ภาพยนต์เรื่องแรกของประเทศไทยคือเรื่องใด ?
นางสาวสุวรรณ () เป็นภาพยนตร์ใบ้ แนวรักใคร่ ค.ศ.1923 ขนาดสามสิบห้ามิลลิเมตร ความยาวแปดม้วน เขียนบทและกำกับโดย เฮนรี แม็กเร (Henry MacRae) เป็นเรื่องแรกที่ถ่ายทำในประเทศสยาม (ต่อมาคือ ประเทศไทย) โดยฮอลลีวูด ที่ใช้นักแสดงชาวสยามทั้งหมด เริ่มถ่ายทำเมื่อต้นเดือนมีนาคมและสร้างเสร็จเมื่อเดือนมิถุนายน ในปี พ.ศ. 2465 ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน ค.ศ. 1923 ในจังหวัดนครศรีธรรมราช และได้เข้าฉายในสหรัฐอเมริกาด้วย ใช้ชื่อว่า "Kingdom of Heaven" เข้ามาฉายในประเทศไทยได้เพียง 3 วัน ฟิล์มต้นฉบับก็สูญหาย นับเป็นโชคร้ายที่ปัจจุบันไม่เหลือสิ่งใดเกี่ยวกับภาพยนตร์เรื่องนี้อีกเลย นอกจากวัสดุประชาสัมพันธ์และของชำร่วยเล็ก ๆ น้อย ซึ่งรักษาไว้ที่ หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) ภาพยนตร์ไทยมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน ภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกถ่ายทำในประเทศไทย คือ เรื่อง "นางสาวสุวรรณ" ในปี 2470 ภาพยนตร์เรื่อง "โชคสองชั้น" เป็นภาพยนตร์ขนาด 35 มิลลิเมตร ขาว-ดำ ไม่มีเสียง ได้รับการยอมรับให้เป็นภาพยนตร์ประเภทเรื่องแสดงเพื่อการค้าเรื่องแรกที่คนไทยสร้าง ภาพยนตร์ไทย มีประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน ภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกถ่ายทำในเมืองไทย คือ เรื่อง นางสาวสุวรรณ ผู้สร้าง คือ บริษัทภาพยนตร์ ยูนิเวอร์ซัล ภาพยนตร์เรื่องนี้ใช้ผู้แสดงทั้งหมดเป็นคนไทย พ.ศ. 2470 ภาพยนตร์เรื่อง โชคสองชั้น เป็นภาพยนตร์ขนาด 35 มิลลิเมตร ขาว-ดำ ไม่มีเสียง ได้รับการยอมรับให้เป็นภาพยนตร์ประเภทเรื่องแสดงเพื่อการค้าเรื่องแรกที่สร้างโดยคนไทย
พ.ศ. 2465 ในสมัยรัชกาลที่ 6 ได้มีกลุ่มนักสร้างภาพยนตร์ชาวอเมริกันจากบริษัทยูนิเวอร์ซัล ได้มาถ่ายภาพยนตร์ในประเทศไทยเรื่อง "นางสาวสุวรรณ" โดยได้รับความช่วยเหลือ จากกรมมหรสพหลวงและกรมรถไฟหลวง โดยใช้นักแสดงไทยทั้งหมด ซึ่งนับว่าเป็นภาพยนตร์เรื่องแรกของเมืองไทย โดยมีนายเฮนรี่ แมคเรย์ กำกับการแสดง นายเดล คลองสัน ถ่ายภาพ นำแสดงโดย ขุนรามภรตศาสตร์ นางสาวเสงี่ยม นาวีเสถียร และหลวงภรตกรรมโกศล ซึ่งถือได้ว่าทั้งสามได้เล่นเป็นพระเอก นางเอกและผู้ร้าย คนแรกของเมืองไทย ภาพยนตร์เรื่อง "นางสาวสุวรรณ" ออกฉายในกรุงสยามเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2466 ท่ามกลางความตื่นเต้นของประชาชน ภาพยนตร์เรื่อง แผลเก่า สร้างจากบทประพันธ์ของ ไม้ เมืองเดิม ซึ่งตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2479 ฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2520 มีคำโฆษณาหนังว่า "เราจักสำแดงความเป็นไทยต่อโลก" นำแสดงโดยสรพงศ์ ชาตรี รับบท "ขวัญ", นันทนา เงากระจ่าง รับบท "เรียม", ส. อาสนจินดา, ชลิต เฟื่องอารมย์, เศรษฐา ศิระฉายา และศรินทิพย์ ศิริวรรณ ถ่ายทำด้วยฟิล์ม 35 มม.
ในขณะถ่ายทำ เนื่องจากเป็นภาพยนตร์แนวย้อนยุค ในขณะที่ผู้สร้างในขณะนั้นนิยมสร้างภาพยนตร์ร่วมสมัย จึงไม่มีผู้ค้ารายใดซื้อหนังเรื่องนี้ไปฉายเลย แต่เมื่อภาพยนตร์ออกฉาย ปรากฏว่าเป็นที่นิยม ทำรายได้สูงสุดในประเทศไทย ได้รับรางวัลบทประพันธ์ยอดเยี่ยมและรางวัลเครื่องแต่งกายและแต่งหน้ายอดเยี่ยมจากการประกวดในประเทศ ได้รับโล่เกียรติยศภาพยนตร์ที่เชิดชูเอกลักษณ์ไทยยอดเยี่ยมจากพลเอกเกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น มีเพียงสองเรื่องแรกของภาพยนต์ระบบทอดด์-เอโอ ได้แก่ "โอกลาโฮมา!" และ "80 วันรอบโลก" ที่ฉายด้วยความเร็ว 30 เฟรมต่อวินาที เนื่องจากระบบดั้งเดิมต้องการภาพที่ 24 เฟรมต่อวินาที ทุกฉากต้องถ่ายสองครั้ง ครั้งแรกด้วยระบบทอดด์-เอโอและอีกครั้งด้วยฟิล์มซีเนมาสโคป 35 มม. เรื่องต่อๆ มาจึงถ่ายด้วยฟิล์มระบบทอดด์-เอโอ 65 มม. พร้อมกัน โดยให้กล้องที่สองมีความเร็วที่ 24 เฟรมต่อวินาทีเพื่อฉายภาพจอกว้างโดยลดจำนวนฟิล์มพิมพ์ลง และพิมพ์ลงบนฟิล์มพิมพ์ 35 มม. เพื่อให้ตรงความต้องการของระบบดั้งเดิม โดยรวมแล้ว มีภาพยนต์ฉายในระบบทอดด์-เอโอทั้งหมด 16 เรื่อง ภาพยนตร์ซีรีส์โทรทัศน์เรื่องนี้ สถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 เคยนำมาออกอากาศฉายในเมืองไทยเป็นครั้งแรก โดยใช้ชื่อเรื่องในภาษาไทยว่า "เหยี่ยวพิฆาตสายฟ้า" ซึ่งเป็นเรื่องราวของ "รถมอเตอร์ไซด์สมองกล" ที่ติดเครื่องยนต์พลังไอพ่น ทำให้เป็นรถที่ล้ำยุคที่สุดและ "วิ่งเร็ว" ที่สุดกว่ารถใด ๆ บนท้องถนน ที่ประดิษฐ์คิดค้นขึ้นโดยนักวิทยาศาสตร์สติเฟื่องไร้นามคนหนึ่ง และเพื่อน "คู่หู" ของเขาที่เป็นอดีตนายตำรวจฉลามบกหนุ่ม ที่เคยประสบอุบัติเหตุทำให้ต้องลาออกจากราชการตำรวจ เป็นผู้ขับขี่รถมอเตอร์ไซด์ล้ำยุคคันนี้ เอาไว้เพื่อออกต่อกรกับเหล่าอาชญากรเหล่าร้ายที่มีอยู่มากมายเต็มบ้านเมืองของดินแดนที่เรียกตัวเองว่า ประเทศที่เจริญก้าวหน้าที่สุด ซึ่งทีมให้เสียงพากย์เป็นภาษาไทย ในตอนนั้น คือ "อินทรี" โดยจะมีคำโปรยตอนต้น ๆ เรื่อง ที่ว่า "ให้เสียงภาษาไทยโดย อินทรี..." สำหรับในประเทศไทยภาพยนตร์ที่ใช้คอมพิวเตอร์แอนิเมชันเข้ามาใช้เป็นเรื่องแรกของประเทศไทยคือ ปักษาวายุ ส่วนการ์ตูนคือ ปังปอนด์ ดิ แอนิเมชันในขณะที่ภาพยนตร์แอนิเมชันขนาดยาวเรื่องแรกของไทยคือ การ์ตูนสุดสาครของปยุต เงากระจ่างฉบับ ปีพ.ศ. 2522 สุดสาคร เป็นภาพยนตร์การ์ตูนแนวแฟนตาซี ผจญภัย ที่กำกับโดย ปยุต เงากระจ่าง และนับเป็นภาพยนตร์การ์ตูนขนาดยาวเรื่องแรกของประเทศไทย ออกฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 13 เมษายน พ.ศ. 2522 เนื้อหาในภาพยนตร์เรื่องนี้สร้างจากวรรณคดีเรื่องพระอภัยมณีของสุนทรภู่ ตั้งแต่ตอนกำเนิดสุดสาครไปจนถึงการเดินทางตามหาพระอภัยมณี ภายหลังกรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการได้นำภาพในภาพยนตร์เรื่องนี้ไปจัดพิมพ์เป็นหนังสือสำหรับให้เยาวชนอ่านในโรงเรียนด้วย ออกอากาศทางสถานีนิปปอนทีวี ตั้งแต่เมื่อวันที่ 24 กันยายน ถึง 4 เมษายน พ.ศ. 2527 มีความยาวทั้งสิ้น 23 ตอน ได้นำออกฉายในประเทศไทยครั้งแรกในช่อง IBC ในชื่อเรื่อง "นักรักโลกมายา" (ก่อนจะเปลี่ยนมาเป็น UBC และ True ในปัจจุบัน) โครงเรื่องหลักๆ จะเหมือนกับในฉบับหนังสือการ์ตูน โดยเริ่มตั้งแต่ตอนแรกที่มายะต้องวิ่งส่งบะหมี่คนเดียว จนถึงช่วงที่แสดงบทเฮเลน เคลเลอร์ แต่ได้มีการเปลี่ยนแปลงรายละเอียดและลำดับเหตุการณ์ในเนื้อเรื่องไปมากพอสมควร เช่น ในฉากที่มายะจะต้องได้ประชันฝีมือครั้งแรกกับอายูมิในการเล่นละครใบ้ กลับถูกเปลี่ยนเป็นให้มายะได้แต่แอบดูการแสดงของอายูมิเท่านั้น และหลังจากที่มายะเข้าคณะละคร ก็ได้รับบทเป็นเบ็ธ ในเรื่องสี่ดรุณีทันที โดยไม่มีการกล่าวถึงเหตุการณ์ก่อนที่จะได้รับบทเลย ซึ่งหากเปรียบเทียบกันแล้ว เวอร์ชัน พ.ศ. 2548 จะมีเนื้อเรื่องที่ตรงกับในฉบับหนังสือการ์ตูนมากกว่า
มีความยาว 3 ตอนจบ ออกจำหน่ายในช่วงปี พ.ศ. 2541-2542 โดยใช้ชื่อว่า "หน้ากากแก้ว เด็กสาวผู้มีหน้ากากพันหน้า" () ผลิตโดย TMS และจัดจำหน่ายโดย โพลีแกรม บริษัทกรุงเทพภาพยนตร์สร้างหนังเรื่องแรกเสร็จ ให้ชื่อเรื่องว่า "โชคสองชั้น" เนื้อเรื่องแต่งโดย หลวงบุณยมานพพานิช (อรุณ บุณยมานพ) กำกับการแสดงโดย หลวงอนุรักษ์รถการ (เปล่ง สุขวิริยะ) ถ่ายภาพโดยหลวงกลการเจนจิต ผู้แสดงเป็นพระเอกคือ มานพ ประภารักษ์ ซึ่งคัดมาจากผู้สมัครทางหน้าหนังสือพิมพ์ ม.ล. สุดจิตร์ อิศรางกูร นางเอกละครร้องและละครรำมีชื่ออยู่ในขณะนั้น หลวงภรตกรรมโกศล ตัวโกงจากเรื่อง "นางสาวสุวรรณ" แสดงเป็นผู้ร้าย ภาพยนตร์ออกฉายเป็นครั้งแรกที่โรงภาพยนตร์พัฒนากร เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม พ.ศ. 2470 ได้รับการตอบรับจากประชาชนจำนวนมาก อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน นับว่าเป็นภาพยนตร์เรื่องแรก ที่มีมหาชนไปดูกันมากที่สุด ได้การยอมรับให้เป็นภาพยนตร์ประเภทเรื่องแสดงเพื่อการค้าเรื่องแรกที่สร้างโดยคนไทย อีกเดือนเศษต่อมา บริษัทถ่ายภาพยนตร์ไทย จึงสร้างหนังของตนเรื่อง "ไม่คิดเลย" สำเร็จออกฉายในเดือนกันยายนปีนั้น ต่อมาในปี พ.ศ. 2468 คณะสร้างภาพยนตร์จากฮอลลีวูดอีกคณะ เดินทางเข้ามาถ่ายทำภาพยนตร์เรื่อง ""ช้าง"" โดยใช้ผู้แสดงเป็นชาวสยามทั้งหมดเช่นกัน ในเวลาที่ภาพยนตร์เรื่อง "ช้าง" ออกฉายในประเทศสยามนั้น คนไทยได้สร้างหนังบันเทิงและนำออกฉายแล้วหลายเรื่อง ผู้คนจึงไม่ค่อยตื่นเต้นกับภาพยนตร์เรื่อง "ช้าง" กันมากเท่าที่ควร