2. ΒΑΣΙΛΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ της 30 Μαρτ. /3 Απρ. 1915 Περί υγειονομικών μέτρων κατά της πανώλους. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ Περί υγειονομικών μέτρων προς περιστολήν  της πανώλους εν τω κράτει Υποχρεωτική δήλωσις πανωλοβλήτου Άρθρ.1.-Πας ιατρός επισκεψάμενος ασθενή παρουσιάζοντα βέβαια ή ύποπτα συμπτώματα οιασδήποτε των μορφών της πανώλους, οφείλει να γνωστοποιήση πάραυτα τούτο, εις την αστυνομικήν Αρχήν της περιφερείας εν η ευρίσκεται η οικία του ασθενούς. Εις την αυτήν υποχρέωσιν υποβάλλονται ο οικογενειάρχης ή ο προστάτης της οικογενείας εις ην ανήκει ή παρ’ η ευρίσκεται ή υπηρετεί ο πάσχων, προς δε οι διευθυνταί νοσοκομείων, φυλακών και άλλων οιωνδήποτε δημοσίων, δημοτικών, ή ιδιωτικών καταστημάτων, οι ξενοδόχοι, οι οδηγοί σιδηροδρομικών αμαξοστοιχιών και τέλος πας εις γνώσιν ούτινος περιήλθεν η ανάπτυξις της νόσου ταύτης. Οι κυβερνήται πλοίων πολεμικών ή εμπορικών ναυλοχούντων εν ελληνικώ λμένι ή πλεόντων εν ελληνική θαλάσση οφείλουσι να δηλώσι εις την υγειονομικήν Αρχήν του λιμένος ένθα ναυλοχεί ή εις τον λιμένα του πρώτου κατάπλου παν βέβαιον ή ύποπτον κρούσμα πανώλους εν τω πλοίω αυτών εμφανισθέν, ως και τυχόν επελθούσαν επιζωοτίαν μεταξύ των ποντικών του πλοίου αυτών. Ωσαύτως, υπαρχούσης επιδημίας πανώλους εν τω Κράτει ή εις γειτονικήν Επικράτειαν, πας πολίτης οφείλει ν’ αναγγέλη εις την Αρχήν πάσαν τυχόν παρ’ αυτού παρατηρηθείσαν επιζωοτίαν, συνοδευομένην υπό πολυαρίθμων θανάτων, μεταξύ ποντικών, οι δε ιατροί υποχρεούνται όπως δηλώσουν εις την αστυνομικήν πάσαν περίπτωσιν ασθενούς φέροντος βουβώνα μη προερχόμενον εξ αφροδισίας νόσου. Εάν ο αριθμός των εκ πανώλους κρουσμάτων αυξηθή μεγάλως, οι ιατροί απαλλάσσονται μεν της αυτοπροσώπου δηλώσεως, υποχρεούνται όμως να ποιώνται ταύτην έγγραφον, συμφώνως προς το εν τέλει του διατάγματος τούτου παρατιθέμενον υπόδειγμα Α. «Επικρατούσης πανώλους εις μέρος η Αστυνομική Αρχή διατάσσει τους ιατρούς όπως δηλώσιν αυτή πάσαν περίπτωσιν ασθενούς παρουσιάζοντος είτε οξείαν εξόγκωσιν λεμφικών αδένων, μη δικαιολογημένην εξ αφροδισίας νόσου ή άλλης καταφανούς αιτίας είτε βαρείαν βρογχίτιδα, είτε καταρροϊκήν ή υμενογόνον πνευμονίαν, είτε τέλος ύποπτον σφοδρόν πυρετόν άνευ εντοπισμού. Επί πάσης τοιαύτης δηλωθείσης πάραυτα τον οικείον νομίατρον ή τον τυχόν εις το μέρος τούτο αποσταλέντα παρά του Υπουργείου των Εσωτερικών υγειονομικόν επιθεωρητήν ή τον εκτελούντα χρέη τοιούτου ιατρόν, προς διευκρίνισιν της φύσεως της νόσου». Το εντός « » εδάφιον προσετέθη δια του Β.Δ. 3/4 Μαρτ. 1916. Οι αμελούντες να συμμορφωθώσι προς τ’ ανωτέρω καταγγέλονται και τιμωρούνται συμφώνως προς το άρθρ. 30 του υγειονομικού Νόμ. ΚΒ΄ της 25 Νοεμ. 1845. Εξακρίβωσις της νόσου Άρθρ.10.-Η αστυνομία οφείλει να ενεργή τας καταλλήλους ανακρίσεις προς εξακρίβωσιν του τρόπου καθ’ ον μετεδόθη η πανώλης εις τον πρώτον προσβληθέντα. Μέτρα επί κεκρυμμένων ασθενών Εάν η αστυνομική Αρχή έχη υπονοίας ότι εις οικίαν τινά νοσηλεύεται κρυφίως πανωλιών, προβαίνει πάραυτα δια του αστυνομικού ιατρού εις κατ’ οίκον έρευναν, προς βεβαίωσιν τούτου και λήψιν των καταλλήλων μέτρων καταγγέλουσα, εν περιπτώσει ανευρέσεως τοιούτου, τον τε αρχηγόν της οικογενείας ως και τον θεραπεύοντα ιατρόν. Μέτρα προς ανακάλυψιν του πρώτου   κρούσματος της πανώλους Άρθρ.11.-Η αστυνομική Αρχή δέον να έχη πάντοτε προ οφθαλμών ότι προς πρόληψιν και καταστολήν της πανώλους εν τινι πόλει ή χωρίω απαραίτητον είναι ν’ ανευρεθή και γνωστοποιηθή αυτή, ως οιόν τε τάχιον, η πρώτη επελευσομένη περίπτωσις της νόσου ταύτης, ίνα δια της ταχείας και άμεσου εφαρμογής της απομονώσεως, της απολυμάνσεως και των λοιπών προφυλακτικών μέτρων, περιορισθή η ανάπτυξις της νόσου εν τη γενέσει αυτής. Τούτου ένεκα, απειλουμένης ενσκήψεως πανώλους, δι’ αστυνομικής διατάξεως φέρει εις γνώσιν του κοινού, ιδίως δε των ιατρών, το πρώτον άρθρον του Δ/τος τούτου, απαιτούσα την αυστηράν εκτέλεσιν αυτού και υποδεικνύουσα τας εκ της παραβάσεως τούτου ποινάς. Γενικαί αστυνομικαί διατάξεις Άρθρ.12.-Αναπτυχθείσης ή απειλουμένης επιδημίας πανώλους, η αστυνομία οφείλει να λαμβάνη τα επόμενα μέτρα: α)Να φροντίζη όπως η καθαριότης των οικιών, των υπογείων, των σταύλων, των οδών, των δημοσίων, δημοτικών και ιδιωτικών καταστημάτων κλπ. εκτελήται μετά μείζονος προσοχής, αι δ’ εκ τούτων ακαθαρσίαι απομακρύνωνται αυθημερόν, ριπτόμεναι μακράν της πόλεως, απαγορευομένης αυστηρώς της εν ταις οικίαις και τοις καταστήμασι διατηρήσεως των υπολειμμάτων του μαγειρείου, των σκυβάλων και των εκ της σαρώσεως ακαθαρσιών. β)Να εφοδιάζη τους οδοκαθαριστάς δια δοχείου εκ λευκοσιδήρου, περιέχοντος διάλυσιν φαινικού οξέος 5%, εν ω να ρίπτωσι τους εν ταις οδοίς ανευρισκομένους νεκρούς ποντικούς, συλλαμβάνοντες αυτούς δια πυράγρας, ήτις μετά ταύτα επίσης πρέπει να εμβαπτίζεται εντός της διαλύσεως του φαινικού οξέος. γ)Να αναφέρη τηλεγραφικώς εις το Υπουργείον Εσωτερικών τυχόν αναφυείσαν ανάπτυξιν επιζωοτίας μεταξύ των ποντικών της πόλεως, ήτις καθίσταται καταφανής εκ της ανευρέσεως πολλών πτωμάτων αυτών. δ)Να διατάσση την εκτέλεσιν της ευρείας απολυμάνσεως εις τας συνοικίας εκείνας εις τας οποίας ανευρέθησαν ποντικοί θανόντες εκ πανώλους. ε)Να κλείη τα καταστήματα των εδωδίμων και ποτών εκείνα εντός των οποίων επήλθε κρούσμα πανώλους ή εις τα οποία ανευρέθησαν πτώματα ποντικών, μέχρις ότου ενεργηθή απολύμανσις αυτών και πας φόβος μεταδόσεως της νόσου δι’ αυτών εκλίπη, συμφώνως προς την  γνωμοδότησιν του αστυνομικού ιατρού. στ)Ν’ απογορεύη την πώλησιν ή ενοικίασιν μετεχειρισμένων ενδυμάτων εκτός αν ταύτα απελυμάνθησαν  δεόντως. ζ)Ν’ απαγορεύη την επί το αυτό συνάθροισιν μεγάλου αριθμού ανθρώπων, τουτέστι τα  συλλαλητήρια, τας αγοράς, τας πανηγύρεις και τα  τοιαύτα,  κλείουσα  εν   ανάγκη  τα  θέατρα  και   τα Σελ. 473 Πανώλης 34.Ε.θ.2 δημόσια εν γένει θεάματα, και η)να κλείη καθ’ εσπέραν ενωρίς τα οινοπωλεία, ποτοπωλεία και ζυθοπωλεία, απαγορεύουσα εις τους διευθυντάς αυτών να παρέχωσιν εις τους θαμώνας ποσά οινοπνευματωδών ποτών, δυνάμενα να επιφέρωσιν εις αυτούς μέθην. Μέτρα αφορώντα καταστήματα,   ξενοδοχεία, αλευρομύλους κ.λ.π. Άρθρ.13.-Επικρατούσης επιδημίας πανώλους εν πόλει, κωμοπόλει ή χωρίω τινί, άπαντες οι διευθύνοντες καταστήματα ή υπηρεσίας εν οις εργάζεται μέγας αριθμός υπαλλήλων ή εργατών, οφείλουσι καθ’ εκάστην ημέραν ν’ αναφέρωσι δια δελτίου ή αυτοπροσώπως εις την αστυνομίαν την υγιεινήν κατάστασιν αυτών, ειδικώτερον δε πόσοι και ποίοι εκ των ανθρώπων τούτων δεν προσήλθον εις την εργασίαν ένεκα ασθενείας, ης την φύσιν δέον να πιστοποιή ιατρός. Εις την υποχρέωσιν ταύτην υπάγονται ιδίως οι διευθυνταί βιομηχανικών ή άλλων καταστημάτων (και ιδίως αλευρομύλων), σιδηροδρομικών ή τροχοδρομικών εταιριών, οι προϊστάμενοι των ταχυδρομείων, τελωνείων κλπ. Επίσης δε οι διευθυνταί ξενοδοχείων, οικημάτων μετ’ επίπλων και των ομοίων, σχετικώς προς τους εν αυτοίς κατοικούντας. Ο διευθυντής του τελωνείου οφείλει να η ενήμερος της υγιεινής καταστάσεως των τε υπαλλήλων αυτού, ως και των εν τω τελωνείω εργαζομένων αχθοφόρων. Επίσης ο αστυνόμος, εν συνεργασία μετά του λιμενάρχου και του υγειονόμου, δέον να φροντίζη όπως πληροφορήται περί της υγιεινής καταστάσεως των λεμβούχων, των εργατών του λιμένος και ιδίως των απασχολουμένων περί την ανθράκευσιν των πλοίων, προς δε και του πληρώματος των εν τω λιμένι ορμούντων πλοίων.  «Άρθρ.13 δις.-Επικρατούσης πανώλους εν πόλει, κωμοπόλει ή χωρίω απαγορεύεται η εις παντοπωλεία και αρτοποιεία διανυκτέρευσις ανθρώπων και ιδίως των υπαλλήλων και υπηρετών των καταστημάτων τούτων συνάμα δε οφείλουσιν οι ιδιοκτήται των εν λόγω καταστημάτων να φροντίζωσι περί της στεγανής αποφράξεως πάσης οπής των τοίχων των υπογείων δια τσιμένου και εφαρμογής συρματίνων πλεγμάτων επί των παραθύρων αυτών και εν γένει να λαμβάνωσι παν μέτρον προς παρακώλυσιν της εις ταύτα εισδύσεως ποντικών». Το άρθρ. 13 (δις) προσετέθη δια του Β.Δ. 20/ 27 Φεβρ. 1921. Σελ. 474 Ενθάρρυνσις των κατοίκων Άρθρ.14.-Απειλουμένης ή αναπτυχθείσης επιδημίας πανώλους, αι διοικητικαί, αστυνομικαί και δικαστικαί Αρχαί δέον δια διαφόρων μέσων (διαλέξεων υπό ιατρών, εγκυκλίων αναγιγνωσκομένων επ’ εκκλησίας, παραινέσεων των διδασκάλων προς τους μαθητάς και των τοιούτων) να ενθαρρύνωσι το κοινόν προς αποφυγήν πανικού και αθρόας αναχωρήσεως των κατοίκων, παριστώντες αυτοίς, ότι η μετάδοσις της πανώλους πολύ δυσκολώτερον επέρχεται εις ανθρώπους ζώντας συμφώνως προς τους κανόνας της υγιεινής και συμμορφουμένους προς τας εν τω έκτω παραρτήματι του Δ/τος τούτου οδηγίας. Μέτρα εν τοις σχολείοις Άρθρ.15.-Οι διδάσκαλοι των σχολείων οφείλουσι να επιβλέπωσι την υγείαν των μαθητών και ν’ αναφέρωσιν εις την αστυνομίαν πάσαν πληροφορίαν περί εμφανίσεως βεβαίου ή υπόπτου κρούσματος μεταξύ αυτών. Απαγορεύεται η εις το σχολείον φοίτησις των μαθητών εκείνων εις την οικίαν των οποίων εγένετο κρούσμα πανώλους. Η απαγόρευσις της φοιτήσεως ισχύει επί δύο εβδομάδας μετά την εκ της οικίας απομάκρυνσιν του ασθενούς και την απολύμανσιν αυτής και την εκτέλεσιν της ευρείας απολυμάνσεως της συνοικίας. Εάν κρούσμα πανώλους αναφανή εις κατοικίας, υπαρχούσας εντός του σχολείου, διακόπτονται τα μαθήματα μέχρις ου απομακρυνθή ταύτης ο πάσχων, ενεργηθή απολύμανσις της κατοικίας και του σχολείου, ευρεία απολύμανσις της συνοικίας και πας φόβος περί μεταδόσεως της νόσου εκλίπη. Επίσης διακόπτονται τα μαθήματα των σχολείων όταν μεγάλη επιδημία πανώλους αναφανή εις τον συνοικισμόν εν ω ευρίσκονται ταύτα ή αναφανή εν αυτώ κρούσμα πνευμονικής πανώλους. Εάν εις πόλιν ή χωρίον τι επικρατή πανώλης, απαγορεύεται η εις το σχολείον αυτής φοίτησις μαθητών προερχομένων εκ των γειτονικών συνοικισμών. Οι διδάσκαλοι οφείλουσι ν’ αναπτύσσωσιν εις τους μαθητάς τας περί πανώλους οδηγίας του Κράτους και να προτρέπωσιν αυτούς όπως ανακοινώσιν εις τους γονείς αυτών παν σχετικόν προς την από της νόσου ταύτης προφύλαξιν. 34.Ε.θ.2 Πανώλης Ποιναί κατά των παραβατών Άρθρ.16.-Η αστυνομία οφείλει να γνωστοποιήση εις το κοινόν ότι οι παραβαίνοντες τα δια του Δ/τος τούτου διατασσόμενα, ως και εν γένει τας αστυνομικάς διατάξεις περί προφυλάξεως από της πανώλους υπόκεινται, δυνάμει του άρθρ. 33 του υγειονομικού Νόμ. ΚΒ΄ της 25 Νοεμ. 1845 έτους, εις τας υπό των άρθρ. 570-580 του Ποινικού Νόμου προβλεπομένας ποινάς, εκτός αν οι παραβάσεις αύται προβλέπωνται και τιμωρούνται δια βαρυτέρων ποινών. Μέτρα Υπουργείου Εσωτερικών Άρθρ.17.-Ο Υπουργός των Εσωτερικών, άμα λαβών γνώσιν της ενσκήψεως πανώλους, ειδοποιεί το β. ιατροσυνέδριον και διατάσσει, εάν θεωρή αναγκαίον, όπως αποσταλώσιν αυθημερόν εις τον προσβληθέντα τόπον τα εξής: εμβόλιον αντιπανωλικόν, απολυμαντικά φάρμακα, ως φαινικόν οξύ, άχνη υδραργύρου, φορμαλίνη, αμμωνία και άλλα υποδειχθησόμενα υπό του β. ιατροσυνεδρίου, προς τούτοις δε εις φορητός απολυμαντικός κλίβανος ή άλλος τοιούτος, ψεκαστήρες και συσκευαί φορμόλης, μετά τινων εμπείρων απολυμαντών. Επίσης ο Υπουργός των Εσωτερικών αποστέλλει πάραυτα μεν ένα των υγειονομικών επιθεωρητών, ίνα αναλάβη την διεύθυνσιν των προς καταστολήν της πανώλους μέτρων, εφοδιαζόμενον και δια φορητού μικροβιολογικού εργαστηρίου προς βεβαίωσιν της νόσου δια της μικροβιολογικής εξετάσεως. Συγχρόνως δε πέμπει και αριθμόν τινα εντύπων οδηγιών περί πανώλους, προς διανομήν μεταξύ των ιατρών και εγγραμμάτων κατοίκων του τόπου/ Καθήκοντα των δημοτικών και κοινοτικών  Αρχών Άρθρ.18.-Αναπτυχθείσης ή και απειλουμένης επιδημίας πανώλους, η δημοτική ή κοινοτική Αρχή οφείλει πάραυτα να προβαίνη εις την ίδρυσιν δημοτικού απολυμαντηρίου, προμηθευομένη τάχιστα τον προς τούτο απαιτούμενον απολυμαντικόν κλίβανον δι’ ατμού, τας συσκευάς προς διοχέτευσιν φορμόλης, τους απολυμαντικούς ψεκαστήρας και τα απαιτούμενα απολυμαντικά και μυοκτόνα φάρμακα και λοιπά μέσα, συγχρόνως δε να εξευρίσκη ανάλογον αριθμόν γεγυμνασμένων απολυμαντών. Οφείλει επίσης η δημοτική Αρχή να προνοή περί ετοιμασίας καταλλήλου νοσοκομείου προς νοσηλείαν των εκ πανώλους παθόντων, περί νοσοκόμων προς περίθαλψιν αυτών, περί εξευρέσεως οικίας προς εγκατάστασιν των υπόπτων, περί προμηθείας ειδών νοσηλείας, φαρμάκων και ιδίως αντιπανωλικού ορρού και εμβολίου, τέλος δε και αμαξών χρησιμευουσών προς μεταφοράν αφ’ ενός μεν των εκ πανώλους πασχόντων εις το νοσοκομείον, αφ’ ετέρου δε των εκ ταύτης θνησκόντων εις το νεκροταφείον και τέλος των μεμολυσμένων αντικειμένων εις το απολυμαντήριον. Επίσης πρέπει να φροντίζη περί ευρέσεως μέρους προς προσωρινήν εναπόθεσιν των επί πανώλους θανόντων μέχρι του ενταφιασμού αυτών. Υγειονομικαί επιτροπαί, νομίατροι και    υγειονομικοί επιθεωρηταί. Άρθρ.2.-Ο αστυνόμος ή αστυνομικός σταθμάρχης, μετά την γνωστοποίησιν ταύτην, οφείλει πάραυτα, όπως ειδοποιήση τον νομοϊατρόν αστυΐατρον, ή, τοιούτου μη υπάρχοντος ή κωλυομένου, ένα των στρατιωτικών ιατρών της φρουράς ή, εν ελλείψει τοιούτων ή κωλυομένων αυτών, ένα των πολιτικών ιατρών, ίνα μεταβή εις την οικίαν του ασθενούς. Μετά δε  την υπό του αστυνομικού και  του  θεράποντος Σελ. 469 Πανώλης 34.Ε.θ.1-2 ιατρού εξακρίβωσιν και βεβαίωσιν της νόσου προβαίνει πάραυτα εις την λήψιν των καταλλήλων προφυλακτικών μέτρων. Η βεβαίωσις πάσης περιπτώσεως πανώλους ιδίως δε των πρώτων κρουσμάτων αυτής, πρέπει, εις δυνατόν, να τελήται δια της μικροβιολογικής ερεύνης. Προς τούτο η αστυνομία, συνεννοουμένη μετά του αστυνομικού και του θεράποντος ιατρού, φροντίζει περί της εκτελέσεως της ερεύνης ταύτης εν τω πλησιεστέρω μικροβιολογικώ εργαστηρίω, συμφώνως προς τας διαταγάς του Υπουργ. των Εσωτερικών και τας εν τω τρίτω και τετάρτω παραρτήματι του Δ/τος τούτου οδηγίας. Μέτρα επί αμφιβόλου διαγνώσεως Άρθρ.19.-Αναπτυχθείσης ή απειλουμένης επιδημίας πανώλους, συνιστώνται, εγκρίσει του Υπουργείου των Εσωτερικών, υπό του νομάρχου ή της αστυνομίας, όπου δεν εδρεύει νομάρχης, εν συνεννοήσει μετά της δημοτικής Αρχής, υγειονομικαί επιτροπαί. Προς τούτο δε πάσα πόλις ή χωρίον διαιρείται αναλόγως του πληθυσμού αυτών εις όσον το δυνατόν μείζονα αριθμόν τμημάτων, έκαστον δε τμήμα τίθεται υπό την υγειονομικήν επίβλεψιν μιας επιτροπής. Αι επιτροπαί αποτελούνται εκ των εξής προσώπων: ενός ιατρού, ως προέδρου, ενός ιερέως, ενός δημοτικού ή κοινοτικού συμβούλου, ενός αξιωματικού ή υπαξιωματικού της αστυνομίας, ενός διδασκάλου και άλλων κατάλληλων προσώπων. Αι επιτροπαί αύται έχουσι καθήκον να συντρέχωσι τας Αρχάς κατά την εκτέλεσιν των υπ’ αυτών διατασσομένων προς περιστολήν της πανώλους μέτρων, να διαφωτίζωσι το κοινόν ως προς τον τρόπον της μεταδόσεως και προφυλάξεως από της νόσου ταύτης, να επιβλέπωσιν αδιαλείπτως την υγιεινήν κατάστασιν του οικείου τμήματος, την καθαριότητα των οικιών, την τακτικήν και σκόπιμον απομάκρυνσιν των περιττωματικών ουσιών και υδάτων, την φράξιν των οπών εκείνων των τοίχων και του δαπέδου, δι’ ων εξέρχονται ποντικοί, την τοποθέτησιν σιδηράς εσχάρας επί της οπής του νεροχύτου και του πλυντηρίου και ν’ ανακοινώσιν εις τας Αρχάς πάσαν παράλειψιν της εκτελέσεως των διαταγών αυτών.  Τέλος οφείλουσιν αύται να επιβλέπωσιν ιδίως την υγιεινήν κατάστασιν των τυχόν υπαρχόντων αστέγων, αθιγγάνων, αλητών και άλλων τοιούτων προσώπων απόρων και στερουμένων οικογενείας και εστίας, προκαλούντες επ’ αυτών την προσοχήν της αστυνομίας. Αι δημόσιαι Αρχαί οφείλουσι να χορηγώσι την τυχόν ζητουμένην υπό των επιτροπών τούτων συνδρομήν προς εκπλήρωσιν των καθηκόντων αυτών. Ο νομίατρος, όπου υπάρχει τοιούτος, εφορεύει επί της ακριβούς εκτελέσεως των εν τω Δ/τι τούτω αναγραφομένων διατάξεων, υποδεικνύων, άμα τα αναλόγως των περιστάσεων αναφερόμενα μέτρα και προβαίνων αυτεπαγγέλτως εις την λήψιν αυτών εν επειγούση περιπτώσει. Σελ. 475 Πανώλης 34.Ε.θ.2 Όταν η πανώλης αναφανή εις πόλιν ή χωρίον τι του Κράτους, ο νομίατρος οφείλει να μεταβή πάραυτα επιτοπίως, ίνα αναλάβη την διεύθυνσιν των προς περιστολήν αυτής μέτρων. Δια διαταγής του Υπουργείου των Εσωτερικών δύναται ν’ αποσταλή εις εκάστην πανωλόβλητον πόλιν είς υγειονομικός επιθεωρητής, ως σύμβουλος της αρμοδίας Αρχής, όστις αναλαμβάνει και την διεύθυνσιν της εφαρμογής των ενδεικνυομένων μέτρων. Ο επιθεωρητής ούτος λαμβάνεται εκ των εις την υπηρεσίαν του Κράτους διατελούντων τοιούτων ή εκ των στρατιωτικών και ναυτικών ιατρών. Εν ανάγκη δύναται ν’ αποσταλή και ιδιώτης ιατρός. Σταθμοί μεταφοράς πανωλώντων Άρθρ.20.-Επί μεγάλης επιδημίας πανώλους εις έκαστον των συμφώνως προς το προηγούμενον άρθρον τμημάτων της πόλεως, κωμοπόλεως ή χωρίου ιδρύεται σταθμός μεταφοράς πανωλιώντων, υπό της αστυνομίας δε γνωστοποιείται εις τους κατοίκους η οδός ένθα ευρίσκεται ούτος. Η δημοτική και αστυνομική Αρχή φροντίζουν όπως εν εκάστω των σταθμών τούτων υπάρχωσι τα μέσα της μεταφοράς των πανωλιώντων, οίον άμαξαι ή φορεία, μετά του αναγκαιούντος προσωπικού νοσοκόμων και φορέων, συγχρόνως δε και φάρμακα εις τους πάσχοντας και εκτέλεσιν απολυμάνσεως. Πρόσληψις ιατρών Άρθρ.1.-Προς εκτέλεσιν των εν τω Δ/τι τούτω οριζομένων, η αστυνομική και η δημοτική ή κοινοτική Αρχή οφείλουσι να προσλαμβάνωσιν εις την υπηρεσίαν αυτών ανάλογον αριθμόν ιατρών, εκλεγομένων μεταξύ των ειδικωτέρας σπουδάς περί την υγιεινήν και μικροβιολογίαν ποιησαμένων. Ελλειπόντων ιατρών, το Υπουργείον αποστέλει ανάλογον αριθμόν στρατιωτικών ή πολιτικών ιατρών. Άλλα αστυνομικά μέτρα Άρθρ.22.-Η Αστυνομική Αρχή οφείλει να τηρή το Υπουργείον των Εσωτερικών τηλεγραφικώς καθ’ εκάστην ενήμερον περί της πορείας της νόσου, των επερχομένων κρουσμάτων ή θανάτων εκ πανώλους, υποβάλλει δ’ εβδομαδιαίως αυτώ κατάλογον των υπό πανώλους προσβληθέντων και θανόντων, συμφώνως προς το προσηρτημένον υπόδειγμα Β. Μέτρα αφορώντα τους φαρμακοποιούς Άρθρ.23.-Απειλουμένης ή αναπτυχθείσης επιδημίας πανώλους, αι αστυνομικαί Αρχαί δέον να συνιστώσιν εις τους φαρμακοποιούς όπως προμηθευθώσιν εγκαίρως επαρκή ποσότητα αντιπανωλικού εμβολίου, απολυμαντικών και μυοκτόνων φαρμάκων και μάλιστα άχνης υδραργύρου, φαινικού οξέος, φορμαλίνης, αμμωνίας, φωσφόρου και αρσενικού, προς δε και των προς θεραπείαν της πανώλους καταλλήλων φαρμάκων, εν συνεννοήσει πάντοτε μετά των ιατρών του τόπου. Σελ. 476 Εφαρμογή υγειονομικής επιβλέψεως Άρθρ.24.-Η αστυνομία έχει καθήκον όπως επιτηρή μετά προσοχής τους από υγειονονιμικήν επίβλεψιν, συμφώνως προς το άρθρ. 54 διατελούντας, προσέχουσα μήπως αναφανώσιν επ’ αυτών βέβαια ή ύποπτα συμπτώματα πανώλους. Η αστυνομία έχει το δικαίωμα εις εκτάκτους περιστάσεις να θέτη υπό υγειονομικήν επίβλεψιν τους ερχομένους εκ μερών του εσωτερικού ή εξωτερικού, μεμολυσμένων υπό πανώλους. Οφείλει όμως πάραυτα να αναφέρη τούτο τηλεγραφικώς εις το Υπουργείον των Εσωτερικών. Εις τους υπό υγειονομικήν επίβλεψιν υποβαλλομένους χορηγείται υπό του αστυνόμου έντυπον δελτίον υγειονομικής επιβλέψεως συμπληρουμένου καταλλήλως. Απαγόρευσις αποστολής μεμολυσμένων ειδών Άρθρ.25.-Απαγορεύεται αυστηρώς άνευ αδείας του Υπουργείου των Εσωτερικών η δια του ταχυδρομείου ή κατ’ άλλον τρόπον από μέρους εις μέρος του εσωτερικού αποστολή εκκριμάτων ή άλλων υγρών προερχομένων εξ ανθρώπων φερόντων ύποπτα ή βέβαια συμπτώματα πανώλους, τεμαχίων ανθρωπίνου πτώματος ή πτωμάτων επιμύων, αποστελλομένων προς μικροβιολογικήν ή άλλην εξέτασιν, ως και ενδυμάτων ή άλλων αντικειμένων υπόπτων ή μεμολυσμένων υπό του πανωλικού μικροβίου. Η δε κατόπιν ειδικής διαταγής του επί των Εσωτερικών Υπουργείου επιτρεπομένη αποστολή μεμολυσμένων ειδών δέον να γίνεται συμφώνως προς τα εν τρίτω παραρτήματι του Δ/τος τούτου αναγραφόμενα. Απαγόρευσις νεκροψιών   και μικροβιολογικών ερευνών Απαγορεύεται επίσης αυστηρώς εις τους ιατρούς παντός μέρους ένθα επικρατεί πανώλης, πλην των εις την υπηρεσίαν του Κράτους διατελούντων, η άνευ ειδικής εντολής ή αδείας του επί των Εσωτερικών Υπουργείου παρεχομένης μετά γνωμοδότησιν του Ιατροσυνεδρίου, εκτέλεσις νεκροψιών ανθρώπων πανωλιώντων ή υπόπτων πανώλους, η λήψις υλικών εκ τοιούτων νεκρών και εν γένει πάσα μικροσκοπική έρευνα αυτών. Απαγορεύεται επίσης εν καιρώ επιδημίας πανώλους η από μέρους εις μέρος μεταφορά νεκρών, ως και ο ενταφιασμός αυτών εις μέρος άλλο εκτός του υπό της αστυνομίας οριζομένου. 34.Ε.θ.2 Πανώλης Νεκροσκοπία Επί επιδημίας πανώλους η αστυνομική Αρχή διατάσσει την αυστηράν εκτέλεσιν της νεκροσκοπίας υπό νεκροσκόπων ιατρών, επί τούτω διοριζομένων, προς ανακάλυψιν τυχόν εκ πανώλης θανόντων. Ενταφιασμός νεκρών Οι εκ πανώλους αποθανόντες μετά την υπό του νεκροσκόπου βεβαίωσιν του θανάτου περιτυλλίσονται καλώς δια σινδόνης βεβρεγμένης εντός διαλύματος άχνης υδραργύρου και τοποθετούνται εντός καλώς κατεσκευσμένου φερέτρου, του οποίου ο πυθμήν αποτελείατι εκ σανίδων στενώς προς αλλήλας συνηρμοσμένας, ούτως ώστε να μη υπάρχωσι σχισμαί ή οπαί. Το κάλλυμα του φερέτρου προσηλούται στερεώς επ’ αυτού. Το φέρετρον μεταφέρεται εις το νεκροταφείον δι’ ιδία νεκροφόρου, απαγορευμένης της δι’ αγοραίων αμαξών μεταφοράς αυτού. Απαγορεύεται η υπό πολλών ανθρώπων παρακολούθησις της κηδεία του νεκρού, ως και η εν τη οικία διατήρησις αυτού ακαλύπτου.  Ο νεκρός διατηρείται εν ιδίω νεκροφυλακείω του νεκροταφείου, μετά 24 δε από του θανάτου αυτού ώρας θάπτεται εντός τάφου έχοντος βάθος δύο μέτρων, καλυπτόμενος υπό παχείας στοιβάδος εσβεσμένης ασβέστου. Επίβλεψις σιδηροδρομικής συγκοινωνίας Άρθρ.26.-Εάν εν επαρχία τινί του Κράτους ή των ομόρων Επικρατειών ενσκήψη πανώλης, διορίζεται επί εκάστης εκ του μεμολυσμένου μέρους προερχομένης σιδηροδρομικής αμαξοστοιχίας είς ιατρός, διατελών εις την υπηρεσίαν του Κράτους. Ούτος επιθεωρεί τους εν εκάστω σταθμώ επιβιβαζομένους επιβάτας, φροντίζων όπως παρεμποδισθή η επιβίβασις παντός παρουσιάζοντος βέβαια ή ύποπτα συμπτώματα πανώλους. Εάν δε κατά το διάστημα του ταξειδίου προσβληθή οιοσδήποτε εκ του προσωπικού ή των επιβατών της αμαξοστοιχίας υπό συμπτωμάτων υπόπτων, φροντίζει πάραυτα περί απομονώσεως αυτού εν ιδιαιτέρω διαμερίσματι σιδηροδρομικής αμάξης και περί μεταφοράς αυτού εις το πλησιέστερον απομονωτικόν νοσοκομείον, μεθ’ ο τη εποπτεία αυτού ενεργείται η απολύμανσις της μεμολυσμένης αμάξης, συμφώνως προς το εδάφ. κα΄ του πρώτου παραρτήματος περί της εκτελέσεως της απολυμάνσεως επί πανώλους και συμφώνως προς το όγδοον παράρτημα το προσηρτημένον εις το Δ/μα τούτο. Σύμπραξις των διαφόρων Αρχών προς  καταστολήν της πανώλους Άρθρ.27.-Αι διοικητικαί, υγειονομικαί, στρατιωτικαί και ναυτικαί Αρχαί πάσης πόλεως οφείλουσι να ειδοποιώσιν αμέσως αλλήλας περί της εμφανίσεως παντός υπόπτου ή βεβαίου κρούσματος πανώλους, αναφανέντος εν τη δικαιοδοσία αυτών, να παρέχωσι δε αμοιβαίαν συνδρομήν προς αποτελεσματικήν και ταχείαν καταστολήν της νόσου εν τη αρχή αυτής. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΔΕΥΤΕΡΟΝ Άρθρ.28-67.(Βλ. ήδη τον νέον υγειονομικόν κανονισμόν εν τόμ. 34 σελ. 289 και ιδία τα άρθρ. 4649 αυτού). Άρθρ.3.-Εν η περιπτώσει ούτε δια της κλινικής ούτε δια της μικροβιολογικής ερεύνης κατορθωθή να ορισθή μετ’ ασφαλείας και οριστικώς αν πρόκειται περί πανώλους ή ου, η αστυνομική Αρχή οφείλει να θεωρή τον ασθενή ως πάσχοντα πανώλην και να λαμβάνη τα αυτά μέτρα οία και επί βεβαίας πανώλους μέχρις ου εξακριβωθή οριστικώς η φύσις της νόσου. Απομόνωσις και μεταφορά του ασθενούς Άρθρ.68-82.(Βλ. ήδη τα άρθρ. 97-101 του νέου υγειονομικού κανονισμού εν τόμ. 34 σελ. 305). Ακροτελεύτιοι διατάξεις Άρθρ.83.-Επί τη βάσει του Δ/τος τούτου συνταχθήσονται υπό του β. ιατροσυνεδρίου τρία υποδείγματα (υπό στοιχ. Α΄ Β΄ και Γ) και εννέα παραρτήματα, ων αντικείμενον έσονται τα εξής: Του μεν πρώτου οδηγίαι περί εκτελέσεως της απολυμάνσεως επί πανώλους, του δευτέρου σύντομος πραγματεία περί της πανώλους υπό νοσολογικήν και επιδημιολογικήν έποψιν δι’ ιατρούς, του τρίτου ο τρόπος προς βεβαίωσιν της υπάρξεως πανώλους επί ζώντων και νεκρών ανθρώπων και μυών, του τετάρτου ο τρόπος της μικροβιολογικής βεβαιώσεως της πανώλους, του πέμπτου ο εμβολιασμός δι’ αντιπανωλικού εμβολίου, το έκτου στοιχειώδεις γνώσεις περί της πανώλους και του τρόπου της μεταδόσεως αυτής, προς χρήσιν των μη ιατρών, του εβδόμου τα μέτρα εν περιπτώσει ενσκήψεως πανώλους επί πλοίου, του ογδόου τα μέτρα εν περιπτώσει ενσκήψεως πανώλους εν σιδηροδρομική αμαξοστοιχία και του ενάτου οδηγίαι του ιατροσυνεδρίου περί μέτρων προς αποφυγήν της δια στρατιωτικών μεταδόσεως της πανώλους δια της μεθορίου γραμμής. Τα υποδείγματα και παραρτήματα ταύτα, εγκριθησόμενα δι’ αποφάσεως του επί των Εσωτερικών Υπουργού, δημοσιευθήσονται δια της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως, τα δ’ εν αυτοίς αναφερόμενα είναι υποχρεωτικά δι’ όσους αφορώσι ταύτα. Τα ανωτέρω παραρτήματα εδημοσιεύθησαν εν ΦΕΚ Α΄ 123 της 3 Απρ. 1915. Άρθρ.84.-Καταργούνται εις ό,τι αφορά την από της πανώλους προφύλαξιν του Κράτους τα άρθρ. 56, 60, 62, 63, 64, 65, 66, 69, 84, 85, 92, 93, 94, 96, 108, 109, 120, 132, 134, 136-142, 148, 150, 152193, 218, 227, 278, 299, 335, 337 και 343 του από 28 Νοεμ. 1845 Β.Δ/τος περί του Κανονισμού των υγειονομείων και λοιμοκαθαρτηρίων του Βασιλείου της Ελλάδος, τα από 31 Μαΐου 1899 και από 6 Αυγ. 1910 Β.Δ/τα περί υγειονομικών μέτρων προς προφύλαξιν από της πανώλους και πάσα άλλη διάταξις αντικειμένη εις το Δ/μα τούτο. Ο Ημέτερος επί των Εσωτερικών Υπουργός δημοσιεύει και εκτελέσει το Δ/μα τούτο. Σελ. 477 Πανώλης 34.Ε.θ.2 Άρθρ.4.-Βεβαιωθείσης της νόσου ή και υπονοίας μόνον περί ταύτης υπαρχούσης, ο αστυνόμος ή ο αστυνομικός σταθμάρχης αφ’ ενός μεν ειδοποιεί, ό,τι τάχιστα, το Υπουργείον των Εσωτερικών, τον οικείον νομάρχη, τον δήμαρχον και τον αστυνομικόν διευθυντήν, αφ’ ετέρου δε διατάσσει πάραυτα την απομόνωσιν του ασθενούς και των εν τη αυτή οικία οικούντων. Η απομόνωσις του ασθενούς τελείται εν καταλλήλω απομονωτικώ νοσοκομείω, εάν υπάρχη τοιούτον. Εν ελλείψει απομονωτικού νοσοκομείου, απομονούται ο ασθενής εν ιδία καταλλήλω οικία, μακράν της πόλεως κειμένη και παρεχούση κατά την γνωμοδότησιν των ιατρών, όλους τους προς νοσηλείαν του ασθενούς απαιτουμένους όρους. Μεταφορά του ασθενούς Εις το νοσοκομείον ή την ούτως ορισθείσαν οικίαν μεταφέρεται ο ασθενής δια καταλλήλου αμάξης, μετά πάσης προσοχής, το μεν προς αποφυγήν επιδεινώσεως της καταστάσεως αυτού, το δε προς πρόληψιν διασποράς των πανωλικών μικροβίων και μεταδόσεως της νόσου ταύτης εις άλλους. Η άμαξα απολυμαίνεται κατόπιν, κατά το εδάφ. κ΄ του πρώτου παραρτήματος περί εκτελέσεως της απολυμάνσεως επί πανώλους, του προσηρτημένου εις το Δ/μα τούτο. Σελ. 470 Απομόνωσις υπόπτων νόσου «Οι παρουσιάζοντες ύποπτα φαινόμενα πανώλους απομονούνται είτε εις διαμέρισμα τελείως κεχωρισμένον του μέρους, ένθα νοσηλεύονται οι εκ πανώλους πάσχοντες, ως λ.χ. οι εις έτερον πάτωμα της αυτής οικίας, είτε εις χωριστόν οίκημα. Μέχρι δε βεβαιώσεως της νόσου πρέπει να θεωρώνται ως πανωλιώντες και να λαμβάνωνται όσα και επί των πανωλιώντων μέτρα απομονώσεως και προφυλάξεως. Εν τω μεταξύ ενεργείται το ταχύτερον η μικροβιολογική έρευνα προς ορισμόν της φύσεως της νόσου». Το εντός « » εδάφιον προσετέθη δια του Β.Δ. 3/4 Μαρτ. 1916. Απομόνωσις των συγκατοίκων του ασθενούς Άρθρ.5.-Εις ετέραν οικίαν απομονούνται άπαντες οι εν τη αυτή οικία μετά του ασθενούς διαμένοντες, εφ’ ων ενεργείται αμέσως ένεσις αντιπανωλικού ορρού 20 κ. υφ. και μετ’ ολίγας ώρας μιας δόσεως αντιπανωλικού εμβολίου, της ενέσεως του εμβολίου επαναλαμβανομένης μετά οκτώ ημέρας. Συγχρόνως δε περιβάλλονται καθαρά ενδύματα, εσωτερικά και εξωτερικά, εκ των μη εκτεθέντων εις μόλυνσιν, μέχρις ου απολυμανθώσιν εκείνα άτινα έφερον κατά τον μετά του ασθενούς συγχρωτισμόν αυτών. Η απομόνωσις διαρκεί δέκα ημέρας, καθ’ ας ιατρός αποστελλόμενος παρά της αστυνομίας, επισκέπτεται αυτούς καθ’ εκάστην, εξετάζων μήπως ανακαλύψη συμπτώματα πανώλους. Εάν μετά παρέλευσιν του δεκαημέρου ούτοι εξακολουθώσιν όντες υγιείς, επιτρέπεται η ελευθεροκοινωνία αυτών άνευ άλλης τινός διατυπώσεως. Εάν όμως κατά το διάστημα τούτο οιοσδήποτε εξ αυτών έδειξεν ύποπτα ή βέβαια συμπτώματα πανώλους, ούτος μεν μεταφέρεται αμέσως εις το νοσοκομείον των πανωλιώντων, οι δε λοιποί υποβάλλονται εις νέαν δεκαήμερον απομόνωσιν. Μετά το πέρας της απομονώσεως, οι ως υγιείς αποδειχθέντες υποβάλλονται εις υγειονομικήν επίβλεψιν επί δέκα ημέρας, συμφώνως προς το άρθρ. 54 του Δ/τος τούτου. 34.Ε.θ.2 Πανώλης Απολύμανσις οικίας πανωλιώντος Άρθρ.6.-Η οικία εν η ανεφάνη κρούσμα βέβαιον ή ύποπτον πανώλους, κλείεται αμέσως μετά την απομάκρυνσιν του ασθενούς και των συγκατοίκων αυτού και υποβάλλεται εις αυστηράν απολύμανσιν, κατά τας εν τω πρώτω παραρτήματι τω προσηρτημένω εις το Δ/μα τούτο οδηγίας, συνάμα δε επιζητείται η δια μυοπαγίδων σύλληψις των εν αυτή ποντικών. Εφ’ όλης δε της συνοικίας, εις ην ανήκει η μεμολυσμένη οικία, εφαρμόζεται η ευρεία απολύμανσις, ως αύτη αναγράφεται εν τω πρώτω παραρτήματι τω προσηρτημένω εις το Δ/μα τούτο. Διακανονισμός της λειτουργίας του    νοσοκομείου των πανωλιώντων Άρθρ.7.-Η αστυνομία εν συνεννοήσει μετά της δημοτικής Αρχής οφείλει να φροντίζη περί παντός απαιτουμένου προς εγκατάστασιν και νοσηλείαν των ασθενών και υπόπτων εν ταις προς τούτο ορισθείσας οικίαις, ως και περί της τακτικής επισκέψεως και περιθάλψεως των εν αυτή πασχόντων υπό καταλλήλων ιατρών και νοσοκόμων. Οι ιατροί, οι νοσοκόμοι, ως και το λοιπόν προσωπικόν του νοσοκομείου των πανωλιώντων, πριν ή αναλάβωσιν εν αυτώ υπηρεσίαν, πρέπει να υφίστανται ένεσιν 10-20 κυβ. υφ. αντιπανωλικού ορρού και μιας δόσεως αντιπανωλικού εμβολίου της ενέσεως του εμβολίου επαναλαμβανομένης μετά οκτώ ημέρας. Η αστυνομία φροντίζει επίσης περί της εις το νοσοκομείον των πανωλιώντων τακτικής αποστολής των απαιτουμένων τροφίμων και φαρμάκων τοποθετεί δε σκοπούς εις απόκαταστασίν τινα από του νοσοκομείου τούτου ως και από της οικίας εν  απεμονώθησαν οι ύποπτοι πανώλους, προς παρακώλυσιν πάσης επικοινωνίας. Οι νοσοκόμοι και το λοιπόν κατώτερον προσωπικόν του νοσοκομείου διατηρούνται εν απομονώσει, είτε εν αυτώ τω νοσοκομείω των πανωλιώντων είτε εν παρακειμένη οικία. Επίσκεψις και ελευθεροκοινωνία   πανωλιώντων Άρθρ.8.-Οι εν τω νοσοκομείω των πανωλιώντων απομονούμενοι ως πάσχοντες πανώλην ή φέροντες ύποπτα σημεία αυτής έρχονται εις επικοινωνίαν μόνον μετά του θεραπεύοντος ιατρού και των περιποιουμένων αυτούς νοσοκόμων, απαγορευμένης πάσης οιασδήποτε επισκέψεως άλλων ανθρώπων. Εξαιρετικώς δύναται να επιτραπή επίσκεψις ασθενούς πάσχοντος βουβωνικήν μορφήν πανώλους εις τας επομένας περιπτώσεις: α)εις έτερον ιατρόν λόγω ιατρικού συμβουλίου γινομένου τη συγκαταθέσει του θεραπεύοντος ιατρού και τη αιτήσει των συγγενών του αρρώστου, ή λόγω επιστημονικής εργασίας προς διαγνωστικόν σκοπόν. β)Εις ιερέα, όπως εξομολογήση ετοιμοθάνατον ασθενή και μεταλάβη αυτόν των αχράντων μυστηρίων. γ)Εις συμβολαιογράφον ή έτερον δικαστικόν πρόσωπον προκειμένου περί συντάξεως διαθήκης ή άλλης σπουδαίας συμβολαιογραφικής πράξεως. δ)Εις τους γονείς, τους αδελφούς ή τα τέκνα του πάσχοντος επί όλως εξαιρετικών περιπτώσεων. Αι ανωτέρω επισκέψεις πρέπει να ώσι βραχυτάτης διαρκείας, γίνονται δε πάντοτε επί παρουσία του θεραπεύοντος ιατρού, όστις οφείλει να λάβη τα κατάλληλα μέτρα όπως προληφθή η μετάδοσις της νόσου εις τους επισκέπτας ή δι’ αυτών εις άλλους. Οι τοιούτοι επισκέπται υποβάλλονται εις δεκαήμερον υγειονομικήν επίβλεψιν, ουχί δε εις απομόνωσιν ή κάθαρσιν. Απαγορεύεται εις τους επισκέπτας ο ασπασμός των ασθενών ως και η λήψις οιουδήποτε μεμολυσμένου αντικειμένου άνευ προηγουμένης απολυμάνσεως αυτού. Οι παραβάται κρατούνται υπό απομόνωσιν επί δέκα ημέρας εν τη οικία, εν η απομονούνται οι συγκάτοικοι των πανωλιώντων, συμφώνως προς το άρθρ. 5, μετά τούτο δε υποβάλλονται εις δεκαήμερον υγειονομικήν επίβλεψιν. Απαγορεύεται αυστηρώς εις πάντα η επίσκεψις ασθενούς, παρουσιάζοντος βέβαια ή ύποπτα συμπτώματα πνευμονικής ή μικροβιαιμικής μορφής πανώλους. Η ελευθεροκοινωνία των εκ πανώλους αναρρωσάντων επιτρέπεται α)των εκ βουβωνικής πανώλους παθόντων, δέκα ημέρας μετά την επούλωσιν των βουβώνων και την έκλειψιν παντός φαινομένου τοπικού και γενικού, β)των εκ πνευμονικής πανώλους παθόντων, μετά την έκλειψιν παντός τοπικού και γενικού φαινομένου και εάν η μικροβιολογική των πτυέλων εξέτασις, τρις γενομένη επί τρεις κατά συνέχειαν ημέρας, αποβή αρνητική ως προς το μικρόβιον της πανώλους, και γ)των εκ πανωλικής μικροβιαιμίας παθόντων, μετά την τελείαν αυτών ανάρρωσιν και εάν η μικροβιολογική εξέτασις των εκκριμάτων αυτών τρις επαναληφθείσα εις τρεις κατά συνέχειαν ημέρας, δώση αρνητικόν αποτέλεσμα. Οι αναρρωνύοντες ούτοι προ της ελευθεροκοινωνίας αυτών δέον να υποστώσι απολύμανσιν του σώματος αυτών συμφώνως προς το εδάφ. ι΄ του εις το Δ/μα τούτο προσηρτημένου πρώτου παραρτήματος περί απολυμάνσεως και να υποβληθώσιν εις δεκαήμερον υγειονομικήν επίβλεψιν. Μέτρα κατά των ποντικών Άρθρ.9.-Η αστυνομία, συνεννοουμένη και μετά των άλλων αρμοδίων Αρχών (λιμενάρχου,  υγειονόμου, στρατιωτικών Αρχών), όπου υπάρχουσι τοιαύται, οφείλει να λαμβάνη τα κατάλληλα    μέτρα      προς    εξόντωσιν     των    ποντικών, Σελ. 471 Πανώλης 34.Ε.θ.2 ως των κατ’ εξοχήν φορέων του πανωλικού μικροβίου. Προς τούτο καταρτίζει συνεργείον μυοκτονίας εξ αριθμού τινος απολυμαντών και εργατών (κτιστών, ξυλουργών και σιδηρουργών), υπό την διεύθυνσιν ιατρού, όπερ πλην της ευρείας απολυμάνσεως του μεμολυσμένου τετραγώνου, συμφώνως προς τα εν τω πρώτω παραρτήματι του Δ/τος τούτου αναγραφόμενα, προβαίνει και εις την καταστροφήν των ποντικών και εν ταις λοπαίς οικίαις και κτιρίοις της πόλεως, ιδίως δε εν τοις αλευρομύλοις, αρτοποιείοις, παντοπωλείοις, εν ταις φυλακαίς, εν ταις αποθήκαις (ιδίως δημητρικών καρπών), εν τη αγορά εν τοις τελωνείοις, εν τοις δημοσίοις καταστήμασι και γραφείοις, εν τοις υπονόμοις και εν τοις πλοίοις, φροντίζον άμα όπως, μετά την εν αυταίς εναπόθεσιν μυοκτόνων φαρμάκων, αποφραχθώσι στερεώς άπασαι αι οπαί, αι εντός οικιών και κτιρίων υπάρχουσαι, ίνα ούτω παρακωλύηται η έξοδος των ζώων τούτων. Τα προς εξόντωσιν των ποντικών μέτρα αναγράφονται εν τω εδαφ. κδ΄ του πρώτου παραρτήματος περί εκτελέσεως της απολυμάνσεως επί πανώλους, ως και εν τω δευτέρω παραρτήματι του Δ/τος τούτου. Πλην δε τούτου δύναται η αστυνομική Αρχή τη αδεία του Υπουργού των Εσωτερικών, εκδιδομένη κατά γνωμοδότησιν του β. ιατροσυνεδρίου, να προκηρύττη και χρηματικήν αμοιβήν προς σύλληψιν ή θανάτωσιν αυτών, μη υπερβαίνουσαν τα δεκαπέντε λεπτά δι’ έκαστον μέγαν ποντικόν και τα δέκα λεπτά δι’ έκαστον μικρόν. Τα σχοινία δι’ ων είναι προσδεδεμένα επί της προκυμαίας τα εν τω λιμένι πλοία, πολεμικά και μη, πρέπει να περιβάλλωνται δι’ ακανθών και να διαπερώνται συγχρόνως εις απόστασιν τουλάχιστον ημίσεος μέτρου από των ακανθών δια χωνίων, προς αποφυγήν εισόδου και εξόδου των ποντικών. Εν ανάγκη πρέπει να απαγορεύηται εις τα πλοία η επί της προκυμαίας των λιμένων πρόσδεσις και η πλησίον αυτής αγκυροβολία. Μετά δε την δύσιν του ηλίου ν’αφαιρώνται αι συνδέουσαι τα πλοία προς την προκυμαίαν σανίδες. Η αστυνομία οφείλει να γνωστοποιή εις το κοινόν δια παντοίων τρόπων, οίον δημοσιεύσεων εν ταις εφημερίσι, τοιχοκολλήσεων εις τας οδούς, αναγνώσεως, της αστυνομικής εγκυκλίου επ’ εκκλησίας και ανά τας οδούς, ως και δια διδασκαλίας εν τοις σχολείοις, προς δε και εν τοις βιομηχανικοίς καταστήμασιν, ότι η πανώλης διαδίδεται κατ’ εξοχήν δια των ποντικών και ότι μεγάλως συντελεί εις την μετάδοσιν της νόσου η δια της χειρός σύλληψις των τυχόν ανευρισκομένων νεκρών ποντικών. Ούτοι, αφ’ ου προηγουμένως περιχυθώσι δι’ αφθόνου πετρελαίου, πρέπει να συλλέγωνται μόνον δι’ υφασμάτων βεβρεγμένων εις διάλυμα φαινικού οξέος 3% ή άχνης υδραργύρου 1:1000, ή δια σιδηράς λαβίδος ή πυράγρας (μασιάς), είτα δε να καίωνται εις το πυρ ή να ρίπτωνται εντός ζέοντος ύδατος προς καταστροφήν των εν αυτοίς μικροβίων και των επί του δέρματος των ποντικών ψύλλων, οίτινες μεταδίδουσι την πανώλην. Σελ. 472 Τα άκρα των προς σύλληψιν των νεκρών ποντικών χρησιμοποιηθέντων σιδηρών ή άλλων οργάνων πρέπει να εμβάλλωνται επί τινα ώραν εις το πύρ. Μετά δε τούτο τα πτώματα ταύτα των ποντικών είτε καταστρέφονται δια του πυρός, είτε θάπτονται, συμφώνως προς τα εν τω εδαφ. κδ΄ του πρώτου παραρτήματος του Δ/τος τούτου αναγραφόμενα. Η δε θέσις, εν η ευρέθη το πτώμα του ποντικού, απολυμαίνεται, επιχεομένου αφθόνου απολυμαντικού διαλύματος ή ζέοντος ύδατος.  «Άρθρ.9(δις).-Το συμφώνως τη παρ. 1 του άρθρ. 9 αναφερόμενον συνεργείον μυοκτονίας (αντιπανωλικόν συνεργείον) διατελεί υπό την διεύθυνσιν του ειδικού υγειονομικού επιθεωρητού ή άλλου ιατρού, διοριζομένου υπό του Υπουργείου των Εσωτερικών, περιλαμβάνει δε αριθμόν τινα απολυμαντών, κτιστών, ξυλουργών και σιδηρουργών. Έκαστον συνεργείον δέον να είναι εφωδιασμένον δια των εξής ειδών: 1)Διακοσίων μυοπαγίδων δια μεγάλους και μικρούς ποντικούς. 2)Πεντήκοντα χιλιογράμμων φωσφορούχου μυοκτόνου φυράματος. 3)Πέντε κιβωτίων θείου εις κυλίνδρους. 4)΄Εξ τουλάχιστον εν όλω ενδυμασιών ιατρών, νοσοκόμων και απολυμαντών μετά προσωπίδων. 5)Εκατόν φιαλιδίων αντιπανωλικού ορρού των 20 C.C. 6)Εκατόν εμβολίων αντιπανωλικού εμβολίου. 7)Δέκα χιλιογράμμων άχνης υδραργύρου εις δίσκια. 8)Τριάκοντα χιλιογράμμων φαινικού οξέος καθαρού. 9)Πέντε κιβωτίων ακαθάρτου πετρελαίου. 10)Πέντε κάδων, εξ ων δύο χωρητικότητος εκατόν χιλιογράμμων δια την απολύμανσιν των μυοπαγίδων και τριών μετά καλύμματος δια την μυοσυλλογήν. 11)Τριών καταβρεκτηρίων δια τον δια πετρελαίου ραντισμόν των ποντικών. 34.Ε.θ.2 Πανώλης Καθήκοντα του συνεργείου είναι εν γένει μεν η εν συνεργασία μετά των λοιπών Αρχών λήψις μέτρων προς καταστολήν της πανώλους, συμφώνως προς τα εν τω πρώτω κεφαλαίω του Δ/τος τούτου διαλαμβανόμενα, ειδικώτερον δε 1ον)η μυοκτονία και η ευρεία απολύμανσις εν τη πόλει 2ον)η μυοκτονία εν τοις πλοίοις, κατά τα εν τω Δ/τι τούτω αναγραφόμενα 3ον)η επιτήρησις της νεκροσκοπίας προς τούτο παρά τω αντιπανωλικώ συνεργείω και υπό τας διαταγάς του διευθυντού αυτού προσκολλώνται εις ή δύο ιατροί νεκροσκόποι οίτινες, εξετάζοντες τους νεκρούς, εκδίδουσι πιστοποιητικόν ότι ο υπ’ αυτών εξετασθείς νεκρός δεν παρουσιάζει ύποπτα σημεία βουβωνικής πανώλους 4ον)η επίσκεψις και η μεταφορά των πανωλιώντων, των συγκατοίκων αυτών, και των υπόπτων πανώλους εις τα προς τούτο οριζόμενα απομονωτήρια και 5ον)η εκτέλεσις πάσης μικροβιολογικής εργασίας, σχετιζομένης προς την πανώλην. Επίσης ο διευθυντής του συνεργείου οφείλει να τηρή και ίδιον βιβλίον, εν ω ν’ αναγράφη το είδος και τον αριθμόν των καθ’ εκάστην συλλαμβανομένων ποντικών το μέρος της συλλήψεως αυτών, το αποτέλεσμα της νεκροψίας και της τυχόν ενεργηθείσης μικροβιολογικής εξετάσεως. Μηνιαίως δε υποβάλλει σύνοψιν των ανωτέρω εις το επί των Εσωτερικών Υπουργείον. Επίσης ο διευθυντής του αντιπανωλικού συνεργείου οφείλει να καταγγέλη πάραυτα εις τας αρμοδίας δικαστικάς Αρχάς πάντα μη συμμορφούμενον προς τα εν τω Δ/τι τούτω αναφερόμενα. Τα κατά της πανώλους μέτρα, μυοκτονίαι, νεκροσκοπία, ιατρική επίσκεψις πλοίων κλπ., πρέπει να εξακολουθώσι τουλάχιστον επί διετίαν μετά το τελευταίον κρούσμα ή την ανεύρεσιν μεμολυσμένων ποντικών». Το άρθρ. 9 (δις) προσετέθη δια του Β.Δ. 3/4 Μαρτ. 1916. Εξακρίβωσις του τρόπου της επελεύσεως  της πανώλους 