1. ΝΟΜΟΘΕΤ. ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ’ αριθ. 1559 της 25/30 Ιουλ. 1942 (ΦΕΚ Α΄ 192) Περί ιδρύσεως Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης Αθηνών. Εκυρώθη δια της υπ’ αριθ. 295/1946 πράξ. Υπ. Συμβουλίου. Σκοπός Άρθρ.1.-Ιδρύεται εν Αθήναις Πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη σκοπόν έχουσα την συγκέντρωσιν απάντων των συγγραμμάτων, εντύπων ή χειρογράφων ή αντιγράφων, φωτογραφιών, φωτοτυπιών, κινηματογραφικών ταινιών, ως και πάσης φύσεως ειδών και αντικειμένων σχετιζομένων με την εν γένει επιστήμην δια την λεπτομερή έρευναν των καθ’ έκαστα κλάδων αυτής υπό των επιστημόνων ως και δια την χρησιμοποίησίν των υπό των σπουδαστών και μελετητών. Καταρτισμός Άρθρ.10.-Πάσα διάταξις αντικειμένη εις το παρόν Ν. Δ/μα καταργείται. Η ισχύς του παρόντος άρχεται από της δημοσιεύσεώς του εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Σελ. 253 Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη Αθηνών 31.Β.ξ.1 Άρθρ.2.-Η Πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη διαιρείται εις τρία κύρια τμήματα ως εξής: α)Τμήμα ερεύνης και βιβλιογραφίας β)Τμήμα παραρτημάτων και γ)Τμήμα σπουδαστών. Τα τμήματα ταύτα δύνανται να υποδιαιρεθούν εις μικροτέρας ομάδας αναλόγως της φύσεως των εν αυτοίς περιεχομένων και αναλόγως των αναγκών. Εις το τμήμα α΄ ταξινομούνται και κατατάσσονται τα πάσης φύσεως γραπτά ή άλλα μνημεία του λόγου ή εικόνων σχετιζόμενα με την βαθυτέραν έρευναν της επιστήμης εκ του παρελθόντος και του παρόντος και την προώθησιν αυτής προς το απώτερον μέλλον, την συντελουμένην υπό των Σχολών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εις το τμήμα β΄ ταξινομούνται και κατατάσσονται τα γραπτά και άλλα μνημεία λόγου ή εικόνων τα φυλασσόμενα άχρις σήμερον εν τοις σπουδαστηρίοις, εργαστηρίοις, μουσείοις, κλινικαίς, νοσοκομείοις, παραρτήμασι του Πανεπιστημίου, και εν τω ιδιαιτέρω τμήματι της Εθνικής βιβλιοθήκης, τα τελούντα εις άμεσον χρήσιν των επιστημόνων δια την διδασκαλίαν της επιστήμης. Εις το τμήμα γ΄ ταξινομούνται και κατατάσσονται συγγράμματα τιθέμενα εις την διάθεσιν των σπουδαζόντων δια τας τρεχούσας σπουδάς των. Άρθρ.3.-Άπασαι αι εν Ελλάδι υφιστάμεναι βιβλιοθήκαι δημόσιοι, δημοτικαί, νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, ή εξ αυτών εξαρτώμεναι εμμέσως ή αμέσως υποχρεούνται όπως παραχωρήσωσι εις την Πανεπιστημιακήν βιβλιοθήκην δια τακτικού πρωτοκόλλου παραδόσεως και επί δανεισμώ επ’ αόριστον χρόνον τα συγγράμματα, τα χειρόγραφα ή πάσης φύσεως σχετικά αντικείμενα άτινα ήθελον ζητηθή παρά της Εφορείας της Πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης προς συμπλήρωσιν των στελεχών της δια την ενιαίαν συγκέντρωσιν επί το αυτό απάντων των στοιχείων άτινα ήθελον κριθή χρήσιμα δια την βαθυτέραν έρευναν της εν γένει επιστήμης προς πραγματοποίησιν του σκοπού της Πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. Την χορήγησιν των ως άνω στοιχείων έχει δικαίωμα να διατάξη δι’ αποφάσεώς του και ο επί της Εθνικής Παιδείας Υπουργός επιβάλλων δια της αυτής αποφάσεως και τας σχετικάς κατά την κρίσιν του πειθαρχικάς ποινάς, πρόστιμα και κυρώσεις μέχρι και της απολύσεως εκ της θέσεώς των των δυστροπούντων. Δια δανεισμόν βιβλίων εκ των βιβλιοθηκών της Βουλής και Ψυχάρη, αποφαίνεται αιτήσει της Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης ο κατά τας κειμένας διατάξεις εκτελών χρέη Προέδρου της Βουλής. Άρθρ.4.-Η Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη πλουτίζεται και ενημερώνεται: α)Εξ αγορών αναλόγως των παρουσιαζομένων αναγκών των εν γένει επιστημών. β)Εκ των υποχρεωτικών εισφορών των Ελλήνων συγγραφέων. γ)Εκ δωρεών του εσωτερικού και εξωτερικού. δ)Εξ ανταλλαγών των Πανεπιστημιακών εκδόσεων. Σελ. 251 Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη Αθηνών 31.Β.ξ.1 ε)Εκ των υπό του Πανεπιστημίου αγορασθέντων ή αγοραζομένων βιβλίων. Η Πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη δέχεται απ’ ευθείας προσφοράς, δωρεάς και δωρητάς απονέμουσα τιμητικά έγγραφα υπογραφόμενα υπό του Πρυτάνεως του Πανεπιστημίου και του Διευθυντού αυτής. Από της ισχύος του παρόντος ουδεμία αγορά συγγραμμάτων, περιοδικών ή άλλων βιβλίων του γραπτού λόγου ενεργείται παρ’ οιασδήποτε άλλης Πανεπιστημιακής υπηρεσίας ή μεμονωμένων ατόμων, εκτός της εφορείας της Πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. Πιστώσεις Άρθρ.5.-Αι πιστώσεις της Πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης αποτελούνται ως εξής: α)Εξ εκτάκτου πιστώσεως εκ δραχ. 100.000.000 δια την εν γένει οργάνωσιν αυτής και έναρξιν της λειτουργίας της. Η πίστωσις αύτη εγγράφεται άμα τη ισχύϊ του παρόντος εις τον προϋπολογισμόν του Υπουργείου Παιδείας διατιθεμένη δια κανονικών ενταλμάτων υπογεγραμμένων υπό του Πρυτάνεως του Πανεπιστημίου και του Γενικού Γραμματέως αυτού τη αιτήσει της Εφορείας της Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης αναλόγως των αναγκών αυτής. β)Εξ ετησίας χορηγίας εκ δραχμών δώδεκα εκατομμυρίων εγγραφομένης και διατιθεμένης ως και η ανωτέρω πίστωσις της παρ. α΄. γ)Εκ του συνολικού ποσού των πιστώσεων των περιλαμβανομένων εις τον προϋπολογισμόν του Πανεπιστημίου Αθηνών δια τα Σπουδαστήρια, Εργαστήρια, Καθηγητάς και Υφηγητάς των προοριζομένων δι’ αγοράν συγγραμμάτων, μεταγραφομένων εις τον προϋπολογισμόν του Πανεπιστημίου υπό ίδιον κεφάλαιον «Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη». Προς υπολογισμόν των άνω ποσών λαμβάνεται υπ’ όψιν το συνολικόν ποσόν το δαπανηθέν δι’ αγοράς συγγραμμάτων ή περιοδικών κατά την Πανεπιστημιακήν χρήσιν 1939-40, όπερ διπλασιαζόμενον εγγράφεται υποχρεωτικώς εις τον προϋπολογισμόν του Πανεπιστημίου Αθηνών εκάστης χρήσεως. Τα μέχρι της ισχύος του παρόντος αδιάθετα ποσά της τρεχούσης χρήσεως, υπολογιζόμενα ως ανωτέρω, μεταγράφονται εις το κεφάλαιον «Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη». Προμήθειαι Άρθρ.6.-Άπασαι αι αγοραί βιβλίων ή άλλων αντικειμένων χρησίμων και αναγκαιούντων τη Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη ενεργούνται απ’ ευθείας υπό της Εφορείας της Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης (κατόπιν εγκρίσεως της Πανεπιστημιακής Συγκλήτου). Η Εφορεία εξουσιοδοτεί προς τούτο είτε τον Διευθυντήν της Βιβλιοθήκης είτε τριμελή εκτελεστικήν Επιτροπήν εκ των μελών αυτής δια την εκτέλεσιν των αγορών. Σελ. 252 Μέχρι της επανόδου εις την ομαλότητα των κοινωνικών συνθηκών ήτοι μέχρι της λήξεως του πολέμου και τρεις μήνας μετά την υπογραφήν της Ειρήνης άπασαι αι προμήθειαι της Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης οιασδήποτε φύσεως ενεργούνται κατά παρέκκλισιν των κειμένων διατάξεων του δημοσίου Λογιστικού και Προμηθειών. Προνόμια Άρθρ.7.-Η Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη εξαιρείται πάσης διατάξεως διεπούσης τα της οργανώσεως λειτουργίας, υπαγωγής, εποπτείας ή ελέγχου των άλλων βιβλιοθηκών πάσης φύσεως υποκειμένη εις τον έλεγχον του Ελεγκτικού συνεδρίου ως και το Πανεπιστήμιον, και απολαμβάνει ατελείας δασμών, τελών και πάσης φύσεως φόρων υφισταμένων ή μελλοντικών δια τα παρ’ αυτής εισαγόμενα συγγράμματα ή πάσης φύσεως είδη ή αντικείμενα αναγκαία δια την οργάνωσιν και λειτουργίαν αυτής και προς αποκλειστικήν αυτής χρήσιν βεβαιουμένην προς τας αρμοδίας οικονομικάς υπηρεσίας του Δημοσίου δι’ αντιγράφου της σχετικής εκάστοτε αποφάσεως της Εφορείας αυτής (εγκρινομένης υπό της Πανεπιστημιακής Συγκλήτου). Η Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη απολαμβάνει επίσης ατελείας εισαγωγής χάρτου οιασδήποτε ποιότητος, βάρους ή κατασκευής χρησιμοποιουμένου δια την έκδοσιν επιστημονικών συγγραμμάτων και την οργάνωσιν των βιβλιογραφικών δελτίων της και των υπηρεσιών αυτής. Η έκδοσις των συγγραμμάτων προωθούντων την έρευναν της καθ’ όλου επιστήμης και προοριζομένων να προσδώσουν αίγλην εις τον ελληνικόν επιστημονικόν πολιτισμόν αποφασίζεται υπό της Εφορείας της Βιβλιοθήκης (και εγκρίνεται υπό της Πανεπιστημιακής Συγκλήτου), εκτελείται δε υπό του Εθνικού Τυπογραφείου ή άλλου Δημοσίου τυπογραφείου υποχρεωτικώς και άνευ καταβολής οιασδήποτε δαπάνης, πλην της περιπτώσεως προσλήψεως εκτάκτων εργατών και προμηθείας ειδών τυπογραφείου. Η Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη δύναται κατόπιν αποφάσεως της Εφορείας αυτής να ιδρύση και ίδιον τυπογραφείον, ως και φωτογραφείον. Δια τα εντός ( ) βλ. κατωτ. Ν.Δ. 1839/42. 31.Β.ξ.1 Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη Αθηνών Δανεισμός Άρθρ.8.-Δανεισμός συγγραμμάτων επιτρέπεται δια τους καθηγητάς και υφηγητάς των Πανεπιστημίων Αθηνών και Θεσσαλονίκης κατόπιν υπευθύνου εγγράφου αιτήσεως προς την Γενικήν Διεύθυνσιν, δια δε τους λοιπούς επιστήμονας κατόπιν αποφάσεως της Εφορείας. Ο χρόνος του δανεισμού δεν δύναται να παραταθή πέραν του ενός μηνός εκτός ειδικής περιπτώσεως αποφασιζομένης υπό της Εφορείας της Βιβλιοθήκης. Οι δανειζόμενοι είναι ηθικώς και υλικώς υπόλογοι δια την απώλειαν των βιβλίων ως και δια την έγκαιρον επιστροφήν αυτών. Αι λοιπαί λεπτομέρειαι του δανεισμού θέλουσι κανονισθή δι’ εσωτερικού οργανισμού ως κατωτέρω ορίζεται. Διοίκησις Άρθρ.9.-Η Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη διοικείται υπό Εφορείας αποτελουμένης εκ πέντε μελών διοριζομένων δι’ αποφάσεως του επί της Εθνικής Παιδείας Υπουργού και επί πενταετή θητεία εκλεγομένων δε εκ καταλόγου δέκα ατόμων υποβαλλομένου υπό της Πανεπιστημιακής Συγκλήτου εις τον Υπουργόν εκλέγοντα εξ αυτών τα πέντε μέλη της Εφορείας δικαιούμενον δε να περιορίση την εκλογήν του εις τα τρία μόνον μέλη υποχρεωτικώς , τα δε έτερα δύο θα ορίση αυτός αυτοβούλως εξ ασχολουμένων εις την επιστήμην και εις τα γράμματα, οικονομικών παραγόντων ή και άλλων ευϋπολήπτων πολιτών. Μέλη της Εφορείας είναι υποχρεωτικώς και ο Γενικός Γραμματεύς του Πανεπιστημίου Αθηνών (και ο Γενικός Διευθυντής) αυτής αποτελουμένης ούτω συνολικώς εξ επτά μελών. (Γενικός Διευθυντής της Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης διορίζεται δι’ αποφάσεως του επί της Εθνικής Παιδείας Υπουργού πρόσωπον ανωτέρας μορφώσεως ειδικευμένον εις τον σκοπόν ον επιδιώκει η Βιβλιοθήκη ή αποσπάται εν τη Γενική Διευθύνσει ανώτερος Πανεπιστημιακός υπάλληλος έχων τον βαθμόν Διευθυντού ειδικευμένος προς τον σκοπόν τούτον. Ο Γενικός Διευθυντής λαμβάνει αποδοχάς οριζομένας δι’ αποφάσεως της Εφορείας της Βιβλιοθήκης, συμμετέχει μετά ψήφου των συμβουλίων αυτής και είναι ο εισηγητής απάντων των ζητημάτων εις τα συμβούλια αυτής και παρά τη Πανεπιστημιακή Συγκλήτω). Ανώτερος υπάλληλος του Πανεπιστημίου φέρων τον βαθμόν Διευθυντού αποσπώμενος παρά τη Γενική Διευθύνσει της Βιβλιοθήκης διατηρεί τον βαθμόν Διευθυντού αποσπώμενος παρά της Γενική Διευθύνσει της Βιβλιοθήκης διατηρεί τον βαθμόν ον έχει προαγόμενος κανονικώς ως άλλαι ειδικαί διατάξεις περί Πανεπιστημίου ορίζουσι, και μέχρι του βαθμού του Γενικού Διευθυντού, διατηρεί δε την οργανικήν θέσιν ην κατέχει λαμβάνων προσθέτους αποδοχάς οριζομένας υπό της Εφορείας της Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης θεωρουμένας ως επίδομα εκτάκτων ειδικών υπηρεσιών. Τα μέλη της Εφορείας της Βιβλιοθήκης λαμβάνουσι αποδοχάς οριζομένας υπό της ολομελείας αυτής ήτις και καθορίζει τας αποδοχάς του λοιπού προσωπικού. Η Εφορεία της Βιβλιοθήκης δι’ αποφάσεώς της προσλαμβάνει, επί αποδοχαίς παρ’ αυτής οριζομέναις, ή αποσπά εξ άλλων υπηρεσιών δώδεκα εν συνόλω υπαλλήλους εξ ων ένα δια τα καθήκοντα του Γραμματέως της Βιβλιοθήκης, ένα ως λογιστήν, ένα ως ταμίαν, τρεις ως βιβλιοθηκαρίους, δύο ως γραφείς μίαν ως δακτυλογράφον και τρεις ως κλητήρας. Οι τυχόν αποσπώμενοι διατηρούσι τας ας οργανικάς θέσεις κατέχουν λαμβάνοντες ιδιαιτέρας αποδοχάς ως επίδομα εκτάκτων υπηρεσιών οριζομένας δι’ αποφάσεως της Εφορείας. Εσωτερικός Κανονισμός Η Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη αποτελεί μεν κύριον παράρτημα του Πανεπιστημίου Αθηνών εξαρτωμένη απ’ ευθείας εκ του Πρυτάνεως της Πανεπιστημιακής Συγκλήτου ως ίδιος οργανισμός, το δε προσωπικόν αυτής αποτελεί μέλος του προσωπικού του Πανεπιστημίου Αθηνών, διέπεται όμως υπό ιδίου εσωτερικού κανονισμού καταρτιζομένου υπό της Εφορείας ένα μήνα αργότερον από της συστάσεως αυτής, (και εγκρινομένου υπό της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου εις την πρώτην αυτής από της υποβολής του συνεδρίασιν) δημοσιεύεται δε εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως δι’ αποφάσεως του επί της Εθνικής Παιδείας Υπουργού. Δια του εσωτερικού Κανονισμού δύνανται να ρυθμισθούν άπαντα τα ζητήματα της λειτουργίας και οργανώσεως της Βιβλιοθήκης τα μη προβλεπόμενα δια του παρόντος Ν. Δ/τος. Τροποποιήσεις του Εσωτερικού Κανονισμού αποφασίζονται υπό της Εφορείας (εγκρινόμεναι δε υπό της Συγκλήτου) δημοσιεύονται εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 