51. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ’ αριθ. 105 της 22 Μαρτ.-10 Απρ. 1995 (ΦΕΚ Α΄ 67) Ελάχιστες προδιαγραφές για την σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας στην εργασία σε συμμόρφωση με την Οδηγία 92/58/ΕΟΚ. Έχοντας υπόψη: 1.Τις διατάξεις των άρθρ. 1 (παρ. 1, 3, 4 και 5) και 3 του Νομ. 1338/83 «Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου» (34/Α) που τροποποιήθηκε με το άρθρ. 6 του Νομ. 1440/84 «Συμμετοχή της Ελλάδας στο κεφάλαιο, στα αποθεματικά και στις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, στο κεφάλαιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακος και Χάλυβος και του Οργανισμού Εφοδιασμού EURATOM (70/Α), με το άρθρ. 7 του Νομ. 1775/88 «Εταιρείες παροχής επιχειρηματικού κεφαλαίου και άλλες διατάξεις» (101/Α) και με το άρθρ. 65 του Νομ. 1892/90 «Για τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη και άλλες διατάξεις» (101/Α). 2.Τις διατάξεις των άρθρ. 1 (παρ. 3) και 36 του Νομ. 1568/1985 «Υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων» (177/Α). 3.Τις διατάξεις του άρθρ. 39 του Νομ. 1836/1989 «Προώθηση της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης και άλλες διατάξεις» (79/Α). 4.Τις διατάξεις των άρθρ. 24, 25, 26 και 17 του Νομ. 2224/94 «Ρύθμιση θεμάτων εργασίας, συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων και οργάνωσης Υπουργείου Εργασίας και των εποπτευομένων από αυτό νομικών προσώπων και άλλες διατάξεις» (112/Α). 5.Τις διατάξεις του άρθρ. 29Α του Νομ. 1558/85 «Κυβέρνηση και Κυβερνητικά Όργανα» (137/Α), που προστέθηκε με το άρθρ. 27 του Νομ. 2081/92 «Ρύθμιση του θεσμού των Επιμελητηρίων κ.τ.λ.». (154/Α). 6.Την αριθ. 80170/26.7.94 κοινή Απόφαση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Εργασίας «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό Εργασίας Γεώργιο Αδαμόπουλο» (585/Β). 7.Την ΥΠ/122/14.7.94 Απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Αναπληρωτή Υπουργό Βιομηχανίας Ενέργειας και Τεχνολογίας Χρήστο Ροκόφυλλο» (550/Β). 8.Την αριθ. 9/19-9-94 γνώμη του Συμβουλίου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας. 9.Ότι με την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος δεν θα προκληθεί πρόσθετη δαπάνη σε βάρος του προϋπολογισμού του Υπουργείου Εργασίας ή του κρατικού προϋπολογισμού ή προϋπολογισμού Ν.Π.Δ.Δ., δεδομένου ότι οι δαπάνες εντάσσονται στα πλαίσια των ήδη εγκεκριμένων προϋπολογισμών για την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρ. 39 του Νομ. 1836/89, ο οποίος έχει επεκταθεί και στο Δημόσιο. 10.Την αριθ. 20/20-1-1995 γνωμοδότηση του Συμβουλίου Επικρατείας, μετά από πρόταση των Υπουργών Προεδρίας της Κυβέρνησης, Εσωτερικών, Εθνικής Οικονομίας, Οικονομικών, Υγείας Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Βιομηχανίας Ενέργειας και Τεχνολογίας και Εμπορίου, τον αναπληρωτή Υπουργού Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας και του Υφυπουργού Εργασίας, αποφασίζουμε: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Αντικείμενο - Πεδίο εφαρμογής Άρθρ.8.-Στα πλαίσια της διαβούλευσης και της συμμετοχής των εργαζομένων σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις οι εργοδότες ζητούν τη γνώμη των εργαζομένων ή/και των εκπροσώπων τους και διευκολύνουν τη συμμετοχή τους, αναφορικά με τα θέματα που σχετίζονται με την εφαρμογή του παρόντος. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Προσάρτηση παραρτημάτων Άρθρ.9.-Προσαρτώνται και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του παρόντος τα παραρτήματα I, II, III, IV, VI, VII, VIII, IX που αναφέρονται στα άρθρ. 4 και 5 και το παρ. V που αναφέρεται στα άρθρ. 3 (παρ. 4), 4 και 5 του παρόντος και έχουν ως ακολούθως: (ακολουθεί κείμενο παραρτημάτων). Έλεγχος εφαρμογής Άρθρ.10.-Ο έλεγχος της εφαρμογής του παρόντος ανατίθεται στις αρμόδιες επιθεωρήσεις εργασίας και συγκεκριμένα στα Κέντρα Πρόληψης Επαγγελματικού Κινδύνου (ΚΕ.π.Ε.Κ.) ή στις Διευθύνσεις επιθεώρησης εργασίας με τα αρμόδια Τμήματα τεχνικής και υγειονομικής επιθεώρησης εργασίας ή στα Τμήματα επιθεώρησης εργασίας. Κυρώσεις Άρθρ.11.-1.Σε κάθε εργοδότη, κατασκευαστή, παρασκευαστή, εισαγωγέα ή προμηθευτή που παραβαίνει τις διατάξεις του παρόντος επιβάλλονται, ανεξάρτητα από τις ποινικές κυρώσεις, οι διοικητικές κυρώσεις του άρθρ. 24 του Νομ. 2224/94. 2.Σε κάθε εργοδότη, κατασκευαστή, παρασκευαστή, εισαγωγέα ή προμηθευτή, που παραβαίνει από αμέλεια ή πρόθεση τις διατάξεις του παρόντος επιβάλλονται οι ποινικές κυρώσεις του άρθρ. 25 του Νομ. 2224/94 με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρ. 6 της ΚΥΑ 88555/3293/30.9.88 που κυρώθηκε με το άρθρ. 39 του Νομ. 1836/89. (Μετά τη σελ. 306,902) Σελ. 306,903 Τεύχος 1297-Σελ. 49 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.51 Καταργούμενες διατάξεις      Άρθρ.12.-1.Το προεδρικό διάταγμα 422/1979 «Περί συστήματος σηματοδοτήσεως ασφάλειας εις τους χώρους εργασίας» (128/Α) καταργείται από τη δημοσίευση του παρόντος. Στην περίπτωση όμως του άρθρ. 5 του παρόντος η ισχύς του παρατείνεται μέχρι την 24/12/95. 2.Οι αναφορές προγενεστέρων νομοθετημάτων που γίνονται στο καταργούμενο διάταγμα 422/1979 νοούνται ότι γίνονται στις αντιστοίχου περιεχομένου διατάξεις του παρόντος. Έναρξη ισχύος      Άρθρ.13.-Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως Σελ. 306,904 Τεύχος 1297-Σελ. 50 15.Λ.α.51 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων Άρθρ.1.-1.Το παρόν προεδρικό διάταγμα καθορίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας στην εργασία. Οι διατάξεις του εφαρμόζονται επιπλέον των γενικών διατάξεων για την υγιεινή και την ασφάλεια της εργασίας που ισχύουν κάθε φορά. 2.Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται σε όλες τις επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις και εργασίες του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, ανεξαρτήτως κλάδου οικονομικής δραστηριότητας στον οποίο κατατάσσονται. 3.Για την εφαρμογή του παρόντος στο Δημόσιο, τα ΝΠΔΔ και ΟΤΑ ισχύουν και οι ιδιαίτερες ρυθμίσεις της ΚΥΑ 88555/3293/88 «Υγιεινή και ασφάλεια του προσωπικού του Δημοσίου, των ΝΠΔΔ και των ΟΤΑ» (721/Β) που κυρώθηκε με το άρθρ. 39 του Νομ. 1836/89 «Προώθηση της απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης και άλλες διατάξεις» (79/Α). 4.Οι διατάξεις του παρόντος δεν εφαρμόζονται: α.Στο ένστολο προσωπικό των ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας και στο οικιακό υπηρετικό προσωπικό. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να εξασφαλίζεται, όσο αυτό είναι δυνατό, η ασφάλεια και η υγεία του ως άνω προσωπικού, εν όψει των στόχων του παρόντος. β.Στη σήμανση που χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση της οδικής, σιδηροδρομικής, (Μετά τη σελ. 306,900) Σελ. 306,901 Τεύχος 1297-Σελ. 47 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.49-51 ποτάμιας, θαλάσσιας και εναέριας κυκλοφορίας. 5.Το παρόν διάταγμα δεν αφορά τις διατάξεις τις σχετικές με τη διάθεση στην αγορά επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων, προϊόντων ή/και εξοπλισμού, εκτός αν αυτές οι διατάξεις κάνουν σαφή αναφορά στην οδηγία 92/58/ΕΟΚ και στο διάταγμα αυτό. Ορισμοί Άρθρ.2.-Για τους σκοπούς του παρόντος νοείται ως: α)Σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας:Κάθε σήμανση η οποία, αναφερόμενη σε ένα ορισμένο αντικείμενο, δραστηριότητα ή κατάσταση, παρέχει μια ένδειξη ή οδηγίες σχετικά με την ασφάλεια ή/και την υγεία κατά την εργασία, ανάλογα με την περίπτωση, μέσω πινακίδας, χρώματος φωτεινού ή ηχητικού σήματος, προφορικής ανακοίνωσης ή σήματος δια χειρονομιών. β)Απαγορευτικό σήμα:Κάθε σήμα που απαγορεύει κάποια συγκεκριμένη συμπεριφορά που μπορεί να προκαλέσει κίνδυνο. γ)Προειδοποιητικό σήμα:Κάθε σήμα που προειδοποιεί για έναν υπαρκτό ή πιθανό κίνδυνο. δ)Σήμα υποχρέωσης:Κάθε σήμα που ορίζει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. ε)Σήμα διάσωσης ή βοήθειας:Κάθε σήμα που παρέχει ενδείξεις σχετικές με τις εξόδους κινδύνου ή τα μέσα βοήθειας ή διάσωσης. στ)Ενδεικτικό σήμα:Κάθε σήμα που παρέχει άλλες ενδείξεις πέραν εκείνων που προβλέπονται στις παρ. β΄ έως ε΄. ζ)Πινακίδα:Κάθε σήμα το οποίο, με το συνδυασμό γεωμετρικού σχήματος, χρωμάτων και ενός συμβόλου ή εικονογράμματος, παρέχει μια συγκεκριμένη ένδειξη, η ορατότητα της οποίας εξασφαλίζεται από φωτισμό επαρκούς έντασης. η)Πρόσθετη πινακίδα:Κάθε πινακίδα που χρησιμοποιείται μαζί με μια από τις πινακίδες που αναφέρονται στην παρ. ζ΄ και η οποία παρέχει συμπληρωματικές ενδείξεις. θ)Χρώμα ασφάλειας:Κάθε χρώμα στο οποίο προσδίδεται μια συγκεκριμένη σημασία. ι)Σύμβολο ή εικονοσύμβολο:Κάθε εικόνα που περιγράφει μια κατάσταση ή συνιστά μια συγκεκριμένη συμπεριφορά και η οποία χρησιμοποιείται πάνω σε μια πινακίδα ή μια φωτεινή επιφάνεια. ια)Φωτεινό σήμα:Κάθε σήμα που εκπέμπεται από συσκευή αποτελούμενη από διαφανή ή διαφώτιστα υλικά, φωτιζόμενα από το εσωτερικό ή από πίσω, κατά τρόπο ώστε να εμφανίζεται, από μόνη της, ως φωτεινή επιφάνεια. Σελ. 306,902 Τεύχος 1297-Σελ. 48 ιβ)Ηχητικό σήμα:Κάθε κωδικό ηχητικό σήμα που εκπέμπεται από ειδική συσκευή χωρίς χρήση ανθρώπινης ή συνθετικής φωνής. ιγ)Προφορική ανακοίνωση:Κάθε προκαθορισμένο προφορικό μήνυμα, με χρήση ανθρώπινης ή συνθετικής φωνής. ιδ)Σήμα δια χειρονομιών:Κίνηση ή/και θέση των βραχιόνων ή/και των χεριών σύμφωνα με κωδική μορφή για την καθοδήγηση ατόμων που εκτελούν χειρισμούς οι οποίοι ενέχουν υπαρκτό ή πιθανό κίνδυνο για τους εργαζομένους. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ Γενικοί κανόνες Άρθρ.3.-1.Ο εργοδότης πρέπει να προβλέπει και να εξασφαλίζει την ύπαρξη σήμανσης ασφάλειας ή/και υγείας κατά την εργασία σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, όταν οι υπαρκτοί ή πιθανοί κίνδυνοι δεν μπορούν να αποφευχθούν ή να μειωθούν επαρκώς με τα τεχνικά μέσα συλλογικής προστασίας ή με μέτρα, μεθόδους ή διαδικασίες οργάνωσης της εργασίας. 2.Η σηματοδότηση ασφάλειας των χώρων εργασίας, σε καμμιά περίπτωση δεν υποκαθιστά ή περιορίζει την λήψη των αναγκαίων εκάστοτε μέτρων προστασίας των εργαζομένων. 3.Για την επιλογή της κατάλληλης σήμανσης, ο εργοδότης οφείλει να λαμβάνει υπόψη την γραπτή εκτίμηση κινδύνου που γίνεται σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. 4.Η σήμανση που εφαρμόζεται στην οδική, σιδηροδρομική, ποτάμια, θαλάσσια και εναέρια κυκλοφορία πρέπει να χρησιμοποιείται, αν χρειάζεται, και για την κυκλοφορία στο εσωτερικό των επιχειρήσεων ή/και των εγκαταστάσεων, τηρουμένων σε κάθε περίπτωση των διατάξεων του παραρτήματος V του άρθρ. 9. 15.Λ.α.51 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων Άρθρ.4.-Σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που χρησιμοποιείται για πρώτη φορά. Η σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που χρησιμοποιείται κατά την εργασία για πρώτη φορά μετά τη δημοσίευση του παρόντος, πρέπει να πληροί τις ελάχιστες προδιαγραφές που αναφέρονται στα παρ. Ι έως ΙΧ του άρθρ. 9. Άρθρ.5.-Σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που ήδη χρησιμοποιείται. Η σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που ήδη χρησιμοποιείται κατά την εργασία πριν τη δημοσίευση του παρόντος, πρέπει να προσαρμοσθεί με τις ελάχιστες προδιαγραφές που αναφέρονται στα παρ. Ι έως ΙΧ του άρθρ. 9 το αργότερο μέχρι 24/12/95. Ενημέρωση των εργαζομένων Άρθρ.6.-1.Στα πλαίσια της ενημέρωσης των εργαζομένων σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις οι εργαζόμενοι ή/και οι εκπρόσωποί τους ενημερώνονται από τον εργοδότη σχετικά με όλα τα μέτρα που πρόκειται να ληφθούν, σε ότι αφορά τη σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που χρησιμοποιείται στην εργασία. 2.Η σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που χρησιμοποιείται στην επιχείρηση, πρέπει να απεικονίζεται με τις επεξηγήσεις της σημασίας τους σε μικρογραφία σε συγκεντρωτικούς πίνακες. 3.Οι πίνακες αυτοί πρέπει να ευρίσκονται ανηρτημένοι σε προσιτά και εμφανή σημεία των χώρων εργασίας της επιχείρησης, ώστε να λαμβάνουν γνώση του περιεχομένου των, όλοι οι εργαζόμενοι. Εκπαίδευση των εργαζομένων Άρθρ.7.-Στα πλαίσια της εκπαίδευσης των εργαζομένων σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις οι εργοδότες θα πρέπει να παρέχουν στους εργαζόμενους κατάλληλη κατάρτιση, κυρίως με τη μορφή ακριβών οδηγιών, για ότι αφορά τη σήμανση ασφάλειας ή/και υγείας που χρησιμοποιείται κατά την εργασία. Η εκπαίδευση αυτή αφορά ειδικότερα τη σημασία της σήμανσης, κυρίως όταν αυτή περιλαμβάνει τη χρήση λέξεων, και τις γενικές και ειδικές συμπεριφορές που υιοθετούνται. Διαβούλευση και συμμετοχή των εργαζομένων 