102. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ της 2/13 Μαρτ. 1981 (ΦΕΚ Δ΄ 138) Περί των ληπτέων υπ' όψιν στοιχείων και του τρόπου καθορισμού των όρων των προ της 16.8.1923 υφισταμένων οικισμών των στερουμένων εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου, ως και καθορισμού των όρων και περιορισμών δομήσεως των οικοπέδων αυτών. Με την παρ. Ι του άρθρ. 9 του Π.Δ. της 24 Απρ.-3 Μαΐου 1985 (ΦΕΚ Δ΄ 181), (κατωτ. αριθ. 118), καθορίζεται με ποιές προϋποθέσεις παύουν να εφαρμόζονται οι διατάξεις του Π.Δ. της 2/13 Μαρτ. 1981 (ΦΕΚ Δ΄ 138). Έχοντες υπ' όψει: 1.Τας διατάξεις του Νόμ. 947/1979 "περί οικιστικών περιοχών" και ειδικώτερον το άρθρ. 62 παρ. 8 αυτού. 2.Τας διατάξεις του από 17 Ιουλ. 1923 Ν.Δ/τος "περί σχεδίων πόλεων κ.λπ.", ως μεταγενεστέρως ετροποποιήθησαν και συνεπληρώθησαν και ειδικώτερον των άρθρ. 9, 10 (παρ. 2) και 85Α αυτού. 3.Τας διατάξεις του Νόμ. 1032/1980 "περί συστάσεως Υπουργείου Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος" (Φ.Ε.Κ. 57/Α) και ειδικώτερον των άρθρ. 2, 3 και 7 αυτού. 4.Τας διατάξεις του Ν.Δ. 8/1973 "περί Γ.Ο.Κ." ως ετροποποιήθη δια του Ν.Δ. 205/1974 (Φ.Ε.Κ. 363Α) και ειδικώτερον των άρθρ. 17 (παρ. 2), 68 (παρ. 3), 70 (παρ. 1), 72 (παρ. 3), 79 (παρ. 6) και 125 (παρ. 2 και 3) αυτού. 5.Την υπ' αριθ. 107/1981 γνωμοδότησιν του Συμβουλίου της Επικρατείας, προτάσει του Υπουργού Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος, απεφασίσαμεν: Άρθρ.7.-"1.Ο συντελεστής δομήσεως των οικοπέδων ορίζεται εις 0,80 με τας εξής αποκλίσεις: α)Δια τουριστικάς εγκαταστάσεις και κτίρια αμιγούς επαγγελματικής χρήσεως δια την πλέον των 2.000 τ.μ. επιφάνειαν του οικοπέδου ο συντελεστής δομήσεως ορίζεται εις 0,40. Σελ. 294 442 (β) Τεύχος Ε53 - Σελ. 82 Ουδεμία παρέκκλισις δύναται να χορηγήται εκτός της διασποράς των κτισμάτων εις το γήπεδον και του αριθμού των ορόφων οι οποίοι δεν δύναται να υπερβαίνουν τους 3 κατά την κρίσιν της οικείας Επιτροπής Ενασκήσεως Αρχιτεκτονικού Ελέγχου. β)Δια κτίρια κοινής ωφελείας δια την πλέον των 2.500 τ.μ. επιφάνειαν του οικοπέδου ο συντελεστής δομήσεως ορίζεται εις 0,40. γ)Δια κατοικίαν και λοιπάς χρήσεις, ισχύουν τα εξής : Επί οικοπέδων επιφανείας μέχρι των 2.000 τ.μ. η συνολική επιφάνεια των ανεγερθησομένων ορόφων δεν δύναται να υπερβαίνη τα 400 τ.μ. Εν πάση περιπτώσει η ως άνω συνολική επιφάνεια δύναται να μη είναι μικροτέρα των 300 τ.μ. τηρουμένης της παρ. 2 του άρθρ. 5 του παρόντος. Δια το επί πλέον των 2.000 τ.μ. εμβαδόν των οικοπέδων ο συντελεστής δομήσεως ορίζεται εις 0,05, υπολογιζομένης της συνολικής επιφανείας των ανεγερθησομένων ορόφων ως κάτωθι : Συνολική επιφάνεια ανεγερθησομένων ορόφων=400+(εμβαδόν οικοπέδου-2000) Χ 0,05.  Η διασπορά των κτισμάτων εις το γήπεδον είναι υποχρεωτική εάν τούτο κρίνη απαραίτητον η οικεία Αρχιτεκτονική Επιτροπή". Η παρ.1 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 2 Π.Δ.19/28 Αυγ.1981 (ΦΕΚ Δ΄ 459). 2.Κατά παρέκκλισιν των διατάξεων της προηγουμένης παραγράφου ο συντελεστής δομήσεως των οικοπέδων επιφανείας μικροτέρας των 300 τ.μ. ορίζεται ως ακολούθως: "Δια τα οικόπεδα επιφανείας μικροτέρας ή ίσης των 100 τετραγωνικών μέτρων συντελεστής δομήσεως 1,6 με μέγιστο ποσοστό καλύψεως 80 %. Δια τα οικόπεδα επιφανείας μικροτέρας ή ίσης των 200 τετραγωνικών μέτρων ο συντελεστής δομήσεως ορίζεται εις 1,20. Εις την περίπτωσιν αυτή επιτρέπεται η συνολική επιφάνεια των ορόφων να είναι 160 τετραγωνικά μέτρα και το ποσοστό καλύψεως να προσδιορίζεται από την κατωτέρω σχέση: ΙΙΚ 160/2Ε όπου Ε το εμβαδόν του οικοπέδου". Οι περιπτώσεις πρώτη και δεύτερη της παρ. 2 αντικαταστάθηκαν ως άνω από το Π.Δ. της 21 Σεπτ.-8 Οκτωβρ. 1982 (ΦΕΚ Δ΄ 496) -Δια τα οικόπεδα επιφανείας μικροτέρας ή ίσης των 300 τ.μ. ο συντελεστής δομήσεως ορίζεται εις 1,0 δυναμένης εν πάση περιπτώσει της συνολικής επιφανείας των ορόφων να μην είναι μικροτέρας των 240 τ.μ. 23.Δ.α.102 Σχέδια Πόλεων Άρθρ.8.-1.Η κατασκευή στέγης είναι υποχρεωτική εφ' όσον, εις τον οικισμόν επικρατεί κάλυψις των οικοδομών δια στέγης κατά την κρίσιν της υπηρεσίας. 2.Υπεράνω του καθοριζομένου, δια του παρόντος Δ/τος, μεγίστου επιτρεπομένου ύψους των κτιρίων ουδεμία κατασκευή επιτρέπεται, εκτός συμπαγούς στηθαίου, κτιστής δεξαμενής αποθηκεύσεως ύδατος ύψους έως ενός μέτρου στέγης και καπνοδόχων. 3.Επιτρέπεται η κατασκευή εξωτερικής ακαλύπτου κλίμακος ανόδου προς το δώμα από του εδάφους μεγίστου πλάτους μέχρις 1,20 μ. της προβολής αυτής μη υπολογιζομένης εις την κάλυψιν και τον συντελεστήν δομήσεως, εφ' όσον οι τυχόν προκύπτοντες χώροι είναι βοηθητικοί. 4.Δεν επιτρέπεται η κατασκευή κτίσματος επί υποστυλωμάτων (PILOTS) υπό την έννοιαν του Γ.Ο.Κ. 5.Ως οικοδομική γραμμή νοείται η εν τοις πράγμασι υφισταμένη τοιαύτη. 6.Κατ' εξαίρεσιν το κτίριον δύναται να τοποθετείται κατά την κυρίαν όψιν αυτού εν όλω ή εν μέρει εσώτερον της κατά τα ανωτέρω οριζομένης οικοδομικής γραμμής και να υποχρεούται προς τούτο δια λόγους κυκλοφοριακούς είτε κατά την κρίσιν των πολεοδομικών αρχών είτε εφ' όσον υφίσταται σχετική γνωμοδότησις του Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου περί αυτού υπολογιζομένου εν πάση περιπτώσει του αφιεμένου ούτως ακαλύπτου τμήματος εις το υποχρεωτικώς ακάλυπτον τμήμα του οικοπέδου. 7.Επί οικοπέδων εμβαδού ίσου ή μεγαλυτέρου των 500 τ.μ. το κτίριον δέον να τοποθετείται εις απόστασιν τουλάχιστον 4 μέτρων, εκ της κατά τα ανωτέρω οριζομένης οικοδομικής γραμμής. 8.Εις περίπτωσιν παραλιακών οικισμών, η οικοδομή τοποθετείται εις απόστασιν 15 μέτρων τουλάχιστον, από της κατά τας κειμένας διατάξεις καθοριζομένης γραμμής αιγιαλού (χειμέριον κύμα). "Κατ' εξαίρεσιν εάν υφίσταται εν τοις πράγμασι οικοδομική γραμμή διαμορφωμένη δια πυκνής δομήσεως, κατά την κρίσιν της αρμοδίας δια την χορήγησιν της αδείας οικοδομής υπηρεσίας, η οικοδομή τοποθετείται επί της γραμμής ταύτης". Το μέσα στα " " τελευταίο εδάφιο της παρ. 8 προστέθηκε ως άνω από το άρθρ. 2 παρ. 2 Π.Δ. 19/28 Αυγ. 1981 (ΦΕΚ Δ' 459). 9.Η περίφραξις των οικοπέδων των εχόντων πρόσωπον προς την θάλασσαν τοποθετείται επί της νομίμως καθοριζομένης γραμμής παραλίας. Άρθρ.9.-"1.Εντός των ορίων των οικισμών ως και εκτός αυτών εις απόστασιν τουλάχιστον 500 μέτρων περιμετρικώς των καθοριζομένων ορίων, απαγόρευεται η ανέσις οχλουσών επαγγελματικών εγκαταστάσεων, βιομηχανικών, βιοτεχνικών κ.λ.π.". Η παρ. 1 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 1 Π.Δ. 5 Μαΐου/6 Ιουνίου 1984 (ΦΕΚ Δ' 341). 2.Προκειμένου περί επισκευών, και αποκαταστάσεως παλαιών κτισμάτων παρουσιαζόντων ιδιαίτερον ενδιαφέρον περιλαμβανομένων εντός των ορίων οικισμών, η οικοδομική άδεια χορηγείται έστω και εάν η υφισταμένη δόμησις των κτισμάτων τούτων αντίκειται προς τους καθοριζομένους δια του παρόντος όρους (αρτιότης, κάλυψις, ύψος, θέσις οικοδομής εν τω οικοπέδω κ.λπ.) και τους εν γένει νυν ισχύοντας κατά την κρίσιν της αρμοδίας Ε.Ε.Α.Ε. 3.Επιβάλλεται η εγκατάστασις βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων εις τας περιπτώσεις κτιρίων κοινής ωφελείας, Τουριστικών εγκαταστάσεων, βιοτεχνικών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων εφ' όσον εκ του μεγέθους των επιβάλλεται και κατά την κρίσιν της Υπηρεσίας. Προκειμένου περί κατοικιών επιβάλλεται η κατασκευή στεγανού βόθρου. Άρθρ.10."Οικόπεδα τα οποία μέχρι δημοσιεύσεως του παρόντος Δ/τος ενέπιπτον εντός των ορίων οικισμών προ του 1923 καθορισθέντων δι' αποφάσεων Νομαρχών, ή πράξεων των Πολεοδομικών Υπηρεσιών, αίτινες δεν ηκυρώθησαν μεταγενεστέρως και ήσαν άρτια και οικοδομήσιμα, βάσει των μέχρι δημοσιεύσεως του παρόντος διατάξεων, εξακολουθούν να θεωρούνται άρτια και οικοδομούνται υπό τους λοιπούς όρους του παρόντος Δ/τος". Το άρθρ. 10 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 3 Π.Δ. 19/28 Αυγ. 1981 (ΦΕΚ Δ' 459). Άρθρ.11.-Οι κατά την διαδικασίαν των άρθρ. 1 και 2 του παρόντος προσδιορισθέντες καθ' όρια οικισμοί δύνανται να οργανωθούν περαιτέρω κατά ζώνας εγκρινομένας δι' αποφάσεως του Νομάρχου κατά την διαδικασίαν του άρθρ. 2 του παρόντος και κατόπιν προηγουμένης συντάξεως σχετικής μελέτης. Άρθρ.12.-1.Η κατά το προηγούμενον άρθρον μελέτη περιλαμβάνει : α)Αναγνώρισιν της υφισταμένης καταστάσεως του οικισμού. β)Πρότασιν οργανώσεως του οικισμού κατά ζώνας. 2.Η αναγνώρισις της υφισταμένης καταστάσεως του οικισμού περιέχει εις έκθεσιν και διαγράμματα υπό κλίμακα 1:2000 έως 1:500 τα ακόλουθα τουλάχιστον στοιχεία της υφισταμένης καταστάσεως του οικισμού. α)Χρήσεις γης κατά ζώνας: κατοικίας, επαγγελματικάς εγκαταστάσεις, κοινωφελείς εγκαταστάσεις κ.λκ. β)Κυρίους κοινοχρήστους χώρους: πλατείας, κυρίας οδούς κυκλοφορίας κ.λπ. γ)Αρχαιολογικούς χώρους, ρέματα, κυρίας χαρακτηριστικάς φυτεύσεις (δάση, καλλιεργείας κλπ.) δ)Σημαντικάς ιδιοκτησίας Δήμου η Κοινότητος, Δημοσίου και Οργανισμών. (Αντί για τη σελ. 294,443(α) Σελ. 294,443(β) Τεύχος Ζ63 - Σελ. 81 Σχέδια Πόλεων 23.Δ.α.102 ε)Κτίσματα και αριθμόν ορόφων καθ' ομάδας. ς)Μέσον πραγματοποιηθέντα συντελεστήν δομήσεως (σ.δ.) (συνολικήν επιφάνειαν εκμεταλλεύσεως, συνολικήν επιφάνειαν οικοπέδων). ζ)Αξιόλογα κτίσματα ή τμήματα οικισμού χρήζοντα ειδικής προστασίας. η)Πληθυσμιακάς μεταβολάς (μόνιμον και εποχιακόν πληθυσμόν). θ)Τάσεις αναπτύξεως του οικισμού (χαρακτήρα, περιοχάς αναπτυσσομένας και μη κατευθύνσεις επεκτάσεως κ.λπ.). ι)Γραμμή χειμερίου κύματος και παραλίας. 3.Η πρότασις οργανώσεως του Οικισμού κατά ζώνας περιέχει εις έκθεσιν και διαγράμματα υπό κλίμακα 1:2000 έως 1:500 τας προτεινομένας ρυθμίσεις και ειδικώτερον μέχρι τρεις κατηγορίας ζωνών υπό τας ενδείξεις Α, Β, Γ, εντός των οποίων ισχύουν οι εις τα επόμενα άρθρα ειδικοί όροι δομήσεως. 4.Η ζώνη Α περιλαμβάνει τμήμα ή τμήματα του οικισμού, εις τα οποία ο μέσος πραγματοποιηθείς συντελεστής δομήσεως (σ.δ.) είναι τουλάχιστον 1,0. 5.Η ζώνη Β περιλαμβάνει τμήμα ή τμήματα του οικισμού, εις τα οποία ο μέσος πραγματοποιηθείς (σ.δ.) είναι τουλάχιστον 0,6 έως 1,0. 6.Η ζώνη Γ περιλαμβάνει τμήμα ή τμήματα του οικισμού, εις τα οποία ο μέσος πραγματοποιηθείς σ.δ. είναι μικρότερος του 0,1. Άρθρ.13.-1.Τα εντός των ζωνών Α, Β και Γ ελάχιστα όρια εμβαδού των οικοπέδων ορίζονται, ως ακολούθως: Ζώνη Α : Ελάχιστον εμβαδόν 100 τετρ. μέτρα. Ζώνη Β: Ελάχιστον εμβαδόν 500 τετρ. μέτρα. Ζώνη Γ: Ελάχιστον εμβαδόν 1000 τετρ. μέτρα. 2.Κατά παρέκκλισιν της προηγουμένης παρ. 1 θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα: α)Τα οικόπεδα εντός των ζωνών Α, Β και Γ με τας διατάσεις και το εμβαδόν το οποίον είχον κατά την 2.7.1968 ημέραν δημοσιεύσεως του από 15.5.1968 Β.Δ/τος "περί καθορισμού των όρων και περιορισμών δομήσεως των νομίμως υφισταμένων προ του έτους 1923 οικισμών κλπ." (ΦΕΚ 111 τ. Δ/68). β)Τα οικόπεδα εντός των ζωνών Β και Γ τα οποία είχον κατά την 25.7.1979, ημέραν δημοσιεύσεως του από 19.7.1979 Δ/τος (ΦΕΚ 401 τ.Δ/79):  Ελάχιστον εμβαδόν 150 μ 2 . γ)Τα οικόπεδα εντός των ζωνών Β και Γ τα οποία έχουν κατά την ημέραν δημοσιεύσεως του παρόντος. Ελάχιστον εμβαδόν 300 τ.μ. Σελ. 294 444(β) Τεύχος Ζ63 - Σελ. 82 Άρθρ.14.-Οι λοιποί όροι και περιορισμοί δομήσεως των οικοπέδων των ζωνών Α, Β και Γ ορίζονται ως ακολούθως: 1.Οικοδομικόν σύστημα το των πτερύγων ή το συνεχές. 2.Ο μέγιστος αριθμός ορόφων των κτιρίων ορίζεται εις 2 ανεξαρτήτως πλάτους οδού, δυναμένης λόγω κλίσεως του εδάφους της κατασκευής και τρίτου ορόφου άνευ υπερβάσεως του σ.δ. 3.Μέγιστον ύψος των κτιρίων 7,5 μ. Το κατά το ανωτέρω μέγιστον ύψος των κτιρίων μετρείται από του υψηλοτέρου σημείου της τομής του περιγράμματος της κατόψεως του κτιρίου με το φυσικόν ή του κατά την παρ. 5 του άρθρ. 6 του παρόντος διαμορφωμένου εδάφους. Το κτίριον δεν δύναται εις ουδεμίαν περίπτωσιν, λόγω κλίσεως του εδάφους να υπερβή το μέγιστον ύψος των 10 μ. εις οιονδήποτε σημείον αυτής. 4.Εις περίπτωσιν κατασκευής στέγης, το κατά τας προηγουμένας παραγράφους μέγιστον ύψος των κτιρίων προσαυξάνεται κατά 1,50 μ. 5.Εις την περίπτωσιν προσθήκης καθ' ύψος ορόφου επί νομίμως υφισταμένου κατά την δημοσίευσιν του παρόντος κτιρίου επιτρέπεται υπέρβασις του κατά την παρ. 3 του παρόντος μεγίστου ύψους των 7,5 μ. μέχρις 1,00 μέτρου εφαρμοζομένου εις την περίπτωσιν ταύτην του τελευταίου εδαφίου της παρ. 3 του παρόντος. 6.Δια την διαμόρφωσιν των ακαλύπτων χώρων, των οικοπέδων επιτρέπονται μόνον αι απολύτως αναγκαίαι εκσκαφαί. Επί κεκλιμένου δε εδάφους επιτρέπεται η διαμόρφωσις του οικοπέδου εις επίπεδα ελαχίστου πλάτους 5 μέτρων δι' αναλημματικών τοίχων ή πρανών μεγίστου ύψους 1,50 μ.. 7.Επί κτιρίου όγκου πλέον των 2.000 κ.μ. υπεράνω της στάθμης του φυσικού εδάφους, επιβάλλεται η διάσπασις του όγκου αυτού εις μικρότερους ή εις ανεξάρτητα κτίρια έστω και εάν πρόκειται περί λειτουργικώς ενιαίου οικοδομήματος. Εφ' όσον δια λειτουργικούς λόγους του κτιρίου δεν είναι δυνατή η εφαρμογή του προηγουμένου εδαφίου, αποφαίνεται επί της μελέτης η Επιτροπή Ενασκήσεως Αρχιτεκτονικού Ελέγχου. 23.Δ.α.102 Σχέδια Πόλεων Άρθρ.15.-1.Ο συντελεστής δομήσεως των οικοπέδων ορίζεται κατά ζώνην ως ακολούθως : Ζώνη Α: σ.δ. 1,2 Ζώνη Β: σ.δ. 0,8 Ζώνη Γ: σ.δ. 0,4 2.Δια τα οικόπεδα της Ζώνης Γ και προκειμένου δια την ανέγερσιν τουριστικών εγκαταστάσεων κτιρίων κοινής ωφελείας και κτιρίων αμιγούς επαγγελματικής χρήσεως εγκαταστάσεων (βιομηχανικών, βιοτεχνικών, κ.λ.π.) ορίζεται σ.δ.0,8 τούτου υπολογιζομένου μέχρι των 2000 τ.μ. επιφανείας οικοπέδου. "Δια την επί πλέον επιφάνειαν του οικοπέδου ορίζεται σ.δ. 0,4". Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 2 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 4 παρ. 1 Π.Δ. 19/28 Αυγ. 1981 (ΦΕΚ Δ' 459). 3.Ειδικώς δια τα οικόπεδα των ζωνών Α, Β, και Γ ορίζεται: 3.1.Δια οικόπεδα επιφανείας μικροτέρας ή ίσης των 100 τ.μ. ορίζεται συντ. δομήσεως 1,6. 3.2.Δια οικόπεδα επιφανείας μικροτέρας ή ίσης των 200 τ.μ. ορίζεται σ.δ. 1,2 δυναμένη εν πάση περιπτώσει η συνολική επιφάνεια των κτιρίων να μην είναι μκροτέρα των 160 τ.μ.  3.3.Δια οικόπεδα των Ζωνών Β και Γ επιφανείας μικροτέρας ή ίσης των 300 τ.μ. ορίζεται σ.δ. 1,0 δυναμένη εν πάση περιπτώσει η συνολική επιφάνεια των κτιρίων να μην είναι μικροτέρα των 240 τ.μ.  3.4.Δια οικόπεδα των Ζωνών Β και Γ επιφανείας μικροτέρας ή ίσης των 500 τ.μ. ορίζεται σ.δ. 0,8 δυναμένη εν πάση περιπτώσει η συνολική επιφάνεια των κτιρίων να μην είναι μικρότερα των 300 τ.μ. 3.5.Δια οικόπεδα της Ζώνης Γ και επιφανείας μικροτέρας των 1000 τ.μ. δύναται η συνολική επιφάνεια των κτιρίων να μην είναι μικρότερα των 400 τ.μ. Άρθρ.1.-1.Η ύπαρξις των υφισταμένων προ της 16.8.1923 οικισμών των στερουμένων εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου δέον να αποδεικνύεται δια συγκεκριμένων αποδεικτικών στοιχείων, ως λ.χ. απογραφής, αποφάσεως περί χαρακτηρισμού οικισμού ως προϋφισταμένου του 1923, πράξεως της Διοικήσεως, συμβόλαια. 2.Τα όρια των κατά τα ανωτέρω οικισμών δέον: α)Να περιλαμβάνουν οικοδομάς, οικόπεδα αδόμητα, κοινωφελείς, κοινοχρήστους εγκαταστάσεις, εκκλησίας κ.λπ. Άπαντα τα ανωτέρω δέον να συναρτώνται άμεσα με την έννοιαν και την λειτουργικότητα του οικισμού. Σελ. 294,440(α) Τεύχος Ζ63-Σελ. 80 β)Να προσδιορίζουν ενιαίαν έκτασιν ή και τμήματα μη συνεχόμενα εάν ο οικισμός είναι διαμορφωμένος εις διακεκριμένας οικιστικάς ενότητας (ως συνοικισμοί, συστάδες οικοδομών). γ)Να ακολουθούν κατά το δυνατόν φυσικά ή τεχνητά όρια. 3.Κατά τον καθορισμόν των ορίων δέον να λαμβάνεται υπ' όψιν και τυχόν προγενεστέρα πράξις της Διοικήσεως περί καθορισμού των ορίων του οικισμού. 4.Περιοχαί αι οποίαι εκ της υφισταμένης χρήσεως, (δάση, καλλιεργούμεναι εκτάσεις, αγροί κ.λπ. τεκμαίρεται ότι δεν αποτελούν μέρη του οικισμού αποκλείονται να περιληφθούν εντός των ορίων αυτού. Άρθρ.16.-1.Ως οικοδομική γραμμή, εφ' όσον δεν ορίζεται άλλως, νοείται η εν τοις πράγμασι υφισταμένη. 2.Κατ' εξαίρεσιν το κτίριον δύναται να τοποθετείται κατά την κυρίαν αυτού όψιν εν όλω ή εν μέρει εσώτερον της κατ' ανωτέρω οριζόμενης οικοδομικής γραμμής υποχρεούται, προς τούτο για λόγους κυκλοφοριακούς είτε κατά την κρίσιν της πολεοδομικής αρχής είτε εφ' όσον υφίσταται σχετική γνωμοδότησις του Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου περί αυτού υπολογιζομένου εν πάση περιπτώσει του αφιεμένου ούτως ακαλύπτου τμήματος εις το υποχρεωτικώς ακάλυπτον τμήμα του οικοπέδου. 3.Επί οικοπέδων εμβαδού ίσου ή μεγαλυτέρου των 500 τ.μ. το κτίριον δέον να τοποθετείται εις απόστασιν τουλάχιστον 4 μ. εκ της κατά τα ανωτέρω οριζομένης οικοδομικής γραμμής. 4.Εις περίπτωσιν παραλιακών οικισμών η οικοδομή εφ' όσον δεν ορίζεται άλλως τοποθετείται εις απόστασιν 15 μ. τουλάχιστον από της κατά τας κείμενας διατάξεις καθοριζομένης γραμμής αιγιαλού (χειμέριον κύμα). "Κατ' εξαίρεσιν εάν υφίσταται εν τοις πράγμασι οικοδομική γραμμή κατά την παρ. 1 του παρόντος άρθρου, η οικοδομή τοποθετείται επί της γραμμής ταύτης". Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 4 προστέθηκε ως άνω από το άρθρ. 4 παρ. 2 Π.Δ. 19/18 Αυγ. 1981 (ΦΕΚ Δ' 459). 5.Η περίφραξις των οικοπέδων των εχόντων πρόσωπον προς την θάλασσαν, εφ' όσον δεν ορίζεται άλλως τοποθετείται επί της νομίμως καθοριζομένης γραμμής παραλίας. "6.Η επικάλυψις των μετά την ισχύν του παρόντος ανεγειρομένων κατασκευών, έστω και αν χρησιμοποιήται ωπλισμένον σκυρόδεμα, γίνεται δια κεραμοσκεπούς στέγης, εάν το στοιχείον τουτο επικρατή εκ παραδόσεως εις τον οικισμόν, η κατά έτερον υπερισχύοντα παραδοσιακόν τρόπον κατά την κρίσιν της Επιτροπής Ενασκήσεως Αρχιτεκτονικού Ελέγχου". Η παρ. 6 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 5 Π.Δ.19/28 Αυγ. 1981 (ΦΕΚ Δ' 459). 7.Υπεράνω του καθοριζομένου δια του παρόντος Δ/τος μεγίστου επιτρεπομένου ύψους των κτιρίων ουδεμία κατασκευή επιτρέπεται εκτός συμπαγούς στηθαίου, κτιστής δεξαμενής αποθηκεύσεως ύδατος, ύψους έως 1,0 μέτρου στέγης και καπνοδόχων. 8.Επιτρέπεται η κατασκευή εξωτερικής ακαλύπτου κλίμακος ανόδου προς το δώμα από του εδάφους μεγίστου πλάτους 1,20 μ. της προβολής αυτής μη υπολογιζομένης εις την κάλυψιν και τον συντελεστήν δομήσεως εφ' όσον οι τυχόν προκύπτοντες χώροι είναι βοηθητικοί. 9.Δεν επιτρέπεται η κατασκευή κτίσματος επί υποστυλωμάτων (PILOTIS). "10.Το πλάτος εξώστου στον υποχρεωτικά ακάλυπτο χώρο στο σύστημα των πτερύγων ορίζεται σε 1 μέτρο". Η παρ. 10 προστέθηκε ως άνω από το Π.Δ. της 30 Μαρτ.-14 Απρ. 1983 (ΦΕΚ Δ' 92). Άρθρ.17.-1.Προκειμένου περί επισκευών και αποκαταστάσεως παλαιών κτισμάτων παρουσιαζόντων ιδιαίτερον ενδιαφέρον περιλαμβανομένων εντός των ζωνών, η οικοδομική άδεια χορηγείται έστω και εάν η υφισταμένη δόμησις των κτιρίων τούτων αντίκειται προς τους καθοριζομένους δια του παρόντος όρους δομήσεως (αρτιότης, θέσις οικοδομής κ.λπ.) και τους εν γένει νυν ισχύοντας κατά την κρίσιν Ε.Ε.Α.Ε. 2.Επιβάλλεται η εγκατάστασις βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων εις τας περιπτώσεις κτιρίων κοινής ωφελείας, τουριστικών εγκαταστάσεων, (Αντί για τη σελ. 294,445(β) Σελ. 294,445(γ) Τεύχος Ζ63 - Σελ. 83 Σχέδια Πόλεων 23.Δ.α.102 βιοτεχνικών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων εφ' όσον εκ του μεγέθους των επιβάλλεται και κατά την κρίσιν της Υπηρεσίας. Προκειμένου περί κατοικιών, επιβάλλεται η κατασκευή στεγανού βόθρου. Άρθρ.18.-"Εντός των ορίων των ζωνών, ως και εκτός αυτών εις απόστασιν τουλάχιστον 500 μέτρων περιμετρικώς των καθοριζομένων ζωνών, απαγορεύεται η ανέγερσις οχλουσών επαγγελματικών εγκαταστάσεων, βιομηχανικών, βιοτεχνικών κ.λ.π.". Το άρθρ.18 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 1 Π.Δ. 5 Μαΐου/6 Ιουν. 1984 (ΦΕΚ Δ' 341). Άρθρ.19.-1.Καταργούνται τα:α)από 15.6.1977 Π.Δ/γμα "περί καθορισμού των όρων και περιορισμών δομήσεως των οικοπέδων των κειμένων εντός των ορίων των νομίμως υφισταμένων προ του έτους 1923 οικισμών των στερουμένων εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου" (ΦΕΚ 225 Δ'), β)το από 19.7.1979 Π. Δ/γμα "περί τροποποιήσεως των όρων και περιορισμών δομήσεως των οικοπέδων των κειμένων εντός των ορίων των νομίμως υφισταμένων προ του έτους 1923 οικισμών κ.λπ." (ΦΕΚ 401Δ), γ)από 21.11.1979 Π. Δ/γμα "περί καθορισμού των ορίων των προ της 16.8.1923 υφισταμένων οικισμών των στερουμένων εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου" (ΦΕΚ 693 Δ) ως ετροποποιήθη μεταγενεστέρως. 2.Ειδικά δ/τα αναφερόμενα εις κατονομαζομένους οικισμούς ως παραδοσιακούς προ του έτους 1923 εξακολουθούν να ισχύουν. 3.Οι όροι δομήσεως του παρόντος δεν έχουν εφαρμογήν επί οικισμών υφισταμένων προ του έτους 1923 χαρακτηριζομένων δια Δ/των ως παραδοσιακών, των οποίων οι όροι δομήσεως καθορίζονται δι' ειδικών Δ/των. Άρθρ.2.-1.Τα όρια των κατά το προηγούμενον άρθρον οικισμών καθορίζονται δι' αποφάσεως του οικείου Νομάρχου συνοδευομένης υπό σχεδιαγράμματος, εφ' ου σημειούνται τα όρια και δημοσιευομένου ομού μετά της αποφάσεως εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, (άρθρ. 6 παρ. 8 Νόμ. 947/1979). 2.Η απόφασις του Νομάρχου εκδίδεται μετά γνώμην του οικείου Νομαρχιακού Συμβουλίου Δημοσίων Έργων, του οικείου Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου και της αρμοδίας Νομαρχιακής Υπηρεσίας του Υπουργείου Γεωργίας. 3.Η διαδικασία δια τον καθορισμόν των ορίων των ως άνω οικισμών κινείται υπό του οικείου Δήμου ή Κοινότητος, δύναται δε να κινηθή και υπό της οικείας Νομαρχίας. 4.Εις περίπτωσιν κινήσεως της διαδικασίας υπό του Δήμου ή της Κοινότητος η απόφασις του Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου εκτίθεται μετά του σχετικού σχεδιαγράμματος ή αεροφωτογραφίας εις το Δημαρχείον ή το Κοινοτικόν Κατάστημα, επί δέκα πέντε ημέρας, ειδοποιουμένου του κοινού περί τούτου υπό του Δημάρχου ή Προέδρου της Κοινότητος δια γενικής προσκλήσεως, τοιχοκολλωμένης εις τα δημοσιώτερα μέρη του οικισμού. Οι ενδιαφερόμενοι δύνανται εντός της προθεσμίας ταύτης να λάβουν γνώσιν των ανωτέρω στοιχείων και να υποβάλουν εγγράφως εις τον Δήμον ή την Κοινότητα τας κατά τούτων τυχόν ενστάσεις των. Ο Δήμος ή η Κοινότης υποχρεούται να διαβιβάση ταύτας ομού, μετά της επ' αυτών γνωμοδοτήσεώς του εις την Νομαρχίαν. Η αρμοδία Νομαρχιακή Υπηρεσία του Υπουργείου Γεωργίας εις την οποίαν κοινοποιείται η κατά το πρώτον εδάφιον απόφασις του Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου, υποχρεούται εντός προθεσμίας 30 ημερών από λήψεως της αποφάσεως να αποστείλη τας απόψεις της εις την Νομαρχίαν. Παρελθούσης απράκτου της ως άνω προθεσμίας η απάντησις της ως άνω υπηρεσίας θεωρείται θετική δια τον Νομάρχην. 23.Δ.α.102 Σχέδια Πόλεων 5.Εις περίπτωσιν κινήσεως της διαδικασίας υπό του Νομάρχου η σχετική μελέτη αποστέλλεται εις τον οικείον Δήμον ή Κοινότητα και κοινοποιείται εις την αρμοδίαν Υπηρεσίαν του Υπουργείου Γεωργίας δια γνωμοδότησιν, η οποία δέον να εκδίδεται και να κοινοποιήται εις την οικείαν Νομαρχίαν εντός προθεσμίας 30 ημερών από λήψεως της σχετικής μελέτης. Παρελθούσης απράκτου της προθεσμίας αυτής η γνωμοδότησις θεωρείται δια τον Νομάρχην θετική. Εντός της αυτής προθεσμίας δέον να εκπληρούνται υπό του οικείου Δήμου ή Κοινότητος και τα κατά την ανωτέρω παρ. 4 οριζόμενα. Παρερχομένης της ανωτέρω προθεσμίας απράκτου o Νομάρχης δύναται μετά σύμφωνον γνώμην του κατά την παρ.2 του άρθρ. 2 Συμβουλίου να προβαίνη εις την έκδοσιν της σχετικής αποφάσεως περί καθορισμού των ορίων και άνευ της γνωμοδοτήσεως του Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου. 6.Εις αμφοτέρας τας περιπτώσεις των παρ. 4 και 5 η γνωμοδότησις του Νομαρχιακού Συμβουλίου Δημοσίων ΄Εργων δέον να εκδίδεται εντός προθεσμίας ενός μηνός από της υποβολής εις την Νομαρχίαν της σχετικής διαδικασίας από τον Δήμον ή την Κοινότητα. 7.Όπου κατά τας διατάξεις του παρόντος διατάγματος αναφέρεται Νομάρχης, νοείται, δια τον νομόν Αττικής, ο Αναπληρωτής Νομάρχης Προϊστάμενος του οικείου διαμερίσματος, όπου Νομαρχία νοείται το οικείον Διαμέρισμα ,όπου δε αναφέρεται Νομαρχιακόν Συμβούλιον Δημοσίων ΄Εργων, αρμόδιον δια γνωμοδότησιν, νοείται το Συμβούλιον Δημοσίων ΄Εργων, του οικείου Διαμερίσματος και όπου έτεραι υπηρεσίαι νοούνται αι αντίστοιχοι υπηρεσίαι του οικείου Διαμερίσματος. Άρθρ.3.- Οι όροι και περιορισμοί δομήσεως των οικοπέδων των κατά το άρθρ.1 του παρόντος οικισμών καθορίζονται ως εις τα επόμενα άρθρ. 4, 5, 6, 7, 8, 9. Άρθρ.4.-"1.α)Άρτια και οικοδομήσιμα θεωρούνται τα οικόπεδα τα οποία έχουν ελάχιστον εμβαδόν 2.000 μ 2  και πρόσωπον επί υφισταμένου κοινοχρήστου χώρου.  β)Ειδικώς οικόπεδα κείμενα εντός οικισμών απομεμακρυσμένων εκ των αστικών κέντρων (ορεινών, δυσπροσίτων κλπ.) μη εμφανιζόντων έντονον ανάπτυξιν και εχόντων κατά την τελευταίαν απογραφήν πραγματικόν πληθυσμόν κάτω των 800 κατοίκων, θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα, εφ' όσον έχουν εμβαδόν 500 μ 2  και πρόσωπον επί υφισταμένου κοινοχρήστου χώρου. Οι οικισμοί ούτοι καθορίζονται δι αποφάσεων του αρμοδίου Νομάρχου κατόπιν προτάσεως του οικείου Κοινοτικού Συμβουλίου και μετά γνώμην του Νομαρχιακού Συμβουλίου Δημοσίων Έργων. Η πρότασις του Κοινοτικού Συμβουλίου μετά προσκλήσεως προς υποβολήν ενστάσεων, αναρτάται επί ένα μήνα εις το κοινοτικόν κατάστημα, οι έχοντες δε έννομον συμφέρον, δύνανται να υποβάλουν ενστάσεις προς τον οικείον Νομάρχην εντός δέκα ημερών από της ημέρας της τοιχοκολλήσεως. Αι ενστάσεις παραδίδονται εις τον Γραμματέα της Κοινότητος επί αποδείξει παραλαβής. Μετά την λήξιν της ως άνω προθεσμίας η πρότασις του Κοινοτικού Συμβουλίου μετά των υποβληθεισών ενστάσεων διαβιβάζονται εις τον Νομάρχην, ο οποίος αποφασίζει εντός προθεσμίας ενός μηνός, διαβιβάζει δε την απόφασιν μετά του σχετικού φακέλου εις τον Υπουργόν Χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος, ο οποίος δύναται να ακυρώση την απόφασιν του Νομάρχου εντός διμήνου. Παρερχομένης απράκτου της ως άνω προθεσμίας η απόφασις του Νομάρχου καθίσταται εκτελεστή, δημοσιεύεται δε μερίμνη τούτου δια της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως, ότε και άρχεται η ισχύς αυτής». Η παρ.1 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ.1 Π.Δ.19/28 Αυγ. 1981 (ΦΕΚ Δ΄ 459). Το άρθρ. 6 Π.Δ. 19/28 Αυγ. 1981 (ΦΕΚ Δ΄ 459) όρισε ότι: "Αρξάμεναι διαδικασίαι καθορισμού των ορίων των προ 16.8.1923 υφισταμένων οικισμών των στερουμένων εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων επί των οποίων μέχρι της ενάρξεως ισχύος του κατά το άρθρ. 1 του παρόντος Π.Δ./τος είχε ληφθή θετική γνωμοδότησις του Συμβουλίου Δημοσίων Έργων κατά την παρ. 3 του άρθρ.2 του από 21.11.1979 Π.Δ/τος ως ετροποποιήθη δια του από 24.4.1980 Π.Δ/τος "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του από 21/11/1.12.79 Π.Δ/τος" περί καθορισμού των ορίων των προ της 16.8.1923 υφισταμένων οικισμών των στερουμένων εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων» (ΦΕΚ 287/Δ΄) δύνανται κατά την κρίσιν του οικείου Νομάρχου να συνεχισθούν και ολοκληρωθούν κατά την διαδικασίαν του ως άνω από 21.11.79 Π.Δ/τος». 2.Κατά παρέκκλισιν των διατάξεων της προηγουμένης παραγράφου θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα τα οικόπεδα τα οποία έχουν α)κατά την ημέραν δημοσιεύσεως του παρόντος Δ/τος : Ελάχιστον εμβαδόν: 300 μ 2  και β)κατά την 25.7.1979, ημέραν δημοσιεύσεως του από 19.7.79 Δ/τος «περί τροποποιήσεως των όρων και περιορισμών δομήσεως των οικοπέδων των κειμένων εντός των ορίων των νομίμως υφισταμένων οικισμών κλπ."(ΦΕΚ 401τ. Δ΄): Ελάχιστον εμβαδόν :150 μ 2 . 3.Ωσαύτως θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα τα οικόπεδα με οίας διαστάσεις και εμβαδόν είχον κατά την 2.7.1968, ημέραν δημοσιεύσεως του από 15.6.1968 Δ/τος "περί καθορισμού των όρων και περιορισμών δομήσεως των νομίμως υφισταμένων προ του έτους 1923 οικισμών κλπ."(ΦΕΚ 111 τ.Δ΄). (Αντί για τη σελ. 294,441(α) Σελ. 294 441(β) Τεύχος Ε53 - Σελ. 81 Σχέδια Πόλεων 23.Δ.α.102 Άρθρ.5.-1.Ως οικοδομικόν σύστημα των οικοπέδων ορίζεται το εκ των πτερύγων ή το συνεχές, αναλόγως του επικρατούντος εις την περιοχήν του οικοπέδου. 2.Το μέγιστον ποσοστόν καλύψεως των οικοπέδων ορίζεται εις 60% της επιφανείας αυτών δια το σύστημα των πτερύγων ή 70% της επιφανείας αυτών δια το συνεχές σύστημα. Άρθρ.6.-1.Ο μέγιστος αριθμός ορόφων των κτιρίων ορίζεται εις 2 ανεξαρτήτως πλάτους οδού, δυναμένης λόγω κλήσεως του εδάφους, της κατασκευής και τρίτου ορόφου άνευ υπερβάσεως του συντελεστού δομήσεως. 2.Ως μέγιστον ύψος των κτιρίων ορίζεται τα 7,50 μέτρα. Το ύψος τούτο μετρείται από του υψηλοτέρου σημείου της τομής του περιγράμματος της κατόψεως του κτιρίου με το φυσικόν ή το κατά την παρ. 5 του παρόντος διαμορφωμένο έδαφος. Το κτίριον δεν δύναται εις ουδεμίαν περίπτωσιν λόγω κλίσεως του εδάφους να υπερβή το μέγιστον ύψος των 10 μέτρων εις οιονδήποτε σημείον αυτού. 3.Εις περίπτωσιν προσθήκης καθ' ύψος ορόφου επί νομίμως υφισταμένου κατά την δημοσίευσιν του παρόντος κτιρίου ως επιτρέπεται υπέρβασις του κατά την παρ. 2 του παρόντος άρθρου μεγίστου ύψους των 7,5 μ. μέχρις 1,00 μέτρου, εφαρμοζομένου και εις την περίπτωσιν ταύτην του δευτέρου εδαφίου της παρ. 2 του παρόντος. 4.Εις περίπτωσιν κατασκευής στέγης τα κατά τας προηγουμένας παραγράφους μέγιστα ύψη προσαυξάνονται κατά 1,50 μέτρον. 5.Δια την διαμόρφωσιν των ακαλύπτων χώρων των οικοπέδων επιτρέπονται μόνον αι απολύτως αναγκαίαι εκσκαφαί. Επί κεκλιμένου δε εδάφους επιτρέπεται η διαμόρφωσις του οικοπέδου εις επίπεδα ελαχίστου πλάτους 5 μ. δι' αναλημματικών τοίχων ή πρανών μεγίστου ύψους 1,50 μέτρου.  6.Επί κτιρίου όγκου πλέον των 2.000 κυβικών μέτρων υπεράνω της στάθμης του φυσικού εδάφους επιβάλλεται η διάσπασις του όγκου τούτου εις μικροτέρους όγκους ή εις ανεξάρτητα κτίρια έστω και αν πρόκειται περί λειτουργικώς ενιαίου οικοδομήματος. Έφ' όσον δια λόγους λειτουργικούς του κτιρίου δεν είναι δυνατή η εφαρμογή του προηγουμένου εδαφίου, αποφαίνεται επί της μελέτης του κτιρίου η οικεία Επιτροπή Ενασκήσεως Αρχιτεκτονικού Ελέγχου (Ε.Ε.Α.Ε.). 