โคลงกับกลอนเหมือนกันหรือไม่ ?
ฉันทลักษณ์ หมายถึง ลักษณะบังคับของคำประพันธ์ไทย ซึ่งกำชัย ทองหล่อให้ความหมายไว้ว่า ฉันทลักษณ์ คือตำราที่ว่าด้วยวิธีร้อยกรองถ้อยคำหรือเรียบเรียงถ้อยคำให้เป็นระเบียบตามลักษณะบังคับและบัญญัติที่นักปราชญ์ได้ร่างเป็นแบบไว้ ถ้อยคำที่ร้อยกรองขึ้นตามลักษณะบัญญัติแห่งฉันทลักษณ์ เรียกว่า "คำประพันธ์" และได้ให้ความหมายของ "คำประพันธ์" คือถ้อยคำที่ได้ร้อยกรองหรือเรียบเรียงขึ้น โดยมีข้อบังคับ จำกัดคำและวรรคตอนให้รับสัมผัสกัน ไพเราะ ตามกฎเกณฑ์ที่ได้วางไว้ในฉันทลักษณ์ โดยแบ่งเป็น 7 ชนิด คือ โคลง ร่าย ลิลิต กลอน กาพย์ ฉันท์ กล ซึ่งก็คือ ร้อยกรองไทย นั่นเอง
ทำไมสองหัวข้อนี้ต้องมีความสัมพันธ์กันนัก คำตอบคือเพราะว่าเนื้อเรื่องตั้งแต่ภาคที่หนึ่งจนกระทั่งถึงปัจจุบัน ความสัมพันธ์กับคลาร์กและความสัมพันธ์กับไลโอเนลนั้นผูกโคลอี้มาตลอด เนื่องจากว่าไลโอเนลรู้ว่าโคลอี้เป็นนักข่าวที่สืบสวนเก่ง และเป็นเพื่อนกับคลาร์ก เค้นท์ เขาจึงต้องการให้เธอนั้นเข้าไปสืบความลับของคลาร์ก เค้นท์ซึ่งเป็นปริศนาที่ไลโอเนลคาใจมาตลอดตั้งแต่ครอบครัวเค้นท์ได้ช่วยเหลือไลโอเนลและเล็กซ์ไว้ กาพย์ เป็นคำประพันธ์ชนิดหนึ่งที่บังคับจำนวนคำและสัมผัส จัดวรรคต่างจากกลอนและไม่บังคับเสียงวรรณยุกต์ท้ายวรรค ไม่มีบังคับเอก-โทเหมือนโคลง และไม่มีบังคับครุและลหุเหมือนฉันท์ อย่างไรก็ดี นอกเหนือจากงานกลอน สุนทรภู่ก็มีงานประพันธ์ในรูปแบบอื่นอีก เช่น "พระไชยสุริยา" ที่ประพันธ์เป็นกาพย์ทั้งหมด ประกอบด้วยกาพย์ยานี กาพย์ฉบัง และกาพย์สุรางคนางค์ ส่วน "นิราศสุพรรณ" เป็นนิราศเพียงเรื่องเดียวที่แต่งเป็นโคลง ชะรอยจะแต่งเพื่อลบคำสบประมาทว่าแต่งได้แต่เพียงกลอน แต่การแต่งโคลงคงจะไม่ถนัด เพราะไม่ปรากฏว่าสุนทรภู่แต่งกวีนิพนธ์เรื่องอื่นใดด้วยโคลงอีก โคลงตรีเพชรทัณฑีนี้แสดงไว้แต่ตัวอย่าง แต่อาจสังเกตไว้ว่าเหมือนโคลงสี่สุภาพ แต่เลื่อนสัมผัสในบาทที่สอง จากเดิมคำที่ 5 ไปเป็นคำที่ 3 แทน ดังตัวอย่าง โคลอี้กับไลโอเนลไม่มีความสัมพันธ์อะไรที่เป็นข้อสังเกตในภาคที่สี่นี้ แต่ในภาคที่สี่ โคลอี้ก็ได้รู้ความจริงเกี่ยวกับคลาร์ก เค้นท์บางประการ โดยคลาร์ก เค้นท์ได้แสดงให้โคลอี้เห็นว่า (โดยบังเอิญ) เขาสามารถที่จะวิ่งได้ด้วยความเร็วเหนือเสียงและสามารถเอาตัวบังกระสุนได้โดยไม่มีร่องรอยบาดเจ็บ รวมทั้งแพ้คริปโตไนท์สีเขียว แต่โคลอี้ก็ไม่ได้แพร่งพรายความลับของเขาเองให้ใคร โดยตั้งสมมติฐานของเธอเองว่าคลาร์กก็เป็นหนึ่งในผู้ได้รับผลกระทบจากห่าอุกกาบาตที่ตกลงมายังสมอลวิลล์ สัมผัสไม่บังคับ หรือ สัมผัสใน หมายถึงสัมผัสที่มิได้กำหนดไว้ในบังคับของคำประพันธ์ จะมีหรือไม่มีก็ได้ แต่ถ้ามีจะเพิ่มให้ไพเราะขึ้นตามความเหมาะสม ในคำประพันธ์ประเภทกลอนก็มีศัพท์ที่ใช้เรียกสัมผัสในลักษณะต่าง ๆ ไว้ ถ้าจะอนุโลมนำมาเทียบเคียงคือสัมผัสในถือเป็นอลังการทางภาษาที่งดงามของวรรณศิลป์ไทยอย่างหนึ่ง คำประพันธ์ที่แพรวพราวด้วยสัมผัสในย่อมฟังรื่นไหล แต่ทั้งนี้คำที่ใช้ต้องดีทั้งเสียงและความหมาย
สัมผัสในของโคลงสี่สุภาพก็จะมีทั้งในวรรคเดียวกัน และระหว่างวรรคของบาทเดียวกัน ทั้งสัมผัสสระ และสัมผัสอักษร
หากไม่มีสัมผัสอักษรระหว่างวรรคแรกกับวรรคหลังของแต่ละบาท วรรคหลังควรเป็นคำที่มีสัมผัสอักษร เสียงของโคลงก็จะฟังเลื่อนไหล แต่พอรู้พ่อของตนกับคิงชื่อเกลเหมือนกัน ซึ่งทั้งคู่ร่วมก่อตั้งเดม่อน คาร์ดกัน พ่อลูกกลอรี่ร่วมมือกันโค่นคิงลงได้ จนเดม่อน คาร์ดล่มสาย แต่ตอนหนีเกลบอกว่าจะกลับเกาะการาจ แต่ทั้งคู่ก็ตกลงไปจนหอคอยถล่มปิดตาย ทั้งคู่คุยกัน เรื่องชูดะ กับความทรงจำแห่งดาวดวง ตำนานที่สืบทอดต่อกันมาในตระกูลซิมโฟเนีย เกลก็สละชีวิตปกป้องฮารุจากหอคอยถล่มจนเสียชีวิต ฮารุที่พบข้อความก่อนตายก็เสียใจเรื่องพ่อหนักกว่าเดิม แต่ต่อมาก็ทำใจได้ บทหนึ่งมี 17 คำ แบ่งเป็น 4 วรรค วรรคละ 5 - 5 - 5 - 2 คำตามลำดับ บังคับเอก 3 แห่ง โท 3 แห่ง สัมผัสเหมือนโคลงสามสุภาพ ดังตัวอย่าง กวีไม่นิยมใช้โคลงสามแต่งวรรณกรรมตลอดเรื่อง นิยมแต่งสลับกับร่ายและโคลงชนิดอื่น ๆ รวมทั้งนิยมแต่งน้อยกว่าโคลงสองมาก อนึ่ง โคลงสามดั้นเริ่มปรากฏในวรรณกรรมสมัยรัตนโกสินทร์นี้เอง มีหลักฐานอยู่ใน"มหาชาติคำหลวง กัณฑ์ทานกัณฑ์" ซึ่งแต่งโดย พระรัตนมุนี วัดราชสิทธาราม ในสมัยรัชกาลที่ 2 โคลงที่แต่งโดยใช้สัมผัสอักษรจะให้น้ำเสียงหนักแน่นชัดเจนกว่าโคลงที่ใช้สัมผัสสระ และไพเราะกว่าโคลงที่ไม่ใช้สัมผัสเลย