Garde Lequel Sera Plus Estimé. Monsieur 
 Le Sage Attendra Que L'on Le Prie,  Et Demeurera Avec Sagesse Tout Seul, 
 Sans Que L'on L'apelle À Gouverner Les Villes,  Sans Que L'on L'apelle En 
 Conseil; Il Voudra Escouter,  Aller Posément Où Il Sera Mandé: Et On A 
 Afaire De Gens Qui Soient Pronts Et Diligens,  Qui Faillent Plus Tot Que 
 Demeurer En Chemin. _Il Aura Tout Loisir D'aller Planter Des Chous_. Le 
 Fol Ira Tant En Viendra,  En Donnera Tant À Tort Et À Travers,  Qu'il 
 Rencontrera En Fin Quelque Cerveau Pareil Au Sien Qui Le Poussera: Et Se 
 Fera Estimer Grand Homme. Le Fol Se Mettra Entre Dix Mille Arquebuzades, 
 Et Possible En Eschapera; Il Sera Estimé,  Loué,  Prisé,  Suivi D'un 
 Chacun. Il Dressera Quelque Entreprise Escervelée,  De Laquelle S'il 
 Retourne Il Sera Mis Jusques Au Ciel. Et Trouverez Vray En Somme Que 
 Pour Un Homme Sage Dont On Parlera Au Monde,  Y En Aura Dix Mille Fols 
 Qui Seront À La Vogue De Peuple."[71] 
   
   
   
 Het Voorname Onderscheid Tusschen Het _Débat De Folie Et D'amour_ En Den 
 _Lof Der Dwaasheid_ Is,  Dat Onder De Vele Beteekenissen Waarin Erasmus 
 Om Beurten Zich Van Hetzelfde Woord Bedient,  Ééne Allengs En Onopgemerkt 
 De Overhand Gaat Krijgen. Al Vroeg Had Zijne Moeijelijke Jeugd Hem Tot 
 Op Den Bodem Der Zamenleving Leeren Zien,  En Menig Ander Zou In Zijne 
 Plaats Misanthroop Geworden Zijn. Hem Daarentegen Vermaakt In De 
 Eenzaamheid De Gedachte Dat Alle Menschelijke Handelingen En Drijfveren 
 Hare Humoristische Zijde Hebben. Hij Stelt Zijne Opmerkingen Te Boek; En 
 Zoo Ontstaat,  Uit Zijne Eigen Levensbeschouwing,  Zijne Satire. Het Treft 
 Hem Dat Elke Vader En Elke Moeder Hun Uiltje Voor Een Valk Aanzien,  Elk 
 Jong Meisje Haar Minnaar Voor Een Fenix Houdt,  Elke Jonge Man In De 
 Oogen Zijner Beminde Zich Den Hemel Ziet Ontsluiten. Echtgenooten 
 Verdragen Elkander Uit Blindheid Voor Elkanders Gebreken,  Bemerkt Hij. 
 Stokpaarden Vormen Het Gewone Vervoermiddel Van Denkers,  Dichters,  En 
 Geleerden. Volken Zijn Groote Kinderen. De Scepters Der Koningen 
 Gelijken Somtijds Zotskolven. De Voortplanting Van Het Menschelijk 
 Geslacht Onderstelt Lachwekkende Gemeenzaamheden. Ieder Heeft Zijne 
 Eerzucht,  En Ieders Eerzucht Haakt Naar Eene Onderscheiding. Eenvoudigen 
 Ontcijferen Somtijds Raadselen,  Aan Wier Oplossing De Wijzen En De 
 Verstandigen Hunne Vlijt En Hunne Olie Verspilden. 
   
   
   
 "Zegt Niet," Vraagt De Dwaasheid,  "Zegt Niet Tot Lof Der Brabanders Een 
 Brabantsch Spreekwoord: _Hoe Ouder Hoe Gekker_? Hetgeen Beteekent Dat 
 Dit Volk Meer Dan Eenig Ander Zich Door Een Gezelligen Aard 
 Onderscheidt,  En Door De Gebreken Van Den Ouderdom In Mindere Mate 
 Gekweld Wordt. Niet Anders Mijne Hollanders,  Door Ligging En Levenstrant 
 Den Brabanders Zoo Naauw Verwant. En Waarom Zou Ik Niet _Mijne_ 
 Hollanders Zeggen,  Daar Zij Aan Hun Volharden In Mijne Dienst Hun 
 Bijnaam Danken,  En Zij Zich Dien Zoo Weinig Schamen,  Dat Zij Hem Als Hun 
 Voornaamsten Eeretitel Beschouwen? Laat Anderen Dan De Medea's,  De 
 Circe's,  De Venussen,  De Aurora's,  En Weet Ik Welke Tooverbronnen 
 Aangaan! Anderen Bij Andere Godinnen Het Geheim Der Bloedvernieuwing 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 29 
   
 Zoeken! _Bij Mij Alleen Vindt Men Daartoe Het Vermogen,  Bij Mij De 
 Praktijk_.[72] 
   
   
   
 Even Diep Als Holbein,  Die In Een Verloren Oogenblik Zijn Boekje 
 Illustreerde,  Gevoelt Erasmus Dat Het Leven Der Menschen Met Het 
 Uitvoeren Van Een Doodedans Gelijkstaat.[73] De Onverbiddelijke God 
 Terminus Is Hem Geen Oogenblik Uit De Gedachten.[74] Doch De Herinnering 
 Verbittert Hem Niet. Over Geen Onderwerp Kan Hij Nadenken,  Of Altijd 
 Gluurt In Zijne Verbeelding Over Den Schouder Der Godinnen Van Deugd, 
 Waarheid,  Schoonheid,  De Glimlagchende Met De Bellekap,  De 
 Alomtegenwoordige Fantasie.[75] Het Geloof,  De Wetenschap,  De Liefde,  De 
 Geestdrift,  De Zelfopoffering,  Alles Schijnt Hem Toe Slechts Tot Op 
 Zekere Hoogte Ernst Te Zijn,  En Geen Ernst Te Kunnen Blijven,  Tenzij 
 Door Een _Grain De Folie_ Voor Bederf Bewaard. 
   
   
   
 Van Eene Zijner Invallende Gedachten,  Den Hofnar,  Hebben Andere Groote 
 Vernuften Der 16de Eeuw Levende Wezens Weten Te Maken,  Even Populair 
 Geworden Als De Algemeene Beschaving Zelve: Rabelais Van Panurge, 
 Cervantes Van Sancho,  Shakespeare Van Falstaff. Maar Allen Was Hij Vóór 
 Met De Opmerking Dat Er Een Natuurlijk Verband Bestond Tusschen De 
 Vrijpostigheid Dier Geestige Zotten,  En Het Goed Humeur Waarmede Zelfs 
 Ligtgeraakte Koningen Hunne Aanmerkingen Verdroegen. Het Was Een 
 Gelukkig Denkbeeld Van Erasmus,  Een Van De Vele Verschijningsvormen Der 
 Fantasie Op Deze Wijze Aanschouwelijk Te Maken. 
   
 De Misbouwde Knaap In Dienst Van Keizer Karel V,  Dien Antonis Mor 
 Voortreffelijk Schilderde,[76] Treedt Onwillekeurig Ons Voor Den Geest, 
 Wanneer De Dwaasheid Diepzinnig Maar Lagchend Redeneert: "Kan Het 
 Ulieden Ontgaan Dat Zelfs Magtige Vorsten Hun Gezelschap Op Den Hoogsten 
 Prijs Stellen,  Zoodat Zonder Dezen De Maaltijd Noch De Wandeling Smaakt, 
 En Zij Niet Één Uur Buiten Mijne Narren Kunnen? Fluks Geven Zij Die 
 Dwazen De Voorkeur Boven Hunne Stemmige Wijzen,  Hoewel Ook Dezen 
 Fatsoenshalve Door Hen Nagehouden Worden. De Reden Is Niet Ver Te 
 Zoeken,  Dunkt Mij. De Wijzen Hebben Den Vorsten Niets Dan Onaangename 
 Zaken Mede Te Deelen,  En,  Steunend Op Hunne Uitgebreide Kennis,  Ontzien 
 Zij Zich Niet Altijd Tedere Ooren Bijtend Te Grieven. De Narren 
 Daarentegen Brengen Voort Hetgeen Waarop De Vorsten Alom En Bovenal 
 Belust Zijn: Kwinkslagen,  Geestigheden,  Dingen Die Doen Schaterlagchen 
 En Zich Verkneukelen. Voegt Daar Het Niet Te Versmaden Voorregt Bij,  Dat 
 _Zij_ Alleen In Hunne Eenvoudigheid De Zaken Bij Haar Waren Naam Noemen! 
 En Ik Vraag U,  Wat Is Loffelijker Dan De Gulle Waarheid? 
   
 "Maar De Ooren Der Vorsten Schuwen De Waarheid,  Zal Iemand Beweren,  En 
 Bovenal Om Die Reden Mijden Zij De Wijzen In Hunne Dienst; Vreezend Dat 
 Er Onder Hen Een Onafhankelijk Man Gevonden Worde,  Die Den Moed Heeft 
 Meer Te Letten Op Hetgeen Is Dan Op Hetgeen Behaagt. 
   
 "Ik Erken Dit: Den Koningen Is De Waarheid Hatelijk. Doch Hetgeen Ik In 
 Mijne Narren Bewonder Is Juist Dat Niet Alleen Waarheden,  Maar 
 Onbewimpelde Strafredenen Uit Hun Mond Met Instemming Aangehoord Worden; 
 Zoodat Dezelfde Openhartigheid Die Een Wijze Het Hoofd Zou Kosten,  In De 
 Hoogste Mate Welgevallig Is Indien Zij Betracht Wordt Door Een Dwaas. De 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 30 
   
   
 Waarheid Namelijk Bezit,  Wanneer Zij Van Niets Kwetsends Vergezeld Gaat, 
 Een Natuurlijk Bekoringsvermogen; Maar Alleen Aan De Narren Verleenden 
 De Goden Die Gaaf."[77] 
   
   
   
 De Heldin Van Erasmus Heet Moria,  En Gelooft In Hare Olympische Afkomst. 
 Met Niet Minder Regt Zouden Wij Haar Love-In-Idleness Kunnen Doopen; 
 Naar Den Naam Van Het Bloempje Door Welks Sap,  Uitgedrukt Op De Oogleden 
 Zijner Sluimerende Gade,  Oberon In Shakespeare's _Midsummernight's 
 Dream_ Titania Met De Dwaasste Begoochelingen Straft. Moria Beroemt Er 
 Zich Op,  Tegelijk De Ziel Der Wereld En Het Levend Zelfbedrog Te Zijn. 
 Zij Is Het Die Bij Menschen En Onsterfelijken De Beminlijke Chronische 
 Ziekte Der Hersenschimmen Onderhoudt,  En Door Hunne Hersenschimmen Hen 
 Gelukkig Maakt. "Ik Rijd Bij De Stervelingen Veelvuldig Over De Tong," 
 Is Haar Eerste Woord Het Beste; "Want Meent Niet Dat Ik Onkundig Zij Hoe 
 Kwalijk Bij De Keur Der Dwazen De Dwaasheid Aangeschreven Staat!" 
 Nogtans Houd Ik Vol Dat Mijn Genie,  En Het Mijne Alleen,  Goden En 
 Menschen Het Gemoed Verkwikt. Redenaars Van Beroep Slagen Te 
 Naauwernood,  Door Lange En Langdurig Overdachte Toespraken,  Den Hoorders 
 Hunne Zorgen Te Doen Vergeten: Ik,  Ik Behoef Mij Slechts Te Vertoonen, 
 En Eene Ongekende Vrolijkheid Verspreidt Zich Over De Aangezigten,  Eene 
 Onzigtbare Hand Strijkt De Voorhoofden Glad,  Er Rijst Een Vriendelijk, 
 Toejuichend Lagchen. Wat Mijne Herkomst Betreft,  Weet Dat Ik Noch Chaos, 
 Noch Orcus,  Noch Saturnus,  Noch Iapetus Tot Vader Heb,  Of Hoe Die 
 Afgeleefde En Vermolmde Goden Heeten Mogen; Maar Plutus,  Den Eenigen 
 Waren Aarde- En Hemelvader: Wat Hesiodus,  Homerus,  En Iupiter Zelf, 
 Beweren Mogen. En Niet Den Plutus Van Aristofanes,  Reeds Met Één Voet In 
 Het Graf,  Reeds Van Het Gezigt Beroofd; Maar Den Nog Ongedeerden, 
 Tintelend Van Jongelingsvuur. En Niet Van Jongelingsvuur Alleen,  Maar 
 Ook En Vooral Van Den Onversneden Nectar Dien Hij Op Een Keer Met Volle 
 Teugen Aan Den Godemaaltijd Dronk. Mijne Moeder Was Neotès,  Aanvalligste 
 En Levenslustigste Der Nimfen,  De Beligchaamde Jeugd."[78] 
   
   
   
 Het Toppunt Zijner Paradoxale Stelling Wordt Door Erasmus Bereikt, 
 Wanneer Hij In De Laatste Bladzijden Van Zijn Geschrift,  Met Verwijzing 
 Naar Teksten Uit Het Nieuwe Testament,  Waar Gesproken Wordt Over De 
 Dwaasheid Des Kruises,  Over De Dwaasheid Gods Welke Wijzer Is Dan De 
 Menschen,  Ook Van Het Christendom Zelf Eene Goddelijke Komedie En Van De 
 Christelijke Vroomheid,  Welke Alle Aardsche Voorregten Versmaadt Ten 
 Einde Den Hemel Te Winnen,  Eene Soort Van Heiligen Waanzin Maakt.[79] 
 "Geeft Daarbij Wel Acht," Zegt Moria,  "Dat Het De Kinderen Zijn,  De 
 Grijsaards,  De Vrouwen,  De Armen Van Geest,  Die Door De 
 Godsdienstoefeningen Het Meest Bekoord Worden En,  Slechts Natuurkinderen 
 Zijnde,  Het Ijverigst Zich Om De Altaren Verdringen. Let Er Ook Op Dat 
 De Godsdienststichters In Den Regel Felle Vijanden Der Letteren Zijn,  En 
 Belijdenis Doen Van Eene Verwonderlijke Eenvoudigheid." 
   
 Dit Scepticisme Is Het Beste Bewijs Dat Men Ten Onregte Sebastiaan 
 Brand's _Narrenschiff_,  Welks Oudste Druk Tot 1494 Teruggaat,  Als Een 
 Voorlooper Van Erasmus' _Lof Der Dwaasheid _Pleegt Aan Te Duiden. Er 
 Zijn Vele Plaatsen In Erasmus' Boekje Waar Hij Op Hetzelfde Aanbeeld 
 Slaat Als Brand En,  Tot Regtvaardiging Van Zijn Geloof Aan De Algemeene 
 Heerschappij Van Den Onzin,  Evenzoo Op Tallooze Dwazen Wijst 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 31 
   
   
 (Boeke-Narren,  Vrouwe-Narren,  Gouden Kalf-Narren,  Wijn- En Bier-Narren, 
 Gelijk De Straatsburgsche Burgemeester Ze Noemt) Die Het Geluk In 
 Allerlei Onwezenlijke Genoegens Of Voorregten Zoeken. Brand's 
 Boetpredikers-Bedoeling Echter Is Erasmus Vreemd; En Bij Den 
 Rotterdammer Vormt De Ééne,  Door Den Straatsburger Onveranderlijk 
 Berispte Dwaasheid,  Slechts Een Incident. De Schuit Van Brand Is Een 
 Platbooms Vaartuig,  Hetwelk Desverkiezend Op Rollen Gezet,  En Op 
 Vastenavond Door De Straten Gevoerd Kan Worden.[80] Met Erasmus' 
 Schuitje,  Vlug Getuigd,  Kan Men In Weerwil Van Den Ranken Bouw Eene Reis 
 Om De Wereld Doen. Zijne Boot Schijnt Een Wimpel Van Het Fosforescerend 
 Vuur Te Voeren,  Dat Volgens De Etymologen Zijn Naam Aan Den Heiligen 
 Erasmus Der Christelijke Oudheid Dankt.[81] 
   
   
   
 Ondanks Het Hemelsbreed Verschil Van Taal En Omvang Komt Geen Ander 
 Geschrift Der 16de Eeuw,  Wat De Filosofische Strekking Betreft,  Het 
 Boekje Van Onzen Landgenoot Nader Dan De Groote Roman Van Rabelais, 
 Verschenen Van 1533 Tot 1554,  En Insgelijks Eene De Geheele Zamenleving 
 Omvattende Satire. Erasmus' _Dwaasheid_ Heet Bij Rabelais _La Dive 
 Bouteille_,  Vertegenwoordigster Derzelfde Welwillende Wijsbegeerte Of 
 Levensbeschouwing,  Die Te Midden Der Onzekerheid En Dikwijls Gemaakte 
 Deftigheid Van Het Ondermaansche,  Het Goed Regt Van Den Roes Der 
 Vrolijkheid Handhaaft.[82] Levendig Hebben Beiden Beseft,  Erasmus En 
 Rabelais,  Dat De Mensch,  Al Spant Zijne Scherpzinnigheid Hare Beste 
 Krachten In,  Toch Niet Achter Het Geheim Van Zijn Wezen Komen Kan; 
 Geloof En Eeuwig Leven Moeten Kunnen Verdragen,  Tot Het Gebied Der 
 Fantasie Gebragt Te Worden; En Ons Bestaan,  Trots Elk Onderzoek,  Een 
 Ondoorgrondelijk Mengsel Blijft Van Komisch En Tragisch,  Verheven En 
 Alledaagsch. 
   
   
   
 Wat De Inkleeding Betreft Is De _Lof Der Dwaasheid_ Een Offer Aan De 
 Mode. De Geletterde Wereld Van Erasmus' Dagen Had Voor Het Eerst Weder 
 Kennis Gemaakt Met De Werken Van Sommige Grieksche Sofisten,  Of Met De 
 Sofistische Uitspanningen Van Voorname Grieksche Redenaars En 
 Schrijvers. Als Met Eene Nieuwigheid Vermaakte Men Zich Met Den _Lof Der 
 Mug_ Door Lucianus,  Met Lucianus' Ironischen _Lof Van Phalaris_,  Den 
 Siciliaanschen Tiran. Men Herinnerde Zich Met Welgevallen Dat Glauco 
 Schertsend Den _Lof Van Het Onregt_,  Synesius Den _Lof Der Kaalheid_, 
 Favorinus Den _Lof Van Thersites_,  Den Mismaakten Homerischen Zwetser, 
 En Den _Lof Der Derdendaagsche Koorts_ Geschreven Had. Die Voorbeelden 
 Stonden Erasmus Voor Den Geest; En Hij Verhoogde Meteen Het Pikante Van 
 Het Genre,  Door In Den Mond Der Dwaasheid,  Die Niet Uit Hare Rol Mogt 
 Vallen Eene Lofrede Op Zichzelve Te Leggen. Zij,  Niet Hij,  Is De Sofist 
 Die Van Het Begin Tot Het Einde Der _Declamatio_ Het Woord Voert.[83] 
   
   
   
 In De 18e Eeuw Is Erasmus Geestig Nagevolgd Door Mandeville,  Wiens 
 Bije-Fabel Een Vermomde _Lof Der Ondeugd_ In De Maatschappij; Door 
 Holberg,  Wiens Onderaardsche Reis Van Klaas Klim Vaak Een _Lof Der 
 Ligtzinnigheid_ In Den Staat Is.[84] Doch Niemand Heeft Een Geheel 
 Zamengesteld,  Dat In Zoo Hooge Mate,  Evenals De Schrijver Zelf,  Het 
 Karakter Van Een Natuurprodukt Bezit. De _Lof Der Dwaasheid_ Is Niet 
 Diepzinnig Gelijk Een Stelsel Van Metafysica,  Maar Gelijk Een Artisjok. 
 De Kern Der Vrucht Smaakt Zoet,  En Geeft Eene Juiste Voorstelling Van 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 32 
   
   
 Den Bloedzuiverenden Invloed Der Werken Van Erasmus In Het Algemeen. Een 
 Voor Een Kan Men De Puntige Bladen,  Die Hare Kroon Vormen,  Afplukken. 
 Zelven Eene Specerij,  Behoeven Zij Niet Afzonderlijk In Olie En Azijn 
 Gedoopt,  Of Met Zout En Peper Gekruid Te Worden. 
   
   
   
 Indien Onze Nederlandsche Schilders Van Den Tegenwoordigen Tijd Te 
 Bewegen Waren,  Voor Eene Poos Zich Aan De Omhelzing Hunner 
 Dorpsvertellingen Te Ontrukken,  Dan Zouden Zij Door Het Behandelen Van 
 Een Historisch Onderwerp Roem Kunnen Behalen: Erasmus Te Viervoet, 
 Gevolgd Door Zijn Burgerlijken Rijknecht,  Door Zijne Rijdende 
 Bibliotheek,  En Opziend Uit Het Schrijfboek Waarin Hij Bezig Is 
 Gelukkige Invallen Voor Den _Lof Der Dwaasheid_ Op Te Teekenen. 
   
   
   
 Werkelijk Is Het Kleine Geschrift,  Dat Door De Vergankelijkheid Nu 
 Weldra Sedert Vier Eeuwen Geëerbiedigd Werd,  Op Deze Wijze Zoo Niet 
 Voltooid,  Dan Toch Aangevangen: In Den Zadel,  Gedurende De Eerste 
 Terugreis Uit Italië In 1509.[85] Erasmus Telde Op Dat Tijdstip,  Naar De 
 Gewone Berekening,  Tweeënveertig Jaren; Had Rome En Venetië Gezien; Had 
 Te Turin Den Dokterstitel Gehaald;[86] Zou In Engeland Bij Lord Mountjoy 
 Of Bij Thomas Morus Gaan Logeren,  Buiten; Werd Op Dat Oogenblik Door 
 Zorgen Noch Ziekte Gekweld; En Was,  Nog Onberoemd,  Juist In De Stemming 
 Een Werk Der Verbeelding Te Dichten,  Waarin Hij Onder Den Sluijer Der 
 Allegorie Den Vrijen Teugel Vieren Kon Aan Zijne Luim. 
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
 Betrekkelijk Vroegtijdig Schijnt Erasmus,  Hoe Jong Van Harte Hij Ten 
 Einde Toe Moge Gebleven Zijn,  Vreemden Aan Een Grijsaard Te Hebben Doen 
 Denken; Hetgeen,  Wanneer Men Zijn Zwervend Leven En De Tien Folianten 
 Zijner Werken In Aanmerking Neemt,  Die Lang Niet Al De Weleer Door Hem 
 Gekorrigeerde Drukproeven Behelzen,  In Zichzelf Niet Buitengewoon Te 
 Verwonderen Is. Krachtiger Ligchamen Dan Het Zijne Zouden Van Zulk Een 
 Ingespannen Bezig-Zijn Na Verloop Van Zeker Aantal Jaren De Sporen 
 Vertoond Hebben. 
   
 Ik Maak Deze Opmerking Naar Aanleiding Der Karaktervolle Apostrofe Aan 
 Erasmus In Het Dagverhaal Van Albert Dürer's Zuidnederlandsche Reis Van 
 1521,  Toen Dürer Zelf De Vijftig Genaderd Was,  Erasmus Hoogstens Zes Of 
 Zeven Jaren Ouder Kon Zijn. 
   
 Het Is Bekend Dat Erasmus Op Dat Tijdstip Te Antwerpen Vertoefde, 
 Bevriend Met Den Stads-Sekretaris Aegidius En Met Quinten Metsys Den 
 Schilder,  En Dat Kort Na Pinksteren Van Genoemd Jaar Er In De Stad Een 
 Onrustbarend Gerucht Liep. Maarten Luther,  Heette Het,  Die Op Den 
 Rijksdag Te Worms Zulk Eene Stoute Taal Gevoerd Had (Men Begreep Niet 
 Dadelijk Dat De Keurvorst Van Saksen Hem Met Voordacht Had Doen Opligten 
 En Op Den Wartburg In Veiligheid Brengen); Luther Was In De Handen 
 Zijner Vijanden Gevallen! Ondanks Het Keizerlijk Vrijgeleide Hadden Zij 
 Hem Gevangen! Vermoord Misschien! 
   
 Dürer,  Die In Dezelfde Dagen Te Antwerpen Verscheiden Openbare Personen 
 Portretteerde En Onder Anderen Ook Erasmus Uitteekende,[87] Kan In De 
 Algemeene Dwaling Niet Lang Gedeeld Hebben. Bij Het Eerste Vernemen 
 Evenwel Maakte De Tijding Op Hem,  Tevens Goed Roomsch En Goed 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 33 
   
 Hervormingsgezind Een Verpletterenden Indruk. De Vereerder Van Den 
 Onversaagden Jongen Luther Achtte Door Dezen Slag De Zaak Der Godsdienst 
 Verloren,  En Teekende,  Overstelpt Door Droefheid,  In Zijn Dagboek Een 
 Weeklagt In Proza Op,--Bladzijden Die Voor De Geschiedenis Te Meer 
 Waarde Hebben,  En Van Hetgeen Destijds Omging In De Gemoederen,  Eene Te 
 Juister Voorstelling Geven,  Omdat Hier Noch Een Theoloog,  Noch Een 
 Monnik,  Noch Een Letterkundige Spreekt,  Maar Een Eenvoudig, 
 Welonderwezen Burger,  Slechts Buitengewoon Als Kunstenaar En De 
 Godsdienst Enkel Om Haarzelve Liefhebbend,  Als Verhevensten Vorm Van Het 
 Schoone En Zuiverste Bron Der Deugd. 
   
   
   
 Onder Het Voortschrijven Met Bewogen Gemoed En Ongeoefende Pen Valt Het 
 Dürer In,  Dat Zoo Luther Verloren Is Erasmus Nog Leeft,  Deze Op Dat 
 Oogenblik Zich In Zijne Onmiddellijke Nabijheid Bevindt,  En Zoolang 
 Erasmus Strijdvaardig Blijft De Christenheid Niet Behoeft Te Wanhopen. 
   
   
 "O,  Gij Alle Vrome Christenmenschen," Is Het Laatste Woord Zijner Hulde 
 Aan Luther,  "Helpt Mij Vlijtig Beweenen Dezen Godgeestigen Mensch,  En 
 God Bidden Dat Hij Ons Een Ander Verlicht Man Zende! O Erasme 
 Roterodame,  Hoor Gij Ridder Des Heeren Christus: Rijd Nevens Den Heer 
 Christus Voort: Bescherm De Waarheid: Verkrijg Der Martelaren Kroon: 
 _Gij Zijt Toch Reeds Een Oud Manneken_. Ik Heb U Hooren Zeggen Dat Gij 
 Uzelven Nog Twee Jaren Toegegeven Hebt,  In Welke Gij Nog Dacht Iets Te 
 Doen. Leg Dezelve Wel Aan,  Het Evangelie En Het Ware Christelijk Geloof 
 Ten Goede,  En Laat U Dan Hooren. Dan Zullen De Poorten Der Helle,  Gelijk 
 Christus Zegt,  Niets Tegen U Vermogen; En Schoon Gij Hier Uw Meester 
 Christus Gelijkvormig Wierdt,  En In Dezen Tijd Schande Van De Leugenaars 
 Leedt,  En Daarom Een Kleinen Tijd Des Te Eer Stierft,  Zoo Zult Gij Toch 
 Eer Uit Den Dood In Het Leven Komen En Door Christus Verheerlijkt 
 Worden. O Erasmus,  Houd U Hier Zoo Dat God U Roeme,  Gelijk Van David 
 Geschreven Staat; Want Gij Moogt Het Doen,  En Voorwaar Gij Moogt Den 
 Goliath Slaan."[88] 
   
 In Hare Huiselijkheid Vindt Ik Dit De Merkwaardigste Voorstelling Welke 
 De Tijdgenooten Van Erasmus Ons Van Zijn Persoon En Zijn Karakter 
 Gegeven Hebben. Altijd Wordt Uit Zijne Brieven Het Gezegde Aangehaald: 
 "Niet Allen Bezitten Kracht Genoeg Voor Het Martelaarschap; Ik Zou Bij 
 Het Ontstaan Van Eenig Rumoer,  Vrees Ik,  Het Voorbeeld Van Petrus 
 Volgen." Altijd Het Ironische: "Laten Anderen Het Martelaarschap 
 Begeeren,  Ik Acht Mij Zulk Eene Eer Niet Waardig."[89] 
   
   
   
 In Gewone Omstandigheden Zou Men De Braafheid Prijzen Van Den Man,  Die 
 Op Het Papier Durfde Stellen Hetgeen Duizenden Niet Wagen Zichzelf Te 
 Bekennen,  Laat Staan Aan Anderen Mede Te Deelen. Erasmus Op Het Schavot 
 Ware Eene Even Groote Tegenstrijdigheid Geweest,  Als In Onze Dagen Het 
 Sneuvelen Van Een Predikant Of Een Pastoor In Een Tweegevecht Zijn Zou. 
 Hem Echter Heeft Het Niet Gebaat Uitdrukkelijk Te Verzekeren: "Ik Ben 
 Bereid Te Sterven Voor Christus,  Indien Hijzelf Mij Daartoe De Kracht 
 Geeft; Maar Sterven Voor Luther,  Dat Doe Ik Niet."[90] 
   
   
 De Gangbare Geschiedenis Heeft Van Die Vaste Zetten. Wanneer Paus Julius 
 Ii Oorlog Voert,  Dan Noemen Wij Hem Een Onwaardig Stedehouder Van Den 
 God Der Liefde; Zwingli Daarentegen,  Die Bij De Zwitsersche Huurtroepen 
 Van Julius Als Aalmoezenier Diende,  Hem Bewonderen Wij Wanneer Hij In 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 34 
 Den Slag Bij Kappel,  Aanvoerder Van Een Leger,  Valt Met Het Zwaard In De 
 Vuist; En Niets Verhindert Ons Te Erkennen Dat Die Soldaat,  Gewezen 
 Priester,  Eene Zeer Verstandige Leer Van Het Heilig Avondmaal Heeft 
 Uitgedacht. Wij Nemen Het Luther Noch Kalvyn Kwalijk Te Zijn Gestorven 
 In Hun Bed,  Hoewel Beiden Onschuldig Bloed Op Het Geweten Hadden; Maar 
 Erasmus,  Die Nooit Eene Vlieg Kwaad Deed,  Nooit Om Een Ander Zwaard Dan 
 Zijne Pen Vroeg,  Erasmus Noemen Wij Laf,  Omdat Hij Terugdeinsde Voor Den 
 Brandstapel. Hij Alleen Had Door Beulshanden Behooren Om Te Komen, 
 Vinden Wij. 
   
 Deze Ongelijkheid Aan Onszelf Kan Slechts Hieruit Voortkomen Dat Luther, 
 Zwingli,  En Kalvyn,  Ondanks Gebreken Die Zij Met Voorbeeldigen Ootmoed 
 De Eersten Waren Te Belijden,  De Zaak Van Den Vooruitgang Gediend 
 Hebben; Erasmus,  Ondanks Zijne Deugden,  De Zaak Van Het Behoud Of Der 
 Reaktie; En Het Van Te Voren Bij Ons Vaststaat Dat Wie Dit Laatste Doet 
 Minder Diensten Aan De Zamenleving Bewijst. 
   
 De Feiten Met Dat Al Komen Alleen Tot Hun Regt,  Wanneer Wij Bij Het 
 Beschouwen Van Erasmus Ons Op Het Medegevoelend Standpunt Van Albrecht 
 Dürer Plaatsen; Die Wel Is Waar Hem Al Vroeg Voor Een Oud Manneke,  Maar 
 Tevens Voor Een Dapperen Kleinen David En Ridder Van Den Heer Christus 
 Hield. Het Is De Schuld Van Hendrik De Keyser Niet Dat De Bronzen Reus 
 Op De Rotterdamsche Markt Aan Die Voorstelling Zoo Weinig Beantwoordt: 
 Op Den Top Eener Vendômezuil Zou Het Fraaije Beeld Beter Geplaatst Zijn 
 Dan Op Dat Lage Voetstuk.[91] De Erasmus Van Het Louvre-Muzeum,  Door 
 Holbein,  Is Eene Alles Afdoende Rechtvaardiging Van Dürer's 
 Zienswijze.[92] 
   
 Erasmus Leefde In Zulk Een Moeijelijken Tijd Dat Het Ons Niet Betaamt 
 Over Het Gebruik Dat Hij Van Zijne Bewonderenswaardige Gaven Gemaakt 
 Heeft Een Beslissend Oordeel Te Vellen,  En Wij Er Ons Bij Moeten 
 Nederleggen Dat Hij,  Gelijk De Bijbel Zegt,  Ten Volle Verzekerd Is 
 Geweest In Zijn Eigen Gemoed. Voorts Mag Het Onze Nationale Eigenliefde 
 Streelen Dat Slechts Driemalen In De Geschiedenis Van Europa Één Vernuft 
 Zulk Eene Europeesche Vermaardheid Bezeten,  En De Beschaving Van Zijn 
 Tijd In Zulke Mate Beheerscht Heeft: Petrarca In De 14de,  Erasmus In De 
 16de,  Voltaire In De 18de Eeuw. 
   
 Erasmus Is Een Eenzijdig Litterarisch Genie Geweest. Hij Heeft Noch In 
 De Wiskunde Uitgemunt,  Noch Als Jurist,  Noch Als Geschiedschrijver. In 
 De Leerstellige Godgeleerdheid En De Bijbelsche Uitlegkunde Was Hij Een 
 Dilettant,  In De Staatkunde Een Droomer.[93] Zelfs Als Wetenschappelijk 
 Filoloog Liet Hij Te Wenschen Over: Zijn Tekst Van Het Nieuwe Testament 
 Heeft Te Langen Tijd Voor Klassiek Gegolden.[94] De _Thesaurus Linguae 
 Latinae_ Van Robert Estienne (1532),  Vooral De _Thesaurus Linguae 
 Graecae_ Van Henri Estienne Jr. (1572),  Waren Werken Van Blijvender 
 Waarde Dan De Geleerde Uitgaven Van _Zijne_ Hand. 
   
 Doch Hij Was Het Beligchaamd Gezond Verstand Zijner Eeuw,  En Dankte Aan 
 Zijne Fabelachtige Vaardigheid In Het Schrijven Eener Doode Taal Het 
 Voorregt,  In Een Tijd Toen In Alle Landen Van Europa Wie Maar Een Glimp 
 Van Opvoeding Had Het Latijn Even Gemakkelijk Als De Moedertaal 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 35 
 Verstond,  Door Het Bespelen Van Één Klavier Aller Aandacht Te Kunnen 
 Boeijen. 
   
 Ook Om Die Reden Hield Hij Van Bazel,  En Was Een Zwitsersch Typograaf 
 Een Zijner Bemindste Vrienden. Niet In Een Hoekje Met Een Boekje Wilde 
 Hij Wonen,  Zooals Thomas A Kempis,  Maar Tusschen De Bergen Met Eene 
 Drukpers. Met Dien Hefboom Was Hij Zich Bewust Eene Wereld Te Kunnen 
 Vertillen,  En Zijn Schoonste Eeretitel Is Misschien Dat Hij Onder Dit 
 Gevaarlijk Zelfgevoel Vergelijkenderwijs Zoo Nederig En Altijd Zoo 
 Eenvoudig Gebleven Is. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 Noten: 
   
 [1] Plaatsen Betreffende Erasmus' Geboorte,  In Het Woordenboek Van 
 Bayle.--Nieuwe Berichten Bij Wilhelm Vischer,  Erasmiana,  Bazel 1876,  En 
 Bij R. Fruin In Nijhoff's Bijdragen,  N. R.,  1878,  X 85 Vgg.; D. R., 
 1881,  I 55 Vg. 
   
 [2] Duifhuis (1531-1581),  De Voortreffelijke Rotterdamsch-Utrechtsche 
 Pastoor,  Had Van Zijne Huishoudster Krijntje Pieters Drie Kinderen Die 
 In Hetzelfde Geval Als Vóór Hen Erasmus En Zijn Broeder Verkeerden. 
 Wiarda,  Huibert Duifhuis,  1858,  Bladz. 8 Vgg. 
   
 [3] Leven Van Erasmus Door Beatus Van Rheinau,  En Leven Van Erasmus Door 
 Hemzelf,  Vóór De Uitgaaf Van Le Clerc. 
   
 [4] Getuigenis Van Calvete De Estrella Bij R. Fruin,  Erasmiana 1878, 
 Bladz. 99.--Geboortehuis Van Erasmus Naar Eene Teekening Van Kortebrant, 
 18e Eeuw,  In Oude Tijd 1869,  Bladz. 9. 
   
 [5] Als Schilder Wordt Hij In Houbraken's Grooten Schouwburg Vermeld I 
 17 Met Portret.--De Anecdote Omtrent De Kruisiging Door Erasmus,  Die 
 Kornelis Musius Te Delft Zal Toebehoord Hebben,  Ook Bij Weyerman, 
 Levensbeschrijvingen,  1729-1769,  I 197.--Alles Ontleend Aan Van 
 Bleijswijck,  Beschrijving Van Delft,  1667,  Bladz. 321,  360. 
   
 [6] Hij Spreekt Ergens Over De "Barbaarsche" Van Hegius,  Dien Hij 
 Overigens Dankbaar Herdenkt. Reichling,  Murmellius,  Bladz. 7. 
   
 [7] Over Emmaüs Bij Römer,  Kloosters En Abdijen,  I 384 Vgg. 
   
 [8] De Contemtu Mundi,  Bij Le Clerc,  V 1239-1262. 
   
 [9] "Una Hilari Margareta." De Contemtu Mundi,  C. Ii. 
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 36 
 [10] De Contemtu Mundi,  C. Ii.--Bij R. Fruin,  Erasmiana 1878,  Bladz. 105 
 Vgg. 
   
 [11] Oratio In Funere Bertae De Heijen Goudanae,  Bij Le Clerc Viii 
 551.--Inleiding Van Ch. Ruelens Tot Het Fotolitografisch Facsimile Der 
 Silva Carminum Van 1513,  Brussel 1864,  Bladz. Xxxiv Vgg. 
   
 [12] Virgo Misogamos,  Virgo Poenitens,  Ie Deel Der Colloquia Familiaria, 
 Bladz. 158 Vgg. En 167 Vgg. Der Tauchnitz-Uitgaaf. 
   
 [13] Ch. Ruelens,  Silva Carminum,  Inleiding Bladz. Xxxvii. 
   
 [14] Ch. Ruelens,  Silva Carminum,  Inleiding Bladz. Xxxvi. 
   
 [15] R. Fruin,  Erasmiana 1878,  Bladz. 107 Vgg. 
   
 [16] Ch. Ruelens,  Silva Carminum,  Inleiding Bladz. Xli. 
   
 [17] Militis Et Carthusiani,  In De Colloquia Familiaria,  I 184 Vgg. Der 
 Tauchnitz-Uitgaaf. 
   
 [18] Melanchton,  Leven Rudolf Agricola. 
   
 [19] Kervyn De Lettenhove,  Étude Sur Les Chroniques De Froissart,  1856. 
   
 [20] I.C. Scaliger Verweet Erasmus,  Korrektor Geweest Te Zijn Bij Aldo 
 Manuzio Te Venetië. Erasmus Verweet Ulrich Von Hutten,  Zich Door Een 
 Boekverkooper Te Hebben Laten Honoreeren Voor Een Pamflet. 
   
 Plaatsen Bij Bayle,  Op "Erasme," En Bij Drummond,  Ii 130 Vgg. 
   
 [21] Over Filelfo Bij Burckhardt I 128 Enz.,  Ii 172 Enz.--Studie Door 
 Eugène Müntz,  Revue Des Deux-Mondes,  1 Nov. 1881. 
   
 [22] Ontleend Aan De Hierna Te Noemen Brieven Van Erasmus Uit De Jaren 
 1497 En Vgg. 
   
 [23] D. Nisard,  I 25 Vgg.; 140 Vgg.; 154 Vgg.; 168 Vgg. Durand De Laur, 
 I 634.--Drummond,  Ii 267 Vgg.--Feugère,  Bladz. 101 Vgg.,  156 
 Vgg.--Wilhelm Vischer,  Blz. 8 (Pensio Anglica) Bladz. 33 (Pension Des 
 Herzogs Von Cleve),  Bladz. 34 (Praepositura Daventriensis)--Dumbar,  K. 
 En W. Deventer,  I 329 A En B. 
   
 [24] Fotografisch Facsimile Van Erasmus' Testament Bij J.B. Kan, 
 Erasmiana,  Rotterdam 1881. 
   
 [25] Portret Van Erasmus In Het 5e Deel Van Wagenaar's Vad. Historie; 
 Portret Van Groen Van Prinsterer Vóór Het Handboek,  1870,  5e Druk. 
 Erasmiana En Verzameling Portretten Van Erasmus,  In Het Rotterdamsch 
 Stadsarchief: Rariteiten-Kamer.--Craandijk En Schipperus,  Wandelingen, 
 Iii 149,  157,  167. 
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 37 
 [26] Ook De Aan Hem Gerigte Daaronder Zijn Belangrijk Voor De Kennis Van 
 Zijn Persoon. De Verzameling Is Niet Volledig. 
   
 [27] Brieven Van Erasmus Bij Le Clerc,  No. 19. 
   
 [28] Adam Van Brescia En Sinon,  30ste Zang Der Hel. 
   
 [29] Teekening Naar Het Origineel Door J.A. Altorffer,  In Het Bezit Van 
 H.D. Tjeenk Willink.--Oudere Teekening In De Portefeuilles Van Het 
 Zeeuwsch Genootschap. Lantsheer En Nachtglas,  Zelandia Illustrata, 
 1866-1880,  I 577 Vg.--Afbeelding Van Het Stadhuis Te Veere In De Aarde 
 En Haar Volken,  1875,  Bladz. 272.--Artikel Over Anna V. Borssele In Het 
 Woordenboek Van Bayle. 
   
 [30] Gargon,  Walchersche Arcadia,  1746,  3e Druk,  I 279,  Ii 108,  En De 
 Verwijzingen Naar Reigersbergh,  Boxhorn,  En Smallegange.--Reigersbergh 
 Van Cortgene,  Schrijver Der Oudste Zeeuwsche Kronijk (Antwerpen 1551), 
 Was Met Het Geslacht Bourgondië-Van Borssele Persoonlijk Bevriend. 
   
 [31] Brieven Van Erasmus Bij Le Clerc,  No. 6 Vgg.--Uittreksels Bij 
 Drummond,  I 31 Vgg.,  91 Vgg. 
   
 [32] Over Één Of Twee Battussen,  In Van Der Aa's Biografisch 
 Woordenboek,  Iia 175. 
   
 [33] Over Lord Mountjoy Bij Drummond,  I 42. 
   
 [34] Brieven Van Erasmus Bij Le Clerc,  No. 92. Door Eene Schrijf- Of 
 Eene Drukfout,  Schijnt Het,  Luidt Het Opschrift: "Clarissimae Annae 
 _Bersalae_,  Principi Verianae." 
   
 [35] Over Willem Hermansz Van Gouda Hiervóór,  Blz. 298. 
   
 [36] Brieven Van Erasmus Bij Le Clerc,  No. 52. 
   
 [37] Brieven Van Erasmus Bij Le Clerc,  No. 94. 
   
 [38] Toespelingen Op De Odyssea En De Aeneis. 
   
 [39] Van Hem En Van Zijn Bediende. 
   
 [40] Battus Was Misschien,  Tot Een Niet Nader Aangeduid Punt,  Van 
 Cortgene Hem Tegemoet Komen Rijden. 
   
 [41] Erasmus Bij Le Clerc,  Iii No. 6.--Arx Tornehensis Of Tornenhensis 
 Vanwaar Deze En Nog Eenige Andere Brieven Uit Denzelfden Tijd 
 Gedagteekend Zijn (No. 6,  No. 7,  No. 9,  Cf. No. 95 Aanhef) Is 
 Vermoedelijk Eene Schrijf- Of Eene Drukfout Voor Cortgenensis Of 
 Cortchenensis,  Bijvoegelijk Naamwoord Gevormd Van Cortgene.--Over Het 
 Voormalig Kasteel Van Dien Naam Bij Gargon,  Walchersche Arcadia,  Ii 223; 
 Bij Lantsheer En Nagtglas,  Zelandia Illustrata,  Ii 135. 
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 38 
 [42] Balen,  Dordrecht,  Ii 809 Vg.--Brieven Van Erasmus,  22ste Boek Der 
 Oudere Uitgaven. 
   
 [43] Over De Zeden Van Den Roomschen Klerus Enz. In Nederland,  Eerste 
 Vierdedeel Der 16e Eeuw,  Bij De Hoop Scheffer,  Kerkhervorming,  Bladz. 
 11-13. 
   
 [44] Divina Commedia,  22ste Zang Van Het Paradijs,  Vs. 85--87. 
   
 [45] Brieven En Sermoenen Van Bonifacius. 
   
 [46] De Comtemtu Mundi,  Laatste Hoofdstuk. 
   
 [47] Coll. Fam. Iste Deel,  Bladz. 194 Vgg.: Naufragium. 
   
 [48] Coll. Fam. Iste Deel,  Bladz. 148 Vgg.: Proci Et Puellae. 
   
 [49] Coll. Fam. Iste Deel,  Bladz. 141 Vgg.: Apotheosis Capnionis. 
   
 [50] Coll. Fam. Iste Deel,  Bladz. 29 Vgg.: Militaria. 
   
 [51] Coll. Fam. 2de Deel,  Bladz. 85 Vgg.: Charon. 
   
 [52] Facsimilé Van Holbein's Titelblad Voor Deze Uitgaaf (1519) Bij Paul 
 Mantz,  Hans Holbein,  1879,  Bladz. 58. 
   
 [53] Dit En Het Vorige Ziet Op De Bejegening,  Welke Van Ulrich Von 
 Hutten's Zijde,  In De Burgt Van Franz Von Sickingen,  De Keulsche 
 Kettermeester Hoochstraten Zal Ondervonden Hebben.--D.F. Strauss,  Ulrich 
 Von Hutten,  1860,  2de Boek,  10de Hoofdstuk; Drummond,  Ii 110 Vgg. 
   
 [54] Coll. Fam. 2de Deel,  Bladz. 108 Vgg.: Cyclops-Evangeliophorus. 
   
 [55] Overzigt Bij Drummond Ii 151-179.--Nieuwe Fransche Vertaling Der 
 Colloquia Door Victor Develay,  1876,  Met Etsen Van Chauvet.--Fragmenten 
 Bij D. Nisard,  Renaissance Et Réforme. 
   
 [56] Coll. Fam. Iste Deel,  Bladz. 202 Vgg. Diversoria. 
   
 [57] Iste Deel Bladz. 296 Vgg.: Hippoplanus. 
   
 [58] Coll. Fam. 2de Deel,  Blz. 106 Vgg.: Impostura. 
   
 [59] Iste Deel Blz. 213 Vgg.: Convivium Poëticum. 
   
 [60] Over De Minderbroeders-Observanten Bij Moll,  Leven Van Brugman,  I 
 101 Vgg. 
   
 [61] Coll. Fam. Iste Deel,  Bladz. 255 Vgg.: Ptochoplousioi Franciscani. 
   
 [62] Morias Encomium,  Id Est: Stultitiae Laus,  Erasmi Roterodami 
 Declamatio,  Parijs 1511. Uitgaaf Van C.A. Abbing,  Leiden 1839.--Overzigt 
 Bij Jacobus Scheltema 1819,  Mengelwerk Ii 225 Vgg.--Nieuwe Fransche 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 39 
 Vertaling Van Des Essarts,  1877.--Fragmenten Bij D. Nisard,  Renaissance 
 Et Réforme. 
   
 [63] Stultitiae Laus,  Bij Abbing Bladz. 103 Vgg. 
   
 [64] Toespeling Op Den Oorlogzuchtigen Paus Julius Ii,  Toen Nog Aan Het 
 Bestuur.--Negende Der Houtsneden Van Albrecht Dürer's "Groote 
 Apocalypsis," Cabinet Des Estampes Te Parijs. Facsimilé Door P.W. Van De 
 Weyer Te Utrecht,  1875. 
   
 [65] Stultitiae Laus,  Bij Abbing Bladz. 118 Vgg. 
   
 [66] Over Skelton Bij Philarète Chasles,  Le Drame,  Les Moeurs Et La 
 Religion Au 16e Siècle,  1851,  Bladz. 289 Vgg.,  319 Vgg. 
   
 [67] Drummond,  Life Of Erasmus,  I 190. 
   
 [68] Stultitiae Laus Bij Abbing Bladz. 61 Vg. 
   
 [69] Débat De Folie Et D'amour,  In De Oeuvres De Louise Labé,  Parijsche 
 Uitgaaf Van 1871,  Gedrukt Bij Johannes Enschedé En Zoonen.--Studie Over 
 Louise Labé Bij Sainte-Beuve,  Nouveaux Lundis Iv 289 Vgg. 
   
 [70] Louise Labé,  Bladz. 95. Bij Sainte-Beuve,  Bladz. 308. 
   
 [71] Oeuvres De Louise Labé,  Bladz. 7 Vg. 
   
 [72] Stultitiae Laus,  Bij Abbing,  Bladz. 20 Vg. 
   
 [73] Facsimilé Van Holbein's "Simulachres Et Historiées Faces De La 
 Mort,  Lyon 1538," Bij Paul Mantz,  Bladz. 82. 
   
 [74] Facsimilé Van Erasmus' Zegel Bij Drummond,  Ii 371.--R. Fruin, 
 Erasmiana 1878,  Bladz. 100,  Noot 4. 
   
 [75] Zelfde Gedachte Bij Goethe: "Meine Göttin," 2de Deel Van Cotta's 
 Uitgaaf Der Werken,  1850,  Bladz. 53 Vgg. 
   
 [76] Louvre-Muzeum,  Afdeeling Duitsche,  Vlaamsche En Hollandsche 
 Scholen,  Katalogus 1881,  No. 343: "Le Nain De Charles-Quint."--Houtsnede 
 Bij Charles Blanc,  École Hollandaise,  Op Antonio Moro. 
   
 [77] Stultitiae Laus,  Bij Abbing,  Blz. 55-57. 
   
 [78] Stultitiae Laus,  Aanhef. Bij Abbing,  Bladz. 5 Vg.,  11 Vg. 
   
 [79] Stultitiae Laus,  Bij Abbing,  Bladz. 131 Vgg. Tot Het Einde.--Over 
 Het Christendom,  Bladz. 148: "Videtur Omnino Christiana Religio Quandam 
 Habere Cum Aliqua Stultitia Cognationem,  Minimeque Cum Sapientia 
 Convenire."--Over Het Verlangen Der Vromen Naar Den Hemel,  Bladz. 154: 
 "Si Paucis Demonstraro Summum Illud Praemium Nihil Aliud Esse Quam 
 Insaniam Quandam." 
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 40 
 [80] Voorrede Van Karl Simrock Bij Den Gemoderniseerden Tekst Van 
 Sebastiaan Brand's "Narrenschiff," Met Facsimilés Der Oude Platen, 
 Berlijn 1872.--Narreschip Op Rollen In Oude Tijd 1870,  Blz. 289. 
   
 [81] De Spaansche En Italiaansche Matrozen Der Middellandsche Zee,  Wier 
 Patroon De Heilige Erasmus Is (In 304 Onder Diocletianus Den Marteldood 
 Gestorven Als Bisschop Van Formiae,  Thans Mola Di Gaëta),  Verbasterden 
 Zijn Naam Tot Eramo,  Ermo,  Elmo,  Overgebleven In St. Elmsvuur. Zijn 
 Leven In De Acta Sanctorum; Schilderij Van Zijn Dood,  Door Dirc Bouts Of 
 Stuerbout Van Haarlem,  In De Sint-Pieterskerk Te Leuven. 
   
 [82] Studie Over Rabelais Door Albert Réville,  Revue Des Deux-Mondes Van 
 15 Oktober 1872. 
   
 [83] Stultitiae Laus,  Opdragt Aan Thomas Morus,  En Bij Abbing Blz. 7 Vg. 
   
 [84] Overzigt Van Mandeville's "Grumbling Hive" Bij Quack,  Studien Op 
 Sociaal Gebied,  1877,  Blz. 26 Vgg.--Plaatsen Uit Holberg's "Iter 
 Subterraneum" Bij Abbing,  Inleiding,  Bladz. Vii Vgg. 
   
 [85] "Superioribus Diebes Quum Me Ex Italia In Angliam Reciperem Cet." 
 Opdragt Der Stultitiae Laus Aan Thomas Morus.--"Diversabor Id Temporis 
 Apud Morum Meum,  Ex Italia Reversus Cet." Brief Aan M. Dorpius Bij Le 
 Clerc,  Ook Bij Abbing,  Blz. 165. 
   
 [86] Opschrift Van Den Gedenksteen,  Onlangs (4 September 1876) Ter 
 Herinnering Van Erasmus' Promotie Op 4 September 1506 In Het 
 Akademiegebouw Te Turin Geplaatst,  Bij Wilhelm Vischer Erasmiana,  Bladz. 
 6. 
   
 [87] Facsimilé Van Dürer's Teekening Bij Charles Ephrussi,  Albert Dürer 
 Et Ses Dessins,  1882. 
   
 [88] Hollandsche Vertaling Van 1780,  Bladz. 53 Vg. 
   
 [89] Brieven Van Erasmus Bij Le Clerc,  No. 547,  No. 583.--Ook Bij Groen 
 Van Prinsterer,  Handboek 5de Druk,  Bladz. 71 Vg.,  En Bij Wijnne, 
 Geschiedenis Van Het Vaderland 1879,  5de Druk,  Bladz. 68. 
   
 [90] "Optarem Esse Christi Martyr,  Si Vires Ipse Suppeditet; Lutheri 
 Martyr Esse Nolim." Uit De Spongia Tegen Von Hutten Bij Le Clerc,  X 1631 
 Vgg. Bij Drummond,  Ii 142.--Zie Ook De Plaatsen In Den Brief Van 1523 
 Aan Paus Adriaan Vi,  Bij Le Clerc No. 649,  Waar Erasmus Schrijft 
 Desnoods "Ten Koste Van Zijn Leven" De Zaak Van Christus Tegen Luther Te 
 Willen Bevorderen; En Van De Scheuring In De Christenheid: Ik Zou Niet 
 Aarzelen Mijn Leven Te Laten,  Zoo Ik De Openbare Krankheid Daardoor 
 Heelen Kon!" 
   
 [91] Geschiedenis Van Het Standbeeld Van Erasmus,  Bij Jacobus Scheltema, 
 1817,  Mengelwerk Ia 101 Vgg.,  I 258 Vg. 
   
 [92] Louvre-Muzeum,  Salon Carré No. 201.--Gravure Naar Dit Portret Bij 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 41 
 Paul Mantz,  Hans Holbein,  Bladz. 60. 
   
 [93] Érasme Précurseur De L'abbé De Saint Pierre,  Bij Durand De Laur,  Ii 
 501 Vgg. 
   
 [94] Geschiedenis Dier Uitgaaf Bij Drummond,  I 307 Vgg. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 Erasmus 
   
 Samenspraken 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 Charon 
   
 De Veerman Van De Onderwereld. 
   
   
   
   
 Personen: Charon En Alastor,  De Wrekende Genius. 
   
      Deze Dialoog,  Waarin Wezens Uit De Grieksche Fabelleer Door Erasmus 
      Sprekend Worden Ingevoerd,  Is Geheel Geschoeid Op De Leest Van Een 
      Dialoog Van Den Griekschen Schrijver Lucianus. De Knorrige Charon, 
      Die De Schimmen Der Dooden Over De Rivier De Styx Naar Hun Eeuwig 
      Verblijf Moest Voeren,  Houdt Een Gesprek Met Een Boozen Genius. Hun 
      Samenspraak Is Een Scherpe Satire Op De Heerschzucht En Den 
      Twistlust Der Vorsten En Machthebbers Van Dien Tijd,  Die Aangehitst 
      Door De Intriges En 'T Winstbejag Der Priesters En Monniken Overal 
      Strijd En Oorlog Trachtten Te Verwekken. Erasmus Zelf 
      Karakteriseert In Zijn Betoog "Het Nut Der Samenspraken," Deze 
      Dialoog Met De Volgende Woorden: "In Charon Verfoei En Vervloek Ik 
      Den Oorlog Tusschen De Christenen." 
   
 Charon: Wat Heb Jij Een Geweldige Haast,  Alastor?--Alastor: Dat Is Net 
 Goed Dat Ik Je Tref,  Charon. Ik Haastte Me Juist Naar Je Toe.--Charon: 
 Wat Voor Nieuws Is Er?[1]--Alastor: Ik Breng Een Bericht Dat U En De 
 Koningin Der Onderwereld Recht Veel Plezier Zal Doen.--Charon: Nu,  Zeg 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 42 
   
   
 Dan Op Wat Je Komt Brengen,  Ontlast Je!--Alastor: De Schrikgodinnen 
 Hebben Even Behendig Als Gelukkig Haar Taak Vervuld: Alle Deelen Van De 
 Aarde Hebben Ze Met Helsche Kwellingen Bezocht,  Met Tweespalt,  Oorlogen, 
 Rooverijen,  Pestziekten En Wel In Die Mate Dat Ze Zoo Goed Als Kaal 
 Zijn,  Nu Ze Haar Slangenlokken Hebben Verloren En Beroofd Van Haar Gif 
 Rondwandelen,  Zoekend Of Er Nog Ergens Iets Aan Slangen En Adders Te 
 Vinden Is,  Daar Ze Zoo Glad Zijn Als Een Ei,  Geen Haar Meer Op Haar 
 Hoofd Hebben En In Haar Borst Geen Werkzaam Gif. Maak Gij Nu Maar Dat Ge 
 Uw Boot En Uw Riemen Klaar Hebt. Want Daar Zal Weldra Zóó'n Menigte Van 
 Schimmen Aankomen,  Dat Ik Bang Ben Dat Ge Geen Voldoende Middelen Zult 
 Hebben Om Ze Over Den Stroom Te Zetten.--Charon: Wat Gij Daar Zegt Was 
 Me Niet Ontgaan.--Alastor: Hoe Was Je Dat Dan Te Weten Gekomen?--Charon: 
 De Faam Had Mij Dat Een Paar Dagen Geleden Al Overgebracht.--Alastor: 
 Daar Haalt Toch Niets Bij De Vlugheid Van Die Godin! Maar Waarom Zit Je 
 Hier Zoo Niets Doende Neer En Hebt Ge Uw Boot In Den Steek 
 Gelaten?--Charon: Ja,  Dat Brachten De Omstandigheden Zoo Mee. Ik Ben 
 Hierheen Gekomen Om Me Een Stevige Schuit Te Koopen. Want Mijn Boot Die 
 Van Ouderdom Rot Is En Veel Water Doorlaat,  Zou Voor Dat Werk Niet 
 Voldoende Zijn,  Wanneer Werkelijk Waar Is,  'T Geen De Faam Heeft 
 Verteld. Maar,  Had Ik Die Faam Wel Noodig? De Omstandigheden Dwongen Me 
 Toch Al. Want Ik Heb Schipbreuk Geleden.--Alastor: Ontegenzeggelijk Ben 
 Je Druipnat. Ik Dacht Dat Je Zóó Uit 'T Bad Kwam.--Charon: Neen,  Dat 
 Niet; Maar Ik Kom Net Uit De Rivier De Styx Zwemmen.--Alastor: En Waar 
 Heb-Je Dan Je Schimmen Gelaten?--Charon: Die Zwemmen Met De Kikkers 
 Rond.--Alastor: Maar Wat Heeft De Faam U Verteld?--Charon: Dat Drie 
 Monarchiën In Doodelijken Haat Op Elkaar Aangevallen Zijn Om Elkander Te 
 Verdelgen En Dat Er Geen Enkel Deel Van De Christenwereld Is Waar De 
 Oorlog Niet Woedt: Want Die Met Hun Drieën Sleepen De Anderen Mee Om 
 Samen Te Vechten. Allen Zijn Ze Zóó Gezind Dat Niemand Aan Een Ander Wil 
 Toegeven. Inmiddels Weet Ik,  Dat Noch De Denen,  Noch De Polen,  Noch De 
 Schotten,  Noch Zelfs Ook Turkije Zich Rustig Houdt: Dat Zij Allerlei 
 Vreeslijke Maatregelen Nemen; Dat Overal De Pest Woedt,  In Spanje,  In 
 Engeland,  In Italië,  In Frankrijk. Dat Daarbij Een Nieuw Verderf Is 
 Opgekomen,  Uit Meeningsverschil Ontstaan,  Dat Alle Menschen Zóó Heeft 
 Bedorven,  Dat Er Nergens Meer Ware Vriendschap Bestaat; Dat De Eene 
 Broeder Den Anderen Wantrouwt,  Dat Er Tweedracht Heerscht Tusschen Man 
 En Vrouw. We Willen Er 'T Beste Van Hopen Dat Ook Hieruit Nog Wel Eens 
 Een Heerlijke Ellende Voor 'T Menschdom Zal Voortkomen,  Wanneer Van Tong 
 En Pen De Zaak Tot Handtastelijkheden Overgaat.--Alastor: Nu,  De Faam 
 Heeft U Dat Alles Volmaakt Naar Waarheid Verteld. Want Ik Zelf Heb Met 
 Mijn Eigen Oogen Nog Meer Gezien,  Ik,  Die De Onafscheidelijke Gezel En 
 Helper Der Schrikgodinnen Ben,  Die Verklaard Hebben Dat Ze Haar Naam 
 Nooit Meer Verdiend Hebben Dan In Dezen Tijd.--Charon: Toch Bestaat Er 
 Gevaar Dat De Een Of Andere Godheid Opstaat Om Plotseling Tot Vrede Aan 
 Te Manen. En De Menschen Zijn Dikwijls Zoo Veranderlijk. Want Naar Ik 
 Hoor Leeft Daar In De Bovenwereld Een Zekere Veelschrijver[2] Die Niet 
 Ophoudt Met Zijn Pen Zich Tegen Den Oorlog Te Verzetten.--Alastor: Nu 
 Ja,  Maar Dat Doet Hij Al Lang Tevergeefs. Indertijd Heeft Hij 
 Geschreven: "Klacht Van Den Vrede,  Uitgeworpen En Vertrapt Bij Alle 
 Volkeren." Nu Heeft Hij Weer Uitgegeven Een "Grafschrift Op Den 
 Overleden Vrede." Maar Daar Zijn Anderen Die Onze Zaak Evenzeer Helpen 
 Als De Furiën Zelf.--Charon: Wie Dan?--Alastor: Wel,  Dat Zijn Wezens Met 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 43 
 Donkerkleurige En Witte Mantels,  Met Aschgrauwe Onderkleeren,  Vogels Van 
 Diverse Pluimage. Nooit Wijken Ze Van De Hoven Der Vorsten,  Zij 
 Druppelen In Hunne Ooren Krijgslust In,  Drijven Voornamen En Menschen 
 Uit 'T Volk Daartoe Aan; In Hunne Bekende Godsdienstige Bijeenkomsten 
 Verkondigen Ze Dat De Oorlog Rechtvaardig,  Heilig En Vroom Is. En Opdat 
 Ge U Nog Meer Over De Driestheid Van Die Menschen Zoudt Verwonderen: Ze 
 Verkondigen Hetzelfde Van Beide Zijden. Bij De Franschen Roepen Ze Den 
 Volke Toe: Dat God Aan Den Kant Der Franschen Staat En Dat _Hij_ Niet 
 Kan Overwonnen Worden Die God Als Beschermer Heeft. Bij De Engelschen En 
 De Spanjaarden: Dat Deze Oorlog Niet Door Den Keizer Wordt Gevoerd,  Maar 
 Door God Zelf. Als Ze Zich Maar Dapper Betoonen,  Dat Dan Ook De 
 Overwinning Vaststaat. En Als Iemand Soms Sneuvelt,  Zoo Iemand Sterft 
 Niet,  Maar Vliegt Regelrecht Ten Hemel,  Zóó Als Hij Stierf,  Met Wapens 
 En Al.--Charon: En Gelooft Men Nu Dat Alles,  Wat Ge Daar 
 Vertelt?--Alastor: Wat Vermag Geveinsde Godsdienst Niet? Daarbij Komen 
 Nog Jeugd,  Gebrek Aan Ondervinding,  Eerzucht,  Verbolgenheid En Een 
 Aangeboren Neiging Om Dat,  Waartoe Men Geroepen Wordt Te Volbrengen. 
 Zulke Menschen Laten Zich Gemakkelijk Verlokken En Een Wagen Die Op Een 
 Hellend Vlak In Beweging Is,  Heeft Geen Sterken Stoot Noodig.--Charon: 
 Nu,  Ik Zou Die Wezens Gaarne Eens Een Pleziertje Doen.--Alastor: Welnu, 
 Maak Dan Maar Eens Een Prachtig Feestmaal Voor Hen Gereed. Ge Kunt Hen 
 Geen Grooter Plezier Doen.--Charon: Een Diner Van Malven,  Boonen En 
 Prei? Want Iets Anders Oogsten Wij Bij Ons In De Onderwereld Niet, 
 Zooals Ge Weet.--Alastor: Neen Waarachtig Niet: Van Patrijzen,  Kapoenen 
 En Fazanten,  Ten Minste Wanneer Ge Een Gastheer Wilt Zijn Wien Men 
 Dankbaar Is.--Charon: Maar Wat Drijft Hen Toch Aan Om Den Oorlog Zoo 
 Dóór Te Drijven Of Wat Nut Oogsten Ze Daarvan?--Alastor: Omdat Ze Meer 
 Voordeel Hebben Van De Dooden Dan Van De Levenden. Dan Komen De 
 Testamenten,  Begrafenismaaltijden,  Allerlei Vrijdom En Vele Andere,  Niet 
 Te Versmaden Zoete Winstjes. Kortom: Ze Willen Liever In Een Legerkamp 
 Verkeeren Dan In Hunne Kloostercellen. Een Oorlog Maakt Velen Tot 
 Bisschoppen,  Die In Vredestijd Geen Cent Waard Waren.--Charon: 
 Verstandige Menschen!--Alastor: Maar Waarvoor Heb Je Een Schip 
 Noodig?--Charon: O,  Noodig Hebben Zou Ik 'T Niet,  Als Ik Graag Eens Wéér 
 Midden In De Rivier Schipbreuk Wilde Lijden.--Alastor: Door De Menigte 
 Van Dooden?--Charon: Wel Natuurlijk.--Alastor: Maar Je Vaart Toch Maar 
 Alleen Schimmen Over,  Geen Lichamen. En Wat Hebben Die Schimmen Een 
 Onbeteekenend Gewicht!--Charon: Laten Ze Zoo Licht Zijn Als Mugjes; De 
 Menigte Muggen Kan Zóó Groot Zijn Dat Ze Mijn Boot Zwaar Maken. En,  Dan 
 Moet Ge Ook Niet Vergeten: Mijn Boot Is Ook Maar De Schim Van Een 
 Boot.--Alastor: Toch Herinner Ik Me Wel Eens Gezien Te Hebben Dat,  Toen 
 Er Eens Een Groote Troep Schimmen Was Om Overgebracht Te Worden En Uw 
 Boot Ze Niet Allen Kon Bevatten,  Er Dikwijls Aan Uw Roer Een Drieduizend 
 Schimmen Hingen Terwijl Gij Er Geen Gewicht Van Bespeurdet.--Charon: Ik 
 Geef Toe Dat Er Zulke Schimmen Zijn Die Langzamerhand Uit Het Lichaam 
 Weken Ten Gevolge Van Tering Of Aanhoudende Koorts. Maar De Schimmen Die 
 Plotseling Uit Een Goed Doorvoed,  Welgedaan Lichaam Worden Losgerukt, 
 Die Dragen Nog Veel Van De Lichaamszwaarte Met Zich Mee. En Beroerte, 
 Keelziekte En Pest Zenden Mij Zulke Dingen Toe,  Maar Voornamelijk De 
 Oorlog.--Alastor: Ik Geloof Niet Dat Franschen Of Spanjaarden Veel 
 Gewicht Meebrengen.--Charon: Veel Minder Dan De Overigen Maar Met Dat Al 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 44 
   
   
 Zijn Hunne Schimmen Toch Ook Niet Altijd Zoo Licht Als Een Veertje. Maar 
 Van De Engelschen,  Van De Goed Doorvoede Duitschers Komen Er Nog Al 
 Dikwijls Die Zóó Zwaar Zijn,  Dat Ik Nog Onlangs,  Toen Ik Er Tien 
 Welgeteld Overbracht,  Gevaar Liep Schipbreuk Te Lijden En Als Ik Er Niet 
 Wat Van Overboord Geworpen Had,  Zou Ik,  Met Boot En Matrozen En Veergeld 
 En Al,  Omgekomen Zijn.--Alastor: Geen Gering Verschil Tusschen De Ééne 
 Schim En De Andere.--Charon: En Wat Denk-Je Wel Dat Er Gebeurt Wanneer 
 Dikke Gouverneurs,  Fanfarons En Ijzervreters Aankomen?--Alastor: Wel, 
 Als Er Één Van Dezen In Een Echten Oorlog Sneuvelt,  Dan Komt Er Geen Een 
 Bij U. Want Naar Men Zegt Vliegen Dezen Regelrecht Ten Hemel.--Charon: 
 Waar Ze Heen Vliegen Weet Ik Niet,  Maar Dit Alleen Weet Ik Wèl Dat,  Zoo 
 Dikwijls Er Oorlog Is,  Er Zóóveel Gewonden En Verminkten Tot Mij Komen 
 Dat Ik Me Verwonder,  Hoe Er In De Bovenwereld Nog Één Enkele Over Kan 
 Zijn. En Niet Alleen Komen Ze Tot Mij Met Haarpijn En Met Vette 
 Hangbuiken,  Maar Ook Met Bullen,  Met Priesterambten En Allerlei Andere 
 Zaken.--Alastor: Maar Dat Alles Brengen Ze Toch Niet Mee Bij U; Ze Komen 
 Toch Naakt Hierheen?--Charon: Daar Heb Je Gelijk In. Maar Die Zoo Pas 
 Aankomen,  Brengen Toch De Droombeelden Van Al Dergelijke Dingen 
 Mee.--Alastor: En Maken Die Droombeelden Hen Dan Nog Zoo Zwaar?--Charon: 
 Ze Verzwaren Mijn Boot. Wat Zeg Ik: Verzwaren? Ze Doen Haar Haast 
 Zinken. En Dan,  Denkt Ge Dat Zooveel Muntstukken[3] Geen Gewicht 
 Hebben?--Alastor: Nou,  Dat Zou Ik Denken,  Als Ze Kopergeld 
 Meebrengen.--Charon: Daarom Ben Ik Dan Ook Van Plan Rond Te Zien Naar 
 Een Boot Die Sterk Genoeg Is Voor Zulke Vrachtjes.--Alastor: Jij 
 Geluksvogel!--Charon: Hoe Dan? Alastor: Wel,  Omdat Je Eerstdaags 
 Schatrijk Zult Worden.--Charon: Wegens De Menigte Van 
 Schimmen?--Alastor: Ja!--Charon: Dàt Zou Het Geval Zijn Als Ze Hun 
 Bezittingen Meebrachten. Maar Nu Brengen Zij Die In Mijn Boot Zitten Te 
 Jammeren,  Dat Ze In De Bovenwereld Hun Vorstendommen,  Hun Landvoogdijen, 
 Hun Abdijen,  Hun Schatten Aan Geld Hebben Moeten Achterlaten,  Niets Mee 
 Dan Hun Muntstukje Voor 'T Veergeld. En Zoo Moet 'T Geen Ik Gedurende 
 Drieduizend Jaren Bijeengegaard Heb,  Door Mij Worden Uitgegeven Voor Een 
 Schuit.--Alastor: Je Moet Een Spierinkje Uitwerpen Om Een Kabeljauw Te 
 Vangen.--Charon: De Menschen Drijven Tegenwoordig Vrij Wat Voorspoediger 
 Handel,  Daar Zij,  Wanneer Mercurius Hen Wat Begunstigt,  Binnen Drie 
 Jaren Rijk Worden.--Alastor: Ja,  Maar Ze Gaan Ook Vaak Failliet. Uw 
 Winst Is Kleiner,  Maar Ook Zekerder.--Charon: Ik Weet Niet Waarom Ge Zoo 
 Zegt: Zekerder. Als Er Nu Eens Een Godheid Opstond Om De Zaak Tusschen 
 De Vorsten Bij Te Leggen,  Dan Was Mijn Heele Buitenkansje Naar De 
 Maan.--Alastor: Nu,  Ik Geloof Dat Je,  Wat Dit Betreft,  Heel Gerust Op 
 Beide Ooren Kunt Slapen. In Tien Jaren Tijds Behoeft Men Niet Voor Een 
 Vrede Bang Te Wezen. Alleen De Paus Zet Ijverig Tot Vrede Aan; Maar ... 
 'T Is Boter Aan De Galg Gesmeerd. De Burgers In De Landen Klagen Steen 
 En Been Over Al De Rampen; Sommige Menschen Fluisteren Wel Zachtjes 
 Tegen Elkaar,  Terwijl Ze Beweren Dat 'T Onbillijk Is Hoe Wegens 
 Persoonlijken Wrok Of Eerzucht Van Twee Of Drie Menschen Alles Op De 
 Wereld 'T Onderst Boven Wordt Gekeerd: Maar,  Geloof Me,  De Rechtvaardige 
 Plannen Van De Schrikgodinnen Zullen 'T Winnen. Maar Waarom Vondt Ge Het 
 Noodig Om Ter Wille Van Een Nieuw Schip Naar De Bovenwereld Te Gaan? 
 Zijn Er Dan Bij Ons In De Onderwereld Geen Handwerklieden? We Hebben 
 Toch Vulcanus.--Charon: Heel Mooi,  Wanneer Ik Een Metalen Schip Noodig 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 45 
 Had.--Alastor: Voor Een Kleinigheid Zou Men Er Een Timmerman Kunnen 
 Ontbieden.--Charon: Jawel,  Maar 'T Ontbreekt Ons Aan 
 Timmerhout.--Alastor: Wat Zeg Je? Zijn In De Onderwereld Dan Geen 
 Bosschen Meer?--Charon: Zelfs De Lieflijke Bosschen Uit De Elyseesche 
 Velden Zijn Opgebruikt.--Alastor: Waarvoor?--Charon: Voor Het Verbranden 
 Van De Schimmen Van Ketters. Zelfs Zóó,  Dat We Onlangs Gedwongen Zijn 
 Uit 'S Aardrijks Ingewand Kolen Op Te Graven.--Alastor: Wat? Kunnen Die 
 Schimmen Niet Op Min Kostbare Wijze Worden Gestraft?--Charon: 'T Is 
 Rhadamanthus Die Aldus Besloot.--Alastor: En Als Je Nu Een Boot Gekocht 
 Hebt,  Hoe Kom Je Dan Aan De Riemen?--Charon: Mijn Taak Is 'T Het Roer Te 
 Hanteeren: De Schimmen Moeten Roeien Als Ze Den Styx Over 
 Willen.--Alastor: Maar Er Zijn Er Toch Ook Die Niet Geleerd Hebben Te 
 Roeien.--Charon: Bij Mij Bestaat Voor Niemand Een Uitzondering. Roeien 
 Moeten Alleenheerschers,  Roeien Moeten Ook Kardinalen Op Hun Beurt,  Of 
 Ze 'T Geleerd Hebben Al Dan Niet.--Alastor: Nu Ik Hoop Dat Ge Onder 
 Bescherming Van Mercurius Een Goeden Koop Van Een Boot Moogt Sluiten. Ik 
 Zal Je Niet Langer Ophouden. Aan De Onderwereld Ga Ik Een Blijde 
 Boodschap Brengen. Maar Charon,  Hoor Nog Eens Even!--Charon: Nu Wat Is 
 Er?--Alastor: Maak Dat Je Wat Gauw Terug Komt,  Opdat Je Niet Door De 
 Menigte Van Schimmen Overstelpt Wordt.--Charon: Ja,  Je Zult Er Al Meer 
 Dan Tweehonderdduizend Op Den Oever Van De Rivier Aantreffen,  Behalve 
 Die,  Welke Al In 'T Water Rond Zwemmen. Maar 'K Zal Me Haasten Zooveel 
 Ik Kan. Zeg Hun Intusschen Dat Ik Er Spoedig Zal Wezen. 
   
 Noten: 
   
 [1] Erasmus Schreef Dit Ongeveer In Den Tijd Toen Keizer Karel V Met 
 Hendrik Viii,  Koning Van Engeland,  Oorlog Voerde Tegen Frans I,  Koning 
 Van Frankrijk. 
   
 [2] Hiermee Duidt Erasmus Zich Zelven Aan,  Zooals Hij Dat Op Meer 
 Plaatsen In Zijn Geschriften Doet. 
   
 [3] Als Veergeld Werd Den Dooden Een Koperstukje In Den Mond Gegeven. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 De Ontevreden Gehuwde Of Het Huwelijk 
   
   
   
   
 Eulalie,  Xantippe. 
   
      Erasmus Was Een Goed Kenner Der Vrouwen. In Onderstaand Gesprek 
      Toont Hij Te Weten,  Hoe De Vrouwen In Zijn Tijd Soms Hunne 
      Echtgenooten Behandelden; Óók,  Hoe Die Verhouding Bij Anderen Veel 
      Beter Was. De Practische Levenswijsheid Doet Hier Menig Verstandig 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 46 
   
   
    Voorschrift Aan De Hand,  Dat In Zijn Tijd Zeker Vaak Nut Zal Hebben 
      Gesticht,  En Waarvoor (Al Zijn De Tijden Gelukkig In Vele Opzichten 
      Veranderd) Onze Eeuw Ook Nog Wel Eens De Ooren Mag Openen. "Tracht, 
      O! Vrouwen,  Door Zachtheid,  Wijsheid,  Beleid,  Niet Door Vinnigheid 
      En Boosheid Uw Mannen Te Verbeteren," Dat Is De Leer Hier Door 
      Erasmus Verkondigd. Een Blik Wordt Hier Gegeven In 'T Burgerlijke 
      Leven Dier Dagen Met Zijn Ruwe Zeden En Gewoonten,  Eigenaardig 
      Zeker In Vergelijking Met Die Van Onzen Tijd. 
   
   
   
 Eulalie: Hartelijk Gegroet,  Xantippe: Ik Ben Heel Blij Dat Ik Je 
 Zie.--Xantippe: Net Hetzelfde,  Lieve Eulalie. Je Bent Veel Mooier Dan 
 Gewoonlijk!--Eulalie: Begin Je Nu Met Mij Met Grapjes?--Xantippe: Neen 
 Werkelijk Niet: Maar Ik Meen Het Heusch.--Eulalie: Misschien Dat Mijn 
 Nieuwe Japon Mijn Vormen Wat Beter Doen Uitkomen?--Xantippe: Dat Kan Wel 
 Wezen,  'K Heb In Langen Tijd Zoo Iets Beelderigs Niet Gezien. Mij Dunkt 
 'T Is Engelsche Stof.--Eulalie: Ja 'T Is Engelsche Wol En Venetiaansche 
 Kleur.--Xantippe:--'T Is Zachter Dan Batist. Maar Wat Een Echt Mooie 
 Purperkleur. Waar Heb Je Dat Van Daan Gekregen?--Eulalie: Van Wie Moeten 
 Eerbare Vrouwen 'T Krijgen Anders Dan Van Hare Mannen?--Xantippe: 
 Gelukskind,  Als Je Zoo'n Man Hebt! 'K Wou Liever Dat Ik Een Nul Getrouwd 
 Had,  Toen Ik Mijn Nicolaas Huwde.--Eulalie: Alsjeblieft,  Wat Zeg Je 
 Daar? Is Er Al Zóó Gauw Een Slechte Verhouding Tusschen 
 Jelui?--Xantippe: Daar Zal Ook Nooit Een Goede Verhouding Tusschen Ons 
 Komen. Je Ziet Hoe Haveloos Ik Er Uitzie. Zóó Laat Hij Zijn Vrouw 
 Loopen. 'K Mag Doodvallen Als Ik Me Niet Vaak Schaam Zóó Op Straat Te 
 Komen,  Wanneer Ik Zie Hoe Netjes Anderen Gekleed Zijn Die Met Veel Armer 
 Mannen Getrouwd Zijn.--Eulalie: Het Sieraad Van Een Getrouwde Vrouw Zit 
 Niet In Haar Kleeding Of In Anderen Tooi Van 'T Lichaam,  Zooals De 
 Apostel Petrus Leert,  Maar In Een Kuischen En Ingetogen Aard En In De 
 Goede Geesteseigenschappen. Dat Heb Ik Dikwijls In De Kerk Gehoord. 
 Lichtekooien Sieren Zich Voor Den Blik Van Velen. Wij Zijn Mooi Genoeg 
 Als We Maar Aan Één Man Mogen Behagen.--Xantippe: Maar Intusschen Brengt 
 Die Goede Man Van Mij,  Die Zoo Karig Is Tegenover Zijn Vrouw,  Den 
 Tamelijk Rijken Bruidschat Dien Ik Hem Meebracht,  Aardig Door.--Eulalie: 
 Waarmee?--Xantippe: Met Dingen Waarin Hij Plezier Heeft: Met Wijntje En 
 Trijntje En Dobbelen.--Eulalie: 'T Is Zonde!--Xantippe: Maar 'T Is 
 Werkelijk Zoo. En Als Hij Dan Dronken,  Diep In Den Nacht Thuis Komt, 
 Waar Ik Hem Lang Heb Zitten Wachten,  Dan Snurkt Hij Den Geheelen Nacht, 
 Braakt Soms Het Bed Vol,  Om Van De Rest Maar Niet Te Spreken.--Eulalie: 
 Zoo Mag Je Niet Spreken; Je Doet Je Zelf Schande Aan,  Wanneer Je Je Man 
 De Kroon Van Het Hoofd Haalt.--Xantippe: 'K Mag Sterven Wanneer Ik Niet 
 Liever Een Pad Bij Me Heb,  Dan Zóó'n Man.--Eulalie: En Wacht Je Hem Dan 
 Niet Op Met Een Flink Standje?--Xantippe: Zooals Hij Verdient. Hij Merkt 
 Dat Ik Niet Stom Ben.--Eulalie: En Wat Bracht Hij Daartegen 
 In?--Xantippe: In 'T Eerst Schreeuwde Hij Woest,  Omdat Hij Dacht Dat Hij 
 Me Met Groote Woorden Op De Vlucht Zou Jagen.--Eulalie: En Is Het Van 
 Woorden Nooit Tot Handtastelijkheden Gekomen?--Xantippe: Als Ik Het Goed 
 Naga Dan Is De Strijd Éénmaal Zóó Hoog Geloopen,  Dat 'T Heel Weinig 
 Scheelde Of 'T Liep Op Vechten Uit.--Eulalie: Wat Moet Ik 
 Hooren?--Xantippe: Hij Zwaaide Met Een Knuppel Onder Woest Geschreeuw En 
 Vreeselijke Dreigementen.--Eulalie: Was Je Toen Niet Bang?--Xantippe: 
 Neen,  Zeker Niet! Ik Van Mijn Kant Greep Een Klein Bankje,  En Als Hij Me 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 47 
 Met Een Vinger Aangeraakt Had,  Zou Hij Gemerkt Hebben Dat Ik Ook Handen 
 Aan Mijn Lijf Heb.--Eulalie: Dat Is Een Nieuw Soort Van Schild. Daarbij 
 Ontbrak Nog Maar De Stok Van 'T Spinnewiel Als Lans.--Xantippe: Hij Zou 
 Gevoeld Hebben Dat Hij Met Een Manwijf Te Doen Had.--Eulalie: Neen 
 Xantippe,  Dat Gaat Toch Zoo Niet.--Xantippe: Wat Gaat Niet? Als Hij Mij 
 Niet Als Zijn Vrouw Behandelt,  Ben Ik Ook Niet Van Plan Hem Als Mijn Man 
 Te Beschouwen.--Eulalie: Maar De Apostel Paulus Leert Toch Dat De 
 Vrouwen Haar Mannen Met Allen Eerbied Onderdanig Moeten Zijn. En Petrus 
 Houdt Ons Het Voorbeeld Van Sarah Voor Oogen,  Die Haar Man Abraham 
 "Heer" Noemde.--Xantippe: Ja,  Dat Heb Ik Ook Wel Gehoord. Maar Diezelfde 
 Paulus Leert Ook,  Dat De Mannen Hunne Vrouwen Moeten Liefhebben,  Evenals 
 Christus Zijn Bruid,  De Kerk,  Heeft Liefgehad. Laat _Hij_ Denken Aan 
 _Zijn_ Plicht,  Dan Zal _Ik_ Ook Aan Den _Mijne_ Denken.--Eulalie: Maar 
 Als 'T Nu Eenmaal In Dit Stadium Is Gekomen Dat Er Één Voor Een Ander 
 Moet Wijken,  Dan Is 'T Toch Ook Niet Meer Dan Billijk Dat De Vrouw 
 Toegeeft Aan Haar Echtgenoot.--Xantippe: Als _Hij_ Tenminste Werkelijk 
 Echtgenoot Mag Heeten,  Die Mij Beschouwt Als Zijn Dienstmeid.--Eulalie: 
 Maar Zeg Eens,  Xantippe,  Is Je Man Later Opgehouden Te Dreigen Met 
 Klappen?--Xantippe: Ja,  En Dat Is Maar Goed Ook,  Want Hij Zou Slaag 
 Gehad Hebben.--Eulalie: Maar Ben Jij Toen Ook Niet Opgehouden Met 
 Kijven?--Xantippe: Neen En Ik Ben Ook Niet Van Plan Er Mee Op Te 
 Houden.--Eulalie: En Wat Doet Hij Dan Onderwijl?--Xantippe: Wat? Nu, 
 Soms Slaapt Hij Eens En Droomt Als Een Mensch; Soms Doet Hij Niets Dan 
 Lachen; Dikwijls Grijpt Hij Een Muziekinstrument,  Waarop Nog Maar Drie 
 Snaren Zitten En Terwijl Hij Daarop Tokkelt Zoo Hard Hij Kan,  Tracht Hij 
 Mijn Woorden Te Overstemmen.--Eulalie: En Dat Hindert Je Dan Toch 
 Zeker?--Xantippe: Meer Dan Ik Je Zeggen Kan. Soms Kan Ik Mijn Handen 
 Maar Met Moeite Thuis Houden.--Eulalie: Lieve Xantippe. Permitteer Je Me 
 Dat Ik Eens Heel Vrijuit Met Je Spreek?--Xantippe: Zeker.--Eulalie: Jij 
 Moogt Dat Dan Over Mij Ook Doen. De Omgang Dien Wij Bijkans Van De Wieg 
 Af Met Elkaar Gehad Hebben,  Brengt Dat Mee.--Xantippe: Je Hebt Gelijk; 
 Geen Van Mijn Vriendinnen Had Ik Ooit Meer Lief.--Eulalie: Hoe Je Man 
 Ook Moge Wezen,  Bedenk Dit: Je Hebt Niet Het Recht Om Te Veranderen. 
 Vroeger Was Bij Onherstelbare Tweespalt De Echtscheiding Een Uiterste 
 Redmiddel. Dat Is Nu Uit. Tot Aan Den Laatsten Levensdag Moet Een 
 Echtgenoot Ook Je Man Blijven,  En Gij De Vrouw Van Uw Man.--Xantippe: Ik 
 Wou Dat God De Menschen Strafte Die Ons 'T Recht Om Te Scheiden Hebben 
 Afgenomen.--Eulalie: Spreek Niet Zoo,  Christus Heeft 'T Zoo 
 Ingesteld.--Xantippe: Dat Kan Ik Haast Niet Gelooven.--Eulalie: 'T Is 
 Toch Zoo. Nu Schiet Er Niets Anders Over Dan Dat Gij Beiden U Op 
 Eendracht Toelegt,  Door U Te Schikken Naar Elkanders Karakter En 
 Aard.--Xantippe: Maar Hoe Kan Ik Mijn Man Veranderen?--Eulalie: 'T Hangt 
 Heel Veel Van De Vrouwen Af,  Hoe De Mannen Zijn.--Xantippe: Ben _Jij_ 
 Dan Goed Met Jouw Man?--Eulalie: Nu Is Alles In Orde.--Xantippe: Dus Was 
 Er In Den Beginne Ook Wel Onraad?--Eulalie: Nooit Stormde Het. Maar Toch 
 Waren Er,  Zooals Dat Onder Menschen Wel Meer Gaat,  Eenige Wolkjes Aan 
 Den Horizon,  Wolkjes Die Een Storm Hadden Kunnen Verwekken,  Wanneer Dat 
 Niet Door Kalm Overleg Was Voorkomen. Ieder Heeft Zoo Zijn 
 Eigenaardigheden,  Ieder Heeft Zoo Zijn Ideeën,  En Als We De Waarheid 
 Willen Zeggen: Ieder Heeft Ook Zijn Eigen Gebreken. En Zoo Ooit Of 
 Ergens Dan Moet Men Die In Het Huwelijk Kennen En Niet 
 Verafschuwen.--Xantippe: Wat Je Daar Zegt Is Waar.--Eulalie: Maar Nu 
 Gebeurt Het Heel Vaak,  Dat De Welwillendheid Over En Weer Tusschen Man 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 48 
 En Vrouw Reeds Zoek Is,  Vóórdat Ze Elkander Eigenlijk Goed Kennen. En 
 Daarvoor Moet Men In De Allereerste Plaats Oppassen. Immers Als Er 
 Éénmaal Een Wrok Is Ontstaan,  Dan Komt Dat Heel Moeilijk Weer In Orde, 
 Vooral Wanneer 'T Eenmaal Tot Harde Woorden Gekomen Is. Pas Gelijmde 
 Stukken Vallen Licht Van Elkander Wanneer Men Er Hard Tegen Stoot,  Maar 
 Wanneer Ze Eenmaal Flink Aan Elkander Vast Zitten,  Als De Lijm Gedroogd 
 En Hard Is,  Dan Is Er Niets Stevigers Denkbaar. Daarom Moet Het In Den 
 Aanvang Daarop Worden Aangelegd,  Dat De Vriendelijke Gezindheid Tusschen 
 Man En Vrouw Samengroeie En Bevestigd Worde. En Dat Kan 'T Best 
 Geschieden Door Elkander Te Dienen En Zich Aan Elkanders 
 Eigenaardigheden Aan Te Passen. Want Een Welwillendheid,  Die Alleen Maar 
 Voor Den Vorm Wordt Aangenomen,  Is Doorgaans Van Voorbijgaanden 
 Aard.--Xantippe: Maar Vertel Me Dan Toch Alsjeblieft Door Welke Middelen 
 Jij Je Man Tot Jouw Eigenaardigheden Hebt Weten Te Brengen.--Eulalie: 'K 
 Wil 'T Je Wèl Vertellen,  Maar Alleen Op Voorwaarde Dat Je Tracht 'T Na 
 Te Doen.--Xantippe: Als Ik Kan.--Eulalie: Dat Zal Heel Licht Gaan Als De 
 Goede Wil Er Maar Is. 'T Is Nog Niet Te Laat. Want Hij Is Nog Jong En 
 Jij Bent Nog Haast Een Meisje. 'K Geloof Dat Er Nog Geen Jaar Sedert Je 
 Getrouwd Bent,  Verloopen Is.--Xantippe: Dat 'S Waar.--Eulalie: Nu Dan 
 Zal Ik 'T Je Vertellen,  Maar: Mondje Dicht!--Xantippe: Goed.--Eulalie: 
 Mijn Allereerste Zorg Was: Om In Alles Mijn Man Ter Wille Te Wezen, 
 Zoodat Er Niets Was,  Waaraan Hij Aanstoot Kon Nemen. Ik Ging Nauwkeurig 
 Zijn Lusten En Liefhebberijen Na,  Lette Goed Op Alle Tijden En 
 Gelegenheden En Wat Hij Bijzonder Graag Had,  Óók,  Wat Hem Kon Prikkelen, 
 Net Zooals Leeuwen- En Olifanten-Temmers Doen Met Dergelijke Dieren Die 
 Men Niet Met Geweld Kan Behandelen.--Xantippe: Zoo'n Beest Heb Ik 
 Thuis.--Eulalie: Menschen Die Bij Olifanten Komen Doen Geen Witte Jas 
 Aan: Bij Stieren Geen Roode; Omdat Men Bij Ondervinding Weet Dat Die 
 Kleuren De Dieren Woest Maken. Zoo Worden Bijv. Tijgers Door 
 Bekkenslagen Zóó Wild,  Dat Ze Elkander Verscheuren. En Menschen Die Met 
 Paarden Omgaan,  Hebben Hun Gewone Woordjes,  Hun Geluiden Met De Tong,  'T 
 Streelen Met De Hand En Allerlei Andere Gebaren En Geluiden Waarmee Ze 
 Schichtige Paarden Kalmeeren. Hoeveel Te Meer Moeten Wij Dan Ook Die 
 Middelen Toepassen Op Onze Echtgenooten Met Wie Wij,  Of We Willen Of 
 Niet,  Ons Geheele Leven Dóór,  Huis En Bed Moeten Deelen.--Xantippe: Nu, 
 Ga Door,  Je Bent Zoo Mooi Begonnen.--Eulalie: Dat In 'T Oog Houdend 
 Trachtte Ik Mij Naar Hem Te Voegen,  Terwijl Ik Zooveel Mogelijk Oppaste 
 Dat Er Geen Reden Tot Aanstoot Gegeven Werd.--Xantippe: Hoe Kon Je 
 Dat?--Eulalie: In De Allereerste Plaats Door Goed Te Zorgen Voor 'T 
 Huishouden,  De Eerste En Voornaamste Taak Van Een Huisvrouw. Ik Waakte 
 Er Niet Alleen Voor Dat Er Niets Werd Verzuimd,  Maar Ook Dat Alles Naar 
 Zijn Zin Uitkwam,  Zelfs In De Kleinste Zaken.--Xantippe: Welke 
 Bijvoorbeeld?--Eulalie: Bijv. Wanneer Je Man Van Dit Of Van Dat Kostje 
 Veel Houdt,  Als Een Gerecht Op Deze Of Die Manier Klaargemaakt Hem 
 Bijzonder Bevalt,  Als Zijn Bed Op Een Bijzondere Manier Wordt 
 Opgemaakt.--Xantippe: Maar Hoe Was Je In Staat Je Naar Hem Te Voegen Als 
 Hij Zoo Zelden Thuis En Dan Nog Dronken Was?--Eulalie: Geduld! Dat Wilde 
 Ik Juist Gaan Vertellen. Als Mijn Man Soms Eens Wat Somber Scheen En De 
 Gelegenheid Minder Gunstig Was Om Hem Aan Te Spreken,  Dan Lachte Of 
 Schertste Ik Nooit,  Zooals Sommige Vrouwen Wel Eens Doen; Maar Ik Zette 
 Zelf Ook Een Erg Bedroefd En Bekommerd Gezicht. Gelijk Een Spiegel,  Als 
 Hij Goed Is,  Altijd 'T Gezicht Van Hem Die Er In Kijkt Juist Weergeeft, 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 49 
 Zoo Moet Ook De Huisvrouw Zich Weten Te Voegen Naar De Gemoedsstemming 
 Van Haar Man. Ze Moet Niet Vroolijk Zijn,  Wanneer Hij Somber Gestemd Is 
 Of Zich Niet Blij Toonen Wanneer Er Iets Is Wat Hem Hindert. En Wanneer 
 Hij Dan Eens Wat Opgewonden Was,  Trachtte Ik Hem Met Zachte Woordjes Te 
 Kalmeeren,  Of Ik Liet Zijn Boosheid Maar Stilletjes Bekoelen Tot De 
 Gelegenheid Zich Aanbood 'T Zij Voor Hem Om Zijn Boosheid Kwijt Te 
 Raken,  'T Zij Voor Mij Om Hem Eens Onder Handen Te Nemen. 'T Zelfde 
 Placht Ik Te Doen Wanneer Hij Thuis Kwam,  Na Wat Meer Wijn Gedronken Te 
 Hebben Dan Wel Dienstig Was. Dan Zei Ik Niet Anders Dan Vriendelijke 
 Woordjes Tot Hem,  Alleen Met Een Zoet Lijntje Wist Ik Hem Naar Zijn Bed 
 Te Krijgen.--Xantippe: Je Moet Me Toch Toegeven Dat De Positie Van De 
 Vrouwen Heel Ongelukkig Is,  Dat Ze Maar Moeten Gehoorzamen Aan Driftige, 
 Dronken Echtgenooten,  Die Alles Doen Wat Ze Willen.--Eulalie: Alsof Die 
 Volgzaamheid Niet Wederkeerig Was! Zij Zien Zich Toch Ook Genoodzaakt 
 Veel Van Ónze Eigenaardigheden Te Verdragen. Er Komt Evenwel Een Tijd 
 Wanneer De Vrouw De Man Moet Waarschuwen,  Wanneer Er Iets Van Belang 
 Voorvalt. Bij Zaken Van Minder Gewicht Is 'T Beter Wat Door De Vingers 
 Te Zien.--Xantippe: Wat Dan?--Eulalie: Wanneer Hij Niet Over Iets Tobt, 
 Geen Muizenissen In 'T Hoofd Heeft,  Geen Reden Tot Bekommering Heeft, 
 Niet Gedronken Heeft. Dan Kan Men Hem Onder Vier Oogen Eens Kapittelen, 
 Of Liever Vragen Of Hij Hierin Of Daarin Niet Wat Meer Zorg Kon Hebben 
 Voor Zijn Zaken,  Voor Zijn Goeden Naam,  Voor Zijn Gezondheid. En Dan 
 Moet Toch Ook Nog Die Waarschuwing Met Wat Grapjes En Aardigheden 
 Gekruid Worden. Dikwijls Stel Ik Vooraf Als Voorwaarde,  Dat Hij Niet 
 Boos Op Me Mag Worden,  Wanneer Ik,  Dwaze Vrouw,  Hem Een Raad Geef Die 
 Kan Strekken Tot Zijn Eer,  Tot Zijn Gezondheid,  Tot Zijn Heil. En Als Ik 
 Hem Dan De Waarschuwing Had Gegeven Die Ik Bedoelde,  Dan Sneed Ik Hem De 
 Woorden Af En Wendde 'T Over Een Anderen,  Joligen Boeg. Want Dit Is Over 
 'T Algemeen Onze Fout,  Lieve Xantippe,  Dat Wij Er Geen Eind Aan Kunnen 
 Maken Als We Eenmaal Begonnen Zijn Te Spreken.--Xantippe: Ja,  Dat 
 Beweren Ze Wel Meer.--Eulalie: Maar In De Allereerste Plaats Paste Ik Er 
 Op,  Met Mijn Man Nooit In Tegenwoordigheid Van Derden Te Kibbelen En 
 Niets Van Onze Oneenigheid Buiten De Deur Te Brengen. Een Breuk Wordt 
 Veel Gemakkelijker Hersteld,  Als Er Iets Tusschen Twee Personen Is 
 Voorgevallen. En Wanneer Er Eens Iets Gebeurt Zóó Dat 'T Onverdragelijk 
 Is En Niet Door Vermaningen Van De Vrouw Kan Worden Goedgemaakt,  Dan Is 
 'T Passender Dat De Echtgenoote Met Haar Klacht Aankomt Bij De Ouders 
 Van Haar Man Of Bij Diens Bloedverwanten,  Dan Bij Haar Eigen Familie En 
 Haar Klacht Zóó Matigt Dat Ze Niet Den Schijn Op Zich Laadt Haar Man Te 
 Haten,  Maar Wèl Diens Fouten. Maar Toch Moet Ze Ook Weer Niet Alles 
 Vertellen,  Zoodat Hij Dit Opmerkt (Ook Al Zegt Hij Het Niet) En Dan De 
 Vriendelijkheid Van Zijn Vrouw Zal Moeten Waardeeren.--Xantippe: De 
 Vrouw Die Dat Alles Wat Gij Verlangt Kan Doen,  Moet Wel Wijsgeerig 
 Aangelegd Zijn.--Eulalie: Door Zulke Tegemoetkomingen Zullen We Onze 
 Mannen Tot Gelijke Welwillendheid Prikkelen.--Xantippe: Er Zijn Er Die 
 Men Door Geen Vriendelijkheid,  Welke Ook,  Verbetert.--Eulalie: Nu,  Ik 
 Geloof Dat Niet. Maar Gesteld Eens Dat 'T Zoo Was. Bedenk Dan Dit In De 
 Eerste Plaats: We Moeten Onze Echtgenooten Nemen Zooals Ze Zijn. Het 
 Verdient Dan Toch Nog Maar De Voorkeur Iemand Te Verdragen,  Die 
 Aanvankelijk Een Zwijn Gelijkt,  Maar Langzamerhand Wat Beter Wordt,  Dan 
 Iemand Die Met Den Dag Liederlijker Wordt,  Omdat Wij Onaangenaam Tegen 
 Hem Zijn. Wat Zou Je Er Van Zeggen Wanneer Ik Eens Voorbeelden Aanhaalde 
 Van Echtgenooten,  Die Door Zoo'n Vriendelijke Bejegening Hunne Vrouwen 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 50 
 Hebben Verbeterd? Hoeveel Te Meer Moeten Wij Dan 'T Zelfde Doen 
 Tegenover Onze Mannen?--Xantippe: Als Je Dat Doet,  Dan Zul Je Een 
 Voorbeeld Aanhalen Geheel Anders Dan _Mijn_ Man Is.--Eulalie: Ik Heb 
 Kennis Aan Een Heer Van Adel,  Geleerd,  Een Man Van Een 
 Allerbeminnelijkst Karakter. Hij Had Een Jong Vrouwtje Getrouwd, 
 Zeventien Jaar Oud,  Altijd Op 'T Land,  In 'T Huis Van Haar Ouders 
 Opgevoed,  Zooals Adellijke Heeren Graag Op 'T Land Wonen Om De Jacht En 
 De Vogelvangst. Hij Wilde Juist Graag Een Ongevormd En Onontwikkeld 
 Meisje Huwen Om Haar Des Te Meer Naar Zijn Zin Te Kunnen Zetten. Hij 
 Begon Haar In Letterkunde En Muziek Te Onderrichten En Haar 
 Langzamerhand Te Gewennen Hem 'T Geen Zij In De Kerk Had Gehoord Te 
 Vertellen. Hij Begon Haar Door Allerlei Wetenswaardigheden Te 
 Ontwikkelen,  Die Haar Later Van Nut Zouden Kunnen Zijn. Daar Dit Alles 
 Voor 'T Jonge Ding Vreemd Was,  Omdat Ze Bij Zich Thuis Was Opgevoed Bij 
 Nietsdoen En Bij De Conversatie En Scherts Van De Dienstboden,  Begon 
 Haar Dit Te Vervelen. Ze Wilde Zich Tegenover Haar Man Niet Volgzaam 
 Toonen En Als Hij Daarop Aandrong Dan Huilde En Pruilde Zij Zonder 
 Ophouden. Dikwijls Wierp Ze Zich Op Den Grond,  Met Haar Hoofd Op Den 
 Vloer Bonzend Alsof Zij Wenschte Dood Te Zijn. Toen Daaraan Geen Eind 
 Wilde Komen,  Kwam Haar Echtgenoot,  Die Deed Nèt Alsof Hij Volstrekt Niet 
 Boos Was,  Met De Uitnoodiging Dat Ze Samen Voor Plezier Naar Buiten 
 Zouden Gaan,  Naar 'T Huis Van Zijn Schoonvader. Nu,  Daar Had Zijn Vrouw 
 Wel Ooren Naar. Toen Ze Daar Waren Aangekomen Werd De Jonge Vrouw Door 
 Haar Man Bij Haar Moeder En Haar Zusters Gelaten. Hij Ging Met Zijn 
 Schoonvader Op De Jacht. Onder Vier Oogen Vertelt Hij Nu Aan Dezen Dat 
 Hij Gehoopt Had Een Gezellige Levensgezellin Te Krijgen,  Maar Dat Hij Er 
 Een Gekregen Had Die Niets Deed Dan Huilen En Zich Kwellen En Martelen, 
 Zonder Dat Er (Op Welke Manier Ook) Eenige Verbetering Aan Te Brengen 
 Was. Dat Hij Hem Dus Vriendelijk Verzocht Een Handje Te Willen Helpen In 
 'T Genezen Van Dat,  Wat Werkelijk Een Ziekte Was Bij Zijn Dochter. De 
 Schoonvader Antwoordt Hem Dat Hij Hem Eenmaal Zijn Dochter Heeft [Png. 
 086]Afgestaan En Wanneer Zij Niet Naar Zijn Woorden Wil Hooren,  Dat Hij 
 Dan Maar Van Zijn Recht Gebruik Moet Maken En Haar Met De Karwats Moet 
 Zien Te Verbeteren. Toen Zei De Schoonzoon Weer,  Dat Hij Wel Wist 
 Daartoe 'T Recht Te Hebben. "Maar," Zei Hij,  "Ik Zou Ze Liever Door Uw 
 Overredingskracht Of Door Uw Invloed Willen Genezen,  Dan Dat Ik Tot 'T 
 Uiterste Middel Overga." De Schoonvader Belooft Nu Dat Hij Zijn 
 Maatregelen Zal Nemen. Na Een Paar Dagen Grijpt Hij De Gelegenheid Aan 
 Toen Hij Met Zijn Dochter Alleen Is. Terwijl Hij Zijn Gelaat In Een 
 Ernstige Plooi Zette,  Begon Hij Er Haar Op Te Wijzen Dat Ze Volstrekt 
 Niet Mooi Was,  Maar Óók: Wat Een Weinig Beminnelijk Karakter Zij Getoond 
 Had En Hoe Vaak Hij Gevreesd Had Dat Ze Geen Man Voor Haar Zouden Kunnen 
 Vinden. "Met De Grootste Moeite Heb Ik Eindelijk Een Man Voor Je 
 Gevonden,  Zooals Ieder Meisje,  Zelfs Één Dat In De Meest Gunstige 
 Omstandigheden Verkeert,  Voor Zich Zou Kunnen Wenschen. En Toch Verzet 
 Jij Je Tegen Hem,  Zonder Dankbaar Te Erkennen Wat Ik Voor Je Gedaan Heb 
 En Zonder Te Willen Inzien,  Dat Je Een Man Bezit Die,  Als Hij Niet 
 Bovenmate Vriendelijk Was,  Je Niet Waard Zou Achten Tot Zijn 
 Dienstpersoneel Te Behooren." Om Kort Te Gaan,  Uit De Woorden Van Den 
 Vader Sprak Zóó De Gloeiende Toorn,  Dat 'T Er Heel Veel Van Had Of Hij 
 Slechts Met Moeite Zijn Handen Kon Bedwingen. Hij Is Een Man Van Groote 
 Slimheid,  Die Elke Rol Kan Spelen,  Zelfs Die Geheel Buiten Zijn Eigen 
 Persoon Ligt. De Jonge Vrouw,  Die Bang Werd,  Maar Die Zich Toch Ook Wel 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 51 
   
   
 Bewust Was Dat Haar Vader Waarheid Sprak,  Viel Hem Te Voet En Smeekte 
 Hem 'T Verleden Te Vergeten,  Dat Ze Voortaan Zou Weten Te Doen Wat Haar 
 Plicht Was. Haar Vader Schonk Haar Vergiffenis En Beloofde In 'T Vervolg 
 Ook Een Liefhebbend Vader Te Zullen Wezen,  Als Zij Maar Deed Wat Ze 
 Beloofd Had.--Xantippe: En Verder?--Eulalie: De Jonge Vrouw Gaat Nà 'T 
 Gesprek Met Haar Vader Naar Haar Kamer,  Waar Ze Haar Man Alleen 
 Aantreft. Ze Valt Hem Te Voet En Zei: "Lieve Man,  Tot Nog Toe Heb Ik 
 Noch U,  Noch Mijzelve Gekend. In 'T Vervolg Zal-Je Zien Dat Ik Anders 
 Geworden Ben: Vergeet 'T Vroeger Gebeurde." Haar Man Ving Die Woorden Op 
 In Een Kus En Beloofde Haar Alles Wat Ze Maar Wilde,  Zoo Ze Bij Dat 
 Goede Voornemen Bleef.--Xantippe: Nu,  En Is Ze Er Bij 
 Gebleven?--Eulalie: Tot Aan Haar Laatste Uur En Er Was Niets Zoo Nederig 
 Of Laag Dat Ze Niet Gewillig En Volgaarne Op Zich Nam,  Wanneer Haar Man 
 Het Verlangde. Zulk Een Groote Genegenheid Ontstond Er Tusschen Hen En 
 Zoo Werd Meer En Meer De Liefde Tusschen Hen Bevestigd. Na Eenige Jaren 
 Wenschte Zij Zich Dubbel En Dwars Geluk Dat Ze Zoo'n Uitstekend 
 Echtgenoot Had Mogen Huwen. "Als Ik Dien Niet Gekregen Had,  Zou Ik De 
 Ongelukkigste Vrouw Ter Wereld Zijn Geweest."--Xantippe: Maar Zóó'n Man 
 Is Dan Ook Een Witte Raaf.--Eulalie: Wanneer Je Er Niets Tegen Hebt Dan 
 Wil Ik Je Ook Nog Een Voorbeeld Aanhalen,  Omgekeerd,  Van Een Echtgenoot 
 Die Door Den Tact Van Zijn Vrouw In Het Rechte Spoor Werd Gebracht,  Wat 
 Onlangs In Deze Stad Hier Is Gebeurd.--Xantippe: 'K Heb Op 'T Oogenblik 
 Niets Beters Te Doen En Ik Zit Zoo Gezellig Naar Je Gebabbel Te 
 Luisteren.--Eulalie: Daar Was Een Heer Van Hoogen Adel Die,  Zooals Dat 
 Onder Dat Slag Van Menschen Gewoonte Is,  Veel Aan De Jacht Deed. Op 'T 
 Platte Land Trof Hij Een Meisje Aan,  De Dochter Van Een Arm Vrouwtje En 
 Ofschoon Hij Op Wat Gevorderden Leeftijd Was,  Werd Hij Smoorlijk Op 'T 
 Kind Verliefd. Terwille Van Haar Bracht Hij Vaak Den Nacht Buiten De 
 Echtelijke Woning Door. De Jacht Was Altijd Een Welkom Voorwendsel. Zijn 
 Echtgenoote,  Een Vrouw Op Wie Niet 'T Minste Te Zeggen Viel En Van 
 Onkreukbare Rechtschapenheid,  Kreeg Eenigen Argwaan En Ging In 'T Geheim 
 De Wegen Van Haar Man Eens Na. Toen Hij Op Een Keer Ergens Heen Was 
 Gereisd Ging Zij Naar 'T Huisje Op 'T Land. Ze Vischte De Heele Zaak 
 Uit,  Waar Hij Sliep,  Waaruit Hij Dronk,  Hoe 'T Servies Was Enz. Enz. 
 Huisraad Was Er Zoo Goed Als Niet: 'T Was Er Armoe Troef. De Dame Ging 
 Heen En Keerde Weldra Terug,  Terwijl Ze Een Gemakkelijk Bed Meebracht En 
 Keukengerei,  Zelfs Eenig Zilveren Vaatwerk. Ook Voegde Zij Er Nog Wat 
 Geld Aan Toe,  Met De Nadrukkelijke Boodschap Dat,  Als De Mijnheer Weer 
 Terug Kwam,  Zij Hem Wat Netter Moest Ontvangen. Zij Liet Intusschen 
 Volstrekt Niet Merken Dat Zij Zijn Vrouw Was,  Maar Gaf Voor Zijn Zuster 
 Te Zijn. Na Eenige Dagen Komt Die Echtgenoot Daar Heimelijk Weer Terug. 
 Hij Ziet Dat 'T Huisraad Vermeerderd Is En Dat 'T Onthaal Ruimer Is Dan 
 Gewoonlijk. Hij Vraagt Van Waar Die Ongewone Weelde Komt. Zij Zeggen Dat 
 Een Deftige Dame Die Aan Hem Verwant Is,  Dit Alles Heeft Laten Brengen 
 En Hun Heeft Opgedragen Hem Voortaan Wat Deftiger Te Ontvangen. 
 Onmiddellijk Komt 'T Vermoeden Bij Hem Op,  Dat 'T Zijn Vrouw Is Die Dit 
 Heeft Gedaan. Hij Gaat Naar Huis En Vraagt Of Zij 'T Geweest Is. Zij 
 Zegt Niet Neen. Hij Vroeg Nu Ook,  Met Welke Bedoeling Zij Dat Huisraad 
 Daarheen Had Gezonden. "Wel Manlief," Zei Ze,  "Je Bent Gewoon Aan Een 
 Zekere Mate Van Comfort. Ik Zag Dat Je Daar Minder Netjes Dan Je 'T 
 Gewoon Bent,  Wordt Ontvangen. Nu Meende Ik Dat 'T Mijn Plicht Was Te 
 Zorgen Dat Je 'T Daar Wat Beter Kreegt,  Omdat Ik Weet Dat Je Daarop 
 Gesteld Bent."--Xantippe: Nu Die Dame Is Wel Wat Al _Te_ Goed. Ik Zou 
 Liever In Plaats Van Een Zacht Bed Een Bundel Brandnetels Of 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 52 
   
   
 Spinaziezaad Onder Hem Gestrooid Hebben.--Eulalie: Hoor Nu Hoe Het 
 Afliep. Toen De Man Die Rechtschapenheid Van Zijn Vrouw Had Leeren 
 Kennen En Tevens Haar Vriendelijkheid,  Is Hij Nooit Meer Naar Zijn 
 Bijzit Gegaan,  Maar Vond Zijn Genoegen Bij Zijn Eigen Vrouw. Ik Meen Te 
 Weten Dat Je Gilbert Uit Holland Wel Kent?--Xantippe: Ja 
 Zeker.--Eulalie: Hij Is Getrouwd Zooals Je Weet,  Ofschoon Hij Nog Jong 
 En Krachtig Is,  Met Een Vrouw Van Wat Meer Gevorderden Leeftijd,  Al 
 Zoo'n Beetje "Op Haar Retour."--Xantippe: Hij Heeft Haar Misschien 
 Getrouwd "Om Het Gelletje,  Niet Om Het Velletje" Zooals Ze Dat 
 Noemen.--Eulalie: Je Kon Wel Eens Gelijk Hebben. Hij Had Niet Veel Schik 
 In Zijn Vrouw En Hield Veel Van Een Ander Vrouwtje Dat Hij Zoo Af En Toe 
 Wel Eens Buitenshuis Zag. Zelden Gebruikte Hij 'T Ontbijt Of Het 
 Middagmaal Thuis. Wat Zou _Jij_ In Dat Geval Doen?--Xantippe: Wat _Ik_ 
 Zou Doen? Ik Zou Dat Liefje In De Haren Vliegen En Wanneer Mijn Man 
 Uitging Naar Haar Toe,  Hem Een Pot Met Water Over Zijn Lijf Gooien,  Dat 
 Hij Goed Gezalfd Naar Zijn Feestmaal Zou Stappen.--Eulalie: Wat Deed Die 
 Andere Dan Toch Veel Verstandiger! Zij Noodde 'T Liefje Van Haar Man 
 Uit,  Om Bij Hem Thuis Te Komen En Ontving Haar Vriendelijk. Zoo Hield Ze 
 Haar Man Ook Zonder Tooverdranken Bij Zich Thuis. En Als Hij Soms Eens 
 Buitenshuis Met Haar At,  Dan Zond Ze Daar Een Lekkeren Schotel Heen Met 
 De Boodschap Er Bij,  Dat Ze 'T Er Maar Eens Lekkertjes Van Moesten 
 Nemen.--Xantippe: Nu,  _Ik_ Zou Liever Dood Gaan Dan Mijn Mans 
 Koppelaarster Te Wezen.--Eulalie: Maar Ga Nu Intusschen De Zaak Eens 
 Goed Na. Was Dit Niet Heel Wat Beter,  Dan Wanneer Zij Door Een 
 Kwaadaardig Optreden Haar Man Geheel En Al Van Zich Had Vervreemd En 
 Verder Haar Geheele Leven In Twist En Onmin Had Moeten 
 Doorbrengen?--Xantippe: Ik Moet Toegeven Dat Er Nu Minder Kwaad Is 
 Gesticht. Maar _Ik_ Zou Het Niet Kunnen.--Eulalie: 'K Zal Er Nog Één 
 Voorbeeld Aan Toevoegen En Dan Houd Ik Op. Onze Buurman Van Hiernaast Is 
 Een Braaf En Rechtschapen Man,  Maar Hij Is Een Beetje Opvliegend. Op Een 
 Goeden Dag Had Hij Zijn Vrouw,  Iemand Die Algemeen Als Lief En Aardig 
 Bekend Staat,  Geslagen. Zij Ging In De Achterkamer En Onder Tranen En 
 Snikken Verkropte Zij Daar Haar Harteleed. Een Poosje Daarna Komt 
 Toevallig Haar Man Ook In Die Kamer En Vindt Er Zijn Vrouw In Tranen. 
 "Wat Zit Je Hier Te Huilen En Te Snikken,  Net Als Kleine Kinderen Doen?" 
 Zij Vroeg Hem Voorzichtig: "Nu,  Is Het Niet Beter Dat Ik Hier Mijn Leed 
 Beween,  Dan Dat Ik Op Straat Ga Staan Schreeuwen,  Zooals Andere Vrouwen 
 Wel Doen?" Door Deze Zoo Echt Vrouwelijke En Innige Woorden Brak Zij Den 
 Toorn Van Haar Man En Hij Gaf Zich Gewonnen. Bij Handslag Beloofde Hij 
 Zijn Vrouw,  Dat Hij Nooit Weer De Hand Aan Haar Zou Slaan--En,  Hij Heeft 
 'T Ook Nooit Weer Gedaan.--Xantippe: Ik Heb 'T Zelfde Van Mijn Man Op 
 Een Andere Manier Gedaan Gekregen.--Eulalie: Maar Intusschen Is Het 
 Tusschen Jelui Beiden Altijd Vechten.--Xantippe: Wat Zou Je Dan Willen 
 Dat Ik Deed?--Eulalie: Vooreerst,  Zwijgen Over Alles Wat Je Man Verkeerd 
 Doet En Zijn Liefde Langzamerhand Winnen Door Voorkomendheid, 
 Vriendelijkheid En Toegevendheid. Dan Zul Je Hem Eindelijk Wel Gewillig 
 Zien Of Tenminste Zul-Je Hem Thuis Veel Meer Naar Je Hand Gezet Hebben 
 Dan Hij Nu Is.--Xantippe: Hij Is Veel Te Heftig Van Aard Dan Dat Ik Hem 
 Zou Kalmeeren Door Voorkomendheid.--Eulalie: Zeg Dat Niet! Daar Is Zelfs 
 Geen Wild Beest Zóó Woest Of 'T Is Door Zachtheid Te Temmen. Daar Behoef 
 Je Dus Bij Een Mensch Nog Minder Aan Te Wanhopen. Probeer 'T Eens Enkele 
 Maanden. Je Mag 'T _Mij_ Wijten,  Als Je Bemerkt Dat Deze Raad Je Niet 
 Gebaat Heeft. Verder Zijn Er Enkele Gebreken Die Je Een Beetje Door De 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 53 
   
   
 Vingers Moet Zien. In De Allereerste Plaats Moet Je Er Voor Oppassen 
 Geen Twist In Je Slaapkamer Of In Je Bed Te Verwekken. Je Moet 
 Daarentegen Zorgen Dat 'T Daar Altijd Opgewekt En Prettig Is. Een Vrouw 
 Moet Er Altijd Voor Zorgen Dat Haar Man Aan Niets Aanstoot Kan Nemen; 
 Zij Moet Er Haar Uiterste Best Voor Doen Als Ze Met Haar Man Samen Is, 
 Zich Op Alle Manieren Vriendelijk En Opgewekt Te Toonen.--Xantippe: Ja, 
 Voor Een Man,  Maar _Ik_ Heb Met Een _Beest_ Te Doen.--Eulalie: Houd Nu 
 Op Met Kwaadspreken. Over 'T Algemeen Zijn De Mannen Door Ónze Schuld 
 Slecht Voor Ons. Maar Om Tot Ons Onderwerp Terug Te Keeren. Zij Die 
 Thuis Zijn In De Oude Verhalen Der Dichters,  Vertellen Ons Dat Venus 
 (Zoo Noemen Zij De Godin Die Het Huwelijk Beschermt) Een Gordel Heeft, 
 Door De Kunstvaardige Hand Van Vulcanus Bewerkt. Daarin Moet Alles 
 Gewerkt Zijn Wat Kan Dienen Om Liefde Te Wekken. Dien Gordel Doet Zij 
 Aan,  Zoo Dikwijls Zij Van Plan Is Naar Haar Man Te Gaan.--Xantippe: Nu 
 Ja,  Wat Je Daar Vertelt Is Een Fabeltje.--Eulalie: Daaraan Heb Je Wel 
 Gelijk,  Maar Luister Eens Wat De Bedoeling Is Van Dat 
 Fabeltje.--Xantippe: Nu,  Zeg Eens Op.--Eulalie: 'T Leert Ons Dat Een 
 Vrouw Alle Moeite Moet Aanwenden,  Om Als Ze Met Haar Man Samen Is,  Hem 
 Ter Wille Te Zijn,  Om De Liefde Van Haar Echtgenoot Warm Te Houden En Te 
 Doen Opvlammen En Om Uit Zijn Geest Te Verdrijven Al Wat Hem Aanstoot 
 Kan Geven Of Zijn Tegenzin Kan Wekken.--Xantippe: Maar Waar Halen Wij 
 Zoo'n Gordel Van Daan?--Eulalie: Geen Heksenkruiden Of 
 Bezweringsformules Hebben Wij Noodig. Geen Betoovering Is Machtiger Dan 
 Een Rechtschapen Karakter Verbonden Met Zachtheid.--Xantippe: Ik Kan 
 Tegen Zoo'n Man Als De Mijne Is Niet Vriendelijk Wezen.--Eulalie: En 
 Toch Hangt 'T Geheel Van Je Zelve Af Of Hij Zal Ophouden Zóó Te Zijn Als 
 Hij Nu Is. Als Je Door De Kunsten Van Een Toovenares Als Circe Je Man In 
 Een Zwijn Of Een Beer Kon Veranderen,  Zou Je Het Dan Doen?--Xantippe: 
 Dat Weet Ik Niet.--Eulalie: Weet Je Dat Niet? Of Zou Je Liever Een Zwijn 
 Tot Man Hebben Dan Een Mensch?--Xantippe: Natuurlijk Liever Een 
 Mensch.--Eulalie: Welnu,  Wanneer Je Dan Door Tooverkunsten Je Man Van 
 Een Dronkenlap Tot Een Matig Mensch Kon Maken,  Van Een Verkwister Tot 
 Een Zuinig Persoon,  Van Een Leeglooper Tot Een Werkzaam Man,  Zou Je Dat 
 Dan Niet Doen?--Xantippe: Ja Zeker Zou Ik Dat. Maar Hoe Kom Ik Aan Die 
 Door U Bedoelde Toovermiddelen?--Eulalie: Wel Je Hebt Ze Tot Je 
 Beschikking,  Als Je Ze Maar Wilt Aanwenden. Hij Moet Van U Zijn,  Of Hij 
 Wil Of Niet. Hoe Beter Je Hem Maakt,  Des Te Beter Behartig Je Je Eigen 
 Belang. Je Hebt Nu Maar Altijd Je Oogen Gericht Op Zijn Gebreken En Deze 
 Maken Je Afkeer Van Hem Steeds Grooter. Gij Pakt Hem Altijd Juist Bij 'T 
 Handvatsel Aan Waar Hij Niet Bij Moet Worden Beetgepakt. Let Liever Ook 
 Op Zijn Goede Zijden,  En Vat Hem Daar Aan,  Waar Je Wèl Hoûvast Aan Hem 
 Hebt. Vóór Ge Met Hem Trouwdet Hadt Ge Tijd Om Te Overwegen Welke 
 Slechte Eigenschappen Hij Bezat. Immers Men Moet Niet Alleen Met De 
 Oogen Maar Ook Met De Ooren Den Man Dien Men Koos,  Leeren Liefhebben. Nu 
 Is De Tijd Gekomen Om Fouten Te Herstellen,  Niet Meer Om Er Een 
 Beschuldiging Van Te Maken.--Xantippe: Welke Vrouw Heeft Ooit Haar Man 
 "Met De Ooren" Genomen?--Eulalie: Ik Zou Zoo Zeggen: Een Vrouw Neemt 
 Haar Man Met De _Oogen_,  Wanneer Ze Op Niets Anders Let Dan Op Zijn 
 Mooie Lichaam; Met De _Ooren_ Daarentegen,  Wanneer Ze Nauwkeurig Nagaat 
 Wat Er Over Hem Verteld Wordt.--Xantippe: Een Goede Waarschuwing,  Maar 
 Die Wat Laat Komt.--Eulalie: Een Poging Om Je Man Te Verbeteren,  Komt 
 Nooit Te Laat. En Daartoe Kan Heel Veel Bijbrengen Of Je Je Man Ook Een 
 Kindje Schenkt.--Xantippe: Dat Is Er Al.--Eulalie: Wanneer?--Xantippe: 
 Al Lang.--Eulalie: Hoeveel Maanden Al?--Xantippe: Bijkans 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 54 
   
   
 Zeven.--Eulalie: Wat Hoor Ik! Is 'T Een Jongen?--Xantippe: Ja.--Eulalie: 
 Nu,  Die Brengt De Zaak Tusschen Je Beiden Wel Weer In Orde,  Als Jij Je 
 Zelve Maar Een Beetje Inschikkelijk Wilt Toonen. En Hoe Spreken Anderen, 
 De Vrienden Van Je Man Over Hem? Met Wie Gaat Hij Buitenshuis 
 Om?--Xantippe: Ze Zeggen Algemeen Dat Hij Gemakkelijk Van Karakter Is, 
 Vrijgevig,  Meegaand,  Recht Hartelijk Voor Zijn Vrienden.--Eulalie: Juist 
 Al Die Eigenschappen Geven Mij Goeden Moed Dat Jij Hem Wel Zult Krijgen 
 Zooals Je Hem Hebben Wilt.--Xantippe: Alleen Tegenover Mij Is Hij Niet 
 Zoo.--Eulalie: Maar Gedraag Jij Je Nu Tegenover Hem Zooals Ik Je Geraden 
 Heb. En Dan Mag Je Mij Een Leugenaarster Noemen,  Als Hij Ook Niet Zoo 
 Tegenover U Zal Wezen. Bedenk Ook Wel Dat Hij Nog Jong Is: 'K Geloof Nog 
 Niet Eens Vierentwintig Jaar. Hij Weet Nog Niet Wat 'T Zeggen Wil 
 Huisvader Te Wezen. Je Behoeft Nog Niet Over Echtscheiding Te 
 Denken.--Xantippe: Nou,  Ik Heb Er Wàt Vaak Over Gedacht.--Eulalie: Als 
 Je Daarover Dan Wéér Gaat Denken,  Overweeg Dan Eerst Eens Bij Je Zelf, 
 Hoe Weinig Een Gescheiden Vrouw In De Melk Te Brokken Heeft,  'T 
 Schoonste Sieraad Voor Een Vrouw Is: Haar Man Ter Wille En Gehoorzaam Te 
 Zijn. Zoo Heeft De Natuur 'T Ingericht,  Zoo Heeft God Het Gewild,  Dat De 
 Vrouw Geheel Zou Afhangen Van Den Man. Denk Er Verder Aan: 'T Vermogen 
 Behoort Den Man: Een Ander Kan Er Niet Aanraken. En Denk Dan Aan 'T 
 Knaapje Dat U Beiden Toebehoort. Wat Zult Ge Omtrent Hem Bepalen? Zult 
 _Gij_ Hem Bij U Houden? Dan Berooft Ge Uw Man Van Zijn Bezit. Zult Ge 'T 
 Ventje Bij _Hem_ Laten? Dan Berooft Gij U Zelf Van 'T Dierbaarste Wat Ge 
 Hebt. Zeg Me Ten Slotte Nog Dit: Zijn Er Soms Menschen Die Je Een Kwaad 
 Hart Toedragen?--Xantippe: Ja,  Ik Heb Een Echte Stiefmoeder,  En 
 Bovendien Een Schoonvader,  Net Zoo Erg Als Zij.--Eulalie: Zijn Die Je 
 Zóó Kwaadwillig Gezind?--Xantippe: Ik Geloof Dat Ze Mij Graag Dood 
 Zouden Willen Zien.--Eulalie: Welnu Denk Dan Ook Eens Aan Die Twee. Kunt 
 Ge Hun Wel Grooter Genoegen Doen,  Dan Wanneer Zij Je Gescheiden Zien Van 
 Je Man; Dat Je Als Een Weduwe,  Neen Erger Dan Een Weduwe Moet Leven? 
 Want Weduwen Mogen Tenminste Nog Hertrouwen.--Xantippe: Ik Vind Je Raad 
 Heel Goed,  Maar Ik Zie Op Tegen De Langdurige Moeite.--Eulalie: Maar 
 Bedenk Dan Eens Hoeveel Moeite Gij Wel Hebt Moeten Doen Om Dezen 
 Papegaai Enkele Menschelijke Woorden Te Leeren Praten.--Xantippe: Heel 
 Wat,  Dat Is Zeker.--Eulalie: En Dan Zou Je Opzien Tegen De Moeite Om Je 
 Man Wat Te Verbeteren Om Verder Met Hem Een Prettig Leven Te Slijten? 
 Hoeveel Moeite Getroosten De Menschen Zich Om Een Paard Naar Hun Zin Te 
 Krijgen En Mogen Wij Er Dan Bezwaar Tegen Hebben Om Ons Best Te Doen Ten 
 Einde Onze Echtgenooten Meer Naar Onze Hand Te Zetten?--Xantippe: Wat 
 Moet Ik Dan Doen?--Eulalie: Dat Heb Ik Je Al Gezegd. Zorg Dat In Huis 
 Alles Netjes En Proper Is: Dat Niets Hem Aanstoot Kan Geven,  Zoodat 'T 
 Hem Uit Het Huis Jaagt. Wees Vriendelijk Tegen Hem En Tevens Met Een 
 Zeker Eerbiedsvertoon Dat Een Echtgenoote Aan Haar Man Verschuldigd Is. 
 Wees Opgewekt,  Maar Niet Uitgelaten; Wees Niet Stroef,  Maar Ook Niet 
 Dartel. Thuis Moet Hij Zijn Tafel Wèlvoorzien Vinden. Je Kent Den Smaak 
 Van Je Man,  Kook Dus Voor Hem Wat Hij 'T Lekkerst Vindt. Toon Je Ook 
 Voor Zijn Vrienden Toeschietelijk En Welwillend. Noodig Hen Vaak Bij Je 
 Te Gast. Maak Aan Tafel Dat Alles Vol Van Vroolijkheid En Opgewektheid 
 Is. En Wanneer Hij Dan Eindelijk,  Door Den Wijn Een Kleine Verheuging 
 Heeft Gekregen En Op Zijn Cither Gaat Tokkelen,  Welnu Begeleid Hem Dan 
 Met Uw Zang. Zoo Zult Gij Uw Man Gewennen Aan Huiselijkheid En Zult Gij 
 Tevens Zijn Uitgaven Verminderen. Want Ten Langen Leste Moet Hij Toch 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 55 
 Zóó Gaan Denken: "Ik Ben Dan Toch Wel Gek Dat Ik Buitenshuis Met Groote 
 Schade Voor Mijn Beurs En Voor Mijn Goeden Naam Met Een Liefje Leef, 
 Terwijl Ik Thuis Een Vrouwtje Heb,  Veel Aardiger En Dat Dol Van Mij 
 Houdt En Bij Wie Ik 'T Veel Netter En Royaler Kan Hebben."--Xantippe: En 
 Denk Je Dat 'T Mij Gelukken Zal Wanneer Ik 'T Probeer?--Eulalie: Zie 
 Maar Naar Mijn Voorbeeld. Richt Je Naar Mij. Intusschen Zal Ik Je Man 
 Wel Eens Te Spreken Krijgen En Ik Zal Hem Aan Zijn Plicht 
 Herinneren.--Xantippe: Ik Vind Dat Wel Heel Vriendelijk Van Je,  Maar Pas 
 Op Dat Hij Soms Geen Lont Ruikt: Hij Zou Hemel En Aarde 
 Bewegen.--Eulalie: Maak Je Niet Bezorgd. 'K Zal Wel Zooveel Omwegen 
 Gebruiken Dat Hij Mij Uit Zichzelf Vertelt Wat Voor Ongenoegen Er 
 Tusschen U Beiden Is Voorgevallen. Wanneer Hij Dat Gedaan Heeft Dan Zal 
 Ik Hem,  Zooals Ik Dat Gewoonlijk Doe,  Heel Vriendelijk Onder Handen 
 Nemen En Hem Voor U,  Naar Ik Hoop,  Veel Handelbaarder Maken. En Zoo Ter 
 Loops Zal Ik Wel Eens Ter Sprake Brengen Hoe Lief Jij Je Over Hem Hebt 
 Uitgelaten.--Xantippe: 'K Hoop Dat Christus Onze Pogingen Zal 
 Zegenen!--Eulalie: Hij Zal Je Helpen,  Als Jij Je Zelve Wilt Helpen. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 Herbergen In Duitschland 
   
   
   
   
 Bertholf En Willem. 
   
      Voor De Cultuurgeschiedenis Is De Samenspraak Die Tot Titel Voert 
      "Diversoria Of Herbergen" Hoogst Gewichtig. Erasmus Heeft Veel 
      Gereisd En De Schildering Die Hij Geeft Van De Logementen Zal Er 
      Wel Een Zijn,  Naar Waarheid Geteekend,  Al Staan Wij Ook Verbaasd 
      Over De Mededeelingen Van Morsigheid,  Ruwheid,  'T Gebrek Aan Alles 
      Wat Naar Comfort Lijkt,  De Afwezigheid,  Van Iets Wat Naar 
      Voorkomendheid Zweemt. De Beschaving Was Van De Logementen En 
      Herbergen Nog Ver Verwijderd: De Waarden Uit Die Inrichtingen 
      Zullen Erasmus' Hekeltaal Wel Niet Gelezen Hebben En Zich Door Haar 
      Niet Hebben Verbeterd. Als Schildering Van Zeden Uit De 15e Eeuw 
      Heeft Dezer Samenspraak Groote Waarde. 
   
 Bertholf: Waarom Vinden Zooveel Menschen 'T Prettig Zich Twee Of Drie 
 Dagen Te Lyon Op Te Houden? Als Ik Eenmaal Op Reis Ben Rust Ik Niet Voor 
 'K Ben Waar Ik Wezen Moet.--Willem: Neen,  Omgekeerd! Ik Verwonder Er Mij 
 Juist Over Dat Iemand Zich Uit Lyon Laat Weghalen.--Bertholf: 
 Hoezoo?--Willem: Omdat 'T Daar Een Plaats Is,  Als Die Van Waar De 
 Gezellen Van Ulysses Niet Konden Worden Losgerukt; Omdat Daar De Sirenen 
 Haar Verblijf Hebben Opgeslagen. Niemand Wordt In Zijn Eigen Huis Beter 
 Verzorgd Dan Dáár In Een Hotel.--Bertholf: Hoe Komt Dat?--Willem: Wel, 
 Aan Tafel Staat Steeds Een Vrouwspersoon Om De Gasten Door Haar Grappen 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 56 
   
   
 En Geestigheden Op Te Vroolijken. Verder Vindt Men Daar Vele Vrouwen Van 
 Buitengewone Schoonheid. Eerst Kwam De Vrouw Des Huizes Ons Begroeten, 
 Terwijl Ze Ons Een Opgewekt En Vroolijk Verblijf Toewenschte En De Hoop 
 Uitsprak Dat Wij 'T Geen Ons Werd Voorgezet Ons Goed Zouden Laten 
 Smaken. Daarna Kwam Haar Dochter Binnen,  Een Elegant Persoontje,  Rad Van 
 Tong,  Levenslustig En Gezellig In Haar Optreden,  Zoodat Ze Zelfs Een 
 Brompot Als Cato Zou Kunnen Opvroolijken. En Ze Praatten Met Haar Gasten 
 Niet Als Met Vreemden,  Maar Als Met Oude Vrienden En 
 Kennissen.--Bertholf: Daaraan Zie Je Weer De Beschaving Van 'T Fransche 
 Volk.--Willem: Maar Daar Ze Toch Niet Voortdurend Bij Ons Konden Blijven 
 Omdat Haar Huiselijke Bezigheden Haar Riepen En Ook De Andere Gasten 
 Door Haar Begroet Moesten Worden,  Stond Er Aanhoudend Een Meisje Bij 
 Ons,  Klaar Voor Allerlei Grapjes. Zij Was,  In Haar Eentje Best In Staat 
 Om Alle Geestigheden Terug Te Kaatsen: Ze Speelde Haar Rol Goed En Zette 
 'T Gesprek Voort Totdat De Dochter Des Huizes Terug Zou Komen. Want De 
 Moeder Was Al Een Beetje Op Jaren.--Bertholf: Maar Hoe Was Nu Eigenlijk 
 Wel 'T Eten? Want Praatjes Vullen De Maag Niet.--Willem: 
 Allervoortreffelijkst,  Zoodat Ik Er Verbaasd Over Sta,  Dat Zij Voor Zóó 
 Weinig Geld Gasten Kunnen Opnemen. En Na Den Maaltijd Onderhouden Zij De 
 Menschen Weer Zóó Met Aardige Vertellingen,  Dat Geen Verveling Hen 
 Bekruipt. Ik Verbeeldde Me Thuis Te Wezen En Niet In Den 
 Vreemde.--Bertholf: En Hoe Was 'T In De Slaapkamers?--Willem: Daar Waren 
 Overal Steeds Eenige Kamermeisjes,  Lachebekjes,  Dartel,  Speelsch: Uit 
 Zichzelf Vroegen Ze Of We Ook Vuile Kleeren Hadden,  En Die Wieschen Ze 
 Dan En Brachten Ze Ons Gewasschen Terug. Om Kort Te Gaan: We Zagen Daar 
 Niets Dan Meisjes En Vrouwen. Behalve In Den Stal--Ofschoon De Meisjes 
 Daar Ook Dikwijls Kwamen Binnenstuiven. Bij Ons Vertrek Zoenden Ze Ons 
 En Waren Bij Het Afscheid Zóó Hartelijk Alsof Wij Allen Broeders Waren 
 Of Ten Minste Zeer Na-Verwanten.--Bertholf: Nu Die Gewoonten Zijn 
 Misschien Bij De Franschen In Eere: Ik Houd Meer Van Die Der Duitschers. 
 Die Zijn Manlijker.--Willem: Ik Heb Duitschland Nog Nooit Mogen Bezoeken 
 En Daarom Zou Ik Je Wel Willen Verzoeken,  Als 'T Je Niet Te Lastig Is, 
 Mij Eens Te Vertellen Hoe Ze Daar Een Gast Ontvangen.--Bertholf: Of Men 
 Overal Dezelfde Behandeling Ondervindt,  Weet Ik Niet,  Maar Ik Zal Je 
 Vertellen Wat Ik Er Zag. Bij Je Aankomst Is Er Niemand Die Je Begroet. 
 Dat Doen Ze Om Niet Den Schijn Te Hebben Dat Ze Je Aanhalen. Dat Toch 
 Houden Ze Voor Laag En Verachtelijk En De Duitsche Strengheid Onwaardig. 
 Wanneer Je Nu Lang Hebt Staan Roepen,  Dan Komt Eindelijk Uit Een Klein 
 Venstertje Van De Kamer Waar De Algemeene Haard Zich Bevindt (Want Daar 
 Verblijven Ze Tot Ongeveer Den Langsten Dag) Een Hoofd Steken,  Net Als 
 Een Schildpad Haar Kop Uit Haar Schaal Steekt. Aan Dien Persoon Nu Moet 
 Men Vragen Of Men Daar Zijn Intrek Mag Nemen. Als Hij Niet Neen Zegt, 
 Dan Kun Je Er Op Rekenen,  Dat Je Een Plaatsje Gegund Wordt. Op Je Vraag 
 Waar De Stal Is,  Wijst Men U Dien Met Een Handbeweging. En Daar Mag Je 
 Dan Je Paard Op Je Eigen Manier Behandelen. Geen Knecht Toch Steekt Er 
 Een Hand Uit. Als De Herberg Wat Druk Bezocht Is,  Dan Wijst Een Knecht 
 Je De Stalling En De Minst Geschikte Plaats Voor Je Paard. Want De 
 Mooiste Plaatsen Bewaren Ze Voor Hen Die Nog Later Komen,  Vooral Voor 
 Edellieden. En Als Je Eenige Bezwaren Maakt,  Dan Krijg Je Dadelijk Te 
 Hooren: "Als 'T Je Niet Bevalt Zoek Dan Maar Een Ander Onderkomen." Hooi 
 Geven Ze Je In De Steden Weinig,  Met Mondjesmaat; En Je Moet Dit Niet 
 Heel Veel Goedkooper Dan Haver Betalen. Als Er Nu Voor Je Paard Gezorgd 
 Is,  Dan Verhuist Ge Naar De Gelagkamer En Je Gaat Zitten Aan Den Grooten 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 57 
   
 Haard,  Met Kaplaarzen En Bagage,  Beslikt En Wèl. Dat Vertrek Is Voor 
 Allen Gemeenschappelijk Bestemd.--Willem: In Frankrijk Wijzen Ze Je 
 Vertrekken Aan Om Je Uit Te Kleeden Of Je Af Te Boenen,  Je Te Verwarmen 
 Of Ook Wel Uit Te Rusten Als Je Er Lust In Hebt.--Bertholf: Hier Niets 
 Van Dat Alles. In De Gelagkamer Doe-Je Je Laarzen Uit,  Trek-Je Je 
 Schoenen Aan,  Schiet-Je Een Ander Hemd Aan Als Je Daar Behoefte Aan 
 Hebt,  Hang-Je Naast Den Haard De Door Den Regen Nat Geworden Kleeren Om 
 Uit Te Dampen. Je Schuift Er Zelf Bij,  Om Te Droogen. Daar Staat Ook 
 Water Klaar Als Je Je Handen Wilt Wasschen,  Maar Dat Is Meestal Zóó 
 Helder,  Dat Je Daarna Weer Ander Water Moet Vragen Om Dat Sopje Af Te 
 Spoelen.--Willem: Nu,  Die Mannen,  Zóó Weinig Verwijfd,  Verdienen Een 
 Pluimpje!--Bertholf: En Bijgeval Je In Den Namiddag Te Vier Uren 
 Aankomt,  Eet Je Toch Niet Vóór 'S Avonds Negen,  Soms Tien Uren.--Willem: 
 Waarom?--Bertholf: Ze Maken Niets Klaar Vóór Ze Gezien Hebben Hoeveel 
 Gasten Er Zijn,  Om In Ééne Moeite Voor Allen Gezamenlijk Alles Gereed Te 
 Maken.--Willem: 'T Zijn Menschen Die Blijkbaar Van Beknoptheid 
 Houden.--Bertholf: Daar Heb-Je Het. En Zoo Zijn Er Wel Eens Tachtig Of 
 Negentig Gasten,  Voetreizigers,  Ruiters,  Kooplieden,  Schippers, 
 Koetsiers,  Boeren,  Vrouwen En Kinderen,  Gezonden En Zieken Bij 
 Elkander.--Willem: Dat Lijkt Wel Een Echte Broedergemeente.--Bertholf: 
 De Één Kamt Er Zijn Haren,  Een Tweede Veegt Zich Het Zweet Af,  Een Derde 
 Reinigt Er Zijn Kaplaarzen Of Zijn Slobkousen,  Een Ander Weer Laat 
 Allerlei Onsmakelijke Geluiden Hooren. Om Kort Te Gaan: Daar Is Een Even 
 Groote Spraak- En Persoonsverwarring Als Indertijd Bij Den Torenbouw Van 
 Babel. En Als Ze Iemand Zien Die Tot Een Vreemde Natie Behoort,  Die Door 
 Een Goed Verzorgd Uiterlijk Zich Eenigszins Aanzienlijk Voordoet,  Dan Is 
 Aller Aandacht Op Hem Gericht En Ze Zitten Hem Aan Te Kijken Alsof Hij 
 Een Vreemdsoortig Wezen Is Uit Afrika Aangebracht,  Zelfs Zóó,  Dat 
 Wanneer Ze Later Aan Tafel Aanzitten,  Ze Hem Blijven Aankijken,  Terwijl 
 Ze Naar Hem Òmzien En Hun Oogen Niet Van Hem Afhouden,  Terwijl Ze Hun 
 Eten Vergeten.--Willem: Te Rome,  Te Parijs En Te Venetië Kijkt Niemand 
 Verwonderd Naar Iets,  Wàt Ook.--Bertholf: Intusschen Mag Men Om _Niets_ 
 Vragen. Wanneer De Avond Een Goed Eind Gevorderd Is,  En Ze Geen Gasten 
 Meer Verwachten Dan Komt Een Oude Knecht Voor Den Dag,  Een Kerel Met Een 
 Grauwen Baard,  Kort Geknipt Haar,  Stuursch Gelaat En Vuile 
 Kleeren.--Willem: Zulk Slag Van Menschen Moesten De Kardinalen Te Rome 
 Tot Tafelbedienden Hebben!--Bertholf: Terwijl Hij Zijn Blikken Over De 
 Gasten Laat Gaan,  Telt Hij Zachtjes Bij Zich Zelven Hoeveel Er In De 
 Gelagkamer Zijn. Hoe Meer Hij Er Telt Des Te Harder Stookt Hij Het 
 Haardvuur Onder De Schouw Op,  Ook Al Is 'T In Den Tijd,  Dat De Zon Reeds 
 Lastig Is Door Haar Gloed. Bij Hen Geldt Het Voor Een Goede Behandeling, 
 Wanneer Allen 'T Zweet Van 'T Lijf Gudst. En Als Iemand,  Aan Zooveel 
 Warmte Niet Gewend,  Het Venster Op Een Kiertje Zet Om Niet Te Stikken, 
 Dan Hoort Hij Dadelijk: "Doe Dicht!" En Als Je Dan Antwoordt: "Ja Maar, 
 Ik Kan 'T Hier Niet Uithouden!" Dan Krijg Je Te Hooren: "Zoek Dan Maar 
 Een Andere Herberg Op."--Willem: Maar Toch Lijkt Me Niets Ongezonder Dan 
 Dat Zooveel Menschen Dezelfde Warme Stiklucht Inademen,  En Vooral 
 Wanneer Alle Kleeren Los Zijn,  Alle Poriën Van 'T Lichaam Openstaan,  Dat 
 Men In Die Atmosfeer Gaat Zitten Eten En Daarin Eenige Uren Vertoeft. Ik 
 Laat Nu Nog Zelfs Dáár Allerlei Onsmakelijke En Walgelijke Uitlatingen: 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 58 
   
   
 Maar Er Zijn Ook Velen Die Aan Verborgen Ziekten Lijden En Elke 
 Krankheid Brengt Haar Eigenaardige Besmetting Mee. Zeer Velen Zijn Ook 
 Aangetast Door De Spaansche (Of Zooals Sommigen 'T Noemen: Fransche 
 Schurft[1]),  Terwijl Ze Toch Net Zoo Goed Bij Alle Volkeren Voorkomt. 
 Intusschen Geloof Ik Dat Daarvan Even Groot Gevaar Te Duchten Is,  Als 
 Van Melaatschen. Ga Maar Eens Na Of Deze Kwaal Heel Veel Verschilt Van 
 De Pestziekte.--Bertholf: 'T Zijn Moedige Mannen,  Ze Lachen Er Wat Om 
 En--Geven Er Niets Om.--Willem: Maar Ondertusschen Zijn Ze Moedig Met 
 Gevaar Voor Veel Anderen.--Bertholf: Wat Zul-Je Er Aan Doen? Zij Zijn 'T 
 Nu Éénmaal Zoo Gewoon. En 'T Is Een Kenmerk Van Een Standvastig Man Om 
 Niet Van Zijn Eenmaal Ingenomen Standpunt Af Te Wijken.--Willem: Goed, 
 Maar Een Vijfentwintig Jaren Geleden Was Bij De Brabanders Niets Meer In 
 Zwang Dan De Publieke Badstoven: Nu Zijn Ze Overal Opgeruimd. Die 
 Vreemde Ziekte Heeft Ons Wel Geleerd Er Voor Op Te Passen.--Bertholf: 
 Maar Hoor Nu Verder. Daarna Komt Die Gebaarde Schenker Weer Terug,  En 
 Legt Op Tafel Zooveel Servetten Als Hij Voor 'T Getal Gasten Genoeg 
 Oordeelt. Maar Groote Goden,  Wat Een Grof Linnen! Je Zoudt Zeggen 
 Zeildoek Zóó Van Den Mast Afgehaald. Voor Elke Tafel Heeft Hij Op Zijn 
 Minst Acht Gasten Bestemd. Zij,  Die Weten Hoe 'S Lands Wijs Is,  Gaan 
 Zitten Waar Ze Willen. Daar Toch Wordt Geen Onderscheid Gemaakt Tusschen 
 Rijk En Arm,  Tusschen Heer En Knecht.--Willem: Daar Heb Je Die 
 Gelijkheid Uit Den Goeden Ouden Tijd,  Die De Dwingelandij Uit Onze 
 Maatschappij Heeft Doen Verdwijnen. Zoo Verkeerde,  Zou Ik Denken, 
 Christus Ook Met Zijn Jongeren.--Bertholf: Nu,  Wanneer Allen Aan Tafel 
 Zitten Dan Komt Weer Die Barsche Ganymedes[2] Voor Den Dag En Telt 
 Opnieuw De Gasten. Dan Komt Hij Spoedig Terug En Plaatst Voor Ieder Een 
 Houten Bord En Een Lepel Van 'T Zelfde Kostbaar Materiaal,  Verder Een 
 Glazen Drinkbeker En Na Een Poosje Wat Brood. Tot Tijdverdrijf Maakt 
 Ieder Voor Zich Dat Glas Een Beetje Schoon,  Terwijl De Brei Gekookt 
 Wordt. En Zoo Zit Men Dan Dikwijls Ongeveer Een Heel Uur Te 
 Wachten.--Willem: En Is Er Dan Geen Van De Gasten Die Intusschen Eens Om 
 Eten Vraagt?--Bertholf: Niemand Die Weet Hoe 'T In Dit Land Toegaat. 
 Eindelijk Wordt De Wijn Op Tafel Gezet. Maar Kerel! Wat Is Dat Een Jong 
 En Schraal Wijntje! De Sophisten Moesten Geen Anderen Drinken,  Zóó'n Dun 
 En Scherp Kostje Is 'T. En Als Een Gast Vraagt,  Of Hij Tegen Extra 
 Betaling Niet Een Beter Merk Kan Krijgen,  Dan Doen Ze Eerst Alsof Ze Hem 
 Volstrekt Niet Begrijpen,  Maar Met Een Gezicht Alsof Ze Je Willen 
 Vermoorden. Als Je Aanhoudt,  Antwoorden Ze: "Hier Hebben Zooveel Graven 
 En Markiezen Hun Intrek Genomen,  En Nooit Heeft Er Een Over Mijn Wijn 
 Geklaagd. Als 'T U Niet Bevalt,  Zoek Dan Maar Een Andere Herberg Op." 
 Alleen De Edellieden Van Hun Land Beschouwen Ze Als Menschen En Hunne 
 Wapens Toonen Ze Overal Met Ophef.--Eindelijk Hebben Ze De Spijs Klaar 
 Om Die Aan Uw Van Honger Rammelende Maag Voor Te Zetten. Weldra Worden 
 Dan Ook De Schotels Met Groote Praal Opgedragen. De Eerste Schotel 
 Vertoont Doorgaans Stukken Brood Geweekt In Bouillon,  Of,  Als Het 
 Vastendag Is,  In Groentenat. Verder Een Andere Soep,  Daarna Iets Van 
 Opgestoofd Vleesch Of Een Opgewarmde Zoutevischschotel. Dan Weer Eens 
 Brei,  Verder Wat Spijs In Vasteren Vorm,  Tot Ze Aan De Behoorlijk 
 Getemde Maag Gebraden Vleesch Of Gebakken Visch Voorzetten,  Die Niet 
 Geheel En Al Te Versmaden Is. Maar Ze Zijn Er Zuinig Mee En Nemen Ze 
 Spoedig Weer Van De Tafel Af. Op Die Manier Regelen Zij Den Heelen 
 Maaltijd,  Zooals Ook Tooneelspelers Doen Die Koren Invoegen In Hunne 
 Stukken. Zoo Voegen Zij Om Den Anderen Tusschen De Spijzen Koek En Brei. 
 Ze Zorgen Er Voor Dat Het Slottooneel 'T Meest Pakkende Is.--Willem: Dat 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 59 
   
   
 Is Zooals Een Goed Dichter Zijn Taak Opvat.--Bertholf: Het Zou Een 
 Doodzonde Wezen Als Iemand Onder Den Maaltijd Eens Zei: "Neem Dien 
 Schotel Maar Weg. Daar Eet Toch Niemand Van." Men Moet Blijven Zitten 
 Tot Den Voorgeschreven Tijd,  Dien Ze Met Wateruurwerken,  Meen Ik, 
 Afmeten. Eindelijk Treedt Die Gebaarde Knecht Weer Op Of De Herbergier 
 Zelf,  Die In Kleeding Al Heel Weinig Van Zijn Bedienden Verschilt. Hij 
 Vraagt Of Men Nog Iets Belieft? En Dan Komt Er Een Beetje Beter Soort 
 Wijn Op Tafel. Die Flink Kunnen Drinken,  Mogen Zij 'T Liefst Lijden, 
 Ofschoon Hij Die De Grootste Hoeveelheid Wijn Verzwelgt Geen Cent Meer 
 Betaalt Dan Hij Die 'T Minst Dronk.--Willem: Vreemd Volkje!--Bertholf: 
 Vooral,  Omdat Er Wel Eens Zijn Die Dubbel Zooveel Aan Wijn Verteren,  Dan 
 Ze Voor Hun Maal Betalen. Maar Vóór Ik Nog Van De Beschrijving Van Den 
 Maaltijd Afstap,  Kan Ik Er Niet Genoeg Op Wijzen,  Wat Een Gedruisch En 
 Gegons Van Stemmen Er Ontstaat Wanneer Allen Door Den Drank Een Beetje 
 Verhit Geraken. Om Kort Te Gaan: Hooren En Zien Vergaan Je. Dikwijls 
 Mengen Zich Onder Het Gezelschap Hansworsten En Potsenmakers. Ofschoon 
 Er Geen Soort Menschen Is Meer Verachtelijk Dan Zij,  Zou Je Toch Niet 
 Gelooven Hoeveel Schik De Duitschers Daarin Hebben. Zij Maken Door Hun 
 Gezang,  Gekakel,  Lawaai,  Gespring En Gestamp Dat De Gelagkamer Dreigt In 
 Te Storten En Men Elkaar Absoluut Niet Kan Verstaan. Maar Dat Schijnt 
 Hun Nu Eerst Een Recht Aardig Leventje Toe En Men Moet Er,  Goedschiks Of 
 Kwaadschiks,  Wel Bij Blijven Zitten Tot Diep In Den Nacht.--Willem: Maak 
 Nu Maar Een Eind Aan 'T Verhaal Van Dien Maaltijd,  Want Ook Mij Duurt 
 Hij Wat Lang En Hij Begint Me Te Vervelen.--Bertholf: Nu Goed: Ik Zal 
 Eindigen. Nadat De Kaas Is Weggenomen,  Die Ze Alleen Lekker Vinden Als 
 Ze Goed Rot Is En Wegloopt Van De Wurmen,  Dan Komt De Baardman Weer Voor 
 Den Dag Met Een Houten Bord In De Hand,  Waarop Hij Met Krijt Eenige 
 Heele Of Halve Cirkels Teekent. Dat Bord Legt Hij Op Tafel Neer, 
 Zwijgend En Somber,  Men Zou Zeggen Dat Hij Een Charon Of Zoo Iets Was. 
 Zij Die Weten Wat Die Teekens Beduiden,  Leggen Er Geld Op: Daarop Volgt 
 Een Ander,  En Weer Een Ander Totdat De Plank Vol Is. Hij Noteert Wie 
 Geld Heeft Neergelegd En Rekent Bij Zich Zelf Na. Als Er Niets Aan 
 Ontbreekt Knikt Hij Met Zijn Hoofd Dat 'T Goed Is.--Willem: En Als Er 
 Eens Iets Te Veel Is?--Bertholf: Misschien Zou Hij 'T Dan Wel 
 Teruggeven. En Dat Gebeurt Dan Ook Wel Eens.--Willem: En Maakt Niemand 
 Een Aanmerking Over Te Hooge Rekening?--Bertholf: Niemand Die Verstandig 
 Is. Want Dan Zou Hij Dadelijk Te Hooren Krijgen: "Wat Ben Jij Voor Een 
 Mensch? Je Zult Niets Meer Betalen Dan Iemand Anders!"--Willem: Die 
 Menschen Zijn Nog Al Vrij In Hun Optreden.--Bertholf: En Als Nu Iemand, 
 Vermoeid Van De Reis,  Spoedig Na Den Maaltijd Zijn Bed Wil Opzoeken,  Dan 
 Zegt Men Hem Om Maar Te Wachten Tot Ook De Anderen Gaan Slapen.--Willem: 
 Dat Is Dunkt Mij,  Zoowat De Staat Van Plato.--Bertholf: Dan Wordt Aan 
 Ieder Zijn Nestje Getoond,  En Dat Is In Den Waren Zin Des Woords Ook 
 Niets Dan Een Ligplaats. Er Zijn Alleen Maar Bedden En Verder Is Er 
 Niets Wat Je Kunt Gebruiken Of Wat Je Kunt Stelen.--Willem: En Hoe Staat 
 'T Met De Reinheid?--Bertholf: Nu,  Al Net Als Bij 'T Maal. De Lakens 
 Zijn Voor Een Maand Of Zes Misschien Wel Eens Gewasschen.--Willem: En 
 Hoe Gaat 'T Intusschen Met De Paarden?--Bertholf: Ze Worden Naar 
 Denzelfden Trant Behandeld Als De Menschen.--Willem: Maar Ondervindt Men 
 Nu Overal Een Dergelijke Behandeling?--Bertholf: 'T Mag Hier Eens Wat 
 Schappelijker Zijn Dan Ik Verteld Heb,  Dáár Nòg Wat Minder,  Maar Over 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 60 
 Het Algemeen Is 'T Toch Zoowat Hetzelfde.--Willem: Als Ik Je Nu Eens 
 Ging Vertellen Hoe Gasten Behandeld Worden In Dat Deel Van Italië Dat Ze 
 Lombardije Noemen En Verder In Spanje,  In Engeland,  In Wales? Want De 
 Engelschen Hebben Deels De Gewoonten Der Franschen,  Deels Der 
 Duitschers,  Daar Ze Immers Uit Een Mengsel Van Die Beide Volkeren 
 Gevormd Zijn. De Bewoners Van Wales Zeggen Dat Ze Engelsche Inboorlingen 
 Zijn.--Bertholf: Vertel Me Dat Alsjeblieft Maar Eens. Want Ik Heb Daar 
 Nooit Mogen Reizen.--Willem: Ja,  Maar Op 'T Oogenblik Heb Ik Geen Tijd. 
 De Schipper Heeft Me Gezegd Dat Ik Om Drie Uur Aan Boord Moest Wezen Als 
 Ik Niet Achtergelaten Wilde Worden En Hij Heeft Mijn Bagage. Bij Een 
 Andere Gelegenheid Zullen We Samen Wel Eens Kunnen Praten Zoolang We 
 Willen. 
   
   
   
   
 Noten: 
   
 [1] Erasmus Bedoelt De Syphilis Die Toen Haar Intrede In Europa Had 
 Gedaan En O.A. Ook Door Den Invloed Der Publieke Badstoven, 
 Onrustbarende Uitbreiding Had Gekregen,  Zoodat De Badgelegenheden Dan 
 Ook Weldra,  Als Erkende Brandpunten Der Besmetting,  Op Order Der 
 Overheidspersonen,  Verboden Werden. 
   
 [2] De Schenker Der Grieksche Goden. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 Het Spook Of De Duivelbanning 
   
   
   
   
 Thomas En Anselmus. 
   
      Hoe Erasmus Reeds Ver Verheven Stond Boven De Bijgeloovige 
      Begrippen Van Zijn Tijd Op 'T Gebied Van Spoken En Duivelbanning, 
      Bewijst Onderstaande Samenspraak. Vinnig Spot Hij Met De Kunsten, 
      Zelfs Door Priesters En Goed-Geloovigen Uitgehaald,  En 'T Is Niet 
      Te Verwonderen Dat Zijn Scherptreffende Steken En Prikken De 
      Geestelijkheid Zijner Dagen Sterk Tegen Hem Innamen. Vooral De 
      Lagere Geestelijkheid Was Fel Op Hem Gebeten En 'T Was Slechts Door 
      Hulp Van Vrienden Onder De Hoogere Machthebbers In De Kerk,  Zelfs 
      Te Rome,  Dat Erasmus De Gevolgen Van Den Door Hem Gewekten Haat 
      Ontging. 
   
      Dat Die Haat Diep Geworteld Zat,  Blijkt Wel Uit 'T Verhaal (Waar Of 
      Niet-Waar) Dat Een Zeker Priester Nimmer Het Portret Van Erasmus, 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 61 
      Dat Hij Daartoe Opzettelijk In Zijn Woning Had Opgehangen, 
      Voorbijging Zonder Er Tegen Te Spuwen. 
   
   
   
 Thomas: Wat Blij Nieuws Is Er Dat Je Zoo Vergenoegd Bij Je Zelven Lacht, 
 Alsof Je Een Schat Gevonden Hadt?--Anselmus: Nu,  Zoo Héél Ver Van De 
 Waarheid Was Je Met Je Raden Niet Verwijderd.--Thomas: Maar Wil-Je Dan 
 Aan Je Vriend Niet Eens Meedeelen Wat Dat Voor Goeds Is?--Anselmus: 'T 
 Was Al Lang Een Hartewensch Van Me Om Iemand Te Hebben Aan Wiens Boezem 
 Ik Mijn Vreugde Kon Uitstorten.--Thomas: Welnu Dan,  Deel Mee.--Anselmus: 
 'K Heb Daareven Een Allerleukst Verhaal Gehoord Waarvan Je Zoudt Zweren 
 Dat 'T Een Grappig Verzinsel Was,  Als Niet Plaats,  Personen En De Heele 
 Zaak Mij Net Zoo Goed Bekend Waren Als Ik U Ken.--Thomas: Je Maakt Me 
 Brandend Nieuwsgierig.--Anselmus: Je Kent Polus,  Den Schoonzoon Van 
 Faunus?--Thomas: Heel Goed.--Anselmus: Nu Hij Is 'T Die 'T Heele Stukje 
 Heeft Bedacht En Heeft Gespeeld.--Thomas: Ik Wil 'T Graag Gelooven. Want 
 Hij Kan Zelfs Zonder Masker Of Vermomming Elke Rol Spelen.--Anselmus: 
 Zoo Is Het. Dan Ken-Je Denk Ik Ook 'T Buitentje Dat Hij Niet Ver Van 
 Londen Heeft?--Thomas: Of Ik! We Hebben Daar Menigmaal Een Goed Glaasje 
 Gedronken.--Anselmus: Dan Kun-Je Je Ook Nog Wel Dien Weg Voorstellen Aan 
 Beide Kanten Met Boomen Op Gelijken Afstand Beplant?--Thomas: Links Van 
 Het Huis Een Paar Pijlschoten Ver?--Anselmus: Juist. Aan Den Eenen Kant 
 Van Den Weg Is Een Drooge Sloot,  Begroeid Met Kreupelhout En 
 Doornstruiken. Over Een Smal Bruggetje Kom-Je Van Daar In 'T Open 
 Veld.--Thomas: Ja,  Dat Weet Ik.--Anselmus: Al Lang Liep Het Gerucht En 
 'T Praatje Onder De Boeren Van Die Plaats,  Dat Bij Dit Bruggetje Een 
 Spook Werd Opgemerkt,  Waarvan Men Zoo Nu En Dan De Klagende Jammerkreten 
 Kon Vernemen. Men Vermoedde Dat 'T De Ziel Van Den Een Of Ander Was Die 
 Door Vreeslijke Pijnigingen Werd Gekweld.--Thomas: En Van Wien Ging Dat 
 Praatje Uit?--Anselmus: Wel,  Van Wien Anders Dan Van Polus? Dat Was Het 
 Voorspel Van Zijn Stuk.--Thomas: Hoe Kwam Hij Er Zoo Op Om Dat Alles Te 
 Verzinnen?--Anselmus: Weet Ik? Of 'T Moet Zijn Omdat 'T Een 
 Eigenaardigheid Van Hem Is. Hij Houdt Er Van Met De Domheid Van 'T Volk 
 Door Zulke Spelletjes Den Spot Te Drijven. Laat Ik Je Eens Vertellen Wat 
 Van Dien Aard Hij Onlangs Heeft Uitgedacht. Gezamenlijk Reden Wij In Nog 
 Al Grooten Getale Te Paard Naar Richmond. Daar Waren Er Onder,  Die Je 
 Kloeke Mannen Zoudt Kunnen Noemen. Het Was Een Prachtige,  Heldere Hemel, 
 Door Geen Wolkje Verduisterd. Terwijl Aller Oogen Naar Den Hemel Gericht 
 Waren Sloeg Polus Over Zijn Voorhoofd En Zijn Borst Een Kruis En Terwijl 
 Zich Op Zijn Gezicht Schrik Afteekende,  Sprak Hij Half Luid In Zich 
 Zelf: "God Almachtig,  Wat Zie Ik Daar?" En Aan Zijn Gezellen Die 'T 
 Dichtst Bij Hem Reden En Hem Vroegen Wat Hij Zag,  Zei Hij Terwijl Hij 
 Nog Grooter Kruisteekens Maakte: "Moge De Genadige God Dit Teeken 
 Afwenden." Toen Allen Aandrongen Om Toch Te Weten Te Komen Wat Er Was, 
 Zei Hij Met Star Op Den Hemel Gevestigde Blikken En Terwijl Hij Met Zijn 
 Vinger Een Plek Aan Den Hemel Wees: "Ziet Ge Daar Dan Niet Dien 
 Ontzaglijken Draak Met Vurige Horens Gewapend En Met Zijn Staart In Een 
 Kring Gedraaid?" Toen Allen Zeiden Dat Ze Niets Zagen En Hij Zei Dat Ze 
 Dan Toch Hun Oogen Goed Moesten Inspannen En Hij Hun Intusschen De Plek 
 Bleef Aanwijzen Zei Eindelijk Één Dat Hij 'T Óók Zag,  Om Niet Den Schijn 
 Te Hebben Dat Hij Slechte Oogen Had. Een Tweede Volgde Hem Na En Nog 
 Weer Een. Want Deze Schaamde Zich Niet Te Zien Wat Voor Anderen Zóó 
 Duidelijk Scheen Te Zijn. Om Kort Te Gaan: Binnen Een Drietal Dagen Was 
 'T Gerucht Als Een Loopend Vuurtje Door Geheel Engeland Verspreid,  Dat 
 Zich Zulk Een Verschijning Had Vertoond. Verwonderlijk Evenwel Is Het, 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 62 
   
   
 Hoeveel Er In Den Mond Van 'T Volk Niet Bijgekomen Was. Ook Waren Er Die 
 In Vollen Ernst Gingen Uitleggen Wat 'T Wonderteeken Eigenlijk Moest 
 Beduiden. Natuurlijk Had Hij Die 'T Geheele Stuk In Elkaar Gezet Had 
 Ontzaglijk Veel Schik In De Domheid Der Menschen.--Thomas: O,  'T Is 
 Precies Een Bedenksel Voor Hèm. Maar Om Tot Je Spook Terug Te 
 Keeren.--Anselmus: Intusschen Komt Juist Bij Polus Een Zekere Priester 
 Faunus Logeeren,  Één Van Die Orde Voor Wie 'T Niet Genoeg Is Dat Ze Met 
 Den Latijnschen Naam Regulieren Worden Genoemd,  Maar Die Er Ook Nog 
 Graag Den Griekschen Naam Kanunnik Aan Zien Toegevoegd: Kortom,  Een 
 Parochie-Priester Uit 'T Een Of Ander Dorp In De Buurt,  Een Man Die Zich 
 Verbeeldde,  Vooral Van Zaken Van Den Heiligen Dienst Nog Al Heel Wat 
 Verstand Te Hebben.--Thomas: Ik Begrijp 'T. Nu Hebben We De Acteurs In 
 Het Stuk Bij Elkaar.--Anselmus: Aan Den Maaltijd Werd Gesproken Over De 
 Praatjes Aangaande Het Spook. Toen Polus Bespeurde Dat Faunus Niet 
 Alleen 'T Gerucht Vernomen Had,  Maar 'T Ook Geloofde,  Begon Hij Den Man 
 Te Bezweren Dat Hij,  Zoo'n Geleerd En Vroom Man,  De Arme Ziel,  Die Zoo 
 Schriklijke Plagen Moest Verduren,  Te Hulp Zou Komen. "En," Zei Hij, 
 "Als Ge Soms Twijfelt,  Onderzoek Dan De Zaak,  Wandel Tegen Een Uur Of 
 Tien Eens Langs Dat Bruggetje En Dan Zul-Je 'T Droevig Gejammer Hooren. 
 Neem Maar Mee Wien Je Wilt Om Je Te Vergezellen. Dan Zul-Je Veiliger 
 Hooren En Tevens Zekerder."--Thomas: Nu,  En Verder?--Anselmus: Na 'T 
 Eten Gaat Polus,  Zooals Gewoonlijk,  Weg Om Te Jagen Of Op De 
 Vogelvangst. Terwijl Faunus Oploopt Naar 'T Bruggetje,  Toen 'T Al Zoo 
 Donker Was Geworden Dat Men De Omgeving Niet Duidelijk Meer Kon 
 Waarnemen,  Hoort Hij Eindelijk Een Klagend Gezucht. Polus Wist Dat 
 Geluid Allernatuurlijkst Na Te Bootsen,  Terwijl Hij Verborgen Zat In Een 
 Boschje Met Een Aarden Kruik Bij Zich,  Waardoor Zijn Stem,  Die Door De 
 Holte Werd Weerkaatst,  Nog Ijslijker Klonk.--Thomas: Dit Komediestuk 
 Overtreft Nog 'T Spookstuk Van Den Dichter Menander.[1]--Anselmus: Je 
 Zult Dat Nog Met Meer Recht Zeggen,  Wanneer Je 'T Geheel Hoort. Faunus 
 Keert Naar Huis Terug,  Vol Begeerte Om Te Vertellen Wat Hij Gehoord Had. 
 Polus Was Langs Een Korteren Weg Al Eerder Thuis Gekomen. Daar Vertelt 
 Faunus Aan Polus Wat Er Gebeurd Was En Dikt Het Nog Wat Aan Om 'T Nog 
 Verwonderlijker Te Maken.--Thomas: Kon Polus Intusschen Zijn Lach 
 Bedwingen?--Anselmus: Hij? Hij Heeft Zijn Gelaatsspieren Geheel In Zijn 
 Macht. Men Zou Er Op Gezworen Hebben Dat 'T Een Hoogst Ernstige Zaak 
 Gold. Eindelijk Neemt Faunus,  Op Sterk Aandringen Van Polus De Taak Van 
 De Duivelbanning Op Zich En Brengt Dien Ganschen Nacht In Slapeloosheid 
 Door,  Terwijl Hij Overlegt Hoe Hij Op Veilige Wijze De Zaak Zal 
 Aanpakken. Want Hij Was Voor Zijn Eigen Hachje Leelijk Bang. Eerst 
 Werden Dus De Meest Uitwerkende Duivelbanningsformulieren 
 Bijeengebracht,  En Hij Voegde Er Nog Eenige Nieuwe Bij,  Bijv. Één: "Bij 
 De Ingewanden Der Zalige Maagd Maria," Een Ander: "Bij Het Gebeente Van 
 De Heilige Werenfrieda." Vervolgens Wordt Er Een Plaats Uitgezocht In 'T 
 Open Veld,  Dicht Bij 'T Struikgewas Waaruit De Stem Placht Gehoord Te 
 Worden: Daaromheen Was Een Tamelijk Wijde Cirkel Getrokken,  Waarin 
 Verscheiden Kruisteekens En Andere Figuren Stonden. En Dat Alles 
 Geschiedde Onder 'T Uitspreken Van Allerlei Formulieren. Daarbij Werd 
 Een Groote Bak Geplaatst Vol Wijwater. Ook Hing Zich De Duivelbanner Een 
 Heilige Stool Om Den Hals,  Waarvan Een Perkament Afhing Dat 'T Begin 
 Bevatte Van 'T Evangelie Naar Johannes. In Een Tasch Droeg Hij Bij Zich 
 Een Wassenbeeldje,  Zulk Een,  Als Waarover De Paus Jaarlijks Zijn Zegen 
 Uitspreekt En Die Men Doorgaans "Het Lam Gods" Noemt. Met Deze Wapens 
 Beschermde Men Zich Oudtijds Tegen Booze Geesten,  Vóórdat De Monnikspij 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 63 
   
   
 Van Den Heiligen Franciscus Van Assisi Hun Schrik Had Aangejaagd. Al 
 Deze Voorzorgsmaatregelen Waren Genomen Om Te Verhoeden Dat De Geest, 
 Als 'T Soms Een Booze Was,  Op Den Duivelbanner Een Aanval Zou Doen. Maar 
 Hij Durfde Zich Toch Niet Alleen Toevertrouwen Aan Zijn Cirkel. Men 
 Besloot Er Nog Een Tweeden Priester Bij Te Nemen. Nu Werd Polus Bang 
 Dat,  Als Er Een Slimmerd Bijgenomen Werd,  'T Geheim Van Zijn Komedie Zou 
 Worden Verraden,  En Hij Gaf Hem Tot Helper Een Pastoor Uit De Buurt,  Aan 
 Wien Hij De Geheele Toedracht Verhaald Had. Dat Toch Eischte De Geheele 
 Opzet Van 'T Stuk En 'T Was Iemand Die Van Zoo'n Stukje In 'T Geheel 
 Geen Afkeer Had. Toen Op Den Volgenden Dag Alles Behoorlijk Gereed 
 Gemaakt Was,  Stapt Tegen Tien Uur Faunus Met Den Pastoor Zijn Gewijden 
 Kring Binnen. Polus,  Die Vooruitgegaan Was,  Heft Uit Het Boschje Zijn 
 Geweeklaag Aan En Faunus Begon Nu 'T Banningswerk. Onderwijl Sloop Polus 
 Heimelijk Naar Een Naastbijzijnde Boerderij. Vandaar Brengt Hij Een 
 Nieuwen Persoon Mee Voor Zijn Komedie,  Want Die Kon Alleen Gespeeld 
 Worden Met Behulp Van Velen.--Thomas: Wat Doen Ze?--Anselmus: Ze 
 Bestijgen Zwarte Paarden En Dragen Brandende Lantaarns Bij Zich,  Maar 
 Zóó Dat Ze Die Verborgen Houden Onder Hun Mantels. Toen Ze Niet Ver Van 
 Den Kring Af Waren,  Hielden Ze Dit Licht Voor Zich Uit Om Faunus Bang Te 
 Maken En Uit Zijn Cirkel Te Verdrijven.--Thomas: Wat Een Moeite Deed Die 
 Polus Toch Om Den Ander Te Foppen!--Anselmus: Ja,  Zoo Is Hij. Maar Dat 
 Zaakje Was Bijkans Leelijk Voor Hem Uitgekomen.--Thomas: Hoe 
 Dan?--Anselmus: Wel,  'T Scheelde Weinig Of De Paarden,  Verschrikt Door 
 Dat Zoo Plotseling Vertoonde Licht,  Waren Neergestort Met Hun Berijders 
 En Al. Dat Is Nu 'T Eerste Bedrijf Van 'T Stuk. Toen Ze Daarop Later Op 
 Den Avond Weer Bij Elkander Kwamen En In Gesprek Geraakten,  Vroeg Polus 
 (Alsof Hij Van Niets Afwist) Wat Er Gebeurd Was. Toen Vertelt Faunus Dat 
 Hij Twee Afschuwelijke,  Booze Geesten Aanschouwd Had,  Uit Hun Neus Vuur 
 Blazende,  Die Geprobeerd Hadden Den Cirkel Te Betreden,  Maar Er Door 
 Zijn Krachtige Tooverwoorden Leelijk Waren Afgekomen. Toen Hierdoor Bij 
 Faunus De Moed Toegenomen Was,  Keerde Hij Op Den Volgenden Dag Met 
 Grooter Praal Weer Terug In Zijn Afgesloten Kring En Nadat Hij Met 
 Machtige Bezweringen 'T Spook Opnieuw Had Opgeroepen,  Vertoonde Polus 
 Zich Weer Met Zijn Makker In De Verte Op Hun Zwarte Paarden,  Met 
 Angstwekkend Gesnuif,  Doende Alsof Zij Binnen Den Kring Wilden 
 Dringen.--Thomas: Hadden Ze Hun Lantaarns Weer Bij Zich?--Anselmus: 
 Neen: Want Dat Was Hun Niet Goed Bevallen. Maar 'K Zal Je Een Ander 
 Verzinsel Van Hen Vertellen. Ze Brachten Een Lang Touw Met Zich Mee. Dat 
 Lieten Ze Zachtjes Over Den Grond Sleepen En Terwijl Ze Beiden Aan 
 Weerskanten Voortreden Alsof Ze Door De Tooverspreuken Van Faunus Werden 
 Voortgejaagd,  Sloegen Ze De Beide Pastoors Tegelijk Met Den Pot Dien Ze 
 Met Wijwater Gevuld Bij Zich Hadden,  Tegen Den Grond.--Thomas: Kreeg De 
 Arme Kapelaan Dàt Nu Als Belooning Voor Zijn Medewerking?--Anselmus: Ja: 
 En Hij Wilde Dat Liever Dulden Dan Zich Aan De Eenmaal Begonnen Komedie 
 Te Onttrekken. Toen Ze Hierna Weer Bij Elkaar Kwamen En Aan 'T Praten 
 Gingen,  Pochte Faunus Er Tegenover Polus Op,  In Welk Een Groot Gevaar 
 Hij Had Verkeerd En Hoe Flink Hij Door Zijn Tooverspreuken De Beide 
 Booze Geesten Op Den Loop Had Gejaagd. Hij Was Innig Overtuigd Dat Er 
 Geen Geest Zóó Schadelijk Of Onbeschaamd Kon Wezen Die Binnen Den Door 
 Hem Afgebakenden Kring Zou Durven Komen.--Thomas: Die Faunus Heeft Heel 
 Veel Van Een Grooten Malloot.--Anselmus: Stil; Je Hebt Eigenlijk Nog 
 Niets Gehoord. De Komedie Was Nu Zoover Gevorderd,  Toen,  Juist Van Pas, 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 64 
   
   
 De Schoonzoon Van Polus Er Bij Kwam. Hij Is N.L. Met Diens Oudste 
 Dochter Getrouwd. 'T Is,  Zooals Je Weet,  Een Echt Vroolijke 
 Snaak.--Thomas: Dat Weet Ik: Van Zulke Grapjes Heeft Hij Geen 
 Afkeer.--Anselmus: Een Afkeer...? Hij Zou Elken Borg In Den Steek Laten, 
 Als Hij Zoo'n Stukje Kon Zien Vertoonen Of Er In Mee Mocht Spelen. Zijn 
 Schoonvader Vertelt Hem De Geheele Toedracht En Draagt Hem De Rol Op,  Om 
 Voor De Ziel Te Spelen. Hij Neemt Een Vermomming Aan En Met Wàt Een 
 Plezier! Hij Wikkelt Zich In Een Laken,  In Zulk Een Als Waarin Bij Ons 
 De Lijken Worden Afgelegd: Hij Neemt Een Aangeglommen Kool In Een Test 
 Bij Zich,  Die,  Door 'T Laken Heen,  Een Gloeienden Weerschijn Gaf. Tegen 
 Den Tijd Dat 'T Donker Werd Gingen Ze Naar De Plaats Waar De Komedie 
 Werd Afgespeeld. Men Hoorde Er Een Vreemd Gezucht. Faunus Komt Met Al 
 Zijn Tooverformulieren Voor Den Dag. Eindelijk Vertoonde Zich De Schim 
 Tusschen Het Struikgewas,  Zoo Nu En Dan Zijn Vuur Toonend En Jammerlijk 
 Zuchtend. Toen Faunus Hem Bezwoer Te Zeggen Wie Hij Toch Was,  Sprong 
 Plotseling Uit 'T Struikgewas Polus In De Vermomming Van Den Boozen 
 Geest Voor Den Dag En Riep Met Huilende Stem: "Ge Hebt Geen Recht Op 
 Deze Schim: Ze Is Van Mij," En Hij Liep Verscheidene Malen Tot Aan Den 
 Rand Van Den Tooverkring,  Als Wilde Hij Op Den Duivelbanner Aanvliegen. 
 Maar Dadelijk Teruggeschrikt Door De Woorden Van Het Tooverformulier En 
 Door De Krachtige Werking Van Het Wijwater,  Dat De Ander In Groote 
 Hoeveelheid Had Gesprenkeld,  Trok Ze Zich Terug. Eindelijk Was De Booze 
 Geest Verdreven Die Zich Als Beschermer Van De Ziel Had Opgedaan En Er 
 Ontspon Zich Een Gesprek Tusschen Faunus En De Ziel. Op De Nadrukkelijke 
 Vraag Van Faunus Antwoordde De Verschijning Dat Zij De Ziel Was Van Een 
 Christen. Op De Vraag Hoe Hij Heette,  Was Het Antwoord: "Faunus." 
 "Faunus,  Zoo Heet Ik Óók." En Thans Trok Hij Zich De Zaak Nog Meer Aan, 
 Nu Het Een Naamgenoot Gold. Hij,  Faunus,  Moest Toch Den Anderen Faunus 
 Verlossen. Terwijl Faunus Nu Met Allerlei Vragen Aankwam,  Pakte De Schim 
 Zijn Biezen,  Omdat Hij Bang Werd Dat Het Rekken Van Het Onderhoud 'T 
 Bedrog Soms Aan Den Dag Zou Brengen. Hij Zei Dat Hij Niet Langer Praten 
 Mocht,  Omdat Het Hoog Tijd Was Daarheen Terug Te Keeren,  Waarheen Zijn 
 Kwelgeest Hem Dreef. Maar Hij Beloofde Op Den Volgenden Dag,  Als 'T 
 Mocht,  Terug Te Keeren. Weer Komt Men Ten Huize Van Polus Bijeen,  Den 
 Regisseur Van De Komedie. Daar Vertelt De Duivelbanner Wat Er Gebeurd 
 Is,  Er Nog 'T Een En Ander Bijbordurend,  Maar Waarvan Hij Zelf Geloofde 
 Dat Het Waar Was. Zóó Werkte Hij Het In De Hand Dat Hem Die Poets 
 Gebakken Werd. Zóóveel Wist Men Nu Dat Het De Ziel Was Van Een Christen 
 Die Door Een Alleronbarmhartigsten Kwelgeest Op De Gruwelijkste Wijze 
 Werd Gepijnigd. In Die Richting Wordt Dus Gewerkt. Maar Bij De Volgende 
 Duivelbanning Gebeurt Iets Lachwekkends.--Thomas: Zeg Eens,  Wat 
 Dan?--Anselmus: Toen Faunus De Schim Had Opgeroepen,  Springt Polus,  Die 
 De Rol Van Den Kwelgeest Speelde,  Vooruit Alsof Hij In Den Kring Wil 
 Binnendringen: En Toen Faunus Zich Daartegen Met Zijn Banspreuken 
 Verzette En Een Massa Wijwater Sprenkelde,  Riep Eindelijk De Kwelgeest 
 Uit,  Dat Hij Om Dat Alles Geen Cent Gaf. "Je Hebt," Riep Hij Uit, 
 "Verboden Omgang Gehad Met Een Meisje,  En Nu Ben Je In Mijn Macht." 
 Terwijl Polus Dit Slechts Uit De Grap Zei,  Bleek Het Dat Hij Toevalliger 
 Wijze De Waarheid Had Gezegd. Want Op Den Duivelbanner Maakte Dit 
 Grooten Indruk En Hij Trok Zich Binnen In Zijn Tooverkring Terug En 
 Fluisterde Den Kapelaan Iets In Het Oor. Polus Ging,  Toen Hij Dit 
 Merkte,  Een Weinig Achteruit,  Om Niet Af Te Luisteren Wat Hij Niet Mocht 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 65 
   
   
 Hooren.--Thomas: Polus Speelde De Rol Van Kwelgeest Op Vrome En 
 Bescheiden Wijze.--Anselmus: Ja Zeker. Want Zijn Handelwijze Had Berispt 
 Kunnen Worden,  In Zooverre Dat Hij De Betamelijkheid Wat Uit Het Oog 
 Verloren Had. Hij Hoorde Intusschen De Stem Van Den Pastoor Die Zei Dat 
 Polus Eenige Boete Moest Doen.--Thomas: Welke Boete?--Anselmus: Dat Hij 
 Drie Maal 'T Onze-Vader Moest Bidden,  Waaruit Hij Opmaakte Dat Polus In 
 Dien Eigen Nacht Drie Malen 'T Meisje Gezoend Had.--Thomas: Dat Was Een 
 Ordebroeder Buiten De Orde!--Anselmus: Och,  'T Zijn Óók Menschen En Een 
 Mensch Kan Struikelen!--Thomas: Nu,  En Verder?--Anselmus: Faunus Keert 
 Weldra Nog Woedender Naar Den Rand Van Den Kring Terug En Daagt Den 
 Kwelgeest Uit. Maar Gene Tracht,  Allengs Weer Schuw Geworden,  Steeds 
 Terug Te Wijken. "Gij Hebt Mij Verschalkt," Zeide Hij; "Als Ik 
 Verstandig Geweest Was,  Had Ik U Niet Moeten Waarschuwen." Ge Weet Dat 
 Veel Menschen Meenen Dat 'T Geen Men Éénmaal Aan Een Priester Heeft 
 Gebiecht,  Geheel Uit 'T Geheugen Van Den Duivel Is Uitgewischt,  Zoodat 
 Deze Er Nooit Meer Gebruik Van Kan Maken.--Thomas: Een Kostelijke 
 Grap!--Anselmus: Maar Om Nu Eindelijk 'T Verhaal Te Besluiten: Gedurende 
 Eenige Dagen Werden Op Die Manier Met De Schim Gesprekken Gehouden. Ten 
 Slotte Kwam Het Hierop Neer: De Geestenbezweerder,  Die Vroeg Of De Schim 
 Op De Een Of Andere Manier Van Zijn Kwellingen Kon Worden Verlost,  Kreeg 
 Van Deze Ten Antwoord,  Dat Dit Wel Kon Wanneer 'T Door Bedrog Verworven 
 Geld,  Dat Hij Ergens Op Een Plaats Verborgen Had Achtergelaten,  Werd 
 Teruggegeven. Waarop Faunus Vroeg: "Als 'T Nu Eens Door Rechtschapen, 
 Vrome Mannen Tot Goede Doeleinden Werd Aangewend?" "Dat Zou Ook Al 
 Voldoende Wezen," Antwoordde De Schim. Verheugd Over Dit Antwoord Vroeg 
 Onze Duivelbanner Met Groote Nauwkeurigheid Hoeveel De Som Bedroeg. De 
 Ander Noemde Een Groote Som,  Zooveel Als Hem Goed Dacht. Hij Wees Ook 
 Een Plaats Aan,  Maar Nog Al Veraf Gelegen,  Waar Die Schat Begraven Zou 
 Zijn. Hij Gaf Voorschriften,  Tot Welke Doeleinden Hij Wilde Dat Het Geld 
 Zou Worden Besteed.--Thomas: Waartoe Moest Dat?--Anselmus: Dat Drie 
 Menschen Elk Een Bedevaart Moesten Doen: Één Naar Den Zetel Van Petrus, 
 Een Ander Om Den Heiligen Jacobus Te Compostella Te Gaan Begroeten En De 
 Derde Moest De Kam Van Jezus Gaan Kussen,  Die Te Trier Bewaard Wordt. 
 Verder Moest In Verschillende Kloosters Een Groote Menigte Psalmen 
 Gezongen En Missen Gelezen Worden. En Wat Er Overschoot Van Het Geld 
 Mocht Faunus Naar Eigen Believen Besteden. Onze Faunus Was Met Al Zijn 
 Denken Bij Dien Schat: Hij Had Hem In Zijn Gedachten Al 
 Verslonden.--Thomas: Ja,  Dat Is Een Algemeene Kwaal,  Ofschoon In 'T 
 Bijzonder De Priesters In Dat Opzicht Een Kwaden Naam Hebben.--Anselmus: 
 Toen Alles Op Het Punt Van Het Geld Geregeld Was,  Begon De 
 Duivelbezweerder,  Daartoe Door Polus Aangezet,  De Schim Te Ondervragen 
 Over Zeldzame En Geheime Kunsten,  Over Goudmakerij En Tooverkunst. Ook 
 Hierop Antwoordde De Schim 'T Een En Ander Voor De Omstandigheden 
 Passend,  Maar Met De Belofte Dat Hij Nog Meer Aanwijzingen Zou Geven 
 Zoodra Hij Door Zijn Toedoen Van Zijn Kwelgeest Bevrijd Zou Zijn. Dat 
 Mag Je Nu,  Als Je Wilt,  Het Derde Bedrijf Van De Komedie Noemen. In Het 
 Vierde Bedrijf Begon Faunus Overal In Vollen Ernst De Verwonderlijke 
 Zaak Uit Te Bazuinen: Hij Klapte Over Niets Anders In Zijn Gesprekken En 
 Aan Maaltijden; Hij Beloofde Aan Kloosters Prachtige Geschenken,  Wist 
 Heelemaal Niet Meer Van Bescheidenheid In Zijn Spreken. Ook Ging Hij 
 Naar De Plaats Waar De Schat Begraven Moest Liggen; Vond De Aangewezen 
 Teekens,  Maar Durfde Toch Niet Naar Den Schat Te Graven,  Omdat De Geest 
 Hem Bang Gemaakt Had,  Dat 'T Met Groot Gevaar Voor Hem Verbonden Zou 
 Zijn,  Wanneer De Schat Werd Aangeraakt Vóór De Vereischte Missen Waren 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 66 
   
   
 Gelezen. Veel Menschen Die Wat Fijner Neus Hadden Dan Hij,  Begonnen Al 
 Lont Te Ruiken. Maar Toen Hij Overal En Bij Elke Gelegenheid Zijn Dom 
 Bijgeloof Uitkraamde,  Kreeg Hij Van Zijn Vrienden En Vooral Ook Van Den 
 Abt Van Zijn Klooster Een Wenk,  Om Zijn Goeden Naam Als Verstandig Man, 
 Dien Hij Tot Nog Toe Bij De Menschen Had Gedragen,  Niet Te Grabbelen Te 
 Gooien. Maar Hij Was Niet Voor Rede Vatbaar En Bleef De Zaak Als Ernstig 
 Beschouwen. Zóózeer Had De Verbeelding In 'T Gemoed Van Den Man Post 
 Gevat,  Dat Hij Over Niets Anders Sprak Dan Over Spoken En Booze Geesten 
 En Van Niets Anders Droomde. Die Gemoedsgesteldheid Was Zelfs Op Zijn 
 Gezicht Te Lezen,  Dat Zóó Bleek Was En Zóó Vervallen,  Dat Hij Wel Een 
 Schim Geleek,  Geen Mensch. Om Kort Te Gaan,  Hij Zou Zeker Spoedig 
 Krankzinnig Zijn Geworden,  Als Men Hem Niet Met Een Snel Toegepast 
 Middel Te Hulp Ware Gekomen.--Thomas: Nu Komt Zeker Het Laatste Bedrijf 
 Van Het Stuk.--Anselmus: 'K Zal 'T Je Vertellen. Polus En Zijn 
 Schoonzoon Bedachten Den Volgenden Streek. Zij Verzonnen Een Brief,  Met 
 Vreemde Letters Geschreven En Dat Wel Op Niet Gewoon Papier,  Maar Op 
 Zulk Papier,  Waarin De Goudfiligraanwerkers Hun Fijne Plaatjes Goud 
 Leggen,  Zooals Je Wel Weet,  Van Zoo'n Roodbruine Kleur. De Inhoud Van 
 Den Brief Was Als Volgt: "Faunus,  Die Lang Gevangen Werd Gehouden,  Maar 
 Nu Vrij Is,  Zendt Zijn Eeuwigen Groet Aan Zijn Edelen Bevrijder Faunus. 
 Er Is Geen Reden,  Faunus,  Om U Langer Te Mijnen Behoeve Te Kwellen. God 
 Heeft Den Goeden Wil Van Uw Gemoed Gezien En Mij Daarom,  Terwille Van De 
 Verdiensten Uwer Ziel,  Ontslagen. Thans Leef Ik Gelukkig Onder De 
 Engelen. U Staat Een Verblijf Bij Den Heiligen Augustinus Te Wachten, 
 Die Zich 'T Dichtst Bevindt Bij De Rij Der Apostelen. Wanneer Gij Tot 
 Ons Komt,  Zal Ik U Persoonlijk Dankzeggen. Leef Gij Intusschen Maar 
 Behagelijk Voort. Geschreven In Den Hemel,  Op Den 13en September Van 'T 
 Jaar 1498,  Met 'T Zegel Van Mijn Zegelring." Deze Brief Werd Heimelijk 
 Op 'T Altaar Gelegd Waarop Faunus De Mis Zou Gaan Bedienen. Toen De 
 Dienst Was Afgeloopen Kwam Er Iemand Die Daartoe Was Aangezocht,  Hem 
 Opmerkzaam Maken Op Den Brief,  Als Had Hij Dien Bij Toeval Gevonden. Hij 
 Draagt Nu Den Brief Met Zich Rond En Toont Dien Als Een Heilig Iets. Hij 
 Gelooft Vast En Zeker Dat Die Brief Door Een Engel Uit Den Hemel Is 
 Aangebracht.--Thomas: Maar Wat Je Daar Vertelt Dat Is Niet Een Mensch 
 Van Waanzin Bevrijden,  Maar Alleen Den Aard Van Waanzin 
 Veranderen.--Anselmus: Ja Zoo Is Het: Alleen Met Dit Onderscheid Dat 
 Zijn Waanzin Nu Wat Aangenamer Is.--Thomas: Vroeger Hechtte Ik 
 Gewoonlijk Niet Veel Aan Verhaaltjes Over Spoken,  Maar Voortaan Zal Ik 
 Er Nog Veel Minder Om Geven. Ik Vermoed Toch Dat Door Goedgeloovige 
 Menschen,  Lieden Zooals Faunus,  Veel Als Waar Wordt Te Boek Gesteld,  Wat 
 Met Dezelfde Kunstgrepen In Elkaar Is Gezet.--Anselmus: Nu,  Ik Geloof 
 Dat 'T Meerendeel Van Dien Aard Is. 
   
   
   
   
   
 Noot: 
   
 [1] Grieksche Comediedichter Wiens Stuk: Het Spook,  Door Den Latijnschen 
 Blijspeldichter Plautus Bewerkt Is,  Onder Den Titel Van: Aulularia,  Het 
 Spookhuis. 
   
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 67 
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 Goudmakerij 
   
   
   
   
 Philecous En Lalus.[1] 
   
      Den Dwaas,  Die Tracht Den Steen Der Wijzen Te Vinden En Die Goud 
      Tracht Te Vervaardigen,  Schildert Erasmus Ons In Onderstaande 
      Samenspraak. Dat Zulk Een Maniac Door Slimme Vogels Wordt 
      Geëxploiteerd,  Spreekt Wel Van Zelf. De Geheele Geschiedenis 
      Teekent Weer 'T Verlicht Verstand Van Onzen Geleerden Landgenoot, 
      Die De Onnoozelheid Brandmerkt Van Zijne Dikwijls Lang Niet Domme 
      Tijdgenooten,  Welke Zich Van De Alchemisterij Wonderen Voorstelden. 
   
   
   
 Philecous: Wat Voor Nieuws Zou Er Wezen Dat Lalus Zoo Bij Zich Zelven 
 Grinnikt En Bijna In Lachen Uitbarst,  Terwijl Hij Zoo Nu En Dan Een 
 Kruisje Slaat? Ik Zal Den Man In Zijn Gelukzalige Stemming Eens 
 Aanspreken. Hartelijk Gegroet,  Mijn Waarde Lalus. Je Lijkt Wel In Den 
 Zevenden Hemel Van Gelukzaligheid Te Verkeeren.--Lalus: En Toch Zal Ik 
 Nog Gelukkiger Wezen Wanneer Ik U Deelgenoot Van Mijn Vreugd Gemaakt 
 Heb.--Philecous: Maak Mij Dan Zoo Spoedig Mogelijk Gelukkig!--Lalus: 
 Ken-Je Balbinus?--Philecous: Dien Geleerden Ouden Man,  Van Wien Iedereen 
 Niets Dan Goed Weet Te Vertellen?--Lalus: Juist,  Zooals Je Zegt; Maar 
 Geen Sterveling Is Ten Allen Tijde Verstandig Of Niemand Is In Alle 
 Opzichten Volmaakt. Bij Zijn Vele Voortreffelijke Gaven Heeft De Man Één 
 Klein Gebrek: Hij Is Reeds Lang Razend Verzot Op De Kunst Die Ze 
 Alchemie Noemen.--Philecous: Wat Je Daar Noemt Is Geen Klein Kwaaltje: 
 'T Is Een Flinke Ziekte.--Lalus: Hoe 'T Ook Moge Zijn--Ofschoon Hij Door 
 Dat Slag Van Menschen Zoo Dikwijls Bedrogen Is,  Heeft Hij Zich Toch 
 Eindelijk Op Een Verwonderlijke Manier Laten Beetnemen.--Philecous: 
 Hoe?--Lalus: Daar Komt Op Een Goeden Dag Een Zekere Priester Tot Hem. 
 Deze Groette Hem Met Den Hoogsten Eerbied. Daarop Begon Hij: "Gij Zult 
 Er U Misschien Over Verwonderen,  Allergeleerdste Balbinus,  Dat Ik,  Een U 
 Onbekende,  U Zoo Durf Aanspreken,  Terwijl Ik Toch Moet Weten Dat Gij 
 Altijd Zoo In De Heiligste Studiën Verdiept Zijt." Balbinus Knikt 
 Toestemmend,  Zooals Zijn Gewoonte Is,  Want Hij Is Met Woorden Uiterst 
 Spaarzaam.--Philecous: Dat Is Een Bewijs Van Voorzichtigheid.--Lalus: 
 Maar De Ander Was Nog Voorzichtiger En Zei: "Ge Zult Mij Toch,  Hoop Ik, 
 Wel Vergeven Dat Ik U Last Veroorzaak,  Wanneer Gij De Reden Verneemt 
 Waarom Ik Tot U Ben Gekomen." "Spreek Op," Zei Balbinus,  "Maar Als Gij 
 Kunt,  Maakt Het Kort." "Nu Ik Zal Het," Zei De Ander,  "Zoo Beknopt 
 Mogelijk Vertellen. Ge Weet,  Geleerdste Van Alle Menschen,  Dat Het Lot 
 Van De Stervelingen Verschillend Is: Ik Weet Niet Onder Welke Helft Ik 
 Mij Moet Rangschikken,  Onder De Gelukkigen Of Onder De Ongelukkigen. 
 Immers Als Ik Mijn Lot Van De Ééne Zijde Beschouw,  Dan Lijk Ik Me Zelf 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 68 
   
   
 Heel Gelukkig; Van Den Anderen Kant Diep Rampzalig." En Toen Balbinus Op 
 Bekorting Aandrong,  Zeide Hij: "Goed,  Ik Zal Er Een Eind Aan Maken, 
 Hooggeleerde Balbinus. En Dat Zal Mij Gemakkelijker Vallen Bij Een Man, 
 Die Van De Geheele Zaak Zóó Op De Hoogte Is,  Dat Niemand Ze Beter 
 Kent."--Philecous: Je Schildert Me Daar Een Redenaar Af,  Geen 
 Alchemist.--Lalus: Spoedig Zult Ge Van Den Goudzoeker Hooren. "Van Jongs 
 Af Aan," Zei Hij,  "Mocht Ik Het Geluk Smaken De Meest Gezochte Kunst Van 
 Alle Kunsten Te Leeren,  Het Merg Van De Heele Wijsbegeerte: De 
 Alchemie." Bij 'T Hooren Van Dit Woord Werd Balbinus Recht Wakker; Hij 
 Toonde Dit Tenminste Door Zijn Gebaren. Al Zuchtend Vroeg Hij Hem Door 
 Te Gaan. De Ander Ging Voort: "Rampzalige Die Ik Ben,  Dat Ik Niet 
 Terechtgekomen Ben Op Den Weg Dien Ik Had Moeten Inslaan." Toen Balbinus 
 Hem Vroeg,  Welke Wegen Hij Toch Bedoelde,  Zei Hij: "Ge Weet Opperbest 
 (Wat Toch Weet Gij Niet,  Balbinus,  Gij,  Een Man Op Elk Gebied Zoo 
 Hooggeleerd?) Dat Er Twee Wegen In Die Kunst Bestaan: De Eene Die Men 
 _Verlenging_ Noemt; De Andere Die _Verkorting_ Heet. En Nu Heeft 'T 
 Ongeluk Gewild Dat Ik Terecht Gekomen Ben Bij De Verlenging." Toen 
 Balbinus Vroeg Wat Voor Verschil Er Was Tusschen Die Twee Wegen,  Zei De 
 Ander: "Hoe Onbedachtzaam Van Mij Om Daar Bij U Over Te Spreken,  Van 
 Wien Ik Moest Weten Dat Dit Alles Hem Meer Dan Aan Iemand Anders Bekend 
 Is. Daarom Ben Ik Als Smeekeling Tot U Gekomen,  Dat Gij Uit Medelijden 
 Met Mij U Zoudt Verwaardigen,  Ons Dien Heilzamen Weg Der Verkorting Mee 
 Te Deelen. Hoe Meer Ge Van Die Kunst Weet,  Des Te Minder Moeite Zal Het 
 U Kosten Ze Aan Mij Mee Te Deelen. Verberg Dus Die Gave Gods Niet Voor 
 Een Broeder Die Van Droefheid Dreigt Te Sterven. Zoo Waar Moge Jezus 
 Christus U Steeds Rijker Maken Met Grootere Gaven." En Toen Hij Niet 
 Ophield Met Smeeken,  Moest Balbinus Eindelijk Wel Bekennen,  Dat Hij 
 Heelemaal Niets Wist Van Verlenging Of Verkorting. Hij Vroeg Dus Of Hij 
 Hem De Beteekenis Van Die Woorden Eens Wilde Uitleggen. Daarop Zei De 
 Priester: "Hoewel Ik Weet Dat Ik Tot Iemand Spreek Die Er Meer Verstand 
 Van Heeft Dan Ik,  Zal Ik Het Toch Doen,  Omdat Gij 'T Mij Vraagt. 
 Menschen Die Hun Geheele Leven Aan Deze Heilige Kunst Hebben Besteed, 
 Doen Op Tweeërlei Wijze De Gedaante Der Stoffen Veranderen: De Eene Is 
 De Kortste Manier,  Maar Is Ook Een Klein Beetje Gevaarlijk; De Andere Is 
 Wel De Langste,  Maar Is Daarentegen Veel Veiliger. Nu Noem Ik Mij 
 Ongelukkig,  Omdat Ik Tot Nog Toe Alle Moeite Heb Gedaan Op Een Manier 
 Die Mij Tegen De Borst Stuit,  En Ik Heb Tot Nog Toe Niemand Kunnen 
 Vinden,  Die Mij Den Tweeden Weg Kon Wijzen,  Dien Ik Zoo Zielsgraag Zou 
 Inslaan. Eindelijk Gaf God Mij De Gedachte In,  Mij Tot U Te Wenden,  Een 
 Man Even Geleerd Als Vroom. Geleerdheid Staat U Ten Dienste Om Zonder 
 Bezwaren Te Geven Wat Ik Van U Vraag: Uw Vroomheid Zal U Wel Aandrijven 
 Om Een Broeder Te Helpen Wiens Redding Gij In Uw Hand Hebt." Om Kort Te 
 Gaan: Toen De Oude Slimmerd Door Dergelijke Praatjes Elke Gedachte Aan 
 Bedrog Van Zich Had Afgewend En Bij Balbinus 'T Vertrouwen Had Gewekt, 
 Dat Hij Dien Éénen Weg Op Zijn Duimpje Kende,  Popelde Balbinus' Hart 
 Reeds Geruimen Tijd Van Verlangen. Eindelijk Hield Hij Zich Niet In En 
 Zei: "Laat Die Verkorting,  Waarvan Ik Zelfs Den Naam Nooit Gehoord Heb, 
 Laat Staan Dat Ik Ze Ken,  Naar Den Drommel Loopen! Zeg Me,  Op Uw 
 Eerewoord: Verstaat Ge De Kunst Van Die Verlenging Ten Volle?" "Nou," 
 Zei De Ander,  "Op Mijn Duimpje: Maar Die Lange Duur Verveelt Me Danig." 
 En Toen Balbinus Vroeg Hoeveel Tijd Er Wel Voor Noodig Was,  Kreeg Hij 
 Ten Antwoord: "Heel Wat: Bijkans Wel Een Vol Jaar. Maar Intusschen Is 'T 
 De Meest Veilige Manier." "Heb Maar Geen Bezwaar," Zei Balbinus; "Ook Al 
 Waren Er Twee Jaren Mee Gemoeid. Als Je Maar Op Je Kunst Vertrouwt." Om 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 69 
   
   
 Nu De Zaak In Enkele Woorden Samen Te Vatten: Ze Kwamen Overeen Dat Zij 
 De Zaak In Het Geheim In 'T Huis Van Balbinus Zouden Aanpakken,  Op Deze 
 Voorwaarde: Dat De Één Het Werk Zou Doen,  Terwijl Balbinus De Kosten Zou 
 Dragen. De Winst Zou Eerlijk Verdeeld Worden,  Ofschoon De Bedrieger 
 Kwanswijs In Alle Bescheidenheid Zeide,  Al Het Voordeel Aan Balbinus Te 
 Willen Overlaten. Van Beide Kanten Deed Men Een Eed Dat Men De Zaak Stil 
 Zou Houden,  Zooals Zij Altijd Doen Die In Geheime Plechtigheden Worden 
 Ingewijd. Nu Wordt Onmiddellijk 'T Geld Uitbetaald Om Daarvan De Potten, 
 Glazen,  Houtskool En Al Het Andere Te Koopen,  Wat Moest Dienen Om De 
 Werkplaats In Te Richten. Dat Geld Bracht Onze Goudzoeker Lekkertjes 
 Zoek Met Wijntje En Trijntje En Dobbelspel.--Philecous: Dat Is De Rechte 
 Manier Om De Gedaante Der Dingen Te Veranderen.--Lalus: Toen Balbinus Er 
 Op Aandrong Om Het Zaakje Nu Eens Flink Aan Te Pakken,  Zei De Ander: 
 "Ken Je Het Spreekwoord Niet: Een Goed Begin Is 'T Halve Werk? 'T Heeft 
 Heel Wat Voeten In De Aarde Om Zijn Stof Goed Voor Te Bereiden." 
 Eindelijk Begon Hij Het Fornuis Gereed Te Maken. Maar Nu Was Er Weer 
 Opnieuw Goud Noodig,  Als Een Lokvink Voor 'T Goud Dat Komen Moest. 
 Immers,  Evenmin Als Men Visch Vangt Zonder Aas,  Zoo Komt Ook Geen Goud 
 Bij De Alchemisten Voor Den Dag,  Zonder Dat Er Eerst Een Deel Goud Bij 
 Gedaan Wordt. Intusschen Ging Balbinus Geheel Op In Zijn Berekeningen. 
 Hij Rekende Uit,  Als Één Ons Goud Vijftien Onsen Opbracht,  Hoeveel Winst 
 Er Dan Wel Komen Moest Van Tweeduizend Onsen. Zooveel Toch Had Hij 
 Besloten In De Zaak Te Steken. Toen De Goudmaker Ook Dit Geld Er Had 
 Dóórgelapt En Al Een Paar Maanden Voor De Leus Druk Bezig Was Geweest 
 Met Blaasbalgen En Houtskool,  Hield Hij,  Op Een Vraag Van Balbinus Of 'T 
 Zaakje Wat Vorderde,  Eerst Zijn Mond. Toen De Ander Aanhield Antwoordde 
 Hij Eindelijk: "Zooals Het Steeds Gaat Met Gewichtige Zaken: 'T Begin Is 
 Daarbij Altijd Moeilijk." Hij Voegde Er Als Verklarende Reden Bij,  Dat 
 Hij Zich Vergist Had In 'T Koopen Van Houtskool. Hij Had Houtskool Van 
 Eikenblokken Gekocht En Ze Had Van Dennenhout Moeten Wezen Of Van 
 Hazelaarshout. Daarmee Waren Nu Honderd Goudstukken Naar De Maan En Hij 
 Had Er Des Te Lustiger Op Losgedobbeld. Opnieuw Werd Er Geld Gegeven: De 
 Kolen Werden Verwisseld. En Nu Werd De Zaak Met Grooteren Ijver 
 Aangepakt Dan Te Voren. Het Ging Onzen Goudzoekers Als Soldaten In Den 
 Oorlog,  Die Wanneer 'T Hun Tegenloopt,  Door Grootere Dapperheid Hun 
 Tegenspoed Trachten Te Herstellen. Toen Nu In De Werkplaats Eenige 
 Maanden Achtereen Gestookt Was,  De Geboorte Van Het Goud Met Den Dag 
 Werd Verwacht En Er Geen Greintje Goud Meer In De Retorten Te Bespeuren 
 Was (Want Dat Had Onze Alchemist Alles Doorgebracht) Moest Er Weer Een 
 Andere Uitvlucht Worden Uitgedacht. Het Heette Nu: De Glazen Die Hij 
 Gebruikt Had Waren Niet Zóó Van Pas Geweest Als Ze Wezen Moesten. Want, 
 Zooals Niet Elk Hout Timmerhout Is,  Zoo Maakt Men Ook Geen Goud In 'T 
 Eerste 'T Beste Glas. Maar,  Hoe Meer Men Had Uitgegeven,  Des Te Minder 
 Mocht Men Ophouden.--Philecous: Zoo Gaat 'T Altijd Met Spelers: Alsof 'T 
 Niet Veel Verkieslijker Ware Slechts Weinig Te Verliezen Dan 
 Alles.--Lalus: Zoo Is Het. De Goudzoeker Zwoer Bij Al Wat Heilig Was, 
 Dat Hij Nooit Zóó Bedrogen Was. Maar Nu De Fout Eenmaal Ontdekt Was,  Zou 
 Alles Nu Verder Wel Goed Gaan En Hij Zou Deze Uitgaaf Met Grooten Woeker 
 Vergoeden. De Glazen Worden Geruild En Ten Derden Male Wordt De 
 Werkplaats Ingericht. De Alchemist Gaf Een Aanwijzing Dat De Zaak Beter 
 Zou Lukken,  Wanneer Men Aan De Heilige Moeder Die (Zooals U Bekend Is) 
 Aan De Zeestad Vereerd Wordt,  Eenige Goudstukken Ten Geschenke Zond. Dat 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 70 
   
   
 'T Immers Een Heilige Kunst Was En Dat De Zaak Niet Goed Kon Afloopen 
 Zonder De Begunstiging Der Goden. Dien Raad Vond Balbinus Uitstekend, 
 Zoo'n Vroom Man,  Die Geen Dag Liet Voorbijgaan Zonder Zijn 
 Godsdienstplichten Te Vervullen. De Goudmaker Nam De Bedevaart Op Zich, 
 Wel Te Verstaan Naar Een Nabijgelegen Stadje Waar Hij 'T Geld,  Als Offer 
 Bestemd Voor 'T Vrome Doel,  Verbraste In Allerlei Slechte Huizen. 
 Teruggekeerd Verklaart Hij Dat Er Nu Gegronde Hoop Is Om De Zaak Naar 
 Wensch Te Doen Afloopen: Zóó Duidelijk Had De Heilige Maagd Hare 
 Goedkeuring Aan Hun Plannen Te Kennen Gegeven. Men Arbeidde Nu Een 
 Geruimen Tijd Naarstig In De Werkplaats,  Maar Er Kwam Geen Schijntje 
 Goud Voor Den Dag. Balbinus Kreeg Op Zijn Vraag Hoe 'T Er Toch Mee 
 Stond,  Van Den Alchemist Ten Antwoord,  Dat Hem In Zijn Heele Leven Nog 
 Nooit Iets Dergelijks Was Overkomen,  Terwijl Hij Toch Zooveel 
 Ondervinding Van De Kunst Had. En Evenmin Kon Hij Met Eenige Zekerheid 
 Gissen,  Wat De Reden Toch Wel Kon Zijn. Toen Zij Lang Hadden Geraden, 
 Schoot Aan Balbinus Eindelijk _Dit_ In De Gedachte,  Of De Ander Soms Op 
 Dien Dag De Mis Had Verzuimd,  Of De Zoogenaamde Uren-Gebeden Had 
 Vergeten Te Bidden: Want Als Men Deze Overslaat,  Dan Kan Niets Gelukken. 
 De Bedrieger Riep Toen Uit: "Daar Heb-Je Het Al! Je Hebt Gelijk! Ik 
 Domoor,  Heb Een Paar Malen Uit Onachtzaamheid Dat Verzuim Begaan,  En Nog 
 Kort Geleden Ben Ik Van Een Diner Dat Wat Lang Geduurd Had,  Opgestaan, 
 Zonder 'T Ave Maria Te Bidden." Balbinus Zei 'T Dan Ook Heel Natuurlijk 
 Te Vinden Dat De Zaak Geen Succes Had. De Goudmaker Nam Nu Op Zich,  Voor 
 De Twee Verzuimde Missen,  Er Twaalf Te Gaan Hooren En Voor 'T Nagelaten 
 Ave Maria Er Tien Op Te Zeggen. Maar,  Onze Alchemist,  Die Heel Wat Geld 
 Aan Kon,  Was Weer Eens Platzak. Redenen Om Van Balbinus Een Voorschot Te 
 Vragen Waren Er Niet. Nu Nam Hij Het Volgende Kunstje Te Baat. Geheel 
 Buiten Adem Komt Hij Het Huis Van Balbinus Binnen Loopen En Roept Met 
 Jammerende Stem: "Balbinus Ik Ben Een Verloren Man! Geheel Verloren! 'T 
 Is Gedaan Met Mij!" Balbinus Stond Verstomd En Verlangde De Oorzaak Van 
 Zoo'n Groot Ongeluk Te Weten. "De Heeren Van Het Hof Hebben Er Lucht Van 
 Gekregen Wat We Gedaan Hebben En Ik Verwacht Niet Anders Dan Dat Ik 
 Spoedig Naar De Gevangenis Zal Worden Gebracht." Ook Balbinus Werd Nu In 
 Ernst Bleek Van Schrik. Want Gij Weet Dat 'T Bij Ons Een Halsmisdaad Is, 
 Als Iemand Zich Afgeeft Met Alchemie Zonder Uitdrukkelijke Toestemming 
 Van Den Vorst. De Ander Gaat Voort En Zegt: "Ik Vrees Nu Wel Niet Den 
 Dood; Ik Wilde Zelfs Dat Mij Die Trof! Maar Ik Ben Bang Voor Iets 
 Ergers." Op De Vraag: Wat Dat Dan Wel Was,  Antwoordde Hij: "Ik Zal 
 Ergens Naar Een Vesting Gesleept Worden. Daar Zal Ik Mijn Geheele Leven 
 Dwangarbeid Moeten Verrichten Voor Menschen,  Voor Wie Ik Dat Niet Doen 
 Wil. Is Niet Elke Dood Boven Zulk Een Leven Te Verkiezen?" Nu Werd Er 
 Over De Zaak Gesproken En Gepraat En Beraadslaagd En Ze Werd Van Alle 
 Kanten Bekeken. Balbinus Die In De Loopjes Van De Rhetorica Doorkneed 
 Was,  Ging Alle Zoogenaamde Geschilstaten Door,  Om Te Zien Of Hij 'T 
 Gevaar Kon Ontkomen. "Kunt Ge," Zoo Vroeg Hij,  'T Misdrijf Niet 
 Loochenen?" "Volstrekt Niet. De Zaak Is Bekend Onder De Hovelingen Van 
 Den Koning En Ze Hebben Bewijzen Die Niet Ontzenuwd Kunnen Worden." 'T 
 Feit Kon Zelfs Niet Verdedigd Worden Omdat De Wet Op Dit Punt Klaar En 
 Duidelijk Was. Toen Er Veel In 'T Midden Was Gebracht En Nergens Eenig 
 Hoû-Vast Te Vinden Was,  Zei Eindelijk De Alchemist Die Onmiddellijk Geld 
 Noodig Had: "Balbinus,  Wij Zitten Hier Nu Plannen Te Beramen En Maken 
 Geen Voortgang. En Toch Eischt De Zaak Een Oogenblikkelijke Afdoening. 
 Over Enkele Minuten Zullen De Gerechtsdienaren Hier Zijn Om Mij Weg Te 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 71 
   
   
 Sleepen." Toen Balbinus Geen Uitredding Kon Verzinnen,  Zei Eindelijk De 
 Alchemist: "Er Wil Mij Ook Niets Te Binnen Schieten. Ik Geloof Niet Dat 
 Mij Iets Rest Dan Dat Ik Manmoedig Sneef. Of We Moesten Bijgeval 
 Besluiten Tot 'T Eenige Redmiddel Dat Ik Nog Zie,  Meer Afdoende Dan 
 Eervol,  Waarvoor De Eenige Verontschuldiging Is Dat Nood Wet Breekt. Ge 
 Weet: Dat Slag Van Menschen Is Tuk Op Geld En Laat Zich Vrij Gemakkelijk 
 Omkoopen Om Te Zwijgen. Al Is Het Ook Nog Zoo Hard Aan Zulk Gespuis Geld 
 Te Geven Om Dat Weer Gauw Te Verbrassen,  Zoo Zie Ik Toch Voor Het 
 Oogenblik Geen Betere Uitkomst." Balbinus Was Van Dezelfde Gedachte En 
 Hij Telde Dertig Goudstukken Neer Om Daarvoor Het Verlangde Stilzwijgen 
 Te Koopen.--Philecous: Nu Wat Ge Me Daar Vertelt Geeft Mij Wel Een Groot 
 Denkbeeld Van De Scheutigheid Van Balbinus.--Lalus: Daarentegen Zou Je 
 Hem,  Wanneer 'T Een Fatsoenlijke Zaak Gold,  Eerder Een Tand Uit Zijn 
 Mond Geslagen Hebben Dan Geld Uit Zijn Beurs. Zoo Werd Er Voor Den 
 Goudzoeker Gezorgd,  Die Geen Ander Gevaar Had Geloopen Dan Dat Hij Geen 
 Geld Had Voor Zijn Liefje.--Philecous: Ik Vind 'T Verwonderlijk Dat 
 Balbinus 'T Niet In De Gaten Kreeg.--Lalus: Ja Op Dit Punt Mist Hij,  Als 
 Men 'T Goed Beschouwt,  Elk Waarnemingsvermogen,  Hij Die Anders Zoo'n 
 Scherpen Neus Heeft. Weer Wordt Met Een Nieuwe Bijdrage De Oven 
 Gestookt,  Maar Eerst Een Schietgebedje Tot De Heilige Maagd Opgezonden 
 Dat Zij Hun Pogingen Zou Willen Begunstigen. Bijkans Een Heel Jaar Was 
 Reeds Voorbijgegaan En Nu Eens Onder Dit,  Dan Eens Onder Dat Voorwendsel 
 Werd De Moeite Verspeeld En Gingen De Kosten Verloren. Intusschen Viel 
 Er Iets Kluchtigs Voor.--Philecous: Wat Dan?--Lalus: De Goudmaker Had 
 Verboden Omgang Met De Vrouw Van Één Der Heeren Van Het Hof. Haar 
 Echtgenoot,  Die Argwaan Had Gekregen,  Begon Onzen Vriend Na Te Gaan. 
 Toen Hem Eindelijk Eens Werd Bericht Dat De Priester Zich In De 
 Slaapkamer Van Zijn Vrouw Bevond,  Keert Hij Onverwacht Naar Huis Terug 
 En Klopt Aan De Deur.--Philecous: Wat Wilde Hij Den Kerel Doen?--Lalus: 
 Nou,  Niet Veel Vriendelijks! Hem Dooden Of Hem Voor Goed Onschadelijk 
 Maken En De Gelegenheid Benemen Ooit Weer Zijn Streken Uit Te Halen. 
 Toen De Echtgenoot Nadrukkelijk Dreigde Dat Hij De Deur Zou Intrappen 
 Als Zijn Vrouw Niet Opendeed,  Liep De Priester Angstig Heen En Weer,  En 
 Keek Rond Naar Een Redmiddel Dat Hem Voor 'T Oogenblik Zou Kunnen 
 Helpen. Maar Er Was Niets Te Doen,  Dan Hetgeen De Gelegenheid Op Dat Pas 
 Aanbood. Hij Trok Zijn Kleeren Uit En Sprong Door Een Nauw Venster Naar 
 Beneden,  Wat Nog Al Gevaarlijk Was En Hem Lichaamsletsel Bezorgde: Maar 
 Hij Wist Te Ontkomen. Nu,  Ge Weet Zulke Histories Gaan Onmiddellijk Als 
 Een Loopend Vuurtje Rond. En Zoo Komt 'T Dan Ook Balbinus Ter Oore. Onze 
 Kunstenaar Was Daarop Ook Wel Voorbereid.--Philecous: Ha,  Nu Zit Onze 
 Slimmerd Toch In De Klem.--Lalus: Mis! Hij Komt Hier Nog Beter Vandaan 
 Dan Uit 'T Slaapvertrek Van De Dame. Hoor Eens Naar De Streken Van Den 
 Guit. Balbinus Vroeg Hem Nergens Naar,  Maar Zijn Strak Gezicht Toonde 
 Genoegzaam Aan,  Dat Hij Wist Wat Er Onder De Menschen Werd Verteld. De 
 Ander Wist Dat Balbinus Een Vroom Man Was,  In Sommige Opzichten Zelfs 
 Bijgeloovig. En Menschen Van Dien Aard Schenken Licht Aan Een Schuldige 
 Die Om Vergiffenis Vraagt,  Vergeving,  Al Is Hun Zonde Ook Nog Zoo Groot. 
 Met Opzet Begon Hij Er Dus Over Te Spreken Hoe 'T Met De Goudmakerij 
 Ging,  Terwijl Hij Er Over Klaagde Dat De Zaak Niet Zóóveel Succes Had 
 Als Hij Wel Gewoon Was Of Als Hij Wel Wilde. Hij Voegde Er Tevens Aan 
 Toe Dat Hij Er Verwonderd Over Was,  Wat Er Toch Eigenlijk Aan Haperde. 
 Nu Wordt Balbinus Die Anders 'T Stilzwijgen Had Willen Bewaren,  Boos--En 
 Dat Werd Hij Nog Al Licht--: "'T Ligt Volstrekt Niet In Het Duister Wat 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 72 
   
   
 Er In Den Weg Staat: De Zonden Werken Ons Tegen En Verhinderen Dat We 
 Een Goeden Uitslag Krijgen Bij Dat,  Wat Alleen Door Reinen Rein Mag 
 Worden Ter Hand Genomen." Bij Dezen Uitval Viel De Goudmaker Op Zijn 
 Knieën,  Terwijl Hij Zich Op De Borst Sloeg. Met Tranen Op 'T Gelaat En 
 Tranen In Zijn Stem Sprak Hij: "Balbinus: 'T Is Alles Waarheid Wat Je 
 Daar Zegt: 'T Zijn Zonden Die Een Belemmering Zijn,  Maar Niet Uwe 
 Zonden,  Maar De Mijnen. Ik Schaam Er Mij Niet Voor Bij U Schuld Te 
 Belijden,  Als Bij Een Heilig Priester. De Zwakheid Des Vleezes Had Mij 
 Overwonnen,  En De Duivel Had Mij In Zijn Netten Verstrikt. Wee Mij,  Van 
 Priester Ben Ik Een Overspeler Geworden! Maar De Gave Die Wij Aan De 
 Heilige Maagd Gezonden Hebben Is Toch Niet Geheel Te Vergeefs Geweest. 
 Ik Zou Zeker Geheel Verloren Zijn,  Als Zij Mij Niet Te Hulp Was Gekomen. 
 De Door Mij Bedrogen Echtgenoot Bonsde Al Op De Deur,  En 'T Venster Was 
 Te Nauw Dan Dat Ik Daardoor Kon Ontsnappen. In Dat Oogenblik Van 
 Dreigend Gevaar Dacht Ik Aan De Heilige Maagd. Ik Viel Op Mijn Knieën, 
 Ik Smeekte Haar Mij Te Helpen,  Als Onze Gave Haar Welgevallig Was 
 Geweest. Na Enkele Oogenblikken Ga Ik Weer Naar 'T Venster (De Nood 
 Drong; Ik _Moest_ Wel) En ... Ik Vond Het Venster Ruim Genoeg Om Mij 
 Door Te Laten."--Philecous: En Geloofde Balbinus Dat Alles?--Lalus: Of 
 Hij Het Geloofde? Ja Zelfs Schonk Hij Hem Vergiffenis En Drukte Hem Op 
 'T Hart Dat Hij Zich Vroom Moest Gedragen En Zich Niet Ondankbaar Moest 
 Betoonen Tegenover De Heilige Maagd. En Wéér Is Hem Geld Uitbetaald, 
 Toen Hij Beloofd Had,  Dat Hij Voortaan Het Heilige Werk Op Reine Wijze 
 Zou Volbrengen.--Philecous: Nu,  En 'T Slot?--Lalus: O,  'T Verhaaltje Is 
 Nog Lang Niet Uit; Maar Ik Zal 'T Kort Maken. Toen Hij Met Dergelijke 
 Verzinsels Den Man Lang Om Den Tuin Had Geleid En Een Aardige Som Gelds 
 Van Hem Had Losgekregen,  Kwam Eindelijk Iemand Op De Proppen Die Den 
 Praatjesmaker Van Jongs Af Had Gekend. Hij Kon Gemakkelijk Gissen Dat De 
 Kerel Bij Balbinus 'T Zelfde Spelletje Speelde Dat Hij Ook Elders Had 
 Gespeeld. Hij Gaat Dus In Stilte Naar Balbinus En Licht Hem In Wat Voor 
 Snaak Hij In Zijn Huis Koesterde. Hij Raadt Hem Aan Den Kerel Zoo 
 Spoedig Mogelijk De Deur Te Wijzen,  Wanneer Hij Soms Niet Wilde Dat Hij 
 Hem Eens Zou Zien Verdwijnen,  Na Zijn Kas Geplunderd Te 
 Hebben.--Philecous: En Wat Deed Balbinus? Hij Liet Toch Natuurlijk Den 
 Spitsboef In De Gevangenis Opsluiten?--Lalus: In De Gevangenis? Ja,  Dat 
 Kun-Je Begrijpen! Hij Betaalde Hem Nog Een Reisgeld Uit En Bezwoer Hem 
 Bij Al Wat Heilig Is,  Dat Hij Niet Zou Vertellen Wat Er Gebeurd Was. En 
 Mijns Inziens Deed Hij Daaraan Verstandig,  Liever Dan Dat Hij Een 
 Onderwerp Werd Van Praatjes In Kroegen En Op Straat En Misschien Nog 
 Groot Gevaar Zou Loopen Zwaar Beboet Te Worden. Want De Bedrieger Liep 
 In Het Geheel Geen Gevaar. Hij Wist Niets Meer Van De Goudmakerskunst 
 Dan Iedere Ezel. De Bedriegerij Is Daarbij Nogal In Een Voordeelige 
 Positie. Als Balbinus Hem Van Diefstal Had Willen Beschuldigen,  Dan Zou 
 Zijn Priesterzalving Hem Tegen Doodstraf Door Ophanging Hebben Beschermd 
 En Niemand Wil Graag Zoo'n Doodvreter Langen Tijd In De Gevangenis Den 
 Kost Geven.--Philecous: Ik Zou Medelijden Met Balbinus Hebben,  Wanneer 
 Hij Niet Zelf Gewild Had Bedrogen Te Worden.--Lalus: Maar Nu Moet Ik 
 Naar Het Hof. Bij Een Andere Gelegenheid Zal Ik Je Wel Eens 
 Geschiedenisjes Vertellen Die Nog Zotter Zijn Dan Deze.--Philecous: Heb 
 Ik Tijd,  Dan Zal Ik Er Graag Naar Luisteren En Je Er Een Historie Voor 
 In Ruil Vertellen. 
   
   
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 73 
   
   
 Noot: 
   
 [1] Namen,  Zooals Erasmus Ze Gaarne Bezigt,  Beteekenend: Hoorgraag En 
 Praatgraag. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 De Paardenkooper 
   
   
   
   
 Aulus En Phaedrus. 
   
      Dat Paardenkoopers,  Óók In Erasmus' Tijd,  Reeds In Niet Al Te 
      Goeden Naam Van Eerlijkheid Stonden,  Bewijst De Volgende 
      Samenspraak. Nadere Verklaring Heeft De Inhoud Niet Noodig: De Zaak 
      Is Oud En Hoog-Modern. 
   
      Naar Erasmus' Eigen Woorden Heeft Hij Deze Samenspraak Geschreven, 
      Om De Jongelieden Van Zijn Tijd Te Laten Zien,  Dat Men Een Modern 
      Onderwerp,  Van Alledaagschen Aard Ook In Het Deftige Latijn,  Los, 
      Luchtig En Opgewekt Kan Behandelen. 
   
   
   
 Aulus: Heere Bewaar Me! Wat Kijkt Onze Phaedrus Ernstig. Zoo Nu En Dan 
 Slaat Hij Zijn Oogen Hemelwaarts. 'K Zal Hem Eens Aanklampen. Wat Voor 
 Nieuws Is Er,  Phaedrus?--Phaedrus: Waarom Vraag Je Mij Dat Zoo, 
 Aulus?--Aulus: Omdat Het Er Veel Van Heeft Of Je Van Een Vroolijken 
 Phaedrus Tot Een Strengen Cato Bent Geworden. Zóó Strak Staat Je 
 Gelaat.--Phaedrus: Nu,  Daar Is Reden Voor: Ik Heb Juist Mijn Zonden 
 Gebiecht.--Aulus: O! Dan Verwonder Ik Mij Niet Meer. Maar Vertel Me 
 Eens: Heb Je Alles Te Goeder Trouw Gebiecht?--Phaedrus: Ten Minste Alles 
 Wat Me In Den Zin Kwam. Eén Ding Slechts Uitgezonderd.--Aulus: En Waarom 
 Verzweeg Je Dat Ééne?--Phaedrus: Omdat Ik 'T Toch Eigenlijk Zelf Nog 
 Niet Zoo Héél Slecht Kan Vinden.--Aulus: Dan Moet Dat Wel Een Prettige 
 Zonde Zijn Geweest. Phaedrus: Of Het Een Zonde Is,  Weet Ik Niet: Maar 
 Als Je Een Poosje Tijd Hebt,  Mag Je Het Wel Hooren.--Aulus: Ik Wil Heel 
 Graag Luisteren.--Phaedrus: Je Weet Hoeveel Er Onder Paardenhandelaars, 
 Koopers En Verkoopers,  Bedrogen Wordt.--Aulus: Ja,  Meer Dan Me Lief Is, 
 Want Ik Ben Er Zelf Dikwijls De Dupe Van Geweest.--Phaedrus: Onlangs 
 Moest Ik Een Tamelijk Lange Reis Doen,  Maar Die Ook Vrij Veel Spoed 
 Vereischte. Ik Ga Naar Één Van De Paardenverhuurders,  Lang Niet Één Van 
 De Slechtsten Van Dat Soort; Zelfs Was Ik Met Dien Man Eenigermate 
 Bevriend. Ik Vertel Hem Dat Ik Een Gewichtige Opdracht Heb,  Dat Ik Een 
 Flink En Stevig Paard Noodig Heb. Als Hij Zich Ooit Jegens Mij 
 Verdienstelijk Had Gemaakt,  Dat Hij 'T Dan _Nu_ Moest Doen. Hij Beloofde 
 Dat Hij Met Mij Zou Handelen Zooals Hij Dat Met Zijn Liefsten Broer Zou 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 74 
   
   
 Doen.--Aulus: Misschien Was Hij Ook Wel Van Plan Zijn Broer Te 
 Bedriegen.--Phaedrus: Hij Brengt Me In Zijn Stal En Zegt Dat Ik Maar Uit 
 Al Zijn Paarden Moet Kiezen Welk Ik Wil. Eindelijk Was Er Één Dat Mij 
 Meer Dan Alle Andere Beviel. Hij Prijst Mijn Keuze,  Terwijl Hij Er Een 
 Eed Op Doet,  Dat Juist Dàt Paard Dikwijls Door Velen Gevraagd Is: Dat 
 Hij 'T Liever Had Willen Bewaren Voor Een Particulieren Vriend,  Dan 'T 
 Aan Onbekenden Af Te Staan. We Werden Het Eens Over Den Prijs. De 
 Betaling Geschiedt Tegen Contant Geld. Ik Stijg Te Paard. Bij 'T Naar 
 Buiten Rijden Was 'T Paard Opgewekt En Buitengewoon Geanimeerd. Men Zou 
 Haast Zeggen Dat 'T Een Beetje Wild Was: 'T Zag Er Vet En Rond En 
 Welgedaan Uit. Maar Toen Ik Zoowat Een Anderhalf Uur Gereden Had,  Begon 
 Ik Te Bemerken Dat 'T Reeds Geheel En Al Moe Was En Dat Ik Er Zelfs Met 
 De Sporen Geen Voortgang In Kon Krijgen. Nu Had Ik Wel Eens Gehoord Dat 
 Door Paardenkoopers Dikwijls Zulke Dieren Om Te Bedriegen Op Stal 
 Gehouden Worden,  Paarden Die Men Op 'T Oog Voor Uitstekend Zou Houden, 
 Maar Die Tegen Vermoeienis Volstrekt Niet Bestand Zijn. Dadelijk Dacht 
 Ik Bij Mij Zelf: "Je Bent Beet Genomen! Komaan,  Zoodra Je Thuis Komt, 
 Betaal Je Hem Met Gelijke Munt."--Aulus: En Wat Ving Je Nu Onderweg Aan, 
 Jij Ruiter Zonder Paard?--Phaedrus: Wat De Loop Der Dingen Mij Aan De 
 Hand Deed. Ik Sloeg Den Weg In Naar 'T Naaste Dorp. Daar Stalde Ik 
 Stilletjes Bij Een Bekende Van Me Het Paard En Ik Huurde Een Ander. Ik 
 Reed Naar De Plaats Van Mijn Bestemming,  Keerde Terug,  Lever Mijn 
 Huurpaard In,  Tref Mijn Koopje Aan,  Vetjes En Wel,  En Flink Uitgerust 
 Van De Eerste Vermoeienis. Ik Rijd Daarop Naar Mijn Bedrieger En Vraag 
 Hem Of Hij 'T In Zijn Stal Eenige Dagen Wil Bewaren En Voederen Tot Ik 
 Het Weer Kom Opeischen. Hij Vraagt Me Hoe Het Beestje 'T Gemaakt Heeft. 
 Ik Zweer Hem Nu Bij Al Wat Heilig Is,  Dat Ik Nooit Van Mijn Leven Een 
 Voortreffelijker Dier Bestegen Had,  Dat 'T Eerder Vloog Dan Liep,  Dat 'T 
 Heelemaal Geen Vermoeienis Had Gekend Niettegenstaande Den Langen Tocht 
 En Dat Het Geen Haartje Magerder Was Geworden Van 'T Zware Werk. Toen Ik 
 Hem Wijs Gemaakt Had Dat Dit Werkelijk Zoo Was,  Dacht Hij Zoo Stilletjes 
 Bij Zich Zelven,  Dat 'T Paard Dan Toch Wel Anders Moest Zijn Dan Hij 
 Gedacht Had. Vóór Ik Dus Wegging,  Vroeg Hij Me Of 'T Paard Ook Te Koop 
 Was. Ik Zei Eerst Van Neen. Als Ik Weer Eens Een Reis Moest Doen,  Dat 'T 
 Dan Niet Gemakkelijk Zou Wezen Een Dergelijk Paard Te Krijgen. Maar Dat 
 Aan Den Anderen Kant Niets Mij Zóó Dierbaar Was Of 'T Was Wel Voor Een 
 Flinken Prijs Van Mij Te Koop,  Ook Al Zou Iemand Mij Zelven In Levenden 
 Lijve Willen Koopen.--Aulus: Je Speelde Daar Mooi De Rol Van Bedrieger 
 Tegenover Den Bedrieger.--Phaedrus: Om Kort Te Gaan,  Hij Liet Me Niet 
 Vertrekken Zonder Dat Ik Een Prijs Voor Het Paard Had Vastgesteld. Ik 
 Gaf Dien Heel Wat Hooger Op Dan Waarvoor Ik 'T Beest Van Hem Gekocht 
 Had. Toen Ik Van Den Man Weggegaan Was,  Neem Ik Dadelijk Iemand In Den 
 Arm Om Mee Een Rol Te Spelen In Deze Komedie. Ik Zeg Hem Duidelijk Wat 
 Er Aan De Hand Is En Breng Hem Goed Op De Hoogte. Hij Gaat Naar 'T Huis 
 Van Den Stalhouder En Vraagt Dezen Te Spreken. Hij Zegt Hem Dat Hij Een 
 Mooi Paard Noodig Heeft,  Dat Goed Tegen Veel Vermoeienissen Bestand Is. 
 De Koopman Laat Hem Verschillende Paarden Zien En Prijst De Slechtste 'T 
 Meest Aan. Alleen 'T Paard Dat Hij Mij Had Verkocht,  Biedt Hij Niet Aan, 
 Omdat Hij Dacht Dat 'T Werkelijk Zoo Uitstekend Was Als Ik Had Gezegd. 
 Maar De Ander Vraagt Hem Onmiddellijk Of Dat Paard Ook Soms Te Koop Is, 
 Want Ik Had Hem Beschreven Hoe 'T Paard Er Uit Zag En Hem De Plaats 
 Aangeduid Waar Het Stond. Eerst Hield De Paardenkooper Zijn Mond En 
 Prees Al De Andere Paarden Uitbundig. Maar Omdat De Kooper Steeds Op Dat 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 75 
   
   
 Ééne Paard Terugkwam,  Terwijl Hij De Overige Paarden Voor De Leus Nog 
 Wel Wat Prees,  Zei Eindelijk De Paardenkooper Bij Zich Zelven: "Ik Moet 
 Mij Dan Toch Wel In Dat Paard Vergist Hebben,  Als Ten Minste Deze 
 Vreemdeling Het Zoo Dadelijk Onder Alle Paarden Uitpikt." Toen De Kooper 
 Aandrong,  Zeide Hij Eindelijk: "'T Is Te Koop,  Maar Misschien Zult Ge U 
 Wel Door Den Prijs Laten Afschrikken." "Geen Prijs Is Te Hoog," Zei Hij, 
 "Wanneer Die Overeenkomt Met De Waarde Van De Zaak. Zeg Maar Op." Hij 
 Gaf Nu Een Prijs Op Vrij Wat Hooger,  Dan Ik Hem Had Genoemd,  Ook Nog 
 Naar _Die_ Winst Begeerig. Eindelijk Werden Ze Het Over De Koopsom Eens. 
 Er Werd Een Tamelijk Groot Handgeld Gegeven,  N.L. Een Goudstuk,  Om Geen 
 Vermoeden Te Wekken Dat 'T Maar Een Schijnkoop Was. De Kooper Liet 'T 
 Paard Goed Haver Geven En Zei Dat Hij Gauw Zou Terugkomen Om 'T Paard 
 Mee Te Nemen. De Stalknecht Krijgt Een Halven Gulden Fooi. Zoodra Ik 
 Hoorde Dat De Koop Goed En Wel Gesloten Was,  Zóó Dat Hij Niet Meer Kon 
 Worden Verbroken,  Keer Ik Gelaarsd En Gespoord Naar Den 
 Paardenverhuurder Terug: Buiten Adem Roep Ik Om Hem. Hij Komt Te 
 Voorschijn En Vraagt Wat Ik Verlang. "Laat Dadelijk Mijn Paard 
 Optuigen," Zei Ik,  "Want Ik Moet Onmiddellijk Voor Een Gewichtige 
 Zending Op Reis." "En Onlangs," Antwoordde Hij,  "Droeg-Je Me Op Het 
 Paard Eenige Dagen Te Stallen En Te Voederen." "Ja,  Dat Is Waar," Zei 
 Ik,  "Maar Daar Is Me Nu Plotseling,  Zonder Dat Ik Er Op Gerekend Had, 
 Een Taak Opgedragen En Dat Nog Wel Van Koningswege,  Die Geen Uitstel 
 Gedoogt." Toen Hij Weer: "Kies Maar Uit Alle Paarden Welke Je Wilt: 'T 
 Uwe Kunt Ge Evenwel Niet Krijgen." Ik Vraag Natuurlijk: "Waarom Niet?" 
 "Omdat Het Verkocht Is," Ontvang Ik Ten Antwoord. Met Geveinsden Schrik 
 Riep Ik Uit: "De Hemel Verhoede Dat 'T Waar Is,  Wat Gij Zegt. Nu Mij Die 
 Opdracht Wordt Gegeven,  Zou Ik Mijn Paard Niet Willen Verkoopen Al Was 
 Het Ook Voor Viermaal Den Prijs." Ik Begin Te Schelden En Te Kijven En 
 Noem Me Een Verloren Man. Eindelijk Wordt Hij Ook Boos. "Wat Hebben We 
 Met Dat Getwist Te Maken? _Gij_ Hebt Een Prijs Bepaald Voor 'T Paard, 
 _Ik_ Heb 'T Verkocht. Als Ik U Den Prijs Uitbetaal Dan Hebt Ge Met Mij 
 Niets Meer Te Maken. Er Zijn Nog Rechters Hier In De Stad. Ge Kunt Me 
 Niet Dwingen U Het Paard Te Leveren." Terwijl Ik Er Nog Lang Op Aandrong 
 Dat Hij Mij 'T Paard Zou Afgeven Of Mij Den Kooper Zou Aanwijzen, 
 Betaalde Hij Me Eindelijk Den Prijs Uit. Ik Had 'T Voor Vijftien 
 Goudstukken Gekocht En Het Later Geschat Op Zes-En-Twintig. Hij Had 'T 
 Op Twee-En-Dertig Gesteld. Hij Redeneerde Zóó Bij Zich Zelf: 'T Is 
 Voordeeliger Dit Zoete Winstje Te Maken Dan 'T Paard Terug Te Geven. Ik 
 Ga Heen,  Voorgevend Erg Boos Te Zijn En Slechts Noode Gekalmeerd Door 'T 
 Ontvangen Geld. De Paardenkooper Vroeg Of Ik 'T Hem Niet Kwalijk Wilde 
 Nemen: Dat Hij Mijn Schade Wel Op Andere Manieren Zou Trachten Te 
 Vergoeden. En Zoo Werd De Bedrieger Bedrogen. Hij Zit Nu Met Een Paard 
 Dat Niets Waard Is,  En Wacht Maar Steeds Dat De Man Die Hem 'T Handgeld 
 Heeft Gegeven Zal Komen Om Hem Den Bedongen Prijs Uit Te Betalen. Maar 
 Er Komt Niemand En Er Zal Ook Nooit Iemand Komen.--Aulus: En Heeft Hij 
 Er U Intusschen Nooit Over Gesproken?--Phaedrus: Wat Zou Dat Voor Een 
 Brutaliteit Zijn En Met Welk Recht Zou Hij Dat Doen? Hij Heeft Me Nog 
 Wel Eens Een Paar Malen Ontmoet En Mij Zijn Beklag Gemaakt Over De Kwade 
 Trouw Van Den Kooper. Maar Ik Heb Hem Van Mijn Kant Dadelijk Den Mantel 
 Uitgeveegd En Gezegd Dat Hij Die Leelijke Behandeling Waard Was,  Omdat 
 Hij Mij Door Een Overhaasten Verkoop Van Zoo'n Goed Paard Had Beroofd. 
 Dat Is Nu Een Zonde Zóó Juist Van Pas Begaan,  Naar Mijn Idee,  Dat Ik 'T 
 Niet Over Mij Kon Verkrijgen Om Ze Te Biechten.--Aulus: Ik Zou Voor Mij 
 Zelven Een Standbeeld Vragen Als Ik Zoo Iets Had Verzonnen: Zóó Ver Is 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 76 
   
   
 Het Er Van Af Dat Ik 'T Als Zonde Zou Biechten.--Phaedrus: Of Ge Dit Van 
 Harte Meent,  Weet Ik Niet,  Maar Bij Mij Wekt Ge Den Lust En Den Moed Op, 
 Om Zulke Menschen Bij Gelegenheid Óók Eens Zoo'n Poets Te Bakken. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 De Paardlooze Ridder Of De Verdichte Adel 
   
   
   
   
 Harpalus. Nestorius. 
   
      Erasmus Zegt In Zijn "Nut Der Samenspraken" Over Den Onderstaanden 
      Dialoog Het Volgende: 
   
      "In Den Verdichten Adel Schilder Ik Dat Slag Van Menschen,  Die, 
      Onder Het Bedriegelijk Voorwendsel Van Edellieden Te Zijn,  Alles 
      Meenen Te Mogen Doen En Die Één Der Voornaamste Rampen Zijn 
      Waaronder Duitschland Lijdt." 
   
   
   
 Harpalus. Zou Je Mij Eens Kunnen Raden? Je Zult Merken Dat Ik Niet 
 Vergeetachtig En Niet Ondankbaar Ben.--Nestorius: Nu,  Ik Wil Je Wel 'T 
 Middel Aan De Hand Doen Om Te Komen Waar Je Wezen Wilt.--Harpalus: Maar 
 Wij Hebben 'T Niet In Onze Hand Om Van Adel Geboren Te Zijn.--Nestorius: 
 Als Je 'T Niet Bent,  Moet Ge Door Uw Voortreflijke Daden Maken Dat Uw 
 Adeldom Bij U Een Aanvang Neemt.--Harpalus: Dat Duurt Zoo 
 Lang.--Nestorius: Tegen Een Flinke Som Verkoopt De Keizer Ook Wel Een 
 Adelbrief.--Harpalus: Om Dien Gekochten Adel Wordt Over Het Algemeen 
 Gelachen.--Nestorius: Als Ge Dan Niets Belachelijkers Kent Dan Gelogen 
 Adel,  Waarom Streeft Ge Dan Naar Den Adellijken Titel?--Harpalus: Om 
 Verschillende Redenen,  En Gewichtige Ook. Ik Heb Geen Bezwaar Je Die Te 
 Vertellen,  Als Gij Mij De Manieren Wilt Meedeelen Waarop Ik Den Menschen 
 Het Idee Kan Geven Dat Ik Een Edelman Ben.--Nestorius: Dus Alleen Maar 
 Den Naam Wil Je Bezitten,  Zonder De Werkelijkheid?--Harpalus: Ja,  Waar 
 De Werkelijkheid Niet Aanwezig Is,  Daar Nadert De Schijn Er Toch 'T 
 Dichtst Bij. Maar Kom,  Geef Nu Eens Raad,  Nestorius. Wanneer Gij Mijn 
 Beweegredenen Hoort,  Dan Zult Ge Moeten Zeggen Dat Het De Moeite Waard 
 Is.--Nestorius: Nu,  Als Je 'T Dan Wilt,  Dan Zal Ik 'T Je Zeggen. In De 
 Allereerste Plaats Moet Je Uit Je Vaderland Weggaan.--Harpalus: Dat Weet 
 Ik.--Nestorius: Je Moet Je Begeven In Gezelschap Van Jongelieden Van 
 Werkelijk Adellijken Bloede.--Harpalus: Dat Begrijp Ik.--Nestorius: 
 Tengevolge Daarvan Zal Men Gaan Denken,  Dat Gij Ook Tot Die Menschen 
 Behoort Met Wie Gij Omgaat.--Harpalus: Zoo Is Het.--Nestorius: Zorg Dat 
 Ge Niets Aan U Hebt Of Niets Doet Wat Burgerlijk Is.--Harpalus: Wat 
 Bijvoorbeeld?--Nestorius: Ik Bedoel Uw Kleeding; Uw Kostuum Mag Niet Van 
 Wol Zijn,  Maar Wèl Van Zijde Of,  Als Je Het Geld Ontbreekt Om Die Te 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 77 
   
   
 Koopen,  Dan Een Kamelotten Buis,  Ten Slotte Nog Liever Een Van Linnen 
 Dan Van Laken.--Harpalus: Goed Zoo.--Nestorius: Pas Ook Op,  Dat Ge Niets 
 Gaafs Aan Uw Lijf Hebt: Heb Kerven En Scheuren In Je Hoed,  Je Wambuis, 
 Je Laarzen,  Je Schoenen,  In Je Nagels Als Je Kunt. Zorg Er Ook Voor Dat 
 Je Nooit Over Iets Wat Laag Bij Den Grond Is,  Spreekt. Als Er Een 
 Vreemdeling Uit Spanje Komt,  Vraag Dan Hoe 'T Tegenwoordig Tusschen Den 
 Keizer En Den Paus Staat: Hoe Uw Bloedverwant,  De Graaf Van Nassau Het 
 Maakt: Hoe 'T Met Uw Andere Kameraden Gaat.--Harpalus: Dat Zal Ik 
 Doen.--Nestorius: Aan Uw Ringvinger Moet Ge Een Ring Dragen Met Een 
 Gesneden Steen Er In.--Harpalus: Als Ten Minste Mijn Beurs Het 
 Toelaat.--Nestorius: Een Vergulde Ring Met Een Nagemaakten Steen Kost 
 Niet Zooveel. Maar Er Moet Een Wapenschild Bij.--Harpalus: Wat Raad Je 
 Me Aan Te Kiezen?--Nestorius: Twee Melkemmers Zoo Je Wilt,  En Een 
 Bierpul.--Harpalus: Kom,  Je Houdt Me Voor 'T Lapje: Spreek Liever In 
 Ernst.--Nestorius: Ben-Je Nooit In Den Krijg Geweest?--Harpalus: 'K Heb 
 Er Nooit Een Gezien.--Nestorius: Maar,  Tusschen Twee Haakjes,  Je Hebt 
 Denk Ik,  Wel Eens Aan Ganzen En Kapoenen Bij De Boeren Den Kop 
 Afgeslagen?--Harpalus: Heel Dikwijls,  En Wàt Dapper Ook.--Nestorius: Nu, 
 Neem Dan Een Zilveren Mes Op Je Wapenschild En Drie Gouden 
 Ganzenkoppen.--Harpalus: Op Wat Voor Een Veld? Nestorius: Op Welk Veld? 
 Natuurlijk Op Een Bloedrood! Een Herinnering Aan 'T Zoo Dapper Vergoten 
 Bloed.[1]--Harpalus: Wel Ja,  Waarom Niet? Ganzenbloed Is Net Zoo Rood 
 Als Menschenbloed. Maar Ga Dóór Als 'T Je Belieft.--Nestorius: Dat 
 Schild Nu,  Moet Je Aan De Deuren Van Alle Herbergen Waar Je Je Intrek 
 Neemt,  Laten Vastspijkeren.--Harpalus: Wat Moet Er Voor Een Helm Op 
 Geplaatst Worden?--Nestorius: 'T Is Goed Dat Je Daaraan Denkt. Dien Moet 
 Je Met Opgeslagen Vizier Nemen.--Harpalus: Waarom Dat?--Nestorius: Ten 
 Eerste Om Goed Te Kunnen Ademhalen En Verder Om Hem Met Je Kleedij In 
 Overeenstemming Te Brengen. Wat Moet Er Boven Den Helm 
 Uitsteken?--Harpalus: Daarnaar Ben Ik Erg Verlangend.--Nestorius: Een 
 Hondenkop Met Hangooren.--Harpalus: Dat Is Zoo Algemeen.--Nestorius: 
 Voeg Er Dan Een Paar Horens Bij. Dat Is Zeldzaam En Vreemd.--Harpalus: 
 Dat Bevalt Me. Maar Nu De Schilddragers?--Nestorius: Herten,  Honden, 
 Draken,  Grijpen Hebben De Vorsten En Prinsen Al Ingepalmd: Zet Jij Er Nu 
 Twee Harpijen Naast.--Harpalus: Dat Is Een Uitstekende Raad.--Nestorius: 
 Nu Schiet Nog Alleen Maar Over Een Bijnaam Te Verzinnen. Hierbij Moet Je 
 In De Allereerste Plaats Oppassen Dat Je Je Niet Op Heel Platte Manier 
 "Harpalus Den Comenser" Laat Noemen,  Maar "Harpalus Van Como": Dit 
 Laatste Doen De Adellijke Heeren,  'T Eerste Doen Arme 
 Theologen.--Harpalus: Dat Weet Ik.--Nestorius: Hebt Ge Ergens Een Plekje 
 Waarvan Ge U Heer En Meester Kunt Noemen?--Harpalus: Geen Varkenshok 
 Zelfs.--Nestorius: Ben-Je In Een Bekende Stad Geboren?--Harpalus: In Een 
 Onbekend Dorp. Ik Moet 'T U Wel Zeggen. Want Liegen Mogen We Niet 
 Tegenover Een Dokter Die Ons Moet Genezen.--Nestorius: Is Er Niet De Een 
 Of Andere Berg In De Buurt Van Dat Dorp?--Harpalus: Jawel.--Nestorius: 
 En Heeft Die Berg Ook Ergens Een In 'T Oog Vallende Of Bekende 
 Rotspunt?--Harpalus: En Een Wàt Steile Ook.--Nestorius: Welnu,  Dan Heet 
 Je "Harpalus,  Ridder Van De Gulden Rots."--Harpalus: Ja Maar,  'T Is De 
 Gewoonte Van Groote Heeren,  Dat Ieder Een Mooi Klinkende Spreuk Voegt 
 Bij Zijn Wapen: Zooals Bijv. Maximiliaan Had: "Houd Maat"; Philips: "Wie 
 Maar Wil"; Keizer Karel: "Verder"; En Zoo De Één Dit,  De Ander 
 Dat.--Nestorius: Neem Jij Dan: "Er Op Of Er Onder."--Harpalus: Je Raad 
 Is Probaat En Past Uitstekend Bij Mijn Toestand.--Nestorius: En Om De 
 Menschen Nog Meer Vertrouwen In Uw Persoon In Te Boezemen,  Moet Ge 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 78 
   
   
 Voorgeven Dat Allerlei Groote Heeren U Brieven Geschreven Hebben,  Waarin 
 Ge Ook Als Hoog-Edelgeboren Ridder Wordt Betiteld: Daarin Moet Gesproken 
 Worden Van Groote Bedrijven,  Van Leengoederen,  Van Burchten,  Van Veel 
 Duizenden Guldens,  Van Gouverneurschappen,  Van Een Rijk Huwelijk. Dan 
 Moet Ge Zorgen,  Dat Dergelijke Brieven U Als 'T Ware Bij Ongeluk Uit Den 
 Zak Vallen Of Dat Ge Ze Bij Toeval Vergeet En Dat Ze Zoo In Handen Van 
 Anderen Komen.--Harpalus: O,  Dat Zal Me Niet Veel Moeite Kosten. Want Ik 
 Kan Niet Alleen Goed Schrijven,  Maar Ook Heb Ik 'T Door Gestadige 
 Oefening Zóóver Gebracht Dat Ik Ieders Hand Gemakkelijk Kan 
 Namaken.--Nestorius: Naai De Brieven In Je Wambuis Of Laat Ze In Je Zak 
 Zitten,  Zoodat De Kleermakers Aan Wie Je Je Kleeren Geeft Om Ze Te 
 Lappen,  Ze Vinden. Die Zullen Hun Mond Niet Houden,  En Als Je 'T Te 
 Weten Komt,  Zet Dan Je Gezicht In Een Plooi Van Boosheid Of 
 Ontstemdheid,  Alsof Je Over Het Geval Erg Het Land Hadt.--Harpalus: Ook 
 Daarop Heb Ik Reeds Lang Gestudeerd,  Om Mijn Gezicht Te Kunnen 
 Veranderen Als Een Masker.--Nestorius: Dan Zal 'T Gevolg Zijn Dat Men 
 Geen Lucht Krijgt Van Het Bedrog En Dat Men Je Zaak Met Goed Vertrouwen 
 Aanziet.--Harpalus: Ik Zal Er Goed Mijn Best Toe Doen.--Nestorius: 
 Verder Moet Ge Eenige Makkers Kiezen Of Je Ook Eenige Bedienden 
 Aanschaffen,  Die Voor U Buigen En Uitwijken En U In Tegenwoordigheid Van 
 Anderen "Jonker" Noemen. Je Behoeft Niet Bang Te Zijn Dat Je Dit Iets 
 Zal Kosten. Er Zijn Heel Veel Jongelieden Die Graag Zelfs Voor Niets Die 
 Rol Willen Spelen. Hierbij Komt Nog Dat Dit Land Vol Is Van Half 
 Geleerde Jonge Menschen,  Bezield Met Een Bijzonderen Schrijflust,  Om 
 Niet Te Zeggen Schrijfwoede. Ook Ontbreekt 'T Niet Aan Hongerige 
 Boekdrukkers,  Die Alles Aandurven Wanneer De Hoop Op Een Zoet Winstje 
 Hun Toelacht. Eenigen Van Dezen Moet Gij Omkoopen,  Dat Ze U In Hunne 
 Geschriften Prijzen Als Een Der Grooten Van Hun Vaderland,  En Dit Zoo Nu 
 En Dan Eens Met Vette Letters Te Herhalen. Op Die Manier Zullen Ze U, 
 Tot Zelfs In Bohemen Toe,  Als Een Groot Man In Uw Vaderland Ophemelen. 
 Want Sneller En Over Een Grooter Uitgestrektheid Doen Die Geschriften De 
 Rondte,  Dan Praatjes Van Bedienden,  Al Zijn Ze Ook Nòg Zulke 
 Babbelaars.--Harpalus: Die Manier Bevalt Mij Wel. Maar,  Bedienden Moet 
 Men Den Kost Geven.--Nestorius: Dat Is Waar,  Maar Ge Moet Er Geen 
 Bedienden Op Na Houden Die Geen Handen Aan Hun Lijf Hebben En Daarom 
 Onhandig Zijn. Ze Moeten Hier- En Daarheen Worden Uitgestuurd,  En Dan 
 Vinden Ze Wel Wat. Je Weet Wel Dat Er Allerlei Gelegenheden Voor Zoo 
 Iets Zijn.--Harpalus: Houd Maar Op: Ik Begrijp Het Al.--Nestorius: Nu 
 Moet Ik Nog Spreken Van Uw Bekwaamheden.--Harpalus: Daar Ben Ik 
 Nieuwsgierig Naar.--Nestorius: Als Je Geen Goed Dobbelaar Bent,  Geen 
 Flink Kaartspeler,  Geen Schandelijke Meisjesgek,  Geen Fameus Drinker, 
 Geen Brutaal Verkwister,  Geen Bankroetier En Geen Schuldenmaker,  Als Je 
 Niet Behebt Bent Met De Zoogenaamde Gallische Schurft[2],  Zal Niemand Je 
 Voor Een Man Van Adel Houden.--Harpalus: In Dat Alles Heb Ik Me Al Lang 
 Geoefend. Maar Waar Moet Het Geld Van Daan Komen?--Nestorius: Kalm! Daar 
 Wilde Ik Net Op Komen. Heb-Je Geld Van Je Vader Geërfd?--Harpalus: Een 
 Klein Beetje.--Nestorius: Wanneer Nu Bij Velen De Dunk Omtrent Je Adel 
 Gevestigd Is,  Dan Zul-Je Licht Gekken Vinden Die Geloof Slaan Aan Je 
 Beweringen. Sommigen Zullen Zich Schamen Neen Te Zeggen,  Sommigen Zelfs 
 Zullen Bang Zijn Dit Te Doen. Om Je Schuldeischers Bij Den Neus Te Nemen 
 Zijn Er Allerlei Kunstjes.--Harpalus: Daar Ben Ik Al Redelijk Bedreven 
 In. Maar Eindelijk Zullen Ze 'T Mij Toch Te Benauwd Maken,  Als Ze 
 Bemerken Dat Ik Hen Alleen Maar Met Mooie Woorden Paai.--Nestorius: 
 Integendeel,  Daar Is Geen Gemakkelijker Weg Om Te Heerschen Dan Juist 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 79 
   
   
 Aan Zooveel Mogelijk Menschen Iets Schuldig Te Wezen.--Harpalus: Hoe Dat 
 Zoo?--Nestorius: Wel,  Vooreerst Beschouwt De Schuldeischer Het Zóó, 
 Alsof Hij Door Een Groote Verplichting Aan U Verbonden Was En Is Hij 
 Bang Een Aanleiding Te Geven Tot 'T Verlies Van Zijn Geld. Iemands 
 Dienaren Kunnen Niet Enger Aan Hem Verknocht Zijn,  Dan De Schuldeischers 
 Aan Hunne Schuldenaars. Als Men Hun Van Tijd Tot Tijd Eens Wat 
 Terugbetaalt,  Dan Is Dat Nog Meer Welkom Dan Dat Men Geschenken 
 Geeft.--Harpalus: Dat Heb Ik Wel Eens Gemerkt.--Nestorius: Maar Pas 
 Hierop,  Dat Ge U Onderwijl Niet Met Arme Drommels Inlaat. Want Deze 
 Maken Dikwijls Om Een Onbeduidend Sommetje Geld Een Groot Kabaal. Meer 
 Handelbaar Zijn Menschen Die Goed Geld Om Handen Hebben. Hen Weerhoudt 
 Hun Schaamtegevoel,  De Hoop Doet Hen Leven,  De Vrees Schrikt Hen Af: Zij 
 Weten Wat Adellijke Heeren Soms Vermogen. Ten Slotte,  Wanneer De 
 Schuldenlast U Overstelpt,  Dan Moet Ge Onder Allerlei Voorwendsels 
 Elders Heen Verhuizen En Dan Vervolgens Wéér Ergens Anders Heen. Er Is 
 Geen Reden Om Je Daarvoor Te Schamen. Niemand Is Meer Met Schulden 
 Beladen Dan Juist De Vorsten. Als Een Boer U Het Vuur Wat Na Aan De 
 Schenen Legt,  Doe 'T Dan Voorkomen Alsof Je Door Zijn Onbeschaamdheid 
 Diep Beleedigd Bent. Geef Evenwel Zoo Nu En Dan Eens Wat Terug,  Maar 
 Niet De Geheele Som En Ook Niet Aan Allen. Daarvoor Moet Gij Overal En 
 Altijd Zorgen Dat Niemand 'T In Den Neus Krijgt,  Dat Je Kas Geheel Leeg 
 Is. Je Moet Altijd Grootdoen.--Harpalus: Hoe Kan Iemand Groot-Doen Die 
 Niets Heeft?--Nestorius: Als Een Vriend Je Tijdelijk Iets Van Waarde 
 Heeft Toevertrouwd,  Dan Moet Je 'T Doen Voorkomen Alsof 'T Van Je Zelf 
 Is. Maar Je Moet Alle Gekunsteldheid Vermijden: 'T Moet Alles Als Bij 
 Toeval Gaan. Neem Daartoe Soms Eens Wat Geld Op,  Met 'T Plan Om 'T Heel 
 Spoedig Terug Te Geven. Bewaar In Je Beurs,  Die Uitpuilt Van Kopergeld, 
 Twee Goudstukken En Haal Er Die Zoo Nu En Dan Eens Uit. En Meer 
 Dergelijke Verzinsels Moet Je Zelf Maar Bedenken.--Harpalus: Dat Snap 
 Ik. Maar Ik Moet Dan Toch Eindelijk Wel Tot Over De Ooren In De Schuld 
 Zitten.--Nestorius: Houd Daarom Geen Luie,  Onverschillige,  Onhandige 
 Bedienden Of Neem Anders Bloedverwanten Bij Je,  Die Je Tòch Den Kost 
 Zoudt Moeten Geven. Ze Zullen Wel Eens Een Koopman Tegenkomen Dien Ze 
 Kunnen Berooven. Ze Zullen Wel Eens Wat Vinden In Herbergen,  Of In Een 
 Huis,  Of In Een Schip,  Iets Dat Onbewaakt Ligt. Vat-Je? Ze Moeten Er Aan 
 Denken Dat De Mensch Niet Te Vergeefs Vingers Gekregen Heeft.--Harpalus: 
 Als 'T Ten Minste Op Een Veilige Manier Kan Gebeuren.--Nestorius: Je 
 Moet Je Bedienden Netjes Gekleed Doen Gaan,  Vooral Met 
 Onderscheidingsteekens. Geef Hun Valsche Brieven Aan Hooge Personages In 
 Handen. Als Ze Dan Eens Iets Hebben Weggenomen En Betrapt Worden,  Zal 
 Niemand Hen Durven Beschuldigen. Ook Al Vermoedt Men Iets,  Dan Zal Men 
 Toch Bang Zijn Voor Hun Meester Die Van Adel Is. En Wanneer Ze 
 Gewelddadig Een Buit Hebben Veroverd Dan Heet Dat: Oorlogsrecht. Zulke 
 Vóór-Oefeningen Vormen Het Voorspel Van Den Oorlog.--Harpalus: Dat Is 
 Een Goede Raad!--Nestorius: Verder Moet Ge Steeds Dezen Stelregel Van 
 Den Adel Handhaven: Het Is Zijn Recht Den Reiziger Van Burger-Afkomst 
 Van Zijn Geld Te Ontlasten. Wat Toch Moet Grooter Verontwaardiging 
 Wekken,  Dan Dat Een Koopman Niet Van Adel,  Overvloed Van Geld Heeft, 
 Terwijl Intusschen Een Ridder Geen Cent Heeft Om Aan De Vrouwen En Het 
 Spel Uit Te Geven? Voeg Je Steeds Bij De Grooten Of Liever Dring U Bij 
 Hen In. Met Een Stalen Gezicht,  Zonder Blikken Of Blozen. Maar Vooral 
 Bij Vreemden. En Daarom Is 'T Ook Verkieslijk Dat Ge U Ophoudt In Een 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 80 
   
   
 Nog Al Drukke Stad,  Bijv. In Badplaatsen,  In Druk Bezochte 
 Herbergen.--Harpalus: Dat Was Ik Juist Van Plan.--Nestorius: In Zulke 
 Plaatsen Biedt 'T Geluk Nog Al Eens Vaak Een Kansje.--Harpalus: Hoe, 
 Bijvoorbeeld?--Nestorius: Wel,  De Een Of Ander Heeft Zijn Beurs Laten 
 Liggen,  Of Heeft Bij Vergissing Den Sleutel In 'T Slot Van Zijn Lâ Laten 
 Steken. Nu,  De Rest Vat Je Wel.--Harpalus: Maar...?--Nestorius: Waarvoor 
 Ben Je Bang? Wie Zou Eenig Kwaad Vermoeden Durven Koesteren Tegen Zoo'n 
 Beschaafd Man,  Tegen Iemand Die Altijd Den Mond Vol Heeft Van Zulke 
 Groote Dingen,  Tegen Den "Ridder Van De Gulden Rots?" En Zoo Er Al Zoo'n 
 Onbeschaamde Rekel Gevonden Werd,  Wie Zou Dan Nog Zoo Driest Zijn Om U 
 Voor 'T Gerecht Te Dagen? Intusschen Wordt De Verdenking Afgeleid Op Één 
 Van De Gasten Die Gisteren Zijn Vertrokken. De Bedienden En De 
 Herbergier Zullen In Rep En Roer Gebracht Worden. Doch Ga Gij Maar 
 Rustig Uw Gang. Als Zoo Iets Aan Een Bescheiden En Flink Man Overkomt, 
 Zal Hij Zijn Mond Houden,  Om Niet Tegelijk Met Zijn Geldelijk Verlies 
 Ook Nog Tot Zijn Schande Bekend Te Doen Worden,  Dat Hij Zóó Nalatig Op 
 Zijn Zaken Is.--Harpalus: Wat Je Daar Zegt Is Nog Zoo Gek Niet. Je Kent 
 Denk Ik Wel Den Graaf Van Den Witten Gier?--Nestorius: Zou Ik Hem Niet 
 Kennen?--Harpalus: Bij Hem Had Eens Zijn Intrek Genomen,  Naar Ik Me Heb 
 Laten Vertellen,  Een Zekere Spanjaard,  Een Man Van Een Net Uiterlijk En 
 Echt Fijne Beschaving. Deze Kaapte Zeshonderd Gulden; Maar De Graaf 
 Heeft Nooit Durven Klagen. Zóó Respectabel Zag De Man Er 
 Uit.--Nestorius: Nu,  Daar Heb-Je Een Voorbeeld. Tusschen-Beiden Moet Je 
 Eens Één Van Je Bedienden De Wijde Wereld Inzenden; Ten Oorlog 
 Natuurlijk. Deze Zal Terugkeeren,  Beladen Met Buit In Den Krijg Gemaakt, 
 Na Kerken Geplunderd En Kloosters Beroofd Te Hebben.--Harpalus: Dat Is 
 Zeker Een Hoogst Veilige Manier.--Nestorius: Daar Is Nog Een Andere 
 Manier Om Geld Bij Elkaar Te Krijgen.--Harpalus: Zeg Op, 
 Alsjeblieft.--Nestorius: Verzin Voorwendsels Om Boos Te Worden Tegen 
 Menschen Die Goed In Hun Contanten Zitten,  Vooral Tegen Monniken Of 
 Priesters,  Die Nu Zoowat Bij Iedereen In Een Kwaden Naam Staan. Deze 
 Heeft Om Uw Wapenschild Gelachen Of Er Op Gespuwd: Gene Heeft Iets 
 Geschreven Wat Wel Tot Laster Kan Worden Verdraaid. Aan Zulke Menschen 
 Moet Ge Een Oorlog Op Leven En Dood Verklaren. Laat Gruwelijke 
 Bedreigingen Hooren,  Uitroeiing,  Moord En Doodslag,  Louter Algeheele 
 Verdelging. Vol Schrik En Angst Zullen Ze Dan Tot U Komen Om Den Strijd 
 Bij Te Leggen. Houd Dan Uw Waardigheid Hoog,  Dat Wil Zeggen: Overvraag 
 Goed,  Dan Krijgt Ge Wat Ge Hebben Wilt. Als Je Drieduizend Goudstukken 
 Vraagt,  Dan Schamen Ze Er Zich Voor Om Minder Dan Tweehonderd Aan Te 
 Bieden.--Harpalus: Anders Zal Ik Dreigen Hen Gerechtelijk Te 
 Vervolgen.--Nestorius: Dat Gaat Al Weer Wat Meer Op Chantage Gelijken; 
 Doch 'T Kan Ook Soms Te Pas Komen. Maar Zeg Eens Harpalus,  Daar Was Me 
 Bijna Ontgaan Wat Ik Eigenlijk Wel In De Allereerste Plaats Had Mogen 
 Zeggen; Je Moet 'T Een Of Ander Meisje Dat Een Aardigen Spaarpot Heeft 
 In 'T Huwelijksnet Zien Te Verstrikken. Je Hebt Een Toovermiddel In Je 
 Bezit,  Je Bent Jong,  Je Ziet Er Niet Onknap Uit,  Je Bent Een Aardige 
 Grappenmaker,  Je Kunt Aanstekelijk Lachen. Strooi 'T Gerucht Rond,  Dat 
 Je Onder Mooie Beloften Naar 'T Hof Van Den Keizer Bent Geroepen. 
 Meisjes Houden Er Wel Van Heeren Van Het Hof Te Trouwen.--Harpalus: Ik 
 Ken Er,  Aan Wie Dat Voortreflijk Gelukt Is. Maar Als 'T Bedrog Nu 
 Eindelijk Eens Uitlekt En Van Alle Kanten De Schuldeischers Op Me 
 Afspringen? Dan Zal Iedereen Den Ontmaskerden Ridder Uitlachen. Want 
 Zoo'n Komedie Vinden Ze Erger Dan Wanneer Men Tempelroof 
 Pleegt.--Nestorius: Dan Is Juist 'T Oogenblik Gekomen Om Te Denken Aan 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 81 
   
   
 'T Stalen Gezicht. En Dat Te Meer Omdat Nooit Ter Wereld Brutaliteit 
 Meer In De Plaats Van Wijs Beleid Is Getreden,  Dan Tegenwoordig. Dan 
 Moet Je Maar De Een Of Andere Uitvlucht Verzinnen. Verder Zullen Er 
 Altijd Eenvoudige Zielen Gevonden Worden Die Uw Historietje Gelooven; 
 Anderen Zullen Uit Burgerlijke Beleefdheid Doen Net Alsof Zij 'T Bedrog 
 Dat Ze Doorzien Hebben,  Niet Hebben Bemerkt. En Ten Slotte,  Als Er Geen 
 Ander Redmiddel Is,  Dan Maar Naar Elders Toevlucht Genomen,  In Een 
 Oorlog,  In 'T Krijgsgewoel. Zooals Euripides Zegt Dat De Zee Alle 
 Ongerechtigheden Der Menschen Afwascht,  Zoo Bedekt Ook De Oorlog Al Het 
 Grondsop En Uitvaagsel Van Alle Schurkerijen. Niemand Wordt Tegenwoordig 
 Voor Een Goed Officier In Den Oorlog Gehouden,  Als Hij Er Niet Toe 
 Gekomen Is Na Een Voorbereiding In Zulk Een Recrutenschool. Dat Is Dus 
 Uw Uiterste Redmiddel Wanneer Alles Verkeerd Loopt. Maar Ge Moet Den 
 Ondersten Steen Boven Keeren Dat 'T Niet Zoo Ver Komt. Laat Je Vooral 
 Niet Door Zorgeloosheid Foppen. Ontwijk Kleine Stadjes,  Waar Je Geen 
 Vinger In De Asch Kunt Steken Of De Wereld Weet 'T. In Groote En Drukke 
 Steden Heb Je Meer Vrijheid Of--Ze Moesten Soms Zijn Als Marseille,  Waar 
 Alles Zoo Uiterst Stijf En Eerbaar Toegaat. Tracht Dus Ongemerkt 
 Uittevisschen Wat Men Van U Zegt. Wanneer Je Merkt Dat Men Zoo In Dezen 
 Zin Over Je Praat: "Wat Doet Hij Toch; Waarom Blijft Hij Zoo Lang Hier; 
 Waarom Gaat Hij Niet Terug Naar Zijn Land? Waarom Laat Hij Zijn Kasteel 
 In Den Steek? Uit Welke Familie Stamt Hij Toch? Waar Haalt Hij Toch 'T 
 Geld Vandaan Voor Zijn Groote Verteringen?"--Wanneer Dergelijke Praatjes 
 Langzamerhand Beginnen Te Loopen,  Dan Moet Je Er Intijds Op Bedacht Zijn 
 Om De Plaat Te Poetsen: Maar 'T Moet De Retraite Van Een Leeuw Zijn, 
 Niet Een Hazenvlucht. Wend Vóór: Dat Je Voor Groote Dingen Geroepen 
 Wordt Naar 'T Keizerlijk Hof,  Dat Je Binnenkort Met Een Compagnie 
 Soldaten Zult Terugkomen. In Je Afwezigheid Zullen Ze Niet Tegen Je 
 Durven Kikken,  Omdat Ze Bang Zijn Te Verliezen Wat Ze Van Je Te Eischen 
 Hebben. Maar Vooral Geloof Ik,  Dat Je Op Je Hoede Moet Zijn Tegen Dat 
 Slag Van Menschen Dat 'T Hoofd Vol Heeft Van Dichterlijke Plannen, 
 Lichtgeraakt Volkje. Als Iets Hun Niet Bevalt,  Smeren Ze Dadelijk Papier 
 Vol En Wat Ze Hebben Opgeklad Gaat Terstond De Wereld Door.--Harpalus: 
 'K Mag Doodvallen Zoo Je Raad Mij Niet Bij Uitstek Aannemelijk Voorkomt. 
 'K Beloof Je: Ik Zal Maken Dat Je In Mij Een Leerzaam Scholier En Een 
 Niet Ondankbaar Jongmensch Vindt. Het Eerste Het Beste Paard Dat Ik In 
 Mijn Weiden Vind En Dat Waard Is Je Te Dragen,  Zal Ik Je Ten Geschenke 
 Zenden.--Nestorius: Nu Moet Je Op _Jouw_ Beurt Ook Doen Wat Je Begonnen 
 Bent _Mij_ Te Beloven. Waarom Heb Je Zoo'n Bijzonderen Trek Om Den 
 Edelman Te Spelen Als Je 'T Niet Bent?--Harpalus: Om Geen Andere Reden 
 Dan Omdat Adellijke Heeren Alles Ongestraft Mogen Doen Wat Ze Maar 
 Willen. Vind-Je Dat Zoo'n Kleinigheid?--Nestorius: Al Loopt 'T Verkeerd 
 Uit,  We Zijn Allen Onzen Tol Aan De Natuur Door Den Dood Verschuldigd, 
 Al Leefde Men Ook In Een Karthuizerklooster. En Men Sterft Gemakkelijker 
 Op 'T Rad,  Dan Aan 'T Graveel,  Aan Jicht Of Aan Een Beroerte. Een Goed 
 Soldaat Moet Gelooven Dat Er Van Den Mensch Na Den Dood Niets 
 Overblijft,  Behalve Zijn Lijk.--Harpalus: Daar Ben Ik Het Ook Mee Eens. 
   
   
   
   
 Noten: 
   
 [1] Dwaze Raad,  Van Onkunde Getuigend In De Heraldiek,  Die Metaal Op 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 82 
 Metaal Verbiedt. 
   
 [2] Erasmus Bedoelt De Syphilis Die Toen Haar Intrede In Europa Had 
 Gedaan En O.A. Ook Door Den Invloed Der Publieke Badstoven, 
 Onrustbarende Uitbreiding Had Gekregen,  Zoodat De Badgelegenheden Dan 
 Ook Weldra,  Als Erkende Brandpunten Der Besmetting,  Op Order Der 
 Overheidspersonen,  Verboden Werden. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 De Vrouwenraad 
   
   
   
   
 Cornelia,  Margaretha,  Perotta,  Julia,  Catmarina. 
   
      "Emancipatie," Wie Zou Ze In Erasmus' Tijd Reeds Gezocht Hebben? Of 
      Ja--Vinden We Niet Reeds In De Komedies Der Oude Grieken Sporen Van 
      Den Wil Der Vrouwen Om Zich Tegenover De Mannen Meer Te Doen 
      Gelden? Zoo Ook In Den "Vrouwenraad," Waarin De Draak Wordt 
      Gestoken Met De Onmondigheid Van Het Vrouwelijk Geslacht En Eenige 
      Dames Maatregelen Beramen Om Zich Aan Den Dwang En De Heerschappij 
      Der Mannen Te Ontworstelen. De Dwaasheden,  De Onrechtmatigheden,  De 
      Heerschzucht Der Mannen Worden Op De Kaak Gesteld; Maar Ook Weet 
      Erasmus Den Vrouwen Menigen Steek Te Geven Over Hare Praatzucht, 
      Haar Gebrek Aan Schaamtegevoel,  Haar Pronkzucht. 
   
      De Dialoog,  Ook Voor De Geschiedenis Der Cultuur Van Belang,  Doet 
      Zien Dat Erasmus Zijn Tijd Ver Vooruit Was,  Dat Hij Op De 
      Wondeplekken Zijner Maatschappij Zeer Juist Den Vinger Wist Te 
      Leggen. 
   
 Cornelia: Al Wat Goed,  Gelukkig En Voordeelig Is Voor Dezen Onzen Stand 
 En Den Ganschen Vrouwenstaat,  Dat Wenschen Wij U Toe! Gij Zijt Heden In 
 Grooten Getale En Opgewekt Samengekomen,  En Op Grond Hiervan Meen Ik De 
 Meest Vaste Hoop Te Kunnen Koesteren Dat God Genadig Aan Ieder Onzer 
 Ingeve,  Wat Kan Strekken Tot Ons Aller Gemeenschappelijk Heil,  Aanzien 
 En Nut. Gij Weet (Dunkt Mij) Allen Hoeveel Schade Wij Aan Onze Belangen 
 Hebben Geleden Daar Wij,  Terwijl Onze Mannen Hùnne Belangen In Hunne 
 Dagelijksche Bijeenkomsten Behartigen,  Onze Zaken In Den Steek Moeten 
 Laten,  Omdat We Aan Spinnewiel En Weefgetouw Moeten Zitten. En Dus Is 'T 
 Dan Zoover Gekomen Dat Er Geen Geregelde Tucht Onder Ons Bestaat,  Dat De 
 Mannen Ons Alleen Maar Zoowat Als Hun Speeltuig Beschouwen En Ons 
 Nauwlijks Den Naam Van Mensch Waardig Keuren. En Als Wij Doorgaan Zooals 
 We Begonnen Zijn,  Gaat Dan Zelf Maar Eens Na Waar Het Op Zal Uitloopen. 
 Ik Schroom Woorden Te Gebruiken Die Een Slechte Vóórbeteekenis Kunnen 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 83 
   
   
 Hebben. En,  Zoo We Ook Al Onze Waardigheid Te Grabbelen Gooien,  Dan Moet 
 Toch Onze Ongerepte Naam Ons Ter Harte Gaan. De Wijze Koning Salomo 
 Heeft In De Spreuken Geschreven: "Wie Naar Raad Hoort Is Wijs."[1] De 
 Bisschoppen Hebben Hunne Synoden,  De Monnikorden Hebben Hunne 
 Vergaderingen,  Soldaten Hunne Lokalen Waar Ze Bijeenkomen,  Dieren Hunne 
 Bijeenkomsten,  Zelfs De Mierenkolonie Heeft Haar Plaats Waar Ze 
 Vergadert. Van Alle Levende Wezens Zijn De Vrouwen De Eenige Die Dat 
 Nooit Doen.--Margaretha: Nu,  Vaker Dan Wel Past.--Cornelia: Op 'T 
 Oogenblik Is 'T Nog Geen Tijd Om Tusschen Mijn Woorden In Te Praten. 
 Laat Ik Eerst Uitspreken. Ieder Krijgt Op Haar Beurt Gelegenheid Om Wat 
 Te Zeggen. 'T Is Niets Nieuws Wat We Hier Doen. We Hernieuwen Eenvoudig 
 Een Oud Gebruik. Vóór Ongeveer,  Als Ik Me Niet Vergis,  Dertienhonderd 
 Jaren Heeft De Hooggeprezen Keizer Heliogabalus....--Perotta: Wat, 
 Hooggeprezen? Een Kerel Dien Ze Aan Een Haak In 'T Riool Gesleurd 
 Hebben?--Cornelia: Daar Word Ik Al Weer In De Rede Gevallen. Als We 
 Iemand Op Die Manier Prijzen Of Misprijzen,  Dan Kunnen We Ook Wel Kwaad 
 Zeggen Van Christus Omdat Hij Gekruisigd Is,  En Van Den Vromen Domitius 
 Omdat Hij In Zijn Huis Is Gestorven. En Toch Wordt Aan Heliogabalus 
 Niets Ergers Verweten Dan Dat Hij Het Heilige Vuur,  Dat Door De 
 Vestaalsche Maagden Werd Verzorgd,  Op Den Grond Heeft Geworpen,  En Dat 
 Hij In Zijn Paleis In Een Kapel Mozes Vereerde Nevens Christus,  Dien Zij 
 Uit Smaad "Chrestus," D.I. "Nutsman" Noemden. Die Heliogabalus Nu,  Heeft 
 Ingesteld Dat,  Evenals De Keizer Met Zijn Raadslieden Een Vergadering 
 Hield,  Om Over Gemeenschappelijke Belangen Te Spreken,  Zoo Ook Zijn 
 Moeder Augusta Háár Raad Zou Hebben,  Waar Gesproken Moest Worden Over De 
 Belangen Van Het Vrouwelijk Geslacht: Een Vergadering Die De Mannen,  'T 
 Zij Uit Spot,  'T Zij Om Een Onderscheid Te Maken: "Gemeenteraadje" 
 Noemden. Dit Voorbeeld Van Zooveel Eeuwen Geleden Te Hernieuwen,  Wordt 
 Ons Van Zelf Door De Omstandigheden Reeds Lang Aan De Hand Gedaan. En Ik 
 Hoop Dat Niemand Uwer Zich Zal Laten Afschrikken Door 'T Feit,  Dat De 
 Apostel Paulus Een Vrouw Verbiedt Te Spreken In Een Bijeenkomst,  Die Hij 
 Den Naam Van "Uitgelezen Vergadering" Geeft.[2] Hij Bedoelt Natuurlijk 
 Een Bijeenkomst Van Vrouwen,  Terwijl Dit Een Meeting Is Van Vrouwen. 
 Want Als Vrouwen Altijd Maar Moesten Zwijgen,  Waartoe Zou Dan De Natuur 
 Ons De Tong Gegeven Hebben,  Die Toch Niet Minder Vaardig Is Dan Die Der 
 Mannen,  En Een Stem,  Die Niet Minder Klankvol Is Dan De Hunne? Evenwel, 
 Hun Geluid Klinkt Veel Meer Rauw En Schor Dan Het Onze En Het Gelijkt 
 Veel Meer Op Het Balken Van Ezels. Maar Daarvoor Moeten Wij Allen Steeds 
 Zorgen,  Dat Wij Deze Zaak Met Zulk Een Ernst Behandelen,  Dat Ze Ons 
 Nooit Meer "Gemeenteraadje" Noemen Of Dat Ze Misschien Nog Een 
 Smadelijker Naam Uitdenken,  Zooals Ze Gewoonlijk Grappig Zijn Ten Onzen 
 Koste. Hoewel--Wanneer Wij Hunne Bijeenkomsten Eens Naar Haar Innerlijke 
 Waarde Wilden Schatten,  Dan Zou Blijken Dat Die Zeer Onbeteekenend Zijn. 
 We Zien Dat De Vorsten Al In Zooveel Jaren Niets Anders Doen Dan 
 Oorlogvoeren; Onder Godgeleerden,  Priesters,  Bisschoppen En 'T Publiek 
 Heerscht Absoluut Geen Overeenstemming. Zooveel Hoofden,  Zooveel Zinnen. 
 En Onder Hen Allen Heerscht Meer Dan Vrouwelijke Veranderlijkheid. Geen 
 Staat Leeft Met Een Anderen Staat In Eensgezindheid,  Geen Buurman Met 
 Zijn Nabuur. Als Ons De Teugels Van Het Bewind Maar Eens In Handen 
 Gegeven Werden,  Dan Zou De Toestand Van 'T Menschdom,  (Ik Ben Er Zeker 
 Van) Heel Wat Draaglijker Zijn. 'T Is Misschien Niet Overeen Te Brengen 
 Met De Schuchterheid Aan Vrouwen Eigen Om Aan Zulke Groote En Voorname 
 Mannen Een Brevet Van Dwaasheid Uit Te Reiken,--Maar Wèl Mogen We,  Dunkt 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 84 
   
   
 Me,  Aanhalen Wat Salomo In Het Dertiende Hoofdstuk Van Zijn Spreuken 
 Zegt: "Door Hoovaardij Maakt Men Niet Dan Gekijf,  Maar Bij De Beradenen 
 Is Wijsheid." Maar Om U Thans Niet Langer Met Mijn Inleiding Bezig Te 
 Houden,  Moet Er Eerst,  Opdat Alles In Geregelde Volgorde Kunne 
 Geschieden,  Zooals 'T Past,  En Zonder Verwarring,  Besloten Worden,  Wie 
 Bij De Beraadslagingen Tegenwoordig Zullen Wezen,  Wie De Zaal Moeten 
 Verlaten. Want Een Buitensporig Aantal Aanwezigen Zou Men Eerder Een 
 Janboel Kunnen Noemen Dan Een Vergadering: Daarentegen Heeft Een Comité 
 Van Enkelen Iets Tyrannieks. Volgens Mijn Meening Moet Hierbij Geen 
 Enkele Ongetrouwde Vrouw Worden Toegelaten,  En Wel Om Deze Reden: Dat Er 
 Veel Dingen Zullen Voorkomen,  Die 'T Geen Pas Geeft Dat Zij 
 Hooren.--Julia: Maar Waaraan Kan Men Onderscheiden Dat Ze Nog Maagden 
 Zijn? Of Zullen Zij Maar Als Maagd Beschouwd Worden,  Die Nog Een Kransje 
 Dragen?--Cornelia: Neen,  Daar Ben Ik 'T Niet Mee Eens. Mij Dunkt We 
 Moeten Alleen Getrouwde Vrouwen Opnemen.--Julia: Als We Niet Anders 
 Uitsluiten Dan Maagden,  Dan Zal Er Een Verbazend Groote Menigte Blijven 
 En Zal Er Niet Veel Vermindering Te Bespeuren Zijn.--Cornelia: Ook 
 Moeten Worden Uitgesloten Die Meer Dan Driemaal Getrouwd Zijn.--Julia: 
 Waarom Dat?--Cornelia: Daar Zij Om Zoo Te Zeggen Hun Tijd Hebben 
 Uitgediend En Gepensionneerd Mogen Worden. 'T Zelfde Dunkt Me,  Moet Ook 
 Gebeuren Met De Vrouwen Boven De Zeventig Jaren. Verder Moet Er Bepaald 
 Worden Dat Niemand Over Haar Man,  Hem Bij Name Noemend,  Oneerbiedig Mag 
 Spreken. Tegen Het Geheele Mannengeslacht Mag Het,  Maar Met Deze 
 Beperking: Niet Al _Te_ Veel.--Catharina: Waarom Zou 'T Niet Vrij Staan 
 Hier Vrijuit Over De Mannen Te Spreken,  Daar Zij Zelf Het Altijd Over 
 Óns Hebben? Als Mijn Titus Een Vroolijk Tafelgenoot Wil Zijn,  Dan 
 Vertelt Hij Alles Wat Ik Gedaan Heb,  En Dikwijls Verzint Hij Er Nog 'T 
 Een En Ander Bij.--Cornelia: Als Wij De Waarheid Maar Eens Wilden 
 Bekennen: Of _Wij_ In Tel Zijn Hangt Van De Mannen Af. Als Wij Hen 
 Overleveren Aan De Publieke Verachting,  Dan Rooven Wij Ons Zelf Ook De 
 Kroon Van Het Hoofd. Maar We Hebben Werkelijk Eenige Rechtmatige Reden 
 Tot Klagen. Gaan We Evenwel De Som Van Alles Na,  Dan Heeft Onze Positie 
 Toch Nog Veel Vóór Boven De Hunne. Terwijl Zij Zorgen Voor De Inkomsten, 
 Moeten Ze Over Landen En Zeeën Vliegen,  Dikwijls Met Groot Gevaar Voor 
 Hun Leven. Als Er Een Oorlog Uitbreekt Worden Zij Door De Trompet 
 Opgejaagd. Geharnast Moeten Zij In Het Gelid Staan,  Terwijl Wij Veilig 
 Thuis Zitten. Als Zij Iets Tegen De Wet Misdoen,  Straft Men Hen Streng: 
 Onze Sekse Spaart Men. Om Kort Te Gaan,  'T Ligt Grootendeels Aan Ons 
 Zelven Om Onze Mannen Te Hebben Zooals Wij Ze Graag Willen. Ten Slotte 
 Moet Er Nog Gesproken Worden Over De Volgorde Waarin We Zitting Zullen 
 Nemen,  Opdat Bij Ons Niet Gebeure Wat Zoo Dikwijls Geschiedt Bij 
 Beraadslagingen Van Koningen,  Prinsen En Kerkvorsten,  Die In Hunne 
 Bijeenkomsten Soms Drie Heele Maanden Twisten Vóór De Zitting Kan 
 Beginnen. En Dan Dunkt Mij Dat Het Eerst Aan De Beurt Komen Om Zitting 
 Te Nemen,  De Vrouwen Van Adel En Bij Deze Hebben Weer Den Voorrang Die 
 Met Vier Kwartieren,  Vervolgens Die Met Één Kwartier En Ten Laatste Die 
 Met Een Gehalveerd Kwartier. En Bij Elken Tak Zal De Rang Naar Gelang 
 Van Den Ouderdom Van De Familie Worden Aangewezen. Bastaarden Krijgen, 
 Elk In Haar Familie,  De Laatste Plaats. In De Tweede Plaats Nemen 
 Zitting De Vrouwen Van De Burgerklasse. Hier Nemen Zij De Eerste Plaats 
 In,  Die 'T Grootst Aantal Kinderen Ter Wereld Hebben Gebracht. Bij 
 Gelijke Rechten Zal De Leeftijd Beslissen. Ten Derde Komen Zij Die Geen 
 Kinderen Gehad Hebben.--Catharina: En Waar Plaats Je De 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 85 
   
   
 Weduwen?--Cornelia: O,  'T Is Goed Dat Je Mij Daaraan Herinnert. Die 
 Krijgen Haar Plaats Onder De Getrouwde Vrouwen,  Als Ze Ten Minste 
 Kinderen Hebben Of Gehad Hebben. Dan Moeten Wij Vaststellen,  Hoe Een 
 Raadsbesluit Zal Worden Genomen,  Met Stembriefjes Of Stemsteentjes,  Of 
 Bij Hoofdelijke Stemming,  Of Door 'T Opsteken Der Handen,  Of Door Uit 
 Elkander Te Gaan Staan.--Catharina: Met Steentjes Kan Licht Bedrog 
 Gepleegd Worden,  Net Als Met Stembriefjes. Als We Willen Stemmen,  Door 
 Naar Verschillende Kanten Uiteen Te Gaan,  Zullen We Te Veel Stof 
 Opjagen,  Omdat Wij Sleepjaponnen Dragen. 'T Beste Is Dus Maar,  Dat 
 Iedere Vrouw Mondeling Zegt Hoe Zij Over Een Zaak Denkt.--Cornelia: Maar 
 'T Is Moeilijk De Stemmen Te Tellen. En Dan Moet Er Wèl Opgepast Worden 
 Dat 'T In Plaats Van Een Vrouwen_Raad_ Geen Vrouwen_Praat_ 
 Wordt.--Catharina: Zonder 'T Houden Van Notulen Zal 'T Niet Gaan,  Er Mag 
 Niets Verloren Gaan.--Cornelia: Nu Zoo Zijn Er Dan Maatregelen Genomen 
 Omtrent 'T Aantal Deelnemers. Maar Hoe Zullen We 'T Getwist En Gekijf Er 
 Buiten Houden?--Catharina: Laat Niemand Spreken Die Daartoe Niet Is 
 Uitgenoodigd En Dan Alleen Maar Op Haar Beurt. Wie Zich Daaraan Niet 
 Houdt,  Wordt Uit Den Raad Verwijderd. En Verder,  Als Er Één Is Die 'T 
 Geen Hier Besproken Wordt Verklapt,  Die Zal Gestraft Worden Met Een 
 Gedwongen Zwijgen Van Drie Dagen.--Cornelia: Goed. Zoo Ver Dus Over De 
 Manier Waarop We De Zaak Zullen Aanpakken. Hoort Nu,  Wàt We Zullen 
 Behandelen. Vooreerst Moeten We Zorg Dragen Voor Ons Aanzien En 
 Prestige. En Dat Ligt Voornamelijk In Onze Uiterlijke Verschijning. Die 
 Wordt Heden Ten Dage Zóó Verwaarloosd,  Dat Men Nauwlijks Een Onderscheid 
 Kan Zien Tusschen Een Dame Van Adel En Een Vrouw Uit Het Volk,  Een 
 Getrouwde Vrouw,  Een Meisje,  En Een Weduwe,  Tusschen Een Fatsoenlijke 
 Gehuwde Vrouw En Een Lichtekooi. Alle Gevoel Van Schaamte Is Zoo Ver De 
 Wereld Uit,  Dat Iedere Vrouw Zich Maar Aanmatigt,  Wat Ze Maar Wil. Men 
 Kan Tegenwoordig Vrouwen Uit De Burgerklasse,  Ja Zelfs Uit Heel Lagen 
 Stand Zien,  Die Zich Kleeden In Zijde,  In Sleepjaponnen,  Bebloemd, 
 Gestreept,  Van Fijn Lijnwaad,  Met Goud- En Zilverdraad Doorweven,  Ja Met 
 Sabelbont,  Terwijl Intusschen Hun Mannen Thuis Schoenen Zitten Te 
 Lappen. Haar Vingers Hebben Ze Beladen Met Smaragden En Diamanten (Want 
 Paarlen Zijn Nu Bij 'T Groote Publiek In Minachting),  Om Over Barnsteen, 
 Koralen En Goudleeren Schoentjes Maar Niet Eens Te Spreken. Vroeger Was 
 'T Voldoende Voor Eenvoudige Vrouwen,  Ter Eere Van Hare Kunne,  Zijden 
 Ceintuurs Te Gebruiken En De Gespen Van Haar Japon Met Een Zijden 
 Borduurseltje Te Versieren. Thans Is 'T Kwaad Dubbel. Vooreerst Moet 'S 
 Mans Vermogen Er Aan Gelooven En In De Tweede Plaats Gaat 'T Verschil 
 Van Stand Verloren,  Wat Toch Maar De Waarborg Is Dat Ieder Krijgt Wat 
 Hij Waard Is. Zoo Vrouwen Uit Het Volk Mogen Rijden In Mooie Wagens En 
 Zich In Draagstoelen Met Ivoor Versierd En Met Fijn Linnen Gedekt Kunnen 
 Laten Dragen,  Wat Schiet Er Dan Nog Over Voor Dames Van Adel En Aanzien? 
 En Als Een Vrouw Gehuwd Met Iemand Die Amper-Aan Ridder Is,  Reeds Een 
 Sleep Draagt Van Vijftien El,  Wat Moet Dan De Vrouw Van Een Hertog Of 
 Graaf Doen? En Dit Is Des Te Ondraaglijker,  Omdat Wij Zoo Nu En Dan Met 
 Verwonderlijke Onberedeneerdheid Onze Kleederdracht Veranderen. Eertijds 
 Hingen Van De Punten Die Uitsteken Van Den Top Onzer Hoofdbedekking, 
 Linten Af. Door Dat Versiersel Onderscheidden Zich De Voorname Dames Van 
 De Vrouwen Uit Lageren Stand. Om Nu De Gelijkheid Weer Weg Te Nemen 
 Namen De Eerstgenoemden Hoeden Aan,  Die Van Buiten Wit Bont Toonden Met 
 Zwarte Staartjes Bezet. Onmiddellijk Nam 'T Lage Volk Het Over. Weer 
 Veranderden De Dames Van Onzen Stand En Gingen Een Zwarten Mantel Dragen 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 86 
   
   
 Van Linnen. De Vrouwen Van De Lagere Standen Durfden Dat Niet Alleen 
 Nadoen,  Maar Voegden Er Nog Gouden Franje Aan Toe,  Ja,  Ten Slotte Zelfs 
 Edelsteenen. Oudtijds Was Het Een Voorrecht Van Edelvrouwen Zich De 
 Haren Van 'T Voorhoofd En De Slapen Uit Te Trekken En De Haren Op De 
 Kruin In Een Wrong Te Binden. Lang Duurde 'T Niet Of De Eerste De Beste 
 Volgde Dat Na. Eindelijk Gingen Zij Het Haar Dragen Zóó Dat Het Op 'T 
 Voorhoofd Neerhing; Ook De Vrouwen Uit Het Volk Deden Dit Onmiddellijk 
 Na. Alleen Adellijke Dames Hadden Eertijds Pages En Lakeien En Onder 
 Deze Één Bevoorrechten,  Die Haar De Hand Moest Reiken Wanneer Ze Van 
 Haar Zitplaats Ging Opstaan,  Die Haar Linkerhand Bij 'T Loopen Met Zijn 
 Rechterhand Mocht Steunen. En Die Eer Werd Alleen Maar Toegestaan Aan 
 Knapen Van Edele Geboorte. En Nu De Getrouwde Vrouwen Dit Overal Doen, 
 Nemen Ze Ook Maar Ieder Die Wil Tot Dat Dienstbetoon Aan,  Bijv. Tot De 
 Taak Van Sleepdragers. Zoo Groetten Vroeger Alleen Maar Adellijke Dames 
 Met Een Kus. En Lang Niet Iedereen Ontvingen Ze Daarmee,  Ja Zelfs 
 Reikten Ze Niet Aan Iedereen De Hand Tot Den Handkus. Nu Schieten Zelfs 
 Zij,  Die Naar Leer Stinken Op Een Dame Af,  Om Haar Een Kus Te Geven, 
 Zelfs Al Is Het Een Dame Met Een Adellijk Wapenschild. Ook Bij 'T 
 Sluiten Van Huwlijken,  Let Men Zelfs Niet Meer Op Aanzien En Stand. 
 Vrouwen Van Adel Huwen Mannen Uit 'T Volk,  Burgervrouwen Met Edellieden. 
 En Zoo Krijgen Wij Tot Kinderen Een Halfslachtig Kroost. En Geen Is Er 
 Van Zóó Lage Geboorte,  Die Er Tegen Op Ziet Al De Kunstmiddeltjes Der 
 Edelvrouwen Aan Te Wenden. Terwijl 'T Vrouwen Uit 'T Volk Voldoende 
 Moest Geweest Zijn,  Schuim Van Jong Bier Of Frisch Aftreksel Van 
 Boombast Te Gebruiken Of Andere Dingen,  Die Men Voor Lagen Prijs Kan 
 Koopen,  Hadden Zij Karmijn En Blanketsel En Andere Fijne Verfstoffen 
 Moeten Overlaten Aan De Voornamere Dames. Hoe Weinig Orde Is Er Nu Bij 
 Diners Of Wanneer Zij Zich In 'T Openbaar Vertoonen! Dikwijls Gebeurt 
 'T,  Dat De Vrouw Van Een Koopman Niet Verkiest Te Wijken Voor Een Vrouw, 
 Wier Beide Ouders Van Adel Zijn. 'T Is Al Lang Een Eisch Van Den Tijd 
 Dat We Eens Wat Vaste Regels Hieromtrent Vaststellen. En Dat Zullen Wij 
 Gemakkelijk Onder Elkander Kunnen Doen,  Omdat Ze Alleen De Vrouwelijke 
 Sekse Aangaan. Maar,  We Hebben Ook Een Appeltje Te Schillen Met De 
 Mannen,  Die Ons Van Alle Eerbetoon Buitensluiten,  En Ons Alleen Maar 
 Voor Waschvrouw En Kookster Houden,  Terwijl Zij Alles Naar Hun Eigen 
 Goedvinden Inrichten. Wij Zullen Hun Dus Graag Hunne Ambten Overlaten En 
 De Zorg Voor De Militaire Zaken. Maar Wie Zou Het Kunnen Dulden Dat Op 
 'T Schild Het Wapen Van De Vrouw Altijd Aan Den Linkerkant Staat,  Ook Al 
 Overtreft Zij 'S Mans Adel Met Drie Maal Zooveel Kwartieren Als De 
 Zijnen? Verder Is 'T Toch Ook Niet Meer Dan Billijk Dat De Moeder Een 
 Woordje Heeft Mee Te Spreken In 'T Geven Van Een Positie Aan De 
 Kinderen? En Misschien Zullen We Ook Dit Nog Eens Gedaan Krijgen,  Dat 
 Wij Op Ónze Beurt Ook De Openbare Ambten Bekleeden: Ten Minste Die 
 Ambten Welke Binnen De Muren En Zonder Wapens Te Dragen,  Kunnen Worden 
 Bekleed. 
   
   
   
 Dames,  Dat Is In Hoofdzaak Wat Me De Moeite Waard Schijnt Om Er Over Te 
 Beraadslagen. Laat Ieder Hierover Eens Bij Zich Zelve Nadenken Opdat Er 
 Raadsbesluiten Over Elk Punt Kunnen Genomen Worden,  En Als Aan Iemand 
 Uwer Soms Nog Iets In De Gedachte Komt,  Laat Ze Er Dan Morgen Mee In De 
 Vergadering Voor Den Dag Komen. We Zullen Immers Iederen Dag Bijeenkomen 
 Totdat Wij De Zitting Ten Einde Hebben Gebracht. Er Moeten Vier 
 Secretaressen Worden Aangesteld Om Al Wat Er Gesproken Wordt Op Te 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 87 
   
   
 Teekenen. Bovendien Twee Voorzitsters Om 'T Woord Te Geven Of Te 
 Ontnemen. 
   
 Zoo Hoop Ik Dan Dat Deze Bijeenkomst Moge Welslagen Onder Begunstiging 
 Van Godes Genadige Bescherming. 
   
   
   
   
 Noten: 
   
 [1] Salomo. Spreuken 12. 
   
 [2] Corinth. Xiv. 34. Taceat Mulier In Ecclesia. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 De Bedevaart 
   
   
   
   
   
 Menedemus,  Ogygius. 
   
      Door Erasmus Werden De _Misbruiken_ In De Kerk Aangetast. Niet De 
      Kerk Zelve In Haar Geloof,  Doch De Kwade Praktijken (Maar Al Te 
      Veelvuldig In Zwang) Moesten Zijn Geeselstriemen Voelen. En Erasmus 
      Stond In Zijn Ergernis Over De Verfoeielijke Misbruiken Niet 
      Alleen. Vele Weldenkenden Waren Het Met Onzen Rotterdammer Eens, 
      Dat De Door Hem Gehekelde Vergrijpen Tegen 'T Gezond Verstand En 
      Den Reinen Godsdienstzin Ten Volle Verdienden Belachelijk Gemaakt 
      Te Worden. 
   
   
   
      "In De Bedevaart" (Zoo Zegt Erasmus In 'T Nut Der Samenspraken) 
      "Vaar Ik Uit Tegen Diegenen,  Die Stormenderhand De Beelden Uit De 
      Kerken Hebben Geworpen; Verder Tegen Hen,  Die Dol Gesteld Zijn Op 
      Reizen,  Onder Voorwendsel Van Godsdienstzin Ondernomen En Waaruit 
      Thans Geheele Broederschappen Ontstaan Zijn. Die Naar Jeruzalem 
      Geweest Zijn,  Heeten Gulden Ridders. Zij Noemen Elkander Broeders 
      En Vieren Op Palmzondag In Allen Ernst Een Belachelijk Feest,  Daar 
      Ze Dan Een Houten Ezel Aan Een Touw Voorttrekken,  Terwijl Er 
      Tusschen Hen En Den Ezel Niet Veel Onderscheid Is. Dit Is Ook 
      Nagevolgd Door De Bedevaartgangers,  Die Naar St. Jacob Van 
      Compostella In Gallicië Geweest Zijn. Men Gunne Hun Die 
      Liefhebberijen,  Maar Men Dulde Niet Dat Zij Zich Die Als Daden Van 
      Godsvrucht Toerekenen. Ook Hen Teeken Ik Met Zwarte Kool,  Die 
      Relieken Van Onzekeren Oorsprong Voor Echte En Heilige 
      Overblijfselen Verkoopen Of Er Meer Kracht Aan Toekennen Dan 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 88 
   
   
    Billijk Is,  En Ik Haal Hen Over Den Hekel Die Uit Zulke Relieken 
      Een Bron Van Vuige Winst Maken." 
   
   
   
 Menedemus: Wat Is Dàt Voor Vreemds? Zie Ik Daar Niet Mijn Buurman 
 Ogygius,  Die Al Zes Maanden Lang Voor Iedereen Onzichtbaar Was? Men 
 Vertelde Dat Hij Dood Was. Ja Waarachtig,  Hij Is 'T In Eigen Persoon Of 
 Ik Lijd Aan Hallucinaties. 'K Zal Naar Hem Toegaan En Hem Aanspreken. 
 Goeden Dag,  Ogygius.--Ogygius: 'T Zelfde,  Menedemus.--Menedemus: Uit 
 Welke Streek Ben Je Nu Heelhuids Teruggekeerd? Want De Droeve Mare Had 
 Zich Hier Verbreid Dat Je Naar De Onderwereld Verzeild Geraakt 
 Waart.--Ogygius: Neen,  God Zij Dank! In Dien Tusschentijd Was Ik Zóó 
 Gezond Als Ik Vroeger Zelden Of Nooit Geweest Ben.--Menedemus: Nu Ik 
 Hoop Dat Je Steeds Dergelijke Praatjes Op Dezelfde Manier Kunt 
 Weerleggen. Maar Wat Zie Je Er Vreemd Versierd Uit? Bekranst Ben Je Met 
 Aaneengeregen Schelpjes,  Aan Alle Kanten Zit Je Vol Met Tinnen En Looden 
 Beeldjes En Je Bent Omhangen Met Halsketens Van Gevlochten Stroo En Aan 
 Je Pols Bungelt Een Rozenkrans,  Net Een Sliert Slangeneieren.--Ogygius: 
 Ik Ben Bij Sint Jacob Van Compostella Geweest. Toen Ik Van Daar Was 
 Teruggekeerd,  Ging Ik Naar De Heilige Maagd Aan Zee,  Die Zoo In Eere Is 
 Bij De Engelschen. Of Liever: Ik Heb Haar Weer Opnieuw Bezocht,  Want 
 Voor Drie Jaren Was Ik Er Ook Al Geweest.--Menedemus: Zeker Terwille Van 
 Je Zieleheil?--Ogygius: Neen,  Met Godsdienstige Oogmerken.--Menedemus: 
 Dan Heeft Zeker De Grieksche Litteratuur Die Godsdienstige Ideeën Bij Je 
 Gewekt?--Ogygius: Neen,  Mijn Schoonmoeder Had Een Gelofte Gedaan Dat Als 
 Haar Dochter Een Zoon Ter Wereld Bracht,  Ik In Eigen Persoon Aan Sint 
 Jacob Van Compostella Onzen Dank Zou Gaan Betuigen,  Een Bewijs Van Onze 
 Dankbaarheid Zou Gaan Geven.--Menedemus: En Toen Ben Je Den Heilige Gaan 
 Begroeten Alleen Maar Uit Je Eigen Naam En Dien Van Je 
 Schoonmoeder?--Ogygius: Neen,  Uit Naam Van Onze Gansche 
 Familie.--Menedemus: Nu,  Ik Denk Dat Je Familie Even Welvarend Zou 
 Geweest Zijn Als Je Den Heiligen Jacob Van Compostella _Niet_ Was Gaan 
 Begroeten. Maar Zeg Eens Op,  Wat Antwoordde Hij Toen Je Hem Kwaamt 
 Danken?--Ogygius: Niets. Alleen Verbeeldde Ik Me Dat Hij Me Toelachte En 
 Eventjes Met 'T Hoofd Knikte,  Toen Ik Hem Mijn Gave Bracht En Tegelijk 
 Liet Hij Me Dit Snoer Van Schelpen Overreiken.--Menedemus: Waarom Geeft 
 Hij Je Dat Bij Voorkeur?--Ogygius: Wel,  Daarvan Heeft Hij Een Grooten 
 Voorraad,  Omdat De Zee In De Buurt Hem Die Aan De Hand Doet.--Menedemus: 
 Wat Een Vriendelijke Heilige,  Die Kraamvrouwen Bijstaat En Voor Zijn 
 Bezoekers Ook Nog Wat Over Heeft! Maar Wat Is Dat Voor Een Vreemde 
 Manier Van Geloften Doen,  Dat Men Zelf Rustig Thuis Blijft En Door Een 
 Ander De Moeite Laat Doen,  Zooals Uw Schoonmoeder Deed? Als _Jij_ Nu Een 
 Gelofte Gedaan Hadt,  Dat _Ik_ (Als 'T Een Of Ander Wat Je Ondernomen 
 Hadt,  Gelukkig Zou Uitkomen) Tweemaal In Een Week Zou Vasten,  Denk Je 
 Dan Dat _Ik_ Zou Doen Wat _Jij_ Beloofd Hadt?--Ogygius: Neen,  Ik Denk 
 Van Niet,  Zelfs Al Had-Je Uit Je Eigen Naam Die Gelofte Gedaan. Want Jij 
 Maakt Er Een Spelletje Van Om De Heiligen Te Bedotten. Maar In _Mijn_ 
 Geval Was 'T Mijn Schoonmoeder; Ik Moest Haar Zin Wel Doen. Je Weet Hoe 
 'T Met Vrouwen Gesteld Is Als Ze Zich Eens Iets In Het Hoofd Gehaald 
 Hebben. En Bovendien--'T Ging _Mij_ Toch Óók Aan.--Menedemus: Wat Voor 
 Gevaar Liep Je,  Wanneer Je Nu De Gelofte Eens Niet Hadt 
 Vervuld?--Ogygius: 'T Is Waar,  De Heilige Kon Me Niet Voor 'T Gerecht 
 Dagen,  Maar Hij Zou In 'T Vervolg Doof Kunnen Zijn Voor Mijn Gebeden Of 
 Stil Een Ongeluk Over Mijn Familie Kunnen Brengen. Je Weet: Hoe 'T Met 
 Groote Heeren Gaat!--Menedemus: Zeg Me Eens,  Hoe Gaat 'T Met De Zaken 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 89 
   
   
 Daar Bij Dien Goeden Jacob?--Ogygius: Vrij Wat Minder Florissant Dan 
 Vroeger.--Menedemus: Hoe Dat Zoo? Wordt Hij Oud?--Ogygius: Och,  Jij 
 Grappenmaker. Je Weet Wel Dat Heiligen Niet Oud Worden. Maar Die Nieuwe 
 Leer,  Die Zich Zoo Over De Wereld,  Verspreidt,  Maakt Dat Men Hem Niet 
 Meer Zoo Druk Komt Begroeten Als Vroeger Wel De Gewoonte Was. En Áls De 
 Menschen Nog Komen,  Dan Komen Ze Alleen Maar Met Een Begroeting. 
 Geschenken Brengen Ze Niet Mee,  Of 'T Zijn Heel Geringe,  Omdat Ze 
 Beweren Dat Men Het Geld Beter Kan Besteden Voor De Armen.--Menedemus: 
 Wat Een Goddelooze Leer!--Ogygius: En Zoo Staat Daar Nu Die Machtige 
 Apostel Die Altijd Placht Te Blinken En Schitteren Van Edelsteenen En 
 Goud,  Als Een Houten Pop,  Ternauwernood Met Een Enkel 
 Vetkaarsje.--Menedemus: Nu,  Wanneer 'T Waar Is Wat Ik Hoor Vertellen, 
 Dan Loopen Ook De Andere Heiligen Groot Gevaar Dat Hun 'T Zelfde 
 Gebeurt.--Ogygius: Er Is Zelfs Een Brief In Omloop Die Eigenhandig 
 Daarover Door De Heilige Maagd Maria Geschreven Is.--Menedemus: Welke 
 Maria?--Ogygius: Maria Bijgenaamd "Van Steen."--Menedemus: Je Bedoelt 
 Maria Uit 'T Land Bij Bazel?--Ogygius: Juist,  Die.--Menedemus: Je 
 Spreekt Me Daar Dus Van Een Steenen Heilige. Maar Aan Wien Heeft Ze 
 Geschreven?--Ogygius: De Naam Staat In Den Brief Zelf.--Menedemus: Door 
 Wien Is De Brief Bezorgd?--Ogygius: Zeker Door Een Engel,  Die Den Brief 
 Had Neergelegd Op Den Preekstoel Van Den Prediker Aan Wien De Brief 
 Geadresseerd Is. En Opdat Je Niet 'T Minste Bedrog Zoudt Kunnen 
 Vermoeden,  Zul-Je Den Eigenhandig Geschreven Brief Zelf 
 Zien.--Menedemus: Kent Ge Dan De Hand Van Den Engel Die Particulier 
 Secretaris Van De Heilige Maagd Is?--Ogygius: Zeer Zeker.--Menedemus: En 
 Op Welken Grond Wel?--Ogygius: 'K Heb Het Grafschrift Van Beda Gelezen, 
 Waarvan Men Zegt Dat 'T Ook Door Engelen Is Ingebeiteld. De Vorm Van De 
 Letters In Dat Grafschrift Komen Geheel Met Die Van Den Brief Overeen. 
 Ik Heb Ook Het Briefje Gelezen Dat Aan Den Heiligen Egidius Gezonden 
 Was. Ook Die Gelijken Precies Op De Anderen. Is Dat Alles Geen Duidelijk 
 Bewijs?--Menedemus: Zou Ik Den Brief Eens Mogen Inzien?--Ogygius: 'T Mag 
 Wanneer Je Er Een Eed Op Doet Dat Je Er Over Zult Zwijgen.--Menedemus: 
 'K Zal Zwijgen Als Een Mof.--Ogygius: Ja,  Maar Er Zijn Ook Wel Moffen, 
 Ja Zelfs In De Geschiedenis Zijn Zelfs Steenen Bekend,  Die Op Dit Punt 
 In Kwaden Naam Staan,  Omdat Ze Niets Kunnen Stilhouden.--Menedemus: 
 Beschouw Me Dan Maar Als Een Stomme,  Als Je Een Mof Zoo Weinig 
 Vertrouwt.--Ogygius: Nu,  Op Die Voorwaarde Wil Ik Je Den Brief 
 Voorlezen: Spits Je Beide Ooren!--Menedemus: Ze Zijn Gespitst.--"Maria 
 De Moeder Van Jezus Groet Den Priester Donkerschat. Dat Gij,  In 
 Navolging Van Luther,  De Menschen Tracht Te Overtuigen Dat Het Overbodig 
 Is De Heiligen Aan Te Roepen,  Daarvoor Ben Ik U In Zeker Opzicht Grooten 
 Dank Verschuldigd. Want Vroeger Werd Ik Door De Onbeschaamde Gebeden Der 
 Menschen Tot Vervelens Toe Gekweld. Zij Vroegen Van Mij Alleen Alles, 
 Alsof Mijn Zoon Nog Eeuwig Een Kind Bleef,  Omdat Hij Altijd Zoo Wordt 
 Afgebeeld En Afgeschilderd Op Mijn Schoot,  Alsof Hij Nog Van De Genade 
 Van Zijn Moeder Afhing En Niets Aan Iemand Die Hem Wat Vroeg Zou Kunnen 
 Weigeren,  Natuurlijk Uit Vrees,  Dat Ik Hem Dan Wederkeerig De Borst Zou 
 Weigeren Als Hij Zou Willen Zuigen. Somtijds Vraagt Men Mij,  Die Toch 
 Een Maagd Ben,  Dingen Welke Een Ingetogen Jongman Ternauwernood Van Een 
 Gemeene Koppelaarster Zou Durven Vragen En Welke Ik Niet Waag Neer Te 
 Schrijven. Soms Komt Een Koopman Die Voor Handelszaken Naar Spanje Op 
 Reis Gaat,  Mij De Kuischheid Van Zijn Bijzit Aanbevelen. Dan Weer Komt 
 Een Nonnetje,  Die Vluchten Wil Uit 'T Klooster En Den Sluier Wil 
 Afwerpen Mij Vragen,  Of Ik Haar Ongerepten Naam Wil Beschermen Dien Ze 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 90 
   
   
 Zelve Te Grabbelen Gaat Gooien. Een Brutaal Soldaat Die Gehuurd Is Ter 
 Slachting,  Roept Uit: "Heilige Maagd Geef Me Een Rijken Buit." Een 
 Dobbelaar Roept: "Begunstig Mij,  Heilige Maagd: Gij Zult De Winst Met 
 Mij Deelen." En Wanneer De Dobbelsteen Dan Geen Gunstigen Uitslag Geeft, 
 Dan Overladen Ze Mij Met Scheldwoorden En Moet Ik Allerlei 
 Verwenschingen Hooren Omdat Ik Geen Schurken Wil Helpen. De Lichtekooi, 
 Die Met Haar Lichaam Den Kost Wint,  Roept Mij Aan En Zegt: "Geef Mij Een 
 Ruime Verdienste." En Als Ik Iets Weiger,  Dan Moet Ik Dadelijk Hooren: 
 "Dan Ben Je Ook Geen Moeder Der Barmhartigheid!" De Beden Van Anderen 
 Weer Zijn Niet Zoo Zeer Slecht Dan Wel Laf. Een Ongehuwde Juffrouw Bidt: 
 "Maria Geef Me Een Rijken En Mooien Bruigom." Een Getrouwde Vrouw: 
 "Schenk Mij Mooie Kinderen." Een Zwangere Vrouw: "Maak Mij Mijn 
 Bevalling Licht." Een Oude Vrouw: "Maak Dat Ik Lang Mag Leven Zonder 
 Hoest En Zonder Dorst." Een Oude Malle Gek: "Geef Dat Ik Weer Jong Mag 
 Worden." Een Wijsgeer Roept Uit: "Maak Dat Ik Onontwarbare 
 Wetenschappelijke Knoopen Kan Leggen." Een Priester Vraagt: "Geef Mij 
 Een Mooie Priesterplaats." Een Bisschop Vraagt: "Bescherm Mijn Kerk." De 
 Zeeman: "Verleen Mij Een Veilige Vaart." Een Gouverneur Zegt: "Laat Mij 
 Uw Zoon Zien Vóór Ik Sterf." Een Hoveling: "Doe Mij In Mijn Stervensuur 
 Eerlijk En Naar Waarheid Mijn Zonden Biechten." Een Boer Bidt: "Geef Mij 
 Regen Op Tijd." Een Boerin: "Bewaar Ons Klein En Groot Vee In 
 Gezondheid."--Weiger Ik Iets,  Dan Heet Ik Dadelijk Onbarmhartig. Zoo Ik 
 Hen Naar Mijn Zoon Verwijs,  Dan Moet Ik Hooren: "_Hij_ Wil Alles Wat 
 _Gij_ Wilt." Moet _Ik_ In Mijn Eentje,  Die Maar Een Vrouw En Nog Al Een 
 Maagd Ben,  Hulp Verleenen Aan Varenslieden,  Krijgers,  Handelaars, 
 Spelers,  Trouwende Paren,  Zwangere Vrouwen,  Gouverneurs,  Vorsten En 
 Boeren? Maar Alles Wat Ik Daar Gezegd Heb,  Is Nog Maar Een Klein Deel 
 Van 'T Geen Ik Te Doorstaan Heb. Van Dat Alles Heb Ik Tegenwoordig Veel 
 Minder Last Dan Vroeger,  En Daarom Zou Ik U Van Harte Dank Zeggen,  Ware 
 Het Niet Dat Dit Voordeel Een Veel Grooter Nadeel Met Zich Meesleepte. 
 Ik Heb Nu Wel Veel Meer Vrijen Tijd,  Maar Minder Eerbewijzen En Minder 
 Inkomsten. Vroeger Werd Ik Begroet Als "Hemelskoningin," "Meesteres Der 
 Wereld," Nu Hoor Ik Ternauwernood Uit Den Mond Van Enkelen Een "Ave 
 Maria." Vroeger Behing Men Mij Met Kostbare Steenen En Goud,  Kreeg Ik 
 Fraaie Kleedingstukken In Overvloed,  Werden Mij Giften In Goud En 
 Edelsteenen Gebracht,  Tegenwoordig Krijg Ik Ternauwernood Een Klein 
 Manteltje En Dat Nog Wel Een Waaraan De Muizen Geknabbeld Hebben. De 
 Jaarlijksche Inkomsten Zijn Zóó Gering Geworden,  Dat Ik Er Ternauwernood 
 Een Armzaligen Kerkdienaar Van Kan Onderhouden Om Een Lampje Of Een 
 Vetkaars Voor Mij Aan Te Steken. En Dat Alles Zou Nog Te Dragen Zijn, 
 Wanneer Men Niet Vertelde Dat Gij Nog Grooter Plannen Koestert. Men Zegt 
 Dat Gij 'T Daarop Aanstuurt: Alle Heiligen Uit De Kerken Te Jagen. 
 Bedenk Echter Wèl Wat Gij Gaat Doen. Den Anderen Heiligen Ontbreekt 'T 
 Niet Aan De Macht Om Zich Te Wreken Over 'T Onrecht Hun Aangedaan. 
 Wanneer Ge Petrus Uit De Kerk Werpt,  Dan Kan Hij Voor U Op Zijn Beurt De 
 Deur Van Den Hemel Sluiten. Paulus Heeft Zijn Zwaard. Bartholomeus Is 
 Met Een Mes Gewapend. Wilhelmus Heeft Onder Zijn Monnikspij Een Volledig 
 Harnas En Draagt Daarbij Een Flinke Lans. En Wat Wilt Ge Tegen Den 
 Heiligen Joris Uitrichten,  Die Te Paard Zit En Geheel Geharnast Is, 
 Schrikwekkend Door Speer En Zwaard? Antonius Is Ook Niet Ongewapend: Hij 
 Heeft Zijn Heilig Vuur. En Ook De Overigen Hebben Hun Wapens Of Hun 
 Kwalen,  Die Ze Toezenden Aan Wien Ze Willen. Maar Mij,  Ongewapend Als Ik 
 Ben,  Zul Je Er Niet Uitwerpen Of 'T Moest Wezen Tegelijk Met Mijn Zoon, 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 91 
   
   
 Dien Ik Op Mijn Arm Draag. Van Hem Laat Ik Me Niet Scheiden. Ge Moet Hem 
 Met Mij Uitstooten,  Of Ge Moet Ons Beiden Met Rust Laten,  Of Ge Moest 
 Soms Liever Een Kerk Hebben Zonder Christus. Dat Wilde Ik U Even Doen 
 Weten. Bedenk Wat Ge Mij Meent Te Moeten Antwoorden. Want De Zaak Ligt 
 Mij Na Aan 'T Harte.--Geschreven Uit Onze Kerk Van Steen Den 1en 
 Augustus Van Het Jaar Van 'T Lijden Mijns Zoons 1524. Door Mij,  Maagd 
 Van Steen Eigenhandig Onderteekend."--Menedemus: Wel,  Die Brief Klinkt 
 Dreigend En Schrikaanjagend. Pastoor Donkerschat Zal Dunkt Me Wel 
 Oppassen.--Ogygius: Als Hij Ten Minste Verstandig Is.--Menedemus: Waarom 
 Heeft Die Goede Sint Jacob Hem Óók Niet Over Dezelfde Aangelegenheid 
 Geschreven?--Ogygius: Dat Weet Ik Niet; Misschien Omdat Hij Wat Ver Af 
 Woont En Tegenwoordig Alle Brieven Onderschept Worden.--Menedemus: Welke 
 Goede Hoogere Macht Heeft Je Naar Engeland Gebracht?--Ogygius: Een 
 Bijzonder Gunstige Wind Lokte Mij Er Heen En Ik Had Ook Zoowat Half 
 Beloofd Aan De Heilige Moedermaagd Aan De Zee Dat Ik Haar Na Twee Jaren 
 Wéér Zou Komen Bezoeken.--Menedemus: Wat Was Je Van Plan Haar Te 
 Vragen?--Ogygius: Och,  Niets Bijzonders. Alleen Maar Die Gewone Dingen: 
 Dat Mijn Familie Gezond Mocht Blijven,  Vermeerdering Van Mijn Vermogen, 
 Een Lang En Gelukkig Leven Hier Op Aarde En Altijddurende Gelukzaligheid 
 In 'T Toekomende.--Menedemus: Kon De Heilige Moeder Gods Bij Ons U Dat 
 Dan Niet Geven? Zij Heeft Te Antwerpen Een Vrij Wat Mooier Kerk Dan Die 
 In Engeland Is,  Aan De Zee.--Ogygius: 'K Zal Niet Zeggen Dat Ik 'T Niet 
 Kàn,  Maar De Heilige Maagd Schenkt Hier Dit En Daar Dàt,  Hetzij Dat 'T 
 Haar Nu Eens Zoo In Den Zin Komt,  Hetzij Dat Ze Zich Naar Onze Neigingen 
 En Verlangens Schikt,  Welwillend Als Ze Is. Van Sint Jacob Van 
 Compostella Heb Ik Dikwijls Gehoord: Maar Vertel Me Eens Iets,  Als Je 
 Wilt,  Van 'T Rijk Van Die Heilige Maagd Aan De Zee.--Ogygius: Goed,  Ik 
 Zal 'T Zoo Beknopt Doen Als Ik Kan. Het Is Een Heilige Die In Geheel 
 Engeland Geëerd Wordt En Men Zal Op Dat Eiland Niet Licht Iemand Vinden 
 Die Hoopt Dat 'T Hem Goed Zal Gaan Of Hij Komt Haar Jaarlijks Met Een 
 Kleine Gave Naar Gelang Van Zijn Fortuin Begiftigen.--Menedemus: Waar 
 Huist Ze?--Ogygius: Aan Den Uithoek Van Engeland,  In Het Noordwesten, 
 Niet Ver Van De Zee,  Ongeveer Drie Mijlen. Het Is Een Dorpje Dat 
 Nauwelijks Van Iets Anders Bestaat Dan Van De Talrijke Pelgrims. Er Is 
 Een College Van Kanunniken,  Die Den Latijnschen Bijnaam Van Regulieren 
 Dragen. 'T Is Een Midden-Slag Geestelijken Tusschen Monniken En 
 Kanunniken Die Men "Wereldlijke" Noemt.--Menedemus: Zoo'n Soort Van 
 Amphibieën Dus,  Zooiets Als De Bevers.--Ogygius: Ja,  En Ook De 
 Krokodillen. Maar,  Alle Gekheid Ter Zijde. In Drie Woorden Kan Ik Zeggen 
 Wat Ge Wilt Weten. Kanunniken Zijn Gehaat,  Monniken Staan In De 
 Gunst.--Menedemus: Je Spreekt Nòg In Orakeltaal.--Ogygius: Laat Ik Er 
 Dan Een Wiskundige Verklaring Bijvoegen. Als De Paus Te Rome Eens Alle 
 Monniken Met Zijn Banbliksem Trof,  Dan Zouden Dezen Hier Zich Als 
 Kanunniken Beschouwen En Niet Als Monniken. En Als Diezelfde Paus Alle 
 Monniken Toestond Een Vrouw Te Nemen,  Dan Zouden Ze Verklaren Monniken 
 Te Zijn.--Menedemus: 'K Wou Dat Ze Bij Die Gelegenheid Mijn Vrouw 
 Meenamen!--Ogygius: Maar,  Om Op Ons Onderwerp Terug Te Komen: Dit 
 College Heeft Eigenlijk Geen Andere Inkomsten Dan Die Welke De 
 Goedgunstige Beschikking Van De Heilige Maagd Hun Toestaat. De Grootere 
 Kerkgeschenken Worden Bewaard. Maar Wat Er Aan Geld Binnenkomt Of Aan 
 Zaken Van Minder Waarde,  Dat Wordt Gestort In De Kas Om Er De Orde En 
 Haar Hoofd Van Te Onderhouden. Deze Heet Bij Hen Prior.--Menedemus: Zijn 
 'T Menschen Van Goeden Levenswandel?--Ogygius: Daar Hoort Men Niet Over 
 Praten. Ze Zijn Rijker In Vroomheid Dan In Jaarlijksche Inkomsten. Het 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 92 
   
   
 Is Een Aardige En Smaakvolle Kerk. Maar De Heilige Maagd Woont Daarin 
 Niet,  Eershalve Heeft Ze Die Aan Haar Zoon Afgestaan. De Heilige Maagd 
 Heeft Haar Eigen Kerk,  Om Rechts Van Haar Zoon Te 
 Verblijven.--Menedemus: Rechts? Waar Ziet Haar Zoon Dan Heen?--Ogygius: 
 Goed Opgemerkt! Als Hij Naar 'T Westen Ziet,  Dan Heeft Hij Zijn Moeder 
 Rechts; Wendt Hij Zich Naar 'T Oosten,  Dan Bevindt Zij Zich Links. Maar 
 Zij Woont Daar Niet. Haar Kerk Is Nog Niet Gereed: De Wind Kan Er Nog 
 Overal Doorheen Spelen Omdat Deuren En Vensters Nog Openstaan: En De Zee 
 Waarop Alle Winden Ontstaan,  Ligt Vlak Bij.--Menedemus: Dat Is Hard. 
 Waar Woont Ze Dan?--Ogygius: Wel In De Kerk,  Waarvan Ik Vertelde Dat Ze 
 Nog Niet Af Is,  Bevindt Zich Een Kapelletje,  Van Planken In Elkaar 
 Gezet,  Waarin Aan Weerskanten Door Een Nauw Deurtje De Bezoekers Worden 
 Toegelaten. Er Is Slechts Weinig Licht En Alleen Maar Van Waskaarsen En 
 Het Riekt Er Heerlijk.--Menedemus: Dat Behoort Alles Zoowat Bij De 
 Uitoefening Van Den Godsdienst.--Ogygius: Ja,  Wanneer Je Naar Binnen 
 Ziet,  Menedemus,  Dan Zou Je Zeggen: Dat Is Een Verblijfplaats Voor 
 Heiligen,  Zoo Schittert Alles Van Edelsteenen,  Goud En 
 Zilver.--Menedemus: Je Doet Me Van Verlangen Branden Om Er Ook Eens Heen 
 Te Gaan.--Ogygius: Nu,  Je Zult Geen Berouw Hebben Van De Genomen 
 Moeite.--Menedemus: Is Daar Ook Niet De Een Of Andere Heilige Olie Te 
 Krijgen?--Ogygius: Dommerik! Die Wordt Immers Alleen Maar Door De Graven 
 Van Enkele Heiligen Uitgezweet,  Bijv. Van Andreas En Catharina. Maria Is 
 Immers Niet Begraven.--Menedemus: Je Hebt Gelijk,  Ik Vergiste Me. Maar 
 Maak Je Verhaal Af.--Ogygius: Om De Vereering Meer En Meer Te Bevorderen 
 Wordt Op De Eene Plaats Dit,  Op De Andere Dat Getoond.--Menedemus: En 
 Misschien Ook Wel Om De Goedgeefschheid Te Bevorderen,  Volgens 'T Zeggen 
 Van Den Latijnschen Dichter Ovidius: 
   
      "Veel Handen Geven Rijken Buit, 
      Strekt Veler Hand Zich Beedlend Uit." 
   
 Ogygius: Overal Staan Dan Ook "Gidsen Door De Heilige Plaatsen" Den 
 Bezoeker Ten Dienste.--Menedemus: Van De Kanunniken?--Ogygius: Neen! Die 
 Neemt Men Daarvoor Niet. En Wel Hierom: Men Wil Niet Dat Zij Ten Gevolge 
 Van Den Godsdienst Van Hun Godsdienst Vervreemden En Terwijl Ze De 
 Heilige Maagd Dienen,  Hun Eigen Maagdelijkheid Te Grabbelen Gooien. 
 Alleen Bevindt Zich In De Kapel,  Waarin Ik Zei Dat De Heilige Maagd 
 Vertoeft,  Bij Het Altaar Een Kanunnik.--Menedemus: Waartoe?--Ogygius: Om 
 De Gaven In Ontvangst Te Nemen En Te Bewaren.--Menedemus: Is Men 
 Verplicht Te Geven Of Men Wil Of Niet?--Ogygius: Neen,  Volstrekt Niet. 
 Maar Sommige Bezoekers Brengt Een Soort Van Vrome Schaamte Er Toe Om Te 
 Geven,  Wanneer Er Iemand Bij Staat,  Terwijl Ze Niets Zouden Geven Als Er 
 Niemand Bij Was. Of Ook Wel: Ze Geven Heel Wat Meer Dan Ze Anders Zouden 
 Geven.--Menedemus: Je Noemt Daar Een Echt Menschelijk Zwak Dat Ik Bij 
 Ondervinding Ken.--Ogygius: Er Zijn Er Die Zóó Verknocht Zijn Aan De 
 Heilige Maagd Dat Ze Onder Den Schijn Van Een Gave Op 'T Altaar Te 
 Leggen Met Een Bewonderenswaardige Handigheid Wegstelen Wat Een 
 Voorganger Er Had Neergelegd.--Menedemus: En Als Er Nu Eens Niemand 
 Stond,  Zou Dan De Heilige Maagd Zulke Schurken Niet Onmiddellijk Met 
 Haar Bliksem Treffen?--Ogygius: Waarom Zou De Heilige Maagd Dit Eerder 
 Doen Dan God In Den Hemel,  Voor Wien Sommige Menschen Zóó Weinig Eerbied 
 Hebben Dat Ze Hem Van Zijn Kerksieraden Durven Berooven,  Zelfs Zóó,  Dat 
 Ze Door De Muren Van De Kerk Heen Breken?--Menedemus: Ik Ben 'T Nog Niet 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 93 
   
   
 Met Mij Zelven Eens Waarover Ik Meer Verwonderd Moet Zijn: Over De 
 Verregaande Onbeschaamdheid Van Die Heiligschenners Of Over Gods 
 Lankmoedigheid.--Ogygius: Nu Dan. Aan De Noordzijde Is Een Poortje,  Niet 
 Van De Kerk (Je Mocht Je Soms Eens Vergissen) Maar Van De Omheining 
 Waarmee 'T Geheele Terrein Bij De Kerk Behoorend Wordt Omsloten. Die 
 Poort Heeft Weer Een Klein Deurtje Zooals Wij Die In De Groote Dubbele 
 Deuren Van De Adellijke Kasteelen Zien. Ieder Die Wil Binnentreden, 
 Loopt Eerst Gevaar Zijn Scheenbeen Te Schaven En Ziet Zich Daarna 
 Gedwongen Flink Te Bukken Om Zijn Hoofd Niet Te Stooten.--Menedemus: 'T 
 Is Maar Veiliger Om Door Zoo'n Deurtje 'T Huis Van Je Vijand Niet Binnen 
 Te Gaan.--Ogygius: Dat Is Een Goede Opmerking. De "Gids Door 'T 
 Heiligdom" Vertelde Dat Indertijd Een Ridder Te Paard Door Dat Deurtje 
 Aan Een Hem Vervolgenden Vijand Ontsnapt Was,  Die Hem Op De Hielen Zat. 
 De Ongelukkige Die Reeds Wanhoopte Aan Redding Had Door Een Plotselinge 
 Ingeving Zijn Leven Aanbevolen Aan De Heilige Maagd Die In De Buurt Was. 
 Want Hij Was Van Plan Om Tot Haar Altaar Te Vluchten Als De Groote Poort 
 Openstond. En Hoor Nu Eens Het Ongehoorde Wonder! Eensklaps Stond De 
 Ruiter Met Paard En Al Binnen De Omheining Van Het Kerkhof,  Terwijl Zijn 
 Vervolger Tevergeefs Buiten Voor De Poort Stond Te Razen En Te 
 Tieren.--Menedemus: En Wist De Gids Je Dit Verhaal Aannemelijk Te 
 Maken?--Ogygius: Ja Zeker.--Menedemus: Dat Ging Bij Zoo'n Wijsgeer Als 
 Jij Bent,  Toch Zeker Zoo Héél Gemakkelijk Niet.--Ogygius: Hij Wees Mij 
 Op De Deur Een Koperen Plaat Met Spijkers Er Op Vastgehecht,  Waarop Een 
 Afbeelding Van Den Geredden Ridder Stond In De Kleedij Die Het Engelsche 
 Volk Toen Placht Te Dragen,  Zooals Wij Die Ook Op Schilderijen Van Ouden 
 Datum Zien Weergegeven. Als Die Niet Liegen,  Dan Hadden De Barbiers Van 
 Die Dagen Weinig Te Doen,  Evenals De Lakenververs En 
 Lakenwevers.--Menedemus: Hoe Dat Zoo?--Ogygius: Omdat De Man Een Baard 
 Had Als Een Geit En Omdat Er Geen Enkele Plooi Zat In Zijn 
 Kleedingstukken,  Die Zóó Weinig Ruimer Waren Dan Zijn Lichaam,  Dat Dit 
 Er Nauw Door Was Ingesnoerd. Daar Was Ook Nog Een Andere Plaat Die De 
 Afbeelding En De Grootte Van De Kapel Voorstelde.--Menedemus: Ja,  Dan 
 Màg Men Niet Meer Twijfelen.--Ogygius: Onder Aan Het Deurtje Was Een 
 Ijzeren Vlechtwerk,  Om Alleen Voetgangers Door Te Laten. Het Paste Toch 
 Niet Dat Een Ander Paard Weer De Plaats Zou Betreden,  Vroeger Door Dien 
 Ridder Aan De Heilige Maagd Gewijd.--Menedemus: En Te Recht!--Ogygius: 
 Als Men Nu Van Hier Oostwaarts Gaat,  Komt Men Aan Een Kapel Vol Van 
 Allerlei Heilige Overblijfselen. Daar Ga Ik Heen. Een Andere Tempelgids 
 Neemt Er De Leiding Over. Wij Prevelen Eerst Eenige Gebeden. Nu Wordt 
 Ons Een Lid Van Een Menschenvinger Getoond,  En Wel Van Een Middelvinger. 
 Ik Kuste Dien En Vroeg Van Wien Die Relikwieën Waren. Hij Zei: Van Sint 
 Pieter. Toch Niet Van Den Apostel? Hij Beweerde Van Ja. Terwijl Ik 
 Daarop De Lengte Van 'T Vingerlid Aandachtig Bekeek,  Dat Wel Een Aan 
 Reus Kon Hebben Toebehoord,  Zei Ik: "St. Pieter Moet Wel Een Man Van 
 Buitengewoon Groote Lichaamsgestalte Geweest Zijn." Bij Die Woorden 
 Schoot Één Van De Omstanders In Een Luiden Schaterlach. Dat Kon Ik Niet 
 Uitstaan. Als Hij Zich Stilgehouden Had Zou De Kerkbewaarder Ons Al De 
 Andere Relikwieën Getoond Hebben. Wij Brachten Hem Zoo Goed En Zoo Kwaad 
 Als Het Ging Weer In Zijn Humeur Door Hem Eenige Geldstukjes Te Geven. 
 Vóór De Kapel Bevond Zich Een Afdakje Waarvan Hij Verzekerde Dat Het Op 
 Een Winterdag,  Toen De Sneeuw Alles Bedekt Had,  Plotseling Daarheen Van 
 Een Verre Plaats Was Aangebracht. Onder Dat Afdak Heeft Men Twee Putten 
 Tot Den Rand Toe Vol. De Bronwel Daarvan Is Naar Men Zegt Aan De Heilige 
 Maagd Gewijd. Het Water Is Bijzonder Koud En Werkt Heilzaam Naar Men 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 94 
   
   
 Zegt Voor Hoofd- En Maagpijn.--Menedemus: Als Koud Water Hoofd- En 
 Maagpijn Geneest,  Dan Zal Later Ook Nog Wel Eens Olie Dienen Om Een 
 Brand Te Blusschen.--Ogygius: Maar Mijn Waarde: 'T Is Immers Juist Een 
 Wonder Dat Ik Vertel. Wat Zou 'T Anders Voor Een Wonder Wezen Als Koud 
 Water Dorst Leschte?--Menedemus: Dit Is Nu Zeker 'T Ééne Deel Van 'T 
 Historietje.--Ogygius: Ze Verzekerden Dat Die Bron Plotseling Was 
 Ontsprongen Op Bevel Van De Heilige Maagd. Ik Bekeek Alles In Het Rond 
 Nauwkeurig En Vroeg: Hoeveel Eeuwen Er Verloopen Waren Sedert Die Luifel 
 Daar Was Aangebracht. Hij Zei: "Al Verscheidene." "De Muren Van De Kapel 
 Zien Er Anders Niet Erg Oud Uit," Zei Ik. Hij Ontkende Dat Niet. "Zelfs 
 Niet Die Houten Kolommen." Hij Ontkende Dan Ook Niet Dat Ze Daar Onlangs 
 Neergezet Waren En Trouwens Men Kon Dat Ook Duidelijk Zien. "En Verder," 
 Zei Ik,  "Lijken Dat Dak En Stroo Nog Al Van Nieuwe Bouwstof Te Wezen." 
 Hij Moest Dat Toegeven. "En Zelfs Die Dwarsbalken En De Schuine Balken 
 Waarop 'T Riet En 'T Stroo Steunen,  Schijnen Me Nog Niet Zoo Héél Lang 
 Daar Te Liggen." Hij Knikte Van Ja. En Toen Ik Dus Merkte Dat Er Geen 
 Stuk Meer Van De Hut Uit Den Ouden Tijd Overbleef,  Zei Ik: "Maar Hoe Kan 
 Men Dan Met Zooveel Zekerheid Zeggen Dat Dit Afdak Van Verre Is 
 Aangebracht?"--Menedemus: Hoe Heeft Zich Die Tempel-Rot Daaruit Weten 
 Los Te Praten?--Ogygius: Nu,  Eerst Toonde Hij Ons Een Zeer Oude 
 Beerenhuid Die Van Den Balk Afhing En Hij Lachte Bijkans Om Onze 
 Onverschilligheid,  Dat Wij Voor Zulk Een Bewijsgrond Geen Oogen Hadden. 
 Zóó Werden We Dan Overtuigd En Terwijl We Vergiffenis Vroegen Voor Onze 
 Traagheid Van Begrip,  Gingen Wij Over Tot 'T Bezichtigen Van De 
 Hemelsche Melk Der Heilige Maagd.--Menedemus: Wat Lijkt Die Moeder Op 
 Haar Zoon! Hij Heeft Ons Zooveel Van Zijn Bloed Op Aarde Gelaten, 
 Terwijl Zij Ons Zooveel Van Haar Melk Schonk,  Dat Het Nauwelijks Te 
 Gelooven Is Dat Één Vrouw Met Één Kind Zooveel Voedsel Zou Hebben Gehad, 
 Ook Al Had Het Kindeke Er Niets Van Gedronken.--Ogygius: Met Diezelfde 
 Bezwaren Komen Ze Ook Aandragen Tegen 'T Kruis Van Onzen Heiland, 
 Waarvan 'T Hout Op Zooveel Plaatsen,  Particuliere En Publieke,  Wordt 
 Getoond,  Dat Als De Brokstukken Ervan Bij Elkander Werden Gebracht,  Men 
 Een Scheepslading Bijeen Zou Hebben. Intusschen Heeft Onze Heer En 
 Heiland Dat Kruis Toch Alléén Gedragen.--Menedemus: Nu,  Komen U Al Die 
 Stukken Van Het Kruis Ook Niet Verwonderlijk Voor?--Ogygius: Vreemd Mag 
 'T Misschien Genoemd Worden,  Maar Ongeloofelijk Volstrekt Niet,  Daar 
 Immers De Heer,  Die Dit Naar Zijn Welbehagen Kan Vermeerderen,  Almachtig 
 Is.--Menedemus: Gij Legt Dit Nu Wel Op Een Vrome Wijze Uit,  Maar Ik Zou 
 Bang Zijn Dat Veel Van Dergelijke Verhalen Worden Verzonnen Om Er Een 
 Zoet Winstje Mee Te Behalen.--Ogygius: Ik Geloof Niet Dat God Het Zal 
 Gedoogen,  Wanneer Men Hem Op Die Manier Wil Bedotten.--Menedemus: Ja 
 Maar,  Wanneer Door Kerkeschenners Roof Gepleegd Wordt,  Dan Verroert Noch 
 De Heilige Moeder Gods,  Noch Haar Zoon,  Noch De Vader Of De Heilige 
 Geest Zich Ook Maar In 'T Minst,  Of Verschrikt 'T Zij Door Een Knik,  'T 
 Zij Door Een Geluid Den Schuldige. Zóó Groot Is Hunne 
 Lankmoedigheid.--Ogygius: Ja,  Het _Is_ Zoo. Maar Hoor Nu Verder. De Melk 
 Waarvan Ik Sprak,  Wordt Op Het Hoogaltaar Bewaard. Midden Daarop Staat 
 Een Christusbeeld Met De Moeder Gods Eershalve Aan Zijn Rechterzijde. De 
 Melk Toch Stelt De Moeder Voor.--Menedemus: Kan Men Dan De Melk 
 Zien?--Ogygius: Natuurlijk,  In Een Kristallen Omhulsel.--Menedemus: Dus 
 Vloeibaar.--Ogygius: Wat Wou Je Nu Praten Van _Vloeibaar_,  Terwijl De 
 Melk Meer Dan Vijftienhonderd Jaren Geleden Uit De Borst Gekomen Is. 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 95 
   
   
 Neen,  De Melk Is Samengeronnen: Men Zou Haast Zeggen Fijn Gewreven Krijt 
 Met Wit Van Een Ei Vermengd.--Menedemus: Waarom Toont Men Ze Dan Niet 
 Onbedekt?--Ogygius: Wel Natuurlijk Dat De Melk Van De Maagd Niet 
 Bezoedeld Zal Worden Door De Kussen Van Mannen.--Menedemus: Dat Laat 
 Zich Hooren. Want Er Zijn,  Dunkt Me,  Mannen,  Die Er Een Niet Reinen En 
 Niet Maagdelijken Mond Zouden Aanzetten.--Ogygius: Zoodra De Kerkegids 
 Ons In 'T Oog Kreeg Liep Hij Op Ons Toe,  Schoot Een Linnen Gewaad Aan, 
 Voegde Er Een Priesterlijke Stool Over Zijn Schouders Aan Toe,  Knielde 
 Eerbiedig Neer En Lag In Aanbidding. Daarna Reikte Hij Ons De Heilige 
 Melk Toe Om Die Te Kussen. Toen Knielden Ook Wij Op De Onderste Trap Van 
 Het Altaar Eerbiedig Neer. Na Eerst Christus Gegroet Te Hebben,  Sprak Ik 
 Tot De Heilige Maagd Het Volgend Gebed Uit Dat Ik Juist Hiervoor Had 
 Opgesteld: "Moedermaagd,  Gij Die Waardig Gekeurd Zijt Met Uwe 
 Maagdelijke Borsten Den Heer Van Hemel En Aarde,  Uwen Zoon Jezus Te 
 Laven,  Wij Spreken De Bede Uit Dat Wij,  Door Zijn Bloed Gereinigd,  Mogen 
 Toenemen In Braafheid En Dat Wij Mogen Bereiken Die Gelukkige Jeugd Van 
 Duivenonschuld Welke,  Onbekend Met Slechtheid,  Bedrog En List,  Bij 
 Voortduring Dorst Naar De Melk Van De Wetenschap Van Het Evangelie, 
 Totdat Die Kindsche Staat Opgegroeid Zij Tot Volmaakten Mannelijken 
 Leeftijd,  Naar De Mate Van De Volheid Van Christus,  Wiens Zalige 
 Gemeenschap Gij Ten Eeuwigen Dage Moogt Genieten Met Den Vader En Den 
 Heiligen Geest. Amen!"--Menedemus: Nu,  Dat Is Een Vroom Gebed. En Wat 
 Deed De Heilige Maagd?--Ogygius: Wel 'T Scheen Me Toe Dat Zij Beiden, 
 Zij En Haar Zoon,  Mij Toeknikten,  Als Ik Me Ten Minste Niet Heelemaal 
 Vergis. Ik Verbeeldde Mij Dat Die Heilige Melk Een Weinig Opsprong En 'T 
 Scheen Mij Toe Alsof De Avondmaalskelk Wat Glanzender Blonk Dan Te 
 Voren. Intusschen Kwam De Tempelgids Weer Op Ons Af,  Wel Zonder Een 
 Woord Te Zeggen,  Maar Terwijl Hij Ons Een Bordje Voorhield,  Zooals Bij 
 Ons De Menschen Dat Hebben,  Die Bruggetolgeld Innen.--Menedemus: Ja 'K 
 Heb Wat Dikwijls Die Bedelbordjes Verwenscht,  Toen Ik In Duitschland 
 Reisde.--Ogygius: We Gaven Eenige Muntstukken,  Die Hij De Heilige Maagd 
 Aanbood. Hierop Liet Ik Hem Door Bemiddeling Van Een Jongen Man,  Die De 
 Taal Goed Verstond En Die Heel Aardig Praten Kon (Ik Geloof Dat Hij 
 Robert Aldrisius Heette) Zoo Beleefd Mogelijk Vragen,  Welke Bewijzen Hij 
 Er Voor Had,  Dat Dit Werkelijk Melk Van De Heilige Maagd Was. Ik Was Uit 
 Echt Vrome Belangstelling Nieuwsgierig Dit Te Weten,  Om Enkele 
 Ongeloovigen,  Die Gewoonlijk Met Al Dergelijke Dingen Den Spot Drijven, 
 Den Mond Te Kunnen Snoeren. Eerst Fronsde De Kerkegids Zijn Voorhoofd En 
 Zweeg Stil. Ik Liet Mijn Tolk Nader Aandringen,  En Hij Deed Dit Dan Ook 
 Heel Vriendelijk: En Wel Zóó,  Dat Als Hij De Heilige,  Pas Bevallen Van 
 Haar Kindje,  Zóó Had Aangesproken,  Zij Hem Dit Niet Kwalijk Zou Hebben 
 Genomen. Maar De Kerkegids,  Als Door Een Hoogere Macht Bezield,  Keek Ons 
 Met Verschrikte Oogen Aan,  Alsof Hij Met Een Gevoel Van Afschuw Onze 
 Godslasterlijke Taal Vervloekte. "Wat Behoeft Ge Daarnaar Te Vragen," 
 Zei Hij,  "Daar Er Toch Een Authentiek Stuk Van Aanwezig Is?" En 'T Had 
 Er Heel Veel Van Dat Hij Ons Als Ketters Wilde Wegjagen,  Iets Wat Zeker 
 Gebeurd Zou Zijn,  Als We Hem Niet Door 'T Geven Van Wat Geld Een Beetje 
 Zachter Hadden Gestemd.--Menedemus: En Wat Deedt Jelui 
 Intusschen?--Ogygius: Wij? Ja,  Dat Kun Je Denken! Wij Dropen Af Alsof We 
 Een Pak Slaag Gekregen Hadden Of Door Den Bliksem Getroffen Waren, 
 Terwijl We Onderdanig Om Vergiffenis Vroegen Voor Onze Drieste Vraag. 
 Zoo Behoort 'T In Zaken Die 'T Heilige Raken. Van Daar Gingen We Nu Naar 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 96 
   
   
 'T Kapelletje,  De Eigenlijke Verblijfplaats Van De Heilige Maagd. Toen 
 We Daarheen Stapten,  Vertoonde Zich Een Monnik Van De Orde Der 
 Minderbroeders. Vorschend Keek Hij Mij Aan. Even Daarna Een Tweede,  Die 
 Mij Óók Weer Van Hoofd Tot Voeten Opnam. Daarna Nog Een 
 Derde.--Menedemus: Ze Wilden Misschien Je Portret Maken.--Ogygius: Nu, 
 Ik Had Een Heel Ander Vermoeden.--Menedemus: Wat Dan?--Ogygius: Dat De 
 Een Of Andere Tempelroover Iets Uit 'T Kostbare Kapelletje Van De 
 Heilige Maagd Gestolen Had En Dat 'T Vermoeden Op Mij Gevallen Was. Toen 
 Ik Dus De Kapel Was Binnengetreden Stortte Ik Het Volgend Gebed Uit Voor 
 De Heilige Moeder Gods: "O Gij,  De Eénige Onder Alle Vrouwen Die Moeder 
 Zijt En Maagd,  Zaligste Moeder,  Reinste Maagd: Wij,  Onrein En Bezoedeld 
 Komen Tot U,  Reine,  Met Onzen Groet,  Om U,  Hoe We Dan Ook Mogen Zijn, 
 Met Onze Geschenken Te Eeren. Moge Uw Zoon Ons De Genade Verleenen Dat 
 Wij,  Uwen Vlekkeloozen Wandel Navolgende,  Ons Waardig Maken,  Dat Ook 
 Wij,  Door De Gunst Van Den Heiligen Geest Op Een Geestelijke Wijze, 
 Jezus Ontvangen In Ons Binnenste Binnenste En Wanneer Wij Hem Éénmaal 
 Hebben Opgenomen,  Hem Nimmer Weer Verliezen. Amen!" Terwijl Ik Het 
 Altaar Kuste,  Legde Ik Wat Geld Neer En Verwijderde Mij.--Menedemus: En 
 Wat Deed Daarop De Heilige Maagd? Gaf Ze Door Geen Enkelen Wenk Te 
 Kennen Dat Ze Uw Gebed Verhoord Had?--Ogygius: Het Was Er,  Zooals Ik Je 
 Al Zei,  Slechts Twijfelachtig Licht En Zij Stond Daar In 'T Duister Aan 
 De Rechterzijde Van Het Altaar. Ook Hadden Mij De Woorden Van Den 
 Vorigen Kerkegids Zóó Uit 'T Veld Geslagen Dat Ik Mijn Oogen Eigenlijk 
 Niet Vrij Durfde Opslaan.--Menedemus: De Afloop Van Dien Tocht Was Dus 
 Niet Zoo Héél Vroolijk?--Ogygius: Integendeel, 
 Allerprettigst.--Menedemus: Je Geeft Mij Weer Moed. Want Mijn Moed Was 
 Me In De Schoenen Gezonken,  Zooals Uw Dichter Homerus Dat Zegt.[1] Na 
 Iets Genuttigd Te Hebben Gaan We Weer Naar De Kerk.--Menedemus: Durfde 
 Je Dat,  Jij Die Van Tempelroof Verdacht Waart?--Ogygius: Misschien 
 Dachten Anderen Dat Van Mij; Maar Ik Wist Mij Zelf Onschuldig. Iemand 
 Die Zich Van Geen Kwaad Bewust Is,  Kent Geen Vrees. Ik Voelde Me Sterk 
 Aangetrokken Tot De Oorkonde,  Waarnaar De Bewaarder Ons Verwezen Had. Na 
 Lang Zoeken Vonden We Die Eindelijk: Maar Zij Was Ergens In De Hoogte 
 Opgehangen,  Zoodat Ze Maar Niet Door Een Ieders Oogen Kon Worden 
 Gelezen. Mijn Oogen Zijn Zóó Dat 'T Wel Geen Oogen Zijn Als Van Een 
 Lynx,  Maar Dat Ik Toch Ook Niet Kippig Ben. Toen Dus Aldrisius Ons Het 
 Stuk Voorlas,  Volgde Ik De Woorden Met Mijn Oogen,  Daar Ik Hem In Zoo'n 
 Gewichtige Zaak Niet In Allen Deele Vertrouwde.--Menedemus: En Is Alle 
 Twijfel Bij Je Weggenomen?--Ogygius: Ja,  Ik Schaamde Me Over Mijzelven, 
 Dat Ik Ook Maar Één Oogenblik Had Kunnen Twijfelen,  Zóó Duidelijk Werd 
 Hier Alles Voor Oogen Gesteld: De Naam,  De Plaats,  De Gebeurtenis, 
 Precies Zooals 'T Geschied Was,  In Korte Woorden En Toch Zonder Iets 
 Over Te Slaan. Er Wordt N.L. Verteld Dat Er Een Man Was,  Met Name 
 Willem,  Te Parijs Geboren,  Een Man Vroom Ook In Andere Opzichten,  Als 
 Wel Voornamelijk Vol Godsdienstijver In 'T Opsporen Van Heilige 
 Relikwieën Over De Heele Wereld. Na Veel Streken Doorreisd Te Hebben,  Na 
 Overal Kloosters En Kerken Te Hebben Doorsnuffeld,  Kwam Hij Ook 
 Eindelijk Te Constantinopel Aan. Een Broer Van Gezegden Willem Was Daar 
 Bisschop. Toen Hij Zich Al Gereed Maakte Voor Zijn Vertrek,  Wees Zijn 
 Broer Er Hem Op Dat Daar Een Non Was Die Melk Van De Moedermaagd Bezat; 
 Dat Hij Overgelukkig Zou Zijn Wanneer Hij Voor Geld Of Goede Woorden Of 
 Zelfs Op Slinksche Manier Een Deel Van Die Melk Machtig Kon Worden. Want 
 Dat Alle Andere Relikwieën Die Hij Tot Nog Toe Verzameld Had,  Niets 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 97 
   
   
 Beteekenden In Vergelijking Met Die Heilige Melk. Willem Rustte Toen 
 Niet Vóór Hij Door Bidden En Smeeken De Helft Van Die Melk Had Gekregen. 
 In Het Bezit Van Dien Kostbaren Schat Rekende Hij Zich Rijker Dan 
 Croesus.--Menedemus: Nou,  Dat Wil Ik Gelooven En Dat Nog Wel Boven 
 Verwachting.--Ogygius: Regelrecht Reist Hij Naar Huis. Onderweg Wordt 
 Hij Ziek.--Menedemus: Hoe Kortstondig Is Toch 'T Geluk Van De Menschen 
 En Hoe Weinig Is Men In Alle Opzichten Voorspoedig!--Ogygius: Toen Hij 
 Begreep Dat Hij In Levensgevaar Verkeerde Liet Hij Heimelijk Den 
 Franschman Bij Zich Komen,  Die Hem Trouw Op Zijn Reis Had Vergezeld. 
 Onder Eede Liet Hij Zich Geheimhouding Beloven. Hij Vertrouwt Hem De 
 Melk Toe Op Voorwaarde Dat Hij Den Schat,  Als Hij Ongedeerd Naar Huis 
 Terug Keert,  Op 'T Altaar Van De Heilige Maagd Zal Neerleggen,  Die Te 
 Parijs In De Heerlijke Kerk Wordt Aangebeden,  Waar De Seine Aan Twee 
 Kanten Omheen Stroomt. Het Is Alsof De Rivier Uit Eerbied Voor De 
 Heilige Maagd Uit Den Weg Gaat. Om De Zaak Nu In 'T Kort Samen Te 
 Vatten: Willem Sterft En Wordt Begraven,  De Ander Reist Verder En Wordt 
 Óók Ziek. Toen Ook Hij Geen Hoop Meer Had Op Beterschap Vertrouwt Hij 
 Aan Een Engelschen Graaf De Melk Toe,  Terwijl Ook _Hij_ Hèm Onder 
 Heilige Eeden Laat Beloven,  Dat Deze Zal Doen Wat _Hij_ Anders Zou 
 Gedaan Hebben. De Franschman Komt Te Overlijden. De Engelsche Graaf 
 Neemt De Melk Mee En Deponeert Die Op 'T Altaar In De Notre Dame In 
 Tegenwoordigheid Van De Kanunniken Dáár,  Die Toen Nog Regulieren 
 Heetten,  Zooals Ze Dit Nòg Zijn Van De Kerk Der Heilige Genoveva.[2] Van 
 Die Kanunniken Kreeg Hij De Helft Der Melk Ten Geschenke. Hij Bracht Ze 
 Naar Engeland Over En Wijdde Ze Aan De Kerk Van De Maagd Aan Zee 
 Waarheen Hij Door Een Goddelijke Bestiering Werd Gedreven.--Menedemus: 
 Dat Verhaal Staat Zeker Goed Op Pooten.--Ogygius: En Opdat Er Geen 
 Twijfel Zou Kunnen Overblijven Waren De Namen Van De Stemgerechtigde 
 Bisschoppen Er Bij Geschreven,  Die Aan De Bezoekers Van De Melk,  Welke 
 Met Een Niet Al Te Klein Geschenk Komen,  Zóóveel Aflaat Van Zonden 
 Schenken,  Als Ze Naar Het Hun[3] Verleende Vermogen Kunnen 
 Geven.--Menedemus: En Hoeveel Bedraagt Die?--Ogygius: Die Aflaat Duurt 
 Veertig Dagen.--Menedemus: Telt Men Dan In De Onderwereld Ook Bij Dagen? 
 Ogygius: Daar Is Ten Minste Ook Een Tijdrekening. Maar Als Die 
 Bisschoppen Nu Eenmaal 'T Hun Geschonken Aflaat-Vermogen Hebben 
 Weggegeven,  Hebben Ze Dan Niets Meer Over Om Weg Te Schenken?--Ogygius: 
 Ja,  Zeker Wel! Daar Borrelt Nog Wel Weer Wat Zoo Wat Van Onderen Op Om 
 Weg Te Schenken En Hier Gebeurt Zoo Precies 'T Tegenovergestelde Van 'T 
 Geen Er Met 'T Vat Der Danaïden Geschiedde. Terwijl Dat Telkens Gevuld 
 Werd,  Liep 'T Altijd Maar Leeg; Uit Dit Vat Daarentegen Kan Men 
 Voortdurend Putten,  Zonder Dat Er Daarom Iets Minder In 
 Overblijft.--Menedemus: Als Nu Eens Bijv. Aan Honderdduizend Menschen 
 Veertig Dagen Aflaat Wordt Gegeven,  Heeft Dan Ieder Afzonderlijk Veertig 
 Dagen Voor Zich?--Ogygius: Ja.--Menedemus: En Zoo Nu Enkelen Vóór Het 
 Middageten Om Veertig Dagen Gevraagd Hebben En Ze Komen Tegen Het 
 Avondeten Nog Eens Weer Om Veertig,  Zijn Er Dan Altijd Maar Weer 
 Voorhanden Om Ze Hun Te Geven?--Ogygius: Ja Zeker,  Ook Al Vroegen Ze 
 Tienmaal In Hetzelfde Uur.--Menedemus: Och,  Had Ik Thuis Zóó'n 
 Geldkistje; Ik Zou Er Maar Enkele Schellingen In Wenschen,  Mits Ze 
 Steeds Maar Zoo Op Nieuw Weer Opborrelden.--Ogygius: Waarom Wensch Je 
 Niet Om Héélemaal Van Goud Te Worden,  Want Ten Gevolge Van Je Wensch 
 Krijg Je Dat Toch Gedaan. Maar Ik Keer Tot Mijn Verhaal Terug. Men 
 Voerde Voor De Heiligheid Van De Melk Ook Nog Dit Bewijs Van Echt Vromen 
 Zin Aan,  Dat De Melk Der Moedermaagd Elders Vertoond,  Wel De Vereering 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 98 
   
   
 Waardig Was,  Maar Dat Deze Dáárom Meer Eer Verdiende,  Omdat Die Andere 
 Melk Van De Rotsen Was Afgeschrapt,  Deze Daarentegen Zoo Uit De Borsten 
 Der Heilige Maagd Was Gevloeid.--Menedemus: Hoe Wist Men Dat Zoo Vast En 
 Zeker?--Ogygius: Wel,  Dat Nonnetje Te Constantinopel Had Dat Gezegd,  Die 
 De Melk Had Gegeven.--Menedemus: En Haar Had De Heilige Bernard 'T Zeker 
 Bericht?--Ogygius: Ja,  Dat Denk Ik Wel.--Menedemus: Toen Deze Al 
 Volwassen Was Viel Hem De Eer Te Beurt Melk Te Mogen Proeven Uit 
 Dezelfde Borst Waaraan 'T Kindeke Jezus Gezoogd Was. Daarom Verwondert 
 'T Mij Dat Men Hem Niet Liever "Zoo Zoetvloeiend Als Melk" Dan Met Zijn 
 Gewonen Bijnaam "Zoet Als Honig" Noemt. Maar Hoe Kan Men Bij Die Andere 
 Melk Spreken Van Melk Van De Heilige Maagd,  Als Ze Niet Uit Haar Borsten 
 Gevloeid Is?--Ogygius: Die Melk Is Óók Wel Uit Haar Borst Gekomen,  Maar 
 Op Een Rots,  Waarop Zij Toevallig Zat Toen Ze 'T Kindje De Borst Gaf, 
 Gevallen En Gestold. Verder Is Die Melk Door Een Goddelijke Bestiering 
 Zoo Vermeerderd.--Menedemus: Zoo Zal 'T Wezen. Ga Door!--Ogygius: 
 Terwijl Wij Ons Hierna Tot De Reis Gereed Maken En Nog Zoowat Heen En 
 Weer Drentelen En Rondkijken Of Er Ook Nog Iets Is,  De Moeite Waard Om 
 Bezien Te Worden,  Staan Daar De Kerkegidsen Weer Vóór Ons,  Zien Ons Van 
 Ter Zijde Aan,  Wijzen Met De Vingers Naar Ons,  Komen Aanloopen,  Gaan 
 Weer Heen,  Komen Weer Terug,  Wenken En 'T Scheen Wel Of Ze Ons Wilden 
 Aanspreken Als Ze Maar Durf Genoeg Hadden.--Menedemus: En Was Je Toen 
 Niet Bang?--Ogygius: Wel Neen,  Ik Draaide Mijn Gelaat Juist Naar Hen 
 Toe,  Hen Toelachend En Hen Aankijkend Alsof Ik Hen Wilde Uitlokken Om 
 Mij Aan Te Spreken. Eén Van Hen Slechts Komt Naar Mij Toe En Vraagt Hoe 
 Ik Heet. Ik Zeg Mijn Naam. "Of Ik Het Was Die Een Paar Jaar Geleden Dat 
 Votief-Tafeltje Had Opgehangen Met Een Hebreeuwsch Opschrift." Ik Zei 
 Van Ja.--Menedemus: Kun-Je Dan Hebreeuwsch Schrijven?--Ogygius: Wel 
 Neen,  Maar Wat Zij Niet Begrijpen,  Dat Noemen Die Kerels Hebreeuwsch. 
 Door Den Een Of Ander Gehaald (Zoo Vermoed Ik) Komt De Eerst-Laatste Van 
 'T Klooster Aanloopen.[4]--Menedemus: Wat Is Dàt Voor Een Waardigheid? 
 Hebben Ze Daar Dan Geen Abt?--Ogygius: Neen.--Menedemus: Hoe Dat 
 Zoo?--Ogygius: Omdat Ze Geen Hebreeuwsch Verstaan,  Waaruit Abt Is 
 Afgeleid.--Menedemus: En Geen Bisschop Ook?--Ogygius: Ook Al 
 Niet.--Menedemus: Waarom Dat?--Ogygius: Omdat De Heilige Maagd Daar Te 
 Arm Is Om Een Bisschopsstaf En Een Mijter Te Koopen,  Die Veel Te Duur 
 Zijn.--Menedemus: Ook Misschien Geen Hoofd?--Ogygius: Ook Dàt 
 Niet.--Menedemus: Welk Beletsel Is Daartegen?--Ogygius: Omdat Hoofd Een 
 Titel Is Voor Een Waardigheid,  Niet Een Titel Van Vroomheid. Om Die 
 Reden Verwerpen Ook De Kapittels Der Kanunniken Den Titel Van Abt,  Maar 
 Nemen Ze Dien Van Eerst-Laatste Graag Aan.--Menedemus: Maar Ik Had Toch 
 Dien Naam Van Prior (In _Dien_ Zin) Nooit Te Voren Gehoord.--Ogygius: 
 Ja,  Maar Je Bent Op 'T Gebied Van De Grammatica Ook Tamelijk Slecht 
 Thuis.--Menedemus: Nu Ja In 'T Taalgebruik Ken Ik Wel Een Figuur 
 "Eerst-Laatst" Geheeten.[5]--Ogygius: Precies. Hij Die Hier 'T Naast Is 
 Na Den Prior Van 'T Klooster,  Is De Prior Die Volgt.--Menedemus: Ge 
 Bedoelt Dus Eigenlijk Den Onder-Prior?--Ogygius: Deze Groette Mij Nog Al 
 Beleefd. Hij Vertelt Mij Hoeveel Moeite 'T Den Monniken Gekost Had,  Die 
 Regels Van Mij Te Lezen: Hoeveel Brillen Er Vergeefs Op Waren Afgeveegd. 
 Zoo Dikwijls De Een Of Andere Oude Doctor In De Godgeleerdheid Of In De 
 Rechten Bij Hen Was Gekomen,  Was Hij Vóór De Votieftafel Gebracht: De 
 Een Zei Dat 'T Arabische Letters Waren,  De Ander Verklaarde: "'T Zijn 
 Maar Verzonnen Letters." Eindelijk Was Er Een Gevonden Die Het Opschrift 
 Had Kunnen Lezen. Dit Was Geschreven Met Latijnsche Woorden En 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 99 
   
   
 Latijnsche Letters; Maar ... Met Hoofdletters. De Grieksche Verzen Waren 
 Met Grieksche Hoofdletters Geschreven Die Op Het Eerste Gezicht Op 
 Latijnsche Hoofdletters Gelijken. Op Zijn Verzoek Schreef Ik Den Zin Van 
 De Versregels In 'T Latijn Er Onder,  Ze Woord Voor Woord Vertalend. Ik 
 Weigerde Nadrukkelijk Voor Deze Geringe Moeite Een Cadeautje Aan Te 
 Nemen Dat Men Mij Aanbood,  Terwijl Ik Verzekerde Dat Mij Nooit Iets Te 
 Bezwaarlijk Zou Zijn,  Dat Ik Niet Ter Wille Van De Allerheiligste Moeder 
 Gods Met Bereidwilligheid Zou Doen,  Ja Al Gaf Ze Mij Ook Een Brief Van 
 Hier Naar Jeruzalem Te Brengen.--Menedemus: Och Kom! Waarvoor Zou Zij U 
 Als Brievenbesteller Noodig Hebben,  Daar Zij Immers Zooveel Engelen Als 
 Lijfbedienden Tot Haar Dienst Heeft?--Ogygius: Hij Haalde Uit Zijn Tasch 
 Een Stukje Hout Voor Den Dag,  Afgezaagd Van Een Balk Waarop Men De 
 Heilige Maagd Had Zien Staan. Een Verwonderlijk Sterke Lucht Duidde 
 Onmiddellijk Aan Dat 'T Iets Bijzonder Heiligs Was. Ik Boog Mij Diep 
 Neer En Kuste Met Den Grootsten Eerbied Met Ontbloot Hoofd Het Kostelijk 
 Geschenk Dat Ik In Mijn Tasch Stak.--Menedemus: Mag Ik Het Eens 
 Zien?--Ogygius: Wat Mij Betreft,  Graag. Maar Als Je Niet Nuchter Bent, 
 Of Als Je In Den Afgeloopen Nacht Intiem Met Je Vrouw Geweest Bent,  Dan 
 Zou Ik Je Niet Raden Om 'T Te Bekijken.--Menedemus: Laat Maar Zien,  Er 
 Is Geen Gevaar.--Ogygius: Nu,  Daar Dan.--Menedemus: Wat Ben Jij Een 
 Geluksvogel Met Zóó'n Geschenk!--Ogygius: Ja,  Menedemus,  Ik Wil 'T Je 
 Wel Bekennen: Ik Zou Dat Kleine Stukje Hout Niet Willen Ruilen Voor Al 
 Het Goud Van Den Taag. Ik Zal Het In Goud Laten Vatten,  Maar Zóó,  Dat 
 Men 'T Door Een Glazen Deksel Heen,  Kan Zien. Toen De Onder-Prior Nu Zag 
 Dat Ik Zoo Van Godsdienstigen Eerbied Voor Dit Geschenk Vervuld Was, 
 Dacht Hij Zeker Dat Ik Iemand Was Die Wel Verdiende In Nog Gewichtiger 
 Dingen Ingewijd Te Worden. Hij Vroeg Mij Dus Of Ik Soms 'T Meer 
 Verborgene Der Heilige Maagd Al Gezien Had. Die Woorden Maakten Diepen 
 Indruk Op Mij. Ik Durfde Evenwel Niet Vragen Welke Verborgenheden Hij 
 Bedoelde. Immers In Zulke Heilige Zaken Kan Zelfs De Minste Verspreking 
 Al Kwaad Stichten. Ik Zei Dus Van Neen,  Maar Dat Ik Bijzonder Verlangend 
 Was Het Te Zien. Nu Werd Ik Als Een Door God Bezielde,  Binnengeleid. Een 
 Paar Waskaarsen Worden Aangestoken. Ze Toonen Me Een Beeldje,  Dat Noch 
 Door Grootte,  Noch Door De Stof Waarvan 'T Gemaakt Was,  Noch Door 
 Kunstschoon Iets Merkwaardigs Had,  Maar Dat Groote Kracht Scheen Te 
 Bezitten Door Zijn Heerlijke Eigenschappen.--Menedemus: De Grootte Doet 
 Er Weinig Toe,  Waar Het Geldt De Kracht Om Wonderen Te Doen. Te Parijs 
 Heb Ik Den Heiligen Christoffel Gezien: Groot En Reusachtig Was Hij Als 
 Een Bakbeest,  Neen Als Een Echte Berg,  Maar Voor Zoo Ver Ik Heb Kunnen 
 Vernemen Heelemaal Niet Beroemd Door Wonderen Die Hij Deed.--Ogygius: 
 Aan De Voeten Van De Heilige Maagd Ligt Een Edelsteen Waarvoor Bij 
 Grieken En Romeinen Nog Geen Naam Bestaat. De Franschen Hebben Hem Een 
 Naam Gegeven Naar 'T Woord "Padde" Omdat Hij Zóó Precies Op Een Pad 
 Lijkt,  Dat Men Hem Met Alle Kunstvaardigheid Niet Zoo Zou Kunnen 
 Namaken. Om Het Wonder Nog Grooter Te Maken Is De Steen Maar Heel Klein. 
 De Figuur Van De Padde Steekt Er Niet Boven Uit,  Maar Ligt Als 'T Ware 
 Doorschijnend In Den Steen Opgesloten.--Menedemus: Misschien Verbeeldt 
 Men Zich Wel De Figuur Van Een Padde Te Zien,  Zooals Men Zich Wel 
 Voorstelt In Een Doorgeslagen Keisteen Den Vorm Van Een Arend Te Zien En 
 Zooals Kinderen God Weet Wat Voor Voorstellingen In De Wolken Uitvinden: 
 Vuurspuwende Draken,  Gloeiende Vulkanen,  Strijdende Legers.--Ogygius: 
 Neen,  Neen,  Ik Stel Er Prijs Op Dat Je 'T Weet: Geen Levende Pad Lijkt 
 Meer Op Een Pad Dan Deze Die Hierin Is Afgedrukt.--Menedemus: Zeg Eens, 
 Tot Nog Toe Heb Ik Je Verhaaltjes Geduldig Aangehoord,  Maar Zoek Nu In 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 100 
   
   
 'T Vervolg Een Ander Om Hem Wat Wijs Te Maken Van Je Padden.--Ogygius: 
 'T Is Volstrekt Geen Wonder,  Menedemus,  Dat Je Ongeduldig Wordt. Ook 
 _Ik_ Zou 'T Me Niet Hebben Laten Wijsmaken,  Al Was De Heele Theologische 
 Faculteit 'T Mij Komen Aanpraten,  Maar Ik Heb 'T Met Mijn Eigen Oogen, 
 _Mijn Eigen Oogen_,  Zeg Ik,  Gezien,  Bekeken,  Aanschouwd,  Als Waarheid 
 Bevonden. Maar Intusschen Dunkt Me Dat Je Niet Erg Veel Hart Hebt Voor 
 De Natuurlijke Historie.--Menedemus: Hoe Dat Zoo? Omdat Ik Niet Wil 
 Gelooven Dat Ezels Kunnen Vliegen?--Ogygius: Maar Zie Je Dan Niet,  Hoe 
 Kunstig De Natuur Haar Spel Speelt Met Kleuren En Allerlei Gestalten En 
 Vormen,  Zoowel In Andere Substanties Als Voornamelijk In De Edele 
 Steenen? Verder,  Welk Een Bewonderenswaardige Krachten Zij Heeft Gelegd 
 In Die Steenen,  Haast Ongeloofelijk,  Wanneer Niet De Ondervinding Ze Ons 
 Van Nabij Bevestigde? Zeg Eens: Zou Je 'T Gelooven,  Dat 'T Ijzer Door De 
 Magneet Wordt Aangetrokken,  Ook Al Wordt Het Nog Niet Eens Aangeraakt En 
 Dat Het Ook Door 'T Ijzer,  Zonder Aanraking Wordt Afgestooten,  Als Je 'T 
 Niet Met Je Eigen Oogen Hadt Gezien?--Menedemus: Neen Nooit,  Al Hadden 
 Ook Tien Aristotelessen 'T Mij Bezworen.--Ogygius: Dan Moet Je Ook Niet 
 Dadelijk Voor Een Verzinsel Uitschelden,  Wat Je Hoort En Wat Je Nog Niet 
 Bij Ondervinding Kent. In Den Dondersteen Zien Wij Den Weerschijn Van 
 Den Bliksem; In De Boheemsche Granaat Flikkeren Vurige Vlammen; In Den 
 Zoogenaamden Hagelsteen De Gedaante En De Hardheid Van Den Hagelkorrel 
 Ook Al Werp Je Hem Midden In Het Vuur. In Den Smaragd Ziet Men Het Diepe 
 En Doorschijnende Zeewater. De Kreeftsteen Lijkt In Kleur Veel Op De 
 Zeekreeft,  Het Katteoog Is Precies 'T Oog Van Een Poes,  En Zoo Zijn Er 
 Weer Andere Steenen Die Veel Hebben Van Varkensoogen,  Van Menschenoogen, 
 Van Wolfsoogen In Vier Kleuren; Sommige Gelijken Op Hout,  Andere Op 
 Boombladen,  Andere Geven Een Erwt Te Zien. En Zoo Op Onnoemlijk Veel 
 Manieren. Waartoe Zou Ik Doorgaan Met De Opsomming? Er Is Geen Voorwerp 
 In De Natuur,  'T Zij In De Elementen,  'T Zij Onder De Bezielde Wezens, 
 'T Zij In De Planten,  Dat De Natuur Niet Spelenderwijze In De 
 Edelgesteenten Heeft Nagebootst. En Zul-Je Er Nu Nog Verwonderd Over 
 Wezen Dat Zich In Dien Steen De Afbeelding Van Een Padde 
 Vertoont?--Menedemus: Het Komt Mij Alleen Maar Vreemd Voor,  Dat De 
 Natuur Zóóveel Vrijen Tijd Heeft Om Uit De Grap Allerlei Voorwerpen Na 
 Te Bootsen.--Ogygius: Wel,  Ze Wilde De Weetgierigheid Van De Menschen 
 Opwekken En Ons Zóó Van Niets-Doen Afhouden. En Toch,  Alsof Er Niets 
 Ware Waarmee Wij Onzen Tijd Konden Dooden,  Zijn We Dol Verzot Op 
 Hansworsten,  Dobbelsteenen En Goochelaars.--Menedemus: Je Hebt Groot 
 Gelijk.--Ogygius: Sommige Goed Betrouwbare Menschen Willen Beweren Dat 
 Als Je Op Dit Soort Van Steenen Azijn Giet,  Ze Daarin Gaan Zwemmen En 
 Zelfs De Pooten Bewegen.--Menedemus: En Waarom Brengen Ze Nu Juist Een 
 Padde Bij De Heilige Maagd Te Pas?--Ogygius: Omdat Zij Alle Vuilheid En 
 Giftigheid,  Alle Laatdunkendheid En Hebzucht,  Al Wat Er Verder Aan 
 Begeerlijkheden Des Vleezes Te Vinden Is,  Heeft Overwonnen,  Onder Den 
 Voet Heeft Getreden,  Heeft Uitgedoofd.--Menedemus: Wee Ons! Dat Wij 
 Zooveel Padden In Ons Binnenste Dragen.--Ogygius: Rein Zullen We Worden, 
 Wanneer Wij Volijverig De Heilige Maagd Eeren.--Menedemus: Hoe Wordt Zij 
 Het Liefst Geëerd?--Ogygius: Ge Zult Haar De Schoonste Hulde Brengen, 
 Wanneer Gij Haar In 'T Goede Nastreeft.--Menedemus: Ge Zegt Dat Zoo Kort 
 En Krachtig,  Maar Het Is Hoogst Moeilijk.--Ogygius: Zeker _Is_ Het Dat. 
 Maar Tevens Is Het Zeer Schoon.--Menedemus: Kom Ga Nu Weer Verder Met Je 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 101 
   
   
 Verhaal.--Ogygius: Verder Liet Hij Mij Gouden En Zilveren Beeldjes Zien. 
 Van 'T Ééne Zei Hij,  Dat 'T Van Massief Goud Was,  Van 'T Andere Van 
 Verguld Zilver; Hij Vertelde Er Ook Bij Van Elk Stuk Het Gewicht,  De 
 Waarde,  Den Naam Van Den Schenker. Toen Ik Bij Ieder Stuk Mijn 
 Bewondering Toonend De Heilige Maagd Om Haar Grooten Rijkdom Geluk 
 Wenschte,  Zei Mijn Geleider: "Ik Zie Dat Gij Een Vroom Bewonderaar Zijt 
 En Daarom Reken Ik Het Mij Tot Plicht Niets Voor U Verborgen Te Houden. 
 Ik Zal U Het Allergeheimste Laten Zien Wat De Heilige Maagd Bezit. En 
 Tegelijk Haalde Hij Van Binnen Uit 'T Altaar Zelf Een Schat Van 
 Bewonderenswaardige Zaken Voor Den Dag. Als Ik Ze Alle Één Voor Één 
 Wilde Gaan Opnoemen Dan Zou Een Dag Niet Genoeg Zijn Om Ze Op Te Tellen. 
 Zoo Liep Dus Die Bedevaart Voor Mij Al Heel Gelukkig Af. Ik Heb Naar 
 Hartelust Mijn Oogen Kunnen Verzadigen Aan 'T Zien Van Allerlei Moois En 
 Ik Breng Bovendien Deze Onschatbare Gift Mee Naar Huis,  Een Pand Mij 
 Door De Heilige Maagd Zelve Geschonken.--Menedemus: Heb Je Nog Niet Eens 
 Geprobeerd Hoe Groot De Wonderkracht Is Van Je Stuk Hout?--Ogygius: 
 Zeker Heb Ik Dat. Een Dag Of Drie Geleden Trof Ik In Een Herberg Een 
 Krankzinnige Aan,  Die Men Reeds De Boeien Wilde Aanleggen. Zonder Dat 
 Hij 'T Merkte Hebben We Hem Dit Stuk Hout Onder Zijn Hoofdkussen Gelegd. 
 Hij Viel In Een Diepen En Langdurigen Slaap: Den Volgenden Morgen Stond 
 Hij Op,  Geheel Genezen,  Geheel Bij Zijn Verstand.--Menedemus: Dan Zal 'T 
 Geen Krankzinnigheid Geweest Zijn,  Maar Een Gewone Roes. Voor Die Ziekte 
 Is Slaap 'T Beste Geneesmiddel.--Ogygius: Als Je Wilt Schertsen, 
 Menedemus,  Dan Moet Je Dit Over Andere Dingen Doen. Den Draak Te Steken 
 Met De Heiligen Is Goddeloos En Gewaagd. 'K Zal Je Nog Meer Zeggen! De 
 Man Zelf Vertelde Dat Hem In Den Droom Een Vrouw Van Verwonderlijke 
 Schoonheid Was Verschenen Die Hem Een Beker Voorhield.--Menedemus: Met 
 Nieskruid Zeker.--Ogygius: Dat Weet Ik Niet. Maar Wèl Weet Ik,  Dat De 
 Man Weer Geheel Bij Zijn Zinnen Was.--Menedemus: Heb-Je Thomas,  Den 
 Aartsbisschop Van Canterburry Geen Bezoek Gebracht?--Ogygius: Wel Zeker. 
 Geen Bedevaart Deed Ik Met Grooter Nauwgezetheid.--Menedemus: Nu,  Dat 
 Zou Ik Graag Eens Willen Hooren,  Als 'T Je Niet Te Lastig Is.--Ogygius: 
 Zeker Niet: Ik Vind Het Juist Prettig Als Je Er Naar Hooren Wilt. Kent 
 Is Dat Deel Van Engeland Dat Tegenover Frankrijk En Vlaanderen Ligt. 
 Canterburry Is Er De Hoofdstad Van. Daar Bevinden Zich Twee Kloosters In 
 De Stad Zoowat Naast Elkaar Gelegen: In Beide Wonen Benedictijner 
 Monniken. 'T Klooster Dat Naar Den Heiligen Augustinus Heet Is 'T 
 Oudste. 'T Andere Dat Aan Sint Thomas Gewijd Is,  Schijnt De Zetel Van 
 Den Aartsbisschop Geweest Te Zijn,  Waar Hij In Gezelschap Van Enkele 
 Monniken Zijn Leven Sleet,  Zooals Ook Nu Nog De Superieuren Van 'T 
 Klooster Een Huis Hebben,  Wel Grenzend Aan 'T Klooster,  Maar Toch 
 Afgescheiden Van De Huizen Der Overige Kanunniken. Oudtijds Toch Leidden 
 Zoowel Bisschoppen Als Ook Kanunniken Zoowat Een Monnikenleven. 
 Duidelijke Sporen Zijn Daarvan Nog Te Zien. De Kerk Aan Sint Thomas 
 Gewijd,  Verheft Zich Zóó Majestueus Ten Hemel,  Dat Ze,  Ook Al Zien We 
 Haar Maar Van Verre,  Toch Al Grooten Indruk Maakt. En Ziet Men Ze Van 
 Dichtbij,  Dan Worden Onze Oogen Door Haar Glans En Luister Verblind En 
 Ze Verdonkert Om Zoo Te Zeggen Alles,  Wat Zich In Die Van Oudsher 
 Zoozeer Vereerde Plaats Bevindt. De Kerk Heeft Twee Hooge Torens,  Die 
 Als Het Ware Uit De Verte De Vreemdelingen Groeten En Het Prachtig 
 Gegalm Van Haar Bronzen Klokken Wijd En Zijd In Den Omtrek Doen 
 Weerklinken. In Het Vóórportaal Van De Kerk,  Dat Op 'T Oosten Ligt, 
 Staan In Steen Gehouwen,  Drie Gewapende Mannen,  Die Met Misdadige Hand 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 102 
   
   
 Den Allerheiligsten Bisschop Ombrachten. De Namen Van Hun Geslacht Zijn 
 Er Bij Gevoegd: Tuscus,  Fuscus En Berry.--Menedemus: Waarom Wordt Aan 
 Die Schurken Zooveel Eer Bewezen?--Ogygius: Hun Wordt Natuurlijk 
 Dezelfde Eer Bewezen Als Aan Judas,  Pilatus,  Caiaphas En Aan De Bende 
 Hunner Booswichten Van Soldaten Die Men Overal Mooi Gebeeldhouwd Op De 
 Vergulde Altaren Kan Zien. Hun Namen Staan Er Bij Vermeld,  Om Te Maken 
 Dat Nooit Iemand Die Namen Voortaan Eershalve Zal Dragen. Hun Beelden 
 Worden Hier Onder De Oogen Van Het Publiek Gebracht,  Opdat Geen Hoveling 
 Ooit Meer De Handen Sla Aan Een Bisschop Of Aan De Bezittingen Der Kerk. 
 Want Die Drie Trawanten Zijn Na 'T Volbrengen Van Het Schelmstuk 
 Krankzinnig Geworden En Ze Hebben Hun Verstand Slechts Teruggekregen Op 
 Voorbede Van Sint Thomas.--Menedemus: Wat Zijn Die Martelaren Toch 
 Oneindig In Hun Goedmoedigheid!--Ogygius: Bij 'T Binnentreden Vertoont 
 Zich De Ruimte Van De Kerk In Al Haar Machtige Werking. Dat Voorste Deel 
 Is Toegankelijk Voor Iedereen.--Menedemus: Is Daar Niets Te 
 Zien?--Ogygius: Niets Dan Den Omvang Van Den Bouw En Enkele Boeken Die 
 Aan De Kolommen Vastliggen Met Het Evangelie Van Nicodemus En Verder 'T 
 Graf Van Den Een Of Ander.--Menedemus: En Wat Verder?--Ogygius: Dan 
 Heeft Men Er Een Ijzeren Hekwerk Dat Wel Den Toegang Afsluit,  Maar Toch 
 Den Doorkijk Toelaat Op De Ruimte,  Welke Tusschen 'T Achterste Gedeelte 
 Van De Kerk En 'T Zoogenaamde Koor Ligt. Daarheen Klimt Men Langs 
 Verscheidene Treden Op,  Onder Welke Een Soort Van Koepelgewelf Den 
 Toegang Geeft Tot Den Noordelijken Vleugel Van De Kerk. Men Toont Er Een 
 Houten Altaar Aan De Heilige Maagd Gewijd,  Klein En Om Geen Andere Reden 
 Bezienswaardig Dan Om Zijn Ouderdom--Als Een Protest Tegen De Weelde Van 
 Dezen Tijd. Dáár (Zegt Men) Heeft De Vrome Man Zijn Afscheidsgroet Aan 
 De Heilige Maagd Gebracht,  Toen De Dood Hem Zou Treffen. Op 'T Altaar 
 Bevindt Zich De Punt Van Het Zwaard Waarmee De Schedel Van Den Braven 
 Kerkvoogd Is Verbrijzeld En Zijn Hersens Zijn Verpletterd,  Om Den Dood 
 Des Te Meer Te Bespoedigen. De Heilige Roestplekken Op Dit Staal Hebben 
 We Uit Liefde Voor Den Martelaar Eerbiedig Gekust. Van Daar Betraden Wij 
 De Onderaardsche Kerk Of Krypt. Ook Dáár Vindt Men Weer Geleiders: Men 
 Ziet Er In De Allereerste Plaats Den Gekloofden Schedel Van Den 
 Martelaar. De Geheele Schedel Is Bedekt Met Zilver,  Uitgezonderd 'T 
 Bovenste Deel Van De Kruin,  Die Opengelaten Is,  Om Ze Te Kunnen Kussen. 
 Tevens Toont Men Er Een Looden Plaatje,  Waarop De Naam Is Gegraveerd Van 
 Thomas Uit Acra. In 'T Duister Hangen Daar De Haren Hemden,  De Gordels 
 En De Onderkleeren Waarmee De Bisschop Zijn Lichaam Kwelde En Kastijdde 
 En Bij Wier Aanschouwen Men Reeds Een Rilling Voelt Opkomen,  Terwijl Ze 
 Ons Onze Tegenwoordige Verwijfdheid En Weelde Verwijten.--Menedemus: 
 Misschien Mogen De Monniken Dat Óók Wel Doen.--Ogygius: Dat Waag Ik Niet 
 Te Beslissen: 'T Gaat Mij Trouwens Ook Niet Aan.--Menedemus: Je Hebt 
 Gelijk.--Ogygius: Van Daar Keerden Wij Terug Naar 'T Koor. Aan Den 
 Noordkant Heeft Men De Relikwieën Opgeborgen. Hemel! Wat Een Gebeente 
 Wordt Dáár Voor Den Dag Gebracht! Schedels,  Kinnebakken,  Tanden,  Handen, 
 Vingers,  Heele Armen. Aan Allen Brachten Wij Onze Eerbiedige Hulde En 
 Kusten Ze. Er Zou Geen Eind Aan Gekomen Zijn,  Wanneer Niet Mijn 
 Reisgezel Die Voor Zoo'n Pelgrimstocht Een Weinig Geschikt Personage 
 Was,  Een Spaak In 'T Wiel Had Gestoken Bij Dien Overgrooten Ijver Om Met 
 Relikwieën Te Pronken.--Menedemus: Wie Was Dat?--Ogygius: Een 
 Engelschman,  Grafianus Pullus,  Een Ontwikkeld En Vroom Man,  Maar Op 'T 
 Punt Van Godsdienst Wat Minder Gevoelig Dan Ik Wel Zou Gewild 
 Hebben.--Menedemus: Misschien Wel Een Aanhanger Van John 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 103 
   
   
 Wicleff?--Ogygius: Neen,  Dat Geloof Ik Niet. Hij Had Diens Boeken Wel 
 Gelezen,  Maar Waarvandaan Hij Die Had,  Weet Ik Niet.--Menedemus: En 
 Beleedigde Hij Jelui Geleider?--Ogygius: Er Werd Een Arm Voor Den Dag 
 Gehaald Waaraan Nog Een Stuk Bloedig Vleesch Zat. Hij Toonde Zijn 
 Afgrijzen Om Dien Arm Te Kussen En Op Zijn Gezicht Was Duidelijk Afkeer 
 Te Lezen. De Geleider Bergde Dan Ook Zijn Zaakjes Spoedig Op. Verder 
 Bezagen Wij 'T Altaarblad En De Sieraden En Alles Wat Onder Het Altaar 
 Werd Bewaard,  Alles Even Prachtig. Als Je Die Macht Van Goud En Zilver 
 Hadt Gezien,  Dan Zou Je Zeggen Dat Midas En Croesus Daarbij Vergeleken 
 Bedelaars Waren.--Menedemus: Viel Daar Niets Te Kussen?--Ogygius: Neen, 
 Maar Een Ander Soort Van Godsdienstige Verzuchting Uitte Ik Daar: N.L. 
 Dat Ik Bij Mij Thuis Geen Enkele Van Dergelijke Relikwieën 
 Bezat.--Menedemus: Een Goddelooze Verzuchting.--Ogygius: Ik Moet 
 Bekennen Dat Je Gelijk Hebt En Ik Heb Dan Ook God Om Vergiffenis 
 Gevraagd Vóór Ik Mijn Voeten Uit De Kerk Gelicht Had. Daarna Kwamen We 
 In De Sacristij. Goede God! Wat Een Pracht Van Zijden Kleeren,  Wat Een 
 Kostbare Gouden Luchters! Daar Zagen We Ook Den Bisschopsstaf Van Den 
 Heiligen Thomas. Het Leek Wel Een Riet Met Zilveren Plaatjes Beslagen: 
 Hij Was Heel Licht,  Er Was In 'T Geheel Geen Kunst Aan Te Zien,  Hij Kwam 
 Mij Niet Hooger Dan Tot Aan Den Gordelriem.--Menedemus: Was Er Geen 
 Kruis Bij?--Ogygius: Ik Heb Er Ten Minste Geen Kruis Aan Gezien. Wel 
 Werd Ons Een Mantel Van Hem Getoond,  Geheel Van Zijde,  Maar Grof Van 
 Draad,  Zonder Eenig Versiersel Van Goud Of Kostbare Steenen. Ze Lieten 
 Er Ook Een Zakdoek Zien Met Nog Duidelijk Zichtbare Sporen Van Het Zweet 
 Aan Den Hals Afgeveegd,  Zelfs Met Bloeddruppels Er Bij. Die 
 Herinneringen Aan Ouden Eenvoud Kusten Wij Van Harte Gaarne.--Menedemus: 
 Wordt Dat Alles Niet Aan Ieder Die 'T Maar Zien Wil,  Getoond?--Ogygius: 
 Neen,  Waarachtig Niet,  Waarde Heer!--Menedemus: Hoe Kwam 'T Dan Dat Men 
 In U Zóóveel Vertrouwen Stelde,  Dat Men Voor U Niets Geheim 
 Hield?--Ogygius: Wel,  Ik Had Kennis Aan Den Eerwaarden Vader,  Den 
 Aartsbisschop Willem Warham. Deze Had Mij Met Een Enkel Woord 
 Aanbevolen.--Menedemus: Van Verscheidene Personen Heb Ik Gehoord Dat Hij 
 Een Man Is Van Buitengemeene Wellevendheid.--Ogygius: Zeg Liever Dat Hij 
 De Beleefdheid In Eigen Persoon Is,  Als Je Hem Goed Kent. Hij Is Zóó 
 Geleerd,  Zóó Eenvoudig Van Karakter,  Zóó Echt Vroom Van Levenswandel, 
 Dat Hij Al De Eigenschappen Bezit Van Een Waar Kerkvorst. Door Hem Nu 
 Werden We Naar 'T Hooger Gelegen Deel Van De Kerk Gebracht. Want Achter 
 Het Altaar Klimt Men Weer Als Tot Een Tweede Kerk Op. Daar Wordt In Een 
 Kapelletje 'T Geheele Gelaat Van Den Heiligen Thomas,  Verguld En Met 
 Veel Steenen Versierd,  Getoond. Maar Een Onverwacht Toeval Vergalde 
 Bijkans Al Ons Genoegen.--Menedemus: Ik Ben Nieuwsgierig Te Hooren Wat 
 Voor Een Ongeluk Je Ons Vertellen Zult.--Ogygius: Mijn Reismakker 
 Gratianus Werd Er Niet Heel Vriendelijk Om Aangezien En Aangesproken. Na 
 Een Kort Gebed Vroeg Hij Den Kerkedienaar Die Er Bij Zat: "Och, 
 Eerwaarde Vader,  Is 'T Waar Wat Ik Hoor,  Dat De Heilige Thomas Bij Zijn 
 Leven Zoo Hoogst Weldadig Was Jegens De Armen?" "Ja Zeker Is Dat Waar," 
 Antwoordde De Man En Hij Begon Veel Van Die Weldaden Te Vertellen Jegens 
 De Menschen Die 'T Niet Ruim Hadden. Toen Zei Gratianus: "Ik Denk Niet 
 Dat Die Gezindheid Bij Hem Veranderd Is,  Of 'T Moest Zijn,  Nog Meer Ten 
 Goede." De Kerkedienaar Stemde Dat Gaarne Toe. Mijn Vriend Zei Daarop: 
 "Wanneer Dan De Heilige Man Zoo Vrijgevig Was Tegenover Behoeftigen Toen 
 Hij Nog Arm Was En Zelf Ondersteuning In Geld Noodig Had Voor De 
 Nooddruft Van Zijn Lichaam,  Denkt Ge Dan Niet Dat Het Zijn Goedkeuring 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 104 
   
   
 Zeker Zou Wegdragen,  Wanneer,  Nu Hij Zoo Rijk Is En Niets Meer Noodig 
 Heeft,  Een Arm Vrouwtje Met Een Troep Hongerige Kinderen Thuis,  Of 
 Meisjes Die Uit Armoede Gevaar Loopen Haar Kuischheid Te Verliezen,  Of 
 Een Man Die Ziek Neerligt Van Alle Hulp Verstoken; Wanneer,  Zeg Ik,  Zoo 
 Iemand,  Na Den Heilige Om Vergiffenis Gevraagd Te Hebben,  Van Dien 
 Grooten Rijkdom Een Enkel Stukje Wegnam Om Haar Gezin Te Helpen En Dit 
 Beschouwde Als Iets Wat Ze Van Iemand Kreeg,  Die 'T Haar Ten Geschenke 
 Of Te Leen Aanbood?" Toen De Bewaker Van 'T Gouden Hoofd Daar Niets Op 
 Antwoordde,  Zei Gratianus,  Die Een Beetje Heftig En Driftig Is 
 Uitgevallen: "Ik Ben Er In Mijn Ziel Van Overtuigd Dat De Heilige Man 
 Zich Zelfs Zou Verheugen Dat Hij Ook Na Zijn Dood Nog De Bezwaren Der 
 Armen Kon Verlichten." Toen Fronste De Bewaker 'T Voorhoofd,  Stak Zijn 
 Lippen Minachtend Vooruit En Keek Ons Met Flikkerende En Boosaardige 
 Oogen Aan. Ik Twijfel Er Geen Oogenblik Aan Of Hij Zou Ons In 'T Gezicht 
 Hebben Gespogen En Onder Een Vloed Van Scheldwoorden Uit De Kerk Gejaagd 
 Hebben,  Als Hij Niet Geweten Had Dat We Een Aanbeveling Van Den 
 Aartsbisschop Hadden. Ik Trachtte Zoo Goed Ik Kon Met Vriendelijke 
 Woorden Den Toorn Van Den Man Tot Bedaren Te Brengen. Ik Zei Dat Mijn 
 Vriend Gratianus Het Niet Zoo Meende,  Maar Dat Hij Zoo'n Beetje 
 Gekscherenderwijze Gesproken Had,  Zooals Hij Dat Wel Meer Deed. Tegelijk 
 Legde Ik Een Paar Schellingen Neer,  Als Een Pleister Op De 
 Wonde.--Menedemus: Ik Kan Geen Woorden Genoeg Vinden Om Je Godsvrucht Te 
 Prijzen. Maar Als Ik Er Zoo Nu En Dan Eens Ernstig Over Nadenk,  Dan 
 Vraag Ik Mij Wel Eens Af,  Hoe De Menschen 'T Met Hun Geweten Kunnen 
 Overeenbrengen,  Wanneer Ze Zooveel Schatten Zoekbrengen Met 'T Bouwen 
 Van Kerken,  Met 'T Bovenmatig Versieren En Verrijken Er Van. Ik Wil 
 Graag Toegeven Dat De Kerk In Haar Plechtgewaden En Haar Vaatwerk Bij 
 Den Heiligen Dienst Een Passende Waardigheid Moet Ten Toon Spreiden. Ook 
 Moet Het Kerkgebouw Een Passende Statigheid Bezitten. Maar Waarvoor Zijn 
 Zooveel Doopvonten,  Zooveel Luchters,  Zooveel Gouden Beelden Noodig? 
 Waartoe Die Buitensporige Kosten Aan Die Zoogenaamde Orgels? En Dan Zijn 
 We Daarmee Nog Niet Eens Tevreden. Waarom Al Dat Muziek-Getjingel Dat 
 Met Groote Kosten Moet Betaald Worden,  Terwijl Intusschen Onze Broeders 
 En Zusters,  Die Allen De Levende Kerk Van Christus Uitmaken,  Van Honger 
 En Dorst Verkwijnen?--Ogygius: Ieder Vroom En Verstandig Mensch Zal 
 Daaraan Gaarne Paal En Perk Gesteld Zien. Maar Omdat Dit Euvel 
 Voortvloeit Uit Een Soort Van Vroomheid Die Geen Maat Kent,  Zou 'T 
 Eenige Aanmoediging Verdienen,  Vooral Wanneer Men Bedenkt Dat Er 
 Tegenwoordig Sommige Menschen Zijn,  Die Geheel Tegenovergesteld Van Zin, 
 De Kerken Van Al Haar Schatten Willen Berooven. Die Kostbaarheden Worden 
 Doorgaans Gegeven Door Machtige Heeren En Vorsten En Dat Is Toch Beter 
 Dan Dat Ze In Spel Of Oorlog Worden Verkwist. En Als Men Iets Daarvan 
 Vervreemdt,  Dan Wordt Dit In De Eerste Plaats Als Heiligschennis 
 Beschouwd; Verder Openen Zij Die Gewoon Waren Te Geven,  Niet Zoo Licht 
 Meer De Milde Hand En Worden Bovendien Gelokt Om Zelf Ook Te Gaan 
 Rooven. Ten Slotte Zie Ik Liever Een Kerk Die Weelderig Versierd Is Met 
 Rijke Benoodigdheden Voor Den Heiligen Dienst,  Dan,  Zooals Er Sommige 
 Zijn,  Naakt En Slordig,  Die Meer Hebben Van Paardenstallen Dan Van 
 Kerken.--Menedemus: Ja,  Maar We Hebben Toch Wel Eens Gelezen Dat 
 Oudtijds Bisschoppen Hoog Geprezen Werden,  Die Heilig Vaatwerk Overal 
 Heen Verkochten,  Om Met 'T Geld Daarvoor Verkregen De Armen Tegemoet Te 
 Komen.--Ogygius: Men Prijst Die Menschen Tegenwoordig Nòg. Maar 
 Navolgen: Dat Mag Men Niet En Mij Dunkt,  Dat _Wil_ Men Ook 
 Niet.--Menedemus: Maar Kom Aan: Ik Houd U Maar Op In Uw Verhaal. Ik Zie 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 105 
   
   
 Verlangend Uit Naar 'T Slotbedrijf Van Uw Avontuur.--Ogygius: Luister 
 Maar: Ik Zal 'T In Enkele Woorden Afmaken. Terwijl Onze Woordenwisseling 
 Daar Plaats Greep Kwam Het Hoofd Van Die Kerkegidsen Bij 
 Ons.--Menedemus: Wie Is Dat? De Abt Van Het Gesticht?--Ogygius: Hij 
 Draagt Een Mijter En Heeft De Inkomsten Van Een Abt. Alleen Draagt Hij 
 Niet Den Naam: Hij Wordt Prior Genoemd,  Omdat De Aartsbisschop Zelf Als 
 Abt Fungeert. Vroeger Was Iedere Aartsbisschop Van Die Streek Tevens Ook 
 Monnik.--Menedemus: Voor Mijn Part Mogen Ze Mij "Kameel" Noemen,  Als Ik 
 Een Inkomen Krijg Als Dat Van Een Abt.--Ogygius: 'T Leek Mij Een Vroom 
 En Tevens Schrander Man Te Zijn En Vrij Goed Op De Hoogte Van De 
 Theologie Van Scotus.[6] Hij Maakte Voor Ons Een Doos Open Waarin Men 
 Zegt Dat De Rest Van 'T Gebeente Van Den Heiligen Thomas Wordt 
 Bewaard.--Menedemus: Kon Je 'T Zien?--Ogygius: Neen,  Dat Mag Niet En 'T 
 Zou Ook Alleen Maar Kunnen Met Behulp Van Ladders. Maar De Houten Doos 
 Bevat Weer Een Gouden Kistje En Toen Dit Met Touwen Naar Boven Was 
 Getrokken Liet Hij Ons Onschatbare Dingen Zien.--Menedemus: Wat 
 Zeg-Je?--Ogygius: 'T Minste Van Alles Was Nog Maar 'T Goud. Alles 
 Flonkerde Van Zeldzame En Bijzonder Groote Steenen; Alles Schitterde En 
 Glinsterde. Sommige Steenen Waren Grooter Dan Ganzeneieren. In Diepen 
 Eerbied Stonden Daar Eenige Monniken Omheen; Toen Het Deksel Er 
 Afgenomen Werd Stonden Wij Allen In Biddende Houding. Met Een Witten 
 Staf Wees De Prior Ons De Edelgesteenten Elk Afzonderlijk Aan,  Terwijl 
 Hij Er Den Naam In 'T Fransch Bijvoegde En Tevens Hoeveel De Steen Waard 
 Was En Wie Hem Geschonken Had. Want De Voornaamste Steenen Waren Door 
 Vorsten Ten Geschenke Gegeven.--Menedemus: Die Prior Moet Wel Goed Van 
 Memorie Wezen.--Ogygius: Dat Moet Hij. Maar,  Oefening Doet Er Ook Veel 
 Toe! Hij Heeft Dat Zoo Vaak Bij De Hand Gehad. Van Hier Brengt Hij Ons 
 Weer In Een Ander Gewelf. Daar Heeft De Heilige Moeder Gods Haar 
 Verblijf. Maar 'T Is Er Een Beetje Donker En Ze Is Door Een Paar 
 Traliehekken Afgesloten.--Menedemus: Waarvoor Is Ze Bang?--Ogygius: Ik 
 Denk Alleen Maar Voor Dieven. Nooit Zag Ik Ergens Meer Rijkdom 
 Opeengestapeld.--Menedemus: Wat Je Me Daar Vertelt Is Met Recht Een 
 Blinde Rijkdom.--Ogygius: Er Werden Lantaarns Bijgehouden En Toen Zagen 
 We Een Meer Dan Koninklijk Schouwspel.--Menedemus: Is De Heilige Maagd 
 Hier Dan Nòg Rijker Dan Die Aan De Zee?--Ogygius: Voor Zoo Ver Het 
 Uiterlijk Aangaat Overtreft Deze De Andere Verre: 'T Verborgene Kent Zij 
 Zelf 'T Best. Dit Wordt Alleen Maar Aan Groote Heeren Getoond En Aan 
 Bevoorrechte Vrienden. Eindelijk Komen We Weer In De Sacristij Terug. 
 Daar Ontdoen Ze Een Kistje,  Met Zwart Leer Bedekt Van 'T Omhulsel En 
 Zetten 'T Op Tafel Neer. 'T Gaat Open En We Buigen Ons Neer Op Onze 
 Knieën.--Menedemus: Wat Was Er In?--Ogygius: Gescheurde Linnen Lappen, 
 Waarvan De Meesten Nog Sporen Van Snot En Slijm Droegen. Met Die Doeken 
 Wischte Zich,  Naar Men Zeide,  De Vrome Man 'T Zweet Van Zijn Gezicht En 
 Zijn Hals; Daarin Snoot Hij Zijn Neus Of Dergelijke Vuiligheden Meer, 
 Waarvan 'T Menschelijk Lichaam Niet Vrij Is. Mijn Goede Vriend Gratianus 
 Oogstte Daar Ook Al Weer Niet Den Allerbesten Dank In. Hem Bood De 
 Prior,  Als Engelschman,  Als Bekende En Als Man Van Veel Invloed, 
 Welwillend Een Der Doeken Ten Geschenke Aan,  Denkend Dat Hij Hem Een 
 Hoogst Welkom Cadeau Aanbood. Maar Gratianus Toonde Zich Hiervoor Alles 
 Behalve Dankbaar,  Vatte Den Doek Met Zijn Vingers Aan Met Een Tamelijk 
 Minachtend Gebaar,  En Legde Hem Weinig Eerbiedig Weer Neer,  Terwijl Hij 
 De Lippen Vooruit Stak Als Wilde Hij Gaan Fluiten. Dat Was Zoo Zijn 
 Gewoonte,  Als Hem Iets Overkwam,  Waarover Hij Zijn Minachting Meende Te 
 Moeten Uiten. Ik Schaamde Mij Dood En Hield Mijn Hart Vast Hoe Dit Zou 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 106 
   
   
 Afloopen. De Prior Deed Alsof Hij Niets Merkte Van 'T Geen Gebeurd Was, 
 Nam Beleefd Afscheid En Liet Ons Vertrekken,  Na Ons Eerst Een Glas Wijn 
 Te Hebben Geschonken. Toen We Naar Londen Terugkeerden....--Menedemus: 
 Waartoe Was Dat Noodig,  Daar Je Nu Niet Ver Van Je Vaderlandsche Kust Af 
 Waart?--Ogygius: 'T Is Zoo. Maar Ik Wilde Liefst Die Slecht Ter Naam En 
 Faam Bekend Staande Kust Vermijden,  Slecht Befaamd Om De Rooverijen En 
 Knevelarijen,  Erger Dan Die Bij Kaap Malea In De Oudheid Tegenover 
 Schipbreukelingen Werden Gepleegd. Ik Zal Je Eens Vertellen Wat Ik Bij 
 Mijn Laatsten Overtocht Van Frankrijk Naar Engeland Heb Gezien. We 
 Voeren,  Verscheidene Reizigers In Getal,  Van De Kust Bij Calais In Een 
 Sloep Naar Ons Schip,  Dat Op De Ree Lag. Onder De Medereizigers Bevond 
 Zich Ook Een Jong Franschman,  Arm En Berooid In Zijn Plunje. Ze Vroegen 
 Hem Een Halven Frank Veergeld. Zóóveel Zetten Ze Iemand Af Voor Dat 
 Kleine Eindje Overvaren. Hij Verontschuldigde Zich Dat Hij Arm Was. Als 
 In Scherts Gingen Ze Hem Onderzoeken En Toen Ze Zelfs Tot Zijn Schoenen 
 Toe Hadden Uitgetrokken,  Vonden Ze Tusschen Een Paar Dubbele Zolen Tien 
 Of Twaalf Franken. Die Ontnamen Ze Hem Zonder Complimenten,  Lachend, 
 Terwijl Ze Hem Nog Met Schimpwoorden Een Schavuit Van Een Franschman 
 Noemden.--Menedemus: En Hoe Hield Zich De Jonge Man?--Ogygius: Hoe Zou 
 Hij Zich Houden? De Tranen Stonden Hem In De Oogen.--Menedemus: Maar 
 Hadden Zij Het Recht Om Zoo Te Handelen?--Ogygius: 'T Zelfde Recht 
 Waarmee Die Bandieten De Bagage Van Reizigers Rooven,  Waarmee Ze Aan 
 Dezen De Beurs Afnemen Als Zij Hun Kans Schoon Zien.--Menedemus: 'T Is 
 Toch Verwonderlijk Dat Zij Zulk Een Boevenstreek Durven Uitrichten In 
 Tegenwoordigheid Van Zooveel Getuigen.--Ogygius: Ze Zijn Er Zóó Aan 
 Gewend Dat Ze Werkelijk Meenen Dat 'T Hun Recht Is. Een Aantal 
 Passagiers Uit 'T Groote Schip Zag 'T Aan,  In Onze Sloep Bevonden Zich 
 Eenige Engelsche Kooplieden Die Vruchteloos Tegenpruttelden. Alsof 'T 
 Een Grapje Gold Beroemden De Schurken Er Zich Op,  Dien Schavuit Van Een 
 Franschman Zoo Lekker Gesnapt Te Hebben.--Menedemus: Ik Zou Zulke 
 Zeeschuimers Wel Eens Voor De Grap Aan De Galg Willen Zien 
 Bungelen.--Ogygius: En Toch Krioelt 'T Aan De Kusten Aan Weerskanten Van 
 Dat Volk. Ga Nu Maar Eens Na Of De Versregel Van Vergilius Hier Niet Van 
 Toepassing Moet Wezen: "Wat Moeten Wel De Groote Heeren Kunnen Doen, 
 Wanneer De Gemeene Dieven Zoo Iets Durven Wagen!"[7] Zoo Komt 'T Dan Ook 
 Dat Ik Later Liever Den Grootsten Omweg Maak,  Dan Ooit Dien Korteren Weg 
 Weer Te Nemen. Daarbij Komt Nog Dat,  Evenals De Gang Náár De Onderwereld 
 Door Denzelfde Dichter Vergilius Heel Gemakkelijk Werd Genoemd,  De 
 Terugkeer Evenwel Zeer Moeilijk[8],  Zoo Ook Langs Deze Kust De Toegang 
 Heel Licht,  Het Weggaan Daarentegen Heel Bezwaarlijk Is. Te Londen 
 Vertoefden Juist Eenige Antwerpsche Kooplieden: Ik Besloot Mij Met Hen 
 Aan De Zee Toe Te Vertrouwen.--Menedemus: Heeft Dan Die Streek Zulke 
 Heilige Varenslieden?--Ogygius: Nu,  Ik Moet Bekennen: Evenals Een Aap 
 Altijd Een Aap Blijft,  Zoo Blijft Een Schipper Altijd Een Schipper.[9] 
 Maar Wanneer Je Ze Gaat Vergelijken Met Dat Andere Geboefte,  Dat Geleerd 
 Heeft Van Roof Te Leven,  Dan Zijn Het Engelen.--Menedemus: Nu,  Ik Zal Er 
 Aan Denken Wanneer Ik Soms Eens Lust Mocht Krijgen Dat Eiland Te Gaan 
 Bezoeken. Maar Keer Weer Terug Op Den Weg Waarvan Ik Je Heb 
 Afgebracht.--Ogygius: Toen Wij Nu Naar Londen Terugkeerden Kwamen Wij 
 Niet Ver Van 'T Door Ons Verlaten Canterburry In Een Weg Die Hol En 
 Tevens Eng Was. Bovendien Liep De Weg Sterk Af En Aan Weerskanten Was De 
 Wal Zóó Steil Dat Men Er Niet Uit Kon. Een Anderen Weg Nemen,  Kan Men 
 Niet. Links Van Den Weg Stond Een Bedelhuisje Waarin Zich Eenige Arme 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 107 
   
   
 Oude Sukkels Ophielden. Een Van Dezen Gaat Naar Buiten,  Zoodra Ze Merken 
 Dat Er Een Ruiter Aankomt: Hij Besprenkelt Hem Met Wijwater En Toont Dan 
 'T Bovenstuk Van Een Schoen Waarom Een Metalen Band Zit. Hierop Zit Een 
 Stuk Glas Dat Een Edelsteen Moet Voorstellen. Dat Kust Men En De 
 Bedelaar Krijgt Een Geldstuk.--Menedemus: In Zoo'n Hollen Weg Zou Ik 
 Liever Een Oude Bedelaarskolonie Zien,  Dan Een Troep Flinke 
 Struikroovers.--Ogygius: Gratianus Reed Te Paard Naast Mij Links,  'T 
 Dichtst Bij Den Bedelaar. Hij Wordt Besprenkeld,  Hetgeen Hij Zoo Goed En 
 Zoo Kwaad Als 'T Ging Verdroeg. Toen Hem Nu De Schoen Voorgehouden Werd, 
 Vroeg Hij Wat Dat Moest Beteekenen. De Bedelaar Zei Dat 'T De Schoen Was 
 Van Den Heiligen Thomas. Gratianus Werd Wit Van Boosheid En Terwijl Hij 
 Zich Tot Mij Wendde Zei Hij: "Wat Verbeeldt Zich Dat Vee Wel,  Dat We De 
 Oude Schoenen Van Alle Goede Menschen Zullen Kussen? Waarom Houden Ze 
 Ons Niet Wat Speeksel Of Eenig Ander Uitwerpsel Van Een Heilig Lichaam 
 Voor?" Ik Had Medelijden Met Den Ouden Stakkerd En Ik Troostte Hem Met 
 Een Fooitje.--Menedemus: Ik Moet Zeggen Dat Ik De Boosheid Van Gratianus 
 Wel Eenigszins Kan Begrijpen. Als Schoenen En Sandalen Bewaard Werden 
 Als Een Aandenken Aan De Vroegere Levenswijze,  Dan Zou Ik Daar Niets 
 Tegen Hebben. Maar Onbeschaamd Lijkt 'T Mij Den Menschen Sandalen En 
 Schoenen En Ondergoed Onder Den Neus Te Duwen,  Om Dat Alles Te Laten 
 Kussen. Als Iemand Dat Uit Eigen Beweging,  Uit Een Soort Van 
 Vroomheids-Aandrift Wil Doen,  Nu,  Laat Hij Het Doen.--Ogygius: 'K Wil 
 Niet Ontkennen Dat 'T Beter Was Het Niet Te Doen: Maar Aan Al Wat Zich 
 Niet Zoo Onmiddellijk Laat Veranderen Pleeg Ik De Goede Zijde Op Te 
 Merken,  Als Die Er Ten Minste Is. Zoo Maakte Ik Nu Bij Mij Zelven De 
 Opmerking,  Dat Een Goed Mensch Veel Heeft Van Een Schaap,  Een Slecht 
 Mensch Van Een Schadelijk Dier. Als Een Adder Bijv. Dood Is,  Kan Hij Wel 
 Niet Meer Bijten,  Maar Hij Kan Door Den Stank En Den Zwadder Den Omtrek 
 Nog Wel Verpesten. Zoolang Een Schaap Leeft,  Geeft Het Ons Voedsel Door 
 Zijn Melk,  Kleeding Door Zijn Wol En Verrijkt Het Ons Met De Lammetjes. 
 Na Zijn Dood Geeft 'T Ons Het Zoo Nuttige Leer En Dient Het Ons Tot 
 Spijs. Zoo Zijn Ook Hartstochtelijke Menschen,  Die De Slaven Zijn Van 
 Hun Lusten,  Bij Hun Leven Allen Tot Last. Na Hun Dood Hinderen Zij De 
 Levenden Door Het Klokgelui En Door Al De Drukte Die Bij Hun Begrafenis 
 Wordt Gemaakt,  Dikwijls Ook Door De Zoogenaamde Inwijdingskosten,  N.L. 
 Door De Uitgaven Voor Hunne Opvolgers. Goede Menschen Verschaffen In Elk 
 Opzicht Groot Nut. Bijvoorbeeld Nu Deze Heilige Thomas: Hij Spoorde Door 
 Voorbeeld,  Geleerdheid,  Vermaningen,  Allen Tot Vroomheid Aan; Hij 
 Troostte De Verlatenen,  Hielp De Behoeftigen En--Na Zijn Dood Doet Hij 
 Haast Nog Méér Nut. Hij Heeft Gemaakt Dat Deze Rijke Kerk Gesticht Is, 
 Hij Heeft In Geheel Engeland Aan 'T Priesterdom Een Groot Aanzien 
 Gegeven. Dat Stukje Oude Schoen Geeft Onderhoud Aan Een Geheele 
 Bedelaarskolonie.--Menedemus: Ja,  Dat Is Nu Wel Een Heel Vrome 
 Beschouwing Van De Zaak,  Maar Ik Verwonder Er Mij Over Dat Jij,  Als Je 
 Er Zóó Over Denkt,  Nooit De Spelonk Van Den Heiligen Patrick[10] Hebt 
 Bezocht,  Waarover Men Algemeen Verbazingwekkende Mirakels Vertelt. Mij 
 Komen Ze,  Onder Ons Gezegd,  Niet Erg Waarschijnlijk Voor.--Ogygius: 
 Waarschijnlijk? Er Kan Niets Zoo Wonderbaarlijk Verteld Worden Of 'T 
 Geen Men Werkelijk Ziet,  Overtreft 'T Nog.--Menedemus: Ben Je Dan Ook Al 
 Tot Die Spelonk Doorgedrongen?--Ogygius: Ik Heb Den Echten Stroom Van 
 Den Styx Bevaren; Ik Ben In Den Muil Van Den Avernus Afgedaald. Ik Heb 
 Gezien Hoe 'T In De Onderwereld Toegaat.--Menedemus: Je Zult Me Een 
 Groot Plezier Doen Als Je Daarvan 'T Verhaal Niet Voor Je 
 Houdt.--Ogygius: Mij Dunkt,  De Inleiding Van Ons Gesprek Is Al Lang 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 108 
   
 Genoeg. Ik Ga Naar Huis Om Te Zeggen Dat Ze Mijn Avondeten Moeten 
 Klaarmaken: Want Ik Heb Van Middag Nog Niet Gegeten.--Menedemus: Niet 
 Gegeten? Waarom Niet? Uit Godsdienstige Bezwaren?--Ogygius: Volstrekt 
 Niet. Ik Deed Het Uit Haat En Nijd.--Menedemus: Ben Je Dan Afgunstig Op 
 Je Eigen Maag?--Ogygius: Neen,  Maar Wèl Op Die Inhalige Herbergiers, 
 Die,  Niettegenstaande Ze Hun Gasten Geen Fatsoenlijk Maal Willen 
 Voorzetten,  Er Toch Geen Bezwaar In Zien Een Onbillijke Rekening In Te 
 Dienen. Ik Sar Hen Op Die Manier. Als Ik Kans Heb Op Een Lekker 
 Avondbroodje Bij Een Goeden Vriend Of Bij Een Herbergier Die Wat Minder 
 Karig Is,  Dan Heb Ik Maagpijn Net Tegen Etenstijd. Brengt 'T Geluk Me 'S 
 Middags Echter Ergens Een Lekker Maal,  Dan Krijg Ik Die Maagpijn Tegen 
 'T Avondeten.--Menedemus: Maar Ben Je Dan Niet Bang Dat Ze Je Aanzien 
 Voor Gierig En Schriel?--Ogygius: Menedemus,  Hoor Eens. Die Zich Over 
 Zoo Iets Schamen,  Zetten Hun Kapitaal Van Schaamte Op Lagen Interest 
 Uit. Ik Voor Mij Heb Mijn Schaamte Wel Voor Wat Beters Leeren 
 Bewaren.--Menedemus: Nu Ik Brand Van Verlangen Naar De Rest Van Je 
 Bevindingen. Daarom Inviteer Ik Mij Zelf Bij U Aan Tafel Als Gast. Daar 
 Kun Je 'T Mij Dan Op Je Gemak Vertellen.--Ogygius: Ik Vind 'T Heel 
 Aardig Dat Je Je Zelven Als Gast Aanbiedt,  Omdat Er Velen Zijn Die 
 Blijven Bedanken,  Ook Al Worden Ze Nog Zoo Dringend Uitgenoodigd. Maar 
 Je Zult Me Nog Driemaal Meer Plezier Doen,  Wanneer Je Thuis Wildet 
 Blijven Soupeeren. Ik Wil Dezen Avond In Den Huiselijken Kring 
 Doorbrengen. Maar Ik Heb Een Plannetje Dat Voor Ons Beiden Geschikter 
 Is. Laat Morgen Voor Mij En Mijn Vrouw Bij Jou Thuis Een Lekker Maaltje 
 Klaarmaken. Dan Kunnen Wij Tot 'T Avondeten Toe Blijven Doorpraten,  Tot 
 Je Zelf Zegt Dat Je Er Genoeg Van Hebt En Als Je Wilt Dan Zullen We Ook 
 Nog Bij Je Blijven Soupeeren. Waarom Krab Je Je Hoofd? Maak Jij 'T Maar 
 Klaar: Wij Beloven Plechtig Op Tijd Te Komen.--Menedemus: Ik Zou Liever 
 Hooren Vertellen Zonder Dat 'T Mij Wat Kostte. Maar Komaan! Een Dinertje 
 Zal Worden Gegeven,  Doch 'T Zal Vervelend En Laf Zijn Als Gij 'T Niet 
 Met Goede Vertellingen Weet Te Kruiden.--Ogygius: Maar Zeg Eens. Jeukt 
 'T Je Niet En Tintel Je Niet Van Lust Om Ook Zulke Pelgrimstochten Te 
 Gaan Doen?--Menedemus: Misschien Krijg Ik Die Tinteling Als Je 
 Uitverteld Hebt. Zooals Ik Nu Gestemd Ben,  Heb Ik Genoeg Aan Mijn 
 Roomsche Staties.--Ogygius: Hoe,  Roomsche? En Ge Zijt Nooit Te Rome 
 Geweest.--Menedemus: Ik Zal Je Zeggen Wat Ik Bedoel. Die Toeren Met 
 Pleisterplaatsen Maak Ik Thuis. Eerst Ga Ik De Huiskamer Binnen En Zorg 
 Ik Dat Mijn Dochters Geen Kwaad Kunnen Aan Haar Kuischheid En Ordelijk 
 Van Gedrag Zijn. Dan Ga Ik Naar De Werkplaats; Ik Ga Na,  Wat De 
 Dienstboden,  Meiden Zoowel Als Knechts,  Verrichten. Daarna Ga Ik Naar De 
 Keuken,  Rondziende Of Er Ook Iets Te Ordonneeren Valt. Verder Trek Ik 
 Dan Hierheen,  Dan Daarheen,  Terwijl Ik Naga Hoe Mijn Kinderen 'T Maken 
 En Mijn Vrouw,  Om Te Zorgen Dat Alles Op Zijn Plicht Past. Dat Zijn Mijn 
 Roomsche Staties Of Bedevaarten Naar Rome.--Ogygius: Ja,  Maar Daar Zou 
 In Uw Plaats Sint Jacob Wel Voor Zorgen.--Menedemus: De Heilige Schrift 
 Schrijft Mij Voor Dat Zelf Te Doen. Dat Ik 'T Aan De Heiligen Mag 
 Overlaten Heb Ik Nog Nergens Gelezen. 
   
   
   
   
   
   
 Noten: 
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 109 
 [1] Ilias. Xv 279. (Vosmaer). 
   
      Doch Weer Ziende Dat Hektor De Schaar Zijner Dapperen Rondging, 
      Viel Hun De Schrik Op Het Lijf,  Ontzonk Hun De Moed Voor De Voeten. 
   
 [2] De Kerk Gewijd Aan De Heilige Genoveva,  Gebouwd In 499 Op Hare 
 Aansporing,  Waarin De Heilige In Het Jaar 521 Begraven Is. 
   
 [3] Door Den Paus N.L. 
   
 [4] Zoo Noemt Erasmus Den Monnik,  Die In Rangorde 'T Dichtst Bij Den 
 Prior Staat. 
   
 [5] Men Noemt Zoo Een Opsomming Van Feiten In Een Volgorde,  Die De 
 Omgekeerde Is Van Hetgeen In Werkelijkheid Plaats Vindt. Bijv. Bij 
 Vergilius,  Aeneïs I 179. "Zij Maken Zich Gereed Het Graan Op 'T Vuur Te 
 Bakken En 'T Op Den Steen Stuk Te Stooten;" In Werkelijkheid Gaat Het 
 Stukstooten Vooraf Aan Het Bakken. 
   
 [6] Duns Scotus,  Één Der Invloedrijkste Scholastici Uit De 14e Eeuw,  Die 
 De Onbevlekte Ontvangenis Van Maria In Tweehonderd Bewijzen Tegenover 
 Thomas Van Aquino Verdedigde,  Waardoor Hij Veel Bijdroeg Dat Dit Een 
 Leerstuk Der R.C. Kerk Werd. Zijn Spitsvondige Dialectiek Bezorgde Hem 
 Dan Naam Van Doctor Subtilis. 
   
 [7] Verg. Ecloga Iii 16. Quid Domini Faciant,  Ausint Quum Talia Fures? 
   
 [8] Verg. Aeneïs Vi. 126. 
   
          Facilis Descensus Averno 
          Sed Revocare Gradum,  Superasque Evadere Ad Auras, 
          Hoc Opus,  Hic Labor Est 
   
 [9] Toespeling Op Het Grieksche Spreekwoord: Een Aap Blijft Een Aap,  Ook 
 Al Draagt Hij Gouden Sandalen. Vergelijk Vader Cats: 
   
          Al Draagt De Aap Een Gouden Ring 
          Hij Is En Blijft Een Morsig Ding. 
   
   
   
   
 [10] Patricius,  St. Patrick,  Wordt De Iersche Apostel Genoemd Omdat Hij, 
 In 433 Door Paus Celestinus Naar Ierland Gezonden,  Daar Vele 
 Bekeerlingen Maakte. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 110 
   
 Het Sprookjesmaal 
   
   
   
   
 Personen: Eenige Makkers Aan Tafel. 
   
 Jan,  Hendrik,  Willem,  Karel,  Pieter,  Reint,  Flip,  Koos En Frits. 
   
   
   
   
      Onder De Samenspraken Van Erasmus Vindt Men Een Viertal Die Ten 
      Titel Voeren "Maaltijd." (Eéne Heet 'T _Dichterlijk_ Maal,  Een 
      Tweede 'T _Godsdienstig_,  Een Derde 'T _Wereldsch_ En Een Vierde 
      Het _Sprookjes_Maal.) De Eerste Drie Bevatten Gesprekken Over 
      Godsdienstige Onderwerpen,  Plaatsen Uit Den Bijbel,  Over 
      Spraakkunst En Litteratuur. De Laatste,  Het Sprookjesmaal Dat 
      Hieronder Volgt,  Is Een Aaneenschakeling Van Anecdotes,  Ook 
      Geschiedkundige,  Waarmee Eenige Gasten Elkander Den Maaltijd 
      Opvroolijken. 
   
   
   
   
 Jan: Zooals Geen Welingerichte Staat Kan Bestaan Zonder Wetten En Zonder 
 Hoofd,  Zoo Mag Ook Dit Gastmaal Niet Zonder President En Zonder 
 Reglement Zijn.--Hendrik: Uitstekend! Uit Naam Van Ons Allen Durf Ik Wel 
 Verzekeren Dat Wij 'T Allen Daarmee Eens Zijn.--Jan: Heidaar,  Bediende, 
 Breng De Dobbelsteenen Eens Hier! Die Moeten Beslissen,  Wien Jupiter Zóó 
 Heeft Begunstigd Dat Hij Hem Tot Tafelpresident Maakt. Mooi Zoo! De 
 Hemel Is Gunstig Geweest Aan Willem. 'T Lot _Is_ Toch Niet Blind. 
 Onmogelijk Kon Een Geschikter Persoon Gekozen Worden,  Ook Al Had Er 
 Hoofdelijke Stemming Plaats Gehad. Doorgaans Schermt Men Met Een 
 Spreekwoord Dat Wel Waarheid Bevat,  Maar Eigenlijk Geen Latijn Is: 
 "Novus Rex Nova Lex;" Nieuwe Heeren Nieuwe Wetten: Zeg Ons Dus,  O Vorst! 
 Uwe Wetten.--Willem: Allen Bij Dezen Maaltijd Aangezeten: Heil! 
 Vooreerst Doe Ik Bij Dezen Als Mijn Wil Kennen,  Dat Niemand Hier Iets 
 Anders Vertelle Dan Lachwekkende Verhalen. Wie Geen Vertelseltje Kent, 
 Wordt Met Een Halven Gulden Beboet. Dat Geld Worde Voor Wijn Gebruikt. 
 Onder De Wettig Erkende Verhalen Zullen Wij Ook Die Rekenen Welke Voor 
 De Vuist Weg Verteld Worden,  Mits Slechts De Maat Van 'T Waarschijnlijke 
 En Betamelijke Niet Overschreden Worde. Als Er Niemand Is Die Met Een 
 Vertelsel In Gebreke Is Gebleven,  Dan Zullen Twee 'T Gelag Van Den Wijn 
 Betalen,  Nl. De Een Die 'T Aardigste,  De Ander Die 'T Flauwste Verhaal 
 Heeft Ten Beste Gegeven. De Gastheer Moet Vrijgesteld Blijven Van Een 
 Bijdrage In De Kosten Van Den Wijn. Hij Heeft Alleen Te Zorgen Voor De 
 Spijzen. Mocht Hierover Soms Eenig Geschil Ontstaan,  Dan Moet Hendrik 
 Als Scheidsrechter Optreden. Indien Ieder Dit Gehoord Heeft En Niemand 
 Er Tegen Is,  Dan Heeft Dit Kracht Van Wet. Wie Aan Die Wet Niet Wil 
 Gehoorzamen,  Ga Heen,  Maar Met Dien Verstande Dat Hij Morgen Bij Ons 
 Drinkgelag Mag Terugkomen.--Hendrik: We Willen Dat De Wet Door Onzen 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 111 
   
   
 Voorzitter Gegeven Bij Acclamatie Van Kracht Worde Verklaard. Maar Bij 
 Wien Begint De Kring Van Onze Vertellingen?--Willem: Bij Wien Anders Dan 
 Bij Den Gastheer?--Karel: Voorzitter,  Een Paar Woordjes Als Ik 
 Mag.--Willem: Denk Je Soms Dat We Hier Stommetje Moeten Spelen?--Karel: 
 De Rechtsgeleerden Zeggen Dat Een Onbillijke Wet Geen Wet Is.--Willem: 
 Dat Geef Ik Toe.--Karel: Maar Toch Stelt Uw Verordening 'T Beste 
 Verhaaltje Gelijk Met Het Slechtste.--Willem: Waar Het Te Doen Is Om Ons 
 Te Vermaken,  Daar Heeft Hij Die 'T Leelijkst Gesproken Heeft Niet Minder 
 Lof Verdiend Dan Hij Die Heel Goed Sprak,  En Wel Om Deze Reden: Dat De 
 Een Niet Minder Tot 'T Genoegen Bijdroeg Dan De Ander. Zoo Is Het Onder 
 Zangers Bijvoorbeeld Ook: Niemand Schenkt Genot,  Dan Wie Bij Uitstek 
 Goed Zingt Of Bijzonder Leelijk. Wordt Er Niet Meer Gelachen,  Wanneer 
 Men Den Koekoek Hoort Dan Bij 'T Hooren Van De Nachtegaal? 
 Middelmatigheid Vindt Hierbij Geen Lof.--Karel: Maar Waarom Worden Zij 
 Gestraft Die Een Prijs Verdienen?--Willem: Om Te Maken Dat Niet Hun Al 
 Te Groot Geluk Een Wraakgodin Oproepe,  Wanneer Ze Èn Den Prijs Èn 
 Straffeloosheid Verwierven.--Karel: Bij Bacchus! Minos,  De 
 Rechtvaardigste Wetgever[1] Die Er Ooit Is Geweest,  Heeft Nooit Een 
 Billijker Wetsbepaling Gemaakt.--Pieter: En Zult Gij Geen Voorschriften 
 Geven Welke Regels Bij 'T Drinken In Acht Moeten Worden 
 Genomen?--Willem: Na Rijp Beraad Zal Ik Het Voorbeeld Volgen Van Den 
 Spartaanschen Koning Agesilaos.--Pieter: Wat Deed Die?--Willem: Toen Hij 
 Eens Bij Keuze Van 'T Lot Tot Tafelpresident Was Gekozen En De 
 Hofmeester Hem Vroeg Hoeveel Wijn Hij Bij Elken Gast Moest Plaatsen, 
 Antwoordde Hij Dezen: "Als Gij Tamelijk Veel Wijn In Voorraad Hebt,  Geef 
 Dan Aan Ieder Zooveel Hij Vraagt; Als De Voorraad Wat Minder Rijk Is, 
 Verdeel Dien Dan Gelijkelijk Onder Allen."--Pieter: Wat Bedoelde De 
 Spartaan Met Die Woorden?--Willem: Hij Had Er Dit Mee Op Het Oog: Om Het 
 Maal Niet Tot Een Dronkemanspartij Te Maken,  Maar Ook Niet Tot Een 
 Aanleiding Om Te Mopperen.--Pieter: Hoe Dat Zoo?--Willem: Omdat Er Zijn 
 Die Graag Veel Drinken,  Maar Ook Anderen Die 'T Liever Wat Kalm-Aan 
 Doen. Er Worden Ook Menschen Gevonden Die Geheel-Onthouders Zijn,  Zooals 
 Men Zegt Dat Koning Romulus Is Geweest. Als Er Dus Aan Niemand Wijn 
 Gegeven Wordt Of Hij Moet Er Om Vragen,  Dan Wordt Vooreerst Niemand 
 Gedwongen Om Te Drinken En Toch Behoeven Zij Die Van Een Flink Glas Wijn 
 Houden,  Er Niet Minder Om Te Drinken. Zoo Komt 'T,  Dat Dan Iedereen 
 Vroolijk Is Aan Tafel. En Omgekeerd,  Wanneer Met Schriele Hand De Wijn 
 In Gelijke Porties Wordt Rondgedeeld Aan Iederen Gast Afzonderlijk,  Dan 
 Krijgen Zij Die Wat Matig Drinken Genoeg; Terwijl Ook Niemand Bij Een 
 Gelijke Uitdeeling Murmureeren Kan,  Wanneer Hij Ziet Dat Iemand,  Die Van 
 Plan Was Het Er Eens Goed Van Te Nemen,  Zich Kalm Moet Schikken Naar 
 Matigheid. Als U Dus Het Voorbeeld Van Den Spartaanschen Koning Bevalt 
 Dat Ik Daar Aanhaalde,  Dan Zullen Wij Dat Volgen. Immers Wij Willen Dat 
 Het Maal Gezellig Worde Door De Vertellingen,  Niet Door Den Invloed Van 
 Veel Wijn.--Pieter: Wat Dronk Romulus Dan?--Willem: Wat De Hondjes Ook 
 Drinken.--Pieter: Is Dat Een Koning Niet Onwaardig?--Willem: Volstrekt 
 Niet Meer Onwaardig,  Dan Wanneer Koningen Lucht Inademen Die Ze Ook Met 
 De Honden Deelen. Alleen Met Dit Onderscheid: De Koning Drinkt Niet 
 Hetzelfde Water Dat De Hond Drinkt,  Maar De Lucht Die De Koning Heeft 
 Uitgeademd,  Die Ademt De Hond In En Op Zijn Beurt Ademt De Koning Ook 
 Weer De Lucht In,  Die De Hond Heeft Uitgeademd. Alexander De Groote Zou 
 Vrij Wat Beroemder Zijn Als Hij Zich Met Den Hondendrank Had Tevreden 
 Gesteld. Niets Toch Is Voor Een Koning Die Voor Zooveel Drinkende 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 112 
   
   
 Menschen Moet Zorgen,  Gevaarlijker Dan Dronkenschap. Maar Dat Romulus 
 Geheel-Onthouder Is Geweest,  Blijkt Uit Een Niet Onaardige Uiting Van 
 Hem. Toen Eens Iemand Die Zag Dat Hij Geen Wijn Dronk,  Gezegd Had: "Wat 
 Zal De Wijn Goedkoop Worden,  Wanneer Allen Dien Drinken Zooals Hij," 
 Toen Antwoordde Hij: "Neen Juist Niet; Ik Denk Dat Hij Heel Duur Zou 
 Worden,  Wanneer Allen Dien Dronken Zooals Ik. Want Ik Drink Juist 
 Zooveel Als Ik Wil."--Hendrik: Ik Woû Wel Dat Onze Vriend De Kanunnik 
 Johannis Botzemus Uit Constanz Hier Was,  Om Ons Een Levend Voorbeeld Van 
 Dien Romulus Voor Oogen Te Stellen. Want Hij _Is_ Werkelijk Een Even 
 Groot Wijnvijand,  Als Men _Zegt_ Dat Hij 'T Is En Toch Is Hij Een 
 Gezellig Kameraad En Een Vroolijk Dischgenoot.--Jan: Kom-Aan,  Wanneer 
 Gij Niet Tegelijk Kunt Slurpen En Blazen (Wat Plautus Zegt Dat Zoo 
 Moeilijk Is) Maar Eten En Hooren,  Wat Heel Gemakkelijk Is,  Dan Wil Ik 
 Onder Goede Voorteekenen Wel Een Begin Maken Met Vertellen. Al Ge Soms 
 'T Verhaaltje Niet Heel Geestig Vindt,  Weet Dan Dat 'T Een Hollandsche 
 Mop Is. Verscheidene Onder U Zullen Den Naam Van Een Zekeren Maccus Wel 
 Eens Gehoord Hebben.--Hendrik: Niet Lang Geleden Is Hij Gestorven.--Jan: 
 Toen De Man Te Leiden Aankwam En Zich Daar Als Vreemdeling Door Een Grap 
 Bekend Wilde Maken (Want Dat Was Zijn "Fort") Ging Hij Een 
 Schoenenwinkel Binnen En Groette Beleefd. De Schoenmaker Die Graag Wat 
 Van Zijn Waar Kwijt Wilde Wezen,  Vroeg Hem Wat Er Van Zijn Dienst Was. 
 Toen Maccus Zijn Oogen Liet Vallen Op Een Paar Kappen Van Laarzen Die 
 Daar Hingen,  Vroeg Hij Of Zijn Nieuwe Klant Soms Kappen Verlangde, 
 Maccus Zei Van Ja En De Baas Ging Een Paar Uitzoeken Dat Voor De Beenen 
 Van Zijn Cliënt Geschikt Was. Toen Hij Ze Gevonden Had,  Haalde Hij Ze 
 Voor Den Dag En (Zooals Schoenmakers Dat Gewoonlijk Doen) Gespt Ze Hem 
 Aan. Toen Nu Maccus Keurig Netjes Met Zijn Kuiten In De Kappen Zat,  Zei 
 Hij: "Wat Zou Daar Een Paar Schoenen Met Dubbele Zolen Netjes Bij 
 Staan." Op De Vraag Van Den Koopman Of Hij Ook Schoenen Wilde,  Knikte 
 Hij Van Ja. Die Worden Opgezocht En Aan De Voeten Getrokken. Maccus 
 Prees De Kappen,  Hij Roemde De Schoenen. De Schoenmaker,  Inwendig Blij, 
 Zong 'T Lofliedje Met Hem Mee,  Hopend Op Een Hoogeren Prijs Wanneer Den 
 Klant De Koop Zóó Goed Beviel. Zoo Waren Ze Reeds Met Elkander Op Een 
 Vrij Gemeenzamen Voet Geraakt. Daarop Zei Maccus: "Zeg Ereis Eerlijk: Is 
 'T Je Nooit Gebeurd Dat,  Wanneer Je Iemand Zóó Met Kappen En Laarzen 
 Voor Een Tocht Hadt Uitgerust,  Zooals Gij 'T Mij Nu Gedaan Hebt,  Dat Hij 
 Er Dan Van Door Ging,  Zonder Je Te Betalen?" "Nooit," Was 'T Antwoord. 
 "Maar Als 'T Nu Soms Eens Gebeurde,  Wat Zou Je Dan Doen?" "'K Zou Hem 
 Hard Achterna Loopen," Zei De Schoenmaker. Toen Zei Maccus: "Zeg Je Dat 
 In Ernst Of In Scherts?" "In Vollen Ernst," Zei De Ander,  "En Ik Zou 'T 
 Ook Werkelijk Doen." "Ik Wil 'T Eens Probeeren," Zei Maccus. "Kijk Ik 
 Loop Weg: 'T Gaat Om De Schoenen! Zet Mij Nu Na!" En Tegelijk Zette Hij 
 'T Op Een Loopen. De Schoenmaker Hem Achterna Zoo Hard Hij Kon,  Al 
 Roepend: "Houdt Den Dief,  Houdt Den Dief!" Toen Op Dat Geroep De Burgers 
 Overal Uit Hun Woningen Voor Den Dag Kwamen,  Wist Maccus Hen Door 'T 
 Volgend Leugentje Te Beletten Hem Tegen Te Houden. Hij Riep Hun Namelijk 
 Toe: "Niemand Mag Ons In Onzen Loop Tegenhouden: We Loopen Om 'T Hardst 
 Om Een Ton Bier." En Zoo Keken De Burgers Bij Den Wedloop Toe,  Zonder 
 Dien Te Storen. Ze Vermoedden Echter Dat De Schoenmaker Zijn Roep 
 Aanhief Uit List,  Om Daardoor Een Kansje Te Krijgen 'T Van Den Ander Te 
 Winnen. Eindelijk Moest Onze Schoenmaker Het Opgeven; Bezweet En Buiten 
 Adem Keerde Hij Naar Huis Terug. Maccus Had Den Prijs 
 Gewonnen.--Hendrik: Die Maccus Is Wel Den Schoenmaker Ontloopen,  Maar 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 113 
   
   
 Niet Den Dief.--Jan: Hoe Zoo?--Hendrik: Omdat Hij Den Dief In Zijn Eigen 
 Persoon Bij Zich Hield.--Jan: Misschien Had Hij Op Dat Oogenblik Geen 
 Contanten En Heeft Hij 'T Geld Later Wel Betaald.--Hendrik: Maar Daar 
 Was Toch Grond Om Een Gerechtelijken Eisch Tegen Hem In Te 
 Stellen.--Jan: Die _Is_ Ook Later Ingesteld. Maar Toen Had Maccus Al 
 Eenige Kennissen Onder De Overheden.--Hendrik: En Waarmee Kwam Maccus 
 Voor Den Dag?--Jan: Waarmee? Vraag Je Dat Nog? In Een Zaak Zoo Licht Te 
 Winnen? De Eischer Liep Grooter Gevaar Dan De Beschuldigde.--Hendrik: 
 Hoe Dat Zoo?--Jan: Omdat Hij Hem Van Laster Beschuldigde En De Wet Op 
 Hem Wilde Toepassen Die Voorschrijft,  Dat Iemand Die Een Ander Iets 
 Aanwrijft Wat Hij Niet Bewijzen Kan,  Dezelfde Straf Moet Lijden Die De 
 Beschuldigde Zou Gekregen Hebben Wanneer Het Van Hem Bewezen Was. Maccus 
 Verklaarde Dat Hij Geen Stuk Had Aangeraakt Tegen Den Wil Van Den 
 Eigenaar. Dat Deze Daarentegen Met Alles Uit Eigen Beweging Was Komen 
 Aandragen,  Dat Er Van Een Prijs Niet Gesproken Was. Dat Hij Den 
 Schoenmaker Tot Den Wedloop Had Uitgedaagd En Dat De Man Die Uitdaging 
 Had Aangenomen. Reden Tot Klagen Had Hij Niet; Hij Had 'T In Den Wedloop 
 Eerlijk Verloren.--Hendrik: Dit Geding Heeft Wel Wat Van Dat Bekende 
 Proces Om De Schaduw Van Den Ezel. En Hoe Liep 'T Af?--Jan: Toen Er 
 Genoeg Gelachen Was,  Noodigde Één Der Rechters Maccus Bij Zich Te Eten 
 En Aan Den Schoenmaker Werd 'T Geld Uitbetaald. Iets Dergelijks Is In 
 Mijn Jongensjaren Ook Te Deventer Gebeurd. 'T Was In Den Vastentijd, 
 Waarin (Naar Het Spreekwoord Zegt) De Visschers 'T Heft In Handen Hebben 
 En De Slagers Ledig Rondloopen. Er Stond Iemand Bij De Uitstalling Van 
 Een Fruitvrouw,  Een Verbazend Dik Wijf; Met Gespannen Blikken Keek Hij 
 Naar Alles Wat Te Koop Lag Uitgestald. Als Gewoonlijk Vroeg Ze Of 
 Mijnheer Iets Noodig Had. En Toen Zij Zag Hoe Hij Zijn Oogen Op De 
 Vijgen Gevestigd Hield Vroeg Ze: "Wilt U Vijgen? Ze Zijn Overheerlijk." 
 Toen Hij Geknikt Had Van Ja,  Vroeg Ze Hoeveel Pond Hij Verlangde. "Wil U 
 Vijf Pond?" Op Zijn Toestemmenden Knik Schudde Ze Hem Dat Gewicht In Een 
 Slip Van Zijn Kleed. Terwijl Zij Haar Weegschaal Opbergt,  Gaat De Kooper 
 Heen,  Niet Hard Wegloopend,  Maar Kalm En Bedaard. Toen De Koopvrouw Weer 
 Terugkwam Om 'T Geld In Ontvangst Te Nemen Zag Ze Den Kooper Rustig 
 Wegwandelen. Zij Zette Hem Na,  Meer Met Haar Stem Dan Met Haar Beenen. 
 Hij Deed Net Als Of Hij 'T Niet Merkte En Ging Door. Eindelijk Bleef Hij 
 Staan,  Toen Veel Menschen Op 'T Geschreeuw Van De Koopvrouw Kwamen 
 Aanloopen. Nu Wordt Te Midden Van 'T Volk De Zaak Behandeld. Algemeen 
 Gelach! De Kooper Zegt Dat Hij Niet Gekocht Heeft,  Maar Alleen Dankbaar 
 Aangenomen Wat Hem Beleefd Werd Aangeboden. Als Ze Hem Voor 'T Gerecht 
 Wilde Dagen,  Dat Hij Dan Zou Verschijnen.--Hendrik: Kom Aan. Ik Zal Ook 
 Een Verhaaltje Ten Beste Geven Dat Misschien Wel Eenigszins Gelijk Is 
 Aan 'T Uwe,  Maar Toch Niet Minder Aardig Is. Alleen Is De Hoofdpersoon 
 Niet Zoo Beroemd Als Uw Maccus. De Wijsgeer Pythagoras Verdeelde De 
 Geheele Markt In Drie Klassen Van Menschen: De Eene Groep Komt Om Te 
 Verkoopen,  De Andere Om Te Koopen En Deze Beide Soorten Van Menschen, 
 Zei Hij,  Hebben 'T Hoofd Vol Zorgen En Zijn Dus Niet Gelukkig. Anderen 
 Komen Alleen Maar Op De Markt Om Te Zien Wat Er Te Koop Geboden Wordt Of 
 Wat Er Omgaat: Dat Zijn Alleen De Gelukkigen,  Omdat Ze Vrij Zijn Van 
 Zorg En Pret Hebben Die Hun Niets Kost. "En Zóó," Zei De Wijsgeer,  "Gaat 
 'T Ook In De Wereld Toe; Dáár In 'T Groot,  Zooals Bij Den Handel Op De 
 Markt In 'T Klein." Op De Plaatsen Waar Bij Ons Handel Gedreven Wordt, 
 Op De Markt En De Beurs,  Loopt Gewoonlijk Nog Een Vierde Soort Van 
 Menschen Rond Die Niet Koopen,  Niet Verkoopen En Ook Geen Toekijkers 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 114 
   
   
 Zijn,  Maar Die Overal Op Den Loer Liggen Of Ze Soms Iets Kunnen Stelen. 
 En Onder Dat Slag Van Volk Treft Men Er Die Weergaasch Handig Zijn: Men 
 Zou Zeggen Dat Ze Ter Wereld Waren Gekomen Onder Bescherming Van Den 
 Dievengod Mercurius. Onze Gastheer Heeft Een Verhaaltje Ten Beste 
 Gegeven Met Een Aanhangsel; Ik Zal Er Nu Een Geven Waarvan Ik De 
 Voorafspraak Reeds Gehouden Heb. Hoort Dan Verder Wat Onlangs In 
 Antwerpen Is Gebeurd. Een Priester Had Er Een Aardig Sommetje Geld 
 Gebeurd,  En Wel In Zilvergeld. Een Bedrieger Had Dit Bemerkt. Hij Klampt 
 Den Priester Aan,  Die In Zijn Gordel De Beurs Droeg,  Gespannen Van De 
 Geldstukken. Hij Groet Hem Beleefd. Hij Vertelt Hem Dat Hem Door Zijn 
 Mede-Parochianen Is Opgedragen,  Voor Hun Kapelaan Een Nieuw 
 Priesterkleed Te Koopen,  Zooals De Geestelijken Dat Dragen Wanneer Zij 
 De Mis Bedienen. Hij Vraagt Dus Beleefd Of Hij Hem Met Zijn Raad Wel Zou 
 Willen Bijstaan,  Of Hij Met Hem Wilde Meegaan Naar Een Winkel Waar Zulke 
 Kleedingstukken Te Koop Zijn. "Ik Zou Dan Naar De Maat Van Uw Lichaam 
 Een Kleed Kunnen Nemen Wat Grooter Of Wat Kleiner; Want Mij Dunkt Dat 
 Uwe Gestalte Vrijwel Overeenkomt Met Die Van Onzen Kapelaan." Nu,  Dezen 
 Dienst,  Die Van Zoo Weinig Beteekenis Scheen,  Wilde De Geestelijke Hem 
 Graag Bewijzen. Ze Gaan Een Winkel Binnen. Een Priesterkleed Wordt Voor 
 Den Dag Gehaald: De Geestelijke Trekt 'T Aan; De Koopman Zegt Dat 'T 
 Prachtig Past. Nadat De Gauwdief Den Priester Nu Eens Van Voren,  Dan Van 
 Achteren Had Aangezien,  Vindt Hij Het Kleedingstuk Niet Kwaad,  Maar Hij 
 Maakt Toch De Opmerking,  Dat 'T Kleed Van Voren Korter Is Dan Eigenlijk 
 Wel Mag. Toen Zei De Verkooper,  Daar Hij Bang Was Dat De Koop Niet Zou 
 Doorgaan,  Dat Dit Niet De Schuld Was Van Het Gewaad,  Maar Dat De 
 Goedgevulde Beurs De Oorzaak Was Dat 'T Opschortte En Dat Het Daardoor 
 Te Kort Scheen. Om Kort Te Gaan: De Priester Legt Zijn Beurs Af,  Opnieuw 
 Bekijken Zij 'T Kleedingstuk. Toen De Priester Zich Even Omdraait, 
 Grijpt De Gauwdief De Beurs En Maakt Er Zich Mee Uit De Voeten. De 
 Priester Zet Hem Achterna,  Zóóals Hij Daar Stond,  Met Zijn Priesterkleed 
 Aan,  En Achter Den Priester De Kleerenkoop. De Priester Roept: "Houdt 
 Den Dief;" De Koopman Gilt: "Pakt Dien Priester;" De Gauwdief Roept: 
 "Houdt Dien Priester Vast,  Hij Is Dol!" En Men Wilde Dat Graag Gelooven, 
 Toen Ze Hem Zoo Opgesierd Op Straat Zagen Hollen. En Terwijl Dus De Een 
 Den Ander Tegenhield Kon De Gauwdief Ontsnappen.--Willem: 'T Is Er Een 
 Die Verdient Dubbel Gehangen Te Worden,  Zoo'n Slimmerd!--Hendrik: Als 
 Hij Al Niet Lang Hangt!--Willem: 'K Hoop Dat Hij Niet Alleen Hangt,  Maar 
 Met Hem De Lieden,  Die Dergelijke Schurken Tot Nadeel Van 'T Groote 
 Publiek Begunstigen.--Hendrik: Ze Begunstigen Hen Niet Voor Niets. Het 
 Is,  Volgens Homerus' Dichtregel,  Een Keten Die Neerhangt Op Aarde,  Maar 
 Van Boven Met Jupiter In Aanraking Is.--Willem: Laten We Tot Onze 
 Anecdotes Terugkeeren.--Karel: De Beurt Is Aan U,  Zoo 'T Ten Minste Geen 
 Heiligschennis Is Den Koning Zelven Tot De Orde Te Roepen.--Willem: Ik 
 Behoef Niet Geroepen Te Worden. Integendeel,  Ik Keer Gaarne Uit Me 
 Zelven Tot De Orde Terug. Anders Zou Ik Een Tyran Zijn,  Geen Koning, 
 Wanneer Ik Bezwaren Maakte Mij Te Onderwerpen Aan De Wetten Die Ik Aan 
 Anderen Voorschrijf.--Karel: En Toch Zeggen Ze Dat Een Vorst Boven De 
 Wet Staat.--Willem: Heelemaal Verkeerd Is Dat Niet Gezegd,  Wanneer Men 
 Althans Onder Vorst Wil Verstaan Den Vorst,  Dien Ze Toen Keizer Noemden. 
 En Verder,  Wanneer Jij 'T Zóó Uitlegt: Dat Hij Uit Eigen Beweging Veel 
 Royaler Datgene Doet,  Wat Anderen,  Hoe Dan Ook,  Gedwongen Doen. Immers, 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 115 
   
 Wat De Ziel Is Voor Het Lichaam,  Dat Is Een Goed Vorst Voor Den Staat. 
 Waartoe Behoeven Wij Er Evenwel Bij Te Voegen "Goed;" Daar Toch Een 
 Slecht Vorst Geen Vorst Is,  Evenmin Als Een Onreine Ziel,  Die Zich In 
 Een Menschenlichaam Genesteld Heeft,  Een Ziel Van Dat Lichaam Is. Maar 
 Kom Aan! Het Verhaal Zou Komen. Mij Dunkt 'T Is Goed Van Pas,  Wanneer Ik 
 Als Koning Van Dit Maal,  Ook Een Verhaal Met Een Koning Er In,  Vertel. 
 Toen Koning Lodewijk De Elfde,  Omdat In Zijn Rijk De Boel In 'T Honderd 
 Liep,  Rondzwierf Bij De Bourgondiërs,  Maakte Hij Bij Gelegenheid Van Een 
 Jacht Kennis Met Een Zekeren Conon,  Een Eenvoudigen Boer,  Maar Een Man 
 Met Een Trouwhartig En Eerlijk Gemoed. Vorsten Hebben Dikwijls Veel Op 
 Met Zulk Slag Van Menschen. Na De Jacht Kwam De Koning Dikwijls In De 
 Hofstee Van Dien Man Eenige Oogenblikken Binnen En Zooals Groote Heeren 
 Vaak Schik Hebben In Plebeïsche Genoegens,  Zoo Smulde Hij Dikwijls Bij 
 Hem Aan Rapen. Toen Lodewijk Korten Tijd Daarna Op Zijn Troon Hersteld, 
 De Heerschappij Over Frankrijk Weer In Handen Had,  Werd Conon Door Zijn 
 Vrouw Aangespoord Om Den Koning Toch Eens Te Herinneren Aan De Vroeger 
 Bij Hen Genotene Gastvrijheid. Conon Maakte Zwarigheden: 'T Zou Toch 
 Maar Verloren Moeite Wezen,  Vorsten Toch Denken Niet Aan Zulke Diensten. 
 Maar De Vrouw Zette Door En Kreeg Haar Zin. Conon Zoekt Eenige Bijzonder 
 Mooie Rapen Uit En Maakt Zich Voor De Reis Gereed. Maar Onderweg Laat 
 Hij Zich Door 'T Aanlokkelijke Van De Spijs Verleiden En Peuzelt Ze 
 Achtereenvolgens Allen Op,  Behalve Één: Een Bijzonder Grooten Knol. Toen 
 Conon Tot 'T Binnenplein Had Weten Door Te Sluipen,  Waarlangs De Koning 
 Moest Komen,  Herkende Deze Hem Terstond En Liet Hem Bij Zich Komen. 
 Conon Haast Zich Den Koning De Raap Aan Te Bieden: De Koning Neemt Die 
 Met Nog Grootere Bereidwilligheid Aan,  Terwijl Hij Aan Iemand Uit Zijn 
 Omgeving Opdraagt,  Het Voorwerp Zorgvuldig Neer Te Leggen Bij De Dingen 
 Die Hem Het Liefst Zijn. Hij Noodigt Conon Bij Zich Aan Tafel En Toen 
 Deze Weer Naar Zijn Boerderij Terug Wilde Gaan Liet Hij Hem Voor Zijn 
 Knol Duizend Gouden Kronen Uitbetalen. Toen 'T Gerucht Hiervan,  Zooals 
 Dat Gaat,  Spoedig Onder 'S Konings Hofstoet Verbreid Was,  Gaf Één Der 
 Hovelingen Den Koning Een Mooi Paard Ten Geschenke. De Koning Begreep 
 Heel Goed,  Dat Zijn Hoveling Zich Had Laten Verlokken Door De 
 Vrijgevigheid Die Jegens Conon Was Betoond,  En Dat De Man Hoopte Op Een 
 Rijke Belooning. Maar Hij Nam Met Een Bijzonder Opgewekt Gelaat 'T 
 Geschenk Aan; Riep Zijn Rijksgrooten Bijeen En Legde Hun De Vraag Voor, 
 Met Welk Een Geschenk Hij Dat Prachtige En Kostbare Paard Wel Zou Kunnen 
 Vergelden. Intusschen Koesterde Hij,  Die 'T Paard Geschonken Had,  De 
 Grootste Verwachtingen. Hij Redeneerde Zóó Bij Zichzelven: "Als Hij Een 
 Raap Door Een Boer Gegeven Zóó Royaal Beloont,  Hoeveel Rijkelijker Zal 
 Hij Dan Zoo'n Prachtpaard,  Door Een Hoveling Aangeboden,  Wel Vergelden?" 
 Toen De Koning Bij Zijn Rondvraag Over Deze Zaak Van Den Één Dit,  Van 
 Den Ander Dàt Antwoord Kreeg En De Inhalige Winstjager Lang Door Ijdele 
 Hoop In Spanning Was Gehouden,  Sprak Ten Slotte De Koning: "Daar Schiet 
 Mij Iets Te Binnen Wat Ik Hem Kan Geven." Hij Riep Één Der Hovelingen 
 Tot Zich,  Fluisterde Hem In 'T Oor Dat Hij Naar Zijn Slaapkamer Moest 
 Gaan En Van Daar Van Een Plaats Die Hij Hem Aanduidde,  Moest Halen Wat 
 Hij Daar,  Zorgvuldig In Een Zijden Doek Gewikkeld,  Zou Vinden. Wat 
 Brengt Hij,  Goed Ingepakt Mee Terug? De Raap Van Den Boer! De Koning 
 Reikte Eigenhandig Den Hoveling Het Pak Over,  Terwijl Hij Er Bijvoegde: 
 Dat Naar Zijn Meening Met Een Kleinood,  Betaald Met Duizend Goudstukken, 
 'T Paard Rijkelijk Beloond Was. De Hoveling Gaat Ter Zijde,  Knoopt Den 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 116 
   
   
 Doek Los En Vindt In Plaats Van Een Verwachten Schat Wel Geen 
 "Houtskool" Zooals 'T Spreekwoord Zegt,  Maar Een Half Verdroogde 
 Koolraap.[2] De Gefopte Winstjager Werd Algemeen Uitgelachen.--Karel: 
 Als Gij 'T Toestaat,  O Koning,  Dat Ik,  Als Man Uit Het Volk Over 
 Koninklijke Dingen Spreek,  Zal Ik Over Dienzelfden Lodewijk Een 
 Verhaaltje Doen Dat Mij Nu Te Binnen Schiet. Zoo Lokt 'T Ééne Verhaaltje 
 'T Andere Uit. Een Bediende Zag Eens Op 'S Konings Rok Een Luis Kruipen: 
 Hij Boog Zich Voor Den Koning Op De Knieën En Gaf Door Zijn Hand Op Te 
 Heffen Te Kennen Dat Hij Den Vorst Den Een Of Anderen Dienst Wilde 
 Bewijzen. Lodewijk Zei Dat Hij Zijn Gang Kon Gaan,  De Man Nam De Luis Op 
 En Wierp Die Heimelijk Weg. Toen De Koning Vroeg Wat 'T Was,  Schaamde 
 Hij Zich 'T Te Zeggen. Op 'T Aandringen Van Den Koning,  Kwam 'T Hooge 
 Woord Er Uit: Dat 'T Een Luis Was Geweest. "Dat Is Een Goed Teeken," Zei 
 De Koning,  "'T Bewijst Dat Ik Een Mensch Ben,  Daar Dat Soort Van 
 Ongedierte Speciaal Bij Den Mensch Huist,  Voornamelijk Bij Jonge 
 Menschen." En Hij Liet Den Man Voor Zijn Dienstbetoon Veertig Goudkronen 
 Uitbetalen. Na Eenige Dagen Kwam Een Ander Die Had Gezien,  Hoe Aan Den 
 Eerste Dat Bewijzen Van Een Nederigen Dienst Geen Windeieren Had Gelegd 
 En Die Niet Begreep Dat 'T Er Heel Wat Toe Doet,  Of Men Zoo Iets Van 
 Harte Dan Wel Met Bijbedoelingen Verricht,  Na Eenige Dagen Dan,  Kwam Een 
 Ander Met Een Dergelijk Gebaar Tot Den Koning. Deze Liet Hem Ook Weer 
 Begaan En Hij Deed Alsof Hij Iets Van 'S Konings Mantel Af Nam Dat Hij 
 Onmiddellijk Wegwierp. Toen De Koning Hem Zag Aarzelen En Er Op Aandrong 
 Te Weten,  Wat 'T Geweest Was,  Antwoordde Hij Eindelijk Met Geveinsde 
 Schaamte Dat 'T Een Vloo Was. "Wat?" Zei De Koning,  Die 'T Bedrog 
 Doorzag,  "Zie Je Mij Voor Een Hond Aan?" Hij Liet Den Man Beetpakken En 
 In Plaats Van Veertig Goudstukken,  Veertig Slagen Toedienen.--Reinier: 
 Mij Dunkt 'T Is Niet Geraden Met Koningen Grapjes Uit Te Halen. Leeuwen 
 Laten Zich Wel Eens Kalm Streelen,  Maar Als Ze Willen,  Zijn 'T Ook Weer 
 Eensklaps Leeuwen En ... Hij Die Met Hen Speelde Ligt Op Den Grond. Zoo 
 Is 'T Ook Met Koningen In Hun Goeden Luim. Maar Ik Zal Nu Een Verhaaltje 
 Vertellen Dat Met Het Daareven Vertelde Groote Overeenkomst Heeft. We 
 Stappen Intusschen Nog Niet Af Van Lodewijk,  Die Er Steeds Een Groot 
 Vermaak In Vond Happige En Inhalige Hovelingen Teleur Te Stellen. Hij 
 Had Van Den Een Of Ander Tienduizend Goudstukken Ten Geschenke 
 Ontvangen. Zoo Dikwijls Vorsten Een Voorraad Geld Krijgen Azen Alle 
 Ambtenaren Daarop En Hopen Een Stukje Van Den Buit Deelachtig Te Worden. 
 Ook Lodewijk Wist Dit Heel Goed. Toen Dus Dit Geld Op De Tafel Lag 
 Uitgeteld,  Om Allen Nog Meer In Hun Groote Verwachtingen Te Prikkelen, 
 Sprak Hij Tot De Omstanders: "Wat Zeg-Jelui Er Van? Vind-Je Niet Dat Ik 
 Een Rijk Koning Ben? Hoe Zullen We Zoo'n Groote Som Beleggen? Maar,  'T 
 Is Gegeven Geld,  'T Moet Ook Weer Weggegeven Worden. Waar Zijn Nu De 
 Vrienden Aan Wie Ik Verplichtingen Heb Voor Mij Bewezen Diensten? Ze 
 Moeten Zich Melden Voordat De Geldstroom Is Opgedroogd." Op Die Roepstem 
 Komen Velen Aanloopen. Ieder Meent Voor Zich Zelven Op Iets Te Mogen 
 Rekenen. Toen De Koning Er Één Zag,  Die Met Bijzonder Begeerige Oogen 
 Naar 'T Geld Stond Te Kijken,  Wendde Hij Zich Tot Hem En Zei: "Nou 
 Vriendje,  Wat Heb Jij Te Vertellen?" De Man Deelde Nu Mee Dat Hij 
 Geruimen Tijd 'S Konings Valken Had Gevoederd,  Met Nauwgezette Zorg En 
 Met Groote Kosten: En Zoo Bracht De Één Dit,  De Ander Dat Te Berde. 
 Ieder Vijzelde,  Zooveel Hij Kon,  'T Geen Hij Verricht Had Op,  En Daar 
 Liep Menige Leugen Onder. De Koning Hoorde Hen Allen Welwillend Aan En 
 Gaf Na Ieders Mededeelingen Zijn Goedkeuring Te Kennen. De Beraadslaging 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 117 
   
   
 Werd Opzettelijk Door Hem Gerekt Om Ze Allen Des Te Langer In De 
 Pijnlijke Onzekerheid Te Laten. Onder De Aanwezigen Bevond Zich Ook De 
 Rijkskanselier,  Dien De Koning Mede Had Laten Ontbieden. Deze Was 
 Voorzichtiger Dan De Anderen,  Prees Zijn Verdienstelijke Daden Niet Aan 
 En Gedroeg Zich Als Lijdelijk Toeschouwer. De Koning Wendde Zich Tot Hem 
 Met De Vraag: "En Wat Zegt Mijn Kanselier? Hij Is De Eenige Die Niets 
 Vraagt En Zijn Daden Niet Ophemelt?" De Kanselier Antwoordde: "Ik Heb 
 Meer Bewijzen Van Uw Koninklijke Welwillendheid Ontvangen Dan Ik Wel 
 Verdiend Had En Mijn Grootste Zorg Is Hoe Ik Die Weldadigheid Jegens Mij 
 Zal Kunnen Vergelden. Zóó Ver Is 'T Er Van Af,  Dat Ik Nog Meer Zou 
 Willen Vragen." En Toen De Koning Vroeg: "Zijt Gij Dan De Eenige Onder 
 Allen Die Geen Geld Noodig Hebt?" Luidde Het Antwoord: "Uw Royaliteit 
 Heeft Gemaakt Dat Ik 'T Niet Noodig Heb." De Koning Wendde Zich Toen Tot 
 De Anderen En Sprak: "Waarlijk,  Ik Ben Wel De Grootmachtigste Van Alle 
 Koningen Dat Ik Zóó'n Rijken Kanselier Heb." Aller Hoop Werd 
 Verlevendigd Daar Ze Dachten Dat 'T Geld Onder De Anderen Zou Verdeeld 
 Worden,  Nu Deze Op Niets Aanspraak Maakte. Toen De Koning Nu Lang Genoeg 
 Met Hen Gespeeld Had,  Liet Hij Den Kanselier De Geheele Som Naar Zijn 
 Huis Meenemen En Zei Daarop,  De Overigen Aansprekend: "Jelui Moet Nu 
 Maar Eens Een Andere Gelegenheid Afwachten."--Reinier: Het Verhaaltje 
 Dat Ik Nu Ga Vertellen Zult Ge Misschien Minder Aardig Vinden,  Maar Ik 
 Begin Dadelijk U Te Verzoeken Mij Niet Te Verdenken Van Kwade Trouw Of 
 Booze Streken,  Alsof Ik Met Opzet Zou Pogen Mij Aan Mijn Verplichting Te 
 Onttrekken. Zeker Iemand Kwam Tot Denzelfden Lodewijk Met Het Verzoek, 
 Hem Met Een Post Die Toevallig In 'T Dorp Waar Hij Woonde,  Open Was,  Te 
 Willen Begunstigen. Zoodra De Koning 'T Verzoek Gehoord Had Zei Hij 
 Onverwijld: "Uw Verzoek Zal Niets Uitwerken," Waarmee Hij Onmiddellijk 
 Bij Den Man Alle Hoop Afsneed Om Gedaan Te Krijgen Wat Hij Vroeg. De 
 Sollicitant Ging,  Met Een Dankbetuiging Aan Den Koning Dadelijk Heen. De 
 Koning Die Aan Zijn Gezicht Wel Kon Zien Dat Hij Te Doen Had Met Een 
 Alles Behalve Onhandigen Man Liet Hem Terug Roepen,  Daar Hij Vermoedde 
 Dat De Man Niet Precies Begrepen Had,  Wat Hij Bedoeld Had. De Man Komt 
 Terug. Toen Zei De Koning: "Had Je Begrepen Wat Ik Je Geantwoord Had?" 
 "Ja Zeker,  Sire." "Wat Heb Ik Dan Gezegd?" "Dat Ik Met Mijn Verzoek 
 Niets Zou Uitrichten." "En Waarom Bedankte Je Mij Daarvoor?" "Omdat Ik 
 Thuis Heel Wat Te Doen Heb. Ik Zou Hier Dus Tot Mijn Groot Nadeel Een 
 Twijfelachtige Hoop Hebben Nagejaagd. Nu Reken Ik Het Als Een Gunst Van 
 Uwe Zijde Dat Ge Me Dadelijk Het Gevraagde Geweigerd Hebt. Ik Beschouw 
 Als Winst Wat Ik Verloren Zou Hebben,  Wanneer Ik Mij Lang Met Een Ijdele 
 Hoop Had Moeten Vleien." Uit Dat Antwoord Meende De Koning Te Mogen 
 Opmaken,  Dat Hij Met Een Alles Behalven Laksen Man Te Doen Had,  En Na 
 Enkele Vragen Zei Hij: "Je Zult Hebben Wat Je Vraagt: Dan Kun Je Mij 
 Dubbel Bedanken." Tevens Wendde Hij Zich Tot De Hofbeambten En Beval Hun 
 Onmiddellijk 'T Bewijs Van Aanstelling Gereed Te Maken Om Den Man Niet 
 Langer Op Te Houden En Hem Tijdverlies Te Besparen.--Flip: 'K Zou Ook 
 Nog Wel Wat Over Dien Zelfden Lodewijk Kunnen Vertellen,  Maar Ik Wil Nu 
 Liever Iets Zeggen Over Onzen Keizer Maximiliaan. Evenmin Als Deze 
 Gewoon Was Zijn Geld Te Begraven,  Even Milddadig Was Hij Tegenover Hen 
 Die Hun Geld Hadden Verspeeld,  Mits Ze Maar Een Adellijken Titel 
 Voerden. Toen Hij Eens Een Jongmensch Van Dat Slag Wilde Helpen,  Gaf Hij 
 Hem De Opdracht,  In Een Zekere Stad Onder Het Een Of Ander Voorwendsel, 
 Honderdduizend Gulden Te Gaan Innen. Nu,  De Rechtsgrond Was Van Dien 
 Aard Dat,  Als De Afgevaardigde Door Handigheid Iets Kon Los Krijgen,  Dit 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 118 
   
   
 Als Winst Kon Worden Beschouwd. De Man Wist Vijftigduizend Gulden Te 
 Bemachtigen En Droeg Aan Den Keizer Dertigduizend Af. De Keizer Was Blij 
 Met Zijn Ongehoopt Voordeeltje: Hij Liet Zijn Gezant Gaan Zonder Verder 
 Eenige Navraag Te Doen. Intusschen Kregen De Ontvangers En De Leden Van 
 De Rekenkamer Er De Lucht Van,  Dat Er Meer Was Geïnd Dan Er Was 
 Afgedragen. Zij Dringen Er Dus Bij Den Keizer Op Aan,  Dat Hij Den Man 
 Zou Laten Roepen. Hij Werd Ontboden En Komt Onmiddellijk. Maximiliaan 
 Zei: "Ik Hoor Ge Hebt Vijftig Duizend Goudguldens Ontvangen." "Ja, 
 Sire." "En Ge Hebt Mij Maar Dertig Duizend Uitgekeerd." Ook Hierop Moest 
 Hij Ja Zeggen. "Leg Dan Rekening En Verantwoording Af Van De Rest." Hij 
 Beloofde Dat Te Zullen Doen En Ging Heen. Doch Van De Rekening En 
 Verantwoording Kwam Niets En Op Aandringen Van De Finantiëele Beambten 
 Werd De Jonge Man Weer Ontboden. Toen Zei De Keizer: "Onlangs Heb Ik U 
 Gezegd Rekening En Verantwoording Af Te Leggen." "Dat Weet Ik Zeer 
 Goed," Zei De Ander,  "En Ik Ben Er Juist Druk Mee Bezig." De Keizer 
 Vermoedde Dat De Rekening Nog Niet Geheel Was Opgemaakt En Liet Hem Dus 
 Vertrekken. Toen Hij Zoo Met Hen Speelde,  Drongen De Beambten Bij Den 
 Keizer Meer En Meer Aan: Ze Verklaarden Dat 'T Toch Niet Aanging Dat De 
 Keizer Zóó Openlijk Voor Den Gek Werd Gehouden. Ze Wilden Dus 
 Maximiliaan Overhalen,  Dat De Jonge Man Zou Worden Ontboden En In Hunne 
 Tegenwoordigheid Verantwoording Zou Afleggen. De Keizer Gaf Zijn 
 Toestemming. Ontboden Kwam Hij Op Staanden Voet,  Zonder Eenig Bezwaar Te 
 Maken. "Hebt Ge Mij Niet Beloofd Verantwoording Af Te Leggen?" "Zeker 
 Heb Ik Dat,  O Vorst." "Nu," Zei De Keizer,  "Die Moeten Wij Terstond 
 Hebben: Daar Zitten De Personen Die Ze Van U Zullen Overnemen. Langer 
 Uitstel Komt Niet Meer Te Pas." De Finantiëele Beambten Zaten Daar,  Met 
 De Boeken Voor 'T Doel Geopend. Zeer Handig Zei Toen De Jonge Man: "Ik 
 Onttrek Mij,  Sire,  Volstrekt Niet Aan De Rekening En Verantwoording. 
 Maar In Zulk Soort Van Rekening Ben Ik Niet Heel Knap,  Daar Ik 'T Nooit 
 Heb Behoeven Te Doen. De Heeren Die Daar Zitten Zijn Daarentegen Hoogst 
 Bedreven In Die Kunst. Als Ik Maar Eenmaal Gezien Heb Hoe Zij Een 
 Dergelijke Rekening Opmaken,  Dan Kan Ik Het Licht Nadoen. Ik Verzoek U 
 Dus Onderdanig Hun Te Bevelen Mij Een Voorbeeld Te Geven. Ze Zullen Aan 
 Mij Als Leerling Eer Beleven." De Keizer Begreep Den Steek Van Den 
 Jongen Man Zeer Goed,  Ofschoon Zij,  Tegen Wie Hij Gemunt Was,  Dien Niet 
 Voelden En Hij Zei Lachend: "Je Hebt Gelijk En Wat Je Vraagt Is Niet 
 Meer Dan Billijk." Met Deze Woorden Liet Hij Den Jonker Vertrekken. Deze 
 Had Den Keizer Bedekt Willen Te Kennen Geven Dat Zij Aan Hun Meester 
 Juist Zóó'n Rekening En Verantwoording Aflegden Als _Hij_ 'T Gedaan Had, 
 Met Dien Verstande Dat Een Goed Deel Van 'T Geld Bij Hen Zelf Was 
 Gebleven.--Koos: 'T Wordt Nu Tijd Dat We "Van Den Os Op Den Ezel Komen" 
 Zooals 'T Spreekwoord Zegt,  Wel Te Verstaan Van Vorsten Op Den 
 Leuvenschen Pastoor Antonius,  Die Bij Filips Den Goeden Van Bourgondië 
 Zoo In Blakende Gunst Stond. Van Dien Persoon Worden Veel Aardige Zetten 
 En Veel Grappige Streken Verteld,  Ofschoon De Meeste Wel Een Beetje 
 Schuin Zijn. Want 'T Grootste Deel Van Zijn Aardigheden Placht Hij Te 
 Kruiden Met Een Zeker Soort Peper Waaraan Een Leelijk Luchtje Is. Een 
 Van De Minst Stuitende Wil Ik Wel Vertellen. Hij Had Eens Een Paar Mooie 
 Salonjonkers Die Hij Onderweg Ontmoet Had,  Bij Zich Aan Tafel Genoodigd. 
 Toen Hij Thuis Kwam Vond Hij 'T Keukenfornuis Koud En Geen Cent In Zijn 
 Kas. Nu,  Dat Kwam Dikwijls Bij Hem Voor. Hier Moest Goede Raad Geschaft 
 Worden. Hij Sluipt Stil Zijn Huis Uit,  Gaat In De Keuken Van Zijn 
 Buurman,  Den Geldschieter Met Wien Hij Op Goeden Voet Stond,  Omdat Hij 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 119 
 Vaak Zaken Met Hem Deed En Terwijl De Meid Een Oogenblik Weg Was,  Kaapt 
 Hij Één Van De Koperen Braadpannen,  Mèt 'T Vleesch Dat Er In Te Braden 
 Stond,  Weg En Draagt 'T,  Onder Zijn Pastoorsjas Verborgen,  Naar Zijn 
 Huis. Hij Geeft 'T Aan Zijn Keukenmeid En Zegt Haar Dadelijk 'T Vleesch 
 En De Saus In Een Andere,  Aarden,  Pan Over Te Storten En Onmiddellijk De 
 Koperen Braadpan Van Den Geldschieter Te Poetsen Tot Ze Blonk Als Een 
 Spiegel. Hierna Zendt Hij Een Jongen Uit Naar Den Geldschieter,  Om Van 
 Dezen,  Tegen Onderpand Van Den Mooien Koperen Pot,  Een Paar Halve 
 Guldens Te Leenen. Maar De Jongen Kreeg De Boodschap Mee,  Dat Hij Van 
 Den Geldschieter Een Bewijsje Moest Vragen,  Waarop Hij Verklaarde Zoo'n 
 Braadpan Te Hebben Ontvangen. De Geldschieter Herkende Zijn Braadpan 
 Niet: Zij Zag Er Zoo Mooi Gepoetst En Glimmend Uit! Hij Neemt Dus 'T 
 Onderpand In Ontvangst,  Geeft 'T Beleeningsbriefje En Telt 'T Geld Uit. 
 Voor Dat Geld Koopt De Jongen Wijn. Zoo Werd Er Voor 'T Maal Gezorgd. 
 Toen Voor Den Geldschieter De Maaltijd Zou Worden Opgediend,  Ontbrak De 
 Pot Met Vleesch. Een Standje Natuurlijk Aan 'T Adres Van De Keukenmeid. 
 En Zij Hield Daarentegen Bij Kris En Kras Vol,  Dat Niemand Op Dien 
 Morgen In Haar Keuken Was Geweest Dan De Pastoor. 'T Leek Toch Wel Wat 
 Al Te Erg Een Geestelijke Van Diefstal Te Verdenken! Eindelijk Besluit 
 De Geldschieter Naar Hem Toe Te Gaan: Hij Vroeg Of De Braadpan Soms Ook 
 Bij Hem Was. Er Was Geen Schijn Of Schaduw Van Een Pan Te Bekennen. Om 
 Kort Te Gaan,  Men Vorderde In Ernst De Braadpan Van Hem Terug,  Omdat Hij 
 De Eenige Was Dien Men In De Keuken Had Gezien Vóór 'T Oogenblik Dat Ze 
 Vermist Werd. De Pastoor Bekende Wel Dat Hij Een Pan Te Leen Had 
 Genomen,  Maar Hij Had Die Ook Weer Teruggezonden Aan Den Persoon Van 
 Wien Hij Ze Geleend Had. En Toen De Anderen Dit Ontkenden En De 
 Woordenstrijd Hoog Liep Zei Antonius,  In 'T Bijzijn Van Eenige Getuigen: 
 "Nu Kan Men Eens Zien Hoe Gevaarlijk Het Is Met Menschen Van Den 
 Tegenwoordigen Tijd Te Doen Te Hebben,  Wanneer Men Geen Schriftelijk 
 Bewijs Heeft. Men Zou Hier Bijkans Een Aanklacht Van Diefstal Tegen Mij 
 Inbrengen,  Als Ik Niet Een Eigenhandige Verklaring Van Den Woekeraar 
 Had." En Hij Haalt 'T Beleeningsbriefje Voor Den Dag. Nu Begreep Men De 
 List. Om 'T Verhaal Werd Gelachen En 'T Ging Rond In De Geheele Streek: 
 Dat De Braadpan Beleend Was Bij Den Eigenaar Zelven. Zulk Soort Van 
 Streken Mogen De Menschen Graag,  Wanneer Ze Tegen Gehate Personen Worden 
 Uitgehaald,  Voornamelijk Tegen Lieden Die Er Hun Werk Van Maken Anderen 
 Te Bedotten.--Frits: Nu,  Niet 'T Noemen Van Den Naam Van Pastoor 
 Antonius Heb-Je Ons Een Zee Van Anecdoten Ontsloten! Maar Één Wil Ik Er 
 Nog Vertellen En Wel Een Korte,  Die Ik Onlangs Heb Gehoord. Eenige Losse 
 Snaken Wier Leventje Eigenlijk Niets Is Dan Één Groote Pretmakerij, 
 Hadden Gezamenlijk Een Gezellig Diner. Onder Anderen Was Antonius Daar 
 Óók Bij En Nòg Een Ander,  Die In Dergelijke Grappen En Kluchten Een 
 Grooten Naam Heeft: Bijkans Een Mededinger Van Antonius. Op Dezelfde 
 Manier Als Dit Bij Wijsgeeren Het Geval Is,  Wanneer Zij Hunne 
 Bijeenkomsten Houden,  Dat Er Strijdvragen Worden Gesteld,  Over Alles Wat 
 Op De Natuur Betrekking Heeft,  Zoo Kwam Ook Hier De Kwestie Ter Sprake 
 Wat Wel Het Waardigste Deel Van 'T Menschelijk Lichaam Was. De Één 
 Raadde De Oogen,  Een Ander 'T Hart; De Een Noemde Dit,  De Ander Dat. 
 Ieder Gaf De Reden Op Van Zijn Bewering. Toen Antonius Moest Zeggen Wat 
 Hij Er Van Dacht,  Gaf Hij Als Zijn Meening Te Kennen Dat De Mond 'T 
 Waardigste Deel Van 'T Lichaam Is,  En Hij Voegde Er Ook Een Bewijs Aan 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 120 
   
   
 Toe. Hierop Zei Die Andere Snaak,  Alleen Om Maar Van Antonius Te 
 Verschillen,  Dat Hem Het Zitdeel 'T Waardigste Leek. Alle Anderen Vonden 
 Dit Ongerijmd; Maar Hij Gaf Als Verklaring 'T Volgende Op. De Meest 
 Waardige Wordt Doorgaans Hij Genoemd,  Die 'T Eerst Gaat Zitten En Die 
 Rol Nu Komt Juist Toe Aan Dat Deel Dat Ik Genoemd Heb. Dit Gevoelen Vond 
 Bijval En Men Lachte Er Braaf Om. De Bedoelde Grappenmaker Was Op Zijn 
 Fijnen Zet Heel Trotsch En Antonius Scheen 'T Onderspit Te Hebben 
 Gedolven. Antonius Deed Maar Net Alsof Hij Er Niets Om Gaf,  Daar Hij 
 Juist Aan Den Mond Den Voorrang Had Toegekend,  Omdat Hij Wel Wist Dat 
 Zijn Mededinger Dan Een Ander Deel Zou Noemen. Toen Zij Beiden Na Enkele 
 Dagen Weer In Hetzelfde Gezelschap Werden Genoodigd,  Trof Antonius Bij 
 'T Binnentreden Zijn Mededinger Aan,  In Gesprek Met Eenige Anderen, 
 Terwijl De Tafel Nog Gereed Gemaakt Werd. Hij Draait Zich Om En Laat 
 Plotseling Een Zeer Onfatsoenlijke Uiting Hooren Vlak Voor 'T Gezicht 
 Van Den Ander. Innig Verontwaardigd Zei Deze: "Jouw Onbeschaamde Rekel. 
 Waar Heb-Je Dergelijke Manieren Geleerd?" Antonius Vroeg Evenwel Heel 
 Bedaard: "Word-Je Nog Boos Ook? Als Ik Je Met Mijn Mond Begroet Had,  Zou 
 Je Mij Teruggegroet Hebben. Nu Begroet Ik Je Met Het Lichaamsdeel,  Dat 
 Volgens Je Eigen Verklaring Als 'T Meest Geëerde Moet Worden Beschouwd 
 En Noem Je Mij Een Onbeschaamden Rekel." Zoo Won Pastoor Antonius Den 
 Vroeger Verloren Roem Terug. Thans Hebben We Allen Ons Historietje 
 Verteld. Nu Moet Alleen Nog Maar De Rechter Uitspraak Doen.--Hendrik: 
 Dat Zal Ik Wel Doen,  Maar Ieder Moet Eerst Zijn Glas Leegdrinken. 
 Komaan,  Ik Begin. Maar ... Als Je Van Den Duivel Spreekt,  Dan Zie Je 
 Zijn Staart. Daar Heb Je Lieven Goedhart!--Jan: Lieven Goedhart Brengt 
 Een Gunstig Voorteeken Met Zijn Naam Mee.--Lieven Goedhart: Wat Is Er Te 
 Doen Onder Deze Oolijke Gasten?--Jan: Wel,  Wat Anders Dan Dat We Een 
 Wedstrijd Hielden Met Vertelseltjes,  Tot Jij Juist Als De Wolf Tusschen 
 De Schaapjes Kwam.--Lieven Goedhart: Dan Ben Ik Dus Hier Om De Maat Van 
 Uwe Verhalen Vol Te Meten. Nu Goed: Kom Dan Allen Morgen Middag Bij Mij 
 Eten Aan Een Theologisch Gastmaal.--Hendrik: Dat Belooft Een Somber 
 Maal!--Lieven Goedhart: Nous Verrons! Ik Wil Graag Aan Mijn Tafel 
 "Poenitets" En "Ad Fundums" Drinken,  Als Gij Niet Zult Moeten Bekennen 
 Dat Mijn Maal Nog Veel Vroolijker Is Dan Uw Sprookjesmaal. Er Is Toch 
 Niets Aardigers Denkbaar,  Dan Dat Men Beuzelingen Met Den Grootsten 
 Ernst Behandelt. 
   
   
   
   
 Noten: 
   
 [1] Minos,  Koning Van Creta,  Om Zijn Rechtsgevoel Als Beoordeelaar Over 
 De Schimmen In De Onderwereld Aangesteld. 
   
 [2] Volgens Het Latijnsch Spreekwoord: "Ik Heb In Plaats Van Een Schat 
 Houtskool Gevonden: D.I. Een Pot Met Houtskool In Plaats Van Een Pot Met 
 Geldstukken. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 121 
 Schipbreuk 
   
   
   
   
   
 Antoon En Adolf. 
   
     
   Een Der Vlijmendste En Scherpste Samenspraken Van Erasmus,  Waarin 
      Hij De Bijgeloovigheden Zijner Tijden Geeselt En Striemt. In 
      Levendige Trekken Schildert De Schrijver Een Schipbreuk En Bespot 
      Daarbij De Dwaasheid Der Menschen,  Die,  In Plaats Van In De Bange 
      Ure Van Den Dood Op God Te Vertrouwen,  Hun Toevlucht Nemen Tot 
      Allerlei Heiligen,  Geloften Afleggen,  Die Ze Toch Niet Van Plan 
      Zijn Te Houden. Het Is Een Meesterlijk Volgehouden Ironie; Bijkans 
      Elke Regel Is Een Zweepslag,  Een Striem,  Een Duw Tegen De 
      Schijnvroomheid En Het Bijgeloof Van Erasmus' Tijd: Het Geheel Een 
      Eerepalm Voor Het Verlichte Genie En Den Waren Godsdienstzin Van 
      Onzen Erasmus. 
   
   
   
 Antoon: Wat Je Daar Vertelt Is Vreeselijk. Is Dàt Varen? God Verhoede 
 Dat Mij Ooit Zóó Iets In De Gedachte Kome.--Adolf: Neen,  Maar Wat Ik Je 
 Tot Hiertoe Heb Verteld Is Nog Niets Vergeleken Bij 'T Geen Je Nu Zult 
 Vernemen.--Antoon: 'K Heb Al Meer Dan Genoeg Narigheid Gehoord. Ik Ril 
 Bij Je Verhaal Alsof Ik Er Zelf Bij Ben.--Adolf: Na Gedanen Arbeid Is 
 Het Zoet Rusten. In Dien Nacht Gebeurde Er Iets Wat Bijna Alle Hoop Op 
 Redding Aan Den Kapitein Benam.--Antoon: Wat Dan?--Adolf: 'T Was Een 
 Half Donkere Nacht En Hoog In Den Mast Stond Een Van De Matrozen Op Den 
 Uitkijk. Hij Keek Rond Of Hij Ook Land Zag. Een Soort Van Vuurbol Vormde 
 Zich Om Hem Heen. Dat Is Voor Zeelui Een Heel Slecht Voorteeken Als 'T 
 Maar Één Kring Is: Zijn Het Er Twee,  Dan Is 'T Gunstig. In De Oudheid 
 Hield Men Die Beide Vuurkringen Voor De Verschijning Van De Halfgoden 
 Castor En Pollux.--Antoon: Wat Hebben Die Met 'T Zeevolk Te Maken,  Daar 
 De Één Ruiter En Andere Vuistvechter Was?--Adolf: Ja,  Dat Is Nu Zoo'n 
 Uitvinding Van De Dichters. De Man Aan Het Roer Riep: "Maat," (Want Met 
 Dien Naam Spreken Zeelieden Elkander Aan),  "Zie Je Wel Wat Voor 
 Gezelschap Je Daar Aan Je Zijde Hebt?" "Ik Zie 'T," Zei De Ander,  "En Ik 
 Hoop Dat 'T Geluk Zal Brengen." Dadelijk Daarop Gleed De Vuurbol Langs 
 'T Touwwerk Naar Beneden En Viel Vlak Voor De Voeten Van Den Stuurman 
 Neer.--Antoon: En Die Was Zeker Half Dood Van Den Schrik?--Adolf: Och, 
 Zeelui Zijn Aan Buitengewone Dingen Gewend. Een Oogenblik Bleef De Bal 
 Daar Liggen En Rolde Toen Langs De Gangboorden Van 'T Schip,  Gleed Door 
 Één Van De Openingen Heen En Verdween. Tegen Den Middag Begon 'T Hoe 
 Langer Zoo Meer Te Spoken. Heb Je De Alpen Wel Eens Gezien?--Antoon: 
 Ja.--Adolf: Nu,  Die Bergen Zijn Maar Wratten,  Vergeleken Bij De Golven 
 Van De Zee. Zoo Vaak We Omhoog Getild Werden,  Hadden We De Maan Met 
 Onzen Vinger Kunnen Aanraken; Zoo Dikwijls We In De Diepte Gesleurd 
 Werden Had 'T Er Veel Van,  Alsof We Door De Gespleten Aarde Regelrecht 
 Naar De Onderwereld Gingen.--Antoon: Wat Zijn De Menschen Toch Dwaas Die 
 Zich Aan De Gevaren Van De Zee Blootstellen!--Adolf: Terwijl De Matrozen 
 Tevergeefs Tegen Den Storm Trachten Op Te Tornen,  Komt De Kapitein, 
 Bleek Als Een Doode,  Bij Ons.--Antoon: Die Bleekheid Voorspelt Een Groot 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 122 
   
   
 Ongeluk.--Adolf: "Vrienden," Zegt Hij,  "Ik Ben 'T Stuur Over Mijn Schip 
 Kwijt: De Wind Is Mij De Baas. Er Schiet Niets Over Dan Dat Wij Onze 
 Hoop Op God Stellen En Dat Iedereen Zich Op 'T Uiterste 
 Voorbereidt."--Antoon: Dat Is Krasse Taal.--Adolf: "In De Allereerste 
 Plaats Moet 'T Schip Ontlast Worden: 'T _Moet_; Al Is 'T Een Hard 
 Middel. Maar 'T Is Beter Voor Ons Leven Te Zorgen Door Verlies Van 'T 
 Een En Ander,  Dan Tegelijk Met Dit Laatste Ook Zelf Om-Koud Te Gaan." 
 Wij Begrepen Dat Hij Waarheid Sprak En Tal Van Balen En Kisten Met 
 Kostbare Koopwaar Werden Overboord Geworpen.--Antoon: Dat Was Met Recht 
 Een _Kwade Worp_.--Adolf: Er Was Ook Een Italiaan Bij Ons Gezelschap Die 
 Een Gezantschap Had Vervuld Bij Den Koning Van Schotland. Hij Had Een 
 Kist Bij Zich Vol Met Zilverwerk,  Ringen,  Lakens En Zijden 
 Stoffen.--Antoon: En Wilde De Italiaan Die Niet Aan De Zee 
 Afstaan?--Adolf: Neen,  Hij Wilde Met Zijn Dierbare Schatten Naar Den 
 Kelder Gaan Of Mèt Hen Gered Worden. En Zoo Verweerde Hij Zich.--Antoon: 
 Wat Deed De Kapitein?--Adolf: Die Zei: "Voor Mijn Part Mag Je Met Den 
 Heelen Rommel Verdrinken; Maar 'T Gaat Toch Niet Aan Dat Wij Allen 
 Terwille Van Die Kist Kans Loopen Ons Leven Te Verliezen? Weet Dus Wat 
 Je Doet: Anders Werpen Wij Je Mèt Je Kist In Zee."--Antoon: Dat Is 
 Flinke Zeemanstaal.--Adolf: De Italiaan Moest Dus Evengoed Zijn 
 Kostbaarheden Missen,  Al Vloekte Hij Ook Tegen Hemel En Hel Dat Hij Zijn 
 Leven Aan Zoo'n Barbaarsch Element Had Toevertrouwd.--Antoon: Aan Dat 
 Woord _Barbaarsch_ Herken Ik Weer Den Italiaan.--Adolf: Kort Daarop 
 Scheurden De Winden,  Die Door Onze Geschenken Niet In 'T Minst Zachter 
 Gestemd Waren,  Het Touwwerk,  Het Want En De Zeilen Aan Stukken En 
 Flarden.--Antoon: Genadige Hemel!--Adolf: Daar Komt De Kapitein Wéér 
 Aan.--Antoon: Wéér Om Een Woord Te Spreken?--Adolf: Hij Nam Zijn Muts Af 
 En Sprak: "Vrienden,  'T Is Tijd Dat Ieder Zich Aan God Aanbeveelt En 
 Zich Tot Den Dood Voorbereidt." Op De Vraag Van Eenigen Die Van De 
 Zeevaartkunst Iets Afwisten,  Hoeveel Uren Ongeveer Hij Meende 'T Schip 
 Nog Te Kunnen Houden,  Zei Hij Niets Te Kunnen Beloven,  Maar Dat 'T Zeker 
 Niet Langer Zou Kunnen Zijn Dan Drie Uren.--Antoon: Die Taal Klonk Nog 
 Harder Dan De Vorige.--Adolf: Toen Hij Dit Gezegd Had Liet Hij Alle 
 Touwen Kappen,  Den Mast Tot Aan Den Ontvangkoker Waarin Hij Past, 
 Afzagen,  En Vervolgens Met Ra's En Al In Zee Werpen.--Antoon: Waarom 
 Dat?--Adolf: Omdat Hij Toch Maar Tot Last Was En Niet Tot Nut Als De 
 Zeilen Waren Weggenomen Of Verscheurd. Alle Hoop Was Nu Nog Op 'T Roer 
 Gevestigd.--Antoon: Wat Deden Intusschen De Matrozen?--Adolf: Daar Zou 
 Je Eens Een Jammerlijken Toestand Gezien Hebben. Matrozen Zongen 
 Luidkeels: 'T "Wees Gegroet,  Hemelskoningin" En Riepen Den Bijstand In 
 Van De Heilige Maagd,  Terwijl Ze Haar Allerlei Namen Gaven Van: "Star 
 Der Zee,  Heerscheres Der Wereld,  Haven Des Heils," En Allerlei Andere 
 Vleiende Titels Die De Heilige Schrift Haar Nergens Toekent.--Antoon: 
 Wat Ter Wereld Heeft Zij Met De Zee Te Maken Die Toch Nooit Op Zee 
 Gevaren Heeft,  Voor Zoover Ik Weet?--Adolf: In Den Ouden Tijd Waren De 
 Zeelieden Toevertrouwd Aan De Zorg Van Venus,  Omdat Men Geloofde Dat 
 Deze Uit De Zee Geboren Was. Maar Sedert Zij Ophield Er Zich Mee Te 
 Bemoeien,  Is De Moedermaagd In De Plaats Getreden Van De Moeder Die Geen 
 Maagd Was.--Antoon: Spotter Die Je Bent!--Adolf: Sommigen Lagen Geknield 
 Op Het Dek En Baden Tot De Zee,  Terwijl Ze Al Wat Er Aan Olie Aan Boord 
 Was Op De Golven Uitgoten,  Evenzoo Vriendelijk En Vleiend Smeekend Als 
 Men Gewoonlijk Tot Een Vertoornden Grooten Heer Spreekt.--Antoon: Wat 
 Zeiden Ze Dan?--Adolf: "O Allergoedertierenste Zee! O Grootmoedige Zee! 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 123 
   
   
 O Rijke Zee! O Allerschoonste Zee! Word Kalm. Red Ons." Tal Van 
 Dergelijke Uitingen Lieten Zij De Zee Aan Haar Doove Ooren 
 Hooren.--Antoon: Wat Een Dwaas Bijgeloof. En De Overigen?--Adolf: 
 Sommige Passagiers Waren Maar Altijd Zeeziek: De Meeste Deden Allerlei 
 Geloften. Er Was Een Engelschman Bij,  Die Gouden Bergen Beloofde Aan De 
 Heilige Maagd Van Walsingham,  Wanneer Hij Heelhuids Den Vasten Grond 
 Mocht Bereiken. Anderen Beloofden Veel Aan 'T Heilige Kruishout Te 
 Zullen Geven Dat Zich Op Deze Of Gene Plaats Bevindt. 'T Zelfde 
 Geschiedde Met De Heilige Maagd Die Op Verschillende Plaatsen Wordt 
 Vereerd,  En Ze Houden De Gelofte Voor Ongeldig,  Als Men Er Niet Precies 
 De Plaats Bij Noemt.--Antoon: Dat Is Toch Belachelijk. Alsof De Heiligen 
 Niet In Den Hemel Hun Verblijfplaats Hebben!--Adolf: Daar Waren Er Zelfs 
 Bij,  Die Beloofden Dat Ze Karthuizer Monnik Zouden Worden. Eén Beloofde 
 Een Bedevaart Te Zullen Doen Naar Sint Jacob Van Compostella En Wel 
 Barrevoets,  Blootshoofds,  'T Lichaam Slechts Bedekt Met Een Stalen 
 Harnas,  Den Kost Verdienend Met Bedelen.--Antoon: Dacht Niemand Aan Sint 
 Christoffel?--Adolf: Ik Hoorde Er Een,  (En Ik Deed Dat Niet Zonder 
 Lachen) Die Met Luider Stemme,  Om Toch Vooral Goed Verhoord Te Worden, 
 Aan Sint Christoffel Die Te Parijs In De Kathedraal Staat,  (Een Beeld 
 Zoo Groot Als Een Berg) Een Waskaars Beloofde,  Zoo Groot Als 'T Beeld 
 Zelf Is. Terwijl Hij Dit Met Luid Geschreeuw Zoo Hard Hij Kon 
 Uitbulderde,  Stootte Zijn Buurman Die Naast Hem Stond En Een Goede 
 Kennis Van Hem Was,  Hem Met Den Elleboog Aan En Zei Waarschuwend Tot 
 Hem: "Weet Wel Wat Je Belooft? Al Houd Je Ook Een Verkoop Van Al Wat Je 
 Bezit Dan Kun-Je 'T Nog Niet Betalen." Toen Zei De Ander Op Gedempten 
 Toon (Natuurlijk Mocht Sint Christoffel Dit Niet Hooren): "Houd Je Mond, 
 Malloot! Denk Je Dat Ik Meen Wat Ik Zeg? Als Ik Maar Éénmaal Vasten 
 Grond Onder De Voeten Heb,  Dan Krijgt Hij Niet Anders Dan Een 
 Vetkaars."--Antoon: Wat Een Stommerik! Dat Zal Wel Een Hollander Geweest 
 Zijn.--Adolf: Neen,  'T Was Een Zeeuw.--Antoon: Het Verwondert Me Dat 
 Niemand Dacht Aan Den Apostel Paulus,  Die Zelf Ook Een Zeetocht Heeft 
 Gedaan En Zich Uit De Schipbreuk Aan Land Redde. Paulus Kende Die Rampen 
 Bij Ondervinding En Had Geleerd Ongelukkige Lotgenooten Behulpzaam Te 
 Zijn.--Adolf: Aan Paulus Werd Niet Gedacht.--Antoon: Baden Ze Intusschen 
 Ook?--Adolf: Ja: De Één Al Vuriger Dan De Ander. De Één Zong 'T "Salve 
 Regina," Een Ander Zei Op: "Ik Geloof In God Den Vader." Er Waren Ook 
 Enkelen Die Bijzondere Schietgebedjes Hadden,  Niet Ongelijk Aan 
 Tooverformules Tegen Gevaren.--Adolf: Wat Maakt Droefheid De Menschen 
 Toch Vroom! Als Iemand In Voorspoed Is Dan Denkt Hij Aan God Noch 
 Heiligen. Maar Wat Deed Jij Intusschen? Deed Jij Geen Geloften Aan Één 
 Der Heiligen?--Adolf: Ik Dacht Er Niet Over.--Antoon: Waarom 
 Niet?--Adolf: Omdat Ik Er Niet Van Houd 'T Met De Heiligen Op Een 
 Accoordje Te Gooien. Is Het Eigenlijk Wel Iets Anders Dan Een Echt 
 Contract Volgens De Rechtsformule: "_Ik_ Geef,  Als _Gij_ 'T Óók Doet," 
 Of: "_Ik_ Zal Het Doen Zoo _Gij_ Het Doet." "Ik Zal Een Waskaars Geven 
 Als Ik Niet Verdrink; Ik Zal Naar Rome Een Bedevaart Doen Als Gij Mij 
 Redt."--Antoon: Maar Riep Je De Hulp In Van Den Een Of Anderen 
 Heilige?--Adolf: Zelfs Dat Niet.--Antoon: Waarom Toch Niet?--Adolf: 
 Omdat De Hemel Zoo Ontzaglijk Groot Is. Als Ik Aan Den Een Of Anderen 
 Heilige Mijn Ziel Aanbeveel,  Stel Bijv. Aan Sint Pieter,  Die Mij 
 Misschien 'T Eerst Zou Hooren Omdat Hij Aan De Deur Staat,  Dan Ben Ik Al 
 Dood Vóórdat Hij Nog Bij God Is Gekomen En Vóórdat Hij Dezen De Zaak 
 Heeft Uiteengezet.--Antoon: Wat Deed-Jij Dan?--Adolf: Wel,  Ik Wendde Mij 
 Rechtstreeks Tot God Zelf,  Zeggende: "Onze Vader Die In Den Hemel Zijt." 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 124 
   
 Geen Der Heiligen Verhoort Sneller Dan Hij Of Geeft Met Meer 
 Bereidwilligheid Wat Van Hem Gevraagd Wordt.--Antoon: Maar Had Je 
 Intusschen Niet Wat Gewetenswroeging? Zag Je Er Niet Tegen Op Hem 
 "Vader" Te Noemen,  Dien Je Zoo Dikwijls Aanstoot Had Gegeven Door 
 Verkeerde Daden?--Adolf: Nu,  Om Je De Waarheid Te Zeggen,  Mijn Geweten 
 Maakte Mij Wel Ietwat Bang. Maar Ik Vatte Weldra Moed,  Terwijl Ik Zóó 
 Bij Mij Zelf Redeneerde: "Er Is Geen Vader Zoo Vertoornd Op Zijn Zoon Of 
 Hij Zou Hem,  Wanneer Hij Hem In Een Maalstroom Of In Een Meer In Gevaar 
 Ziet,  Bij De Haren Grijpen En Hem Op Den Oever Trekken. Onder Allen Die 
 Aan Boord Waren Hield Zich Niemand Kalmer Dan Een Vrouw Met Een Kindje 
 Aan De Borst Dat Zij Zoogde.--Antoon: Wat Deed Die Vrouw Dan?--Adolf: 
 Zij Was De Eenige Die Niet Schreeuwde,  Die Niet Schreide,  Die Geen 
 Geloften Deed,  Terwijl Ze Haar Kindje In De Armen Gekneld Hield,  Bad Zij 
 In Stilte. Intusschen Stiet 'T Schip Op Een Bank En De Kapitein Liet Er, 
 Uit Vrees Dat 'T Geheele Schip Uit Elkander Zou Stooten,  Aan Den 
 Voorsteven En Aan Den Achtersteven Kabels Om Heen Slaan.--Antoon: Een 
 Treurig Hulpmiddel!--Adolf: In Dien Tusschentijd Komt Een Oude Priester, 
 Een Zestiger Ongeveer,  In Ons Midden. Hij Heette Adam. Hij Deed Zijn 
 Kappen Van Zijn Beenen,  Trok Zijn Schoenen Uit,  Ontkleedde Zich Tot Op 
 Zijn Hemd En Zei Dat We Allen 'T Zelfde Moesten Doen,  Om Ons Gereed Te 
 Maken Door Zwemmen Ons Leven Te Redden. En Zoo Stond Hij Daar Midden Op 
 'T Schip,  Terwijl Hij Ons Uit Den Een Of Anderen Ouden Theologischen 
 Schrijver Over De Vijf Waarheden Van Het Nut Van De Biecht Een Preek 
 Hield. Zoo Spoorde Hij Ons Allen Aan Om Ons Op Leven En Dood Vóór Te 
 Bereiden. Ook Was Er Een Dominikaner Bij. Wie Wilde Kon Bij Hen Te 
 Biecht Gaan.--Antoon: En Jij?--Adolf: Toen Ik Alles Zoo In 'T Ongereede 
 Zag Biechtte Ik God In Stilte,  Terwijl Ik Bij Hem Mijn Slechtheid 
 Bekende En Van Hem Erbarming Inriep.--Antoon: Waarheen Zou Je Gegaan 
 Zijn Als Je Eens Zóó Verongelukt Waart?--Adolf: Dat Liet Ik Aan God, 
 Mijn Rechter,  Over Om Te Beslissen. Immers Ik Wilde Mijn Eigen Rechter 
 Niet Wezen. Maar Ik Voedde Intusschen In Mijn Hart Nog Wel Eenige Hoop. 
 Onderwijl Keerde De Kapitein Met Tranen In De Oogen Tot Ons Terug. 
 "Ieder Houde Zich Bereid. Het Schip Houdt 'T Geen Kwartier Meer Uit." Op 
 Sommige Plaatsen Had 'T Reeds Zware Lekken,  Waardoor Het Veel Water 
 Binnen Kreeg. Even Daarna Komt De Kapitein Ons Zeggen,  Dat Hij In De 
 Verte Een Kerktoren Zag En Dat Ieder De Hulp Moest Inroepen Van Den 
 Heilige,  Wie 'T Dan Ook Was,  Aan Wien Die Kerk Gewijd Was. Ze Vallen 
 Allen Op Hun Knieën En Roepen Den Onbekenden Heilige Aan.--Antoon: Als 
 Je Hem Bij Zijn Naam Hadt Aangeroepen Had Hij Je Misschien Wel 
 Verhoord.--Adolf: Maar Den Naam Wisten Wij Juist Niet. Onderwijl Stuurde 
 De Kapitein In De Richting Van Dien Kerktoren Zoo Goed Als 'T Ging,  Het 
 Gehavende Schip,  Dat Veel Water In Kreeg En Zeker Uit Elkander Zou 
 Gevallen Zijn Als 'T Niet Door De Kabels Omwonden Was Geweest.--Antoon: 
 Wat Een Toestand!--Adolf: Daar Dreven Wij Dan Heen Zoodat De Bewoners 
 Van Die Plaats Ons Uit De Verte In 'T Oog Kregen En Zagen In Welk Een 
 Gevaar Wij Verkeerden. Zij Liepen Te Hoop Naar Den Zoom Van Het Strand, 
 Wuifden Met Hun Kleedingstukken,  Wenkten Ons Met Hoeden,  Op Stokken 
 Gestoken,  Naar Zich Toe En Gaven Ons Met Omhoog Geheven Armen Te Kennen 
 Dat Zij Ons Lot Bejammerden.--Antoon: Ik Ben Nieuwsgierig Te Vernemen 
 Hoe Dat Afliep.--Adolf: Het Water Stond Reeds Overal In Het Schip, 
 Zoodat We Aan Boord Even Groot Gevaar Liepen Te Verdrinken Als In 
 Zee.--Antoon: Nu Had Men Zijn Toevlucht Moeten Nemen Tot 'T Gewijde 
 Anker.--Adolf: 'T Mocht Wat! Neen! De Matrozen Hoozen 'T Water Uit De 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 125 
   
   
 Sloep En Laten Deze Te Water. Allen Wilden Zich Tegelijk Daarin Werpen, 
 Terwijl De Matrozen Riepen,  Dat De Sloep Zooveel Menschen Niet Kon 
 Bevatten En Dat Ieder Maar Moest Grijpen Wat Hij Grijpen Kon En Zoo Naar 
 Land Moest Zwemmen. Lange Bedenktijd Was Er Niet. De Een Greep Een 
 Roeiriem,  De Ander Een Boomstok,  Een Derde Een Trog,  Weer Een Ander Een 
 Waterkuip,  Een Ander Een Plank En Zoo Gaf Men Zich,  Vol Goed Vertrouwen 
 Op 'T Geen Men Gegrepen Had,  Aan De Golven Over.--Antoon: En Wat 
 Gebeurde Er Intusschen Met Die Vrouw,  De Eenige Die Niet 
 Jammerde?--Adolf: Zij Landde 'T Eerst Van Allen Aan De Kust.--Antoon: 
 Hoe Kwam Dat Zoo?--Adolf: Wij Hadden Haar Op Een Breede Plank Geplaatst 
 En Zóó Vastgebonden Dat Ze Er Niet Licht Kon Afglijden. We Gaven Haar 
 Een Plank In De Hand Om Die Bij Wijze Van Roeiriem Te Gebruiken En Onder 
 Onze Beste Wenschen Stieten Wij Haar In De Golven,  Haar Een Zetje 
 Gevende Met Een Boomstok; Want Ze Mocht Niet Dicht Bij 'T Schip Blijven: 
 Dat Was Gevaarlijk. In Haar Linkerarm Hield Zij Haar Kindje Gekneld,  Met 
 Haar Rechterhand Roeide Zij.--Antoon: Dat Was Een Manhaftige 
 Vrouw!--Adolf: Toen Er Niets Meer Te Grijpen Viel,  Rukte Nog Iemand Ten 
 Laatste 'T Houten Beeld Der Heilige Maagd Los,  Dat Vermolmd En Uitgehold 
 Was Door Muizen. Met Dit Beeld In Zijn Arm Begon Hij Te 
 Zwemmen.--Antoon: Kwam De Boot Goed En Wel Aan Land?--Adolf: Niets Van 
 Dat Alles Ging Eerder Naar Den Kelder. Er Hadden Zich Wel Dertig 
 Menschen Ingeworpen.--Antoon: Hoe Kwam 'T Dat Ze Zoo Jammerlijk 
 Verging?--Adolf: Nog Vóórdat Men De Boot Van 'T Schip Had Kunnen 
 Losmaken Sloeg Ze Door 'T Slingeren Om.--Antoon: Hoe Vreeslijk! En 
 Verder?--Adolf: Nu,  Terwijl Ik Anderen Hielp,  Had Ik Er Bijkans 'T 
 Loodje Bij Gelegd.--Antoon: Hoe Zoo?--Adolf: Omdat Er Niets Meer Over 
 Was Waaraan Ik Mij Onder 'T Zwemmen Kon Vasthouden.--Antoon: Daar Zou 
 Een Kurken Zwemgordel Goed Geholpen Hebben.--Adolf: Nu,  'K Wil Je Wel 
 Verzekeren Dat Ik Op Dat Oogenblik Meer Om Een Zwemgordel Zou Gegeven 
 Hebben Dan Om Een Zwaren,  Gouden Luchter. Toen Ik Overal Rondkeek Viel 
 Mijn Aandacht Eindelijk Op 'T Onderste Gedeelte Van Den Mast. Maar Ik 
 Kon Dat Niet Alleen Loskrijgen En Ik Roep Dus De Hulp Van Een Ander In. 
 Ons Vastklampend Aan Dat Stuk Mast Werpen We Ons In De Golven,  _Ik_ Aan 
 Den Rechter Kant,  Hij Links. Terwijl We Zoo Ronddobberen Werpt Zich Die 
 Priester,  Die Aan Boord De Preek Gehouden Had,  Midden Tusschen Ons In. 
 'T Was Iemand Groot Van Stuk. Wij Riepen: "Wie Is Die Derde Man? Die Zal 
 Ons Allen Te Zamen Doen Verdrinken." Bedaard Gaf Hij Ten Antwoord: 
 "Houdt Maar Goeden Moed: Daar Is Ruimte Genoeg: God Zal Ons Wel 
 Helpen."--Antoon: Hoe Kwam Hij Er Toe Pas Zoo Laat Te Water Te 
 Gaan?--Adolf: Wel,  Hij Zou Mee In De Boot Zijn Gegaan Tegelijk Met Den 
 Dominikaner: Want Allen Gunden Hem De Eer. Maar Ofschoon Zij Over En 
 Weer Elkaar In De Biecht Hadden Genomen,  Gingen Zij,  Naar 'T Schijnt 
 Iets Vergeten Hebbende,  Opnieuw Bij Elkander Te Biecht En Legde De Een 
 Den Ander De Hand Op 'T Hoofd. De Boot Sloeg Intusschen Om,  Zoo Vertelde 
 Mij Priester Adam.--Antoon: En Hoe Ging 'T Met Den Dominikaner?--Adolf: 
 Onder Aanroeping Van De Hulp Der Heiligen Ging Hij Na Al Zijn Kleeren Te 
 Hebben Uitgetrokken Naakt Te Water.--Antoon: Welke Heiligen Riep Hij 
 Aan?--Adolf: Dominicus,  Thomas,  Vincentius En Den Een Of Anderen Petrus, 
 Maar Voornamelijk Had Hij Zijn Hoop Gebouwd Op Sinte Katrijn Van 
 Siëna.--Antoon: Dacht Hij Niet Aan Christus?--Adolf: Ik Vertel Wat De 
 Priester Mij Verteld Heeft.--Antoon: Hij Zou Eerder Uit 'T Water Gered 
 Zijn Als Hij Zijn Monnikspij Had Aangehouden. Hoe Kon Sinte Katrijn Van 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 126 
   
   
 Siëna Hem Nu Herkennen,  Daar Hij Die Had Afgelegd? Maar Vertel Nu Verder 
 Over Je Zelven.--Adolf: Terwijl Wij Nog In De Buurt Van 'T Schip 
 Dobberen,  Dat Als Een Speelbal Van De Golven Heen En Weer Slingert, 
 Verplettert Het Roer Waar We Tegen Aan Slaan Het Dijbeen Van Mijn 
 Kameraad,  Die Aan Den Linkerkant Op Den Mastbalk Zat. Zoo Werd Hij Er 
 Afgesleurd: De Priester Bad Hem Een Eeuwige Rust Toe En Kroop Op Zijn 
 Plaats. Hij Drukte Mij Op Het Hart Moedig Mijn Hoek Vast Te Houden En 
 Flink Met Mijn Voeten Te Trappen. We Kregen Intusschen Heel Wat Zout 
 Water In. Zoo Had Neptunus Ons Niet Alleen Een Zout Bad Maar Ook Een 
 Zouten Drank Bereid. De Priester Bedacht Daartegen Een 
 Middeltje.--Antoon: Welk?--Adolf: Zoo Vaak Een Golf Tegen Ons Opkwam 
 Draaide Hij Er 'T Achterhoofd Tegen In Terwijl Hij Zijn Mond Gesloten 
 Hield.--Antoon: Die Bejaarde Man Was Toch Per Slot Van Rekening Een 
 Flinke Kerel.--Adolf: Toen We Een Poos Zoo Rondgedreven Hadden En Al Een 
 Eindje Gevorderd Waren Zei De Priester,  Die Nog Al Flink Uit De Kluiten 
 Gewassen Was: "Vat Moed: Ik Voel Grond." Ik Durfde Op Zooveel Geluk Niet 
 Hopen En Zei: "We Zijn Nog Veel Te Ver Van De Kust Dan Dat We Al Grond 
 Kunnen Verwachten." "Neen," Zei Hij,  "Ik Voel Grond Met Mijn Voeten." 
 "'T Is Misschien," Zei Ik Weer,  "Één Van De Kisten Die De Zee Hier Heen 
 Heeft Gewenteld." "Neen,  Aan 'T Schuren Van Mijn Teenen Voel Ik 
 Duidelijk Den Zandbodem." Toen We Nòg Een Poosje Hadden Rondgedobberd En 
 Hij Weer Grond Voelde Zei Hij: "Doe Jij Wat Je 'T Beste Toeschijnt: Ik 
 Laat Je Den Mast Geheel Over En Waag Me In 'T Ondiepe Water." Hij 
 Wachtte Even Tot De Golven Weer Afstroomden En Liep Op Zijn Voeten Zoo 
 Hard Hij Kon In 'T Water Voort. En Toen De Branding Weer Kwam Aanrollen 
 Zette Hij Zijn Beide Handen Op De Knieën En Zette Zich Schrap Tegen De 
 Golven In,  Terwijl Hij Onder 'T Water Dook Zooals Duikervogels En Eenden 
 Dat Doen: Toen De Golfslag Weer Terugzoog,  Stak Hij 'T Hoofd Omhoog En 
 Liep Opnieuw Hard Vooruit. Daar Ik Zag Dat Hem Dit Goed Gelukte Volgde 
 Ik Zijn Voorbeeld. Op Het Strand Stonden Mannen Die,  Met Zeer Lange 
 Stokken Op Een Rij Elkander Steunend,  Zich Tegen 'T Geweld Der Golven 
 Staande Hielden. 'T Waren Pootige Kerels,  Gewend Aan 'T Water. De 
 Voorste Van Hen Reikte Aan Den Naastbijzijnden Zwemmer Een Stok Toe. Als 
 De Schipbreukeling Dien Maar Éénmaal Beet Had,  Werd Hij Veilig Op 'T 
 Droge Getrokken,  Wanneer De Mannen Achteruit Gingen Op 'T Strand. Zoo 
 Werden Er Verscheidene Passagiers Van 'T Schip Gered: Wel Zeven; Maar 
 Twee Zijn Toen Ze Bij 'T Vuur Gelegd Werden,  Bezweken.--Antoon: En Met 
 Je Hoevelen Was Je Op Het Schip?--Adolf: Achtenvijftig Koppen.--Antoon: 
 Wat Is Die Zee Toch Wreed! Was Ze Ten Minste Maar Tevreden Met Een 
 Tiende--Daarmee Is De Geestelijkheid Zelfs Tevreden. Om Van Zulk Een 
 Aantal Maar Zóó Weinig In 'T Leven Te Laten,  Dat Is Hard.--Adolf: Toen 
 Hebben Wij De Haast Ongelooflijke Menschlievendheid Ondervonden Van Dat 
 Volkje Aan Zee,  Dat Ons Alles Met De Grootste Bereidwilligheid 
 Verschafte: Huisvesting,  Verwarming,  Eten,  Kleeren,  Reisgeld.--Antoon: 
 Wat Voor Landslui Waren 'T?--Adolf: Hollanders.--Antoon: Ja,  Die Zijn De 
 Gepersonifiëerde Menschlievendheid,  Al Zijn Ze Ook Omringd Door Halve 
 Barbaren. Maar 'K Denk Dat Je Nu Wel Genoeg Hebt Van De Zee En Neptunus 
 Niet Weer Zult Gaan Opzoeken?--Adolf: Neen,  Waarlijk Niet,  Als God Mij 
 Ten Minste Mijn Gezond Verstand Laat Behouden.--Antoon: Nu,  Ik Hoor Ook 
 Liever Van Dergelijke Ongevallen _Vertellen_ Dan Dat Ik Ze _Beleef_. 
   
   
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 127 
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 Vrekkige Rijkdom 
   
   
   
   
 Jacob En Gilbert. 
   
      Waar De Onmogelijke Vrek Woonde (Ergens In Italië Wellicht?) Bij 
      Wien Onze Vriend Gilbert In Den Kost Was--Wie Zal 'T Zeggen? Maar 
      Dat Hij 'T Er Slecht Had,  Is Zeker. Nòg Zekerder,  Dat Gilbert Een 
      Dwaas Was,  Dat Hij Het Er Zóó Lang Uithield. Hoe Het Zij: Erasmus 
      Geeft In Deze Samenspraak Uiting Aan Zijn Afkeer Van Schraapzucht 
      En Schrielheid Op Spottende Wijze. De Aartsgierigaard Wordt 
      Belachelijk Gemaakt--Maar Tevens Toch Ook Aan De Menschen De 
      Matigheid Aangeprezen; Want Al Is Erasmus 'T Niet Eens Met Hen,  Die 
      Beweren Dat Men Nooit Te Weinig Kan Eten,  Hij Geeft Toch Wèl Den 
      Raad: Eet Niet Te Veel; Men Kan 'T Over Het Algemeen Met Minder 
      Voedsel Af,  Dan Wij Doorgaans Tot Ons Nemen. 
   
      In Zoover Is Zijn Raad Zeker Zeer Verstandig,  Al Is De Schilderij 
      Van Den Vrek Niet Van Overdrijving Vrij Te Pleiten. 
   
 Jacob: Waar Kom Jij Vandaan,  Zóó Verdord En Vermagerd Alsof Je Met De 
 Krekeltjes Een Tijdlang Van Dauw Alleen Geleefd Hadt? Je Lijkt Wel Een 
 Schim Van Een Mensch,  In Plaats Van Een Mensch.--Gilbert: De Schimmen In 
 De Onderwereld Kregen Ten Minste Nog Uien En Prei Te Eten; Maar Ik Heb 
 Tien Maanden Op Een Plaats Doorgebracht Waar Men Dat Zelfs Niet 
 Kreeg.--Jacob: Waar Was Dat? Was Je Naar De Galeien Gesleept?--Gilbert: 
 Volstrekt Niet: 'K Was In Synodium.--Jacob: Wat,  In Zoo'n Rijke Stad, 
 Heb Je Dáár Zoo Van Den Geeuwhonger Geleden?--Gilbert: Nou,  Òf 
 Ik.--Jacob: Hoe Kwam Dat? Had Je Geldgebrek?--Gilbert: Noch Gebrek Aan 
 Geld,  Noch Aan Vrienden.--Jacob: Wat Was Er Dan Aan De Hand?--Gilbert: 
 Ik Was In Huis En In Den Kost Bij Antronius.--Jacob: Bij Dien 
 Rijkaard?--Gilbert: Ja,  Maar Hij Is Niet Rijk Alleen,  Maar Óók 
 Brandgierig.--Jacob: Kom,  Daar Sta Ik Van Te Kijken.--Gilbert: Dat 
 Behoeft Volstrekt Niet. Want Zoo Gaat 'T Met Menschen Die Van Doodarm 
 Plotseling Schatrijk Worden.--Jacob: Hoe Had Je Er Ook Plezier In 
 Zooveel Maanden Achtereen Bij Zoo'n Gastheer Verblijf Te 
 Houden?--Gilbert: Er Was 'T Een En Ander Wat Me Daar Bond En Bovendien 
 Ik Had Er Nu Eenmaal Lust In.--Jacob: Maar Vertel Me Eens,  Hoe Leeft Die 
 Man Dan Wel?--Gilbert: 'K Zal Het Je Vertellen,  Omdat De Herinnering Aan 
 Geleden Leed Ook Zijn Aangename Zijde Heeft.--Jacob: Voor Mij Zeker In 
 Dit Geval.--Gilbert: Toen Ik Daar Vertoefde Kwam Bij Al 'T Andere Ook 
 Nog Dit Ongemak,  En Wel Van Den Kant Des Hemels,  Dat Drie Maanden Lang 
 Een Felle Noordenwind Blies,  Terwijl Die Wind Er Anders Nooit Dan Een 
 Dag Of Acht Blaast.--Jacob: En Hoe Dan Nu Drie Maanden?--Gilbert: Tegen 
 Den Achtsten Dag Draaide De Wind Alsof 'T Afgesproken Was,  Maar Na Acht 
 Uren Uit Den Tegenovergestelden Hoek Gewaaid Te Hebben,  Keerde Hij Weer 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 128 
   
   
 Naar Zijn Vroegeren Hoek Terug.--Jacob: Dan Had-Je Voor Je Arme Lijf Wel 
 Een Lekker Vuurtje Noodig.--Gilbert: De Haard Was Groot Genoeg Als Er 
 Maar Voldoende Voorraad Brandhout Was Geweest. Om Daaraan Evenwel Niets 
 Uit Te Geven,  Ging Onze Vriend Antronius Op Onder Water Staande Plekken 
 Gronds Boomwortels Uitgraven,  Die Anderen Hadden Laten Zitten En Dat 
 Deed Hij Nog Wel Liefst 'S Nachts. Van Die Brokken Nat Hout Stapelde Hij 
 Een Haardvuur Op,  Waaraan Rook Natuurlijk Niet,  Maar Vuur Wèl Onbrak: Je 
 Kon Er Je Niet Aan Warmen,  Maar 'T Moest Daartoe Dienen Dat Men Niet Met 
 Grond Van Waarheid Kon Zeggen,  Dat Er In 'T Geheel Geen Vuur Was. Een 
 Enkel Vuur Van Dien Aard Duurde Dan Ook Den Geheelen Dag,  Zóó Zuinig 
 Brandde Het.--Jacob: Dat Was Een Harde Overwintering!--Gilbert: Neen, 
 Nog Veel Harder Er Een Zomer Door Te Brengen.--Jacob: Hoe Zoo?--Gilbert: 
 Omdat In Huis Zóóveel Vlooien En Ander Ongedierte Waren,  Dat Men Niet 
 Alleen Overdag Er Niet Rustig Kon Zitten,  Maar 'S Nachts Den Slaap Niet 
 Kon Vatten.--Jacob: Wat Een Droeve Rijkdom!--Gilbert: Vooral Bij Zulk 
 Vee.--Jacob: De Vrouwen Moeten Daar Wel Lui Zijn.--Gilbert: Men Krijgt 
 Ze Niet Te Zien. Ze Verkeeren Niet Met De Mannen. Zoo Komt 'T Dan Ook, 
 Dat De Vrouwen Daar Niets Zijn Dan Louter _Vrouwen_ En Dat De Mannen Die 
 Diensten Missen,  Welke Gewoonlijk Door De Vrouwelijke Sekse Worden 
 Verricht.--Jacob: Maar Schaamde Antronius Zich Niet Over Zulk Een 
 Behandeling?--Gilbert: Hij Is In Zulk Een Armoedige Omgeving Opgevoed En 
 Kent Geen Ander Genot Dan Geld Winnen. Nergens Was Hij Minder Te Vinden 
 Dan In Zijn Huis; Hij Schacherde In Alles En Nog Wat. Je Weet: De Plaats 
 Van Zijn Inwoning Is Vóór Alles Een Koopstad. De Beroemde Grieksche 
 Schilder Apelles Bejammerde Het,  Wanneer Hij Een Dag Had Laten 
 Voorbijgaan,  Zonder Dat Hij Een Penseelstreek Op Het Doek Had Gezet; 
 Antronius Jammerde Nog Veel Meer,  Wanneer Er Een Dag Voorbij Gegaan Was 
 Zonder Dat Hij Een Winstje Had Gemaakt. En Als Dat Eens Gebeurde,  Dan 
 Zocht Hij Thuis Zijn Winst Te Halen.--Jacob: Wat Deed Hij Dan?--Gilbert: 
 Hij Had In Zijn Woning,  Naar Het Gebruik In Die Stad,  Een Regenbak. 
 Daaruit Putte Hij Eenige Emmertjes Water En Goot Die In Zijn Wijnvaten 
 Leeg. Daar Zat Zeker Winst Op.--Jacob: De Wijn Was Misschien Wat Al Te 
 Koppig.--Gilbert: 'T Mocht Wat! 'T Was Niet Veel Meer Dan Verschaald 
 Bocht. Want Hij Kocht Altijd Wijn Op Waaraan Iets Mankeerde,  Om Dien 
 Voor Een Koopje In Te Slaan. Opdat Er Niets Verloren Zou Gaan,  Vermengde 
 Hij Af En Toe Het Grondsop Van Tien Jaren,  Alles Goed Door Elkander 
 Roerend En Mengend,  Opdat 'T Wat Zou Lijken Op Jongen Wijn,  Want Hij Zou 
 'T Niet Hebben Kunnen Dulden,  Dat Er Ook Maar Een Vingerhoed Droesem 
 Verloren Ging.--Jacob: Maar Als Je De Doktoren Mag Gelooven Dan Krijg Je 
 Van Zulken Wijn Den Steen In De Blaas.--Gilbert: Daar Kunnen De Doktoren 
 Wel Gelijk Aan Hebben,  Want In Dat Huis Ging Er Geen Jaar Voorbij Of 
 Daar Stierf Iemand Aan 'T Graveel. Toch Was Antronius Niet Bang Voor Een 
 Huis Waarin De Dood Zoo Rondspookte.--Jacob: Niet?--Gilbert: Ook De 
 Dooden Moesten Bij Hem Tol Betalen En Hij Versmaadde Zelfs Niet 'T 
 Kleinste Winstje.--Jacob: Wat Je Daar Zegt Is Diefstal.--Gilbert: 
 Kooplui Noemen 'T Winst.--Jacob: En Wat Dronk Antronius Zelf?--Gilbert: 
 Wel,  Denzelfden Godendrank.--Jacob: En Ondervond Hij Niet De Kwade 
 Gevolgen?--Gilbert: 'T Is Een Kerel Zóó Gehard Dat Hij Wel Hooi Zou 
 Kunnen Eten En (Zooals Ik Zei) Hij Was Van Jongs Af Aan Bij Zulke 
 Lekkernijen Opgevoed. Geen Winst Beschouwde Hij Als Vaster Dan Dat 
 Profijt Op Den Wijn.--Jacob: Hoe Dat Zoo?--Gilbert: Wel,  Als Je Optelt: 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 129 
   
   
 Zijn Vrouw,  Zijn Zoons,  Zijn Dochter,  Zijn Schoonzoon,  Zijn Knechts En 
 Meiden: Hij Had Drieëndertig Monden Den Kost Te Geven. Nu,  Hoe Meer De 
 Wijn Met Water Werd Verdund,  Des Te Minder Werd Er Van Gedronken,  En Des 
 Te Langer Duurde De Voorraad. Ga Maar Eens Na! Als Men Er Elken Dag Een 
 Emmer Water Bij Doet,  Wat Een Niet Te Versmaden Sommetje Bedraagt Dit In 
 Een Jaar!--Jacob: Wat Een Vrekkigheid!--Gilbert: Maar Niet Minder Werd 
 Er Op 'T Brood Uitgezuinigd.--Jacob: Hoe Ging Dat?--Gilbert: Hij Kocht 
 Bedorven Graan Dat Een Ander Niet Had Willen Koopen. Daar Had Hij Al 
 Dadelijk Een Winstje,  Omdat Hij 'T Voor Minder Kocht. Maar Verder Wist 
 Hij Wat Daaraan Bedorven Was Te Verhelpen Door Kunstmiddeltjes.--Jacob: 
 Waarmee?--Gilbert: Er Bestaat Een Soort Van Klei Die Wel Wat Van Deeg 
 Heeft,  Waarvan We Zien Dat De Paarden Wel Houden,  Wanneer Ze Knabbelen 
 Aan De Muren Daarmee Bestreken En Wanneer Ze Met Graagte Drinken Uit 
 Poelen,  Troebel Van Die Klei. Onder Het Brood Mengde Hij Een Derde Deel 
 Kleiaarde.--Jacob: Noem Je Dat "Gebreken Verhelpen?"--Gilbert: Nu,  Men 
 Proefde Ten Minste 'T Bedorven Meel Minder. Houd-Je Dat Ook Niet Voor 
 Een Niet Te Versmaden Voordeel? Voeg Hierbij Nog Een Andere Looze 
 Vondst. Hij Liet 'T Brood Bij Zich Thuis Kneden En Bakken,  En Niet 
 Vaker,  Zelfs In Den Zomer,  Dan Twee Malen 'S Maands.--Jacob: Dat Noem Ik 
 Iemand Steenen Vóórzetten In Plaats Van Brood.--Gilbert: Als 'T Kàn,  Nog 
 Harder Dan Steen. Maar Ook Aan Dat Kwaad Kon Men Tegemoet Komen.--Jacob: 
 Op Welke Manier?--Gilbert: Men Doopte Zijn Stuk Brood In Den Beker Met 
 Wijn En Liet 'T Zóó Wat Weeken.--Jacob: Het Ééne Paste Daar Goed Bij 'T 
 Andere. Maar Lieten De Dienstboden Zich Zulk Een Behandeling 
 Aanleunen?--Gilbert: Eerst Zal Ik Je Eens Vertellen Hoe 'T Met Eten Bij 
 De Hoofden Van 'T Gezin Zelf Toeging,  En Daaruit Kun-Je Dan Zelf 
 Afleiden Hoe Het Dienstpersoneel Werd Behandeld.--Jacob: 'K Ben Benieuwd 
 Dat Te Hooren.--Gilbert: Van Ontbijten Was Geen Sprake: Het Eerste Maal 
 Werd Meestal Verschoven Tot Één Uur Na Den Middag.--Jacob: Waarom 
 Dat?--Gilbert: Men Moest Op Den Heer Des Huizes Antronius Wachten. 'T 
 Souper Vond Soms Pas Om Tien Uur 'S Avonds Plaats.--Jacob: En Dat Voor 
 Jou,  Die Gewoonlijk Nooit Zooveel Van Lang Vasten Hieldt!--Gilbert: Ja, 
 Daarom Riep Ik Dan Ook Dikwijls Tot Antronius' Schoonzoon Orthrogonus, 
 (We Deelden Samen Één Kamer): "Zeg Eens,  Orthrogonus,  Wordt Er Van Avond 
 Hier In De Stad Niet Gesoupeerd?" Dan Antwoordde Hij Net Van Pas: "Dat 
 Antronius Zeker Dadelijk Wel Thuis Zou Komen." En Wanneer Ik Dan Nog 
 Geen Aanstalten Zag Maken En Mijn Maag Van Den Honger Rammelde,  Dan Zei 
 Ik: "Zeg Eens Orthrogonus,  Moeten We Vandaag Van Den Honger Omkomen?" 
 Dan Had Hij Een Uitvlucht Dat 'T Nog Zoo Laat Niet Was Of Iets 
 Dergelijks. En Wanneer Ik 'T Niet Langer Kon Uithouden,  Dan Klampte Ik 
 Hem Nòg Eens Aan Onder Zijn Werk En Zei: "Hoe Staat 'T Er Nu Mee,  Moeten 
 We Nu Werkelijk Den Hongerdood Sterven?" Dan Ging Orthrogonus,  Wanneer 
 Hij Geen Kans Meer Zag Op Uitstel,  Naar De Bedienden En Liet De Tafel 
 Dekken. En Wanneer Antronius Dan Maar Steeds Niet Thuis Kwam En Er Óók 
 Niet Werd Opgediend,  Dan Liet Orthrogonus Zich Eindelijk Door Mijn Aan- 
 En Opmerkingen Bewegen Om Naar Beneden Te Gaan Naar Zijn Vrouw En Zijn 
 Schoonmoeder En Zijn Kinderen En Riep Dat Ze Toch Maar Moesten 
 Opdoen.--Jacob: Nu Zul Je Dan Toch Eindelijk Aan Tafel Gaan.--Gilbert: 
 Haast Je Maar Niet! Een Manke Knecht Komt Voor Den Dag,  Die Met De Taak 
 Van 'T Tafeldienen Belast Is (Hij Had Wel Iets Van Vulcanus Met Zijn 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 130 
   
   
 Kreupelen Voet) En Hij Spreidt Een Servet Over De Tafel Uit.--Jacob: Dat 
 Is Ten Minste 'T Eerste Teeken Dat Hoop Geeft Op Een Maal.--Gilbert: Na 
 Lang Geroep En Geschreeuw Worden Er Karaffen Gebracht Met Werkelijk Goed 
 Helder Water.--Jacob: Alweer Een Sprankje Hoop Op Een Souper!--Gilbert: 
 Haast Je Maar Niet,  Zei Ik Straks. Wéér,  Na Veel Drukte Komt Men Met Een 
 Flesch Aandragen Van Dat Meergenoemde Dikke Drab.--Jacob: 
 Heerlijk!--Gilbert: Maar--'T Brood Is Er Nog Niet. Gevaar Is Er Dus Niet 
 Dat Iemand Te Veel Zal Drinken; Want Niemand Zal Met Een Hongerige Maag 
 Zóó'n Wijntje Aandurven. Dan Gaan Ze Weer Aan 'T Schreeuwen,  Zoodat Ze 
 Er Heesch Van Worden. Eindelijk Wordt 'T Brood Op Tafel Gezet,  Zóó Hard 
 Dat Een Beer 'T Nauwelijks Met Zijn Tanden Zou Kunnen 
 Vermorselen.--Jacob: Nu Is Er Ten Minste Gezorgd Dat Je Niet Van Den 
 Honger Omkomt.--Gilbert: Heel Laat In Den Avond Komt Eindelijk Antronius 
 Thuis,  Met 'T Zeggen (En Dat Is Een Onheilspellend Voorteeken!) Dat Hij 
 Erge Maagpijn Heeft.--Jacob: Waarom Is Dat Een Slecht 
 Voorteeken?--Gilbert: Omdat Er Dan Niets Te Eten Valt: Wat Toch Kun-Je 
 Verwachten,  Wanneer De Huisheer Niet Wel Is?--Jacob: En Had Hij Dan 
 Werkelijk Maagpijn?--Gilbert: Zóó Erg,  Dat Hij Alleen Wel Drie Kapoenen 
 Zou Hebben Verslonden,  Als Iemand Ze Hem Voor Niets Had Gegeven.--Jacob: 
 Vertel Me Nu Eens Hoe 'T Met Het Maal Ging.--Gilbert: Allereerst Werd 
 Aan Den Huisheer Een Schotel Met Boonenmeel Voorgezet: Dat Is Een Kost 
 Die In Gindsche Stad Gewoonlijk Aan 'T Lage Volkje Wordt Verkocht. Hij 
 Beweerde Dat Hij Ze Gebruikte Als Een Middeltje Tegen Allerlei 
 Kwalen.--Jacob: Met Je Hoevelen Zat-Je Aan Tafel?--Gilbert: Soms Acht Of 
 Negen; O.A. Ook De Bekende Geleerde Verpius Dien Je Wel Kent En Dan De 
 Oudste Zoon Des Huizes.--Jacob: Wat Kregen Die Te Eten?--Gilbert: Hoe? 
 Hebben Dan Matige Menschen Niet Genoeg Aan Hetgeen Melchisedek Aan 
 Abraham Voorzette Toen Deze Vijf Koningen Verslagen Had?--Jacob: Dus: 
 Brood Alleen? Kwam Er Dan Geen Toespijs?--Gilbert: Ja Wel 
 _Iets_.--Jacob: Wat?--Gilbert: Ik Meen,  Als Ik Me Goed Herinner,  Dat Wij 
 Negen Monden Aan Tafel Waren En Voor Die Negen Monden Telde Ik Zeven 
 Blaadjes Sla Die In Een Schotel Met Azijn Dreven,  Zonder Olie Wel Te 
 Verstaan.--Jacob: En Verorberde Antronius Alleen Zijn 
 Boonenpap?--Gilbert: Ja. Want Hij Had Die Voor Een Kleinigheidje 
 Gekocht. Hij Verbood Echter Niet Dat Iemand Die In Zijn Buurt Zat Eens 
 Met Hem Mee Proefde. Maar 'T Scheen Wel Wat Onbeleefd Den Armen 
 Uitgehongerden Man Van De Voor Hem Bestemde Spijs Te Berooven.--Jacob: 
 En Werden Die Zeven Slablaadjes Nog Gesneden,  Zooals In 'T Verhaaltje 
 Van Dien Vrek Die De Komijnkorreltjes In Stukken Sneed?--Gilbert: Neen: 
 Maar Toen Zij Die 'T Eerst Aan De Beurt Waren Om Zich Te Bedienen De 
 Slablaadjes Hadden Opgemaakt,  Doopten De Anderen Hun Brood In Den 
 Azijn.--Jacob: Wat Kwam Er Nog Na De Zeven Blaadjes?--Gilbert: Wat Zou 
 Er Nog Anders Komen Dan Kaas,  Het Besluit Van Elken Maaltijd?--Jacob: En 
 Was Dat Nu Zoo Dagelijks Het Diner?--Gilbert: Dat Scheelt Niet Veel, 
 Behalve Dat 'T Maal Wel Eens _Iets_ Royaler Was,  Wanneer Mercurius Hem 
 Op Een Dag Eens Wat Gunstig Gezind Was Geweest.--Jacob: Wat Kwam Er 
 Dan?--Gilbert: Dan Liet Hij Wel Eens Voor Eenige Centen Een Paar Trossen 
 Versche Druiven Koopen. Daarmee Maakte Hij Dan 'T Geheele Gezin 
 Blij.--Jacob: Dat Kan Haast Wel Niet Anders.--Gilbert: Ja,  Maar Wel Te 
 Verstaan Alleen In Den Tijd Dat De Druiven 'T Goedkoopst Zijn.--Jacob: 
 Dus Buiten Den Herfsttijd Was Hij Zoo Verkwistend Niet?--Gilbert: Ja 
 Zeker Wel. Er Zijn Daar In Die Stad Varenslui Die Een Soort Van Kleine 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 131 
   
   
 Mosselen Opvisschen,  Voornamelijk Bij De Riolen. Onder Een Eigenaardig 
 Geroep Venten Ze Hun Waar Rond. Soms Liet Hij Van Deze Kooplui Wel Eens 
 Voor Een Dubbeltje Mosselen Koopen. Dan Zou Je Gezegd Hebben Dat Er In 
 Dat Huis Een Bruiloftsfeest Gevierd Werd; Want Er Moest Vuur Aangemaakt 
 Worden Om De Mosselen Te Koken,--Al Moest 'T Dan Ook Heel Snel In Zijn 
 Werk Gaan. En Die Schotel Diende Dan Na De Kaas Als Dessert.--Jacob: Een 
 Vreemd Soort Van Nagerecht! Maar Kwam Er Nooit Vleesch Of Visch Op 
 Tafel?--Gilbert: Ten Gevolge Van Mijn Klachten En Aanmerkingen Werd 'T 
 Een Beetje Royaler. Maar Als Hij Eens Echt Den Smuller Wilde Uithangen, 
 Dan Was De Volgorde Der Gerechten Ongeveer Deze.--Jacob: Daar Ben Ik 
 Benieuwd Naar.--Gilbert: In De Eerste Plaats Werd Er Dan Een Soepje 
 Gegeven Dat Ze Dáár,  'K Weet Niet Waarom,  Een "Meidensoepje" 
 Noemen.--Jacob: 'T Zal Zeker Een Heel Krachtige Soep Wezen.--Gilbert: 
 Met De Volgende Ingrediënten Toebereid: Een Pot Vol Water Wordt Op 'T 
 Vuur Gezet; Daarin Worden Eenige Brokken Koeienkaas Gegooid,  Zoo Hard 
 Als Steen,  Want Je Hebt Een Bijl Noodig Om Ze Klein Te Krijgen. Wanneer 
 Die Stukken Door De Warmte Van Het Water Langzamerhand Oplossen,  Geven 
 Ze Aan Het Water Een Kleurtje,  Zoodat 'T Niet Meer Zuiver Water Kan 
 Heeten: Dat Soepje Dient Om De Maag Te Praepareeren.--Jacob: 'T Lijkt 
 Wel Varkenskost.--Gilbert: In De Tweede Plaats Komt Op Tafel Een Stukje 
 Vleesch Van Den Buik Van Een Oude Koe,  Al Een Veertien Dagen Geleden 
 Gebraden.--Jacob: Erg Frisch Ruikt Dat Zeker Niet Meer.--Gilbert: Dat 
 Kun-Je Denken. Maar Daar Is Wel Een Middeltje Tegen.--Jacob: 
 Welk?--Gilbert: Ik Wil 'T Je Wel Zeggen,  Maar Ik Ben Bang Dat Je 'T Zult 
 Gaan Navolgen.--Jacob: Natuurlijk.--Gilbert: Ze Klutsen Een Ei In Warm 
 Water. Met Dat Sopje Begieten Zij Het Vleesch. En Zóó Foppen Ze Ten 
 Minste De Oogen,  Al Kan Men De Reukorganen Niet Misleiden,  Want De 
 Onfrissche Lucht Dringt Door Alles Heen. Wanneer 'T Een Vastendag Is, 
 Die Visch In Plaats Van Vleesch Vereischt,  Dan Worden Soms Een Stuk Of 
 Drie Goudkarpertjes,  Niet Eens Zoo Heel Groot,  Op Tafel Gezet,  Ofschoon 
 Er Zeven Of Acht Eters Zijn.--Jacob: En Verder Niets?--Gilbert: Niets 
 Dan Die Steenharde Kaas.--Jacob: Een Vreemd Soort Van Lucullus,  Van Wien 
 Je Me Daar Vertelt. Maar Hoe Is 'T Mogelijk Dat Zoo'n Schraal Maal Voor 
 Zóó Veel Gasten Voldoende Kon Wezen,  Vooral Wanneer Ze Niet Ontbeten 
 Hadden?--Gilbert: Neen,  Erger Nog! Je Weet Niet Dat Met De Kliekjes Van 
 Dat Maal Ook Nog Schoonmoeder,  Schoondochter,  De Jongste Zoon,  Een 
 Dienstmeisje En Eenige Kleine Kinderen Moesten Gespijzigd 
 Worden.--Jacob: Je Vergroot Mijn Verwondering In Plaats Van Ze Weg Te 
 Nemen.--Gilbert: Ik Kan 'T Je Ook Moeilijk Uitleggen,  Als Ik Niet Eerst 
 Beschrijf Hoe We Aan Tafel Zaten.--Jacob: Nu,  Doe Dat Dan.--Gilbert: 
 Antronius Had De Hoofdplaats,  Terwijl Ik Als Buitengewoon Gast Aan Zijn 
 Rechterhand Zat. Recht Tegenover Antronius Zat Orthrogonus,  Naast Dezen 
 Verpius,  En Nevens Verpius Een Zekere Strategos,  Een Griek Van Geboorte. 
 Links Van Antronius Zat Zijn Oudste Zoon. Kwam Er Soms Nog Een Andere 
 Gast Bij,  Dan Kreeg Die Een Plaats Naar Zijn Rang En Waardigheid. 
 Aanvankelijk Was Er Niet 'T Minste Gevaar Of Onderscheid In 'T Recht Van 
 Zich Te Bedienen,  Behalve Dat Er In De Soepborden Van De Voornamere 
 Gasten Brokken Van Die Koeiekaas Dreven. Maar Met Vier Wijnflesschen En 
 Waterkaraffen Werd Er Doorgaans Een Soort Van Omheining Gevormd,  Zoodat 
 Niemand 'T Geen Op Tafel Stond Kon Aanraken (Behalve Misschien De Drie 
 Personen Voor Wie De Schotel Juist Geplaatst Was) Of Hij Had Zoo 
 Onbeschaamd Moeten Wezen Om Over Die Omheining Heen Te Wippen. Maar Die 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 132 
   
   
 Soepterrine Bleef Ook Niet Eens Lang Op Tafel Staan; Spoedig Werd Die 
 Weggehaald,  Want Er Moest Wat Overblijven Voor De Andere Leden Van Het 
 Gezin.--Jacob: Wat At De Rest Van Het Gezelschap Dan?--Gilbert: Die? Ze 
 Smulden Op Hun Manier.--Jacob: Hoe Dan?--Gilbert: Ze Weekten Hun 
 Klei-Brood In Dien Wijn Van Ouden Droesem.--Jacob: Zoo'n Maaltijd Kan 
 Niet Heel Lang Duren.--Gilbert: O,  Dikwijls Meer Dan Een Uur.--Jacob: 
 Hoe Is Dat In Vredesnaam Mogelijk?--Gilbert: Wanneer,  Zooals Ik Je 
 Daareven Vertelde,  Alles Was Weggenomen Wat Gevaar Liep Opgegeten Te 
 Worden,  Dan Werd De Kaas Gebracht,  Waarvan Men Niet Bang Behoefde Te 
 Wezen Dat Iemand Met Een Gewoon Tafelmes Er Iets Zou Kunnen Afschrappen. 
 Verder Bleef Die Heerlijke Wijnmoer Staan En Ieder Hield Zijn Brood. En 
 Aan Dat Dessert Werden Dan Allerlei Vertelseltjes Opgedischt. In Dien 
 Tusschentijd Zat De Vrouwenvergadering Te Eten.--Jacob: En Het 
 Dienstpersoneel?--Gilbert: Dat Had Niets Met Ons Te Maken. Die 
 Gebruikten Hun Middagmaal En Hun Avondeten Op De Voor Hen Bestemde Uren. 
 Maar Op Een Geheelen Dag Brachten Zij Daarmee Nauwelijks Een Half Uur 
 Zoek.--Jacob: Maar Hoe Was Hùn Eten?--Gilbert: Nou,  Dat Kun-Je Zelf Wel 
 Raden.--Jacob: Wat Gaat Dat Bij De Duitschers Toch Anders! Die Hebben 
 Nauwelijks Genoeg Aan Een Uur Voor Hun Ontbijt; Net Zoo Veel Voor Hun 
 Twaalf-Uurtje; Anderhalf Uur Voor Hun Middagmaal; Twee Uren Voor Hun 
 Hoofdmaal 'S Avonds. En Wanneer Ze Zich Niet Goed Kunnen Volladen Met 
 Lekkeren Wijn,  Met Voedzaam Vleesch En Smakelijke Visch,  Dan Loopen Ze 
 Weg Bij Hun Meester En Worden Soldaat.--Gilbert: 'S Lands Wijs,  'S Lands 
 Eer!--Jacob: De Italianen Hebben Weinig Zorg Voor Hun Keelgat. Ze Hebben 
 Liever Geld Dan Lekker Eten,  En Ze Zijn Sober Van Natuur Ook,  Niet 
 Alleen Uit Gewoonte.--Jacob: Nu Verwondert 'T Mij Niets Meer Dat Je Zoo 
 Mager En Schraal Hierheen Teruggekeerd Bent. Eer Moet Ik Me Verwonderen, 
 Dat Wij Je Nog Levend Terug Zien,  Vooral Omdat Je Vroeger Zoo Gewend 
 Waart Aan Kapoenen,  Patrijzen,  Duifjes En Fazanten.--Gilbert: Nu,  Ik 
 Geloof Werkelijk Dat Ik Er 'T Leven Bij Ingeschoten Zou Hebben,  Wanneer 
 Ik Niet Een Middeltje Had Bedacht.--Jacob: 'T Ziet Er Slecht Uit Wanneer 
 Men Tot Zulke Middeltjes Zijn Toevlucht Moet Nemen.--Gilbert: Ik Wist 
 Gedaan Te Krijgen Dat Mij,  Toen Ik Er Slecht Begon Uit Te Zien,  Bij Elk 
 Maal Een Vierde Part Van Een Gebraden Kip Werd Voorgezet.--Jacob: Nu Zul 
 Je Weer Gaan Opleven.--Gilbert: Niet Zoo Heel Erg. Daar Werd Een Heel 
 Klein Kippetje Gekocht Om Vooral Niet Te Veel Uit Te Geven,  Een Kippetje 
 Waarvan Er Zes Niet Genoeg Zouden Zijn,  Om Een Pool Met Een Goede Maag 
 Voor Zijn Ontbijt Te Dienen. En Als Ze Dat Diertje Gekocht Hadden,  Gaven 
 Ze 'T Ook Niet Eens Te Eten Om Geen Kosten Te Maken En Zoo Werd Er Van 
 Dat Magere En Schrale Beestje Een Vleugel Of Een Boutje Gekookt,  Terwijl 
 'T Kippenlevertje Aan 'T Jongste Zoontje Van Orthrogonus Werd Gegeven. 
 Den Bouillon Dronken De Vrouwen Er Een Paar Malen Van Af,  Nadat Er 
 Telkens Weer Opnieuw Water Op Gegoten Werd. En Zoo Kwam Dan 'T Boutje 
 Drooger Dan Puimsteen Vóór Mij Te Staan En Smakeloozer Dan Een Vermolmd 
 Stuk Hout. De Bouillon Was Niet Meer Dan Louter Water.--Jacob: En Toch 
 Heb Ik Wel Gehoord Dat 'T Gevogelte In Die Streek Heel Overvloedig Is En 
 Lekker En Goedkoop Ook.--Gilbert: Dat Is Zoo; Maar 'T Geld Is Zoo'n Man 
 Als Antronius Nog Liever.--Jacob: Door Zoo'n Leventje Zou Je Genoeg 
 Gestraft Zijn Als Je De Ergste Zonde Hadt Bedreven: Bijv. Den Paus Hadt 
 Gedood Of 'T Graf Van St. Pieter Hadt Ontwijd.--Gilbert: Maar Luister Nu 
 Naar De Rest Van Mijn Verhaal. Je Weet Er Zijn In Elke Week Vijf Dagen 
 Waarop Vleesch Mag Gegeten Worden.--Jacob: 'K Weet 'T Maar Al Te 
 Goed.--Gilbert: Nu,  Dan Kochten Ze In De Week Twee Kuikens. Donderdags 
 Gaven Ze Vóór,  Dat Ze Vergeten Hadden Ze Te Koopen,  Om Niet Op Dien Dag 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 133 
   
   
 Een Geheele Kip Op Tafel Te Moeten Zetten Of Om Iets Te Moeten 
 Overlaten.--Jacob: Die Antronius Heeft Veel Van Den Vrek Harpargo Uit 'T 
 Blijspel Van Plautus! Maar Op Vastendagen,  Wat Voor Een Middeltje Had Je 
 Dan Om In 'T Leven Te Blijven?--Gilbert: Dan Had Ik Aan Één Mijner 
 Vrienden Opgedragen Om Voor Mijn Geld Op Elk Dier Dagen Drie Eieren Te 
 Koopen,  Twee Voor Den Maaltijd Midden Op Den Dag,  Één Voor 'T Avondeten. 
 Maar Nu Gaven Mij De Vrouwen In Plaats Van De Duur Gekochte Versche 
 Eieren Onfrissche Eieren In Ruil,  Zoodat Ik Nog Dankbaar Mocht Wezen 
 Wanneer Één Van De Drie Eieren Eetbaar Was. Eindelijk Had Ik Mij Voor 
 Mijn Eigen Geld Ook Een Vaatje Wijn Van Wat Betere Qualiteit 
 Aangeschaft: Maar De Vrouwen Braken 'T Vaatje Open En Zogen Er Binnen 
 Enkele Dagen Een Deel Van Leeg,  Waarover Antronius Erg Boos Was.--Jacob: 
 Zoo Was Er Toch Iemand Die Medelijden Met Je Had.--Gilbert: Medelijden? 
 Neen Waarachtig Niet! Ze Hielden Mij Voor Een Veelvraat En Vreetzak, 
 Omdat Ik In Mijn Ééntje Zóóveel Spijs Kon Verslinden. Daarom Waarschuwde 
 Orthrogonus Mij Ook Zoo Nu En Dan,  Dat Ik Rekening Moest Houden Met 'T 
 Klimaat En Voor Mijn Gezondheid Moest Zorgen En Vertelde Mij Van Eenigen 
 Onzer Landslieden,  Aan Wie Een Al Te Groote Eetlust Òf Den Dood,  Òf Een 
 Zware Ziekte Had Bezorgd. Toen Hij Zag Dat Ik Mijn Lichaam Dat Èn Door 
 Hard Werken Èn Door Gebrek Aan Eten En Óók Door Ziekelijkheid Verzwakt 
 Was,  Door Eenige Versnaperingen Die De Apothekers Daar Vervaardigen Uit 
 Pitten Van Pijnappels Of Van Pompoenen En Meloenen,  Trachtte Aan Te 
 Sterken,  Stookte Hij Een Geneesheer Die Onder Zijn Kennissen Behoorde 
 Op,  Om Mij Een Matigen Levensregel Voor Te Schrijven. Deze Deed 'T Met 
 Groote Nauwgezetheid. Maar Ik Merkte Spoedig Dat Hij Opgestookt Was. Ik 
 Liet 'T Hem Evenwel Aanvankelijk Niet Bemerken. Toen Hij Al Meer En Meer 
 Bij Mij Aandrong En Er Geen Einde Kwam Aan Zijn Opmerkingen,  Zei Ik 
 Eindelijk: "Hoor Eens,  Mijn Waarde,  Wat Je Daar Zegt,  Is Dat Ernst Of 
 Gekheid?" "Ernst," Zei Hij. "Wat Raad Je Mij Dus Te Doen?" "Eet 'S 
 Avonds In 'T Geheel Niet En Doe Ten Minste De Helft Water Bij Je Wijn." 
 Ik Lachte Over Dien Prachtigen Raad. "Als Je Mij Dood Wilt Hebben,  Dan 
 Zou Het Voor Mijn Zwak,  Mager En Uitgeput Lichaam Reeds De Dood Zijn Als 
 Ik Éénmaal 'T Avondeten Oversloeg. Ik Heb Dat Al Zóó Dikwijls 
 Proefondervindelijk Gezien,  Dat Ik 'T Niet Nog Eens Begeer Te Probeeren. 
 Wat Moet Er Volgens Uw Idee Wel Gebeuren,  Wanneer Ik Mij Van Avondeten 
 Onthoud Na Een Zóó Schraal Middagmaal Genoten Te Hebben? En Wou Je Dat 
 Ik Zóó'n Schraal Wijntje Nog Met Water Ging Aanlengen? Alsof 'T Niet 
 Veel Beter Ware Zuiver Water Te Drinken Dan Water Met Wijndroesem. Ik 
 Ben Er Zeker Van Dat Orthrogonus Je Heeft Opgestookt Mij Dit Te Gaan 
 Zeggen." Hij Lachte Zoo'n Beetje En Bond Zich Wat In. "Ik Bedoel Nu 
 Juist Niet,  Zeer Geleerde Gilbert,  Dat Ge U 'S Avonds Geheel En Al Van 
 Eten Moet Onthouden. Je Mag Wel Een Eitje Proeven En Een Glaasje Wijn 
 Drinken. Zoo Leef _Ik_ Ook. Men Kookt Voor Mij Een Ei Bij 'T Avondmaal. 
 Daarvan Neem Ik De Helft Van 'T Dooier Voor Mij Zelf,  De Andere Helft 
 Geef Ik Aan Mijn Zoontje; Daarna Drink Ik Een Halven Roemer Wijn En 
 Studeer Ik Tot Diep In Den Nacht."--Jacob: En Was 'T Waar Wat Die 
 Medicus Vertelde?--Gilbert: Zonder Eenige Bedenking Nam Ik 'T Aan. Eens 
 Kwam Ik Bij Toeval,  Van De Mis Komende,  Door De Straat Waar,  Zooals Een 
 Mij Vergezellende Kennis Zeide,  Die Dokter Woonde. Ik Wilde Zijn 
 Interieur Eens Zien. Het Was Juist Een Zondag. Ik Klopte Aan: De Deur 
 Ging Open: Ik Klim De Trap Op En Vind Den Dokter Met Zijn Zoon Die 
 Tevens Voor Knecht Speelde,  Aan Zijn Maal. Al Wat Er Op Tafel Was 
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 134 
   
   
 Opgediend,  Waren Een Paar Eieren,  Niets Anders.--Jacob: Bleeke Menschen 
 Zeker?--Gilbert: Volstrekt Niet. Ze Zagen Er Allebei Welgedaan Uit,  Ze 
 Hadden Een Frissche,  Gezonde Kleur,  Levendige Oogen.--Jacob: Haast 
 Ongeloofelijk.--Gilbert: 'K Vertel Je Wat Ik Met Eigen Oogen Gezien Heb. 
 En Niet Alleen Leeft Hij Op Die Manier,  Maar Verscheidene Anderen,  Van 
 Voorname Familie En In Goeden Doen. Geloof Me: Veel Eten En Drinken Is 
 Een Kwestie Van Gewoonte,  Niet Van Natuur. Omgekeerd,  Als Iemand Er Zich 
 Langzamerhand Aan Gewent,  Zal Hij 'T Zóó Ver Brengen Om 'T Zelfde Te 
 Doen Wat De Grieksche Worstelaar Milo Deed,  Die Op Één Dag Een Heel Rund 
 Verzwolg.--Jacob: Goede God,  Als Men Met Zóó Weinig Zijn Gezondheid Kan 
 Bewaren,  Wat Maken Dan De Duitschers,  De Engelschen,  De Denen En De 
 Polen Een Nuttelooze Onkosten!--Gilbert: Heel Wat,  En Dat Nog Wel Met 
 Groote Schade Aan Hun Gezondheid En Aan Hun Geest.--Jacob: Maar Wat Was 
 Dan Toch De Reden Dat Jij _Niet_ Genoeg Hadt Aan Dat Beetje 
 Eten?--Gilbert: Omdat Ik Me Aan Een Heel Anderen Levensregel Had Gewend 
 En 'T Voor Mij Te Laat Was Om Mijn Levensregel Te Veranderen. Maar 
 Overigens Hinderde Mij Minder 'T Te-Weinig Der Spijzen,  Dan Wel Dat Ze 
 Bedorven Waren. Twee Eieren Zouden Voldoende Wezen,  Als 'T Maar Versch 
 Gelegde Waren: Één Roemer Wijn Zou Genoeg Zijn,  Als Er In Plaats Van 
 Wijn Maar Geen Verschaald Bocht Geschonken Werd. De Helft Van 'T Brood 
 Zou Kunnen Volstaan,  Als Er In Plaats Van Brood Maar Geen Gebakken Klei 
 Werd Voorgezet.--Jacob: En Dat Die Antronius Zóó Gierig Was,  Terwijl Hij 
 Er Zoo Warmpjes In Zat!--Gilbert: Ik Denk Dat Hij Wel Een Kapitaal Van 
 Tachtigduizend Dukaten Zal Hebben Bezeten. En Er Ging Geen Jaar Voorbij 
 Waarin Er Niet Een Overwinst Van Wel Duizend Dukaten Bij Kwam,  Om 'T 
 Minste Maar Te Noemen.--Jacob: En Zijn Zoons,  Voor Wie Dat Geld Werd 
 Opgepot,  Waren Die Óók Zoo Zuinig?--Gilbert: Ja,  Thuis Ten Minste. Maar 
 Buitenshuis Werd 'T Geld Er Doorgebracht Met Wijntje En Trijntje En 
 Dobbelspel. En Terwijl Hun Vader Er Bezwaar Tegen Maakte Van Zelfs Voor 
 De Deftigste Gasten Een Kleinigheid Uit Te Geven,  Verloren De Jongelui 
 Soms In Één Nacht Zestig Dukaten Met Spelen.--Jacob: Zoo Wordt Vaak Zoek 
 Gebracht,  Wat Met Schrapen Is Bijeen Geraapt. Maar Zeg Me,  Waar Ga Je 
 Thans Heen,  Nu Je Uit Zulke Gevaren Ongedeerd Bent Gered?--Gilbert: Naar 
 De Gezellige Eettafel Van Die Fransche Heeren,  Om Daar De Schade Die Ik 
 Ginds Geleden Heb,  Wat In Te Halen. 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
   
   
 Inhoud 
   
   
   
   
 Erasmus Door Cd. Busken Huet 
   
  1. Charon,  De Veerman Van De Onderwereld 
   
 
 
 
 Erasmus (Door Cd. Busken Huet ) Pg 135 
  2. De Ontevreden-Gehuwde Of Het Huwelijk 
   
  3. Herbergen In Duitschland 
   
  4. Het Spook Of De Duivelbanning 
   
  5. Goudmakerij 
   
  6. De Paardenkooper 
   
  7. De Paardlooze Ridder Of Verdichte Adel 
   
  8. De Vrouwenraad 
   
  9. De Bedevaart 
   
 10. Het Sprookjesmaal 
   
 11. Schipbreuk 
   
 12. Vrekkige Rijkdom 
   
   
   
   
        *       *       *       *       * 
   
   
 
 
 Publication Date: May 9th 2014 https://www.bookrix.com/-whdbd538e463635