1. ΝΟΜΟΣ υπ’ αριθ. 360 της 18/22 Ιουν. 1976 (ΦΕΚ Α΄ 151) Περί Χωροταξίας και Περιβάλλοντος. ΄Αρθρ.1.-Εν τω παρόντι νόμω νοούνται: 1.Ως Χωροταξικόν «Σχέδιον»: Σύνολον κειμένων και σχεδίων δια των οποίων εκφράζονται αι Γενικαί αρχαί και κατευθύνσεις της ακολουθητέας χωροταξικής πολιτικής, εν τω πλαισίω των Προγραμμάτων Οικονομικής και Κοινωνικής Αναπτύξεως και καθορίζονται, κατά κύριον λόγον, τ’ ακόλουθα: α)Η κατανομή και διάρθρωσις του πληθυσμού, εν συναρτήσει προς το πλέγμα, δραστηριοτήτων, κατά τομείς παραγωγής. β)Η κατανομή και διάρθρωσις των χρήσεων χώρου, κατά λειτουργίας και τομείς παραγωγής. γ)Τα εθνικά συγκοινωνιακά δίκτυα και λοιπά δίκτυα κοινωνικής, Οικονομικής και διοικητικής υποδομής. δ)Οι εθνικοί δρυμοί, αι ζώναι πρασίνου και οι σημαντικοί προς διαφύλαξιν και προστασίαν χώροι. ε)Τα γενικά πλαίσια, οι όροι και οι περιορισμοί, δια την εξασφάλισιν της προστασίας του περιβάλλοντος. ς)΄Ετερα κατά την κρίσιν του Υπουργού Συντονισμού και Προγραμματισμού συναφή στοιχεία. 2.Ως Χωροταξικόν «Πρόγραμμα»: Σύνολον κειμένων και σχεδίων δια των οποίων καθορίζονται αι απαιτούμεναι δια την εφαρμογήν του αντιστοίχου Χωροταξικού Σχεδίου παρεμβάσεις, μετά των φάσεων πραγματοποιήσεως και χρηματοδοτήσεως τούτων, ως και τα προς τούτο ληπτέα θεσμικά, οικονομικά και διοικητικά μέτρα. 3.Ως «Εθνικόν» το Χωροταξικόν Σχέδιον ή Πρόγραμμα, το αναφερόμενον εις το σύνολον της Χώρας, ως «Περιφερειακόν» το αναφερόμενον εις το συγκεκριμένον τμήμα αυτής και ως «Ειδικόν» το αναφερόμενον εις συγκεκριμένον τομέα παραγωγής, λειτουργίαν, δραστηριότητα ή δίκτυον υποδομής. 4.Ως «Χρήσις χώρου»: Ο τρόπος της ενδεδειγμένης λειτουργικής χρησιμοποιήσεως ζώνης, περιοχής ή τμήματος του χερσαίου και θαλασσίου χώρου, μετά των εν αυτοίς φυσικών πόρων, υδάτων, κτισμάτων και έργων υποδομής. 5.Ως «Φυσικόν Περιβάλλον»: Ο περιβάλλων τον άνθρωπον χερσαίος, θαλάσσιος και εναέριος χώρος, μετά των εν αυτώ χλωρίδος, πανίδος και φυσικών πόρων. 6.Ως «Πολιτιστικόν Περιβάλλον»: Τα ανθρωπογενή στοιχεία  πολιτισμού και χαρακτηριστικά, ως ταύτα διεμορφώθησαν εκ της παρεμβάσεως και των σχέσεων του ανθρώπου μετά του φυσικού περιβάλλοντος, περιλαμβανομένων των ιστορικών χώρων ως και της καλλιτεχνικής και πολιτιστικής εν γένει κληρονομίας της Χώρας. 7.Ως «Προστασία του Περιβάλλοντος»: α)Η διατήρησις του χαρακτήρος του φυσικού περιβάλλοντος και η βελτίωσις των διαμορφωθεισών σχέσεων μεταξύ των στοιχείων αυτού, ως οικοσυστήματος. β)Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος από τας ζημιογόνους επιπτώσεις εκ της αναπτύξεως δραστηριοτήτων και παρεμβάσεων του ανθρώπου. γ)Η διαφύλαξις του πολιτιστικού περιβάλλοντος ως και των ιστορικών χώρων εντός των οποίων τούτο διεμορφώθη. δ)Ο έλεγχος της αξιοποιήσεως των φυσικών πόρων και της αναπτύξεως των εν τω χώρω δραστηριοτήτων, προς τον σκοπόν εναρμονίσεως των σχέσεων μεταξύ του φυσικού περιβάλλοντος, του πολιτιστικού περιβάλλοντος και της οικονομικής δράσεως του ανθρώπου. ΄Αρθρ 9.-1.Εις την παρ. 3 του άρθρ. 12 του Ν.Δ. 1262/1972 περί ρυθμιστικών σχεδίων Αστικών περιοχών ως αντικατεστάθη δια του άρθρ. 3 του Ν.Δ. 198/73, προστίθεται εδαφ. (δ) (τόμ. 23Α σελ. 294,26). 2.Από της ενάρξεως ισχύος του παρόντος καταργούνται αι διατάξεις του άρθρ. 2 παρ. 1 και του άρθρ. 9 του Ν.Δ. 1262/1972 «περί ρυθμιστικών σχεδίων αστικών περιοχών», ως ετροποποιήθη δια του άρθρ. 2 του Ν.Δ. 198/1973 «περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του Ν.Δ. 1262/1972», ως και πάσα ετέρα διάταξις, νόμου ή διατάγματος, αντικειμένη εις τας διατάξεις του παρόντος. ΄Αρθρ.10.-Η ισχύς του παρόντος άρχεται από της δημοσιεύσεως αυτού δια της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως. Σελ. 324(α) Τεύχος ΣΤ21-Σελ. 116 24.Γ.κ.1 Χωροταξία και Περιβάλλον ΄Αρθρ.2.-1.Η γενική πολιτική επί της Χωροταξίας και της προστασίας του Περιβάλλοντος ασκείται υπό του Υπουργείου Συντονισμού και Προγραμματισμού. 2.Το Υπουργείον Συντονισμού και Προγραμματισμού είναι αρμόδιον δια την, κατά τας διατάξεις του παρόντος, σύνταξιν, συμπλήρωσιν, τροποποίησιν ή αναθεώρησιν και μέριμναν προς έγκρισιν Εθνικών, Περιφερειακών και Ειδικών Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων, ως και δια την εποπτείαν και παρακολούθησιν της υπό των αρμοδίων φορέων εφαρμογής αυτών και των Σχεδίων και Προγραμμάτων Προστασίας του Περιβάλλοντος. (Αντί για τη σελ. 321) Σελ. 321(α) Τεύχος 741-Σελ. 53 Χωροταξία και Περιβάλλον 24.Γ.κ.1 3.Η εκπόνησις και εφαρμογή Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων ως και Σχεδίων και Προγραμμάτων Προστασίας του Περιβάλλοντος χρηματοδοτείται εκ του προϋπολογισμού  Δημοσίων Επενδύσεων ή και εξ ειδικών πόρων. 4.Δι’ αποφάσεων του Υπουργού Συντονισμού και Προγραμματισμού δύναται να μεταβιβάζωνται, εν μέρει ή εν όλω, συναφείς προς τον έλεγχον εφαρμογής των Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων ως και Σχεδίων και Προγραμμάτων Προστασίας Περιβάλλοντος αρμοδιότητες, εις ετέρας κρατικάς Υπηρεσίας, εις νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ως και εις ειδικά αποκεντρωμένα όργανα εποπτευόμενα παρά του Υπουργείου Συντονισμού και Προγραμματισμού. ΄Αρθρ.3.-«1.Συνιστάται Εθνικόν Συμβούλιον Χωροταξίας και Περιβάλλοντος αποτελούμενον εκ του Πρωθυπουργού και των Υπουργών Συντονισμού, Οικονομικών, Γεωργίας, Πολιτισμού και Επιστημών, Βιομηχανίας και Ενεργείας, Κοινωνικών Υπηρεσιών, Δημοσίων ΄Εργων, Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος και Εμπορικής Ναυτιλίας. Του Συμβουλίου δύναται να συμμετέχουν, καλούμενοι προς τούτο υπό του Προέδρου του Συμβουλίου και έτεροι, αρμόδιοι επί των συζητουμένων θεμάτων Υπουργοί ή Υφυπουργοί. Δύνανται επίσης καλούμενοι να μετέχουν, άνευ ψήφου, εκπρόσωποι οργανισμών τοπικής αυτοδιοικήσεως ή εν γένει νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, δημοσίων επιχειρήσεων, Τραπεζών, επιχειρήσεων κοινής ωφελείας ή ετέρων οργανισμών και υπηρεσιακοί παράγοντες. 2.Του Συμβουλίου προεδρεύει ο Πρωθυπουργός, αναπληρούμενος υπό του Υπουργού Συντονισμού, εξυπηρετείται δε τούτο δια της εν τη παρ. 4 του παρόντος άρθρου Γραμματείας». Οι παρ. 1 και 2 αντικαταστάθηκαν ως άνω από το άρθρ. 17 Νόμ. 1032/1980 τόμ. 23, σελ. 90,501. 3.Εις την αρμοδιότητα του Συμβουλίου ανήκουν: α)Η λήψις αποφάσεων επί της ακολουθητέας πολιτικής και επί γενικών θεμάτων αφορώντων εις την Χωροταξίαν και το Περιβάλλον. β)Η λήψις αποφάσεων επί θεμάτων απτομένων των αρμοδιοτήτων πλειόνων Υπηρεσιών εις ό,τι αφορά την Χωροταξίαν και το Περιβάλλον. γ)Η έγκρισις των Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων και Σχεδίων και Προγραμμάτων Προστασίας του Περιβάλλοντος και η εναρμόνισις αυτών μετά των Σχεδίων και Προγραμμάτων Αναπτύξεως. Σελ. 322(α) Τεύχος 741-Σελ. 54 δ)Η εποπτεία εφαρμογής των Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων ως και των σχεδίων και Προγραμμάτων Προστασίας του Περιβάλλοντος. ε)Ο συντονισμός των φορέων εφαρμογής των ανωτέρω Προγραμμάτων. 4.Συνιστάται εις το Υπουργείον Συντονισμού και Προγραμματισμού Γραμματεία του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος, έργον της οποίας είναι η προς αυτό εισήγησις και προώθησις θεμάτων της αρμοδιότητός του και η ενημέρωσις τούτου επί της εν γένει πορείας εκπονήσεως και εφαρμογής των Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων, ως και Σχεδίων και Προγραμμάτων Προστασίας του Περιβάλλοντος. Συνιστάται, επίσης δια του παρόντος, μία θέσις υπαλλήλου επί θητεία επί βαθμώ Αναπληρωτού Γενικού Διευθυντού ως Προϊσταμένου της Γραμματείας του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος. Η θέσις αύτη πληρούται δι’ αποφάσεως του Υπουργού Συντονισμού και Προγραμματισμού δια προσλήψεως επί σχέσει δημοσίου δικαίου και θητεία διαρκείας ενός μέχρι και τριών ετών, δυναμένη ν’ ανανεούται, προσώπου κεκτημένου πτυχίον Ανωτάτης Σχολής, εμπειρίαν και εξειδικευμένας τεχνικάς γνώσεις επί θεμάτων Χωροταξίας και Περιβάλλοντος. Δια Προεδρικών Διαταγμάτων εκδιδομένων τη προτάσει του Υπουργού Συντονισμού και Προγραμματισμού, καθορίζονται αι οργανικαί θέσεις της Γραμματείας του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος, ο τρόπος πληρώσεως αυτών, ως και τα της οργανώσεως και λειτουργίας αυτής. Αι δαπάναι της Γραμματείας βαρύνουν τον Προϋπολογισμόν Δημοσίων Επενδύσεων. 5.Εις την κατά την προηγουμένην παράγραφον Γραμματείαν δύναται να προσλαμβάνωνται δι’ αποφάσεως του Υπουργού Συντονισμού και Προγραμματισμού μέχρις 20 ειδικοί επιστήμονες και μέχρις 20 υπάλληλοι εξειδικευμένων προσόντων επί θητεία ή επί συμβάσει εργασίας ή έργου, κατά παρέκκλισιν των διατάξεων του Ν.Δ. 1198/1972. Η θητεία ή η σύμβασις των ούτω προσλαμβανομένων δύναται να είναι διαρκείας μέχρι τριών ετών, δυναμένη να ανανεούται. Δι’ αποφάσεως του Υπουργού Συντονισμού δύναται αι ως άνω θέσεις να μετατρέπωνται εις μονίμους και να καθορίζηται ο τρόπος πληρώσεως αυτών. 6.Δια Π.Δ/των, τη προτάσει των Υπουργών Συντονισμού και Προγραμματισμού, Προεδρίας της Κυβερνήσεως, Οικονομικών και του κατά περίπτωσιν αρμοδίου Υπουργού, καθορίζεται ο αριθμός των μονίμων ή επί σχέσει ιδιωτικού δικαίου ή επί θητεία θέσεων ως και ο τρόπος πληρώσεως αυτών, των Κεντρικών και Περιφερειακών Υπηρεσιών αρμοδιότητος θεμάτων προστασίας του περιβάλλοντος. 24.Γ.κ.1 Χωροταξία και Περιβάλλον ΄Αρθρ.4.-(Καταργήθηκε η Επιτροπή Χωροταξίας και Περιβάλλοντος από την παρ. 2 άρθρ. 6 της ΔΚ 6428/Β/1982 (ΦΕΚ Β΄ 211) απόφ. Υπ. Συντονισμού και Προεδρ. Κυβερνήσεως (ανωτ. σελ. 276,28) ΄Αρθρ.5.-1.Τα Εθνικά Περιφερειακά και Ειδικά Χωροταξικά Σχέδια και Προγράμματα εκπονηθέντα, συμπληρωθέντα, τροποποιηθέντα ή αναθεωρηθέντα κατά την παρ. 2 του άρθρ. 2 του παρόντος και κατόπιν γνωμοδοτήσεως της Επιτροπής Χωροταξίας και Περιβάλλοντος υποβάλλονται μετ’ εισηγήσεως του Υπουργού Συντονισμού και Προγραμματισμού εις το Εθνικόν Συμβούλιον Χωροταξίας και Περιβάλλοντος και εγκρίνονται υπό τούτου. 2.Το Εθνικόν Χωροταξικόν Σχέδιον και Πρόγραμμα, εγκρίνεται εν συνεχεία υπό της Βουλής κατά το άρθρ. 79 παρ. 8 του Συντάγματος, κατά διαστήματα δε μη δυνάμενα να υπερβούν την τριετίαν, ο Υπουργός Συντονισμού και Προγραμματισμού, ενημερώνει την Βουλήν επί της πορείας εφαρμογής του. 3.Τα Περιφερειακά και Ειδικά Χωροταξικά Σχέδια και Προγράμματα μετά την έγκρισίν των υπό του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος δημοσιεύονται μετά των σχετικών εγκριτικών πράξεων δια της εφημερίδος της Κυβερνήσεως. 4.Σχέδια και Προγράμματα Προστασίας του Περιβάλλοντος εκπονούμενα υπό κρατικών Υπηρεσιών ή ετέρων φορέων, παραπέπονται προ πάσης εφαρμογής των εις την Επιτροπήν Χωροταξίας και Περιβάλλοντος προς γνωμοδότησιν, εφαρμοζομένης περαιτέρω της κατά τας παρ. 1 και 3 του παρόντος άρθρου διαδικασίας εγκρίσεως ή αναθεωρήσεως αυτών. ΄Αρθρ.6.-Το Υπουργείον Συντονισμού και Προγραμματισμού είναι αποκλειστικώς αρμόδιον δια την χρηματοδότησιν και εκπόνησιν μελετών Εθνικών, Περιφερειακών και Ειδικών Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων ή επί μέρους τμημάτων αυτών, βάσει προδιαγραφών εγκρινομένων υπό του Υπουργού Συντονισμού και Προγραμματισμού. Αι τοιαύται μελέται ανατίθενται, δι’ αποφάσεων του αυτού Υπουργού εις κρατικάς υπηρεσίας, επιστημονικά ή εκπαιδευτικά Ιδρύματα, νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου ή και εις συμβούλους μελετητάς. ΄Αρθρ.7.-1.Δια Π.Δ/των, εκδιδομένων προτάσει του Υπουργού Συντονισμού και Προγραμματισμού και του αρμοδίου κατά περίπτωσιν Υπουργού, μετ’ απόφασιν του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος, εκδιδομένην κατά το άρθρ. 3 παρ. 3 περίπτ. (α) δύναται να επιβάλλωνται περιορισμοί ή κανόνες, ισχύοντες επί ωρισμένον ή αόριστον χρόνον, εις την δημιουργίαν ή ανάπτυξιν ωρισμένων δραστηριοτήτων ή λειτουργιών ή εις την χρήσιν του χώρου εις συγκεκριμένας ζώνας ή περιοχάς, συμφώνως προς το περιεχόμενον των εγκεκριμένων αντιστοίχων Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων και να επιβάλλωνται πάντα τα αναγκαιούντα μέτρα και περιορισμοί δια την προστασίαν, αποκατάστασιν και βελτίωσιν της ποιότητος του Περιβάλλοντος. 2.Αι υπό των εκάστοτε κειμένων διατάξεων προβλεπόμεναι διαδικασίαι, αρμοδιότητες και προϋποθέσεις εκδόσεως κανονιστικών ή ατομικών διοικητικών πράξεων προς ρύθμισιν θεμάτων αφορώντων εις την χωροταξίαν ή εις την προστασίαν του Περιβάλλοντος, διατηρούνται εφ’ όσον δεν αντίκεινται εις τας διατάξεις του παρόντος. Αι εφεξής εκδιδόμεναι ως άνω διοικητικαί πράξεις πρέπει επί ποινή απολύτου ακυρότητος να είναι σύμφωνοι προς τας διατάξεις του παρόντος νόμου και προς τα εγκριθέντα Χωροταξικά Σχέδια και Προγράμματα ή τα Σχέδια και Προγράμματα Προστασίας του Περιβάλλοντος, ως και προς τα λοιπά κατά τας διατάξεις του παρόντος νόμου προβλεπόμενα Π.Δ/τα ή αποφάσεις του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και Περιβάλλοντος ή των αρμοδίων Υπουργών. 3.Εντός 5 ετών από της εγκρίσεως Χωροταξικού Σχεδίου και Προγράμματος, αναθεωρούνται, συμπληρούνται ή τροποποιούνται, αναλόγως προσαρμοζόμενα, εγκεκριμένα ρυθμιστικά σχέδια ή σχέδια πόλεως ή έτερα επί μέρους σχέδια της περιοχής αυτών ή σχέδια τομέων παραγωγής, άτινα εν πάση περιπτώσει διατηρούν την ισχύν των μέχρι της τοιαύτης αναθεωρήσεως ή τροποποιήσεως. Παρερχομένης απράκτου της ως άνω προθεσμίας ταύτα καθίστανται απολύτως άκυρα, ως προς τας αντικειμένας προς το εγκεκριμένον Χωροταξικόν Σχέδιον και Πρόγραμμα διατάξεις αυτών. 4.Μέχρις εγκρίσεως των αντιστοίχων Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων ή των Σχεδίων και Προγραμμάτων Προστασίας του Περιβάλλοντος και επί χρονικόν διάστημα δύο ετών κατ’ ανώτατον όριον δύναται δια Π.Δ./των εκδιδομένων κατά την παρ. 1 του παρόντος άρθρου να επιβάλλωνται περιορισμοί χρήσεως χώρου και αναπτύξεως δραστηριοτήτων εντός περιοχών και ζωνών της Χώρας. 5.Δια την εφαρμογήν των εγκεκριμένων, κατά τας διατάξεις του παρόντος, Εθνικών, Περιφερειακών και Ειδικών Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων ή και Τμημάτων αυτών, λογιζομένην ως αποτελούσαν δημοσίαν ωφέλειαν, δύναται, δια κοινής Αποφάσεως των Υπουργών Συντονισμού και Προγραμματισμού και Οικονομικών, να κηρύσσωνται ως αναγκαστικώς απαλλοτριωτέαι, εκτάσεις περιλαμβανόμεναι εντός των ορίων των ως άνω Σχεδίων. 6.Από της ισχύος του παρόντος, η εφαρμογή προγραμμάτων αναπτύξεως, ή εκτέλεσις έργων, ή ανάπτυξις δραστηριοτήτων και λειτουργιών ως και πάσα ενέργεια  σχετιζομένη προς την χρήσιν του χώρου ή δυναμένη να αλλοιώση την μορφήν του Περιβάλλοντος, υπόκεινται εις τας διατάξεις του παρόντος νόμου και των εν ισχύϊ Χωροταξικών Σχεδίων και Προγραμμάτων. (Αντί για τη σελ. 323) Σελ. 323(α) Τεύχος ΣΤ21-Σελ. 115 Χωροταξία και Περιβάλλον 24.Γ.κ.1 ΄Αρθρ.8.-1.Προγράμματα ή δραστηριότητες Υπουργείων και λοιπών δημοσίων Υπηρεσιών, νομικών προσώπων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου ή φυσικών προσώπων, σχέσιν έχοντα προς το αντικείμενον και το περιεχόμενον των διατάξεων του παρόντος, προσαρμόζονται, εναρμονίζονται ή εντάσσονται εις τα εν ισχύϊ εκάστοτε χωροταξικά Σχέδια και Προγράμματα ως και Σχέδια και Προγράμματα Προστασίας του Περιβάλλοντος συμφώνως προς όρους καθοριζομένους δι΄ αποφάσεων του Υπουργού Συντονισμού και Προγραμματισμού κατόπιν γνώμης της, κατά το άρθρ. 4 του παρόντος Νόμου, συνιστωμένης Επιτροπής Χωροταξίας και Περιβάλλοντος. 2.Αι κατά Υπουργεία και λοιπούς επί μέρους φορείς λειτουργούσαι ή συνιστώμεναι εφεξής διοικητικαί μονάδες Προστασίας του Περιβάλλοντος, ασκούν τας αρμοδιότητας αυτών εντός των πλαισίων του παρόντος, ως και των κατευθύνσεων και της επί της προστασίας του Περιβάλλοντος πολιτικής της Κυβερνήσεως, εκφραζομένων δια του Υπουργείου Συντονισμού και Προγραμματισμού, όπερ υποχρεούνται όπως ενημερώνουν επί των οικείων θεμάτων. 3.Τα Υπουργεία Συντονισμού και Προγραμματισμού και Εξωτερικών είναι αρμόδια δια την επεξεργασίαν ενιαίου προγράμματος συμμετοχής της Χώρας εις τας εργασίας και δραστηριότητας των διεθνών οργανισμών επί θεμάτων Προστασίας του Περιβάλλοντος και Χωροταξίας. 